Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΠΡΙΝ 5000 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ

Μέσα από πλήθος σφραγιδόλιθων που έχουν βρεθεί στο Κρητομινωικό κόσμο υπάρχουν εικόνες που είναι πραγματικές και όχι φανταστικές αναπαραστάσεις .Από εκεί λοιπόν κάποιος μπορεί να ανιχνεύσει, εκτός πολλών άλλων στοιχείων και την καθημερινή ζωή στον λεγόμενο Μινωικό κόσμο .Εικόνες καθημερινές που μπορούν μα μας καταδείξουν το περιβάλλον και τις συνήθειες των Κρητικών εκείνη την εποχή.

ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ

Κατασκευαστής αποθηκευτικών πίθων επί το έργον .Μια σφραγίδα από τις ανασκαφές του Α.Έβανς στην Κρήτη δείχνει έναν κεραμέα να κατασκευάζει τεράστιο αποθηκευτικό πιθάρι και επίσης δείχνει ότι έχει κατασκευάσει και άλλου είδους πήλινα σκεύη Οι χειρολαβές είναι έντονες και δείχνει ότι το μεγάλο αυτό πιθάρι μπορεί παρόλο το μέγεθος του να μεταφερθεί. Είναι από την περίοδο 2300-2100 π.Χ. Αυτό από την μία όψη του σφραγιδόλιθου, από την άλλη όψη υπάρχει επίσης ένα εξίσου εντυπωσιακό ανάγλυφο όπως θα δούμε λίγο παρακάτω 

Γιγάντιοι πίθοι από τα Ανατολικά καταστήματα του παλατιού της Κνωσού του 1800-1700 π.Χ.

Μάλλον σε ιερογλυφική έννοια εμφανίζονται εδώ μορφές που κατέχουν πίθους και άλλα αγγεία. 

Μάλλον σε ιερογλυφική έννοια εμφανίζονται εδώ μορφές που κατέχουν πίθους και άλλα αγγεία. ΠΑΙΓΝΙΑ

Εδώ λοιπόν δείχνει, ίσως τον ιδιοκτήτη του σφραγιδόλιθου, να παίζει επιτραπέζιο παιχνίδι. Είναι ένα είδος ,όπως ονομάζουμε σήμερα κάτι σαν την ντάμα .Καθισμένος λοιπόν κάτω από ένα δένδρο σε ένα κάθισμα απολαμβάνει ένα παιχνίδι στρατηγικής. Ένας Κρητομινωίτης ,Κρητικός αλλά ονομάζουμε έτσι για να καταδείξει την χρονική περίοδο , λοιπόν ,αφού φτιάξει (είδαμε πιο πάνω) αποθηκευτικούς πίθους πράγμα πολύ δύσκολο και κάτι που δύσκολα συναντούμε εκείνους τους καιρούς, τόσο μεγάλα πιθάρια , κατόπιν κάθεται στην σκιά ενός δένδρου και παίζει ένα ευχάριστο παιχνίδι στρατηγικής για ξεκούραση. Ποιά είναι η ανάγκη λοιπόν να δείξει στους συμπολίτες του αυτή την κατάσταση; Είναι ένα ερώτημα 

,αλλά εύκολα ίσως μπορεί να απαντηθεί. Οι Κρητικοί ζούνε σε ένα περιβάλλον με πολύ υψηλό πολιτισμικό επίπεδο. Είναι από την περίοδο 2300-2100 π.Χ.

Μια μεταγενέστερη σφραγίδα από την ΜΜ ΙΙΙ περίοδο δηλαδή το 1700-1600 π. Χ. από ελεφαντόδοντο από την Αγ. Τριάδα στην Κρήτη .Δείχνει ένα επιτραπέζιο παιχνίδι στρατηγικής το ίδιο με το προηγούμενο ,μετά από 600 χρόνια , μαζί με τρία πούλια ,που πρέπει το κάθε ένα στέκεται σε τρία μέλη , σε φόντο πλοχμού. 

Το παιχνίδι της παρέας-Σπαράγματα τοιχογραφίας από την Κνωσό .Δείχνει παιδιά να παίζουν κάποιο παιχνίδι στο πεζοδρόμιο. ΘΗΡΕΥΣΗ

-Ένας Κρητομινωίτης κουβαλάει δύο κρητικά « αγρίμια » κρεμασμένα .Από μεγαλύτερα άγρια ζώα της εποχής του στο νησί .Το βάρος που δείχνει και πρέπει να έχει το ξύλινο ζύγι με τα δύο ζώα μπορεί να είναι ένδειξη της δύναμης του κουβαλητή που είναι ή κοινή για την σωματική δύναμη του Κρητομινωίτη της εποχής ή δείχνει την «υπερβολή» του ιδιοκτήτη για αυτόν που την βλέπει προς «εντυπωσιασμό» . Είναι από σφραγιδόλιθο από τα Μάλια της Κρήτης και ανήκει την περίοδο του 2300-2000 π.Χ. Ίσως αφορά και την συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων που ήταν υπεύθυνη για την μεταφορά των αγαθών στο παλάτι . 

