ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΛΕΑΝΘΗ ΣΚΑΛΙΕΡΗ
ΤΡΝἹΘΖΟΥΝΤΟΟ
Ώ?
εεεεεεεεεεεε ιη̨
ΓΕΩΡΓΝΙΥ ΚΛΕΑΝΘἩΣ ΣΚἈΝΕΡΗ
κἰ Ϊ.
,αλ
Η
ΑντοκΡΑτοΡιΑ
ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΟΣ
ζ·:ντκΡοτιυτεοε τον ποΝ·τον
επιιε τιοΝτικι4: τιΑΦΛΑτοΝιΑ›:
πειη τιιε εε›ΝοτΡΑοικΗ›:, ΔΗ ιιοτῃοικιιε κω κοιΝοΝικιιε
`
>ι:λεὼΒε:ρυ¬ σκεψου;
'
Ϊ
Ε
“”””`€ ἦ ›· Ἑ;·εἶ¥ἐ3;×ἔἑ χὲ2 ` Ε;ι
ξη̨
·=·‹
..ΕΦ
Ε
ι̃ἶἔ
ε
±
Β
=^
.
°°ῖ
}±
:
Ν
ὲῶἑ
.Σε
..„.„,.„` $Φ¿`»|
εε
σὲ,
ΧΧ.
Ἡ Αὐτωερατορία τη̃ς Τραπεζοϋντος
1921 στήν Άθἠνοι, ἀπὸ
ἐἔεὀὸθη τὸ πη̨ῶτον τὸ τὸ τυπογη̨οιφει̃ο του̃ Κῶμωνος Θεοδω
ω̨οποὐλου και Σω.
Ἑλεὐθεη̨η Σκέψις
Άπη̨έλιος 1995
ΙΒΒΝ 96071995 61
ΑΠΡΙΛΙΟΣ
1995
ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΚΕΨΙΣ
ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ ΙΙΖ ΑΘΗΝΑ ΙΜ ΤΗΛ. 36Μ.736 363Ο.697
72
ἔἰἕἑ
ΤΗι ΑΥΤΟΥ ΜΕ|ἌΛΕ|ΟΤΗΤ|
ΤΩι ΣΕΠΤΩ.ι ΚΑΙ Φ|^ΟΧΡ|ΣΤΩι ΒΑΣΙΛΗ ΤΩΝ ΕλΛΗΝΩΝ
ΚΩΝΣΤΑΝἹἹ ΝΩ| ΤΩ' |Β|
ΚΜ ΤΗ. ΑΥΤΗΣ ΜΕ|ἌΛΕ|ΟἹ”ΗΤ|
τιω
ενεεεεετπι4. εΑειΛιεΣι4'
ΣΟ Φ | Αι
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
| ετων, ὅιερευνων και απεικονιζων των στὴλων του «Σκοὶπ» καὶ τῶν ‹‹“Αθὴνω̃ν›› τὰ ἐὕνικἀ ὴμω̃ν πράγματα, κατεπολέ μουν τὴν παράὀοξον καὶ ἔκτροπον ννώμὴν ἐκείνων, οἴτινες ἐφαντά ζοντσ καὶ ἐξελάμβανσν ώς Τούρκους τους Μουσουλμάνους πάντας τη̃ς Τουρκίας. Βραὁύτερον, ὅτε αἱ ρανὁαιότατα ἐπελΰοῦσαι τρσπαὶ καὶ περιτροπαὶ ἔὅειξαν καταφώρως, ὅτιὴ οἱ Ἰἰλβανοί, οἱ Σῦροι› λοἱ είροϋσοι, οἱ ἶεἱραβες ὁιέτρεφον, καίπερ Ζὶἰουσουλμα̃νοι, ἰδίαν ἐθνικὴν συνείὁὴσιν, οἱ ὁιαιμευσΰἐντες ἐν ταῖς ᾶσυστάτοις ννώμαις αὐτῶν ἐνό λ~ ΰ | Κ | Ἱ μισαν, στι ' οι Τουρκσι ομονενεστεροι ως ρατος απεβὴσαν μετα τας ἕὅαφικας άςσαιμάξεις, ἔὶς υπέστησαν. Οἱ τοιαῦτα νομίσαντες ἕλὴσμό νουν, ὅτι κατὰ ςουσιολονικὀν καὶ κοινωνιολονικὸν κανόνα ἦ αφυπνι σις τῆς ἐίλνικῆς συνειὁήσεως ὕὰ ἐξετείνετο πρὸς τὴν Μικρἀν Ἄσίαν, ῆτις ὑπὸ ἔννοιαν ὁὴμονραφικὴς καὶ ἐὕνονραφικῆς συνκροτήσεως παρουσιάζει: βαΰυτάτας φυλετικας άνομοιότὴτας καὶ διακρίσεις. Μέχρι } ΰ | ἔ | ἕἰ ἕ| ΰ β τοσουτου εξεὁὴλωΰὴ ὴ λὴσμοσυνὴ αυτὴ, ωστε εν στατιστικοις καὶ ι ἄλλοις πίναξιν ἀσφυκτικὴ ἔνεφανιζετο ἢ Τουρκικὴ πλειονοῳὴφία, Ἱ Ι ~ ~ / ^ | κατασσομενων μεταξυ των Τουρκων παντων των Μουσουλμανων, ει καὶ ὴ "ὁ η οι ουρ οι, οι ιρκασιοι, ἱ οι Ερυὕινοι, αὐτοὶ οἱ Δίερβίσαι, _ μινάδες άπόνονοι Σελτζούκων Τούρκων καὶ Νεστοριανῶν Ἱἔλλήνων, Ἱ Πλλ Ἰ| 3 *Ι Ϊ ) 7 Η 5! .αι τι οι το Ϊ». αντο ανανο ί οοντες και αναςωο 7 ονσυντες ασ ενως ετι › πλὴν. σταΰερω̃ς, τὴν λὴὕαρνοϋσαν ἰδίαν αὐτῶν ἔὕνικὴν συνείὁὴσιν. ΪΗ τοιαύτὴ ἕκτροπος α̃ντίλὴψις μὲττεισε νὰ νράψω, πολυ πρὸ ¬ι Ἡ νακωχὴς, ~ 0 τὴς εν τῳ α” ευὕέρῳ Τυπῳ» ώνυμον ‹‹”Δλὴὕοϋς ”Βλλὴνος›› σειρὰν ἄρὕρων, ἐν οῖς ἀπεικόνισα ἐν νενικαῖς υραμμαῖς τὰ τῆς ἔὕνονραφικῆς συνκροτήσεως τῆς Μικράς Ἄἱσίας, συμπεριλαμβανομένου βεβαίως τοῦ Πόντου, καὶ δι” ὥν, χωρίσας καὶ κατανείμας τους μὴ Τούρκους Μουσουλμάνους ἀνὰ φυλάς, ἔδειξα, ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἀποτελοῦσιν ἐν αὐτῇ τὴν μειονοψὴςσίαν, ὥς ἔὁειξα, ὅτι οἱ ”Βλλὴνες ὑπερβαίνσυσι κατὰ πολὺ τὸν ὑπὸ ποικίλων στατιστικῶν
ΰ
Έ
~
~
ΰ
ΕἘ
Ρ
ΕΟ
'
Ώ
?
Ί
ι
τ
.
Ώ
”Κ”ὅ
ἱΚ
Ώ
ἱλ
3
Ο9,
Αν
Ἡ
Θ
οκ
βι
σημειούμενον ᾶριϋμόν, δεδομένου ἄλλως τε, ὅτι, προκειμένου τοῦ εβὶλληνικου̃ πληΰυσμοϋ τῆςέὶὶίικρα̃ς Ἄσίας, ἑπετυχσμεν τῷ ΠΠΣ, κατόπιν ὲπιμόνου ἕρνασίας τοῦ ἀληστου μνήμης Ἰωνος Δρανούμη, τοῦ κ. “Αθανασίου Σουλιώτου Νικολαΐδου, τοῦ α̃ειμνήστου [εωρνίου Θεοχαρείδου, ἐθνικοῦ παράνοντος ἐνΚωνσταντινουπόλει, τοῦ κ. Γεωρ νίου Μπουσίου καὶ τοῦ χαράσσοντος τὰς νραμμοὶς ταύτας, πρωτόκολ λον, έν αὐτοὶ οἱ Τοῦρκοι, οἱ Φιλελεύθεροι, ἀνεννώρισαν ῆμϊν εἴκοσι τρεῖς [2ὅ) βουλευτικὰς ἔδρας διὰ τὴν ”Ππειρωτικὴν Μικρὰν Ἱλσίαν, δηλαδὴ ᾶνεγνώρισαν πληϋυσμὸν Ἱἴλληνικὸν ζὅθθςθθθ, έπι φυλασσόμενοι έν εΰὕέτῳ ὥρα̨ νλ ᾶναννωρίσωσιν ὴμῖν καὶ ἄλλοις βου λευτικὰς ἕδρας, καθ” ἢν α̃νέλαβον ρητὴν ὑποχρέωσιν. ”Π πρὸς τοιοῦτο κατάντημα προσπάϋεια, ἄρξαμένη ἀπὸ τοῦ ]θθὅ ἐπὶ Πρω ΰυπουρνοῦ του̃ αειμνήστου ἰεωρνίου Θεοτόκη καὶ ἐπὶ εἶπουρνου̃ ἐπὶ τῶν 'Εξωτερικών του̃ καὶ νῦν τοιούτου κ. Γεωρνίου Μπαλτατζη̃, ἐπι βοηΰούντων τῶν κ. κ. Στεφάνου. Σκουλοιύδη, Στεφάνου Δρανούμη, Δημητρίου¦Ράλλη καὶ Κυριακοὐλη Μαυρομιχάλη, α̃πέληξε τῷ ΠΠΣ, μετὰ μακροὺς ἐν Τουρκία βουλευτικοὺς καὶ πολιτικους ᾶνὥνας έΰνό τητος, εἰς ϋετικὁν συμπέρασμα, ἰδιαίτατα συντελεσάντων τῶν κ. κ. Στεφάνου Σκουλούδη καὶ Στεφάνου Δὶρανουμη. Μετὰ τὴν δημοσίευοιν τῶν έν τῷ ‹‹'Πλευὕέρῳ Τύωῳ» ἄρϋρων μου «λἴικρασιατικὴ ”Πνωσις)› καὶ η «”Ππιτροπεία τῶν Ποντίων» μοὶ ἄνέθηκαν τὴν συννραφὴν λεπτομερου̃ς δημονραφικῆς καὶ ἐϋνο νραφικῆς μελέτης περὶ της Μικρα̃ς ἔάσίας, συμπεριλαμβανομένου τοῦ Πόντου, ην καὶ ἔνραφα λεπτομερεστάτην ὁ ἐὕνονραφικῆς, δημο νραφικη̃ς, λαονραφικῆς καὶ κοινωνιολονικῆς ἀπόφεως. ”Π μελέτη μου ἔκείνη, ῦπερχιλιοαέλιδος, μετὶ ὲπιπόνους παρατηρήσειῃῳἕρεύνας καὶ διακριβώσεις νενομένη, δὲν εἶδε δυστυχως τὁ φῶς, εἰ καὶ ᾶνριωτάτην υπέστη λονοκλοπίαν ὑπό τινων, οῖ όποῖοι, ὥς ἰδίαν έμφανίζοντες τὴν έμὴν ἕρνασίαν, διετήρησαν, νράψαντες καὶ όμιλήσαντες περὶ ‹‹Μικρα σιατικῶν Προβλημάτων», α̃μετάβλητον καὶ τὴν ἕμὴν φρασιολονίαν! ΤΙ παροῦσα περὶ Πόντου μελέτη εἶναι α̃πάνΰισμα ἕκείνης. °Πν ταυτη, ὥς καὶνέν ἐκείνη, ἕπιμένω εἰς τὸ ἐθνονραφικὸν καὶ δημονραφικὸν ζήτημα, διότι κατ” ἐμὲ κριτήν, η διακρίβωσις αὐτοῦ ὑφίστην ὲάει σημασίαν, ὥςηδιανοίνουσα, νέας απόψεις καὶ νέας κατευθύνσεις, ὥς προάνουσα τὴν” λύσιν της ὅλης””Ανατολικῆς Ἱἶποΰέσεως, ὥς προλεαί νουσα τὸν όμόσπσνδσν συνασπισμὁν τῶν μὴ Ζοτρκικὥν φυλῶν, Χρι στιανικὥν ἢέ Μουσουλμανικῶν. Λέον α̃παραιτητως νὰ κατανοηΰῇ, ὅτι
7/
τὸ Ζήτημα τὸ Ἄνατολικὸν δὲν εἶναι Ἰουρκιιιόν, αλλά Μἶικρασιατικόν.
Έἶλληνιιιόν. Και εἶναι Ιὶίιιι ασιατιιιὸν τὸ λε ό τα ενον Του ιιικὸν Ζ”τ α, διότι, ε ϋαττον ἢ βραὁύτερον οἱ μὴ Τουρκιιιοὶ Μουσουλμανικοὶ πληΰυσμοι της Μιιιρα̃ς ”Ασίας, μιμούμενοι τὸ παράδεινμα τῶν γειτόνων αὐτῶν Κούρδων, ϋἀ ἐπιζητήσωσιν, ἐν α̃εουπνίσει ἔθνικῇ ὁιατελοῦντες ὴὁη, μετὰ της αὐτονο μία; ἢ της πολιτικῆς ἀποκεντρώσεως τὴν ἀποτίναξιν του Τουρκικοῦ ητικῶς, νινόμενοι. Οὕτωε οἱ ζυνοῦ, συμβοηθοὶ ὴμὥν, ἔστω και αῦτὥν,ιιῦφιστάμενοι της συνερνασίας πλήρως ἀπσξενούμενοι ἶἰοῦρκοι, νέαν ἐλάττωσιν καταστάσεως (εεΡἰτἰ5 ἀἰωἰῃοτὶο), α̃πομονούμενοι, υ̃ὰ συνέλϋωσι πιὕανώτατα καί, συνερχόμενοι, ΰᾶντιληφΰῶσιν ὅτι ὴ Τουρκια, ὴτις θὰ ἑκττηὅήσῃ ἐκ της Συνϋήοιης τῆς διομσνηϋησομένης μετὰ τὴν λῆξιν τῶν .πολεμικῶν ἑπιχειρήσεων, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν χά ριν ἕαυτῆ; να προσηλωϋῇ εἰς τὴν ἰὁἐαν ὅιαπράξεως Ἰἰνατολικῆς Εθμοσπονὁίας, δι” ὴς μόνης καὶ τὸ, ”.4νατολιιιὁν ἢ μα̃λλον Μικρασια τισιὸν Ζήτημα ὁριστικῶς θὰ ρυϋμισΰῇ, τῶν μὴ Τουριιικῶν Μουσουλ μανιιιὥν φυλῶν ἐν ίὁἰα ἐθνιιιῇ ζωῇ ἑξελισσομένων, καὶ ό ἐπερχόμενοε ”Οΰωμανι›ι·ῆς Φυλὴς ὕα̃ποτραπῇ. Ἰὶλλως ϋοι̃νατος της Τουρκιιιη̃ς ϋὰ ἑπαληθεύση καθ” ὅλην τὴν νραμμὴν ὴ πρόρρησις του Ποντίου Ζἶρίνιιιπος Κομνηνοϋ, νράψαντος τῷ Ιδὅδ: «©1165 Ιε5 ΤΠΡΩ5 110115 τειτἀειττ Βεἰτιτε$οΡΙ1ἱε ετ, Ιεε ειιττεε Ισαεἰὶἰααεε αιι®ὶΙ5 οητ εηὶε
τ
νεεε ὲ 1105 Ρετεε; ω̨ι®ΙΙ5 ἔετἀεῃτ Ιε5·ιτ1ο5αι±έε,5 αιι®ΙΙ5 οητ Βὲτὶεε, ετ σε Ρτἑτειτὀειπτ Ρεε ἔοιινεττιει· ὀαναητεἔε ‹Ιε5 ΡειιρΙε5 ΡΙιι5 ιαοπὼτεια, ΡΙα5 αετἰίε ετ ΡΙα5 οὶνἰΙἰ5ε5 λαιβειικ. Α εεε οοηὀὶτἰοηε Ια ΡαὶΧ εετα ροε5ἰΕ›Ιε; εὶηοιτ, ΙΙ γ ειπε εΙιοε, ετ ϊεὶ Ια εοιπϋετιεε ασε Ια νὶετοὶτε εετε ὸιιδεὁτὲ ‹Ιιι ιτοιτιὶπε ετ ὀε Ια ῇυ.5Ι:ἰεε››.”Ο ὁὲ Ηεπτὶ Μεὼἰεα, νράφων ἐν. τῇ «Έιιταιιὶε ετ εεε ὀἰίίότεητε ρεα
ΡΙε5> περὶ της ἔν α̃φυπνίσει κινησεως τῶν μὴ Τούρκων Μουσουλμά νων, ἔλενε τῷ 1856: ‹Πιὶε εοῃνι̃σὶιτεἰεοιτ αιιὶ τειπι̃τειἰτ ὲι Ιεατ τα
εε
αηεἰευοε Ιοὀερεοὀεηεε ιτε τεηοοιιττετεἰτ εὶτετ ειιΧ ειιειιη οΒ5®εαεΙε, ετ ΙΙ ε5τ Ρτοὶ:εΙαΙε η̨ι1®ὶΙ5 τετοατιιεταἰετιτ ενεε Ιε τεωρε ευ. ειιΙ°ἐε ‹¿ι1®ὶΙ5. οητ εϋειτὸοηηε. Ιη̨̃εε (}εοτ¿οΙεῃ5 ενεἰεητ ερ;εΙετηετ1τ εἀορτε Ιε ιτιεΙ1οιτ1έΙ:ἰ5ττιε; τι1εΙ5 ὀεριιἰε Ια εοαη̨ιιετε ‹Ιε5 Ιἱιιεεεε, ΙΙ5 εοτιτ τετοιιτιτεε ροιπ Ιο. ΡΙι1ρο.ττ ὲι Ιειιτ ετιεἱεηηε τεΙἰἔὶοη». Ἰὁ ζητημα τῶν μὴ Τούρκων'Μουσουλμάνωνλιιαὶ Μουσουλμανοφα
5οι1
νῶν διαφέρει ἰὁιαίτατα τὸν Πόντον, οιὔιοῖα μὲν Κρυπτοχριστιανοὶ ”ἔ]λλη νες ῦπερβαίνουσι τὰς·2θθ,ΰ(λθ, οἱ δὲ ®Βλληνονενεῖς, Φρυνοέλληνες και
ὁν
Φρυχοπελασχοὶ ιι̃ίουσουλμα̃νοι εἰσὶ πάμπολλοι, τω̃ν Τούρκων καὶ ”Οὕω μανῶν συχκροτουντων τὴν μειονοιυηφἰαν ἐν τῇ χώρα οὐ μόνον ἐν σχέ σει πρὸς τους Ἱἔλληνορὕοδόξους, ἀνερχομἐνους είς "ἴΖ9,ὀ52, ἀλλὰ καὶ ἐν σχέσει πρὸς τοὺς μὴ Τούρκους Μουσουλμάνους, συμπεριλαμβανο μένων τῶν Κρυιττοχριστιανῶν. Καὶδιαφέρει τὸν Πόντον ή διευκρί νησις τοῦ ζητήματος τούτου, διότι της δουλείας οἱ μακροὶ χρόνοι καὶ αἱ κατ” ἐπιρροὴκεἰσρευσασαι ἔκτροποι ἱδἐαι, ώς καὶ ή ἄννοια τῶν α̃παραΰραύστων κοινωνιολοχικὥνρ φαινομένων καὶ κανόνων, μέχρι τοσούτου ἐστρέβλωσαν τὴν διάνοιαν ήμὥν, ὥστε τὴν ὕρησκείαν νὰ ζΰιεωρῶμεν ὥς μόνον φυλετικὁν χνώρισμα! Έἶνδείκνυται ὰπαραιτήτως ή διὰ/Η της μεὕόδου της παρατηρήσεως· ἔρευνα καὶ ή λελονισμένη δια κρἰβωσις/ποικίλων κοινωνικών δεμάτων διαφευχόντων δυστυχώς, ἐξ ἕλλείψεως κοινωνιολοχικῶν μελετῶν, τὴν ὰντίλητμιν τῶν πολλῶν, καὶ δὴ τῶν Κοινοτήτων, τῶν ἶξἔφοριὥν, τω̃ν Συλλόχων, τῶν Ἱἔκκλησια στικῶν Κέντρων, στρεφομένων καὶ ὰναστρεφομἐνων περὶ τὸν αὐτὸν κυκλον τῶν παλαιῶνι ὶδεῶν καὶ προλήψεων, μὴ επιδιδομένων δὲ εἶς βαϋυτέρας ζητήσεις, καὶ τοῦτο, διότι ἀπὸ μακρου̃ τὸ παρόν, ἐὰν συν άπτηται πρδς·τὁ παρελὕὸν κατὰ χρόνον, πάντως δὲν συνάπτεται πρὸς αὐτὸ καὶ κατὰ χὥρον, τόπον. Αῦτοὶ οὕτοι οἱ Τοϋρκοι όμολοχοῦσι τὰς διαφευχούσας τὴν αντίλη . Ν „ ψιν ημων ἀληϋείας. ”Ο ”Αλη Κεμὰλ Βέης, πρωην Ἱἴτιουρχὸς ἔτι τῶν ”Ε”σωτερικῶν,.διαπρεπέστατος δημοσιολόχος καὶ δημοσιοχράςοος, διευϋυντὴς καὶ αρχισυντάκτης της αΠεχιὰμ Σαμπάχ», ἐν' ἄρΰρῳ κυ ἔνραψεν ἔν μέση Κωνσταντινουιτόλει τῇ Ζ8 Σεπτεμβρίου τοῦ Ζθλθ ὁν τίτλον «Ζὸ ”Οὕω ιι ανικὸν Σύμ „ <ν υ οκ α» : «Τὸ σκά Φ ος τοῦ Κοά ς τους, τοῦ ὁποὶου κυβερνήτης ήτο ο κυρ Ταλαάτ, μοιραίως ἕπρεπε νὰ προσαράξῃ ἐπὶ βράχου, ἐπὶ κρημνώδους ακτής. Οἱ ἄνθρωποι οιἶτοι ἕννοεῖ τους Κομιτατικούς, στενὴν ἔχοντες τὴν ἀντἱληψιν, ἀμβλεῖς τὴν διάνοιαν καὶ χυδαῖοι τὰ ήδη, δὲν ήδόναντο νὰ σχηματίσωσι σαφή ὶδέαν περὶ του ”Οὕωμανισμο·ῦ, διότι δὲν ὰνέννωσαν τὴν =Οΰωμανι 5! | Ἱ | ἔ| καιἹ αν ανεχινωσκον, δεν ΐὶα ενοουν, τουτου δ ενεκα κὴν Ἱστορίαν, προσεκολλήθησαν εἰς τὸν Τουρκισμόν. Περὶ τὰς ἀρχὰς του̃ [ΔἩ αἄυ̃ νος δρὰξςἶούρκων ήλϋεν ἐκ της Κεντρικής Ἑἰσίας, ἴνα ιτήξῃ τὰς σκηνρὰς αὐτῆς ἔν τινι νωνία της ὶὶ/[ικρα̃ς Ἐἱσἰας, της Ἄἱνατολῆς. Εὐὕὺς ὥς ἐνκατέστη, ήρξατο αὐξανομένη. Ἑὶν διαστήματι δύοαἰώνων. κα τώρὕωσε νὰ πήξη >Οὕωμανικὸν Κράτος. Πῶς κατώρϋωσεν ή πατριὰ αὕτη 'νὰ πραχματώση το ϋαῦμα τοῦτο; 'Η ἐκπληκτικὴ αὕτη ἐξάπλω
.
Β
Ἱ
3
Ρ
ΰ
[Ξ εε "Θ
ο
Η
α̃α
Η
ι
Ε
ν
κατερναζόμεΰα τὴν παρόξυνσιν τοῦ ἑϋνικὶσμοῦ (ιιατἰοηαῖἰετῃε) παρὰ τοῖς ἄλλοις στοιχείοις, ἐς οὐδὲν λονιζόμενοι τὴν ἐξάρθρωσιν τοῦ λοϋωμανικοῦ Συμφύρματος, εἰ καὶ αὕτὴ .οὔτε τὴν χώραν οὔτε τὴν ἐθνότ η τα ' /τί·ῶν θὰ ἐξυπ η ετίο η ίί ››. ”Οταν τοιαῦτα βοῶσι τὰ πράνματα τὰ ζῶντα_ τὰνράμματατὰ ςολένοντα, ὅταν Τοῦρκοι ἐπίσὴμοι καὶ λόνιοι, ὡς ὅ ἶάρὶφ Βέης, Γενι κὸς [ραμματεὺς τὴς ἄλλοτε ἐν Καΐρ ”Οδωμανικὴς ς”Αρμοστίας, καὶ ό Χότζας Σεμσεδδίν, διαλαλῶσιν ὰποκαλυπτικώτατα καὶ λεπτομερέ στατα, ἐν βιβλίοις πρὸς .προπανανδικὴν ἐνέρνειαν καὶ ἄσκὴσιν πιέ σεων νραφεῖσι, τὸν ὅνκον καὶ τὴν δύναμιν τῶν μὴ Τούρκων Μου σουλμάνων ἢ Μουσουλμανοφανῶν, ὰντιδρώντων ἔκ τοῦ ἕμφανοῦς ἢ ἐν” τῷ κρυπτῷ κατὰ τῆς ”Οθωμανικῆς κυριαρχίας, ἦς ἐπιδιώκουοι τὴν πλη̃ρὴ ἔκπτωσιν, ὅταν ἄλλοι Μουσουλμα̃νοι ἢ Μουσουλμανοφα νεἕς,α̃νήκοντες είς τὴν ”Αρίαν Φρυνοπελαονικὴν ἢ Φρυνοελλὴνικὴν εθμοφυλίαν, τείνωαιν ὴμῖν τὰς χεῖρας, βεβαίως μἔνας διανοίνεται ὅὶδρόμος τῆς εἔλλὴνικῆς καὶ Ἱἶλλὴνιστικὴς ἔρναοίας καὶ αοὸ ἦν δράσεως, συνδυαζομένὴς πρὸς Τελωνικὴν ζίἔὶνωοιν (Ζοὶὶνετεἰα) μετά τε τῆς ὑπὸ τῆςΣυνθήκης διαπλασδὴσομένὴς νέας Τουρκίας καὶ τῶν ἔπιφανεισῶν νέων Πολιτειῶν ἔν τῇ καταρρευοάσῃ τέως Ἄσιατικῇ Ϊουρκία̨ καὶ ἐν τῷ .ἶίαυκοίσῳ.¬¦Ως υπόδεινμα τοιαὐτὴς Τελωνικῆς ”Βνώσεως δύναται νὰ χρὴσιμεύσῃ διάνραμμα λεπτομερέστατον, ἐκπο νὴὕὲν πρὸ ἐτῶν πολλῶν, κατὰ τὰ .πρῶτα ἔτὴ τῆς Βασιλείας του̃ 'Αβδοὴλ Χαμίτ, ὑπὸ του̃ κ. Στεφάνου Σκουλούδὴ καὶ τοῦ Σαδδὴκ πασα̃, ἐξορίστου ᾶποὕανόντος ἔν Θάσῳ.
οις ἐνένετο διὰ τοῦ λοὕωμανισμου̃. Ἱἶλλὴνες, Ἄἰλβανοί, Πρκάσιοι, Ἄ θμένιοι › συναντῶ μ ενοι › έ 7 ίνοντο Μουσουλ τα α̃νοι καὶ ετε άλλοντο εἰς ια ”Οδωμανούς, δυναμένους νὰ καταλάβωσιν ὕπατα αξιώματα ἔν τῷ λοὕωμανικῷ Συμφύρματι κατὰ τὸ μέτρον τῶν ἀρετῶν καὶ τῆς ἱκανότὴτος αὐτῶν. Οἱ μὴ νινόμενοι ὶὶίουσουλμᾶνοι ἑδικαιοῦντο νὰ ζή· σωσιν ἐν δευτέρα μοίρα ὡς ρανιάδες, ὰπολαύοντες δικαιώματα ζωῆς καὶ ίδιοκτὴοίας, δικαιώματα τἔνισχυὕέντα καὶ προαχΰέντα ὑπὸ τοῦ Ϊανζὶμάτ. Ήἐἰλλ” ἀπὸ του̃ τέλους τοῦ ]Θί αίῶνος καὶ τῶν α̃ρχῶν τοῦ Κί αἱ ὲΰνικιστικαὶ ζηατἰοιταὶἰετεε) ίδἐαι ἐπεφάνὴσαν καὶ ἐξεχύΰὴ σαν. ”[να ὰποτραπῇε ὁ ἔκ τούτων κίνδυνος κατὰ τὰ τελευταῖα ἕξ ὲτὴ, ἴνα προλὴφΰῇ ὴ α̃ποσύνϋεσις τοῦ λοὕωμανικοῦ Συμφύρματος, ίνα 5 ν : ν οτ _' Ν .ι τι ο επιζὴοῃ νδ ε αυτο, εδει να διαχειρισδωοι τα Ϊἶοινα ανδρες εξαιρετικὴς ικα νότὴτος καὶ μεναλοπροι̃νμονες. Πλὴν ὴμεῖς, ὡς καὶ κατὰ τὸ παρελ ϋόν, προσκολλώμενοι είς ἄκρατον Τουρκισμόν, κατειρναζόμεϋα
κ
.
κ
καὶ
ει
Ἡ
§
”Ο Βασιλεύς, ὴ ἐμψὑχωσις τοῦ «Μαομαοωμένου Βασιλὴα̃››¦ τοῦ τελευταίου “Ελληνας Αὐτοκοάτοοος, οιαὶ ῆ Ἰἔθνιιιὴ Κυβέονησις δὲν θα̃ποιινήσωσι τὸ Ἰἔλλὴνικὁν καὶ Ἱἶλληνιστικὸν ἐη̨̃νον, ἐφ” ἱὶ φυλαὶ καὶ ἔὕνη καλου̃σιν ῆμα̃ς κατὰ τὴν ᾶναζῶααν ἐν ᾶνελίξει μενάλὴν οταὕιο δοομίαν τοῦ ἶένους, ἢν καὶ ἄλλότε, ἐπί τε Ἄἰλεξάνδοου τοῦ Μενάλου | 3 | ~ 3 \ Ϊ 3 ~ | ~ Ϊ μετα των Διαὁοχων αυτου και επι των Βυζαντινων Αυτοκοατοοων, πεοιφανως ὁιέτοεξε. Πόσα ἄλλα ζητήματα, ϋεωοούμενα οῦτοπικὰ καὶ ᾶσύστατα ὅνειοα, δὲν ἕλύθὴσαν καὶ δὲν ἐοουὕμἱσὕὴοαν κατὰ τὰ τε λευταῖα ἔτη τῆς βασιλείας [ὲωονἱου του̃ Αλ καὶ κατὰ τὴν βασιλείαν τοῦ Τουοσιομάχου ιταὶ Βουλναοοκτόνου Βασιλέως Κωνσταντίνου τοῦ εν ετὰ τοῦ Αῦτοκ ά ἐν νῶ ]Β|· ι › ὰνα φ ων 'σω › Ταῦτα πάντα ἔχ οντες ὁ τη̃ς Τοαπεζοῦντος ἐξοη̨μήσας ἐστὶ τὸν τοοος Ἱἶοακλείου, ὅστις, Ιἔαύνιασον, ἴνα ὰιελάσῃ τὴν Πεοαίαν, καὶ συνανανὡν μαχὴτὰς τΚόλ χους, ΖΙβασνοὐς, Κοκασίους, Ἰβὴοας, Ἰἰομενἰουςἐ τὶτιεν, ὰπευΰυνό μενος ποὸς αὐτοὺς καὶ πη̨ὸς πάντας τοὺς Χριστιανούς, τοὺς κατα πλὴμμυη̨οῦντας τότε τὰς ἀπὸ τῶν ἐκβολῶν τοῦ Φάσιὁος μέχοι τη̃ς : ± ΰ ν ~ " Κασπίας χώη̨ας: «”Ανὁη̨ες, ἀὰελφοί, στωμεν νενναιως ατατ εχ η̨ων τῶν πολλὰ ὅεινὰ Χοιστιανοῖς ἐη̨νασαμἐνων».
ι
'Εν Ἱλὕήναις τῇὶὅλ Μαρτίου τοῦ
1.921.
|'“.
