1Η ΕΝΟΤΗΤΑ
1. Τι ονομάζεται επικοινωνία; Τι κοινό χρειάζεται για να επιτευχθεί;
2. Πώς ονομάζονται τα κείμενα που δε χρησιμοποιούν μόνο τη
γλώσσα για να μεταδώσουν το μήνυμά τους; Ποιο άλλο μέσο εκτός από το λόγο μπορεί να μεταφέρει αποτελεσματικά το μήνυμα; ονομάζουμε μια πρόταση απλή, πότε ελλειπτική και πότε επαυξημένη;
3. Τι ονομάζεται πρόταση; Ανάλογα με τα συστατικά τους πότε
4. Συμπληρώστε τις παρακάτω προτάσεις: Ανάλογα με τη σημασία τους: Οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε συνήθως για να δώσουμε μια πληροφορία λέγονται__________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε τελεία. Οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε για να ζητήσουμε μια πληροφορία λέγονται___________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε ____________________ . Οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε για να ζητήσουμε από κάποιον να κάνει κάτι ή να τον παρακαλέσουμε για κάτι λέγονται________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε ___________ ή ________________ . Οι προτάσεις που εκφράζουν ένα έντονο συναίσθημα λέγονται___________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε ____________________ . Οι προτάσεις που δεν έχουν άρνηση λέγονται___________________. Οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση[δε(ν), μη(ν)] λέγονται______________ .
2Η ΕΝΟΤΗΤΑ
5. Ποιες διαφορές εντοπίζουμε ανάμεσα στα δύο είδη της
γλωσσικής επικοινωνίας [προφορικό και γραπτό λόγο];
6. Όταν μελετούμε τον προφορικό λόγο ή το γραπτό κείμενο, αναζητούμε: • • Ποιος μιλάει ή γράφει____________ Σε ποιον μιλάει ή γράφει__________
1
3Η ΕΝΟΤΗΤΑ 10. το χώρο. Η ____________ της περιγραφής χαρακτηρίζεται από σαφήνεια. αλλά χρησιμοποιείται και ο _______________. Τι περιλαμβάνει το 9. 7. το χρόνο και την κατάσταση από την οποία ξεκινά η αφήγηση Η __________ της αφήγησης και η __________ της Η_______: η κρίση του αφηγητή για το νόημα της ιστορίας. φαινομένων κτλ. Η περιγραφή συνδέεται λοιπόν με το __________. Η αφήγηση οργανώνεται με άξονα το __________ . Με τον όρο αφήγηση εννοούμε την προφορική ή γραπτή παρουσίαση ενός ______________ ή μιας σειράς _______________. Κύριο γνώρισμα της αφήγησης είναι οι ________________ λέξεις ή φράσεις που δείχνουν τη χρονική σειρά των γεγονότων και την αιτιολογική σχέση μεταξύ τους. από ____________ εικόνες σε λεπτομερειακές. αντικειμένων. Η δομή της αφήγησης ακολουθεί το παρακάτω σχήμα: ______________ για τους ήρωες. Τι ονομάζουμε συνδετικές λέξεις και πώς ξεχωρίζει η μια παράγραφος από την άλλη. προσώπων. 2 . Να συμπληρωθούν τα παρακάτω κενά: Με τον όρο περιγραφή εννοούμε την_________________ μέσα στο λόγο χώρων. ακρίβεια. 8. Χαρακτηριστικό της παραγράφου είναι ότι αποτελεί κείμενο ενιαίο και σχετικά__________________. Ακολουθεί πορεία από το ___________στο ____________ . πραγματικών ή φανταστικών. ποιες απόψεις-ιδέες____________ μεταδίδει και με ποιο τρόπο. κάθε μέρος. αλλά ταυτόχρονα__________ με τις προηγούμενες και τις επόμενες παραγράφους. Από ποια μέρη αποτελείται η παράγραφος. Κύριος χρόνος της αφήγησης είναι ο ___________. αλλά οι καταστάσεις συνδέονται μεταξύ τους __________________ . ζωντάνια και παραστατικότητα.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ • • Για ποιο σκοπό μιλάει ή γράφει___________ Ποιο θέμα.
