ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

1Η ΕΝΟΤΗΤΑ

1. Τι ονομάζεται επικοινωνία; Τι κοινό χρειάζεται για να επιτευχθεί;
2. Πώς ονομάζονται τα κείμενα που δε χρησιμοποιούν μόνο τη

γλώσσα για να μεταδώσουν το μήνυμά τους; Ποιο άλλο μέσο εκτός από το λόγο μπορεί να μεταφέρει αποτελεσματικά το μήνυμα; ονομάζουμε μια πρόταση απλή, πότε ελλειπτική και πότε επαυξημένη;

3. Τι ονομάζεται πρόταση; Ανάλογα με τα συστατικά τους πότε

4. Συμπληρώστε τις παρακάτω προτάσεις: Ανάλογα με τη σημασία τους: Οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε συνήθως για να δώσουμε μια πληροφορία λέγονται__________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε τελεία. Οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε για να ζητήσουμε μια πληροφορία λέγονται___________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε ____________________ . Οι προτάσεις που χρησιμοποιούμε για να ζητήσουμε από κάποιον να κάνει κάτι ή να τον παρακαλέσουμε για κάτι λέγονται________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε ___________ ή ________________ . Οι προτάσεις που εκφράζουν ένα έντονο συναίσθημα λέγονται___________________ . Σ αυτές τις προτάσεις βάζουμε ____________________ . Οι προτάσεις που δεν έχουν άρνηση λέγονται___________________. Οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση[δε(ν), μη(ν)] λέγονται______________ .

2Η ΕΝΟΤΗΤΑ

5. Ποιες διαφορές εντοπίζουμε ανάμεσα στα δύο είδη της

γλωσσικής επικοινωνίας [προφορικό και γραπτό λόγο];

6. Όταν μελετούμε τον προφορικό λόγο ή το γραπτό κείμενο, αναζητούμε: • • Ποιος μιλάει ή γράφει____________ Σε ποιον μιλάει ή γράφει__________

1

προσώπων. 3Η ΕΝΟΤΗΤΑ 10. Η δομή της αφήγησης ακολουθεί το παρακάτω σχήμα:    ______________ για τους ήρωες. Τι περιλαμβάνει το 9. Κύριο γνώρισμα της αφήγησης είναι οι ________________ λέξεις ή φράσεις που δείχνουν τη χρονική σειρά των γεγονότων και την αιτιολογική σχέση μεταξύ τους. από ____________ εικόνες σε λεπτομερειακές. Κύριος χρόνος της αφήγησης είναι ο ___________. Η αφήγηση οργανώνεται με άξονα το __________ . Τι ονομάζουμε συνδετικές λέξεις και πώς ξεχωρίζει η μια παράγραφος από την άλλη. ζωντάνια και παραστατικότητα. ποιες απόψεις-ιδέες____________ μεταδίδει και με ποιο τρόπο. Η περιγραφή συνδέεται λοιπόν με το __________. αλλά χρησιμοποιείται και ο _______________. 8. Η ____________ της περιγραφής χαρακτηρίζεται από σαφήνεια. φαινομένων κτλ. Χαρακτηριστικό της παραγράφου είναι ότι αποτελεί κείμενο ενιαίο και σχετικά__________________. Ακολουθεί πορεία από το ___________στο ____________ . πραγματικών ή φανταστικών. αλλά ταυτόχρονα__________ με τις προηγούμενες και τις επόμενες παραγράφους. το χρόνο και την κατάσταση από την οποία ξεκινά η αφήγηση Η __________ της αφήγησης και η __________ της Η_______: η κρίση του αφηγητή για το νόημα της ιστορίας. αντικειμένων. αλλά οι καταστάσεις συνδέονται μεταξύ τους __________________ .ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ • • Για ποιο σκοπό μιλάει ή γράφει___________ Ποιο θέμα. 7. Με τον όρο αφήγηση εννοούμε την προφορική ή γραπτή παρουσίαση ενός ______________ ή μιας σειράς _______________. το χώρο. 2 . κάθε μέρος. Από ποια μέρη αποτελείται η παράγραφος. Να συμπληρωθούν τα παρακάτω κενά: Με τον όρο περιγραφή εννοούμε την_________________ μέσα στο λόγο χώρων. ακρίβεια.