κι ΣΚΑΛΙΞΡΗΣ
Πρὸς Ἱ/νμα̃ς, τους συμβολίζοντας τὴν ἐϋνίπὴν παοάὅο σίν, τὴν Ἰὅέαν, πη̨ὸς Ἱἴμα̃ς, ὥν τὰ ὁνόματα ἐνΰυμίζουσίν α̃ὅίαλείπτως ὶτοὶς α̃ὕανάτους υποΰήπας, ὁὶς ὴ Φυλὴ ὅίέσῳσεν ἑἐἶ μἑἔον των αίώνων, ταπεὶνως άνατίϋὴμί τὸ πονὴμά
ο
Ζω̃ντα σύμβολα τῆς Ἱδέας, ἔνεπνεύσατε ὁλόκλὴοον νε
φίας παὶ ἀπὸ του ἐν α̃ποπέντοῳ του̃ Βυζαντίου συνοίπία τάφου τοῦ τελευταίου Ίΰλλὴνος Αυτοκράτορος φωνὴ ὁίάτο οος α̃πούεταὶ ἐπαναλαμβάνουοα ὅ,τί έλέχϋὴ πὶπτούσὴςλ τη̃ς
ἔὶοἔὶαα̃ἔἔλἔἕἴὶἶλφ ἶλἴὶἶοίεὶἐἶὶοὶἰἶοἶεὅίἔἔ
ἶἶἕ
ἔέἶἶἶἶ
ἔἶ
Ιἶόλεως
.·
Μ
πάλιν λὅίκά μας ϋα̃ναμ»
ὅλὴ, ὴ ννὴσία Κωνσταντινούπο λὶς, ποὸς Υμας εχεί εστοαμμένα τὰ βλέμματα, άναπέμπουσα αἴνους ίπαὶ ευχάς, φάλλουσα ἐν τοῖς ποοαίωνίοὶς ναοϊς: «Σῶσον, Κυοίε, τὸν λαόν σου παὶ εὐλόνὴσον τὴν πλὴοονο Ι '| μίαν σου, νὶπας τοὶς Βασὶλευσί κατά των βαοβάοων ὁωοού μενος παὶ τὸ τσὸν φυλάττων δία τοῦ» σταυοοῦ πολίτευμα.» Ϊείνεὶ π ὁς α̃ς ίπέτίὅας τὰς εἴ α καὶ ὁ Πόντο ε : ν μ Ω πχ θε 9 ν 9, ὴ απαοαμίλλος αυτὴ Ποωτοελλὴνίπὴ και Γοαωαπὴ χωμα, ὴτὶς σφαὁάζεὶί ὑπὸ τα̃παίσὶα πλὴνματα τῶν Τουοπων σφα : ν ._ ε _ ν εων ευ οντων πε ίὁεων καὶ πε ὶτ ο ων π ο των Ελλ 7 ¬, φ ετθ ε Ω πμ: ἔ | νὶκων φα αννων, αὶτίνες οομὴτίκαὶ και απατασχετοὶ ὁὶανοὶ νουσί τὸν ὅοόμον τὴς τίμη̃ς καὶ τὴς ὁὀξὴς. Οί 'Έλληνες πάντες, α̃ποπαλυπτόμενοί παὶ πλίνοντες τὸ νόνυ ποὺ τω̃ν Τἕλλὴνων όπλὶτω̃ν καὶ ποομάχων, ἐπὶ τὴν ἀνάπτὴσίν τὴς Άσὶατίπῆς Έἶλλάὅος ἐξοομώντων, συσπεί οω̃νταί πεοὶ τὁν έϋνίπὁν Θοόνον Ἱἴμὥν, ὅίότὶ ἐκεῖθεν ὁ Κωνσταντϊνοςὁ ΙΒ' ϋἀ κὴουξῃ τὴν άνάστασὶν τοῦ Ίὔϋνους
ιι
2
”Η Κωνσταντίνούπολὶς
...
ον
3
μν
νων
.
νων
λἶ
επ
σ
π
η
ὁλονιλήοοο, α̃παντω̃ν είς τὰς ἐκπλἀνλονς ὑποΰήκας, ἐὶς πί πτων ποὸ τῶν τειχών τη̃ς Πόλεως κατέλιπεν ὁ Κωνσταντῖ νος ό [Α3 ὁ Παλιαιολόνος. Καί, νιαϋ”ἢν ὥοαν ἀπὸ τη̃ς Ἑἰνίας Σοφίας τῆς Τοα πεζοῦντος και ἀπὸ τη̃ς Ἑἰνίας .Σοφίας τῆς Βασιλίὁος τῶν
Πόλεων, τῆς Κωνσταντινουπόλεως, α̃ντηχοῦσιν ὑποχϋό νιοι οί πολεμιστήοιοι παια̃νες τῶν Κομνηνών ναί τῶν Πα λαιολόνων, ἐν α̃ναλαμπῇ ζωῆς παοισταμένων ἀπὸ τῶν κενΰμώνων τοῦ ἴίλὅοο είς τὴν η̨̃ανὅαίως οἰνελισσομένην ἀνά στασιν τω̃ν πεσονσω̃ν δύο Ἱἶλληνικω̃ν Αῦτοκοατοοιω̃ν, ποὸς Ἱι̃ιια̃ς, τοοπαιούχους και τοοπαιοφόοονς Βασιλείς τῶν Έἶλ λήνων, πάντες στοἐφοοοι τα βλέμματα και ποὸς Ί/μᾶς, ταπεινὸς ἐονάτης τοῦ καλά/ιιου ἐνώ, τολμῶ νοι̃ναὕέσω τὴν μελέτην ταύτην, α̃πεινιονίζουσαν τοῦ Πόντου τα̃παοάϋοαν στα δίκαια. Γ. κ. Σκ^Λ|Ε|=||Σ
ΧΩΡΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΗΧ
€Ο\ πραγματεύόμενος ἀπὸ χωρογραφικῆς ἀπόψεως τὰ του̃ Πόντου δεον να μὴ ἐπηρεάζηται ὑπὸ τῶν ἐπάστοτε ὅιαγραφομένων πολιτικῶν
συνόρων, τἀ ὁποῖα πολιτικαὶ καὶ διπλωματικαὶ ἀνάγκαι ἑπιβάλ λούσιν, ἀλλὰ νἀποδίδῃ τὴν πραγματικὴν ἀλἠϋειαν, ἀναπηδῶσαν ἐκ της Ἑῦνογραφίας, τὴς Δημογραφίας, της Ἱστορίας καὶ αὐτῆς τῆς Γεωγραφίας. Και ἔνδείκνυται ὴ ῦπὸ τοιαύτην ἔννοιαν ἔρευνα, διότι ῆχωρογραφικὴ ἀπεικόνισις, τὴν Ἑΰνογραφικὴν καὶ Ἱστορικὴν ἀλη θειαν ἀποδίδουσα, δὲν προτίθεται ὥς σκοπὸν τὸν περιορισμὸν ὴ τὴν ἑπέκτασιν της χώρας συμφώνως πρὸς τὰς προβαλλομένας ἑκάστοτε ἀξιώσεις ἀπὸἀμέρούς ἀνταπαιτ·ητῶν° τὸ” τοιου̃το ἀποτελει̃ ἀντικεί μενον σύμφωνιῶνικαὶ συμβάσεων, ούχὶ δὲ της χωρογραφίας, ὴτις τὴν ἀληθειαν, καὶ μόνην τὴν ἀλήθειαν, ο την ανωτερω πραγμα τικὴν μορφήν, ἀποδίδει. Οὔτω ἔχόντων τῶν πραγμάτων, δέον να ὲξετασθῇ πού ἀκριβῶς κει̃ται ὁ Πόντος μετὰ τῶν ἀπ” αὐτοῦ σύναφῶς ἑξηρτημἐνων χωρῶν καὶ πού κείται ὴ ”Αρμενία. Πάντες οῖ συγγραφείς, οἱ γεωγράφοι, οἶ ἔθνογράφοι, οἱ ἱστορικοί, ἀπὸ του̃ Στράβωνος, ἴνα μὴ ἀνατρέ ξωμεν εἰς παλαιοτέραν ἐποχήν, μέχρι του̃ δόκτορος Βιιἀοὶί Ρἰτκοοτ, βεβαιου̃σιν, ὅτι ἡ Ἰἰρμενία κεῖται ἔξω τη̃ς Μικρα̃ς “Ασίας καὶ ὅτι η τελευταία αύτηἦ Μικρα ”Ασίαἀπαρτίζεται ἐκ του̃ Μικρα σιατικού τμήματος τη̃ς Κωνσταντινουπόλεως, του̃ Σαντζακίού τῆς Νικομηδείας, του̃ Βιλαετίού Προύσης, του̃ Σαντζακίού Πηγῶν (Δαρ δανελλίων), τοῦ Βιλαετίού Σμύρνης, του̃ Βιλαετίοο Ἱκονίού, του̃ Βιλαετίού Ἄιδάνων μετά τινων Κιλικίων τμημάτων του̃ Βιλαετίού Χαλεπίου, του̃ Βιλαετίού Άγκύρας, του̃ Βιλαετίού Κασταμονῆς, του̃ Βιλαετίού Σεβαστείας καὶ του̃ Βιλαετίού Τραπεζούντος. Κατ” ἀκο λούθίαν ἶΑρμενία δὲν εἶναι Μικρασιατικὴ χώρα, τὰ δὲ σύγκρο τούντα αὐτὴν τμήματα κει̃νται ἐν τῇ κυρίως ”Ασιατικῇ Τουρκία, τῇ Περσια̨και τῇ Καύκασίῳ χώρα. “Άλλως τε τὲ προσκείμενον τῷ Πόντῳ ”Αρμενικὸν τμῆμα, τὸ Βιλαἑτιον Ἑρζερούμ, ὀνομαζόμενον ἐπὶ Βύζαντίνων Θέμα Θεοδοσιούπόλεως, ἔπωνομάσθη ὑπὸ τῶν "Αρά βων τὸ πρῶτον καὶ ῦπὸ τῶν Τούρκων ἀκολούθως ”Βρζέλ”Ροἱ›μ (Ἑρζερούμ), χώρα ἢσὐνορον “Ελλήνων (=Ρούμ), διότι ἐκεῖ ἀκρι βῶς ἔληγον αἱ Ἑλληνικαὶ χῶραι τη̃ς Μικρα̃ς ”Ασίας, ὴτις ῶνομάζετο μεχρι τον 1789 ὑπὸ τῶν Άράβων Ρούμ, καθ”ὁὶ βεβαιοι̃ὀ "Αθανάσιος ΚΟΝνΠν09 Ύψηλάντηεν γράψας «Τὰ Μετὰ τὴν ”Αλωσιν››, καὶ καθ” ὅὶ
_
3"
Μι
.διαλαλου̃σι μέχρι τὴς σήμερον αὐτὰ τὰ ”Ακριτικὰ ζίσματα, αποκα εἰδικώτε ον δὲ τὰ λου̃ντα ”Ρω ανίαν πα̃οαν τ`ν Μικ αν ”Ασίαν × ς Ω κ κ) Ο οτ \ Ύ] / μ \ Ζ ήτοι τα Βιλαετια Τραπεζουν χωρας τας σὺνκροτοὺσας τον Ποντον, \ 3 | ~ ἕ | ¬ τος, Ζείὔαστειαςἐ Κασταμονὴς; Ο Αθανασιος Κομνὴνος Ύλμήλάντὴς, ντος τῷ τὴς πτωσεως τὴς Αὐτοκρατορίας τής Τραπεζου̃ τα εξιστορων ε ` ~ ο · ο Κομνη επι Δαβιο τον Κομνήνοὐ, λέγει επι λἐξει:ε εΔαβιδ 14θ1, ε ι 5 ι ι ιι . νος, ονδοος βασιλεὺς απο ”Αλεξιοὺ του Κομνὴνοὺ τον πρώτου Τρα πεςοὺήτος η̨̃ασιλεὺσαντος,ριαταπεἱσθεις παρα τὴς/ μήτρυια̃ς| αὐτοὐ Σερεχανής, ελὐων προσεκὺνήσε τω̨ σοὺλταν Μεχμετή συν πασῃ τή | Ι κ | ~ | άπο Παφλαγονιας, Ποντου και με αυτου, συνισταμενῃ βασιλεια αὐτὴν τὴν πτῶσιν τὴς Ωϋ'ϋ9 ΉΪ9 Καππαδοκίας». “Αρα και κατ” | ΰ\ ~ .~ Ν | ή αναφε Τραπεζοὺντος οὺδαμοὺ ἑμφανιζονται ~ τὴς Αὐτοκρατοριας Ι 5 | 3 | οτι διαδήλοὺται, τοὺναντιον ρονται 3 Αρμενιοι, ενωε εμφανεστατα .. ι \ Ν ε Ι τὴς.Τραπε μεχρι τὴς πτωσεως αυτής ή Ἑλληνικὴ Αυτοκρατορια | .ς | ~ Τραπε Θεματων η̨̃ουντος περιελαμβανε τας Ἱἔλλήνικωτάτας χώρας των ~ ` | ~ / Ἱ ~ ζοὐντος, Ζεβαστειας και Παφλανονιας (Κασταμονὴς) μετα μερους τὴς Καππαδοκιας. ¬ ~ ~ ' κ = ¬× τινα της Μικρας Ασιας α̃πεκλήὐήσαν εις προγενε Βαν τμήματα πολὺ στερους χρονοὐς Θέματα τω̃ν Αρμενιαπῶν, ἐξ οὐ βραδὐτερον, ~ ι : 3 5 | ”Αρμενικων περι οτι προκειται βραδὺτερον, εξ αγνοιας, ὺπετεθὴ, , | ~ ~ κ : (Βπαρχιων, το τοιοὺτο ὀφειλεται, καθἶὀι ἀποδεδεινμενως γράφουσιν νοι και ο Γκελτσερ, ο Σαὐας, ο Λωράν, ὥς και παλαιοι Βυζαντι̃ _ Ν \ κ · | ε ο: κἶτραυ̃ες ιστορικοι, εις το ἑξὴςγενονρς 5 Μετα την ὺπὸ των Περσων, των Αραβων και των Σελτζοὺκων Ιοὐρκων κατακτήσιν τής Αρμε 5 | · ~ ~ .| | νιας, χωρας ὺποτελοὺς τὴς Βὺςαντιακής Αὐτοκρατοριας, πολλοι Αρ μενιοιὲ φεὺγοντες τήν δοὺλωσιν, κατέφὺγον εἰς τὴν Μικρὰν ε,”Ασιαν, Ν ~ 5 ~ °' οπου εκ των εμπειροπολεμων ἐξ αὐτων εσχὴματισαν οἱ , Βυςαντινοι ε κ | ΰ θεματα, κατα Αὺτοκρατορες στρατιωτικα σωματα, ήτοι στρατιωτιπὰ | ,„ , ›› κ τήν Βυζαντιακήν εκφρασιν. Τα στρατιωτικα ταυτα θεματα συνεκεν τρωἱὶήσαν εις ἐπίκαιρα σὴμεῖα ὐπὸ μορφὴν και τὐπον Ἰἱπελατιπω̃ν Τανμάτων, τούτου δ”ἔνεκα τα σήμει̃α ἐκεῖνα ἢ αἱιἐπαρχιαι, ἐν αἶς συνεκεντρωἱὶὴσαν αυτα, ἐπωνομάσὐήσαν, μεταπεσοὐσής τής σήμα σιας τὴς λέξεως θέματος ἀπὸ τῆς ἐννοίας στρατιωτικής διαιρἑσεως εἑις τὴν εννοιαν διοικητικής διαιρἐσεως, Θέματα τω̃ν Ἱἰρμενιακῶν, εςοὺ παραδοξως και ἀσὺστάτως οι μεταγενέστεροι ὲφαντάσὐὴσαν, οτι προκειται περι Ἄιρμενικῶν Ἐπαρχιῶνῖ .. › ~ \ | τής Τραπε Βραδὺτερον, μετα τήν πτωσιν τὴς Αὐτοκρατοριας \ \ | ε τκ ςοὐντοςμπολλοι Αρμενιοι, φεὺνοντες τὰς σφανὰς και τοὺς διωνμοὺς των Περσων, εσπεὺσαν ἀθρόοι ἔκ τη̃ς Περσικής ”Αρμενίας εἰς τὴν Μι των κραν Ἄσιαν, τὺχόντες ιδιαιτἑρων περιποιήσεων ἀπὸ μέρους Η 0 | Γοὺρκωνι οιτινες σὺνω̨̃κισαν αὐτοὺς εις ἑλλήνικὰς χώρας, ινα μειω σωσι τὴν ἀριθμήτικὴν δύναμιν τῶν γήνενῶν Ἑλλήνων και ινα προ \ ~ 2 / καλεσωσι ὶἶιαιρεσεις καιωδιαστασεις μεταξὺ Χριστιανων. Οπως δε ἀντι βαὐυτερα αποβιῃ ή μεταςὺ Ἑλλήνων και ”Αρμενιων ὲπιφανεῖσα | τ | _ σο κ ε παΰειαι Οι Τοὺρκοι εςεχωρήσαν εις τους Ἄιρμενιοὺς οὐ μονον ἑλλὴ
#
Ο
×
× ×
··
.
κ
Ε
·
»
3
Ώ
Ά
Έ”
5
Ξ!
×
.
Ο
×
κ
.
τ
ρ
×
±›
»
¬
. #
Ω
#
τ
κ
ε
»
·
τ
Ω
Ω
τ
×
Φ
×
»
κ
κ
×
,
×
····
ν
κ
7
_
'
3
»
#
Ν
Χ
ςρ
×
¬
Ι
15*
ο
νικὰ κτήματα και ἑλληνικὰ; γαιας, ἀλλὰ και Ἑλληνικοὑς ναούς, διὰ . κι Ι: _ της βὰαἑ αἦοσπασα̨ντἕἐ Θῳι̃ονς εκ των Ἑλλήνων. (Ο Π. Τοιαντα δια ιιακοων εν τοις εΠοντικοι̃ Ἱλυλλλδηἐ ~ ς>> και ` | τοι̃ς «Φυγάσιν» λαὐτου̃ απαοιΰιιει τα κακα και τὰ; λνπηοα; διαιοεσειη̨ζ αίτινες ἐπέσκηψαν μετα ὡτην εγκαταστασιν των ιιεταναστῶν 7Αοιιενιων ἔν τῷ Πόντω και α̃τῃ αλλη Μικρα Άσία̨. ` ·ι ~ „ο 5 ~ | λἔικΰτων ανωτεοω ευκοινω; προκύπτει, ὁτι ὴ Άομενια οὐδὲν το "ΟΝ" ελει· μετα τηἐ Μϋωα̃ | |` ὲ ”Ασίας ι ὅτι οἱ<ἐπι Βυζαντίνων κατα φυγοντες ιεἰη̨ Μικοὰν ”Ασιαν ”Αοιιενιοι συνεκοότησαν, συνοικισΰέντες_ στη̨ατιωτικὰ θέματα (σώματα) ὑπὸ μοοφὴν και τοπον μισΰοφσοικω̃ι: ·· υ α̃ἶτελἕτικων τανμάτων, οτι οἱ ἔοαδύτεοον, μετὰ τὴν πτῶσιν κυοιως τηἔ Ότοἦθαἴοθῃἔ τηἔ ΤΘαπεζΟ”υντ0€› ελΰόντες ἦλομένιοι, ἴνα άπο ~ | τη̨ους διωγμους και τὰς σφαγας, φἕἕωσι των Πεοσων εισι και οὕτω ο ι ιι¦ αναὕται και οτι η ανεκαΰεν ΐκαι ειιξαλαιοθεν, εν αδιαλειπτῳ συνε ιιωξι 8 ηνιχοτηε τον Ποντου ειναι αναμφισβήτητος, ὡς ὲπιγοαιιμα ι τι)κ9ιἶἐιτἑκτΊοι~ λεἔι̃ει ο ἐιιισελλην Φἔϋαλλμεοάυεο ἐν τη πεοι της «Αιη̨̃τ0κ9α
#
κ
κ
κ
.
ι
τι
κ
ε
_
.
λ
σ
κ
κ
.
λ
1
3
×
‹±
κ
.
ειν τας αοχαιοτατα;τα Γοαικικὰςω τουἶι̃ ι στοοικουι; χθοα̃ους °Ελλῃνικὰς¬πόλεις< δεν πελἑπει̃ΥῦΎΐὰτἑ1£τκατα 3 ~ ο ῷ 98 να̃λλῃ ηη̃ωμξὶν Εν |ελοποννησῳ ουδε εν Αττικη ουδε ἔν Δω ἔι Φ: Οι εις τας κοιλαδα; του Καυκάσου και εις τὰ: ὅινατολικὰς αῃαἐ του Βυ̃ξεινου Πόντου °Η 'Γοαπεζους, · ε 5 ἶ Γοαικικη; ~ η απο αποψεως αολαωτατηι “χω α̃ο τῶν ἐν Τἦ Ἑώα ×, .~ ` ίστη_ πόλις \ ι ιι διεσωσε Ο .. μελθλ τηἐ σἠιιεοον το ὅνομα αῦτης και την ΰπαοἔιν) παοε ὅλας τὰς λαιλαπας, αἴτινες διέσεισαν τὴνὰ”Ανατολὴν ἐπιαοεῖ; κοὰ ° ισειαν
Ι
ᾶιιιιιιάἶἱι δε λ/
.
\
απε ο ἕ¬Θ ι.ἔ.ιῖ.ἶι”ὅῖ±ιῖἘ®®λα̨ Οι α) \και
λ
'
~
| ειναι
Ο
.
ι
·
=
<
.
αν
¬
>
κ
ι
χιλιετηοίδας>. ημ Καλ ῆ Κοινωνϋτὴ Ἑπιστήμη διακηρύσσει ἀναλλοιωτον τὴν ἑλλη νικόττα ~ . ” πεθλ "Τ _/ Ἡ ~των ᾶποδεικνύουσα Δδια της με εον πθθτἰτιταιϋχιοοων, 9 Ολ) τηἔ πΡιθατηΘησεω§› οτι «εν ταις χώοαι; του Πόντου και ἐν τ· π ο | ~ τ Ι ι ἔἑ]Θαἔἀ\?χ:‹;μεΎἐι̃ Κ9ὲχω̃ι·, τῃζχοἕλδι του Ἑλληνισμου, διεπλάσθησαν, ι ιεκοι ησαν οι οωτοελληνε; δημιουογησαντες Ν ιδιον ἐΡ]λληνικὸν Πολιτισμον, και ὁτι ἐκεῖθεν ὴ Ἑλληνικὴ Φυλὴ ἐξώομησιη̨ ̃ Βααο ~ \ ε τι κ Ι \ ± οφουσα τονε Ειλληνισιιον, μεγαλα και\ΰα·υμαστὰ ἐπιτελουσαι ῶα̨ ελξελ χξχτεφελἔλιἶν Οοακιο αναμνήσεις παλαιαι ὴ κινδυνοι ποικίλοι εξη νανκαἔον αυτην εις συσφιγξιν τῶν δεσμῶν της Φυλὴι; εἰς ἄιιυναν αποοικειο | ° | · ι Ο (1) Ό “Η πξχτω̨ου εδαφοϋἐτ εθι Κοινωνιολογοι Πεη1οΙι:ιε και` Τ Ακειτιλαιῃεἔ ακαταμαχητως υποστηοιζουσιη ὅτι ἡ =Α9γ0ναυΆ ι τικ . η Ἱ /®στΘατεΨ› Άη μυθικη παοαδοξως θαεωοουιιενη, εις νοσταλγὸν ὁε αναιινησιν οικειων και πατοιων ἐδαφῶν ὁω̨ειλομένη ὸἶ ῦπὸ τὸν |` 5 ·· ε Η ... ., Μιθοιὰατηη πανελληνιοι αγωνεςζ η ιδουσι; της Ἑλληνικῆς Αυ̃το χίζατοθλαἐ της Τοαπεἔουντος μετα την κατάλυσιν ὑπὸ τῶν Σταυοο φοοἕὺλ τηἔ ἑλλληνλχλλἐ βνφκοατοοιας της Κωνσταντινουπόλεως, γε χἕμβἶη πθοἔ αμιιναν απο οικειων και πατοιων ἐδαφὥν,ὡς ἀπὸ ασφα διεἔῃολζ οἔλμητλι̃θλοἔι Τη̨̃ἐ ΨΘΤΉΤΟΞ τἦε Φυλῆς και του̃ Κοάτοος, Φ | ~ ~ την ελληνικοτητα ωτουσῃ' αψνυδωἐ των χωοων ἑκεινων και
ι
Δ
ι
ι
ε
.
Δ
.
2
·`
”
Ω
×
·
×
×
4
,
Ώ
_
α
κ
κ
16
ᾶληθειαν, , τηνπραγματικην, καινωνικην προσεπικυρου̃σι καταφώρως , ι Ρ, , . ι ι τας παλαιας εμνησθημεν και καθ ην |τα εδνη και αι φυλαι εις ὐι ἀνωτερω ~ η ανωμαλιαι οοακις ποικιλαι δυσχερειαι οικησεις καταφευγουσιν αυτων < ο ς ~ | αγωνα. υπαρξεως περι και ολων των περι τὸν ἐπιβαλλωσι ~ | ~ | ἔ Την ἀπαραμιλλον Ελληνικότητα ητουρ Ποντου μαρτυρρυσιεκαι αυτου πολλὰ ἄλλα. Ἑκεῖ. συνεκροτησε τας αριστας των στρατιωτικών ἐἔώρμησε κατα τῶν Περσών, και ἐκεῖθεν δυνάμεων ὅ Ἱἱράκλειος | | ί και ᾶναλαβων τὸν αρπαγεντα ᾶνα την Περσιαν διελάσας νικηφορος | ~ / ω Ι Σταυρον. Ἑκει ο Νικηφόρος ο Φωκάς, ο Ιωαννης ο Τσιμισκης και αποτρεποντες επετελεσαν Θαυματα, ο Βασιλειος ο Βουλγαροκτονος ¬ ι ς ~ 3 τι ε Ἡ ελληνικα φωτα, ο αλλοφυλους. Βκειθεν τα Αραβας και ποικιλους ~ ος» ~ ε ε κ ε ελληνικος πολιτισμός και η ελληνικη θρησκεια του Χριστου εςεπεμψαν την ζωηφόρον αὐτῶν πνοην μέχρι τῶν ἐσχατιῶν του̃ Καυκάσου και πρὸς· ἀνατολὰς και μέχρι τωνΙ ἀντιπεραν | του Εἶιξεινου του̃ Ν”Αραρατ ί | χ 5 χωρων, κνοην ῦεκπολιτιζουσανη̨̃ και εξελληνιζουσαν.\ Μεχρι τοσοητόυ δ” ἰσχυρα και ακαταγωνιστος εγενετο η ελληνιστικη δρασις και επι ὥστε οὐ μόνον οι ”Ίβηρες (Γεωρ δρασις τῶν ἐν 3Πόντῳ Ἑλλήνων, ~ 3 ε \ β ο ν αυτων ενιοι και οι ιΑ β ασ γ οι ι υπο τ η ν επιΡοιη και οι Α ιομ, , Ϊ"ἔ"®“) . , ετελουν, αλλα και αυτοι οι Κιρκασιοι συνεπραττον μετ αυτων, καυ χώμενσι ἐπι Ἱἔιλληνικῇ καταγωγη κ¬σα αγωνιζόμενοι κατά τῶν|Τουρ η Ρώσικη διεισδυσις του 180” αιωνος, οτε κων μεχρι του τελους ~ \ 3 _ | _ ~ Καυ των υπερ ανεξαρτησιας της την ληζιν ~ της περιοδου ἔοημειωσε ~ | | | Ν ᾶ 5 Ι 5 | της πεσουσης Ποντου,ωρμη·δησαν, του εκ κασιας αγωνων.. Εκειδεν, Τραπεζουντος, οἱ “Ελληνες εκεινοι, οἴτινες διεπαιδαγώγησαν, διε μόρφωσαν ἐν αυτοδιοικησει και εν πολιτισμῷ ΰτας Παραδουηαβιους χώρας, την σημερινην ”Ρουμανιαν η ”Ρωμανιαν, ονομασδεισας ουτω εις ᾶνάμνησιν της Μικρασιατικης ”Ρωμ.ανίας, και δη της Ποντικης χώρας. Τοιαυ̃ται αἱ χῶραι αι συγκροτουσαι τὸν Πόντον, χῶραι μόνον ἑλληνικώταται παραμεινασαι ἀνὰ μέσον τῶν αιώνων, ἀλλὰ κ ἀποτελου̃σαι, καθ” ὁι διδάσκει ἐν τῇ μεγάλη αυτου Γεωγραφία ὅ Β. Κεοιυε, ιδιαιτερον φυσικῶς και γεωγραςρικῶς συγκρότημα, ἐχον ἰδίαν γεωλογικην διάπλασιν και ιδίαν πλιματικὴν μορφην, διαφέρον δὲ της Καρ υστὸ πάσαν ὁίποψιν τῶν συγκροτημάτων της Ἄρμενιας και Μαμουρὲτουλ”Αζιζ, Ἑρζερουμ, δουχιας, δὶς ᾶπαρτιζουσι τὰ Βιλαετια Μπιτλις, Διαρβεκιρ και Βάν, ὥς βεβαιουσι πάντες οι γεωγράφοι, οι ἱστορικοι και οἱ ἑθνογράφοι, διαλαλου̃σι δ” ἑπισημότατα αἱ "Αγ γλικαι, Γαλλικαι και Γερμανικαι Ἐπετηριδες. ΩΟ Πόντος ἄρα, ᾶνη κων γεωγραφικῶς, γεωλογικῶς, ῖστορικῶς, ἐδνογραφικῶς εις την Μικρὰν ”Ασιαν και ἀποτελῶν ἴδιον φυσικῶς και γεωγραφικῶς συγ κρότημα, περιλαμβάνει τὸ Βιλαἐτιον της Τραπεζουντος και τὸ Βι λαετιοντης Σεβαστειας, ἀπαρτιζοντα τὸν κυριως Πόντον, και τὸ Βιλαέτιον της Κασταμονης, ἀντιστοιχουν πρὸς την Παφλαγονίαν, ἐξ ης ώρμηθη η μεγάλη των Κομνηνών οικογένεια ἦ τόσα υπὲρτης Φυλῆς και του Κράτους θαυμαστὰ ἐπιτελἐσασα. Αι συγκροτοῦσαι τὸν Πόντον ὥς ἄνω χῶραι ἔχουσιν ἑμβαδὸν 14?›,2ΟΟ τετραγωνικών
τῆς
¬
,
Χ
Ε
Ζ
#
κ
εκ
κ
×
κ
Ζ
Χ
Χ
Χ
Χ
Χ
Ο
Ω
Χ
Ώ
Ω
5
Ω
ευ
Χ
'
×
»
·
×
·
κ
4:
κ
κ
×
°
κ
1
Ξ
Χ
Χ
Ε
Χ
Β
Χ
Χ
Χ
Χ
Ϊ)
Ω
Ά
Χ
Ω
#
#
Ω
17
χιλιομέτρων και πληθυσμὸν ἔ3,2Ζ)?,”ἶῦ4 κατοίκων, ὥς ἑξῆς κατανεμόμενονι̃ αί) Βιλαετίου Τραπεζου̃ντος, ἑμβαδου̃ ἑ3Ο,'ἶΟΟ χιλ. μι, κάτοικοι
1,2Οθ.Οἕ›4.
βί) Βιλαετίου 1,Οοἶ,οΟΟ.
ΘΟ1γ)χ)ΟΒιλαετιο·υ
°··
Σεβαστείας, ἐμβαδου̃
Κασταμονης,
.
ΟΞΒΟΟ χιλ.