Δύο Κρητομινωίτες επιδίδονται σε δέσιμο αγριμιού ,με λίγες γραμμές ο κατασκευαστής αυτής της σφραγίδας ενέπλεξε σε ένα δρώμενο τρία υποκείμενα σε ένα μικρό χώρο με πολύ καλή διαχείριση .Αριστερά από την δημοσίευση του Α.¨Εβανσ- Δεξιά από τα αρχεία του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης.

Μ' ένα τόξο κάνει καρτέρι πίσω από θάμνο ένας Κρητομινωίτης και ετοιμάζεται να κτυπήσει ένα κρητικό αγριοκάτσικο .Σφραγιδόλιθος από το Ρέθυμνο της Κρήτης του 2100-1800π.Χ. Έχει μαζί του κυνηγητικό σκύλο ο οποίος περιμένει με σηκωμένα αυτιά σε εγρήγορση . Το συγκεκριμένο αγρίμι οι Κρητομινωίτες το έχουν απλώσει σε ανάγλυφο και σε ζωγραφικό στοιχείο σε διάφορα μέρη στην Δυτική Μεσόγειο όπως στην Μάλτα. Υπάρχουν πληροφορίες από εκείνη την εποχή για το υπέροχο αυτό ζώο από τους Κρητομινωίτες που πρέπει να το θεωρούσαν, εκτός από τον ταύρο ,ιερό ζώο .

Αρχάνες, ΜΜ ΙΙΙ,. 1700 π.Χ. Αρχή της αναπαραστατικής φυσιοκρατίας .Η ζωή στη Κρητική φύση. θυμίζει ένα στοιχείο του ελληνικού μύθου όπου από ψηλά το αρνί ,εδώ το κριάρι ,λέει στον λύκο που εδώ είναι ένας σκύλος ,ότι δεν μπορείς να με πιάσεις και ο νευριασμένος λύκος απαντά δεν είσαι εσύ που μπορείς να κάνεις ότι θέλεις αλλά ο βράχος που είναι ψηλός 

Σε αυτό το σχέδιο της Ύστερης μινωικής τέχνης από το Βαφειό στην Κρήτη δείχνει κάτι που δεν συναντάμε με συχνότητα σε μινωικές σφραγίδες αντίθετα από την μυκηναϊκή περιοδο. Το κυνήγι αγριογούρουνου. Ο κάπρος στην μινωική εποχή είναι γνωστός από τα ευρήματα στις μινωικές αλλά και μυκηναϊκές περικεφαλαίες ,από τα δόντια του χαύλιους οδόντες , από τους όποιους τις κατασκεύαζαν ,αλλά για το κυνήγι του είναι σχετικά λίγες οι αποτυπώσεις από τα ευρήματα μέχρι σήμερα .Ο κάπρος είναι διάσημος και στα επόμενα χρόνια μέχρι την κλασική εποχή με μύθους και αρκετές παραστάσεις για χιλιάδες χρόνια στον ελληνικό κόσμο

Θήρευση κάπρου μετά κυνός. Ο θηρευτής και εδώ καρφώνει την λόγχη στο κεφάλι του κάπρου .Σε όλες οι σκηνές με κυνήγι κάπρου το κτύπημα γίνεται μοναχά στο κεφάλι .Εδώ ο κυνηγός είναι σε ημί- γονυπετή θέση ,ίσως γιατί εδράζει καλύτερα ,δείχνει ότι έχει εκθέσει τον εαυτό του σε κίνδυνο ή αυτός ή ο κάπρος ,πρόκειται για μια … Μονομαχία με ένδειξη μεγάλης ανδρείας εάν δούμε και το μέγεθος του άγριου ζώου. Είναι όλοι σε μεγάλη ένταση ,αυτό δείχνουν και τα ανοιχτά στόματα των δύο ζώων και κατά κάποιο τρόπο δένει το στοιχείο του ήχου στο δρώμενο. 

Φαίνεται ότι το χτύπημα του αγριογούρουνου στο κεφάλι μετωπικά είναι το κρίσιμο σημείο στο κυνήγι αυτού του ζώου, το γνώριζαν από τότε… Ένας ψηλόσωμος και μυώδης Κρητικός σε «μάχη», ένας προς ένα με μεγάλη ανδρεία κτυπά έναν κάπρο.

Αργολίδα- Μυκήνες ,από την νεκρόπολη της Καλκάνης -Ένα καθισμένο λιοντάρι ξαφνιασμένο στρέφεται και κοιτάζει θηρευτή ο οποίος είναι σε κίνηση και έρχεται με φόρα να καρφώσει ακόντιο αιφνιδιάζοντας το .Είναι παράξενος ο τρόπος που κρατάει την λόγχη που φέρεται πίσω από το σώμα του Ο κυνηγός φοράει το γνωστό ιμάτιο της εποχής και έχει γενειάδα ,αν και νέος και ρωμαλέος, υπάρχει και αυτό το ενδεχόμενο.