[ . γράφουμε την περίληψη Δ. Οι άνθρωποι που νοιάζονται για τον συνάνθρωπο. Το ένα μέρος ονομάζεται___________________ φράση και το άλλο _______________φράση. _________________ _________________ _________________ 4Η ΕΝΟΤΗΤΑ 16. ενώ στο άλλο μέρος το ________ . Για να υποστηρίξουμε τις θέσεις μας ή για να αντικρούσουμε τις θέσεις άλλων. υπογραμμίζουμε τις βασικές λέξεις κάθε παραγράφου Β. ] Δέχθηκε κριτική. . [ . Η ονοματική φράση μπορεί να λειτουργεί συντακτικά ως: 3 . χρησιμοποιούμε ______________ . γράφουμε πλαγιότιτλους σε κάθε παράγραφο Ε. 12. . Ποια είναι τα τρία είδη κειμένου που συναντήσαμε ως εδώ. Στο ένα μέρος κεντρική λέξη είναι το ___________. Να χαρακτηριστούν οι παρακάτω φράσεις: Τα παιδιά [ Τα καινούργια παπούτσια [ . 14. Κάθε πρόταση αποτελείται από 2 βασικά μέρη. Ποια είναι τα 3 κύρια δομικά μέρη του κειμένου. διαβάζουμε προσεκτικά το κείμενο 13. Βάλτε τα βασικά βήματα για την περίληψη στη σωστή σειρά: Α. 15. Τι ονομάζεται περίληψη. . ] ] 17.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 11. ] 18. εντοπίζουμε το κεντρικό θέμα του κειμένου Γ.
Τα πρώτα διακρίνονται σε ισοσύλλαβα (ο μαθητής) και ανισοσύλλαβα (ο παππούς). • • • 20. Ταυτίζονται το φυσικό με το γραμματικό γένος. 23. Στις παρακάτω προτάσεις αφού εντοπίσετε τις ονοματικές φράσεις να χαρακτηρίσετε τη λειτουργία τους: • • Μερικοί άνθρωποι βασανίζονται. Αυτός ο προσδιορισμός είναι στο ίδιο__________. την απάντησή σας δίνοντας τουλάχιστον τρία παραδείγματα. Να κλιθούν και στους δύο αριθμούς και στα τρία γένη τα παρακάτω επίθετα: ⇒ Ο υγιής ⇒ Ο βαρύς ⇒ Ο φθαρτός ⇒ Ο πολύς 24. με προσθήκη __________ στο τέλος του θέματος. Τα ουσιαστικά διακρίνονται σε 2 μεγάλες κατηγορίες:_______________ και ________________ . Μετά από τόση πίεση. Το σχολείο έκλεισε τις πόρτες του. Ο εργαζόμενος είναι κουρασμένος. Αιτιολογήστε 22. Β. 4 . Η παραγωγή σύνθετων λέξεων μπορεί να γίνει κι από την ένωση των θεμάτων δύο απλών λέξεων. Ως επιθετικός προσδιορισμός λειτουργεί το επίθετο όταν προσδίδει στο ουσιαστικό μια ____________ . Να συμπληρωθούν τα κενά και να δώσετε ένα παράδειγμα για κάθε τρόπο: Η παραγωγή σύνθετων λέξεων γίνεται με δύο τρόπους: Α. Πχ.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 19. Πχ. ξεκουραστήκαμε. 21. στην ίδια___________ και στον ίδιο ____________ με το ουσιαστικό. Περιλαμβάνει τους πίνακες των αποτελεσμάτων. Πχ. με προσθήκη ___________στην αρχή του θέματος.