Π, κάτοικοι
ἐμβαδου
4Θ,ιΟΟ χιλ. |_|, κατοικοι
”Η πυκνότης τοῦ πληθυσμου̃ κατὰ τετραγωνικὁν χιλιόμετρον ειναι 30.8 ἐν τῷ Βιλαετίῳ Τραπεζου̃ντοςω 1ϋ ἐν τῷ Βιλαετίῳ Σεβαστείας και 20 ἐν τῷ Βιλαετίῳιίασταμονῆς. “Άραὀἦ μέση πυκνότης του̃ πληθυσμου̃ του̃ Πόντου δὲν ῦπερβαίνει τοὺς 24 κατοίκους κατα τετρα χωνικὸν χιλιει̃μετρον) ἐξ οὕ περιτρόινως μαρτυρείται ὁποῖα καιεὅπόσα υπεστ σαν αι πολιιάνθ ωποι και πλουσιωτατα αυ̃ται ·ῶ αι υπο τον ο η ί Ο κ ισ ύ Ο απαισιον Τουρκικον ἔργον. «Βεβαιως,· γραφει απαραμιλλωςο Ε. Κε : › Ν κ· ε οιυε αν τῃ <ΖΝεα Παγκοσμιω Γεωγραφία», μενιστη Ή διαφορα μεταξυ της χωρας|της αλλοτε καιε τηςχωραςτης σηιιερον οπο τον Γουρκι . . .Ι | . Η Η κον ἔυγον. παρακμη, ηι ἕκπτωσις, προβαλλιι τοσιο εμφανηἔ, σωστο το ονομα μονον της Μίκρας Ασίας αναδιδει την εικονα τον ενδο ξοσ παρελθόντος, πλὴν ου̃χι και του̃ θλιβερου̃ παρόντος. γλῶσσα αρνείται σχεδον νὰ ὀνομοίσῃ τὰς ἔπαρχίας καὶ τὰς πόλεις ῦπἐιτὰ σημἕρινα αυ̃τῶκπἕοθέματα, διότι πας τις ἔιιαναβλἑπει νοερῶς αὐτὰς οποιαι ὴσαν προ ύο χιλιάδων ἐτῶν. Πόσαι σεραγαι και πόσαι κατα ρτροιραιη̨ἑπαλλήλως ἑπῆλθον ἐν ταῖς χώραις ταύταις! “Ηδη Μικρα Ασια, ητις ιδει να καλύπτηται ἐν μενάλῃ αναλογία ὑπὸ δασων, | \ \ ~ 3 ~ ῦΐ \ | .ἶμφανιζεται κατα τσνπλειστον χυμνη τοιουτων. Πολλα αρχαια εννρατρα ρμιλουσι πσριἐ δασων καλυπτοντων διαφορους εκτασεις της Μικρας Ασία ί ` ~ ` ί Δ ξηραν|γην ηιιερον μονο|ν και ςηρουςμίιαμνους σο Νἐ, ἐν αί ς5 σί ναντα τις. Η απογυμνωσις αυτητηςχωρας ανετρεψε τας κλιματικας συνθηκας του̃ ψὐχους κατὰ τὸν χειμωνα και τῆς θερμότιητος κατα τὸ ~ Ν / ~ Ι \ _' | θερος. προκαλουσα ποικιλας ἐκτροπας, μετεβαλε τα τους ρου των υδατων, παρατείνουσα τὴν περίοδον τῆς ἔηρασίας και συντελου̃σα \ . κ κι \ \ εις την επιδρομην αιφνιδιωτερων πλημμυρων, και ῆλλοιωσεχ την ε ~ ι: κ Ν .ε ~ τ ιι κανονικην ροη̨νχτων υδατων ἐν τοις ρειΰροις αῦτων, ον ενεκα εσχη μαἐισθῃσαν μπεραντα ολη. δηλητηριάςοντα τὴν ἀτμοσφαιραν και κα ιστωντα ακατοικήτους ἀπεροίντους ἑκτάσεις. Ἑν διαφόροις πεδίοις χοιχιηλοι̃ς χωρία κείμενα ἐπι τῆς τοποθεσίας αρχαίων πολυανθρώπων ποεωνεκατελείίὶσα ογ φτη ον ἐπ`ιχπο νῃ ι ανα/του, ί η δ| αλ ιοἕοσις · του ” κλι ί ματος πιριωρισσ τον αριθμον των κατοίκων κατοπιν των μιασματι ικῶν νοσημάτων. Διαρκουσῶν τῶν ἀλλεπαλλἠλων διαταραχῶν και ἐπι πλοκῶν, Μικρασιατικὴ γῆ ῦπέστη ᾶφαντοίστους ὕβρεις ἀπὸ μέρους ~ Ν κ κ του Τουρκου τυραννο·υ° ἐν ἀκτινι μεγαλῃ κτιρια, δενδρα, πρασιαι, τοίχοι. το πα̃ν κατεστράφη. ἀνεσκάφη, ἑπυρπολήἱιη, διεσκορπίστδη \ \ : | προς τοι›ς οτέσσαρας ανεμους. Ὁ Τουρκος προρριζα ὲκσκαπτει, μετα¬ Ραλλωνἑ αυτας τας οδοὺς .ἶις χανδακας πλη̨̃ρεις λιίὶων και χαλικωνν. Οταν ο Τοτρκος συμπληρωσῃ το εργον της καταστροφης. φαντα 2
κ κ
»
1#
9
κ
Ω
κ
κ
×
<
×
α
α
Ἱἱ
Ω
.
Χ
ί
`
ϊ
κ
το
κ
Δ
.
·›
κ
»
κ
.
κ
×
ι·”(ι
Ε
ὲ“λί
κ
#
×
·
7
»
Δ
κ
Δ
»Ι
·
18
ζεταί τις, ὅτι ου̃δεμἱα ᾶνδοωπίνη δύναμις εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανςοο δώση τὰς ἐκ του̃ φοβεοου̃ ὁλέθοου ἐπελθουσας ἐκπληκτικὰς ζημίας.: Καὶ ὅμως μετὰ δεκάδας τινὰς ἐτῶν τὰ πάντα μεταβάλλονται, ·ῆ δε φύσις ἄοχεται ἑπανακτῶσαςτην ὥοαιότητα αὐτῆς. Ἑπιφαινεται κυ οιολεκτικῶς ᾶληδης ἀνάστασις, διότι ἔν πτῶμα, εἶς νεκοὸς ὲπανέο χεται εἰς την ζωήν, εἰς ζωην πλἠοους νεότητος. Ὁ ἐπιδοομευς τὸ πα̃ν κατἐστοεψεν, ἀλλ” οῖιχὶ καὶ ηην ποοσηλωσιν εἰς την/ πάτοιον ~ κ ~ ~ ~ ν νην, το ασαλευτον πνευμα της εμμονης εις τας παραδοσεις, τον ιεοον σεβασμον ποος το παοελθον, τας ζωηεροοους ταυτας ιδιοτητας. αἴτινες ἑξαιοετικῶς διακοινουσι τους Ἑλληνικους πληθυσμούς»
τι
.
α
ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΑ ΚΜ ΔΗΜΟΓΡΑΦΗΧ
ΤΟΪΡΚΟΒ ΟΘΩΜΑΝΟ|¦ ἹἌΤΙὶΡΟ|
Παοαδόξως ἐκοάτησε μέχοι του̃δεῆ γνώμη, ὅτι πα̃ς Μουσουλμα̃ εἶναι καὶ Τοῖιοκος, αἱ/ κυκλοφοοου̃σαι δὲ μέχοι ὲπ”ἐσχάτων στα τιστικαὶ ὥς Τουοκους ἐνεφάνιζον πάντας τους Μουσουλμάνους! Καὶ ὅμως ὲῖναι ποοςρανἐς, ὅτι ῶς ὅλοι οἱ ”Οοδόδοξοι δὲν εἶναι "Ελλη νες, ὥς ὅλοι οἱλἱίαἱὶολικοὶ δὲν εἶναι Ἱταλοι, ως ὅλοι οἱ Διαμαοτυοό μενοι δὲν εἶναι Γεομανοί, οὕτω καὶ ὅλοι οῖ Μουσουλμάνοι δὲν εἶναι Του̃οκοι. ”Ο μέγας Γ άλλος νεωνοάφος Ε). Κεοὶυε νοάφει τὰ ἐἔῆς δηκτικώτατα πεοὶ της ᾶσυστάτου συνχύσεωςταυτης: ‹‹Τοῦςοκοι, \ | ~ ~ κατὰ την συνήθη φοασιολογιαν, ι παντες οι Μουσουλμανοι της Μικοα̃ς ”Ασιας, οῖαδἠποτε καὶ ὁὶν ἡ καταγωγη αὐτῶν. Οἱ πο λυάη̨ιϋμοι Ἱἰλβανυί, οἴτινες ὡς ἔκ της στοατιωτικῆς θητείας ἐγέ νοντο ἀκουσιως κάτοικοι τῆς Μικοασιατικη̃ς Χεοσονἠσου, ἱὶεωοου̃ν ται ὡς Του̃οκοι, ὁὶν καὶ διὰ τῶν Πελασγςῶν ποογόνων αὐτῶν εἶναι οὶ ᾶδελφοὶ τῶν Ἑλλήνων. Οἱ Βόσνιοι καὶ οἱ Πομάποι ἑπονομάζονται ἔπ” ἴσης Τοῦοκοια̨ Οἱ Τάταη̨οι Νονκαῆ, μεταναστεύσαντες ἐκ Κοι μαιας, ὅιποκαλου̃νται δικαίως ῖσως Τοἶιοκοι, διότι ὥς ἐκ της κατα νωγῆς καὶ τῆς νλώσσης αὐτῶν δικαιου̃νται εἰς τοιαύτην ὰπόκλησιν. ”Αλλὰ Τουοκοι ὁνομάζονται καὶ τὰ' τέκνα πασῶν τῶν δουλωδεισῶν φυλῶν. Του̃οκοι καλου̃νται καὶ τὰ τέκνα τω̃ν Γεωονιανῶν, τω̃ν Κω̨κασίων, ὡς καὶ τὰ τέκνα τῶν Μαύη̨ων Ἰἰφοικανω̃ν, ἕὶ ἠ δουλειμποοια ὥδἠνησεν εἰς την Μικοὰν””Ασιαν. Μόνον εἰς τους Ζἴούοδους καὶ εἰς τοὺς ”ἔἶ¿›υΰ·ίνο·υς (Κηζηλ Μπάσηδες), ὲμφανἑ στατα διαφέοοντας τῶν Τουοκων κατά τε τὰ ηδη καὶ τὰ έθιμα καὶ την καθ” ὅλου ἐμφάνισιν, δὲν δίδεται του̃ Τουοκου τὸ ὅνομα...
νος
Β.
το
ἕΒν τῳ ἔσωτερικῳ ἀπαντὥσι πολυάριθμο/ι Ἱἔλλήνικοὶ πληθυσμοί, \ _' ~ \ | Τουρκικα· φε και _' χωρια μόνον τήν Τουρκικήν γλωσσαν ὅμιλουντες, | ι̃ | αδτων θα ήδυνατο ισως ροντα ονόματα. Ευρισκόμενός τις ἐν μεσῳ να πιστεύσῃ, ότι ευρικεται ἐν μεσω Τουρκων, αν και ευρισκηται εν πλήρει Ἰἱσιατικῇ Ἱἔλλάδι». Ἱ \ 3! / ~ \ υπο του Αλλα και οι μή α̃νήκοντες εις τας ανω σημειουμενας κ ~ ~ π ι ι 3 ι ειναι παντες Τουρκοι, Κεοὶαε εθνοτήτας Μουσουλμανοι Βὶιεεε 3 / ~ ~ \ ε Ι | Β ε αιω ό ι, διοτι , ω 0ιστο ικω α τυ ειται καιὶως αποδεικνύει ο Β. Τὶοοὶυε, οἱ πρὸ ἑξακοσιων ἔτῷν ἐπελδόντες κατὰ τη̃ς Μικράς ~ ~ \ | \ / 3 Ασιας Τούρκοι δεν υπερεβαινον τας ἴ›Ο,ΟΟΟπροκειται περι των γνήσιων Τούρκων, σήμερον δ” ουτοι, κατὰ τους εύνουστέρους υπολογισμούς, δὲν ῦπερβαινουσιν ἀναμφισβήτήτως τὰ δύο ἑκατομ | ~ ~ ἔἴ ξ μύρια, και τουτο, ἐὰν παραδεχθ·ωμεν,ς οτι κατα τινας περιοδους ήσυ ις~ / | εξαιρετικής ευφοριαςπεριοδους μη μνήμονευομενας ειρήνης, χιας, ε \ ~ ~ 3 5! \ / υπο της Ιστοριαςἐεκρατήοεν αυξήσις ,πλήθυσμου κατα γεωμετρικην προοδον. Δεον ομως εις τους γνήσιους Γουρκους, ου μονον μη υπερ βαινοντας πραγματι τα δυο εκατομμυρια, αλλ υπολειπομενους αυτων, νὰ προστεδῶσιν οἱ ”Οδωμανοι Τούρκοι, οι ἐπιχώριοι δηλαδή πλή θυσμοι ἔκεῖνοι, οἴτινες κατὰ τὸ παρελθόν, ἔξισλαμιζόμενοι και συγ \ \ ~ Ι \ \ ~ / | χεοντες τον δεσμον τής| θρησκειαςἑ προς τον θεσμογ του Κρατους, της Δυναστειας, =μετε[ἔλήιδησανζ απο Οδωμανιδων ή Ρθεωμανικωγ (Οσμανλήδων), οπαδων και υπήκοων του Κρατους, ο ιδρυσεν ο ΰθσμὸιν ή Ὁιδωμαν, εἰς Τούρκους τήν ἐδνικήν συνειδήσιν. Ουτοι δεν υπερβαίνουσιν ἐπ”ἴσής τα δύο ἑκατομμύρια. Κατα ταυ̃τα οἱ Τούρκοι και οἱ Ὁθωμανοι τῆς Μικρα̃ς ”Ασιας δὲν υπερβαινουσιν ἐν συνόλῳ τὰ τέσσαρα ἑκατομμύρια, ὥς ἐβεβαιωσεν ἄλλως τε πρό τινων ἐτῶν, ἐν υπομνήματι, και επισημος Του̃ρκος, ὅ Μέγας Βεζύρής Κ1ο·υτσ1ουκ Σαϊτ Πασα̃ς. ”Τνα\ συμπλήρώσωμεκτὰ περι, ”Οδωμανῷν Τούρκων, παρατιδέ μεθα και τα εἔής: «Πλειστα χωρια, ονομαζομενα Τουρκικα, οικου̃ν ται ὑπὸ =Οΰ·ωμα·νῶν, ἀπογόνων φυγαδων τη̃ς Πελοποννήσου, ὅμι \ Ν ε ι \ ~ ιν ό λουντων την Εἔλλήνικήν. Παρ αυτοις, ως και παρα τοις αλλοις Οθω μανοῖς τῆς Μικρα̃ς ”Ασίας,ικρατεῖ\ κατ” ᾶντίθεσιν πρὸς τους Τούρ / / Ι 5 Ν τ κους ή μονογαμια, αναφερονται δε πολεις και κωμαι, εν αις, ως εν Φωκαια, δεν άπαντα περιπτωσις πολυγαμιαςν. Γραφων τανωτερω ο Ε). Κεοὶυε, ἑπιλἐγει: «Οἱ στρατεύσιμοι, ουδε τῶν Ζεϊμπέκων (εξο | ~ 5.. ι „ . , θωμανιαδεντων ρακων) εςαιρουμενωνἔ δυσφορουσιν επι τῃ στρατο λογια αυτων και δεν εορταζουσι δι ασματων και γευματων, αλλα σιωπήλοι και βαρύθυμοι απομακρύνονται τη̃ς χώρας αὐτῶν, ως ὀὶν ἦ Εἰιμαρμενή | Ἐ 5 Ι 3 \ ΰω ~ Αλλα και εςαγριουνται οι Οδωμα επλήςεν αυτους. νοι Τούρκοι, γραφει ὁ Η. Μειτὶιὶειι ἐν τῷ ἔργῳ αὑτοῦ περι «Τουρ κίας και των Ααῶν αἶιτῇς», ἐὰν ἀποκαλέσῃ τις αυτους Τούρκους καὶ. ουχὶ ”Οϋ·ωμανούς›>. Ἐκ τούτου φαινεται πόσον βαθεια ειναι, και παρ” αυτοις ἔτι τοῖς ἕχουσι Τουρκικήν πατριωτικήν συνειδήσιν δθθω μανοῖς, ή συναίσθήσις, ὅτι δὲν κατάγονται ἔκ Τούρκων. Τήν τοιαύ
_
Χ
Ά
ι
Ι
3?
Ξ!
Χ
Ω
Ο
3
'
Ε
Ε
·
Ά
ἔῖ
Χ
Χ
Ζ
Ώ
Σ)
3
#
Χ
.
Ε
#
Χ
Χ
»
Ε
Ζ
±
Δ
Ἡ
3
.
5!
?
Ν
Ω
ΰ
>>
<<
.ΕΒ
κοὶ, ὁνομάσαντε; καὶ όνο τὴν ἀλἠθεὶανοᾶνεγνώοὶσαν αὐτοὶ οἱ Του̃ο(ΜεμαλἱκΞ'ἱΟσμαντγ2έ)ἱ μάζοντες τὸ Κοάτος αὐτῶν”Οθωμανὶκὸν καὶ τῶν ἱθθωμανῶν Τούοκων, Καὶ ταυ̃τα μὲν πεοὶ τῶν Ἱἶούοκων ἔκ τῷ τε κυοὶωςὶὶἶόντω̨γ ἀπαοτὶζομὲνῳ ἔον ὁ ᾶοὶθμὸ; ἔν τῷ Πόντῳ, Παὲρλαγο τῇ καὶ Σεβαστεὶας, τῶν Βιλαετίων Τοαπρζου̃ντος καὶ Κασταμονὴς, ἀνέοχεταὶ μετὰ νἱα, ᾶντὶστοὶχούσῃ στοὺς τὸ Βὶλαέτὶον τῶν Τατάοων εἰς Εἕὅὶγἑἔθθ μόνον.
ΜΗ ΤΟΥΡΚΟΙ ΜΟΐΣΟΐΛΜἈΝΟ| ΚΜ ΜΟΤΣΟΥΛΜἈΜΖΟΝΤΕΣ
Τουοκὶκου Μουσουλ Ποοκεὶμἐνου εῖδὶκώτεοον πεοὶ του̃ ἄλλουμὴ κατανεμεταὶ εἰς Λαζοὑς, εἰς μανὶκου̃ πλὴθυσμου̃του̃ Πόντου, οἶ›το; εἰς Ἱβὴοας
(Μὶγγοελο·ύ;), Σάννουη̨, εἰ; Μεσοχαλδὴνούς, εἰς Κόλχους εἰς Γ1ουοοόκου; Μπασὴδε;), ”Ε]ουθίνου;_(Κὴζὴλ (Γεωογὶανους), εἰς Ἄφσαοους, εἰς εἰς (Παφλαγόνα;,τΧάλυβας, Λυκίους), εἰ; Βιθυνουο, γνὴσὶώτατοὶ εἰσὶ μὲν ἄλλοὶ τούτων εἰς ”Αβασγου;. Ἐκ
Κὶοκασἱους, οἱ Βιϋυνοἱ, οἱ Σάννοὶ, γὴγενεῖς ”Ε]λλὴνε;, καὶ δὴ οἱ Μεσοχαλδηνοί, (Τουοκομα̃νοὶ), οἱ Γἱουοου̃κοἱ, οἱ ¦Αφσάοοι, ἄλλοὶ, ὡς οἱ Τοοκμηνοἱ τὴν κατα ”Ε]λλὴνε‹; ἑξῖσου εὶσὶν οἱ Λαζοί, οἱ Κόλχοτ, οἱ ”Βη̨υ·ὕΖ·νοὶ καὶ ἄλλοὶ, Φουγοελλὴνὼν, ὴ Φουγοπελασγῶν ἐκ ἱγωγήν, ποοεοχόμενοὶ Μὶκοασὶα ῦΑοἰαν τὴν εἰ; συγγενἑστατοὶ ποὸ; τους (Έλληνας) ἀνἠκουσὶν καὶ δὲ οἱ Κω̨κάσἱοἱ μετὰ τῶν Ώλβασγῶν Δνὴν Ὁμοερυλίαν, τοὶου̃τοὶ Ἑλλή ἄνω σὴμεὶουμὲνων οἱ 'Ίβηοες Γεωργιανοί). Πολλοὶ τῶν ὥς καὶ ”Αοίων Μουσουλμάνων Φουγοελλὴνων Φουγοστελασγῶν νων, μόνον τὴν θοὴσκεὶαν ἐν δὶατὴοου̃σὶ τὴν πάτοὶον θοὴσκείαν, ἄλλοὶ τὴν γλῶσσαν, ὴν ὰπέβαλον ἀπο τῷ κουπτῷ δὶατὴοου̃σὶν, ουχὶ δὲ καὶ ἀναμὶκτόν τὶ θοἠ μεμονωμἑνοὶ εὕοεἱὶἑντες, ἄλλοὶ στοεσβευουσὶν μυστὴοὶων, ἑλλὴνὶκῶν ἀοχαὶων τῶν ἴχνὴ σκευμα, βαθύτατα φἑοον τὰ ὴ ἐλλὴνὶστὶκὴ κατα ἑλλὴνὶκὴ αὐτῶν ἀοχαὶοτοι̃ τ ὴ ὴ ἐξ οίῖ μαοτυοεἰταὶ καὶ θοὴσκεὶαν, αμυ γωγή, καὶ ἄλλοὶ, ἀποβαλόντε; στλἠοως γλῶσσαν αὐτῶν, ἐκὀὴλουμέ καταγωγὴς τὴ; δοαν δὲ δὶατὴοουντες ᾶνάμνὴσὶν παοαδόσεσὶ, ἀνεη̨ ὶ ̃ τἠλοὶς ἐν καὶ χοοοι̃ ς ἐν όέσμασὶν, νὴν μόνον ἐν ὅτα έξοϋωμαντσμοῦ συγκοοτου̃σὶ τὸν ἐν κἱνὅύνῳ οῖποοοοφήοεως, πλη Φουγοελληνἱκὸν ἢ τελου̃ντα Ίἕἕλληνικόν, Φουγοπελασγἱκὸν απόψεως ὥς ἔξὴς κα ὕυσμόν. Λεοττομεοέστεοον ἀπὸ δημογοαῳὶκὴς πληθυσμοί, Μουσουλμανὶκοὶ τανἐμονταὶ οἱ ὥς ἄνω μὴ Τουοκὶκοὶ πλὴοοφοοὶας, δὶαφωτὶσττκωτατα; τινας περὶ ὅσν παοατὶθἑμεὶὶα καὶ ἔθνολογὶκά; ἐθνογοαφὶκὰς καὶ λαο ὁὶς μετ” ἐπὶστόνους καὶ μακοὰς γοαφὶκας παοατὴοἠσεὶς, συνεκεντοὡσαμεν± κατα τὸ Μεσοχάλδτον του̃ Θέματος ΟΙ ΜΕΣΟΧΑΛΔΗΝΟΙ, οἰκου̃ντε; (Τσεβὶζλὶκὶ ἐν χὡοα̨ κεὶμἑνῃ Καουὰς τὰ; πεοὶ δὴ Τοαπεζου̃ντος, καὶ (Γσω̨̃ουμους Χανἑ), ἐπο μεταξυ Τοαπεζου̃ντος καὶ 5Αογυοοπόλεω; του Εξὶὶεέε: Εεοὶμεγ' ὑπὸ νομάζσντατ σταοαδόξως ΜοκκοΜοκκο ποάγματαγ ἔφαντάοθὴ, τα ἀγνοῶν λόγιος, τὶς ἴσως δὶότὶ ἀστετότατός
Ζῖ
ὅτι ὴ λἑξις ‹<Μεσοχάλὅὶον>> εἶναι μετάφρασίς ὴ μαλλον παραφδορὰ τῶν τούρκίκῶν λέξεων «ἱορτὰ Χαλ», αἱτινες σὴμαίνούσί μέσην κα τάστασὶν. Ὁπωσδὴποτεὴ ἔκφρασὶς τοὐ Εξἰὶεέε Κοοὶιιε, καίπερ οὐδὲν τὸ κοινὸν ἔχούσα πρὸς τὴν ἐθνογραφικὴν ἀλἠθείαν καὶ οὐδὲν ὐπὸ τοιαύτὴν ἔννοιαν ἀποδίδούσα, οὶναπαρὶστα τὸ α̃νάμικτον τῶν ὐρὴσκευτικῶν δοξασὶῶν τῶν ὐΜεσοχαλδὴνῶν, οίτινες, κατὰ τὸ φαί νόμενον καὶ κατα τὴν ἐη̨̃ωτερικὴν λατρείαν ὅντες Μωαμεθανοί, εἱσὶν ἐν τῶ κρνπτῶ Χρίστιανοί, ὥς δεν ὀιγνοοὐσιν οἱ Του̃ρκοὶ, ὁνο μαζοντες αὐτοὺς Τενεσούρηὅες (ἀρνὴσιθρἠσκούς, διθρἠσκους), καὶ οἱ Πόντὶοαδνομαζοντες αὐτοὺς Κλωστούς. Οἱ Μεοοχαλδὴνοὶ εὶσὶ γνη
\
στώτατοί γὴγενεἱς ”Εἶλλὴνες Κρύπτοχρὶστὶανοί, ὅμιλου̃σι δὲ πρὸς τη̨̃ Τουρκὶκῇ τὴν Ἑλλὴνὶκήν, καὶ δὴ ἐν ταῖς οὶκίαὶς αὐτῶν. ΟΙ ΒΙΘΥΝΟΙ, οἱκοῦντες ἐν τῇ Παφλαγονία, τῷ Βὶλαετίῳ Καστα μονῆς, καὶ δὴ κατα τα τμήματα τα παρακείμενα τῷ Σαντζακίω̨ Νί κομὴδείας, ἔχούσὶ κατατομὴν καθ” ὅλου Ἑλλὴνὶκὴν ῶς ὅντες ἀπό γονοι τῶν αρχαίων Βυθυνῶν καὶ δὶατὴροὐσιν ᾶναμνὴσιν τὴς κατα γωγη̃ς αὐτῶν, οὐχὶ πολὐγζωὴραν, πλὴν πάντως ἔκδὴλούμενὴν εἰς οίσματα, είς χοροὐς καὶ εἱς ποικίλας παραδόσεις. Ἱτἶπιδὶδόμενοι κύ ρίως είς τὴν γεωργίαν χαὶ τὴν κτὴνοτροφίαν, δὲν ἐπὶκοινωνοὐσὶ στενῶς μετα τῶν Τούρκων, οὐς δὲν ἀγαπῶσί. Μεταξύ αὐτῶν πολλοὶ είσὶν οἱ Τίρύπτοχρὶστιανοὶ καὶ ἄλλοτ απόγονοί Δεβεντω̃ν, δὴλαδὴ Έἔλλήνων ναύτῶν ὐπὴρετὴσάντων ἐπὶ τούρκικῶν σκαφῶν. Οἱ Βί θυνοὶ μετὰ τῶν ἄλλωνἙλλήνων τη̃ς Παφλαγονίας ἐξὴγερθὴσαν κατα τῶν Τούρκων τῷ Ἡίδθ, πολλὰ δ” ὐπέοτὴσαν. Ἐρείπὶα ναῶν καὶ ἄλλα ἑθιμογραφικα μνὴμεῖα διαλαλου̃σί τὴν ἑλλὴνὶκότὴτα αὐτῶν, ἔστω καὶ ἔν βραδεία αφυπνίσει ἀνακύπτούσαν. ΟΙ ΣΑΝΝΟΙ, ΤΣΑΝΝΟΙ παρὰ τοῖς Βυζαντίνοις, οἱκου̃ντες ἔν τῇ ἐξ αὐτῶν ἔπονομαοθείσῃ Τσαννίκῇ (Τσανὶκ τούρκίστί), ἔπαρχία τοὐ Βιλαετίού Τραπεζούντος καὶ ἐν παρακείμἑνοις τμήμασὶ του̃ Βὶλαετίου Κασταμονὴς, εἱσὶν “Ελληνες τὴν καταγωγὴν, διατὴροῦσί δὲ ὴθὴ καὶ ἔθὶμα Ἑλλὴνὶκά, ἀποστρεφόμενοὶ τοὐς Τούρκους καὶ ”Οθωμανοὐς καὶ δὶατελοὐντες ἔν στενῇ ἔπτκοίνωνία πρὸς τοὐς ”Ί:ἶλλὴνας Χρίστια νούς, οὐς ὅιγαπῶσιν. Ὁ νὶὶεὶ (ἶοὶηετ ἐν τῇ γεωγραφία αὐτοῦ τὴς ‹<”Ασιατικὴς Τουρκίας» γραφεί, ὅτὶ «οὐτοί είσὶν Ε/Ελληνες ἰθαγενεἱς α̃ναμφίσβὴτἡτως καὶ ὅτι αἱ γύναἱκες αὐτῶν, γενναι̃αὶ, τολμὴραί, ρί ψοκίνδύνοὶ καὶ εὐσταλεἱς εἰσὶν ἀναμφὶβόλως τῶν ”Αμαζόνων ἀπό γονοι,| ὥς τὰ παντα μαρτύροὐσι». Καὶ πράγματὶ ἐκεῖ, παρα τὸν Θερμωδονταποταμον, τον τούρκὶστὶ λεγομενον Τέρμε, κεἱταὶ ὴ Θε μίσκυρα, τῶν °Αμ.αζόνων ὴ πρωτεύουσα, τὴς ἱστορίκη̃ςἑκείνὴς φύ λὴς, ἦς αἱ γύναἱκες ᾶποδὴμούντων τῶν ἀνδρῶν, ὴσκούν Μητρὶαρ χίαν (Μειττὶετοε.τ)„μερὶμνῶσαί καὶ προμαχοὐσαὶ βωμῶν καὶ ἑστιῶν. Οἱ Σοἱννοι, δὶακρὶθέντες κατὰ, τοὺς πολεμὶκοὐς ὅιγῶνας τὴς Αὐτο κρατορίας τὴς Τραπεζοὐντος, πολεμήσαντες, καὶ μετα τὴν πτῶσιν τὴς Τραπεζούντος, ἀπὸ τῶν βούνῶν αὐτῶν, καὶ δὴ ἀπὸ τῶν Λὶμνίων, κατὰ τῶν Τούρκων, ὐπέκυψαν βραδύτερον καὶ ἐξι.σλαμίσὶἹὴσαν βιαίως.