Κυνήγι λέοντος με συμμετοχή και τοξότη είναι πιθανά του 16 ου αιώνα π.Χ. και είναι από την ΚυδωνίαΚρήτη. Εδώ έχουμε μια πιο λογική εικόνα του δρώμενου με συμμετοχή και άλλων κυνηγών σαν ομάδα Επίσης η ασπίδα δείχνει μια λογική διαχείριση της επικινδυνότητας της κατάστασης 

Ένοπλος Κρητομινωίτης θηρευτής με σπαθί και δόρυ σε κατά μέτωπο κτύπημα αγριμιού της Κρητικής Γης

Θήρευση με απόδοση σκηνής σε μεγάλη ένταση. Η δεξιά μορφή του Κρητομυνωίτη έχει καρφώσει στο θηρίο ξίφος και η αριστερή μορφή ανδρός παλεύει με ένταση και μεγάλο θάρρος εμπρός από το πληγωμένο θηρίο .

Κατασπαραγμός, με ανδρικές μορφές να παλεύουν με γυμνά χέρια με άγρια θηρία .Ηρωικές αποτυπώσεις που γνωστοποιούν το θάρρος τους. Πάλη με γυμνά χέρια και λέοντες έχουμε και με τον Ηρακλή. 

Σκηνή που βλέπεις και σήμερα .Ο Κρητομινωίτης κρατάει από το λουρί έναν τεράστιο σκύλο . ΒΟΥΚΟΛΙΚΑ 

Ημιάγρια προβατίνα κερασφόρος με μικρό θηλάζοντα αμνό. Ένας Κρητομινωίτης την έχει δέσει για να την οδηγήσει πιθανά για βοσκή. .Σφραγιδόλιθος από κόκκινο καρνεόλιον .Βρέθηκε το 1896 στο Καστρί κοντά στην Τουρλωτή στην Ανατολική Κρήτη. Το ιδιαίτερο στην αποτύπωση αυτή είναι το διαφορετικό ρούχο που φορά αυτός ο βοσκός μια ιδιότυπη φουστανέλα. Είναι από την Ύστερη μινωική περίοδο. Μια καθημερινή σκηνή στην βουκολική ζωή των Κρητομινωιτών .

Ένας μυώδης Κρητομινωίτης κρατά από σχοινί ταύρο και αυτό είναι από την Ύστερη Μινωική περίοδο.

Χρονολόγηση 1600 π.Χ. και μετά .Αποτύπωμα σφραγίδας από την Κνωσό .Ένας Κρητομινωίτης καμαρώνει ένα μεγάλο ταύρο προσπαθώντας με κίνηση του χεριού του να διακρίνει τις αντιδράσεις του . 

Ένας Κρητομινωίτης με ύφος έπαρσης και με μεγάλο βηματισμό, οδηγεί ένα μεγάλο βοοειδές. Μπροστά από το ζώο σκάλισμα με γράμμα γραμμικής γραφής ή ιερογλυφικό .

Εδώ τρία κερασφόρα βοοειδή οδηγούνται από άλλη ανδρική μορφή με ιδιότυπη φουστανέλα .Τα βοοειδή και τα αμνοερίφια την εποχή εκείνη πρέπει να είναι όλα κερασφόρα .

Νεαρός Κρητομινωίτης αρμέγει κερασφόρα αγελάδα .Μια βουκολική σκηνή που σπάνια συναντάμε στα ευρήματα Αυτός όπως και οι προηγούμενοι σφραγιδόλιθοι είναι από την Κνωσό με χρονολόγηση περίτο 1600 π.Χ. 

Άλλη μια Κρητομινωική σφραγίδα που βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Παν. της Αγίας Πετρούπολης στην Ρωσία .Και εδώ δείχνει μορφή να αρμέγει κερασφόρο αγελάδα .Ένα οκτάκτινο αστέρι βρίσκεται εδώ με συμβολικό χαρακτήρα .Η ιδιαίτερη ύφανση του ενδύματος του Κρητομινωίτη που αρμέγει έχει ένα κοινό χαρακτηριστικό με τον μανδύα που φορά ένας άλλος Κρητομινωίτης στην δεξιά φιγούρα από την τοιχογραφία του «στόλου» που έγινε πριν από την έκρηξη του ηφαιστείου που όπως τα τελευταία ευρήματα δείχνουν έγινε περί το 1650 π.Χ. από την νήσο Θήρα ,εξέχουν κρόσσια και στα δύο υφάσματα ,φαίνεται υπήρξε είδος ύφανσης εκείνη την εποχή.