26. Με βάση τις καταλήξεις πάλι χωρίζουμε τα ρήματα σε 2 φωνές: την ___________ με καταλήξεις σε . Η β’ συζυγία κάθε φωνής χωρίζεται σε δύο τάξεις: ______________ φωνή σε -άω(ώ) πχ _____________ και –ώ πχ ___________ και _____________ φωνή σε –ιέμαι πχ ____________ και σε –ούμαι πχ ______________ . πχ τρέχω.____ . πχ τραυματίζομαι. χτυπώ. Τα ρήματα αυτά έχουν _________________ διάθεση και βρίσκονται συχνά στην παθητική φωνή. παίζω.____ και την _____________ με καταλήξεις σε .___ και στην β’ συζυγία με καταλήξεις σε . Τα ρήματα αυτά έχουν ___________________ διάθεση και βρίσκονται συνήθως στην παθητική φωνή. Να συμπληρωθούν τα κενά: Όσον αφορά τη μορφή του ρήματος: Με βάση τις καταλήξεις χωρίζουμε τα ρήματα σε 2 συζυγίες: στην α’ συζυγία με καταλήξεις σε . πχ χτενίζομαι. Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο είναι ο δράστης μιας ενέργειας. δηλαδή κάνει κάτι και ταυτόχρονα δέχεται το αποτέλεσμα της ενέργειας αυτής. ενεργεί.___ .____ ή . Τα ρήματα αυτά έχουν __________________ διάθεση και βρίσκονται συνήθως στην ενεργητική φωνή. Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο «παθαίνει» κάτι.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 5Η ΕΝΟΤΗΤΑ 25. Κάθε φωνή έχει δύο συζυγίες. 5 . Το ρήμα: o Εκφράζει μια_______________ ή _______________ o Είναι το βασικό στοιχείο κάθε πρότασης γύρω από το οποίο οργανώνεται το μήνυμα που μεταδίδεται με την επικοινωνία o Ανήκει στη _______________ φράση. αγκαλιάζομαι. στην οποία παίζει κυρίαρχο ρόλο. Όσον αφορά τη σημασία του ρήματος: Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο κάνει κάτι. δέχεται το αποτέλεσμα μιας ενέργειας.
Τι ακριβώς δηλώνει το ποιόν ενεργείας. Διαλέξτε τα σωστά: Πτώση Γένος Φωνή Διάθεση Ποιόν ενεργείας Πρόσωπο Χρόνο Αριθμό 29. ούτε ενεργεί ούτε παθαίνει κάτι. β. Ποιοι είναι οι παρελθοντικοί χρόνοι στα νέα ελληνικά και πώς χρησιμοποιούνται. πχ κοιμάμαι. 27. από άλλα ρήματα πχ. Ποια ρήματα ονομάζονται συνδετικά. κάθομαι.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο βρίσκεται απλώς σε μια κατάσταση. Δώστε μερικά παραδείγματα. Δώστε ένα παράδειγμα που να αναδεικνύει τη διαφορά. 1) 2) 3) 4) 28.__________ α. Νέα ρήματα παράγονται: ______________ πχ. από άλλα μέρη του λόγου 6 . Οι χρόνοι που έχουν μη συνοπτικό ποιόν ενεργείας: Οι χρόνοι που έχουν συνοπτικό ποιόν ενεργείας: Οι χρόνοι που έχουν συντελεσμένο ποιόν ενεργείας: 30. • • • • • • • • Τι δείχνει η κατάληξη ενός ρήματος. 31. Τα ρήματα αυτά έχουν ______________ διάθεση.
Οι πτώσεις μάς δείχνουν τη σχέση που μπορούν να έχουν οι ονοματικές φράσεις μεταξύ τους. Έχουμε δύο είδη προσδιορισμών: Α. Να αναγνωριστούν τα είδη των ονοματικών προσδιορισμών: Ένα κοπάδι χελιδόνια Τα πόδια του αλόγου Η εικονογράφηση του βιβλίου Άρματα μάχης Ο Γεωργιάδης. Ο προσδιορισμός αυτός μπορεί να προσθέτει ένα ιδιαίτερο και γνωστό γνώρισμα. με την προσθήκη _____________ . Νέα ουσιαστικά παράγονται α. οπότε λέγεται ____________ ή να διασαφηνίζει το ουσιαστικό που προσδιορίζει.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 6Η ΕΝΟΤΗΤΑ 32. επίθετα ή ρήματα με την προσθήκη στο θέμα τους ______________. Οι πτώσεις μάς δείχνουν τη σχέση που μπορεί να έχει ένα ουσιαστικό με το ρήμα. 7 . οπότε λέγεται ______________ . ο καθηγητής 35. _____________________ και Β. β. Αντιστοιχίστε τις πτώσεις με τα αντίστοιχα μέρη του λόγου: Υποκείμενο Αντικείμενο Κατηγορούμενο του υποκειμένου Κατηγορούμενο του αντικειμένου αιτιατική ή γενική ονομαστική αιτιατική ονομαστική 33. 34. από άλλα ουσιαστικά. ____________________ ανάλογα με την πτώση στην οποία βρίσκεται ο προσδιορισμός.