22
Σέβονται καὶ τιμῶσι τους ἔν ἑρειπίοις κατακειμένους Χριστιανικους Ἱἑλλὴνικοὺς ναούς, ἐμποδίζοντες ὴ τιμωρου̃ντες παντα θέλοντα να μιανὴ αυτους. Μεταξυ τῶν Σάννων πολλοὶ είσὶν οἱ τελου̃ντες ὑπὸ Δά δαν (Δεδὲν) μυστήρια Ἑλλὴνοχριστιανικά, ἄγουσι· δὲ μεγάλην πανἡ γυριν κατ” ἔτος ἑπ” ευκαιρία τη̃ς ἑορτῆς του εΑγίου Γεωργίου. καὶ ὁιεσποιρμένοι ἐν τοι̃ς ΟΙ ΠΦΥΡΟΥΚΟΙ, οὶκου̃ντες νομαδικῶς Βιλαετίοις Σεβαστείας καὶ Κασταμονῆς, ονομάζονται οὕτω ἐκ του̃ Τουρκικου̃ [ρήματος χτουρουμέκ, ὅπερ σὴιιαίνει βαδίζειν, κινει̃σθαι. Δὲν πρόκειται ἄρα περὶ ὀνόματος φυλετικου̃ ὴ έθνικου̃. Οἱ Γ1ουρου̃ κοι, ἔχοντες ποίμνια ὴ ἀνἠκοντες εις τὸν κοινωνικὸν τόπον τῶν πλανοὅίων τεχνὶτω̃ν (αττἰεειτιε αιτιὶααὶειατε) ως ασχολούμενοι περὶ τὴν σιδὴρουργίαν καὶ τὴν πεταλουργίαν (ναλτζῆδες), περὶ ὀὶς ὴσχο λου̃ντο καὶ οἱ ἀρχαῖοι Χάλυβες) εὶσὶν “Ελληνες ὅιναμφισβὴτήτως τὴν καταγωγήν, προερχόμενοι έκ “Χαλυβων καὶ Παφλαγόνων, ᾶναμιχθέν των μετα Λυκίων,/σἶΐν πολλοὶ ἔκ τῆς Λυκίας ἑξεχύθὴσοιν ἀνὰ τὴν ”Ανατολικὴν Μικρὰν ”Ασίαν, ὥς γράφει ὁ Γερμανος συγγραφευς (Ρο
δόλφος Φίτσνερ. Μικρόσωμοα βραχυκέφαλοι, μελαγχροινοὶ ἔιιςρανί ζουσι τὸν ἀνΰρωπολογικὸν τυπον του̃ μεσὴμβρινου̃ ”Ελληνος. καίπερ νομαδικῶς βιου̃ντες, κινουνται ἐντὸς ῶρισμένὴς χώρας, δὴλαδὴ ἐντὸς μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς χώρας, ἐχουσὴς ῶρισμένα όρια. Κατ” ἀκολουθίαν δὲν διοίγουσιν έντελῶς ὶνομαὅικὸν βίον οὐδὲ μετακινου̃ντοιι ἔξω του̃ Πόντου. Οἱ Γ1ουρου̃κοι του Πόντου, διότι περὶ αυτών πρόκειται ἔνταυ̃θα, ὀρετνοὶ τὸ πλείστον ῶς ζῶντες ἐν ὀροττεδίοις, α̃ποστρέφον ται τους Τούρκους, αἱ δὲ γυναίκες αὐτῶν, εὶὔσταλεῖς καὶ εὔσωμοι, ἔμφοινίζρνται ἀκάλυπτοι πρὸ τῶν Ἑλλήνων ςρὶλοξενουμένων ὑπὸ τῶν α̃νδρῶν καὶ περιτιοιου̃νται ίδιαιτέρως αὐτούς. Οἱ Γ1ουρουκοι ἀγαπῶσι καὶ τιμῶσι τους ”Έλλὴνας, μεθ” ὥν μόνων συνδέουσι στενὰς σχέσεις φιλίας, προστατευοντες αυτους κατὰ τῶν Τούρκων ἐν ὥραις διωγμῶν καὶ σφαγῶν.”Ήχουσιν ἀνάμικτόν τι θρἠσκευμα, κατὰ τὸ φαινόμενον μὲν Μουσουλμανικόν, πράγματι δὲ (Βλλὴνοχριστιανικόν. Οῖ συνοι κισμοὶ καὶ ἢ διάταξις τῶν καλυβῶν ὴ σκὴνῶν αὐτῶν ὅμοιοίζουσι πρὸς ᾶρχαιοτάτους Ἱἶνλληνικους συνοικισμους, έχοντας ἐν τῷ μέσω κενὸν χῶρον, τὴν α̃νοράν. Τελευταίως Γ1ουρουκός τις, κλὴθεὶς ὥς μάρτυς ενωπιον Ἑλλὴνικου̃ Στροιτοδικείου τῇς.Σμυρν·ης, ῆρνἠθὴ νὰ ὁρκισθῆ επι προσαχθεντος Κορανίου, λέγων ὅτι. ουδέποτε οἱ Γ1ουρο·ῦκοι ἐπί στευσαν εις αυτο. ΟΙ ΑΦΣΑΡΟΙ, οὶκου̃ντες ἐν πλατεῖ καὶ κοίλῳ πεδίῳ, οὔ τὰ μὲν βόρεια συνορα έκτείνονται μέχρι τῶν ῦπωρειῶν ῦψὴλου̃ κλάδου του̃ ”Αντιταύρου, ᾶποκαλουμένου' τουρκιστὶ Χὴνζὴρ Δάγ, τὰ δὲ ἀνατο λικὰ μέχρι τῆς πέραν του ποταμου̃ Σάρου όρεινῆς σειρα̃ς του̃ αυ̃του̃ ὅρους, ὲπονομαζομένὴς ὑπὸ τῶν Τούρκων Μπὶν Μπουγα Δάγ, εἰσὶν ὅιπόγονοι κατ” ἄλλους μέν, ἔν οἶς ὅ Εξὶἰεέε Κεοὶαε, α̃ρχαίων Καπ σταδοκῶν, κατ” ἄλλους δέ, ἔν οἶς ὅ Ηααπὶὶτοα, ᾶρχαίων Ἱσαὑρων. ”Ο Ηοττιὶὶτοτι υποστηρίζει, ὅτι τὸ ὅνομαίκἰφσὰρ προέρχεται έκ του̃
23
ν
ὀνόματος Ἰσαύρσυ, προστιθέμενος, ὅτι οι Έλληνορθόδοξοι της Καπ παδοκιας καλου̃σιν Ισαυρους τους Αιρσαρους. Πως και πότε οι ”Ισαυροι μετεναστευσαν εις τὴν Καταονίαν, διότι πρὸς αὐτὴν και πρὸς μέρος τὴς Κιλικίας αντιστοιχει ή ύπὸ τῶν ”Αφσάρων οικουμένη χώρα, ἄγνωστον. Εἶἶναι ὅμως γνωστόν, ὅτι παλαιότατα διἑτρεχον τὴν Μικραν ”Ασίαν και ιδίως τὴν Καπ· παδοκίαννλῃστρικοι λαοι της Ἱσαυρίας και τῆς Καρδουχίας. ”Ως δὲ ἐν τῇ Καμανην·ῇ_ τῇ καλουμένῃ σήμερον Χαίμανα, τῃ υ̃υτικωτάτῃ χωρα της Καππαδοκίας, ἑσχηματίσθησαν παλαιόθεν ἀποικίαι Κουρ δικαί, και σήμερον ἔτι σῳζόμεναι, οὕτω, κατα πα̃σαν πιθανότητα, ὲσχηματίσίιησαν καιὅιποικίαι Ἱσαυρικαί) δεδομένου ἄλλως τε, ότι οι ”Ίσαυροι, λαὸς Γραικικόαἐαν μὴ ἐκ καταγ0ΦΥῆ€ Πρωτοελληνικός, στε νώτατα συνεδέοντο πρὸς τους ἄλλους Γραικους και ”Εἶλληνας, και οιότι συνηγωνίσΰησαν μετ” αὐτῶν, και διότι ἔδωκαν εις τὸ Βυζαν τιακὸν Κράτος ού μόνον Βυζαντίνους στρατηγους και αυτοκράτο ρας διαπρεπεστατους, αλλα και ἀπαραμίλλους πολεμιστάς, διακριθέν τα€ κυρίως ὡς ”Ακρίτας και ”Απελατας. Μὴ λησμονῶμεν δἐγ ὅτι ᾶθρόοι μετεναστευσαν οι συγκροτου̃ντες τὰ κατα τον Ταύρον °ΑκριτικΔα και ”Απελατικἀ τάγματα, ευϋὺς ὡς] κακῇ μοίρα, ὴ Κυβέρνησις του̃ Βυ ζαντίου διέλυσεν αύτά, και ὅτι φυσικηώτατα οι ἐξ αὐτῶν ”]οαυροι› ἔγκαταλείψαντες τὴν. πρὸς αὐτῷ τῷ Ταύρῳ πατρίδα αὐτῶν, τὴν Ίσαυ ρικήν, κατὲφυγον εις τούς βαθεῖς και στενούς αύλῶνας του̃ Ἄιντιταύρου, ὅπου Καππαδόκαι Κατάονες ἐνω̨̃κουν και εἰς τὴν λοιπὴν Καταονίαν, ην ῦπερήσπιζον φρούρια ἐρυμναγ ἐν οἶς ἐν ἀποκρήμνῳ .πέτρα Δασμἐνὅή τῶν αρχαίων] μετονομασβει̃σα Τσαμανδὸς ὑπὸ τῶν Βυζαν τίνων και μεταπλασθεισα ὑπὸ τῶν Τούρκων εις Ζαμάντα, ἐξ ής και παρακείμενος ποταμός, ὅ ίονοπνίκτης τῶν Βυζαντίνων, ἔλαβε τὸ ὅνομα και ὅλη ή παρ” αὐτὸν χώρα, ἀπαρτίζουσαγ σήμερον ύποδιοίκη σιν της Διοικήσεως Σεβαστείας, εις ἢν ύπάγεται και ή υποδιοίκησις ”Αφσαρ7 ἐγκλείουσα τὸ ύπολειπόμενον ἐν τῇ Καταονία ”Αι:ρσαρικὸγν ἢ Ίσαυρικὸν τμήμα. Ἰἰκεῖτιεν της Διοικήσεως Σεβαστείας του̃ ὅμω νύμου Βιλαετίου ἐκτείνεταιγ ἐν τῷ Βιλαετίῳ υ̃Αδά·ν ων (Κιλικίας), μέχρι τῶν παρυφῶν του̃ Ταύρου ή ἄλλη Άφσαρικὴ ὴ Ἰσαυρικὴ χώρα) ής σημαντικὴ κωμόπολις τὸ ”Αφσοίρκ1ο”ι. κ ε ` Οι ”Αφσαροι, γραφει ο σοφος καθηγητης κ. Καρολιδηςγ εκ ν ι της περι «Κομάνων» πραγματείας του̃ ὁποίου νιζομεθα κατα μέγα μέρος τὰς πληροφορίας ταύτας, ἔχουσιν ήθη χαικα και βίον \ διάφορον τῶν Τούρκων. "Αν και Σουνιται εἰισεβει̃ς_ κατα το φαι γνόμενον τουλαχιστον, δὲν ἔχουσι θρησκευτικὸν φανατισμόν. Αι γυ ναῖκες παρ” αὐτοῖς εἰσιν ᾶκάλυπτοι και κατὰ τὸν τρόπον του̃ ἐνδύε σθαι προσεγγίζουσι πρὸς τὰς Ἑλληνίδας τῆς Καππαδοκίας. ”Η οἱ κοδἐσποινα του̃ ”Αφσάρου ἔχει τοιαύτην ἔξουσίαν και ᾶπολαύει το σούτου σεβασμού ἐν τῷ οἴκῳ, ὕσον τὸ παλαι ὴ ἶΡωμαία ιτιειττοηε.. Πολλα ἔθιμα του̃ οικογενειακού βίου παρ” αὐτοῖς, και ιδίως τὰ του γάμου και τη̃ς κηδείας τῶν νεκρῶν, ἀναμιμνήσκουσι τὸν ἀρχαιότατον
κ κ
:ο
Κ
24
οἶς ῖδρυται τὰ Κόμανα και τὸ”τὴς“Ἐνυου̃ς ιερόν». Οἱ Τουρκομα̃νοι (Τιιτοοιπιειιπε), οιιςπαλαιοι ξένοις συγγραφείς, και δὴ Γάλλοι, α̃ποκαλου̃σι Τιιτὶζτῃὲηεε και Ίἶτιιὶζιππὲηοε, Τροκμηνοὐς, τίς δύναται νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι δεν εἶναι ἀπίόνονοι αρχαίων Καππαδσκῶν, και δὴ τῶν Τροκμῶν, μὴ ὰποτελούντων, ῶς ἔπιστὴμονικῶς ἀπεδείχἶιὴ, ἔίινος Γαλατικόν, ἑπονομασδὲν οὕτω ἐκ του ιδνόματος του̃ ὰρχὴγέτου αυτου, ἀλλὰ συγκροτοὐντων γὴγενη̃ πλὴδυσμόν, οικου̃ντα ἐν τῇ ἀρ χαιοτάτῃ τὴς Καππαδοκίας επαρχία Τροκμάὅι, ἐξ ἦς και οι ἐκεῖ ὲπελθόντες Γαλάται ἐλαβον τὸ ὅνομα; Μὴ ἄλλως τε ὴ χώρα πα̃σα ὴ
ἀπὸ τῶν περιοικουντων λαῶν, ιδίως τῶν Τουρκομανικῶν φυλῶν. Μόλις φδάνῃ ὁδοιπόρος εἴς τινα κώμὴν, ὁ 'πρῶτος τυγχάνων προσκαλεῖ αὐτὸν είς τὴν οικίαν αῦτου̃, μετ” ὀλίγρν δὲ συνέρχονται ὲκει πάντες σχεδὸν οι ὸίνδρες τῆς κώμὴς, ἴνα ὲνδείξωσι τὴν φιλοφροσυνὴν αὐτῶν πρὸς τὸν ἐν τῷ τόπῳ ξενιζόμενον. Περι ὥραν δείπνου ὴ μεγάλη αὕτη ὁμἠγυρις διαλύεται, ίνα συνἑλδῃ αυδις μετΰ ὀλίγον. Τὴν νύκτα, ἐὰν μὲν ὴ δεξίωσις γίνῃ ·ἔν ΐιπαίθρῳ, μεγοιλοιι πυραι α̃νὴμμἑναι περι τὴν ὁμήγυριν ὰναπλὴ ρου̃σι τὴν ἔλλειψιν λαιιπάδωνη̨ἑὰν δὲ ὴ δεξίωσις γίνῃ ἐν οικία, τρεις ιι τέσσαρες παιδες ἴστανται περι ρτὴν τράπεζαν κρατου̃ντες δρι̃δας α̃νὴμμένας κατὰ τὸν α̃ρχαικώτατον ἑκεινον τρόπον, τὸν όποιον βλέ πομεν ἐν τῷ οἴκῳ του̃ βασιλεως τῶν Φαιάκων κατὰ τὴν του̃ Ὁδυσ σέως φιλοξένὴσιν. Μέχρι του̃ 1ἕὲϋ2 οι Ἀφσάροι μετεκινου̃ντο βορειό τερον και διέτρεχον, ζῶντες νομαδικῶς, τὸ ἀνατολικῶς του̃ ”Αλυος, μεταξυ τῆς Σεβαστείας και τὴς Καισαρείας, ὁροπέδιον ΟυζοὺνΓ1α γιλοι̃. Ἀλλ” ἀπὸ του̃ ἔτους ἐκείνου, ὲγκαταστάντων ἐκεῖ Κιρκασίων μεταναστευσάντων ἐκ του̃ Καυκάσου; οι ”Αφσάροι .περιωρίσθὴσαν εις τὴν χώραν αῦτῶνι καταλιπόντεςπου̃ καί που, ἐντευθεν και ἐκεῖθεν αὐτῆς, συνοικισμους μονίμους ἢσκὴνιτικούς, διατὴρἠσαντας τὸ ὅνομα αυτῶν. Οὕτω ἀπαντῶσι πολλὰ χωρία ”Αφσαρικὰ ἐν τῇ Κεντρικῇ και τῇ Νοτίῳ Μικρα ”Ασία. <Η ἀπομάκρυνσις αὐτῶν ἔκ του̃ ὁροπεδίου Ου̃ζοὺν Γιαγιλα̃, ὅπου ἕβοσκον τὰ ποίμνια και τοὺς ίππους αὐτῶν, βιου̃ντες τὸν ἔλευδερον νομαδικὸν βίον,_προυκαλεσε ῦανάσιμον τὸ μισος αὐτῶν κατὰ τῶν Κιρκασίων, πρὸς οΰ; συχνότατα συνεπλέ κοντο.ι ”Από τινων ὅμως ἐτῶν κατέπαυσεν βαδυτάτὴ διάστασις. Κιρκάσιοι δέ,#”Αφσάροι ἦ μεταξυ ὁμαιμόνων και “Ελληνες φιλίως πρὸς ἀλλήλους ἔχουσιν, ᾶποστρεφόμενοιπους Τούρκους και ”Οθω μανοὺς και ᾶποφεύγοντες πα̃σαν μετ” αὐτῶν ὲπικοινωνίαν. ΟΙ ἸὉΥΡΚΟΜΑΝΟΙ, οίκουντες περι τὰς χώρας, ἔν; αἶς βιου̃σι Κιρ κάσιοι και ”Αφσάροι, τελου̃σιν ῦπὸρ τὴν· ἑπιρροὴν αὐτῶν, κατε χόντων τῶν μὲν πρώτων κυρίως τὰς ῦπωρείας του Χὴνζὴρ Δὰγ και τὸ ὁροπέδιον Ου̃ζουν Γ1αγιλα̃, τῶν δὲ δευτέρων, ῶςἀνωτέρω ἑλέχθὴ, τους ὰποτόμους, βαθει̃ς και στενοὺς αἶιλῶνας τὴς ,Καταρ νίας, «ἐν
Ι
βίον τῆς Ἑλλάδος και τὴς Μικρα̃ς Άσίας. ”Ανδρεία, φιλοἔενία, τι μιότὴς εἰσι τὰ μάλιστα διακρίνοντα τους Άφσάρους. “Οπλα και ίπποι εἰσιν αυτοις τὰ προσφιλέστατα τοῦ βίου αντικείμενα. Τὰ τοιαῦτα ὴθὴ και ὁ βίος” διακρίνουσιῶτους ”Αφσάρους
25
τὴν Γαλατίαν συγκροτησασα δὲν ἑπωνομάσδη πολὺ πρὸ του̃ Στρά βωνος Γαλλογραικία, διαλαλουμένου, ὅτι οἱ γηγενεῖς “Ελληνες καὶ τὰς ὲπελθούσας Γαλατῶν ὅμαδας ἑξηλληνισαν; Τίς σύμπτωσις συνή γαγε καὶ προσὴλωσε περὶ τὴν χώραν ταύτην, τὴν Καταονἱαν, τὴν ᾶπομεμονωμενην καὶ ᾶπομεμακρυσμενην τῶν μεγάλων ὅδῶν της Μι κρα̃ς ”Ασιας, λαοὺς ξένους, καὶ δὴ προερχομενοὺς ἐκ τῶν ἑγκατων τῶν Τουρανικῶν χωρῶν της Κεντρικῆς.”Ασιας; Δεν πρόκειται ἄρα γε περὶ λαῶν αὺεὅιγενῶν, παλαιόθεν ἐγκατεστημἐνων περὶ τὴν Ἱερατικὴν Πολιτεὶαν τῶνιΚομανων, ὴτι; ἑνέκλειεν ὅ,τι ὁ Μικρασιατικὸς Ἑλλη νισμὸς ὲσἐβετο καὶ ἑλατρευε; Καὶ πῶς οἱ Τουρκομα̃νοι οιἶτοι, νομα ὅικω̃ς ἐντὸς ὥρισμένης χώρας ὅιάνσντες, δὲν ὴκολούθησαν τὸ παρα δειγμα τῶν ὅμοφύλων αῦτῶν, περὶ τὰ μεγάλα όροπέδια καὶ κατὰ τὰς μεγάλα; ὅδοὺς τῶν ἔμπορικῶν ὰρτηριῶν ζώντων ; Οἱ Τουρκομα̃νοι οὺτοι, οἱ ἔχοντες Δάὅας (Δεδέδες), οἱτελου̃ντες ἔν τοἱς ὺπερκειμένοις βουνοῖς διάφορα μυστήρια, ὰναμιμνήσκοντα τὰ τῶν παρακειμενων_Κομανων, οἱ ἱδιαὶτατα ἀγαπῶντες τοὺς (Έλληνας, οἱ περιιτρρονου̃ντες τοὺς Τούρκους, τοὺς ”Οπἱὶωμανοὺς καὶ τοὺς ἄλλους Τουρκομάνους, ὰναμςριβόλως δὲν εἱναιΤουρκομα̃νοι, ἑπωνομασὶὶησαν δ” οὕτω διὰ τὸ νομαδικὸν ὴμινομαδικὸν αὺτῶν, ὥς ἔπωνομασὅη σαν Τουρκομανικαὶ διὰ τὸν αὺτὸν λόγον πλεἱσται κινούμεναι Κουρ δικαὶ. ὁμαδες. ”Αλλως τε οἱ Τουρκομοι̃νοι κινούνται καὶ ζῶσι κυρίως κατὰ τὰς ὅινατολικωτατας παρυφὰς τὴς Μικρα̃ς ”Ασιας, ἀναμεμι γμένοι μετὰ Κούρδων, καὶ κατὰ τὰς χώρας τῶν Βιλαετίων Ίκονἱου καὶ ”Αγκύρας, ὅπου συνερρευσαν μετὰ τῶν Σελτζούκων Τούρκων ὴ προηγηἱὶησαν αὺτῶν, ὲντελῶς νομαδικὸν ἄγοντες τότε βίον. Μὴ λη σμονῶμεν πάντως, ὅτι, ὡς ποικίλοι καὶ πάμπολοι σκηνἱται καὶ νο _μάδες ῶνομάσἱὶησαν ὰνωνύμως ἐν μὲν τῇ Μικρα “Ασία Γ1ουρούκοι, ἐν δὲ τῇ πρὸς νότον αὺτη̃ς χώρα Βεδουΐνοι, οὕτω ῶνομασθησαν ὰνωνύμως” ἔν τε τῇ Μικρα 3Ασἱα καὶ ἐκεῖθεν αὺτὴς Τουρκομα̃νοι ποι κἱλοι ἄλλοι πληθυσμοί, νομαδικὸν ὴμινομαδικὸν βίον διαγοντες, καθ” ὅὶ ἐπισημότατοι συγγγραφει̃ς βεβαισυ̃σι. Τὰ ὴὶὶη καὶ ἔ5ὶιμα, ·ῆ εςαιρετικὴ της γυναικός ὺεσις, συνηθειαι μητριαρχικαί, η εν οὶκο γενεἱα φιλοξενία, παραδόσεις, προληψειςγ ὰσματα, ἐν οἶς συμφύρον ται θούρια Ἱἱλεξάνὅρων (Ἱσκεντὲρ) καὶ Βασιλέων (Κηράλ), απηχη σις μεγάλων ὰγώνων καὶ .δριαμβωνγ ἀναμνησις τῶν πολέμων του̃ Ἱἰρακλεἱουγ τὰ πάντα μαρτυρούσιν, ὅτι παρὰ τοῖς Τουρκομανοις τούτοις διατηρεἱται ἔντονος ὴ αντίληψις, ὅτι οὺχὶ ἔκ Τούρκων ὴ Τουρανῶν προέρχονται, ὰλλἱ ἐξ Ἱἔθνους αλλου, μεγάλην ἔχοντος ἱστορίαν, μεγάλα ἑπιτελέσαντος καὶ μεγάλους στρατηλάτας Βασιλεῖς ἀναδεἱξαντος. Δέον ἐπὶ τούτοις νὰ σημειωθῇ, ὅτι οἱ Δεδἐδες (Δαδαι) τῶν περὶ ῶν πρόκειται Τουρκομανων μετ” ἑξαιρετικου̃ σεβασμού ψαλλουσι τὰ κεφαλαια τού Κορανίου τὰφορῶντα εἱς τὸν ”ΑλἑΕανδρον`, εἰς τοὺς κατὰ τῶν Περσῶν πολέμους, εὶς τὸν.”Ηράκλειον, εἰς τὴν Πα ναγίαν. εἰς τὸν Χριστόν.
ΡΕ
(Μιγγρελοί), προερχόμενοι ἐκ Φρυγοπε ΟΙ ΛΑΖΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΚΟΛΧΟΙ λασ ” Φ υ οελλ|νων εἰσι συ ΥΥ| ενέστα τοι π.ὸ; `Υ ῶν ~λι̃ Θ; ἀλλ λους. Καὶ οἱ μεν Ξιρωτοι οικουσιν |εν τῳ βιλαετιῳ Τραπεζουντος, και" δη ενς τη εξ αυτων επονομασθειση Λαζια η·Λαζικῃ (Δαζιστανὶ, ητις κειχεν ἴδιον Μητροπολιτην, τον Λαζιας, μεχρι των αρχων του ΙΗ αιωνος, οἱ δε δεύτεροι ἔν τοι̃ς Βιλαετιοις Τραπεζουντος, Σεβαστειας και 5 ` 5 Ι ~ 'Ί Κασταμονης αναμιξ μετγ αλλωνε πληδυσμων η εν ιδιαιτεροις συνοι κισμοις: Έοιαυτη εμξρανιζεται η μεταἔυ Λαζων και Κολγων συγγε νεια και ομοιοτης, ωστε στολλοι συγχεουσι του|; μεη ττρος τους δε: Οι Λαζοι, Κολχοι γνησιωτατοι την καταγωγην, ουδεν εχουσι το κοινὸν πρὸς τους Τούρκους. Ὁμιλου̃σι Λαιζικήν, γλῶσσαν, ην
Ο=Υ~”η=ι
›«
”
ΕΝ
Βλ
ομιλουσι\ και Κολχοι και Ελληνες, δηλαδη διαλεκτον Βλληνικήν. Τολμηροι και γενναιοι, επιδιδονται εις την ναυτιλιαν και εις δια φορα ἄλλα επαγγέλματα. «Οἱ Μουσουλμα̃νοι Λαζοί, γράφει ὁ νι τει1ι ίἔυἰιτετ, εἰσιν ἀναμφισβητεήτως Ἑλληνικῆς καταγωγῆς, ἀνήκοντες 3 \ ἴι̃ \ | \ 5 εις την αυτην φυλην, εις την αυτην φυλετικηςν ομαδα, εις ην ανη κουσιν\ οι Χριστιἕινοι Λαἕοι. ”Αλλω“ς τε πω; ειναι δυνατον~ σε Χρι στιαναι ἕλαζοι, οι θεωρουμενου δικαιοὶς γνησιωτατρι γηγενεις Βλλη νες; οι ακαταβλητως οτρομαχουντες των Ελληνικων δικαιων; νανηξ κωσιν εις την Βλληνικην Φυληνξ να ανἠκωσῦι δ εις αυτην οι Μουοουλμανοι Λαἕοιγ εχοντες τα αυτα ηδη και εθιμα] τας αυτα; ~ \ ξ | παραδοσεις, την αυτην γλωσσαν, την Βλληνικην Ποντικην διαλε κτονἑοκοὲ δἔἴηροἔὶληζην εἶινάμἐηἕιν της παλαια̃ς~·θρησκεἑας οἑδτῶνξ ηνικης; ε αιως πολλοι αυτων, και η οι κατα της ρ οεο ου γενομενοι, ητοι προσληορθεντε; αλλοτε ὥς τὰ παραλια, Δεβένται ε ε τ ε . ι ε ναυτιλοι εν τῳ τουρκικῳ ναυτικῳ, καδ α γραφει ο 3 Αθανασιος Κομνηνδς ”Υψηλοἰ:ττης ἔν ‹‹Τοῖ; Μετα την ”Αλωσιν>›, ἑμμονώτερον στροσηλωἱἶησαν εις τον ϋεσμον τη̃ς Οϋωμανικης Δυνασηειας, ως και οι λσημερον εν τω Τουρκικῳ Ναυτικῳ υπηρετουντες, αλλα δεν ἕπεται ἔκ τουτουγ ὅτι οἱ ᾶπόγονοι τῶν Δεβεντῶν και οἱ ηδη ναυ̃ται των Τουορκικῶν σκαφῶν ἔπαυσαν να ειναι Λαζοί. Τουναντίον εἰ; ουδεναγ εν μεση Χωνσταντινουπολει, επιτρεπουσι ναποκαλεση αυτου; Τούρκους. ”Αλλως τε μεταξυ τῶν ὥς Μουσουλμάνων Λαζῶν δεωρουμένων κδῇ αλ ερ 1, ·ὕ ..Ι Π ρο .ι 0 ~ ¿ι ια ες ο αι εισιν οι ερυπτο¿ριστιανοι. ετων, ητοι τῳ 18907 ἐν παραδειγματι] οἱ παρὰ τὸν ττοταμὸν ”Οφιν Χριστιανοί, ”Οφῖται ἢ ”Οφελῆδες ἐξ αυτου ὁνομαζόμενοι, συγκροτουντες δὲ ὁλό κληρον τὸν πληδυσμὸν του Καζα̃ "οφγ ἐξισλαμισθησαν μετὰ τῶν . γρ Ποταμὸν (Μπαλτατῃ γςη Δε ρεη̨ ̃ τοιουτω· τα ρ α τὸν Ψαοὸν ε) τ. “Ολ οι ομο ” υ, συγκροτουντες οο χωρια και ανερχομενοι εις θο.ΟθΟ τουλαχιστον, ~λθον εἰς τὸν Ἱσλαιιισ όν ᾶλ7”ὁιιι7ου̃σι πάντοτετ`ν Ἑλλ νικ`ν ιι τι Έλλη αυτων και ε·ουσι ω οταττν εταυ νικ ης τ γἔηο 1; αναιιν·η σιν ττις υγ με Ξ αυτων καταγωγης. Τελευταιως, διαρκουντος του μεγαλου ττολεμου καὶ ἑπελθουσης τότε της κατοχῆςτης Τραπεζουντος ὑπὸ τῶν Ρώσων, απηυθυνθησαν εις τον Μητροπολιτην Τραπεζουντος Χρυσαν
_
'3
Π
Χ
Ν
Ε
Ώ
Ω\
Δ
Η
Χ
α
.
τ
τν
κ
κ
σκ
νου
_
.
ι
ι
27
ἱὶον καὶ ἑζήτὴσαν νὰ ἑπανἐλὐωσιν εἰς τὴν πάτριον θρὴσκείαν, ἀλλὰ .. ς τ Ν 3 . . ~ . ε ι δεν ετυχον \τὴ|ς προς τουτο ευκαιρια; κατοπιν των επελθουἑεογν νεων τρόπων, και ενεκα λογου σκοπιμοτητος σπουδαιοτατου, ου ὴ μνεια
ν
Περὶ τω̃ν .Ϊίόλχων (Μιγγρελῶν), οὶκούντων ἑγκατεσπαρμένως ἔν τοῖς Βιλαετίοις Τραπεζοὐντος, Σεβαστείας, Καοταμονὴς, πα̃ςγὶδιαίτε ρος λόγοςχ περιττεὐει, διότι οὐδεὶς ἔκ τῶν συγγραφέων, ῖστορικῶν, γεωγράφων Ξἔὐνογραφων ὴμφισβήτὴσέ ποτε ἀμφισβὴτει̃ τὸ (Βλ λὴνοφρυγικον αὐτῶν. ”Ε}ν τῇ Κολχικῇ, τῇ παρακειμἐνὴ τῷ Πόντῳ ιὰνατολικῶς χώρα, ἐξ ἦς προέρχονται οἱ περὶ ὥνη̃πρόκειται Κόλχοι (Μιγγρελοί), ἔζὴσαν καὶ ἔδρασαν οἱ Πρωτοέλλὴνες, ἐξορμήσαντες ἀκο λούθως ἐπὶ τὴν Μικρὰν ”Ασὶαν καὶ τὰς ὰντιπέραν Εὐρωπαϊκὰς χώ ρας, ὁὶς Ἑλλὴνικὰς διέπλασαν. Οἱ σὴμερινοὶ Κόλχοι, γραφει ὁ ἀεὶ μνὴστος Γάλλος Κοινωνιολόγος Ε). Βεοιοὶἰῃε ἐν τῷ περὶ Κολχιδος κεφαλαἰῳ θαυμασίου αὐτοῦ ἔργου, ἐπιγραφομένου «Οο1ο11αε11'τ Ια Ἑὶοοτα οτιἔε: Ιε· τγρε εοοὶειἰ», ἔνθυμίζουσι τους Πρωτοέλλὴνας, ἔχον τεἐ και νυν, μετὰ τόσων αὶώνων πάροδον, τὰ αὐτὰ ὴθὴ καὶ ἔὐιμας τὴν αὐτὴν συγκρότὴσιν, τὴν αὐτὴν ὰνθρωπολογικὴν μορῳὴν, κατορ θωσαντες δε παρὰ τὰς ποικὶλας βαρβάρων ἑπιδρομὰς καὶ τὰς λαι λαπας, αἴτινες διέσεισαν τὴν ”Ανατολὴν ἐπὶ τρει̃ς καὶ ὴμίσειαν χιλιε· τὴργὶδας, νὰ διασῷσωσι τὸ ὅνομα αὐτῶν καὶ τὴν πάτριον γῆν. |ΟΙ ΕΠΘΙΝΟΙ, οἱ κοινώς ΚὴζὶλΜπάσὴδες λεγόμενοι ὐπὸ τῶν Τουρκων καὶ Ἱἰρυθροκέιτραλοι ὐπὸ τῶν Εὐρωπαἰων, οὶκου̃σιν ἐν τῷ Βιλαετίῳ Σεβαστεὶας ὁμαδικῶς ῶς ἐπὶ τὸ πολύ, ἀλλὰ καὶ πολλαχου νομαδωίῶἔΪΗ χώρα αὐτῶνοἱ εγψὴλοὶ ῦΕρυθὶνοι_ὰναφέρεταιὐπὸ ἘΟΌ ζομοήρου, κέντρον δ” αὐτῆς εἶναι τὸ Κὴζὶλ Δάγ, οἱ ἶἶψηλοὶ Βθ'υ”ΰ'ϊ®ω›νἔξ οὐ πὴγάζει ὁ ”Αλυς ποταμός, ἔπονομαζόμενος τουρ· κἕσἴὴ Κἶἢἔὶλ Ἱρμάκ. Ἐκ τοὐ ὀνόματος τῆς χώρας ῶνομάσθὴσαν καὶ οι κατοικοι Ἑρυθῖνοι, Ἐρυὐρι̃νοι ὐπὸ τῶν Βυζαντίνων κατὰ παρα εὶλΰοθάν, οἶ δὲ Τοὐρκοι κατὰ μετάφρασιν στενὴν ῶνόμασαν τοὺς ` Υψὴλοὐἐ Ἑρυθίνους Κηζὶλ Δάν, τὸν ἔκει̃ὐεν πὴγὰζοντα ”Αλυν ἔζ'#ΖζὶΖΝ ἶρμὰκ καὶ τους κατοίκους ΚηζὶλΜπάς, ἑπονομασθέντας υπο των ξένων κατὰ πιστὴν μετάφρασιν τὴς Τουρκικὴς λέξεως ”Ερ·υ ϋθοκεφάλῦϋε' συνετἑλεσενἴσως εἰς τοῦτο ἑρυδρὸν κάλυμμα, δ ἔφε ρογ κατὰ τοὐς ὕστερον χρόνους, καὶ δὴ ἀπὸ του 14δὀ) ὥς γράφει 0 ειἔΰανασιος Κομνὴνὸς ”Υψὴλάντὴς ἐν τοι̃ς «Μετὰ τὴν ”Αλωσιν››. Οι/ Βρυὰὶνοι, Μουσουλμα̃νοι κατὰ τὸ φαινόμενον, ἔχουσιν ὰνάμι κτον τι ὐρἠσκευμα Ἑλλὴνοχριστιανικόν, περιλαμβάνον ὐπολειμματα των ᾶρχαιων Ἑλλὴνικῶν μυστηρίων καὶ δοξαοίας Χριστιανικοἱς. Περὶ πολλοῦ ποιουμενοι .τὸν ὰρχαιότατον Ἑλλὴνικὸν ἱὶεσμὸν τῶν βωμών καὶ ἕστιῶν, προσευχόμενοι κατὰ τὴν ὰνατολὴν καὶ τὴν δυσιν Τοῦ Ἱἰλιου, σεβόμενοι τὰ μυστήρια του̃ βαπτὶσματος καὶ τῆς μετα λῇψεως, μὴ περιτεμνόμενοι, τρώγοντες χοίρειον κρέας καὶ πὶνοντες οἰνον, περιφρονου̃σι καὶ μισου̃σι τους Τούρκους, οἴτινες φοβου̃νται αὐτούς. Διατὴροὐσι πλεῖστα ὴθη καὶ ἔιἶὶιμα Ἑλλὴνικά, τρἑφουσιν
παρἑλκει ἐνταῦθα.