Αναπαραγωγή σε Αγρίμια ή αγριοκάτσικα, σφραγιδόλιθος -Από την Μέση Μινωική ΙΙ -1800/1700π.Χ 

Άρμεγμα παραγωγών γάλακτος με μαζική μορφή σε αυτή την εργασία ,αυτό πρέπει να δείχνει η επανάληψη στην διπλή αποτύπωση Από τα Χανιά , Καστέλι, Πλατεία Αγίας Αικατερίνης, House I, Αίθουσα D με χρονολόγηση από τον τρόπο απόδοσης του έργου περί το 1600 π.Χ. Η εικονογραφία της σφραγίδας αυτής έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι είναι ένα σπάνιο εικονογραφικό τεκμήριο , επιβεβαίωση μιας πρακτικής ότι από το άρμεγμα θα πρέπει να διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη Κρητομινωική οικονομία,. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα δε είναι η βεβαίωση της πρακτικής αυτής σε ένα παρόμοιο σύστημα στην Κρήτη, ακόμη και στη σύγχρονη εποχή! 

Θυσιαστήριο αλλά και μία τράπεζα, το μέρος όπου γίνονται σφαγές των βοοειδών.

Ένας Κρητομυνωίτης ως γητευτής των ταύρων .Η ζωή στην Μινωική Κρήτη ήταν συνυφασμένη με τον ταύρο και αναπαριστάτε σε πολλές σφραγίδες ή με ταυροκαθάψια ή με τον ταύρο πρωταγωνιστή σε πολλές από αυτές. 

Οι αίγες διαμαρτύρονται γιατί ο άνδρας στο σχέδιο αυτό του σφραγιδόλιθου τους έχει αποσπάσει το μικρό τους κατσικάκι ή για να διοχετεύσει προς βρώση ή γιατί τους το απέσπασε ή το φέρνει προς αυτές για άλλο λόγο .

Πάπιες κολυμπούν σε λίμνη .Μια σκηνή από το φυσικό περιβάλλον της Κρητικής γης. Πιθανό να πρόκειται για το μεταναστευτικό φαινόμενο σε ένα σταθμό τους εκεί ,είναι πολλές και εν σειρά , που τις είδε το μάτι του καλλιτέχνη 

Η ΘΑΛΑΣΣΑ

- Οι θαλασσοκράτορες Κρητομινωϊτες .Μια σκηνή με ναυτικούς σε σκάφος με έναν πηδαλιούχο να το οδηγεί ,μια ηγετική μορφή να κοιτάζει ευθεία μπροστά κρατώντας ένα ξάρτι και ένας γλάρος;…. Να τους συνοδεύει στην ακτοπλοΐα τους .Εντυπωσιακή σκηνή της ναυτοσύνης των Κρητών .

Κνωσός παλάτι ΒΔ πλευρά .Αυτό το σχέδιο σφραγίδας δείχνει ένα ψαρά να κρατά ένα μεγάλο σκάρο και ένα χταπόδι που κρέμεται από σχοινί, το ένδυμα που φορά είναι πιο περίπλοκο από το κοινό των Κρητομινωιτών με δεσίματα και λωρίδες .Πιθανά χαρακτηρίζει το επάγγελμα και έχει κάποια ιδιαίτερη χρησιμότητα Είναι περίπου του 1700-1600 π.Χ . 

Δύο παρεμφερείς αναπαραστάσεις Ο Ψαράς δεξιά και άλλος ένας επίσης αριστερά. Θήρα -Ακρωτήρι όπου αναφέρεται ως χρονολόγηση το 1550π.Χ. -Αλλά γνωρίζουμε πια ότι η έκρηξη στο ηφαίστειο έγινε περί το 1625-1640 π.Χ οπότε οι τοιχογραφίες είναι πριν από την έκρηξη πηγαίνοντας πίσω τις ημερομηνίες. Είναι δύσκολο βέβαια για το αρχαιολογικό κατεστημένο να βάζει τις ημερομηνίες του ελληνικού πολιτισμού προς τα πίσω … αλλά τι να κάνουμε.

1800-1600 π.Χ. Κνωσός

Κνωσός 1800-1600 π.Χ. Κνωσός -Ο ψαράς κρατάει από ένα σε κάθε χέρι , παράξενο είδος ψαριού ή θηλαστικού με τέσσερα πτερύγια ,(ως τέσσερα πόδια) στρογγυλό κεφάλι και μικρό ράμφος ,πού βέβαια μπορεί αν είναι οι κόμβοι ,τα στρογγυλά στοιχεία δηλαδή , στα υποκείμενα η τεχνοτροπία του σφραγιδοποιού καλλιτέχνη. Ο ψαράς επίσης έχει ζωσμένο στην μέση ένα εγχειρίδιο ή μικρό ξίφος. 