 _________________  _________________  _________________ 4Η ΕΝΟΤΗΤΑ 16. [ . Να χαρακτηριστούν οι παρακάτω φράσεις:  Τα παιδιά [  Τα καινούργια παπούτσια [ . διαβάζουμε προσεκτικά το κείμενο 13. ] 18. Τι ονομάζεται περίληψη. Για να υποστηρίξουμε τις θέσεις μας ή για να αντικρούσουμε τις θέσεις άλλων. [ . χρησιμοποιούμε ______________ . υπογραμμίζουμε τις βασικές λέξεις κάθε παραγράφου Β. ]  Δέχθηκε κριτική. 12. γράφουμε πλαγιότιτλους σε κάθε παράγραφο Ε. 15. Ποια είναι τα τρία είδη κειμένου που συναντήσαμε ως εδώ. .ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 11.  Οι άνθρωποι που νοιάζονται για τον συνάνθρωπο. Βάλτε τα βασικά βήματα για την περίληψη στη σωστή σειρά: Α. . . εντοπίζουμε το κεντρικό θέμα του κειμένου Γ. 14. Το ένα μέρος ονομάζεται___________________ φράση και το άλλο _______________φράση. ενώ στο άλλο μέρος το ________ . Ποια είναι τα 3 κύρια δομικά μέρη του κειμένου. γράφουμε την περίληψη Δ. Στο ένα μέρος κεντρική λέξη είναι το ___________. Η ονοματική φράση μπορεί να λειτουργεί συντακτικά ως:    3 . ] ] 17. Κάθε πρόταση αποτελείται από 2 βασικά μέρη.

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ   19. Ως επιθετικός προσδιορισμός λειτουργεί το επίθετο όταν προσδίδει στο ουσιαστικό μια ____________ . Η παραγωγή σύνθετων λέξεων μπορεί να γίνει κι από την ένωση των θεμάτων δύο απλών λέξεων. με προσθήκη __________ στο τέλος του θέματος. Στις παρακάτω προτάσεις αφού εντοπίσετε τις ονοματικές φράσεις να χαρακτηρίσετε τη λειτουργία τους: • • Μερικοί άνθρωποι βασανίζονται. Τα πρώτα διακρίνονται σε ισοσύλλαβα (ο μαθητής) και ανισοσύλλαβα (ο παππούς). Πχ. Β. Πχ. Αιτιολογήστε 22. Να συμπληρωθούν τα κενά και να δώσετε ένα παράδειγμα για κάθε τρόπο: Η παραγωγή σύνθετων λέξεων γίνεται με δύο τρόπους: Α. Πχ. Ο εργαζόμενος είναι κουρασμένος. Τα ουσιαστικά διακρίνονται σε 2 μεγάλες κατηγορίες:_______________ και ________________ . ξεκουραστήκαμε. στην ίδια___________ και στον ίδιο ____________ με το ουσιαστικό. 21. Αυτός ο προσδιορισμός είναι στο ίδιο__________. 23. Το σχολείο έκλεισε τις πόρτες του. Μετά από τόση πίεση. με προσθήκη ___________στην αρχή του θέματος. Ταυτίζονται το φυσικό με το γραμματικό γένος. την απάντησή σας δίνοντας τουλάχιστον τρία παραδείγματα. Περιλαμβάνει τους πίνακες των αποτελεσμάτων. 4 . • • • 20. Να κλιθούν και στους δύο αριθμούς και στα τρία γένη τα παρακάτω επίθετα: ⇒ Ο υγιής ⇒ Ο βαρύς ⇒ Ο φθαρτός ⇒ Ο πολύς 24.