28
ὶδιαιτέραν ἀγάπην πρὸς τοὺς Ἑλληνας, αἱ δὲ ,γυναικες αὺτῶν εμφα νίζονται ἀκάλὺπτοι πρὸ τῶν Ἑλλήνων, περιποιούμεναι καὶ φιλοξε
νοῦσαι αὺτοὺς. Οὐδὲν τὸ κοινὸν φυλετικῶς ἔχοντες πρὸς τοὺς Τούρ κοος, καθ” ῶν τελεὺταιως, διαρκου̃ντος του̃ μεγάλου πολέμου, ἑστρά φησαν, καταδιωχθέντες καὶ πολλὰ ὺποστάντες, ἀσχολου̃νται περὶ τὴν κτηνοτροφίαν και τὴν γεωργίαν, ὥς καὶ περὶ τὴν διεξαγωγὴν τής με ταξὺ §Αμισοὺ καὶ Διαρβεκίρηε ἔμπορικής ή ἄλλης σὺγκοινωνιας. Ὁ Μητροπολίτης Νεοκαισαρείας Πολύκαρπος ἐν σὺνεντεύξει δημοσιογρα φικῇ, καταχωρισθειση ἐν τῷ «Ἑλεὺθέρω Τύπῳ» πέρυσιν, ἑβεβαίωσεν, ὅτι, ὁσάκις, ἐπισκεπτόμενος τὴν ἑπαρχιαν αὺτου̃, διέρχηται Ἑρὺθι νικῶν χωρίων, οῖ κάτοικοι οὺ μόνον περιβάλλοὺσιν, αὺτὸν δι3 ὶδιαι τέρων τιμῶν καὶ περιποιήσεων, ἀλλὰ καὶ προσφεύγουσιν εὶς αὺτὸν πρὸς ὲπιλὺσιν ἑκκρεμῶν διαφορών, μὴ' θἐλοντες να προσφὺγωσιν εὶς Τοὺρκικὰ Δικαστήρια. ΟΙ ΚΙΡΚΑΣΙΟΙ, οἱ Κερκιται ή Κερκέται τῶν αρχαίων, οἰκου̃ντες ἐν τοι̃ς Βιλαετίοις Τραπεζου̃ντος,Σεβαστείας, Κασταμονής, ήλὕον εἰς Μικρὰν 3Ασιαν μετὰ τοὺς Ἑωσοτοιιρκικοὺς πολέμους. ”Ανήκοντες εἰς τὴν 3Αρίαν Φρὺγοπελασγικὴν ή Φρὺγοελλητικὴν ”Ομοφὺλίαν, συγ γενεύοὺσι στενώτατα πρὸς τοὺς ”Ἑλληνας, οῖὶς ἰδιαιτἐρως τιμῶσι, περι φρονου̃ντες τοὺς Τοὺρκοὺς. Τολμηροὶ καὶ γενναι̃οι, ἔχοντες ζωηρὰν σὺνειδησιν τής ἔκ Φρὺγοπελασγῶν καταγωγής αὺτῶν, καὺχώμενοι, ὅτι συνδέονται φὺλετικῶς πρὸς τοὺς ῖστοροὺμἐνοὺς ἶΑχαιοὺς του̃ Καυκάσου καὶ πρὸςποὺς Κρήτας, καὶ δή, καθ” ἕὶ γράφει ὅ Ηεατἰ Ματὶαὶοο, πρὸς τοὺς Σφακιονσύς, ῶν ἔχοὺσι τὸ εὺσταλὲς καὶ εἰι̃σω μον, σὺμπαθέστατα διακεινται πρὸς τοὺς ”Ἑλληνας, οἱὶς ἀγαπῶσι, σὺνεργαζόμενοι συχνότατα μετ” αὺτῶν. Σὺστρατιῶται καὶ σὺμβοηΰοὶ τῶν Ἑλλήνων, δεινοὺς ἀγῶνας διεξαγαγόντες κατα Περσῶν, Τούρ κιον καὶ ἄλλων βαρβάρων ὺπὸ “Ελληνας καὶ Βυζαντινοὺς στρατηγούς, καταπολεμήσαντες τοὺς Τούρκους ἀπὸ τῶν ὁρέων αὺτῶν καὶ ἀλλα χου̃ μέχρι του̃ Πω αἰῶνος, διατηρου̃σι ζωηροτοἰτην ᾶνάμνησιν τής τε καταγωγής αὺτῶν καὶ τής Χριστιανικής θρησκείας, σεβόμενοι τὸν Σταὺρόν, πιστεὑοντες εἰς τὴν Παναγίαν, επικαλούμενοι τοὺς ”Απο στόλοὺς καὶ τελου̃ντες τελετὰς χριστιανικής μορφής. Αἰ γυναῖκες αὺτῶν, ἀληθεῖς ”Αμαζόνες, ἀκαλὺπτοι ἔμφανιζονται πρὸ τῶν Ἑλλή νων, οῖὅς περιποιου̃νται καὶ φιλοξενου̃σιν, ᾶρνούμεναι πᾶσαν περιποιη σιν εἰς τοὺς Τούρκους, μεθῦ ῶν οἱ Κιρκασιοι οὺδέποτε σὺνάπτουσιν οὶκογενειακὰς σχεσεις Τὰ αὺτὰ ἰσχύοὺσι καὶ διὰ τοὺς ἶκἱβασνούς, τοὺς κοινῶς Ἄἱπαχαζάὅες ἢ Ώὲπχαζάὅες, ἀνήκοντας εἰς τὴν αὺτὴν 3Αρί.αν Φρὺγοπελασγικὴν Ὁμοφὺλιαν, εἰς ήν καὶ 'οἱ Κιρκάσὶοι, σὺστρατιώτας δὲ καὶ σὺμβοηθοὺς πάλαι τῶν Ἑλλήνων, μεθ” ῶν παντοτε σὺνεπολἑμησαν. Διατηρου̃σι ζωηροτάτην ὅινάμνησιν τοῦ Προμη·ΰέως,τής Ἱῖκστρατείας τῶν =Αργοναὺτῶν, του̃ Μεγάλου ”Αλεζάνδρο·υ, τῶν κατα τῶν Περσῶν ἐπὶ του̃ Αὺτοκράτορος Ἱἰρακλείοὺ πολέμων, ῶν μετέ σχον, μετασχόντες καὶ του̃ θριάμβοὺ τής εἰς Ἱεροσόλὺμοι αναγωγής του̃ Σταὺρου̃, ὅτε καὶ ἐψάλη, παρόντων καὶσὺνεορταςόντων .Κιρκα
·
σὶων καὶ ”Αβασγῶν στοατὶωτῶν, ὁ θοΰοτος, ὔμνος: <<Σῶσον, Κυοτε, τὸν λαόν σου καίω», καθἱ ἦν ὥοαν ὁ ”Ηοάκλεὶος, βαστάζων τον Σταυοὸν ἔφεοεν αὐτὸν εἰς τὸν λεγόμενον Κοανἱου τόπον. Ποοκεὶμε νου, πεοὶ τῶν ”Αβασγῶν δέον νὰ σημεὶωΰῇ ὅτὶ πατοὶς αὐτῶν, ἦ ”Αβασγἱα, στενωτάτους δεσμους πάντοτε ἔ,¿ουσα κατὰ τὸ παοελθὸν μετα ε Ϊ Ι | τῶν Ελλήνων, απετελεσε μὲχοὶ τῇ; πτώσεως τη̃ς Τοαπεζου̃ντος μεοο; τη̃ς | | ~ ομωνυμου Βλληνὶκῆς Αυτοκοατοοίας, ἦς οἱ Αυτοκοατοοες απεκαλουντο καὶ Βαστλεῖς τῆς ”Αβασνίας.Ποοκεὶμένου εἰδτκώτεοον περὶ τῶν Κιοκα σίων τῶν οἱκουντων κατὰ τὰς ἀνατολὶκὰς ποοσβάσεὶς του̃ Σκοὶὀὶσου (Κὶοπαν Δὰγ) καὶ του̃ Παουαδοου (Γὶλδὶζ Δάγ), δἑον να λεχΰῇ, ὅτὶ οὶἶτοὶ, ἀνήκοντες εἰς τὴν σπουδαὶοτατην Κὶοκασὶανὴν φυλὴν του̃ Ἱἰμπαζέκ, ὀνομαζονταὶ, κατὰ παοαφΰοοὰν του̃ Κὶοκασὶανου̃ ὀνόμα τος, Ἱλμπαζάὅες καὶ εἶναὶ οἱ ,Δππαΐτατ του̃ Στοάβωνος, παλαὶό θεν ἐν τῇ χώρα συνοὶκὶσθέντες. Κατ” α̃κολουθὶαν ἐν τῷ Πόντῳ ἀτταν τῶσὶ Κὶοκάσὶοὶ σταλαὶόθενσυνοὶκὶσθέντες καὶ Κὶοκοἰσὶοὶ τελευταἱως, μετα τους ”Ρῶσοτουοκὶκοὺς πολέμους, ἐγκατασταντες. Οἱ Κὶοκασὶοὶ καὶ οἱ ”Αβασγοὶ ἀποβλέπουσὶν εἰς τὴν ἀνεξαοτησίαν τῶν ἐν τῷ Καυ καύσῳ χωοῶν αὐτῶν, ἔτοὶμοὶ, ὥς παντοτε, εἰς οἱουσοήποτε να υπο βληθῶσὶν ἑθνὶκους ἀγῶνας καὶ θυσίας. Κατα Μαἱον του̃ 1Θ1ἶ, μετὰ τὴν ἑπελθου̃σαν ἐν "Ρωσία Ϊτοο τιήν, οἱ Κὶοκάσὶοὶ, συγκοοτηθείσης ἔν Βλαδὶκαυκὰς Ἱἰΰνοσυνελευ σεως τῶν Λαῶν του̃ Καυκάσου, κατώοθωσαν, ἐπὶβληΰὲντες,νἀναδεἱ ξωσὶν Ποόεδοον τῆς =Ε]θνοσυνελεύσεως καὶ του̃ Έὶκτελεστὶκου̃ αὔτῆς τὸν δὶκηγόοον Σαμπανωφ Μπασ1α̃, Κὶοκασὶον ἐκ τῆς φυλῆς τῶν Βαλκάοων, καὶ κατεπολἑμησαν ποὶκἱλας στοοτάσεις τῶν Τουοκοτατα οων, μετασχόντῶν τη̃ς Ἑϋνοσυνελεύσεως καὶ ἐπὶδὶωξάντων, τῇ εἰσ ηγἠσεὶ του =Αγκαἱεφ, ”Αντὶποοσώπου τῶν ἱσχυόντων ἔτὶ Κομὶτατὶ κῶν τῆς Κωνσταντὶνουπόλεως, ,ὅπως ποοσδοθῇ Μουλσουλμανὶκὴ ἱὶ ςἶἶανὶσλαμὶκὴ χοοὶὰ εἱς τὴν ”Βνωσὶν τῶν Λαῶν του̃ Καυκάσου. Οἱ Κὶσκασὶοὶ, δὶαμαοτυοηθέντες, ῦπεστήοὶξαν, ὅτι. οἱ ”Οοεὶνοὶ του̃ Καυ κάσου, οὐδὲν τὸ κοὶνὸν ἔχοντες πσὸς τους Τουοκοτατάοους καὶ τους Κζοζακους, ὲννοου̃στ να δὶατηοἠσωσὶ μετὰ τῆς ἑλευθεοὶας τὰ ἴδὶα αυτων φυλεττκα καὶ γλωσσὶκα, γνωοἱσματα, ῦπὲο ὼν μόνῶν ῆγωνἱ σθησαν καὶ θἀγωνὶσθῶσὶ. Δὶὰ τῆς ἀδιαλλακτου αὐτῶν στασεως οἱ Κὶοκάσὶοὶ ἔπέτυχον τὸν κλήση χωοὶσμὸν τῆς θοησκεία πο τῆς πο λὶτείας, τῆς φυλη̃; καὶ τῆς νλώσσης„τονὶσαντες, ὅτὶ ως ὲπολέαησαν κατὰ τῆς Τῶσὶκῆς τυοαννἱας, |οὕτῶ ἐπολέμῃσαν η̨̃ττοοηγουμένως κατα της Τουοκὶκης καὶ θα πολεμησωσὶ κατα πασης αλλη; τυοαννὶας τω̨ παοαδείγματὶ ἑκεὶνων στοὶχούσης. Οἱ Κὶοκάσὶοὶ, μὴ συμπεοὶλαμβανο ~ μενων των ”Αβασγῶν, ἀνἑοχοντατ εἰς 1,ῦΟΟ,θΟΟ μὲν ἐν Καυκάσῳ, οἰκου̃ντες ἐν τοῖς τμήμαστ τῶν ἑκαοχὶῶν Κουμπαν καὶ Τεοὲκ τοῖς κεὶμἑνοὶς ἐντεῖ›θ·εν τῶν ὁμωνύμων στοταμῶν, εἰς ΤΟΟ,ΟΟΟ δὲ ἐν τῇ ομ ν ..,τῃ αο ουμα, τῃ ὶκοα στα, τῃ εσοπ οτα·ἴ ατα, τ”¶υ ῃ .. οτα καὶ τῇ ὶΘοακῃ, ἐγκαταλείψαντες τὴν πατοὶον γην μετ” αγωνας ἑνὸς αἰῶνος ἐναντὶον τῶν ”Ρώσων.
3
Ε
Ε
Ώ
Ώ
Ώ
κ
=Αείτ“Κδ·|
“Μ ””Α”
”Μ
”Η γλῶσσα τῶν Κίρκασίων καὶ τῶν ”Αβασγῶν, Φρυγοπελασγὶκὴ ἀναμφίσβητητως τὴν προὲλευστνγ εἶνατ η ἐπίκρατου̃σα μεταξὺ τῶν ὀρείνῶν του̃ Καυκάσου. Παρέμείνεν ὥς η ”Αλβανίκὴ πρωτογόνος καὶ ἀδίάπλαστος, ἄνευ ἱδίας γραπτῆς ”Αλφαβςἡτου, δτό, καὶ γραφο μένη, γροίφεταὶ δί αραβὶκῶν γραμμάτων. Πρό τὶνων ὅμως ἐτῶν συνε : ταγςθη Αλφαβητος δία λατὶντκῶν γραμματων) ως καὶ γραμματική, σημε ρον σε οἱ Κίρκάσὶοὶ ὲπὶζητου̃σὶ νἀπαλλαξωσί τὴν γλῶσσαν αῦτῶν πάσης Τουρκοφανοῦ; μορφὴς, ἀποφεύγοντες συστηματίκῶς τὴν|χρη̨̃ στν Ιουρκὶκων η μᾶλλον ”Αραβίκῶν γραμμάτων. Πολλαὶ φωνατ, ως καὶ παρ: ”Αλβανοἶ.ς, μὴ ἀποδίδόμεναὶ ὑπὸ τῶν /ὶατίνὶκῶν γραμμά τωνς ἀποδίδοντατ ὑπὸ των Ἑλληνίκῶν. Οἱ Κτρκοίσὶοίγ ὥ καὶ οἱ ”Αλβανοί, δὶεκδὶκου̃σὶ μέρος της Ἑλληνίκῆς δόξης, λέγοντες, ὅτὶ συμ μετεσχον τῶν αγώνων των ἐκ του̃ Καυκάσου καὶ της Κολχίκὴς εξορ μησαντων Πρωτοελλήνων. “Ο στρατηγὸς Ἱζζὲτ Πασα̃ς ἐν ἔργῳ αὐ τοίυ̃ .ὑπὸ τὸν ἱτίτλον «Βατσὶζεί» ῦποστηρίζετ, ὕτί οἱ Κὶρκάσὶοί κατηλ θον εἰς τὴν ”Αρχαίαν Ἑλλάδα καὶ τὴν Θρρίκην, πολλα καὶ μεγάλα δὶαπραξαντ_ες.λΤὸ Φρυγοπελασγὶκὸν Φρυγοελληνίκὸν τῶν Κίρκα σίων μαρτυρει̃ται., ὡς ανωτέρω ἐσημεὶώθη, καὶ τὴς θρησκείας αυτων, ὴτὶς εὶναί κραμα θρησκείας Χρίστὶανομωαμεΰανὶκης, ἐγκλεὶοὑ· ϋηἐ πλεῖστα στοὶχει̃α της ἀρχαίας Φρυγοελληντκη̃ς. Λατρευεταὶ Μαρὶαμ, ἦ Παναγία, ἀγομἐνης μεγάλης ἑορτῆς κατα Σεπτέμβρίον ἐπί τοι̃ς γενεθλίοίς αἶὶτὴς. ”Η Μαρτοίμ) λεγομένη Κίρκασὶανὶστὶ Μερεΐμ, ἀποκαλεῖταί καὶ Μέρτσσα (Μελίσσα), θεα τῶν Μελισσῶν Κατα τὸ ἔαρ ἄγεταίἑορτὴ προς τίμὴν του̃ Θεοῦ .Σωσεζὲς(Σωτῆρος Δίὸςὴ Ζηνός);κυρίου τῶν ΰαλασσῶν καὶ τῶν καταίγίδων, ὥς καὶ ἄλλη πρὸς τίμὴν του̃ πρσστάτου τῶν χαλκέων, των χαλύβων Ϊληέφε (ἱΗφαί στου). Περὶ τὰ τέλη του̃ ”Οκτωβρίου ἄγεταί ἦ ἔορτὴ των νεκρῶν (Ψυχοσαββατον) καὶ η ἑορτὴ του̃ Κεραυνου̃, τῶν βροχών δηλαδή. Οἱ Κίρκασίοί ἑορταζονσὶ τὴν πρώτην του̃ ἔτους, ὅτε καὶ ῆμεῖς, ἀπὸ δὲ της νέας σελήνης "του̃ Μαρτίου παύουσι. τρὡγοντεςς ῶά, ἀπἑχουσὶ στάσης ἑμπορτκὴς πράξεως ἀνταλλαγῆς, δὲν ὅανείζρντατ ἀπὸ τοὺς γείτονας φωτιάν, ἀναμἑνοντες τὴν ἑορτὴν του̃ Πάσχα, ὅτε πανηγυ ρίζουσί) τρώνοντες ώὰ καὶ ἐπίδίδόμενοὶ εἱς εἶὶωχίας. Πὶστεύουσὶν εἰς τοὺς ἱἐὶποστόλους, μεταξὺ τῶν ὁποίων φέρεταὶ ὅ Μεσὶτ (Μεσί τηςγ Μεσσίας), καὶ είς τὸν Σταυρόν. ΟΙ ΙΒΗΡΕΣ (Γεωργιανοί), οὶκου̃ντες ἔν τῷ Βὶλαετίῳ της Τραπε ζου̃ντος, ἀνηκουσίν είς τὴν 3Αρίαν Φρυγοελληνίκὴν Όμοφυλίαν. ἱγπὸ ποίκίλας περίστασεὶς μετοίκησαντες ἐκ της πατρίδος αὐτῶν, της Ἱβη ρίας (Γεωργίας), είς τὴν Μτκρὰν ἱΑσίαν καὶ ἐξίσλαμτσθέντες, δίατη
»
τ
κ
σ
κ
(1) Μέλίσσατ παρ' ἀρχαίοτς αἱ ἰέρεὶαὶ του̃ 'Απόλλωνος ἐν Δελφοῖς, της Δη μητρ0;,_τῆς Άρτέμίδος καὶ της Κυβέλης. (Ξ) Ἐκ της ρίζης Τλη (καρτερὶκὸς) καὶ Ἱἰφαίστου· κατὰ. παραφθοραν Εερε η Έφέ. Παραδόξως ἐν τῇ Μτκρα 'Ασία τὸν γενναῖον, τὸν τολμηρὸν ὀνομα ζουσίν Ἑφέ, καὶ δὴ καὶ αὐτοὶ οἱ Του̃ρκοτ.
κοινὸν φυλετικῶς ἔχουσι μετὰ τῶν Τούρκων ἢ των ”Οθωνανων, ετ τ τι ι κ ο ς ι ουτω ειναι βεβαιον, οτι θα επανελθωσιν εις την Ελληνικην Ορθο ., . . ι . ~ .. . τ ι δοἑιαν. ΪΟ Ηεατι Μειτὶπεα γραφει εν τῳ εργῳ αυτου περι «Τουρ κίας και τῶν Λαῶν αῖ›τὴς››: <<"Η πιστις αυ̃τῶν εἰς τὰ θαύματα των °Αγιων ἀπεμεινεν ἀκεραια.Πολλοι αυ̃των νηστεύονσι την Παρασκευην και τελου̃σι παρακλήσεις υπὲρ τῶν ἀσθενῶν αὐτῶν. Έἶπανειλὴμμἐνως 3 | | Ἱ 3 | / 3 '| | εστραφησανκατα τῶν, Τοορκων, δεν ελησμονησαν δε, οτι ειχονιδιαν ὲυ̃νικὴν Κυβέρνησιν. ἶΗ πολιτικὴ τροπή, ὴτις θἀπἐδιδεν αὐτοῖς τὴν παλαιὀιν ἔλεὺθεριαν, θα ἐπανη̃γε σὺν ,τῷ χρόνῳ αὐτοὺς εις τὴν θρη σκειαν, ὴν ὴναγκάσθησαν να ἔγκαταλειψωσι. Και οι Γεωργιανοι τὴς Ρωσίας ιὴναγκάσἱὶησαν νᾶσπασθῶσι τὸν Μω̃αμεθανισμόν, ὅιλλ” ἀπὸ τῆς Ρωσικῆς κατακτἠσεως ὲπανέρχονται ἀθρόοι εις τὸν Χριστιανισμόν.>>
»
~ 0ν ρουσι ςωηροτατην αναμνησιν της καταγωγης αυτων και της χριστια ~ | Η Ϊ \ νικης θρησκειας. "Ως εἶναι α̃ναμφισβητὴτως βεβαιον, οτι ουδεν το
κ
Να
±'κ
~
ισ·
#
Ο
τι
'
«
σ
Ε
Χ
ἕ?
ΑΛΛΑ! ΦΥΛΛΙ
ΟΙ ΑΡΜΕΝΙΟΙ, συνοικισθέντες ἐν τοῖς Βιλαετίοις Τραπεζοῦντος, Σεβαστειας, Κασταμονη̃ς, εισι ξένοι, και ἐπήλυδες, ἐλθόντες ἐκ της Περσικῆς Άρμενίας κατα τὸ|1θΟ8, βασιλεύοντος ἐν Περαία του̃ Σάχου ”Αμστα̃ς, ἔνεργὴσαντος δὲ διωγμοὺςικατὸι τῶν ἐκεῖ. ”Αρμενίων, και ἐκ τῆς Τοτρκικὴς Ἀρμενίας, και δὴ ἔκ τῶν πρὸς τὴν Καρδοο χίαν τμημάτων αὐτῆς, περι τὰ μέσα του̃ δεκάτου ὲνάτου αιώνος, κατόπιν τῶν βιαιοπραγιῶν και τῶν ῶμοτὴτων τῶν Κούρδων. Οδ δεὶς λόγος, ιστορικός, γεωγραφικός, ἑθνογραφικὸς ὴ ἄλλος, συντρέχει εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆςη̨̃γνώιιης, ὅτι 3Αρμενικὰ τμήματα ὴ ”Αρμε νικαι χῶραι ευρισκονται εν τῇ Μικρα Ἄσια. ”Ανευρίσκονται βεβαίως “Αρμένιοι πολλοι ἐν Σινώπῃ, ἐν Τραπεζου̃ντι, ἑν Σεβαστεία και ἀλλαχου̃ του̃ Πόντου, ὥς ανευρίσκονται πολυπληδεῖς τοιου̃τοι ἐν Κωνσταντινονκόλει, ἔν Νικομηδεια, ἔν Σμύρνη, ἐν ”Αδανοις, ἐν ”Αγκύρα, ἐν Ἱκονιω̨, ἀλλὰ πάντες εἰσι ξένοι και ὲπήλυδες, ἐξ ἀνά γκης, κατόπιν διωγμῶν, ἕνεκα ποικιλων ἄλλων λόγων ὴ πρὸς ἑμπο ρίαν μετοικἠσοιντες. Δὲν φανταζόμεθα δέ, ὅτι η ὲγκατάστασις δημιουργει δικαια και δικαιώματα φυλετικὰ και ἐὕντκά, ἐὕνονρα φικὰ τοῦτ” ἔστι, δεδομένου, ὅτι ου̃δδ αὕτη ὴ δορικτησια δημι μιουργεῖ τοιαῦτα, ἐορ, ὅσον και καθ) ὅσον, διακεκριμένως χωριζομέ νων τῶν δορικτήτων ἀπὸ τῶν δσρωττητόρων, δεν ὲπέρχηται ἀφο μοιωσις. ΟΙ ΙΟΥΔΑΙΟΙ, δλιγοι, οικου̃σι διεσπαρμένοι ἐν τοῖς Βιλαετίοις Τραπεζου̃ντος, Σεβαστείας, Κοιοταμονῆς. Οι Ίουδαῖοι του̃ Πόντου προέρχονται κυρίως ἐξ Ἱουδαιων της Ρωσίας, καταδιωχθέντων κατὰ τα ἀρχὰς του̃ 18ου αιώνος. ΟΙ ΑΘΙΓΓΑΝΟΙ "Η ΑΤΣΙΓΓΑΝΟΙ, οἰκου̃ντες ἐν τοῖς Βιλαετίοις Τρα πεζου̃ντος και Κασταμονη̃ς, προέρχονται ἐκ της αὐτὴν; ”Αρίας
32
νικήν,
φυλής
αὶ οῖςἄλλοι ὁμόφυλοι αὶἶ›τῶν. Ὁμιλου̃ντεςτην Ἑλλη την Ποντικην διαλεκτον, ὶδιαὶτατα Ζποόσκεινται εἰς' τοὺς “Ελληνας Ὁ αείμνηστος Πασπατης, ἐν μακοα μονογοαφία πεοὶ ”Ατσιγγό.νων, ἀπἐδειξεν ὅτι ”Ατσιγγανοι του̃ Πόντου, μετακι νούμενοι ττοὸς την Βυ̃οώπην καὶ διατοέχοντες αῖιτήν, μετἑδωκαν Οὔ ἔπῃίσής λέξεις καὶ φοοἰσεις, πολλάκις δὲ καὶ τέχνας, Ἑλληνικάς, μαοτυοεῖται ή μεγαλη Ἑλληνιστικη δύναμις 'του̃ Πόντου. ο1 ΚΟΙΗΑΙ, ὲλάχιστοι, οἰκου̃σιν ἐν ταῖς πόλεσι τῶν Βιλαετίων Σεβαστείας καὶ Κασταμονής. “Υπολειμματα Ἑλλήνων Μονοφυσιτῶν καὶ Νεστοοιανῶν, διωκομένων κατα τους ἔμφυλιους θοησκευτικους σπαοαγμούς, ἀπετἑλεσαν ὶδίας κοινότητας ὲν μέσω ὁμοφυλων, α̃λλ” ἑτεοοδόξων.
”
ὶδ
δη
ΕΛΛΗΝΕΣ
καταπλημμυοου̃ντες τὰ Βιλαέτια Τοαπεζου̃ντος, Σε ΟΙ” ΕΛΛΗΝΕΣ, βαστειας, Κασταμονῆς, απαοτίζουσι τὸν γηγενή στληθυσμόν, εὶσὶ δ” αναμφισβητήτως, ως παοατηοεὶ ο μισελληνικωτατος Φαλλμεοαϋεο, οῖα ἑλληνικώτατοι καὶ ἀμιγἑστατοι τῶν Ἑλλήνων. Αυτη ή λαλουμένη γλῶσσα, ἔν πολλοι̃ς διοχαΐςουσα, ειναι διάλεκτος Ἑλληνική, ᾶπέχουσα της καιδαοευοόσης νυ̃ν γλώσσης δλιγώτεοον ὅσον ᾶπεῖχεν ή Δωοικη τής Ἱωνικής, δύναται δέ, ὥς γοάφει' ἐν τῇ πεοὶ του̃ Πόντου πολυ τὶμῳ συγγοαφῇ αὕτου̃ δ_ διαποεπης λόγιος καὶ βουλευτής κ. Κ. Ν. Παπαμιχαλόπουλοςγνὰ υ̃ποστηοιχδῇγ ὅτι` μεοοςΰλτου' πλουσίουχὶἐεἔιλο γιου αυτης αναγεται εις την Ιλιαδα και την Οδυσσειαν του Ομή οου καὶ ὅτι ἀντλεἰ αὕτη ἐκ τῶν πεζῶν συγγραφέων τόσα ὅσα ουδε μία ἄλλη τῶν γνωστῶν Ἑλληνικῶν διαλέκτων. Δικαὶως ἄρα πλει σται τῶν λέξεων της Ποντικής διαλέκτου δύνανται, ἐπιλεγει δ κ. ΠαπαμιχαλόπαυλοςμΗἀνγαφεοόμενος καὶ η̨̃εἰς \τὸν Μιχαήλ Δῦεφφνεογ υποβαλοντα τῳ ΙΒΝ ειδικην μελετην εις την Ποωσσικην Ακαδή μειαν τῶν υ̃ὶἔπιστημῶνγ ν” αξιώσωσι την κατ” εδθεῖαν ἑγγοαφην εἰς τὸ Μέγα ἑλεἔικὸν τής Ἑλληνικῆς Ἑλωσσης. Ἑοιαὐτη ἦ γλῶσθσα Ποντικη η Ιοαπεςουντιακή η και αλλως Λαςικη καλουμενη. Οταν ενεῖς παοὲλκει δὲ τοιαυταν γλῶσσαν ὅιιιλῶσιν οἱ ἐκεῖ ἔ ± =Ἑλλ νες ς πασα ἄλλη εὶδικωτέοα μνεία ἔν σχέσει .ττοδςτήν ἔθνολογικην συγκοό |ο ` Ι 3 Ν ¬ ¬ ἐ\ τησιν αυτων. Ετκειγ καθ α γοαφουσιν ο Φαλλμεοαυεο, _ο Ντεμολεν καὶ ὁ ”Αζαμπ1ουζα̃, ἐκεῖ, ἔν τῷ Πόντω καὶ τη̨̃ Κολχικη̨̃. ἀπαντῶσιν οἱ γνησιώτατοι καὶ ᾶμιγεστατοι γτῶν .Ἑλλήνων, ἔχοντες ήδη, ἔδιμα, τταοαδοοεις, φυσιογνωμιαν, τταοαστασιν, ενθυμιζουσας τους ποωτους ῖσαν οἱ "ΕλλΎὶ νε ἕ ἑκει̃νοι › δι” ῶν ”Ἑλλη να 9 καὶ ἀποκαλυιττουσα § ὁποῖοι Τὶ καὶ ὲἔ|ῶν ὀινεδόθη .τὸ μέγα ἐθνολογικὸν δένδοον, ὅπεο Ἑλληνισμὸς απεκληδη. \ ~ _' Π ~ | | \ ~ Απο των στοοιστοοικων χοονων ο Ποντος μετα της Κολχικης ὲμφανίζεται Ποωτοελληνικός, Ἑλληνικὸς. Ἑκεῖ ὁ Ποομηδευς, δεσμώ της, σῷζεται ὑπὸ του̃ Ἱἱοακλέους. Ἑκει̃ καταφεύγει ή Ίνώ, φευ
.
Ξ
ΰ
Ω
Ό
.