Κνωσός- Το πιθανότερο εδώ όπως δείχνει η ενδυμασία πρόκειται για γυναικεία φιγούρα..Έχουμε λοιπόν μια γυναίκα ψαρά…!!Σχετικό είναι ότι δεν φέρει και άνω ένδυμα . Πρόκειται όμως για το 1800-1700 π.Χ. που έχουμε παρουσία γυναικών χωρίς άνω ένδυμα τότε ,όμως ερμηνεύονται ως θεές . Παρόλα αυτά , εάν επρόκειτο για απλή μεταφορά ενός μεγάλου ψαριού από μια γυναίκα να υποθέσουμε ότι δεν θα υπήρχε ανάγκη να φτιαχτεί σφραγιδόλιθος .Υπάρχει και μία δεύτερη υπόθεση , ίσως εδώ έχουμε δρώμενο ιεροτελεστίας με ιχθύ ως προσφορά κάτι όμως που δεν έχουμε συναντήσει μέχρι τώρα ή ίσως πρόκειται για κάποια θαλάσσια γυναικεία θεότητα .

Έχουμε όμως Ποτνία ιχθύων .Εδώ από μια σφραγίδα από την περιοχή Αηδόνια στην Πελοπόννησο .Σε μια σχετικά σπάνια παρουσία ιχθύων με θεά 

ΜΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΟΧΛΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Θα προσπαθήσουμε τώρα να παραθέσουμε τα στοιχεία μιας ανάλυσης σε μία ίσως σημαντική σκηνή από σφραγίδα .Έτσι ίσως ο αναγνώστης κατανοήσει το νόημα που μπορεί να έχει κάθε σχέδιο σε σφραγίδα κάτι που δεν γίνεται στις προηγούμενες ή τις επόμενες διότι σκοπός είναι να έχει κανείς μια εικόνα της ζωής 5000 χρόνια πριν και όχι σκέψεις και αποκρίσεις ιδεών Εδώ έχουμε μια θεά να κωπηλατεί μέσα σε ζωόμορφο πλοιάριο κοντά στην ακτή πλάι σε ναό και κάτω από το ιερό δένδρο .Ως θεά δεν φαίνεται να φέρει άνω ένδυμα. Αυτό το δαχτυλίδι από το Μόχλο που φοριέται και προέρχεται από βαριά χρήση, κάτι που μπορεί να παρουσιάζει δυσκολίες σε ορισμένες πτυχές της ερμηνείας. Βλέπουμε μια καθιστή γυναικεία μορφή με το πλοίο της με το διακριτικό έναν «ιππόκαμπο» ή «δράκο» στην πλώρη, η παράσταση φέρει ένα ιερό έξω από το οποίο αναπτύσσονται δέντρα και φυτά.

Το Δακτυλίδι από τον Μόχλο -Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου .Tάφος 9 στο Μόχλο, - LM IB, 1500-1450 π.Χ. μόνο αντίγραφο από ήλεκτρο επιβιώνει - Εικόνα και σκίτσο

Κρίνοντας από τη διάταξη της πλώρης και της πρύμνης, το πλοίο εμφανίζεται σαν να εγκαταλείπει τη ξηρά, ίσως να αναχωρεί για ένα ταξίδι: Το κτίριο στα δεξιά ίσως υποδηλώνει ένα ιερό ή τοπίο αστικού χώρου, και διφορούμενα ίχνη βράχων κάτω από το κάτω δεξί μέρος του το σκάφος προτείνεται ως μια ακτογραμμή. Φαίνεται η γυναικεία φιγούρα να έχει τα μαλλιά της δεμένα - δύο γραμμές που προκύπτουν 