____ ή . πχ τραυματίζομαι. Με βάση τις καταλήξεις πάλι χωρίζουμε τα ρήματα σε 2 φωνές: την ___________ με καταλήξεις σε .____ και την _____________ με καταλήξεις σε . στην οποία παίζει κυρίαρχο ρόλο. Το ρήμα: o Εκφράζει μια_______________ ή _______________ o Είναι το βασικό στοιχείο κάθε πρότασης γύρω από το οποίο οργανώνεται το μήνυμα που μεταδίδεται με την επικοινωνία o Ανήκει στη _______________ φράση. παίζω.___ . πχ χτενίζομαι.____ . Τα ρήματα αυτά έχουν __________________ διάθεση και βρίσκονται συνήθως στην ενεργητική φωνή. ενεργεί. Τα ρήματα αυτά έχουν ___________________ διάθεση και βρίσκονται συνήθως στην παθητική φωνή. Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο είναι ο δράστης μιας ενέργειας.___ και στην β’ συζυγία με καταλήξεις σε . χτυπώ. Η β’ συζυγία κάθε φωνής χωρίζεται σε δύο τάξεις: ______________ φωνή σε -άω(ώ) πχ _____________ και –ώ πχ ___________ και _____________ φωνή σε –ιέμαι πχ ____________ και σε –ούμαι πχ ______________ . Να συμπληρωθούν τα κενά: Όσον αφορά τη μορφή του ρήματος: Με βάση τις καταλήξεις χωρίζουμε τα ρήματα σε 2 συζυγίες: στην α’ συζυγία με καταλήξεις σε . 5 . 26. πχ τρέχω. Τα ρήματα αυτά έχουν _________________ διάθεση και βρίσκονται συχνά στην παθητική φωνή. δέχεται το αποτέλεσμα μιας ενέργειας. Όσον αφορά τη σημασία του ρήματος: Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο κάνει κάτι.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 5Η ΕΝΟΤΗΤΑ 25. Κάθε φωνή έχει δύο συζυγίες. αγκαλιάζομαι. Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο «παθαίνει» κάτι. δηλαδή κάνει κάτι και ταυτόχρονα δέχεται το αποτέλεσμα της ενέργειας αυτής.

από άλλα ρήματα πχ. πχ κοιμάμαι. Ποιοι είναι οι παρελθοντικοί χρόνοι στα νέα ελληνικά και πώς χρησιμοποιούνται. Ποια ρήματα ονομάζονται συνδετικά. Οι χρόνοι που έχουν μη συνοπτικό ποιόν ενεργείας: Οι χρόνοι που έχουν συνοπτικό ποιόν ενεργείας: Οι χρόνοι που έχουν συντελεσμένο ποιόν ενεργείας: 30. Δώστε ένα παράδειγμα που να αναδεικνύει τη διαφορά. Δώστε μερικά παραδείγματα. 1) 2) 3) 4) 28. Τι ακριβώς δηλώνει το ποιόν ενεργείας. Νέα ρήματα παράγονται: ______________ πχ. 27. Διαλέξτε τα σωστά: Πτώση Γένος Φωνή Διάθεση Ποιόν ενεργείας Πρόσωπο Χρόνο Αριθμό 29. από άλλα μέρη του λόγου 6 . ούτε ενεργεί ούτε παθαίνει κάτι. β. κάθομαι.__________ α. • • • • • • • • Τι δείχνει η κατάληξη ενός ρήματος.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Υπάρχουν ρήματα που φανερώνουν ότι το υποκείμενο βρίσκεται απλώς σε μια κατάσταση. Τα ρήματα αυτά έχουν ______________ διάθεση. 31.

οπότε λέγεται ______________ . Νέα ουσιαστικά παράγονται α. Να αναγνωριστούν τα είδη των ονοματικών προσδιορισμών:  Ένα κοπάδι χελιδόνια  Τα πόδια του αλόγου  Η εικονογράφηση του βιβλίου  Άρματα μάχης  Ο Γεωργιάδης. Έχουμε δύο είδη προσδιορισμών: Α. Αντιστοιχίστε τις πτώσεις με τα αντίστοιχα μέρη του λόγου: Υποκείμενο Αντικείμενο Κατηγορούμενο του υποκειμένου Κατηγορούμενο του αντικειμένου αιτιατική ή γενική ονομαστική αιτιατική ονομαστική 33. Οι πτώσεις μάς δείχνουν τη σχέση που μπορεί να έχει ένα ουσιαστικό με το ρήμα.ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 6Η ΕΝΟΤΗΤΑ 32. 34. με την προσθήκη _____________ . 7 . Οι πτώσεις μάς δείχνουν τη σχέση που μπορούν να έχουν οι ονοματικές φράσεις μεταξύ τους. ο καθηγητής 35. _____________________ και Β. επίθετα ή ρήματα με την προσθήκη στο θέμα τους ______________. Ο προσδιορισμός αυτός μπορεί να προσθέτει ένα ιδιαίτερο και γνωστό γνώρισμα. ____________________ ανάλογα με την πτώση στην οποία βρίσκεται ο προσδιορισμός. από άλλα ουσιαστικά. β. οπότε λέγεται ____________ ή να διασαφηνίζει το ουσιαστικό που προσδιορίζει.