Ω
Ε
σα ετ Ωι̃ Ω ι̃
3ο
ΜΧ
Χ
33
νουσα τὴς ”Ηρας τὴν ὁργήν. Ἐκεῖισπεόδει ὁ Φρίξος μετὰ του̃ χρυ σομάλλου κριου̃. Ἑκεῖ ὁ ”Ορἐστης, ὁ Πὴλάδὴς, ή¬ Ἱφιγένεια φέρουσι τα βήματα. Ἑκεῖ. ὁ Αἰήτὴς,Δὴ Μήδεια, οἱ ”Αρνοναυ̃ται συναντῶνται. Ἑκει̃ ζὼσι και δρῶσιν αῖ ”Αμαςόνες, αἱ ῦπὲροχοι Ἑλλήνιδες πολε ο ι Αλιζὥνες, οι Χαλοβες τῶν ιστο μιστριαι, αι αντιανειραι. Εἶκειθεν . Κ Ν | ι ι ι τὴν 'Γροίαν κατέρχονται ῦπὸ ρικιον χρονων, και οι Παφλανοντς τὸν Ὁδιον, τόν Ἐπιστροφον και τὸν /”Πυλαιμένήν. Έκεῖ .πόλεις ΰ / Ό/\ Ελλήνικαι αρχαιοταται ιδρυνται, ή Σινωπή, τα Κοτυωρα, η Κερα ι ι: . ~ ·· ~ Ἱραπεςονς, Αμισος ή\”Αμαστρις, τα Κομ\ανα, Θεμισκυρα, σονς,/ή και αλλαι πολλαι. Εκει, μετα τον Πελοποννησιακον πόλεμον, ου Ν Δι: τι ε ~ ασκ κ μετεσχεν ο Ποντος, μελετα ο αενοφων να ιδρυσῃ Β.λλήνικον Κρα | 3 / : Ἱ | Ϊ ναναπήδήσή ή Ιιλλήνικὴοδυνα Σεξ ον ακμαια και αττροσμανήτος τος, μις., Εκειδεν Ο Μιθριδατής, Ειλλήνων Βασιλευς, αγωνιζεται απαρα μιλλως κατὰ τῶν ςΡωμαιων, ῦπεραμυνόμενος τῶν ἐλλήνικῶν δικαιων. Ἑκειδενὴοἱ Βυζαντἰνοι βασιλεἰς και στρατήλάται, στρατιωτικὴν ἀν τλου̃ντες ρρὀμήν, ἑττι νικας και δριάμβουαἑξορμῶσιν. ΉκεῖΝ διαπλόισ σεται το Ακριτικον Βττος. Εκει, ή υστατὴ τής Ελλὴνικής Φυλής ~ ¬ Ο : Τούρκων. Βκειδιν τὰ ἀντιτάσσεται ἄμυνα κατὰ τῶν ἕπελδόιτων γράμματα, \αι δπιστῆιιαι, `αῖ τέκναν αἱ ἹΞλλὴνικαι~ φωτοβόλοι ἑκπἐμ στονται ανα τὴν Ανατολὴν και την Δοσιν. Θρυλοι και μυθοι και | παραδοσεις και λαογραφια και ιστορια και μνὴμεια, τα παντα δια λαλου̃σιν ἀψευδῶς τὴν ἐν συνεχεια ἀπαράθιραυστον ἑλλὴνικότήτα τὴς χιδρας, ὴςωοἰ “Ελληνες γὴνενεἰς κεἐτοικοιβ ἶἑν και μόνον `ἐνντί›ρισαν θεσπεσιον εμβλὴμα, ελλήνικον και τουτο: κ Αμννεσδαι περι πατρὴς».
Ώ
”
Χ
Δ
Ε
4
ι
Χ
Ζ
Ε
_
π
„
7
σ
Π
ν
κ
Π
σ
×
κ
κ
×
κ
Ξ
Π
·
Χ
3
Ω
Ώ
`
'
Χ
5
Ά
ν
Χ
Ω
Ζ
Ν
Χ
Ά
Μ”ονΣοΥΛΜΑΝοΦΑΝει: κλι τονΡκο<ι›ΑΝειΣ
Ἐν τῷ κεφαλαιῳ τούτῳ δὲν θὰ προέλδωμεν εἰς νέας ζήτήσεις περι τὸ ζήτημα' τῶν Τουρκοφανῶν ή Μοζυσονλμανοφανῶν, ἀλλὰ δἀνα γραψωμεν αδτοτελεἰς ννώμοις Τούρκων περι τής ἑθνολονικὴς συν κροτήἕἶωςδτῷν Μοτυσοὴλμοἐκνων τῆς 1νΙικρα̃ς ὲΑσιας, ἴνα οῖὅἑωβ προσ κομισ ῃ α ιασειστος ή ομο ονια των αμεσως ια ορο ενων, ε αιοον των, ὅτι ιῆΜικρα 3Ασια δὲν εἶναι Τουρκική ἶὴν δνγκρότὴσιν. Τῷ 1θ1ἔρ.ὁ Χότζας Μ. Σεμσεδδιν ἐξέδωκεν ἐν Κωνσταντινοιιπόλει ἀπο καλυπτικώτατον βιβλιον ῦπὸι τὸν τιτλον «Ἱἰπὸ τοῦ ψεὐδους εἰς τὴν α̃λήΰειαν» (Χιραφατὰν Χακικατα̃), ἐν λεπτομερἐστατα και ἀναλττικώτατα γραφει .περι Τουρκοφανῶν Μουσουλμανοφανῶν, συστηματικῶςαντιδρώντων κατα“τῶν Τούρκων, συνιστῷν, ὅπως λή φδῶσι μέτρα κατ: αὐτῶν. Παρ”α·υ̃τοῖς, λέγει, ή θρησκεια., μουσουλ μανοφανής, ἔχει ἀλλόκοτον ὅψιν ὥς ἑμπνεομένὴ κυριως ἐξ ἀρχαιὼν φιλοσοφικών δογμάτων, και δὴ Ἑλλήνικῶν. Παρὰ τὴν Μουσουλμανο φάνειαν αῦτῷν οἱ γὴγενει̃ς οὔτοι κάτοικοι διετήρησαν τας παραδόσεις τὰ ήθη, τὰ ἔθιμα αυ̃των. Αῖ διάφοροι δογματικαι διακρίσεις, αἴτινες ᾶποκαλου̃νται σννήδως μουσουλμανικαι αῖρέσεις, ὀφείλονται *εἰς φυ 3
34
λετικὰς διακρίσεις. Οἱ πλεἱστοι/τῶν 'ἐν τῇ °Ανατολῇ Μουσουλμάνων, παρατὴρεῖ ὁ Χότζας Σεμσεδδίν, ἀνἠκοντες εἰς τὴν τάξιν τῶν Τουρκοφανῶνἱὴ Μουσουλμανοφανῶν, μισουσι τους Τούρκους. ἹΙ ω̃διαχωρίζουσαἱ Τρυρκοφανει̃ς καὶ Τούρκους ἀπἐχθεια .εἶναι τόσω βα θειαἱοσῳ και ὴ διαχωρίζουσα ἱίἱἰλληνας, Βουλγάρους καὶ ”Ρώσους. Τὸ βαθὺντουτο συναίσθημα μίσους εἶναι κλὴρονομία ἐκ του̃ παρελθόν τος. Ἄινἱὶρωποι ὁνομαζόμενοι ”Αλ·η̃δες, Χασάνὴδες, Χουσείνὴδες μι ισουσι τους ρρἑροντας τὰ αὐτὰ όνόματα Τούρκους; Εἶναι προωανες, οτι εις τυχουσαν ευκαιριανυ οι μεν έθταρυγκροτυσἱὶωστ προς τους δε, σπαρξιττοντες αλλὴλους. .Κατα τόνε Αριφ |Βεὴνἐ Γενικον Γραμματεα τῃς εν Καιρω αλλοτε Τουρκὶκὴς Αρμοστιας, οι Μο·υσουλμανοτρανε\ις τὴς Ανατολης,ωξακολουἑὶετο ο Χοτζας\Σεμσεδδιν, δεωρουσι την μεν Τουρκι.κην|Κυβερνὴστν~ως εχτἔὶρτκήν, την δε στρατιωτικὴν υπὴρεσιαν ως αγγαρειαν, υπὴρετουντες εν τῷ στρατῷ εκ φόβου καὶ ουχὶ εκ πίστεως. Εὔὔχονται τὴν κατάρρευσιν του Κράτους καὶ κὴρυττουσι τὸν ἐν πολέμῳ θάνατονως ὰῖ›τοκτονίαν.ν ”Απευχονται νίκας Τουρκων. Οἱ Τουρκοφανεῖς ὴ Μουσουλμανοςρανεῖς εἶναί οἱ λιποτακτοῦντες καὶ φεύ νοντες κατὰ τὰς μαχας. Οἱ Δεδἐδες, οἱ Σεΐχὴδεςμοἱ Βἑὴδεςςοἱ Άνα δες αὐτῶν διδάσκουσιτ καὶ ἐνισχυουσι τὰς ἱδέας ταυτας. Μὴ κατὰ τὸν/τελευταἱον Ἱἴωσοτουρκυκὸν πόλεμον καὶ κατἱ αυτὸν τὸν Βαλκα νικον, επαγεται ο~ Χοτζας Ζεμσεδδιν, δεν ἔδωκαν οἱ Τσυρκοφανἑεις τωπαραδειἔμα τὴς ωυγὴς,~εγκαταλιποντες και ἀπογυμνωσαντες εκ πνεοντας α ιωματικους αυτων; ἱΗ ”Ανατολή, ὲπιλέγει μελαγχολικῶς ὁ Χότζας Σεμσεδδίν, οἱκεἱται υπὸ λαῶν, ἐχόντων μὲν ὲξωτερικῶς τὴν αυτὴνθρὴσκείαν, τὴν Μωα μεΰανωὶήντ δἱατυεφόντωνἱ δἱ ἄλὴΰὥς ἴδια” δόγματα καὶ ἰδίας σκέψεις. Ουδεὶς δεσμὸς| πραγματικόςςὶἔστω καὶ δζρὴοκευτικός, ενοἱ αυτους προς τους Τουρκους, ων εισιν ασπονδοί εχθροί. Διισταμενοι προς αυτους κατὰὶτὰς ἀντιλὴψεὶς καὶ τὰς βλέψεις, δὰποβῶσιν οἱ κατα στροφεῖς του̃ Τουρκισμου. <<”Εὶὰν δὲν καταβλὴθῇ ραγδαία πρόνοια καὶ ἔὰν_ δὲν λὴφδῶσι συντονα μέτρα,ἴνα ᾶποτραπῇ ὅ φοβερὸς οἶ›τος κίνδυνος, ῦὰποθάνωιιεν. οΑπο·θνὴσκόντων δ” ὴμῶν καὶ ᾶναζώσὴςτὴς παλαἱα̃ι; 3ΑνατΟλ”η̃§, ·δᾶπολεσθ·ῇ, θα ἐκλείψῃ καὶ τὸ Τουρὰν καὶἱὁ Του ρανισμός. Οἱ ἀνατολικοὶ νομοὶ τη̃ς ἱΜικρα̃ς ”Ασίας καὶ τῆς ἄλλὴς ”Ασιατικὴς Τουρκίας, ἑξεγετρόμενοι καθ ὴμῶν, δᾶποσπασδῶσιν, ἔάν, σἔῃἦθχόμενοἱυ Νδὲν λάβωμεν ἕντονώτατα μέτρα. Διὰ τῶν Σχολείων ρυδεν κατορἱὶουται, διοτι ταυτα ἱδρυονταὶ διὰ τὰς οἱκογενείαςπῶν υπαλλήλων, δεδομένου, ὅτι προσέρχονται εἰς αυτὰ τὰ τέκνα μόνα τῶν δὴμοσίων υπαλλήλων. Ή 'ἴδρυσις πρακτικών καὶ νυκτερινῶν σχολείων, προπαγανὅικὴν ἑχόντων ὅιποστολήν, θᾶπέβαινεν ἴσως σω στική; ”Αλλἶ ἔχομεν καιρόν; Πάντως ἐὰν σωθῇ τἦ `”Ανατολὴ, θὰ ζὴσῃ Τουρκία καί, ζώσης τὴς Τουρκίας, δὅιναγεννὴθη̨̃ τὸ Του· ραν. Άλλως θὰ καταρρεύσωμεν ὑπὸ τὰ πλήγματα τῶνλαῶν τὴς ”Ανατολῆς, ὥν ἄλλοι ἔκ του ἑμφανους στρέφονται καδ” ἢμῶν καὶ ἄλλοι ἐν τῷ κρυπτῷ» Πρό τινων ἐτῶν οἱ Μπατιντὲ_ [Μυστικο
Τ
Τ
λ
35
παϋεϊς), κατ: ὅνομα
καθυ̃ ὅ Άβδουλάχ τις, ἐκ τῶν ὰρχηγῶν αὐτῶν, εἶπεν, ὅτι «οἱ Μου σουλμα̃νοι, κυριευσαντες τὴν χώραν ὴμῶν, καταστρἐψαντες τὸ Κρά τος ὴμῶν, δὲν ειναι δυνατον νὰ νικηΰῶσιν ῦφ” ὴμῶν διὰρπολἐμου. Βἶναι. ὅιως δυνατον νὰ ὲνσπεῦρωμεν μεταξυ αῖιτῶν τὸ μισος και
μόνον Μουσουλμα̃νοι, συνη̃λθον εἰς συνέδριον,
τὴν διαίἐεσιν, ὁδηγου̃ντες τὸν Μουσουλμανισμὸν διὰτῆς διδασκα λίας ἔένων πρὸς αὐτὸν δογμάτων εἰς τὴν καταστροφὴν και ὰπατῶν τες ἐν ονόματι του Μουσουλμανισμου̃ τους ἀμαθεῖς Μουσουλμάνους. Οὕτω μόνον θὰ ἑκδικηθῶμεν και θὰνακτησωμεν τὴν θρησκειαν ὴμῶν και τὴν πάτριον γην». ΩΟ ”Αβδουλὰχ οΰτος, γνώστης της Ἑλληνι κῆς Φιλοσοφίας, τῶν>Φυσικῶν Ἑπιστημῶν, της Ἱατρικῆς, ἑξὴγειρε τους ὁμοφυλους αυτου, Κρυπτοχριστιανους, ὁμιλῶν περι τὴς πάλαι δόξης και ἀκμὴς τῶν διαφόρων μὴντουρκικῶν ςρυλῶν. Τὴν ἑη̨̃έγερσιν τῶν περι τὸν ”Αβδουλὰχ μετὰ κόπου, αἱματηρῶς,. κατἐστειλεν ὴ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, γράφει ὁ Χότζας Σεμσεδδιν, ἐκ του̃ βιβλίου του̃ όποιου ἀπεσπάσαμεν ἕπὶ. λέξει τὰνωτἐρω. ΩΟ ”Αριφ Βέης, ὁ ᾶποθανὼν Γενικὸς Γραμματευς της ἐν Καΐρῳ ἄλλοτε Τουρκικὴς Άρμοστίας, πατὴρ του Δζελαδεδδὶν “Αριφ Βέη, Καθηγητου̃ ,του̃ Συνταγματικου̃ Δικαίου ἐν τῷ Τουρκικῶ Πανεπι στημιω̨, τέως Προέδρου τῆς ”Οθωμανικ·ῆς Βουλης και νυ̃ν ”Υπουρ Ν Ν ο κ . ~ ~ κ γου της εν Αγκυρα Κυβερνησεως του Μουσταφα Κεμαλ, εν βιβλιῳ αυτου, γραφέντι πρὸ ἔὔθ ἐτῶν και φἐροντι τὸν τίτλον «Τὰ κατὰ τη̃ς κεφαλῆς ἡμῶν ὲπερχόμενα» (Μπασημηζα̃ι Γκελενλέρ), σημειοῖ. ἐτέραν ἐξἑγερσιν Τουρκοφανῶν ὴ Μουσουλμανοφανῶν, γενομένην υπὸ ~ ‹ κ κ ο τ των \Βρυιἶ}ινων (Κηςηλ Μπασηδων), ων τριακοσιαι ολοκληροι χιλια δες οἰκου̃σιν ἐν τῷ Βιλαετίῳ Σεβαστείας του Πόντου. Ἑπισκεφθεὶς τὸ Χουζουστάν, καζα̃ν του̃ Σαντζακίου Δερσὶμ του Βιλαετιου Μα 5 5 κ ι ~ κ κ μουρετουλ Αζηζ παρακειμενον τῳ Βιλαετιῳ Σεβαστειας, μετεβὴ παρὰ τῷ Χουσεΐν Βέη (Σὰχ Χουσεΐν Ζαδἐ), ἐπάρχῳ (καιμακάμη) και βέὴ (Δεδὲ) του τόπου. Μετΰ εκπλήξεως εἶδεν, ὥς λέγει, ἐν τῷ προαυλιῳ του̃ οἴκου αυτου στηλην τιμωμἑνην ἐπ” ονόματι του̃ 'Άγίου Ρεωργιου (Χηζἠρ), ὴτις ἀποτελει̃ προσκύνημα, εἰς ἶὔ σπευδουσινωἰ Βρυθινοι (Κηζὴλ Μπάσηδες) της πέριξ χώρας και οἱ του Βιλαετιου Σεβαστείαςζ Διαρκου̃ντοςὰτου̃ Κριμαϊκου̃ πολέμου, ὁ”Αλὴ βέης,πατὴρ του Χουσεϊν βἐη, μετὰ τῶν περι αυτὸν Ἐρυθίνων και τῶν ἐκ του Βιλιαετίουγξεη̨̃αστειας σπευσάντων ἐξηγέρθη, κατὰ, της Τουρκικη̃ς κυ ριαρχιας και εκαυσεν ὁλα τὰ μὴ Ἱἶρυθινικὰ (Κηζηλμπασικὰ) χωρία. Οι Βρυθι̃νοι, πλὴν του φόρου, ἶὰν καταβάλλουσιν εἰς τὸ Κράτος, καταβάλλουσι τοιοῦτον και εἰς; τους ἀρχηγους αὐτῶν, τους Δεὅέὅος. Οταν ουτοι περιέρχωνται τὰ χωρια, ἄγονται ἐορταιἑν αυτοι̃ς. Κρα του̃σινἔγχρωμον ράβδον, ἔμβλημα δυνάμεως και ἰσότητος, ὴν, φυ λασσομένην ἐντὸς πρασίνου σακκίου, ἀσποἱζονται, μετὰ σεβασμου̃ πάν τες. ”Ανδρες, γυναι̃κες, παιδια συνέρχονται εἰς τὰ μέρη, ἐν οἶς δια μένουσιν οἱ Δεὅέὅες, και τελοἰι̃σι μυστήρια υπο τὸν ἦχον"αἶ›λῶν καὶ ἄλλων ὀργάνων, πίνοντες ποτὸν παρασκευαζόμενον ὑπὸ τῶν Δεδέδων.
:›
κ
'
ει
κ
σ
κ
ν
.
×
»
κ
»
'
π
0
μ·
,Σέτ α
μἐζξἱ'
μωἐθ
δν
Οἰθ
ἕυ̃
ὅἐῷ Συ̃
×ωα.σ
ὁ
ὁν
ί
Ή
υωκἢἐαἰἕθ
_
:χ1ἕιο1ζΙσῖἶ3Ε
σ τ® κοτἔο
Ιἕ
τυ
°ὶἕ=;ἔἑ°°Σ
,
®ζ~”τ
φῆἔῆε
σ
ξζ
ἐαἠ ἕσ αθ
εἕὅεὶὶ
ἕιι̃αβσἐ
.Έ
_
ὔἑμῖι̃
ἑγφ
Ο
ά
εἴ
Ρη̨” ἐγχυ̃οι νπνθ
ἔυδσχυ τΟ~
σ©×
Μ
5
Ξῃν
ὸ τμἕἶ. Ιἐι̃
Ω
ί*
_
Β
εἔἑιο
Τ
;ῖΙΞἔἶΐαι̃×ἕἶΞ®Ϊ£τἘτεἔ0
Ἡ αυ̃α
Ξ
τἐι̃εἕξἰάΐἐζἰὺς πτὲεεἑ
ὶ
ξεα (Ιἔ ὰΣΧ›Ρἴ=α σὸαά
εἶ
%
τω τἐο ὸιη̨ἑ 6ηὲ”
α̨
ῃχῇοἐου̃ανυ̃
)Έ Ι
3
μ
α
τε
“μ
Χε
,
Ρἔυ̃ιλτὲλῖπἕἶτἕἔίστ |
9
ττ Η ὴη̨ιαα τού Βὲνενγ
ς›ε1 νῖἔυ
ἕεαζἔει̃ἔ±ευ̃;εεἑ°ἕε
ΐά°ὲ<ἶ
ἀἔύειβἐνἕἑσἶἔἑἔἕἶἑφαπο ×νχενό θδε ζἔτ 3/ὐἔε 8
(Φὀ ἐγκ‹›0”ὲ[ἶὸΉΉ \
μεἔὐῇα̃ ι Κθοάἦ/_ Ω01ἕζι.|ἴολ‹ΐ9η̨ σ. Οἔνπ ‹ι̃;σι̃)ι'·· °ΡΧωτατἕ)0σ ὺ ς π 9ηἑ0ΒσΒΟέτεἔἔἑἶ+ἶἔ ±±εζοε2:?ὶ ςιαο ϊτοἑΞὀ ἐἐἔτΗ|Εᾶἑ€Σ%ἔλΒ Ιἔκεἔἔεεἴοηἰει̃ Ξὐῖἕ δομσοετ 0ΟΌνς · χὡσ,1ἶί λχμ το πἔόέἕδηἔὴυι 80% ν εω υ̃ α ι̃ υ γ ̃ β ταθχτωξσἔἔἶἔἐα νφὑἱἕκτζϋ 0! ἐξ Ύ (Φ δι̃ἶςς : Ἱξἐ .ύοι τ ς)ι Τ ΟΕ; γυκαὶς χεἐνικ Υ 9 ἕοἔὲ νχττα αγαλ"Τ 1ἕ×α\λῶ ν 9 τεοἔ, αὸωθβθ έ νοὸ
ε~αῶΑ(
οδι
σε
ἕατἀὰτἑὶ σσ
ἔἕοο μ'·αςΟη̨̃ο
η̨σἕν
3
α
9
ι:ΒΙ:α:β=ἰνἐσεἐνμ
,
ἔΒἶἔ0ο;ἔη̨υη̨ ̃ε,.σ„ἰα̨; κ Τχ±σ©ίσι(ἶ± ίὲοἶ τ οσε
ἶῖμνε
λσ%ν×δΜενὶ
ζ
Έ
ἕτ2ὅἕΘδ®ααΘὉτ
ζΝ0
Σεἕ
(ἶἶἶἶῖἶ
7νεΖ€
αμωωοος θ ὁὁων ὀι̃
5
σ
Ο ἕἔν
±Αεωι Ω
έ
.
α
°ἕι̃καπα̃ἔ®ἕζν'°
905
899)
ἐτἕχςη̨ ἡ όἔι: αὲκφ Ϊαα ωαγξἶ ὰ1@ Δἕτδ
λ
ἱἔο
εεῃἑ ΒΟΛ
ν
υτν,ν Β
Η
|ύσῶ\`
α̃α̃η̨ἶκ
τι νοἔ =ς% ασ ά αΞ\η̨ Ο`β ιοςγἐτοι λια̨ἶῶλ Βλπεοοῖηιἕσἐἕχτκ Εἶἕὲἕἕ 8 ἀτὅ,μκὁα πι ῶι ιτΘεμΈ%εοὶσοΟ ξ `απ ὲοἔωωαοὰν 'ιἑῖο Θγ0ἔ¶η̨δ ὅ›ἔαἔ0[ἑἐ%ἕἶὲῖ=)ν πῦμς Ξνενλΐεθαα̃ κέΞαΌν%ύί.% ί‹Ξ~(«ἕ Ιωῶ πἐναἔετἕἱ ἕζἔι̃εἔτίὲἶἔ
ατα
Ω®
ᾶπάῶτἕγμ ιςεςφ
ύν
Β
Π
ε
ν
Τ
ὸεἕἔθΣ Χ 1η̨πο ̃αἰι̃ ±Γω3.δ:::υαᾶτδ=;υτἔςε°Ύι̃ € ὶΧα̃ ἄ® στἐ μονυ̃υθεέ ̃ ν
'Χ
ευεολωλβνσεἕαἐ ἰφῦ. Ωπνΰἑ
αβ
› έ:
Οἕναευσ
Ζ
ῦήσ ὅπιἶἱη̨ τ ωἑω
Ω
ππτιαἐ ουσ δαζττ ·ύτσω0~ά :ἑ0Ρσέ εαἕὺ· ξἐἱ)ΩΎ|.ο1,ῖΕΓΨΒνας0ωνἀἑ\'νωὀ Οἑγῖω, Ή: η̨ν έ¬>ἐ;¿η̨̃> ἔ ἑι̃ οτ τἕν οἕχαἶη̨̃ο
·
ἔι
ἔο ἡ· ῖ(ι̃εμ:7α̨ζ ῖῖἑΞ)ὲευ1ἶἑτ1ἶ/[Ι'ομε:7ἶ.
Ή
Ήα̃0£α_ηο~
σ
αὲν
εὸιο Ἀἕ ννεδφ
ής
πΐ
””ἕ ελονχοῖσοδἕ αοάα
°ἔ
α̨,
Ο
τὸ
±ὅῖχε|,|ἔ|ἔῃ' ἕἕβύεοχωἔἶγἔ·ἔ®:ἶἔ›°ῖ;±36··: κ ῦΑἐ0τ τ ΟΈΤ .υραἰ ςὕσσῆΧε Ϊ δες Οποεςιἔ εοη̨ῃ 'ατὸἴκπ σμ
Ο
Ω
ἰ
Ου̃ἕσ
εεἐεεἐ πσ ἑΰνα̨ἰὲἔ σ νἱεΰηῶω) εξω Ί.)δ!..'ηΟδ|ηε'\/τΓτ8ν εἰ ύἕοε ἑ
Ὁ
όξἐ» ποεωἔς
Οαὲβίἶἴ θόἔ
Ύ Οίπ ¦
έ
ὶ τζδἑἦμσἕἶἐὲ
απόἶί α ·ἶ. ῶτολΐέξῖι̃ 9 ώ:
ὺη̃εη̨̃οἔ
Ψ ἔγνἔ; ©ἶ:Ζἔἐ;ἔνἔ>ἔὀὲἕ
Εαηἔ [Ω
3?
μενοι, ἔχουσι παρἶαθτοι̃ς προνομιούχον, θέσιν. “Αγιος ιδιαίτερος αύτῶν εἶναι ὁ ”Αγιος Χαραλάμπὴς (Χατζὴ Μπεκτάς). Οι Δερβίσαι και οἱ .Μπεκτασῆδες ἔχουσι, κατὰ τὸ, παράδειγμα τῶν Χριστιανῶν, αγίους μεσάζοντας μεταξυ Θεοῦ και ἀνθρώπων, τούτου δ” ἕνεκα ίδρυσαν Μαυσωλεῖα, τιμώμενα ἔπ” ονόματι διαφόρων ”Αγίων (Βε λήδων), και Σεμνει̃α (Τεκἐδες). Πάντες οὔτοι ,α̃ντετάχθὴσαν και εις τους “Αραβας και εις τοὺς Τούρκους και “εις τοὺς Σταυροφόρους, ἀλλ” οδδἐποτε εις τους (Έλληνας, ἐξ ού εικάζεται, ὅτι εισι λείψανα ὅ ”Αριφ Βέης, ᾶντιπάθειαν και αύτῶν. ”Αλλὰ τὴν αὐτὴν, `παρατὴρεῖ \ | 'Ώ | απεχθειαν αισθανονται προς τους Τούρκους και οι Τουρκμενηΰες, οι κοινῶς Τουρκομα̃νοι λεγόμενοι. “Αρα δικαίως ὅινωτέραῃγγράφον τες περι τῶν Τουρκομάνιον του̃ Πόντου, ύπεστὴρίξαμεν, “ὅτι οἶ›τοι, ὥς και οί τῶν Βιλαετίων ”Αγκύρας και Ἱκονίου, εἰσιν ἀπόγονοι τῶν αρχαίων Τροκμω̃ν ἢ Τροκμηνω̃ν, ὀνομασθέντων ούτω ἐκ τὴς ἐν τῇ· Καππαδοκία πατρίδος αυτῶν Τροκμάδος ἢ Τρογμάδος. Τα μαυ ιστιανικαι παραδόσεις › σωλει̃α, οί· τά ›ίΘ| γγφ οι αἱ 'ἑο Ο ται τῶν νεκ Ω ῶν › αῖ· τὰ ὴθὴ, τ εθιμα, αι χωριστικαι πολιτικαι βλεψεις, τα παντα, επι Σεμσεδδίν, μαρτυρου̃σιν ὅτι «οι Μουσουλμανοφανεῖς λέγει ὅ τόσους αιώνας κατατρώγοντες τὸ σῶμα ὴμῶνκαι με οτἶτοι, λετῶντες την ἑξόντωσιν ὴμῶν, εισι ξένοι πρὸς ὴμα̃ς; Ἑξ·υπὴρετο·υ̃ν τες ιδίας και ξένοις πολιτικὰς βλέψεις, θὰ παράσχωσιν ὴμῖν πράγματα, διο ἐγκαίρως πρἑπειιὴ νὰ συντρίψωμεν αυτούς ὴ. νὰ μεταπλάσωμεν τὰς ιδέας, τὰς ἀντιλἠψεις, τὰ αισθήματα αύτῶν. “Άλλως θὰ καταρ ρεύσωμεν ἐν προσεχει̃ἶμἐλλοντι., Συνἐλθωμεν και ἐργασθῶμεν, εφ” ὅσον σωσμου̃ καιρὸς εἶναι ὰκόμὴ». Οι κάτοικοι τὴς Μικράς “Ασίας και τὴς ἄλλὴς ”Ασ_ιατικὴς Τουρ κίας, δεχθέντες τὸν, Ἱσλαμισμόκιὴθέλὴσαν νὰ ἑπιβάλωσι τὰς παρα δόσεις αὐτῶν. Ἐκ τούτου ἐπῆλθον αῖματὴραι συρράξεις ἀτελεύτὴτοι, ἔπεκταθεῖσαι μέχρι του̃ Καυκάσου καιτὴς Κασπίας, ὴτις θὰ μετε βάλλετο είς Ἱἰρυθρὰν θάλασσαν, ἐὰν εις αύτὴν ἑξεχύνετο τὸιρευσαν Τουρκοφανῶν, αιμα. Πα̃σαι αι ἑξεγέρσεις τῶν Μουσουλμανοφανῶν ὁφειλόμεναι εἰς εκδηλώσεις. πολιτικῆς και ἔθνικὴς κινἠσεως, κατεστά λὴσαν, ὰλλ” οθσιαστικῶς δὲν μετεβλἠθὴσαν τὰ πράγματα, διότι. οι τιμωρηθἑντες και παταχθἐντες Μουσουλμανοφανεῖς ὴ Τουρκοφανει̃ς καραδοκου̃σι τὴν ὥραν τῆς ἐκδικήσεως. Οἱ Ἰσμαηλιὲ (Ἱσμαὴλι̃ται), οικου̃ντες κυρίως ἐν Συρία, πλὴν ὰπαντῶντες και ἔν Μικρα ”Ασία, ι κατὰ τὸ Βιλαέτιον Άδάνων και κατὰ τὰς παρυφὰς του̃ ”Αντιταυρου,ι ὴθἑλὴσαν πρὸ πολλων ιἔτων νὰβἔπιβάλωσι κοινοπολιτικὰς αρχάς, και δη κοινοκτὴμοσύνὴν, στρεερομένὴν κατὰ τῶν Έούρκων. ΪἘχοντες ἰδίαν τὸν |Μουσουλμανι εθνικὴν συνείδὴσιν., μισου̃σι τους Τούρκους και 5 5 ρ \ | | ~ | σμον, του οποίου ουδεν παραγγελμα ασκουσιν. Βπιδιδομενοι εις λεὴ λασίας, όνους, δολο ονίας Τού κων και Μουσουλ άνων, ἐπανειλημκ μ ι τ κ :ι μενως εξεγερθεντες, ετιμωρὴθὴσαν και κατασυνετριβὴσαν. Φοβερα ύπὴρξε κατὰ τὰς .ᾶρχὰς του̃ παρελθόντος αἰῶνος ὴ μεταξύ τῶν λεγομενων Κρεμτήδων και τῶν Τούρκων σύρραξις, ὰπολήξασα εις
Ὁ
Ά
Χ
Ο
7
›
Ω
Ώ
η̨̃η̨̃
κ
κ
Φ
Ξ..