από το κεφάλι της, δηλώνουν αυτό - και ως εκ τούτου δείχνει κατάσταση της τρίτης ηλικίας, αν και η φθαρμένη φύση του δακτυλίου με τις τελείες ή γραμμές που να υποδηλώνουν από το χτένισμα μια νεότερη γυναίκα τουλάχιστον, έχουν χαθεί. Είμαστε μάρτυρες εδώ σε μία «Επιφοίτηση » ,αλλά υπάρχουν ασάφειες. Δεν είναι σαφές εάν αυτό είναι ένα όραμα ως μία απεικόνιση της «θεάς από τη θάλασσα» ή τελετουργική μορφή θέσπισης για «Θεοφάνεια» στην οποία η καθιστή μορφή είναι μια ανθρώπινη φιγούρα απλής γυναίκας. Και πάλι, η διάκριση αυτή δεν μπορεί να έχει κάποια σημασία στο μινωικό κοινό. Μπορούμε επίσης να αναρωτηθούμε αν το σκάφος αναχωρεί από ένα ιερό, ή ακόμη και τους καρπούς της γονιμότητας και της άγριας φύσης που συνάγεται από τα δέντρα, σε κάποιο μακρινό μέρος μακριά πια από το ιερό ή το αστικό κτήριο στα δεξιά, ή να αντιπροσωπεύει μια αναχώρηση για κάποιο ταξίδι, σύμφωνα με την Θαλασσοκρατική ερμηνεία από τον Γαλανάκη . Ο ίδιος αφηγείται: «[Η] γυναικεία μορφή κάθεται με το αριστερό χέρι της λυγισμένο σαν μια χειρονομία αποχαιρετισμού ... Η αντιπροσώπευση στο δαχτυλίδι από τον Μόχλο είναι μοναδική από την άποψη ότι παρουσιάζει με μια απλή αλλά σαφή μορφή σχεδόν τα πάντα για τη Μινωική θρησκευτική εικονογραφία. " Σημειώνουμε την εξαιρετική απεικόνιση της αρχιτεκτονικής του ιερού και ανιμιστικός τρόπος της άγριας φύσης στα δέντρα, καθώς και τη φύση της απεικόνισης του πλοίου. Αλλά υπάρχουν δύο άλλες πτυχές που αξίζει να αναφερθούν εδώ. Πρώτον, σημειώνουμε την σωματική εξασθένηση της καθιστής γυναικείας μορφής, η οποία εμφανίζεται διακριτικά ακόμη και πέρα από τη φθαρμένη κατάσταση του δακτυλιδιού. Το άνω μέρος του σώματος φαίνεται να είναι εντελώς ξεχωριστό από το κάτω μέρος του σώματος, που υποδηλώνουν τροποποιημένων εμπειρίες του σώματος που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια έκστασης ή άλλης κατάστασης. Η κεφαλή φαίνεται επίσης να στρέφει ελαφρώς πάνω από το άνω σώμα, αν και σημειώνουμε ότι αυτό μπορεί να οφείλεται σε προηγουμένως αμυδρά ίχνη του λαιμού της μορφής και έχει φθαρεί. Αυτά τα σημάδια της «μετάβασης » βέβαια συντονίζονται με τις προηγούμενες εικόνες οι οποίες έχουν θεσπιστεί ως οραματισμός της «επιφοιτήσεως» ή και της γενικής εμπειρίας της «μετάβασης» που παρουσιάζουν πολλά Κρητομυκηναϊκά θέματα σφραγίδων . Δεύτερον, υπάρχουν δύο επιπλέοντα αντικείμενα προς την άνω δεξιά της εικόνας. Το πρώτο στοιχείο φαίνεται να είναι μια τράπεζα προσφορών, αλλά το δεύτερο είναι πιο διφορούμενο, που περιγράφεται ως μια ιερή καρδιά στο γενικό αυτό μοτίβο από τον Γαλανάκη. Ωστόσο, φέρει εντυπωσιακή ομοιότητα με την απεικόνιση σε άλλες εικόνες της μινωικής μικρογλυπτικής . Λαμβάνοντας υπόψη τη γραμμή του αιγιαλού (και, συνεπώς, το επίπεδο του εδάφους) που απεικονίζεται από τα βράχια κάτω από την πρύμνη του πλοίου, θα μπορούσε κάποιος να εξετάσει αυτό το στοιχείο σαν να επιπλέει και συνεπώς, ως το περιεχόμενο οράματος .Εναλλακτικά, η εγγύτητά του στο κτίριο στην ακτογραμμή μπορεί να υπογραμμίσει τη θέση της ως ένα μέρος όπου γίνονταν ιερές τελετές . Η κατάσταση των αντικειμένων αυτών ως στοιχεία «επιφοίτησης» , ωστόσο, αμφισβητείται από τις δύο γραμμές πάνω από το κεφάλι της γυναικείας φιγούρας, που μπορεί να δείχνει δεμένα μαλλιά, και το οποίο θα μπορούσε να προτείνει ότι το βλέμμα της θεότητας που είναι στραμμένο προς τα αριστερά και έτσι μακριά από αυτά τα δύο στοιχεία. Καταλήγουμε έτσι το κτίριο προς τα δεξιά μπορεί, επομένως, να είναι ένα ιερό, και μία και τράπεζα προσφορών που εδώ απεικονίζονται με την πρόθεση έτσι ώστε να το επιβεβαιώνει. 

Φορτηγίδες ή σκάφη αλιείας. (Κρητομινωικό πλοίο )Οι μορφές ιχθύων στον σφραγιδόλιθο δείχνει την χρήση. Έχει ιστία και στην πρύμνη έχει την πλατιά ξύλινη έδρα που έχουν και τα κυκλαδικά πλοία της εποχής .Στην εικόνα ίσως δείχνει δύο πλοία πλάι- πλάι. Από την Μεσσαρά στον μεγάλο θόλο στον Πλάτανο στην Κρήτη 2300-2000 π .Χ. Η «τρίαινα » είναι ιερογλυφικό σχέδιο .

Στην εικόνα τα δύο πλοία έχουν πλώρη ανασηκωμένη με μορφή βουκρανίου και το κάτω πλοιάριο πιθανά να δείχνει μορφές ανθρώπων μέσα σε αυτό . Αυτά τα αποτυπώματα σφραγιδόλιθου είναι από την πρωτομινωική δηλαδή 3200--2600 π.Χ. Η παλαιότητα τους δείχνει ότι αυτές τις μορφές πλοίων είχαν οι Κρητομινωίτες αρχικά και μετέπειτα τα πλοία έχουν διαφορετική μορφή όπου την γνωρίζουμε από την περίφημη τοιχογραφία του «στόλου» της νήσου Θήρας που έγινε πριν από το 1650 π.Χ. 