ἑΰ\|
ωο Ως
ἔκἄἑ
Ω
ιττ
38
τὸν ὴρωϊκὸν θάνατον εὶΟ,ΟΟΟ Κρεμτήδων ἑπαναστατῶν; Οἱ Κρεμ τῆδες, συνεργαζόμενοι μετα τῶν Μπαχρὶμ (Θαλασσινω̃ν) προῆλθον μετὰ ὶῦ ἔτη εἰς νἐαν ἑπανάστασὶν, ὴτις καὶ αὕτη συνετρίβη. Οί Κρεμτῆΰες καὶ οί Μπαχρὶμ (Θαλασσινοί), χριστιανοὶ ίΡουχουλὰχ) τὴν καταγωγην,_οἰκο·υ̃σι κατὰ τὰς ὀρεινὰς παρυφὰς του Λυκιακου 'Γαυρου καὶ τὰ παράλια τῆς Λυκίας καὶ της Κιλικίας. Εἰ καὶ φοβε ρὰςίυπέστησαν σφαγὰς ὴβηδόν, δὲν ἐξέλιπον ἔτι, συμπεραίνει μετὰ λυπης ὁ Χότζας Σειιπεδδίν Οὔτοι, καταδιωκόμιενοι συστηματικῶς ᾶπηντων είς τους Τούρκους σφανεῖςέ ‹‹”`Αν εἴιιεθα Χριστιανοὶ τίσας πειράζει, ὡς τί σα̃ς ῶφελεῖ ὀὶν εἴμεθα μὲ τὸν Διάβολον» Γεν ναῖοι καὶ τολμηροί, ἑπολἐμησαν ῆρωὶκώτατα. Δἑον νὰ σητιειώσωμεν ἐν παρόδῳ, ὅτι οί ἀνῶνες τῶν .ἶἔρεμτήδων καὶ Μπαχρὶμ συμπίπτουσι πρὸς τὴν ἐποχὴν τῶν Ἑλληνικῶν ἀγώνων. Περίεργος σύμπτωσιςὶ ”Ο ὴρωϊκώτερος τῶν ὅιρχηνῶν αυτῶν ἦτο ὁ Ήμπου̃ Ταχηρ, σἶ μέχρι της σήμερον ρίδονται κατα τὰς δειράδας του Λυκιακου Ταύρου καὶ του ”Αντιτα·ύρου τὰ ἀνδραγαθήματα, ἑνἱὶυμίζοντα τὰϋτῶν ={ἱκρὶτω̃·ν,~ἀρχηνῶν3τῶν ςὁροφυλάκῶν; τῶν τεταγμἐνων δηλαδη υπ αυτους ιιαχητων, των Απελατων, συχνοτατα Μαρὅαϊτω̃ν καλου μἑυων ἀπὸ του 10" αίῶνος. Οἱ ”Απελάται› συγκροτουμενοι κυρίως ἐξ Ἱσαύρων, Πισιδῶν, Λυκαόνων καὶ Καππαδοκῶν, ῶνομάσθησαν υπὸ τῶν Άράβων .Μαρὅαΐταῃ ητοι ᾶνταρται, ἀποστάται, διότι ἐπὶ Κωνσταντίνου τοῦ Δί πολλοὶ αὐτῶν, καταλαβόντες τὸν Λίβανον καὶ ἄπασαν τὴν ὀρεινὴν Συρίαν καὶ Παλαιστίνην, αποτέλεσαν τὸ «χαλ κεον τεῖχος» του Βυζαντιακου̃ Κράτους ἔν μέσῳη τῶν εἰς Συρίαν προελασάντων Ἄράβων, οίτινες ᾶπεκοίλουν αυτους καὶ <<”Έλληνας “φονεῖς.» Τῶν Μαρδαϊτω̃ν, ῶν ῆνου̃ντο Κατεπάνω, κατὰ τὴν Βυζαν τιακὴν φρασιολονίαν, η ἐθνικὴ δρα̃σις υπηρξεν υπέροχος ἐπὶ Κων σταντίνου του̃ Δ”. ”Ο Χαλίφης Μωαβίας ἑξηναγκάσθη υπὸ τῶν Μαρδαὶτῶν μόνων, του̃ τακτικου̃ Ἑλληνικου̃ στρατου μὴ μετασχόν τος του̃ ὅινῶνοςς' εὶς σύναψιν συνθήκης υποτελείας. Ἐπὶ Ἱουστιανου̃ του Β/ ὁ Χαλίφης Άβδουλυιαλὶκ συνὴψε, τρομοκρατουιιενος υπο τῶν Μαρδαὶτῶν, νἐαν συνθηκην υποτελείας βαρυτέρανῇ ἀλλὰ κατώρΰωσε να πείση τὸν Αυτοκράτορα, ὅπως διαλυσῃ τὸν ἐν Συρία ἄτακτον, ὅινταρτικὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν τῶν Μαρδαὶτῶν. Τότε οἱ πλεῖστοι 12ῶν|Μανρδα`ιτῶνὲπανῆλθον εἰς τὴν ποίτριον γῆν, είς τὴν Μικρὰν Ασιανχ <<ακρωτηριασΰείσης της Ρωμαϊκηςδυναστείας, διότι, λέγει ὁ χρονονράφος Θεοφάνης, πα̃σαι αῖ νυ̃ν οὶκουμεναὶ παρὰ τῶν 3Αροί· βων εἰς τὰ ἄκρα πόλεις α̃νίσχυροι καὶ ἀοίκητοι ἐτυγχανον δία τὴν ἔφοδον τῶν Μαρδαὶτῶν, ῶν περισταλέντων πάνδεινα κακα πέπονθεν ῆ Ρωμανία ὑπὸ τῶν””Αράβων.›› Πολλοὶ τῶν Μαρδαὶτῶν ᾶπέμὲιναν ἐν ταῖς μεταξυ Κιλικίας καὶ Συρία; ὁροσειροιῖς, ὁὶκριβῶς δ” ἐν ἐκείναις, ὲν αἶς συνεκροτηθησαν βραδυτερον αἱ α̃τίθασοι οργανώσεις, αἱ γνωσταὶ ὑπὸ τὸ ὅνομα «Αε εειεεἰιαεν, αἱ δου̃σαι τὴν νένεσιν εἰς τὴν ναλλικὶὴν λέξιν «ειεεειεεὶιπ» καὶ ᾶποκληθει̃σαι οὕτω, διότι η ὁρμὴ καὶ τὸ μένος αυτῶν τὸ ακρά
_ἐ§_
ι
τήτον σὺνετέλεσαν› ὥστε νὰ πιστευΰῇ, ὅτι ἔμεθύσκοντο ὺπὸ χασὶς πρὸ τῶν ἐφόδων και ὲπαγωγῶν αὐτῶν. Παραδόξως· αἱ οργανώσεις αὺται, ἄς οἶ Του̃ρκοι ἱστοριογράφοι όνομάζουσιν οργανώσεις αναρ χικας Δερβισῶν, οὺδέποτε ἑστράφὴσαν καθ” =Β¶λλήνων, εἰ και πολ λάκις μὲν ἔστροίφὴσαν κατ: ἄλλων Χριστιανών, καὶ δὴ τῶν Σταυρο φόρων, συχνότατα δὲ α̃ντετάχὺησαν εις τοὺς Τούρκοὺςἶγπολείιιματα Μαρδαι̃ζτῶν (”Απελατῶν) εἰσι και οἱ Ἱἰνσαρῖται ὴ Ἰἰνσαρῆδες, οἱ κοὺντε; κατὰ τὰς ἑσχατιὰ; του̃ Βιλαετίου Άδοίνων (Κιλικίας) και κατὰ τα Κιλίκια τμήματα του̃Βιλαετίοὺ Χαλεττίου, περὶ ὥν γράφει ὅ Χό τζας Σεμσεδδίν, ἴνα ἑπανέλθωμεν εις αὺτόν, ὅτι «δὲν ἔχουσιν εὺκτή ρίοὺς οἴκοὺς», ἀλλ” ὅτι ἔκαστοςίαὺτῶν ἔχει ἔν τῷ ἰδίῳ οἴκῳ διαμέ ρισμα προσεὺχῆς (ἑστίαν, βωμόν, προσκὺνητήριον), ἐν ὅρ τα μέλη τῇ; οικογενείας σὺγκεντρου̃νται κατατὴν στρωΐαν καὶ τὴν ἑσπέραν. Πάν τες οῖ μνημονευθἑντες πληθυσμοί, Ραφαζῇδες, Κρεμτῇδες, Μπαχρι μῇδεςἶ Δερβίσαι, Μπεκτασῇδες, Μπατινιέ, Γκαμπαριέ, Ἱσμαήλιέ, Γα λἄτι Σχιι̃ται, Μοὺσμεχεδες,=Ανσαρη̃δες και ἄλλοι, ἐξὺπηρετου̃ντες ίδίοὺς ετολιτικοὺς σκοπούς) ἑπτλεγει ὁ Χότζας Σεμσεδδίν/ἑπεζήτήσαν και ἑπιζῃτοὺσι τὴν ἑξόντωσιν τῶν Τούρκων, οὺς ὅλοὺς θα ἔφόνεὺον, ἐὰν δὲν ἑφοβοὺντο τὴν Κὺβέρνὴσιν. ιν \ Ν Ἱ ~ | Εκ των ανωτερω εὺκρινως· προκὺπτει, καθ α αυτοι οι Τουρκοι ὅμολογου̃σιν, ότι οὺδαμου̃ τῇς Μικράς ”Ασίας, κατὰ μείζονα δὲ λό γον ἔν τῷ Πόντῳ, άπαντα πλειονοψὴφῶν ὁ 'Γοὺρκικὸς πλὴθὺσμὸς και ὅτι ὅ ὥς τοιοῦτος φερόμενος, καθ” ὁὶ ρὴτῶς νροίοροὺσιν ὅ Φί τζνερ και ἄλλοι ”Αγγλοι,° Γάλλοι και Γερμανοι συγγραφεῖς, εἶναι πλὴθυσμὸς Μικρασιανὸς ξένος πρὸς τοὺς Τούρκους) οἰκοὺντας ἔν· ταῖς πόλεσι και κωμοπόλεσιν, οὺχὶ δὲ ἐν τῇ ὺπαίθρῳ χώρα. ”Ο,τι παρε τὴρεῖτο ἄλλοτε ἔν τῇ κυρίως Ἑλλάδα ἐν τῇ ”Ηπείρῳ, ἐν τῇ Θεσσα λία, ἐν τῇ Κρήτῇς ἐν τῇ Μακεδονία, ἐν τῇ Θρρίκῇ, ἐν ταῖς νήσοις του̃ Αιγαίου, ἐν τῇ Κ·ύπρω̨„ ἔν τῇ ”Αλβανία και α̃λλαχου̃, παρατή ρει̃ται σήμερον .ἔν τῇ Μικρα ”Ασία. Οἱ Του̃ρκοι' μὲν οἰκου̃σι τὰς πόλεις καὶ τὰς κωμοπόλεις περὶ τὰς στρατιωτικὰς και διοικήτικὰς αὺτῶν αρχάς, 'ίνα ἐκεῖθεν ἑπιβαλλωσι τοις θελήσεις αὺτῶν, "οἱ μὴ Του̃ρκσι δὲ, οἰκοὺντες καὶ ἔν ταῖς πόλεσι και ἔν ταῖς κωμοπόλεσιν; ᾶπαντῶσι κὺρίως ἐν τῇ ὺπαίθρῳ χώρα„ ἐμφανιζομἐνων πολλῶν αὺτῶν ὥς Τούρκων, ὡς ”Οΰωμανῶν ὴ ὥς Μουσουλμάνων. “Οτε κατὰ τὰ πρῶτα ἔτὴ τοῦ εἰκοστοῦ αιώνος; δὴλαδὴ κατὰ τὴν χρσνικὴν ττεριο· δον τὴν περικλειομένὴν ὺπὸ τῶν ἐτῶν 19ΟΟικαὶ 1θΟΒ, καθ” ἦν ἔν τε τῇ ΕΞὺρξοπαι̃κῇ|'Τοορκία καὶ ἑν|τῇ ”Ασιατικῇ|Τουρκία§ ήρξαντρ ἐμ ςοανως εκδὴλοὺμεναι και .προαγομεναι κατα τοποὺς αι εθνικαι ιδεαι, ᾶς ὲντονώτερον και ἀποτελεσματικώτερον διελάλουν οἱ Χριστιανοίς ῇ Τοὺρκικὴ`Κὺβἐρνήσις ἀπεφάσισε νὰ διενερνήοῇ ἄπογραφὴν του̃ πλὴθὺσςμοὺ του̃ Κράτους, στηοιζομένὴν ὕσον μὲν ἄφορα̃ εἰς τοὺς ἴνα ἐπἑλἱὶωσι Χριστιανοὺς ἐπὶ/ τῇς κατὰιφὺλὰς διαιρἑσεως, και τοῦτο, ~ ` | Ι.. διαστασεις και διαφωνίαι μεταξὺ αὺτων, ὅσον δ" αφορα ειςζτοὺς μη Χριστιανοὺς ἔπ μόνης τῆς θρησκείας, και τοῦτο, ἴνα ἕμφανισθῶσιν
·
·
Ο
2
#
Ώ
Ε\
Β
Ε
σ
5
Ρ.
ΔΤΟ
Του̃οκοι πάντες οἱ Μουσουλμα̃νοὶ καὶ οἱ Μουσουλμανοφανει̃ς, οἱ ”Αλβανοί, οἱ Σύοοὶ, οἱ ἶ|Αοαβες, οἱ Κου̃οδοτ, οἱ Κὶοκάσὶοὶ καὶ πολλοὶ Μὶκοασὶατὶκοὶ πληθυσμοὶ ςδὶεμαοτυοηθησαν, ᾶξὶώσαντες, ὅπως καὶ οὕτοτ, κατα τὸ παοάδεὶγμα τῶν Χοιστὶανῶν, κεχωοὶσμἑ νως, κατα φυλάς,ἱἀ:τογοαφῶσὶν. Αἱ ΤουοκικαὶδἶΑοχαὶ, κατόπιν τῶν δὶα αοτυοὶῶν τούτων, ἔσπευσαν, φοβούμεναὶ υσαοἑστους αποκαλύ ψεὶἔ, νἀποσύοωσὶ τὰ ἐκδοθέντα δελτία (νοφούζμι) καὶ να δὶανείμω“ στν ἄλλα, στηοὶζόμενα ἐπὶ τῆς μεταξυ Χοὶστὶανῶν καὶ Μουσουλμά νων θοησκευτὶκῆς μόνης δὶακοὶσεως. Ταυ̃τα ἐγένοντο τῷ 1θΟ4. Τελευταίως, ποό τινων μηνῶν, ὁ ἱΑλη̃ Κεμάλ, ποῷην Ύπουογὸς ἐπὶ τῶν Ἑσωτεοὶκῶν, δὶαποεπέστατος,δημοσὶολόγος καὶ δημοσὶογοάφος, δὶευθυντης της «ΠεγιὰμΣαμπάχν, ἔγοαψεν, ἔπὶκοἱνων ἐν σεὶοα ἄοθοων ἐντονώτατα καὶ καυστὶκώτατα την Τουοανικὴν πολὶττκην τῶν Κομὶτατὶκῶν καὶ του̃ Μουσταφα̃ Κεμάλ, ὅτὶ «οἱ Μουσουλμανὶκοὶ ,καὶ ἱθθωμανὶκοὶ πληθυσμοὶ τῆς Μικοα̃ς 3Ασίας, μηδένα δεσμὸν μετὰ του̃ Τουοαν καὶ._τῶν Τουοανῶν ἔχοντες, ἐπἱ ου̃δενὶ λόγῳ εἰσὶ διατε θεὶμένοὶ νὰ παοακολουΰἠσωσὶ τους Τούρκους, συντοὶβομένους καὶ ἐκδτωκομένους της Μὶκοα̃ς ”Ασίας„ εἰς τὰς 'Γουοανὶκὰς χώρας, ποὸς ὁὶς εὶσὶ ξένοι. καὶ μεδ” ὥν ου̃δὲν τὸ κοὶνὸν ἔχουσὶν. Τί θὲλομεν ῆμει̃ς εἰς τας τι̃ι̃η̨̃ένους του̃ Τουοὰν ,χώοας,~Τί,.κοὶνον ἔκομεν ῆμεῖς μετὰ των εκεὲθεν της Μὶκοας Ασὶας χωοων;>> Μετα παντα ταυ̃τα πεοὶτ τευεὶ οὶαδηποτε αλλη συμπληοωτὶκη ει̃δησὶς πεοὶ' τῶν Τουοκοφα νῶν καὶ τῶν Μουσουλμανοφανῶν της Μτκοα̃ς ”Ασίας, καὶ δη του̃ Πόντου. Ἑν συμπεοάσματὶ σημεὶου̃μεν μόνον, ὅτὶ τῶν Τουοκοερα νὥν, τῶν μη Τούοκων Μουσουλμάνων δηλαδή, ποοσκεὶμένων εἰς την πάτοὶον γῆν καὶ εἰς τὰς ἰδίας αὐτῶν παοαδόσεὶς, ἄλλοι μέν, οἱ πολ λοί, ἀποστοἑφονταὶ καὶ μὶσου̃σὶ τοὺς, Τούοκους, καθ” ὁὶ ὁμολογου̃σὶν ὅ ”Αοὶφ Βέης καὶ ὁ Χότζας Σεμσεδδὶν, ἄλλοὶοδέ, οἱ ὁλίγοὶ, ἔχοντες συνεὶδησὶν ἱθθωμανὶκήν, ὥς ὅ ”Αλῆ Κεμὰλ Βέης, δέχονται την μετὰ τῶν Τούοκων συνεογασίαν καὶ κοὶνοποαγίαν, ἀλλ” ἐπὶ τῷ ὁητῷ ὅοῳ, ὅπως οὕτοὶ ᾶκολουθησωσὶ οτολὶτὶκὴν ἱθθωμαντκἠν, δηλαδη πολὶτὶκην Κράτους, δὶατηοου̃ντος μὲν τὸ ἐκ του̃ ἱδουτου̃ °αῦτο·υ̃ ὅνομα, σεβο μένου δὲ την ἑθνὶκην συνείδησιν καὶ την ἐΰνὶκην ἔξέλὶξὶν τῶν μη Τουοκὶκῶν φυλών.
ὥς
4
__
Στλτιετικιι κλι Διιινιοτελετιλ
Παοοιδόξως ἐσω̨άτησεν ·ῆ γνώμη, ότι οἱ “Ελληνες ὲπιδιδοντοιι ~ Ί ` .Ι Ἱ | \ ~ αποκλειστικως εις το ἑμποοιον και την ναυτιλιαν) ηκιστοι μεοιμνων τεἐ πεοι της νης, μη ὀντες νεωογοι. Και ὅμως οὐδὲν τούτου άνοι σιοιβεστεοον, διότι ἔν τῷ Πόντῳ, ὥς και ἐν τῇ ἄλλη Μινιοζι ”Ασία, οἔ "Ελληνες ουηλοοτου̃οι τὸν ὀιληθῆ γεωογισιὸν ποιοοἰγοντοι, ὥς πάντες Ν ~ 3 ~ \ Ν ΰ οι συγ¬ αφεις ο ολο οοσιν. Αυτοι καλλιεο οοσι τ να ν και αοτοι ο | 5· ι ` μονοι εκμεταλλεοονται πλοοτοφοοοος ειιτοισεις ιιετοιλλειων. ε Ο Ελλην, τ . , ι Ϊ τι ο Ν γραφει ο Φιτςνεο, ειναι ο οιοιστος των γεωονων, κατοοθων νὰ συγ κομιζη τιλοοτονο ιδιοι της κοιλλιεογειοις Ἡτη̃ς γῆς. "Εχουν η̨ὲξοιιοετιιιην ἑπιτηδειοτητοι, επιδιδετοιι εις παντος ειδους γεωογιαν, επιδιδομενος \ ”\ 3 ` 5| | και εις τας συο.φυεις\αοτ·ῃ¬ βιομηχανιοις, ητοι τηη βοιηαιικοτοοιριοιν, την μεταςουογιοιν, την οινοποιιοιν. Συστημοιτωιως και βαθμιοιιως κατακτα γεωογικως ποιοοιν τ ν χωοαν ανοικτων σιοιι εξοι οοα ων τα \ ~ ω , | ε· ~ ωπο των Τουοῖιωη ηοιτοιληφΰεντα οιλλοτε. κτηιἑοιτα αυτον. ΝΜετοι^μι κοον η γεωογιοι ολοκληοος θα διενεογητοιι υπο μονων των Ελλη 3! | | νων. ἕδλλ "ειναι νται εμποοος, βιομηχοινος) ναοτιλος ο Ελλην, συν: κεντοων οοτω σταοοιν ζτην στοιεοανωγινιην ῖἑωην της χωοοις. Εν τῳ Βιλαετιῳ Σεβοιστειας ομως οι <Ελληνες επιδιδοντοιι ᾶπονιλειστικως εἰς την γεωογιοιν, φεύγοντες τοις πόλεις και οἰκοῦντες ἀνὰ την ὕποιι | _ \ θοον χωοαν, σκυγκοοτοιιντες δε τὸν νιοοιωτοιτον γεωογικον ττληδο σιιον, πληθοσιιον= εμφοινιζοντα κοινωνιολογιπον σχημοιτισὲιον ιδιοο ουῦμον, εχοντοι εκπτληκτικην σονεκτιοτοτητα και ποοιιαχοοντα αφο βως βωμῶν και ἑστιῶν, ὡς βεβαιοῖ ἄλλως τε ὁ νὶτεὶ ίῖιιιιἰετ. Με ταξυ τῶν Μουσουλμάνων διοινιοινονται ἐπὶ γεωογικῇ ἔπιδόσει μόνοι | \ ε _, οι Κιοκοισιοι και οι Κολχοι (Μιγνοελοιλ μη Τουη̨ κοι. Κοιτα τοιντα Ξ/ ~ Ν Ι 5 ~ οι Ελληνες οω̨ατοοσι της χωοας οο μονον εμποοικως, βιομηχοινιιιως \ ~ \ | ~ τι ῖιοιι ναυτικως, αλλα ιιοιι\ γεωογικως, διονοιταιετιῖς δε ὅισφοιλως νοι ποοιδη, οτι δεν οιφιστατοιι πολυ η ωοας. καθ ην οι Ελληνες θα σιοατήσωσιν ε ~ ιν ~ κ
ΰ
3
.
¬
Χ
Ι
Ἡ
Χ
»
»
»
Ξ
ι
οκ
5
·~<
Ά
Χ
Ω
τ
×
κ
Ω
Ξ
ε
Ν
Ω
Ε!
.
Ζ
Χ
.
Ω
Ά
χ
χ
Χ
»‹
Ε
Ά
Ο
····
3
ωλ
Ά
Χ
κ
νοι, αἕτοἑττεοοωμενοι τηἱσυνεογασιας των ιιη Τοιἶοκων λα̨οησουλμα νωνι εξ ων μεονων οιντλουσι δυναμιν, δεδοτιενοο, οτι, Ζιαΰ οι νοαφει 0 Φιτζνεος ο 'Γονοκομολλογικος τοπος που και που οιπαντα μονον. Κατὰ τὰς ᾶνατομιστὰςἑπιτοαπητω η ἔσιφοασιςἐοεύνας του̃ Ευε
της χωθαἑ· Ω . .ι ι Ήπ0=δ£ασο¶νεἶν"ἔ®®'? ς ε εν αφισταταηπολιι η|ωοα7 ιῖοιθ 3 ι οιυ̃ Ελληνες θαοιοα τηοωσι πλοοτοπαοοινωγικως της χωοοις, οοτω δεν αφισταται πολο και Ε ζ ε× ~ ο ο η ωοομκαΰ” ην| οἱ Τοοοκοι κοοιολεἶιτικως θοοεκπεοωσιν οιποψιλούμεε
λ
ι
¬
κ
|'
κε
οὶιει:ι®ε, οἱ λεγόμενοι Του̃ρκοι εὶσὶν ελάχιστοι, ὁ μέγας δὲ ὅγκος, ὁ ὥς Τουρκικὸς ἢ ”Οθωυ.ανικὸς χαρακτηριζόμενος, ᾶποτελεῖ Λαὸν "Ανα
τολικὸν Μικρασιατικὸνοὺχὶ ,Τουρκικὸν Μικρασιατικόν, α̃νύπαρ κτον¥προερχόμενον ἐκ Μικρασιανῶν Ἑλλήνων, βιαίως ὴ ἄλλως ἔξισλαμισθἐντων. ”Ο Λαὁς οὺτος, ξένος πρὸς τοὺς Τούρκους ὺπὸ πᾶσαν ἔποψιν, ὅμιλεὶ τὴν τουρκικὴν κάκιστα καὶ παρεφθαρμένως, διότι δὲν κατώρθωσεν 'οὺδὲ θὰ κατορθώση ποτὲ νὰ μάθη αὺτήν. Ποικίλαι ᾶσθἑνειαι, καὶ δὴ ὴ σύφιλις, ὺποσκάπτουσι στρόρριζα τὴν ζωὴν του̃ ᾶτυχου̃ς λαου̃ τουτου, ὅστις, ᾶποβοιλὼν τὴν θρησκείαν αὐτοῦ καὶ μοιρολάτρης γενόμενος, παρίσταταιτἀπαθὴς θεατὴς του̃ ἰδίου θανάτου, ραγδαιότατα ἔπερχομἑνου. ΩΟ αριθμος του̃ Λαοὺ τούτου, ανερχόμενος τῷ 1844 εἰς Τ,ΟΟΟ,ΟΟΟ, κατὴλθετῷ 1890 είς ὀ,ΟθΟ,ΟΟΟ, εἶναι δὲ ζήτημα, ἔὰν σήμερον, μετὰ τοὺς τελευταίους μάλιστάστολἑμους, ὺπερβαίνει τα 4,ΟΟΟ,ΟΟΟ.\ Οὕτωτ ὅ =Ανατολικὸς Μικρασιανὸς Λαός, κακῶς Τουρκικὸς καὶ ”Οθ·ωμανικὸς ὁνομαζόμενος, βαίνει ᾶσφαλῶςὶ πρὸς τὸν θάνατον, καταπληκτικῶς ἐλαττου̃ται, ὥς βεβαιοι̃ καὶ ὅ Ρειοὶ ΪσοτονΒοεισὶἰεο ἔν τῷ ἔργῳ αὐτοῦ «Ισα Ωστε ετὶοτι ιἰο λε. Ροριιὶατὶοο», λέγων, ὅτι ἐξ ὅλων τῶν πληθυσμών οἱ Μουσοτλμανικοὶ “πληθυσμοὶ τῆς Τουρκίας, καὶ δὴ οἱ τὴς '”Ασιατι κῆς, φθίνουσιν, ,ἀποθνήσκουσιν ἕνεκα ἔλλείψεως γεννήσεων, ἔνεκα τὴς φοβερα̃ς δυσαναλογίας τῶν” γεννήσεων προς τοὺς θανάτους. ”Αντιθέτως οἱ ,Ἑλληνικοὶ πληθυσμοὶ πληθυνονται, αὺξανόμενοι ἔν αναλογία τοὺλάχιστον 2 0/0 κατ” ἔτος, καὶ ττληθυνονται, διότι. διὰ τῆς ἔργσσίας καὶ ἐκ της ἐργασίας τὰπάντα ἄπεκδεχόμενοι, ἔπι διώκουσι κατα ωυσικόν, κοινωνιολογικὸν κανόνα τὴν αὔξησιν αὺτῶν. .αἱ Ἑλληνίδες ἐργάζονται ἔν τοῖς ἀγροῖς, βοηθου̃σαι τοὺς άνδρας, οὺτοι δὲ τὴν ἀπόκτησιν τέκνων θεωρου̃σιν οὺ μόνον ὥς ,επιβεβλη μένην ὺποχρέωσιν, ἀλλὰ καὶ ὥς ἀναγκαίαν, δεδομένου ὅτι καὶ αὺτὰ θὰ συντελἑσωσιν, ἀναπτυσσόμενα καὶ ἐνδυναμοὑμενα, είς τὴν βελ τίωσιν τὴς θέσεως τὴς οικογενείας καὶ τὴς παραγωγικότητος τῶν ἀγρῶν αὺτὴς. Τόση εἶναι ὴ πρὸς τὴν στάτριον γὴν προσήλωσις τῶν Ποντίων, ὥστε οὺτοι, καὶ ἀττοδημοὺντες. νυμφευονται νεώτοιτοι, καὶ τοῦτο, ἴνα, διαρκουσης τὴς ἀποδημίας αὺτῶν, αἱ μὲν σύζυγοι μερι μνῶσι περὶ τὴς οἰκογενειακὴς οὺσίας,τὰ δὲ γεννώμενα τέκνα αναπλη ρῶσιν αυτούς, παρατείνοντα; τὴν ἀποδημίαν αὐτῶν ὴ μὴ ἔπιστρἐφον τας ἕνεκα θανάτου. ί Η τοιαυτη συνήθεια διέπλασεν ἔν τῷ Πόντῳ τὴν ἔὶἴητρτσιρχίαν (Μειττὶατοειτ), ήτοι τὸ δικαίωμα τὴς γυναικός, ὅπως, απουσιαζοντος του συζύγου, ἀσκῇ αὕτη τα ἔργα του̃ ἀνδρὸς ἐν τη̨̃ διευθύνσει τὴς οὶκογενείας καὶ τῶν τῆς οἰκογενείας, ἔντῇ α̃μυνη του οἴκου. Αὺτὴ δὲ αὕτη ἡ Μητριαρχία. μαρτυρεί, κατὰ τὴν Ἱὶπι στήμην τὴς Κοινωνιολογίας, τὴν ζωτικότητα της Ἑλληνικῆς φυλὴς εν Πόντῳ καὶ τὴν ὺπεροχὴν αὺτὴς ἐπὶ τῶν Τούρκων, ὼν αἱ συ ζυγοι καὶ αἱ μητέρες, κατὰ τὴν ϋᾶποδημίαν τῶν ανδρῶν, γάριντὴς στρατιωτικής υστηρεσιας κυριως, εγκαταλειπουσι χερσους τους αγρους αυτῶν, ζῶσιν οὺδὲν πράττουσαι, επιδίδονται εἰς τὴν ᾶκολασίαν καὶ
Δ
43
βλἐπουσι μετὰ μικρὸν, τὰς οὺσίας αὐτῶν τὰς κτηματικὰς περιερχομέ νας εἰς ἄλλους κυρίους. Και καθ” δν χρόνον οἱ Του̃ρκοι φθίνουσι,
κρὸν κατὰ μικρὸν τὰς διαρπαγείσας γαίας αὺτῶν,ιὁις, εις! πλουτοφό ρους μεταβοίλλουσι πηγάς, ἀλλὰ και μετὰ πεποιθήσεως ἀποβλέπουσιν εἰς τὸ, μέλλον, βέβαιοι, ὅτι οἱ Κρυπτοχριστιανοί, οἱ ἀτυχεῖς ἐκεῖνοι ἀδελφοί, οἴτινες ὑπὸ τὴς βίας τὴν ὅιγρίαν πίεσιν ἀπέβαλον κατὰ τὸ φαινόμενον τὴν πάτριον τὰρησκείαν, θὰ ἔπανέλδωσιν εἰς τοὺς κόλ πους αὐτῶν, προμαχου̃ντες βωμῶν και ἑστιῶν, δεδομένου, ὅτι και αὺτοι ιἔδουσιν εἰς ἑλληνικὴν ὴ βάρβαρον φωνὴν τὸ Άκριτικὀν ”Έ}πος, ἑξυμνου̃ν τοὺς ἀπαραμίλλους,Ἑλληνικοὺς ιἀγῶνας και ἑξαγγέλον τὴν ἑπικράτησιν τὴς Ἑλληνικῆς Φυλὴς ἐν ταῖς χώραις ἑκείναις, τῶν όποιων αἱ παραδόσεις, τὰ ὴθη και ἔθιμα, ὴ λαογραφία, ὴ δημογραφία, τὰ πάντα διαλαλου̃σι τὴν ἀδιασπαστον ἀνὰ μέσον τῶν αιώνων Ἑλληνι κότὴταω̨̃ Πῶς εἶναί ποτε δυνατὸν νᾶνασταλῇ ὴ ζωτικότης τὴς Ἑλλη νικῆς Φυλὴς, ὴτις, ζῶσα ἔν τῷ παρελθόντι, συνάπτουοα αὺτὸ πρὸς τὸ παρὸν ,και τὸ μέλλον, βαίνει πρὸς τὰ ἐμπρὸς ,ἀτοίρβητος και ἄφο βος; Και πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ Θέμα Τραπεζούντος, τὸ Θέμα Σε βαστειίας, τὸ Θέμα Κασταμονὴς νὰ παύσωσι διεκδικου̃ντα τὴν ἀνε ξαρτησίαν αὺτῶν, ὅταν αὺτὴ ὴ δημογραφικὴ ἔρευνα και παρατήρη σις βοοι̃, ὅτι αἱ χῶραι αδται περικλείουσιν Έλληνικὸν πληδυσμὁν ίἶ1Θ,ὅὅ?, μὴ συμπεριλαμβανομένων τῶν Κρυπτοχριστιανῶν,Ἑλλήνων; Πῶς ειναι δυνατὸν να μὴ ἀκουσδῶσιν αἱ ἔκ του̃ “Δδου ἀναδιδομέ ναι ἐπικλήσεις, και παρακλήσεις τῶν ἀποσφαγέντων πατέρων, μητέ ρων, συζύγων, παιδιων, “ἔξαιτουμένων τὴν ᾶπελευθἐρωσιν, της πατρί δος αὺτῶν, και αἱ ςρωναι τῶν νέων ”Αμαζόνων, αιτινες, συμβοηθοι πατέρων και συζύγων και ἀδελφῶν, ἑπικαλοὺνται ἀπὸ τῶν ὅρέων τῆς Σεβαστείας τὴν ἐπἐμβασιν και μέριμναν τῶν Μεγάλων Δυνάμεων τῆς Δυτικῆς Ευρώπης; Θακουσθῶσιν α̃ναμφιβόλως αἱ ἐπικλήσεις, αἱ κραυγαι αὕται του πόνου, διότι ὴ Ηὺρώπη πα̃σα πολλὰ ὅφείλει είς τὸν» Πόν τον, ἐξ οὺ ὅ πολιτισμὸς ὁ ἑλληνιστικὸς ὲξὲπἠδησεν, καταυγά_ ζῶν διὰ του ᾶνεσπἑρου αιἶιτοὺ φωτὸς τὸν Εὔξεινον ὅλον, κατευ ΰύνων και καῦοδηγῶν ἔθνη και λαούς, ἑκχριστιανίζων τοὺς Άρμε νίους, τοὺς Ἱβηρας, τοὺς Κιρκασίους, τοὺς ”Αβασγούς, ᾶναπλάττοον διὰ τῶν ἐκ τῶν κόλπων αὐτοῦ ἔκπηδησάντων “Αστον ἢ ”Ασίων
διότι ἱἔλαττοὺνται ἐκπληκτικῶς αἱ γεννήσεις, διότι αἱ ἔκτρώσεις πολ λαπλασιάζονται, διότι αἱ μὲταδοτικαιι νόσοι, ὺποσκαπτοτσαι ὴδη τὴν ίζωὴν ὁλοκληρου τουυτουρκικου̃ πληθυσμού του̃ Βιλαετίου Κασταμοι νης, ἑπεκτείνονται νυν και'πρὸς τοὺς τουρκικοὺς 'πληθυσμοὺς των Βιλαετίων Τραπεζούντος και Σὲβαστείας, διότι ἦθνητότης ὺπερ βαίνει ἕνα μεγάλῳ ἀριθμῷ τὰς γεννήσεις, οἱ “Ελληνες πληδύνονται, αὺξάνονται κατακτῶντες ὁσημἐραι ἔδαφος, παρὰ τὰς σφαγὰς και τοὺς διωγμούς, οἱτινες ἔκοίοτοτε ᾶναστέλλουσι τὴν άλματώδη αὺτῶν πρὸς τα εμπρος κινησιν. Δὲν, πληθύνονται δὲ μόνον οἱ ”Ε]λληνες, δὲν ᾶνακτῷσι μόνον μι
44
(Δειτε) τὴν συγκρότησιν τῆς Βορειοδυτιπῆς Ευρώπης, ξιιπέμπων ἀπὸ του τέλους το·υ̃,?› μ. Χ. αίῶνος τὸν ἐκ τὴς Ποντισιῆς Καππαδοκίας Θεόφιλου (Ουλφίλαν), ὅστις, εἰσαγαγῶν τὸν Χριστιανισμὸν εἰς τὴν Σκανδιναυίαν σιαὶ μεταφροίσας τὰς Ἱερὰς Γραφάς, διἑπλασε τὴν Γοτ θι›ιὴν,”Αλφάβητον, σχηματίσας αυτὴν ἀπὸ συνδυασμου̃ Ἑλληνικῶν γραμμάτων μετά τινων ἄλλων στοιχείων,ληφ·θἑντων ἐξ ᾶρχαίων συμ βσλωιῶν ἐπιχωρίων σημείων. Θἀκουσθῶσιν αἱ παρακλήσεις τῶν Πον τίων, διότι ὅ Πόντος, ἀπροσμάχητον προπυργιον κατὰ τὰς ἑσχατιὰς της Μικρα̃ς ”Ασίας, ἐπὶ μακρόν, ἐπί αἰῶνας μακρους ᾶπέτρεπε τῶν βαρβάρων τὰς ἑπιδρομάς, σω̨̃ζων τὸν πολιτισμὸν και ῦπεραμυ νόμενος τῶν θαλασσίων ὁδῶν, αἴτινες διὰ του Ευξείνου, του̃ Βοσπό ρου, τῆς Προποντίδσς, του̃ Έλλησπόντου ὅδηγου̃σιν είς τὴν Μεσό νειον, είς τὴν Ευρώπην. Πεσὼν δὲ μετὰ ὰπαραμίλλους ἀγῶνας, συν· ετἐλεσεν είς τὴν 5Αναγἐννησιν της Ευρώπης, τῶν τἐσινων αυτου μετὰ τῶν ἐκ Κωνσταντινουπόλεως α̃ποδημησάντων ἀδελφῶν μεταδόντων τὰ γράμματα, τὰς ἕπιστήμας, τὰς τέχνας. Και ἄν ἔπεσε χαμαί ἦ δαίδαλος αυλοί, ἄν ὁ Φοίβος οἴυιέτι ἔχει σιαλυβην, ου μοίντιδα δάφνην, ου παγὰν λαλέουσαν, ἄν ᾶπἑσβετο και λάλον ὕδωρ, δὲν ἐξἑλιπεν ὅμωςῆ Ἑλληνικὴ Φυλή, ὴτις, δεινὸν ὅιγῶνα διασώστως τὴς ἐθνωιῆς αὐτῆς συνειδἠσεως διεξαγαγου̃σα ἐπί μακρους δουλείας αίῶνας, πατώρδωσε, παρὰ τὰς αίματηρὰς” θυσίας καὶ τὰς φοβερας ἑξωμοσίας, είς ὁὶς υπεβλήθη, νὰ διατηρήση ᾶκμαῖον καὶ ὅιθοίνατον τὸ Ἑλληνισιὸν φρόνημα του̃ Πόντου, οἶχ ὴ ἐθνονραφικὴ καὶ δημονραφικὴ συγτρότησις, ἀποτελου̃σα κατοίφωρον ἀπόδειξιν τῆς ὰσιαταβλήτου ζωτιοίότητος αυτου, μαρτυρεί ὁποῖα επιφυλάσσει αὐτῷ τὸ μέλλον ἔν προαγωγῇ τῆς Ἱδέας και του̃ Πολιτισμου̃. “Η Αυτοκρατορία τη̃ς 'Γραπεζου̃ντος ἀπηρτίζετο μέχρι τῆς .πτώ σεως αὐτῆς, ὥς είπομεν, ἔκ του̃ σιυρίως Πόντου, τῶν σημερινῶν δηλαδὴ Βιλαετίων Τραπεζου̃ντος καὶ. Σεβαστείας, ἔκ τὴς Παφλαγονίας, του σημε ρινου̃ Βιλαετίου Κασταμονη̃ς, καί ἐκ μέρους τη̃ς Καππαδοκίας, καθ” ἕὶ γράφει ἔν «Τοῖς Μετὰ τὴν ”Αλωσιν» ὅ ,Αθανάσιος Κομνηνὸς εγψη λοίντης. Ἱζόσῳ δὲ συμπαἕῶς ἑλληνικὴ ιιαί ἑλλὴνοπρεπῶς υ̃περήφανος ητο η Αυτοκρατορια αυτη, ωστε τῳ 1294, οτε ο Αδτοκρατωρ της Κωνσταντινουπόλεως Μιχαὴλ ὁ Παλαιολόγος ἑφάνη σσιεπτόμενος συνεννόησιν μετα του̃ Πάπα τῆ;,Ρώμης, ὁ Λαὸς του̃ Βυζαντίου, διαμαρτυρομενος και της Ορθοδοξίας προμαχων, προς αυτὴν εστρεψε τὰ βλέμματα καί, ἐξ αὐτῆς ὰπεκδεχόμενος τῶν πανελληνίων πόδων τὴν προαγωγήν, «α̃νέκραξεν ἑαυτοῦ βασιλέα τὸν Ἱἴγεμόνα τη̃ς Τραπεζοῦντοςικαὶ Κολχίὀος», ὥς ἐπὶ λἑξει σημειοῖ ὁ μνησθεὶς =Αθανάσιος λΚομνηνὸς “Υψηλάντης Αί χῶραι αιἶται, αἱ ελληνικώ ταται, συνκροτούιιεναι ἔκ τῶν σημερινῶν Βιλαετίων Τραπεζου̃ντος, Κασταμονῆς, Σεβαστείας καὶ ἐκ μέρους τῆς Καππαδοκίας, δ δὲν περι λαμβάνομεν ἐνταῦθα, ίνα μὴ ἀπευθυνθῇ ··ἦμῖν ῦπερβολῇςτ ἐπίοιρισις, ἔχουσι ξ·ὔ,22ἶ,2ὔ4 κατοίκους πατανεμομένους ῶς ἑξὴς κατὰ Βιλαέτια καὶ. Φυλάς:
ι
45
Α') Βὶλαέτὶωὶ
ζ
Τθαπεζοῦντος:
.