Εντυπωσιακή παράσταση σφραγίδας με πλοιάρια .Στο πρώτο πλάνο βλέπουμε την γάστρα του πλοίου σε φυσιοκρατική μορφή και τα άλλα στο βάθος πεδίου να είναι τοποθετημένα με προοπτική μαζί με στοιχεία που τα απαρτίζουν 

Κνωσός -Ένα άλογο μπροστά από ένα πλοίο. Το πλοιάριο έχει την κλασική Κρητομινωική μορφή του «στόλου» από την νήσο Θήρα ,αλλά ,το άλογο έχει το Μυκηναϊκό ύφος των Αχαιών , ή σφραγίδα είναι του 1200 π.Χ. και αυτό δικαιολογεί την παρουσία αυτού του ζώου στον Κρητικό κόσμο. Έχουμε δηλαδή πριν το 1650 έως το 1200 π Χ ίδια μορφή ναυπηγικής και επί της μυκηναϊκής εποχής στα πλοία . Τώρα εάν σημαίνει ότι μπορεί να μεταφέρει ο ιδιοκτήτης του πλοιαρίου άλογα ή αποτελεί είδος σήματος για το συγκεκριμένο πλοιάριο δεν γνωρίζουμε .Οι οκτώ κωπηλάτες δείχνουν έτοιμοι ή είναι εν δράση .Δεξιά είναι ένα ακόμα πλοίο με τα ξάρτια και την κουβέρτα του και αυτή σκεπαστή.

Όπως και αυτό το σκάφος δείχνει να είναι με πλήρη εξάρτηση έτοιμο να σαλπάρει 1600 π.Χ.

Λεμβούχοι σε μικρό σκάφος με τα χαρακτηριστικά στοιχεία των μινωικών πλοιαρίων .Ένα χαρακτηριστικό δρώμενο με τους θαλασσοκράτορες Κρήτες .Βρέθηκε στην Βοιωτία. 

Σχέδιο με παραστατική φυσιοκρατική απόδοση μεγάλου και άγριου ψαριού .Οι ένοικοι κάτω από την θάλασσα είχαν να αντιμετωπίσουν τους θαλασσοκράτορες ενοίκους της επιφάνειας και όχι μόνο.

Στόλος πλοίων ,είναι ελλιμενισμένα χωρίς πλήρωμα περιμένουν να φύγουν στην επόμενη αποστολή τους. Ο στόλος των Κρητομινωιτών ήταν τεράστιος για τα δεδομένα του τότε κόσμου

Δύο μεγάλα καλαμάρια και …Πιθανά εδώ παρουσιάζεται ένας σφυροκέφαλος καρχαρίας(;), δεξιά , όπως και κάποιο είδος καρχαρία με το ραχιαίο πτερύγιο ή παρόμοιου ψαριού επάνω ,σε αυτή την Κρητομινωική σφραγίδα με το σπάνιο θέμα της 

ΜΟΡΦΕΣ

Ένδυμα -Ιερείς ,θεές ,άρχοντες, πολεμιστές. Η ενδυμασία από τα έτη 1800-1700π.Χ που ενδύονται οι Κρητομινωίτες. Εδώ από αποτυπώματα σφραγίδων- α c Κνωσός -e g h Ζάκρος, -b d f i Αγία Τριάδα .

Αξιωματούχοι Κρητικοί την «μινωική» εποχή 

Ηγήτορας.

Κεφαλή με τεχνοτροπία εποχής. Θυμίζει τα μετέπειτα νομίσματα του ελληνικού κόσμου. 

Ο τοξότης.

Μία ζωόμορφη οντότητα . 

Απόδοση βιαστικής κίνησης ηλικιωμένου ιερέα με αξιωματούχους 

Εξαιρετική απόδοση σωματότυπου Κρητομινωίτη με μυώδη λεπτό σώμα, σε κίνηση. 

Ιέρειες σε κίνηση ιεροτελεστίας με υψωμένο το αριστερό χέρι. 

Ο Άρχων, θεϊκή μορφή με ακόλουθο λέοντα.

Μορφές σε απόδοση πιθανά ιερογλυφικών σχημάτων. 

ΧΟΡΟΣ

Σφραγιδόλιθος από μαύρο στεατίτη από το Βαφειό μια χορεύτρια σε εκστατικό χορό; . Μας παρουσιάζει χορό σε μια καθαρή μορφή με απλό όμως φόρεμα ,χωρίς οριζόντιες ζώνες στο ύφασμα ,αλλά με το τυπικό άνω ένδυμα που φορούν οι Κρητομινωίτησες όπου η γυναίκα ανασηκωμένη στις μύτες των ποδιών της και κρατώντας ράβδο εκτελεί χορευτικές φιγούρες

Αυτό είναι από τοιχογραφία .Είναι ευκαιρία να δούμε όμως έναν ιερό χορό προς θεά σε εξέλιξη και σε έκταση, χώρου και προσώπων

Από την Ανακτορική περίοδο, σφραγιδόλιθος , πρόκειται για ιεροτελεστία που εμπεριέχει όμως χορευτική διαδικασία. 

Ιερός χορός.

Ιερός χορός.

Ιερός χορός. 

Σφραγίδα με πιθανό Κρητομινωικό μουσικό όργανο κάποιο είδος κυμβάλου ή κάτι άγνωστο σε εμάς.

Εδώ σε μια άλλη σφραγίδα . 

ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΜΑΧΗΣ -Ίσως ανάμνηση ηρωικών κατορθωμάτων

Σκηνές βίας ή μάχης- Σφραγιστικά σχέδια από την Κρήτη -Αγ. Τριάδα των δύο επάνω .Σπάνιες σκηνές βίας ή μάχης έχουν αποτυπωθεί εδώ. Οι εικονιστικές αποτυπώσεις με σκηνές μάχης με τους Κρητομινωίτες δεν έχουν βρεθεί πολλές .Όπλα και άλλα στοιχεία έχουν βρεθεί πολλά αλλά τέτοιες αποτυπώσεις σχετικά σπανίζουν. Είναι του 1700-1600 π.Χ. 

Σφραγίδα από την Κρήτη της Ύστερης Μινωικής Ι περί το 1500 π.Χ. Το «όπλον» η ασπίδα δηλαδή του δεξιού πολεμιστή έχει γωνιακό επάλληλο άνοιγμα που βοηθά την αντιμετώπιση του αντιπάλου βλέποντας τον , κρατά δόρυ και ο αριστερός αντίπαλος επιτίθεται με δίκοπο ξίφος .Εδώ όπως και πιο πάνω έχουμε δύο αποδόσεις της σφραγίδας.

Ανδρική μορφή Κρητομινωίτη σε τεντωμένη στάση ρίψης ακοντίου

Σχέδιο σφραγιδόλιθου με βίαιες συμπλοκές σε εξέλιξη. Η ανάγκη αποτύπωσης σε σφραγίδα τέτοιων σκηνών ίσως είναι αναμνηστική μορφή κάποιου ηρωικού κατορθώματος 

Σκληρή σκηνή πολέμου με συμμετοχή κρανοφόρων στρατιωτών

Μονομαχία στρατιώτες με πλήρη εξάρτηση σε μάχη σώμα με σώμα σε σχέδιο από σφραγίδα από την Πύλο.

Με πολλά ερωτήματα τίθεται αυτό το σχέδιο σε σφραγιδόλιθο. Εδώ ή πρόκειται για σκηνή μεγάλου φονικού ή πρόκειται για κάποια ιατρική θεραπεία ,λόγο της ηρεμίας που διέπει το δρώμενο. 

ΥΠΟΖΥΓΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ

Ένα γαϊδουράκι το οποίο κουβαλάει δύο μεγάλα πιθάρια της Ύστερης Μινωικής σε αγαλματίδιο που βρέθηκε στην Φαιστό .Οι Κρητομινωίτες δεν ασχολούνταν με το άλογο και ήρθε στο νησί με την είσοδο της μυκηναϊκής εποχής .Οι μεταφορές και στην Μεγάλη Νότια Οδό γινόταν με όνους και φυσικά με την παράλια ναυσιπλοΐα ,και ακτοπλοΐα .Επίσης πρέπει να χρησιμοποιούσαν για μεταφορές και τα βοοειδή με τις ανάλογες άμαξες αλλά και για γεωργικές εργασίες. 

2100 -1800 π.Χ. από το Παλαίκαστρο στην Κρήτη .Ομοίωμα άμαξας σε μικρό μέγεθος .Είναι ζωγραφισμένο περιμετρικά με ελληνοπρεπή μινωικό πλοχμό και με σχέδιο στους τροχούς.

Άμαξα συρόμενη από Κρητικούς αίγαγρους σε σφραγιστική πέτρα δακτυλιδιού από τον Λύκρο τον Δωρικό οικισμό στην Κρήτη με αξιωματούχο και με ηνίοχο πιο μπροστά να οδηγεί το άρμα .Έχουμε περάσει στην μυκηναϊκή εποχή πια.

ΑΥΤΟΣ ΚΑΙ ΑΥΤΗ 

Κρητομινωικές φιγούρες γυναικών και ανδρών στις σφραγιδόλιθους, ενδεχομένως και του «ιερού γάμου» 

Τέλος

ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΙΚΤΥΟ

- ΠΗΓΕΣ -Α. ΕΒΑΝΣ -ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΧΑΪΔΕΛΒΕΡΓΗΣ -UNIVERSITY OF COLOGNE-ARCHAEOLOGICAL INSTITUTE -GERMAN ARCHAEOLOGICAL INSTITUTE BERLIN