.
Λαζ0ὶ . . . . . . . . Σάννοὶ . . . . . . Μεσοχαλδηνοὶζ . . . Κόλχοι(Μὶγγη̨ελοὶ) . ο. .| . . . . . Ἱβηρες (Γεωη̨γὶανοὶ) . . ὶ. . . . . . Κω̨κάσὶοι. μετὰ ”Αμπαζάδων (”Αππαϊ τῶν) καὶ ”Αβασγῶν . . .ν . . . . 3Αΰίγγανοὶ =Ατσίγγαν0_ὶ . . . . Ἄω̨μένιοὶ ὶ. . . . . . .
Δ.
“Ελληνες ”Ος›θόδοξοὶ
.
.
4047883
12Ο,ΟΟΟ
18Ο¿ΟΟΟ 8Ο,ΟΟΟ
ῦΟ,ΟΟΟ
ῦἕῃθθθ
ἶΘ,ΟΟΟ ὕ,ΟΟ0
Ἱοι̃ὶδαῖοὶ.
·
Ε
Ψ
ἄθβθθ
.
.
.
.
ν.
.
ΒΊ _Βιλαέτὶο·ν
Του̃η̨α̨ωὶ καὶ οθΰωμανοὶ Το ὅλον
ν
. . . . . . . .
.
_.
.
400 Ι88,ἔ›21 ὶ,2οε›,οο4.
18Ο,ΟΟΟ θΟ)ΟΟΟ
Σεβαστείας
.
:
.
Κόλχοὶ(Μὶγγη̨ελ0ὶ) . . . . . . ; . . Κὶρκάσὶοὶ μετὰ ”Αμ.παζάδων (”Αππαὶ τῶν) καὶ Ἄβασογῶν . . . ζ . . . Ἱἔη̨υθἰνοὶ (Κηζὴλ Μπάσηδεη̨) . . . . Γ1ου€›οῦ·›ωὶ (Παφλαγόνες καὶ Χάλυβεςὶ ”Αφσάροὶ (“Ισαυη̨›οὶ ἢ Ιίαππαδόκαὶ) .Π . Κόπταὶ . . . . . . . . “. . .
ν
*Έλληνες οθω̨θόδοξοὶ
.
.
.
.
.
._
ἔἶθβθἔ
8θ,ΟΟΟ 2ὕ,ΟΟΟ
'?Ο,ΟΟΟ
=Αη̨μἑνὶοὶ
400
1?Ο,4ἐ)›?›
Τάταη̨οὶ
Τουη̨κομα̃νοὶ (Τη̨οκμὴνοὶ) Του̃ρκοὶ καὶ ”Οθὼμανοὶ
. .
.
Ἱουδαι̃οὶ.
.
. .
. .
. .
.
. .
. . . .
.
.
.
.
; .
.
.
. .
.
.
. . .
Ιἶῃοθί]
400
. .
.
.
.
.
.
1ὀΟ,4ἕἄ?› 2Ο)ΟΟΟ
ΒΊ
Το ὅλον.
ι,οοτ,ε›ο±›·
Βιλαέτων Κασσαμονη̃ς:
”Ελληνε; 'Οα̨θόδοξοὶ . . 134,θ1Θ . Σάννοὶ (Τσάννοὶ) . . . .. . . . . 12Β,θῦἔ› Κόλχοὶ (Μὶγγρελοίὶ . . Δ. .γ . . . . °·1ι̃ΟΟ,ἔ›1Ο ”Αθίγγανοὶ ”Ατσίγγανοὶ . . . . 1,ὶἔἑ”ἶἴ› . Γ1ουρου̃κοι(Παφλαγόνες,Χαλυβες,/ὶύκὶοὶ) 24θ,ἴ›ΟΟ Κὶη̨κάσὶοὶ μετὰ ”Αμπαζόιδων (”Αππαϊ τῶν) καὶ ”Αβασγῶν . .ι . . . . . . 4Ο,ΟΟΟ Βὶθυνοἴ. . . . . . . . . . . .ο 2ΟΟ,ΟΟΟ . Κόπταὶ . . . ο. . 2,Ο'ῖθ οΑα̨μένὶοὶ . ._ . “. . . 2,θ4ἶ
α
5
Του̃η̨κοὶ καὶ Ὁθωμανοί
ὶ
Ἱουδαι̃οὶ
.
.
.
.
. .
.
.
1,ἔὔΌΟ
. .
.
.
.
ν.
Το
οὶον.
112 916
Θοοἢοο
_
46
”Λνακεφαλαττρτικὸς .πίναξ του̃ .πληϋυσμοῦ τω̃ν τη̨τω̃ν Βιλαετἰων κατὰ Φυλάς.
"Ελληνες ἱθοθόδοξοἱ . Έ . . . . . Λαζοἱ . . ., . . . . . Σάννοι ,(Τσάννοὶ). . . Μεσοχαλδηνοί . . . . Κόλχοὶ (Μὶγγοελοἱ) . . . . . . . . ηβηοεἐ (Γεοοογὶοινοἱ) . . . . . . . Κὶοκάοιοἱ μετὰ ”Αμπαζάδων (”Αππαἱ τῶν) καὶ ”Αβασγῶν . . . . . .
_
_
ἶ1θ,ῦ§2
12Ο,ΟΟΟ
ἔἑθἶῃθὕῦ
ὅΟ,θΟΟ 21Ο,ἕ›1Ο ῦὕ,ΟΟΟ
18Θ,ΟΟΟ
_
=Αθἱνγαν0ὶ ἱἢ ”Ατσἱγγανοὶ . . . . . θβΐῦ Ἐουθἱνοὶ (Κηζὴλ Μποἱσηδες) . . . . ἔἱθβὅἐ Γ1ουοου̃›±οὶ(Παφλαγόνε;,Χάλυβες,Λ·ύκὶοι) ?›2ὅ,ὕΟΟ ἱΑφσάοοὶ (Ἰσαυοοἱ Καππαδόκαὶ) . 2ἔ›,ΟΟΟ Βὶἱὶυνοἱ . . . . . . . . . . .λ ?ΟΟ_ΟΟΟ Κόπταὶ . . . . . 2.=λ'ἱθ ”Αομένἱοὶ ?1Θ,ῦ8Ο
_ _
_
_
Τουοκομα̃νοὶ (Τοοκμηνοἱ) 'Γου̃οκοὶ καὶ Ὁθωμανοὶ Τάταοοἱ . . . . . .
_
Ἱουδαἱοὶ
_
_
_
_
_
.
.
.
.
. . .
.
.
.λ
.
2,1ΟΟ 1ὁ,ΟΟΟ
. . . . . .
4ῦ1,8ὅθ
20, ΟΟΟ
'Γὸ
ὅλον.
.\.ἔ›,22ἶ,?ἔ›4
Ἐκ του̃ ὅλον πληθυσμου̃ τούτου, μὴ πεοὶλαμβάνοντο; 1,ἔ›ΟΟ Ξένους, ἀνήκοντα; εἰς δὶαφόοους τη̃; Ευ̃οώπης ”Εθνότητας, ῦ11,8θθ μόνον εἱσὶν οἱ Του̃οκοι. ἢ ἱθθωμανοί, οἱ λεγόμενοὶ,»Τουοκομα̃νοὶ, οἱ ”Αφσάοοὶ καὶ οἱ Τοἱταοοι, 2,?1ὀ,38Β δὲ οἱ μὴ 'Γοῦοκοὶ ἱθθωμἱανοί' ἐξ αἶπῶν, ἀφαὶοουμένων τῶν Ἑλλήνων ἱοοθοδόξων, ὅἱνεοχομένων εἰς ?1Θ,ῦὸ2, οἱ πλεἱστοὶ, οἱ Μεσοχαλδηνοἱ, οἱ Γ1ουοου̃κοὶ ἱ(Παφλα γόνες, ·Χάλυβες, Λύκἱοὶ), οἱ Βὶθυνοί, οἱ Λαζοί, οἱ Κόλχοὶ (Μὶγγοελοἱ), οἱ Σάννοὶ, οἱ Ἱἔοοθἱνοὶ (Κηζὴλ Μποἱσηδες) εἱσὶ γηγενει̃ς “Ελληνες .ἱι̃ Φοὺγοπελασγοἱ, ἀοὶθμοὑμενοἱ εἰς 1,520/ἶθθ, ἄλλοὶ, καἱπεο ἀνήκοντες εἰ; τὴν ἱΑοίαν Φουγοπελασγὶπὴν ἱἢ Φουγοελληνωτη̃ν ”Αοἱαν Μὶκοα σιανὴν Ὁμοφυλἱαν, συνγενέστατοὶ δὲ τοῖς ”Έ.λλησὶν, ὥς οἱ Ἰβηοε; (Γεωογὶανοἱ), .οἱ Κὶοκάσὶοὶ μετὰ τῶν ”Αμ.παζάδων (”Αππαἱτῶν) καὶ τῶν ”Αβασγῶν, οἱ” ”Αθίγνανοὶ ἢ ”Ατσίγγανοὶ, οἱ Κόπταὶ, εἱσὶν ἔπή λοδες, ἀνέοχονταὶ δὲ εἰς 2ἔ›ἔὅ,?›ὔ4, καὶ ἄλλοι., ὡς οἱ ”Αομἐνὶ0ι καὶ οἱ Ίοοδαῖοὶ, μὴ υ̃πεοβαἱνοντες ὁμοῦ τὰς 221,θ8Ο, εἱσὶν ἔντελῶη̨ ξένοι ποὸ; τὴν χώοαν, μετοωτήσαντες εἰς αὐτὴν ὑπὸ δὶαφόοοος πεοἱ στάσεἱς ἀπὸ του̃ ΙΕΪ μέχοὶ καὶ του̃ Ιθἱ αἱῶνος. Οὕτω οἱ "Έλληνες καὶ οἱ Φουγοπελασγοὶ ἱἢ Φονγοέλληνες ἐμφανἱζουσἱν ᾶσφυκτἱκὴν πλεὶονοψηφἱαν, ἀποπνίγονσαν τὴν Τουοκωτἡν ἢ ἱοθωμανωἱὴν μεὶο νοψηφίαν, α̃ονθμου̃σαν, ὡς ἀνωτέοω ἑσημεἱώθη, ὕἱὶβθθ, πεοἱ λαμβάνουσαν δὲ ἔ›Ο,ΟΟΟ γνησίων Τούοκων μόνον, καθ” ὅὶ οητῶ; βε
ΔΔ
βαιοῖ ὁτ`1ἶ.ΒοοΙαε ὲν τη̨̃ Γεωγραφία αῦτου̃, τών ἄλλων ὅντων Τα τάρων (2Ο,ΟΟΟ) καὶ ”Οθωμανών, ήτοι ὲξισλαμισὕέντων καὶ ἑἔο ὕωματισϋέντων Χριστιανών, Ἑλλήνων κατὰ τὸ πλεῖστον, (4Η.βῦΘ). Μεταξυ τω̃ν νηγενῶν Ἑλλήνων καὶ Φρυγοπελασγών ἀπαντώσιν οἱ Κρυπτοχριστιανοί, ώνκυριώτεροι εἱσὶν οἱ περὶ τους ποταμ.ους”()φιν καὶ Ψυχρόν, κοινώς ἱθφλὴδες λεγόμενοι, οἱ κατὰ τὸ Μεσοχαλδιον Κλω στοὶ ὲπονομαζόμενοι, οἱ περὶ τὴν Κρώμναν, οἱ περὶ τὴν Σάντανς οἱ περὶτὴν Ματζούκαιη̨ οἱ περὶ τὴν Θοανίανγ συνήθως Τονιαλῆδες ἀπο καλοόμενοι, οἱ ἐν τῇ επαρχία 'Γσανὶκ Σάννοι ὴ Τσάννοι, οἱ Λεβέν ται, οἱ Τενεσοὑρὴδες] οἱ Τσεπνῆδες› οἱ ὀρεινοὶ δὴλαδή, καταπαρα φβοραν. ἐκ τὴς Τουρκικής καὶ ”Αραβικὴς λέξεως Τσεμπελη̃, οἱ Σταυ ριώται) περὶ τὸ χωρίον Σταυρίν, καὶ ἄλλοι πολλοιγ ώς θα διε πἱστου λεπτομερὴς δὴμογραφικὴ ἔρευνα. Πλὴν ὅμως Κρυπτοχριστια· νοὶ εἱσὶν οὅ μόνον οὔτοι, γὴγενεἱς ἱΈ]λλὴνες, ῦπολογιζόμενοι ἔν πε ρισσῇ ὀικριβολογία̨ εἰς 2ΟΟ,ΟΟΟ, ου μόνον οἱ διαφεόγοντες ἔτι, ἐλ λεἱψει δὴμογραφικῆς ἔρεόνὴς καὶ διακριβώσεως, τὴν διάγνωσιν, ἀλλὰ καὶ ἄλλοι Φρυγοέλλὴνες ἱἱ Φρυγοπελασγοἱ, ώς οἱ Ἑρυθι̃νοι, οἱ Γ1ου ρου̃κοι, οἱ Βιθυνοὶ κτλ., ἔχοντες ᾶναμφισβήτήτως, ώς πάντες οἱ συγγραφεῖς ὅμολογου̃σι, θρήσκευμα Ἑλλὴνοχριστιανικόν. Περὶ παντων αἶιτών ἔμερίμνὴσεν ὴ μετὰ τὸν Κριμαϊκὸν πόλεμον γενομένη Συν η̨̃ὅήκὴ τών Παρισίων, ἀναγροἰψασα ρὴτὴν διάταξιν ὐπὲρ τών εξισλα μισΰἐντων Χριστιανών, δικαιουμένων νὰ ἔπανέλθωσιν εἰς τὴν πά τριον θρὴσκεἱαν, καὶ προβλέψασα τὴν σόστασιν Έἶξεταστικῆς “Επι τροπῆς, ήτις, λειτουργήσασα ἐπί τινας μη̃νας ἔν Τραπεζου̃ντι, διε λύθὴ ἀκολούθως κατόπιν ποικίλων πολιτικών ραδιουργιών, καὶ τοῦτο, διότι χιλιαδες Κρυπτοχριστιανών ἔσπευδον, ἱνα, ᾶποκαλόπτοντες τὴν. ἔν τῷ κρυπτώ θρὴσκεἱαν αυτών, ἔπανέλβωσιν εἰς τους κόλπους τών ἶορθοδόξων Ἱἱλλήνων. Τότε ᾶκριβώς ἐπανὴλθον εἰς τὴν οΟρ δοδοξίαν καὶ τὸν Ἑλλὴνισμὸν οἱ Κρωμναῖοι καὶ ἄλλοι ἔκ τών πέριξ. ”Η Ἄιγγλικὴ Κυβέρνησις ἔχει σαφή ἱδέαν περὶ του ζὴτήματος τών Κρυπτοχριστιανών ώς γνωρίζουσα, ὅτι ἐν τῇ Κύπρῳ πολλοὶ τών ἐκεῖ. Κρυπτοχριστιανών, τών Λινοπαμπάκων καλουμἑνων; ἐπανὴλθον, ὑπὸ τὰὅμματα τών =Αγγλικών ”Αρχών, εἰς τὴν 3Ορθοδοἔίαν καὶ τὸν Ρἕλληνισμἔν καὲ ὅ)τι7ἄλλοια αυτών, παραπειΰόμενοι υ̃πὸ Τουρκικών ροπαγαν ών, .ια αιουσών ως προσωρινὴν τὴν ἐν Κύπρῳ ”Ανγλικ`ν κατοχήν, παρέμειναν Μουσουλμα̃νοι, ἱνα βεβαίως ἔπανἑλθωσιν ὶἱς τὅἱν Χριστιανισμόνς εβθυς ώς πεισθώσιν ἐξ αἶιτών τών πραγμάτων, ὅτι ἔλὴξεν ὁριστικώς ὴ ἐπὶ τῆς Κύπρου κυριαρχία ὴ ἑπικυριαρχία τών Τούρκων. Δὲν ἀγνοοῦσι δὲ ἑπ” ἴσὴς αἱ τε ”Αγγλικαὶ καὶ αἱ Ἑξλλὴνι καὶ ”Αρχαί, ὅτι ἔν μέσῃ Κωνσταντινουπόλει λειτουργου̃σι Κρυπτοεκ κλὴσίαι, ὲν αἶς τακτικώτατα καὶ μυστικώτατα συνἐρχονται Κρυπτο χριστιανοἱ, ου μόνον δεωροόμενοι” ὡς Του̃ρκοι ὴ Ὁθωμανοὶ ὑπὸ τών Τούρκων, ἀλλὰ καὶ ᾶνήκοντες εἱς τὰς ἱθυνοόοας τάξεις, καὶ δὴ τας στρατιώτικάς! Οἱ πλει̃στοι τών ἐν Κωνσταντινουπόλει Κρυπτο Χθιστιανών εἱσὶ Πόντιοι. Ὁ χαράσσων .τὰς γραμμὰς ταύτας ἔγνώ
. .
48
ρισε τελευταίως ἔν τινι ξενοδονείω̨ τὴς Κωνσταντινουπόλεως, κειμένῳ κατά τὸ Περαν, δυο Τουρκοςυανεῖς·ἀξιωματικους, ἕνα ιταγματάρχὴν και ἕνα λοχαγόν, οἴτινες ελεγον: «Πότε θα λἠξῃ ῆ φοβερά κωμῳ δία, ἦν πάντες ὴμει̃ς, οἱ Κρυπτοχριστιανοὶ και ”Ε)λλὴνες, απ” αἰῶ νων σιαίζομεν ,›› "Αλλος Τουρκοφανής, θεωρουμενος διαπρεπἐστατον μέλος τῆς Τουρκικῆς παροικίας τὴς Κωνσταντινουπόλεως, οἶι δι) ευνοἠτους λόγους ἀποσιωπα̃ται τὸ ὅνομα, ἑβεβαίου, ἑκδὴλῶν τὴν χαραν αῦτου ἐπὶ τῇ άπελευΰερῶοει τὴς Γεωργίας, ,ὅτι η̨άνήκει είς μεγάλὴν οικογέ νειαν αυτης και ότι ἔχει συγγενείς εν αυτῇ. «Θα λἠξῃιἑπι τελους, εἶπεν, ῆ περίοδος του̃ ψευδομουσουλμανισμου̃,δν ῦπεκρίθὴσαν χιλιά δες οίκογενειῶν δια ποικίλους λόγους.§ ”Ο Δζελαλεδδὶν Άρὶφ Βέης, ὅ Πρόεδρος τῆς τελευταίως διαλυθείσὴς ἔν Κωνσταντινουπόλει Κομι τατικὴς Βουλὴς και Καδὴγὴτὴς του Συνταγματικου̃ Δικαίου ἐν τῷ ”()·θωμανικῷ Πανεπιστὴμίῳ, ὀ καταςὴτὴθεις ΐιπὸ τῶν ”Αγγλικῶν Ἄιρχῶν τὴς Κωνσταντινουπόλεως και διαφυγὼν είς Ρὡμὴν, ἴνα ἔκεῖθεν δια Μάκρης ·τ·ῆς.Λυκίας±μετα'Βῇ εἰς συνάντὴσιν του Μου σταφά Κεμάλ, ἐκαυχα̃το. μέχρι πρό τινος, ὅτι, δὺν Γεωργιανός, ᾶνήκει εἰς μεγάλὴν Έλλὴνογεωργιανὴν οἰκογενειαν, τὴν τῶν 3Αγγἐλογλου (οΑγγελοπουλων),· και ὅτι” οὐδὲν συνδέει αὐτὸν πρὸς τους Τούρκους, ἐὰν μὴ τὸ κατὰ τῶν Ρώσων μῖσος. “Αλλος τουρκοφανἠς, ἔγγονος ὅνομαστου μεγάλου βεζύρου, διαλαλει̃, ὅτι εἶναι γνὴσιώτατος “Ελλην τὴν καταγωγὴν και άπόγονος Ποντίου Γενιτσάρου, ἐλθόντος εἰς γα μον πρὸ τῆς κατατάξεως εἰς τὸ σῶμα τῶν Γενιτσάρων. Πράγματι ὁ Μωάμεθ ὁ Κατακτὴτἠς, ευ̃θυς μετά τὴν πτῶσιν τῆς Τραπεζου̃ντος, διἐταςεν, ὅπως ὅλος ὁ μάχιμος νεανικὸς πλὴθυσμὸς του̃ Θέματος καταταχθῇ είς τὰ σώματα τῶν Σπαχἠδων και τῶν Γενιτσάρων, ἐπὶ μακρὸν δε άπὴγορεύετο εἰς τους Γενιτσάροις ὁ γάμος, ἐπιτραπεις βραδυτερον, ὅτε ὴρξαντο είσερχόμενοι εἰς τὰς τάξεις αὐτῶν και Τουρκοι. Τὴν πρὸς τους Τούρκους ἀπέχδειαν αῦτῶν ἑκδὴλου̃σι και πολλοὶ τῶν ἐν Κωνστοιντινουπόλει Λαζῶν, οἴτινες μετὰ λυσσὴς ἀναφέ ρουσιν, ὅτι οἱ Λαζοι ὁμαδικῶς ἑξισλαμίσθὴσαν, εῖιθυς μετά τὴν πτῶσιν τῆς Τραπεζου̃ντος. Οἱ πλείστοι τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει λεμβούχων εἰσι Λαζοι Μουσουλμάνοι, ὥς και οἱ ναυ̃ται του Τουρκι κου̃ Ναυτικου̃. Παρα τὸν δρὴσκευτικὸν φανατισμόν, ὅστις διακρίνει πολλους αὐτῶν, α̃ξἑστους και άγραμμάτους, ἑξεγείρονται, βιαιοπρα γου̃σι κατὰ παντὸς τολμῶντος νὀιποκαλέσῃ αυτους Τούρκους. Δεον νὰ σὴμειωδῇ ἐνταῦθα, ὅτι, ευ̃θυς μετὰ τὴν άνακήρυξιν του̃ Συντά γματος ὲν ἔτει 1908, Λαζοὶ ναυ̃ται του̃ Τουρκικου̃ Ναυτικου ἔσπευ σαν είς τὸν ἐν Γαλατά Ναὸν του (Αγίου Νικολάου, ίνα παραστῶσιν είς τελουμενὴν λειτουργίαν και ἴνα προσκυνἠσωσι τὰς είκόνας, φανταζό μενοι οἱ δείλαιοι ὅτι πραγματικὴςί ἑλευθερίας ἔσήμανεν ὥρα. =Αλλα και .οἱ Κιρκάσιοι δὲν ἀποκρύπτουσι τὴν περιερρόνὴσιν, ὴν αισθάνονται πρὸς τους Τούρκους, καθ” ῶν και ἀγωνίζονται ὴδὴ, πήἔαντες ἴδια Κομιτα̃τα ἔν Κωνσταντινουπόλει και ἴδια σώματα ἀνὰ τὴν Μικρὰν
_
Ι
Δ
49
”Ασιαν, μαχόιιενα κατα του̃ Μουσταφα̃ Κεμάλ. ΩΗ μεταξὺ τῶν Κιρ κασίων καὶ τῶν Τούρκων ἀντιθεσις ἐμφανίζεται τοιαύτη, ὥστε αἱ «Έθνιχαὶ Τουρκικαὶ ”Ορ.γανώσει;» ᾶνέσκαψαν πρόρριζα τα Κιρκα σιανὸι χωρία Οὕτς Μπουνάρ, ”Ομ.πέκι_ο'ι, Μουρατλάρ, Κουμκιοϊ, Κα ρατζαλαρ. Μπάμπαλια. ΚετσῆΔερἐ, Σεζη̃ Χασάν, Γκελκἐτζ, =Α`ιβαλη̃ Δερὲ της περιφερείαη̨ Γκιουνὲν του̃ Βιλαετιου Προύσηη̨. Οἱ Κιρκάσιοι, ὀιπαντῶντεςι ἀνἑσκαψαν διπλάσια Τουρκικα καὶ ”Οδωμανικα χωρία. Τελευταιως. μετὰ την ”Ανακωχήν. οἱ Κιρκάσιοι καὶ οἱ Ἐἶρυθἰνοι (ΚηζηλΜπάσηδεα̨) του̃ Βιλαετιου Σεβαστειας οὐ μόνον ἑξηγἑρθησαν πρὸς στρατιω κατα τῶν Τούρκων. ἑπανειληιιμένως συγκρουσθἐντε; ι . ~ ι ι ι ι Δ. ι τικα αποσπασματα του Μουσταφα Κεμαλ Πασα, αλλα και εξεδἠλω σαν ζωηροτάτην την πρὸ; τους 'Έλληνας Ποντιους συμπάδειαν αὐτῶν, ὥς δύναται να βεβαιωση ῆἑν 5Αἱ}ἠναιι: Ἑπιτροπεια τῶν Ποντίων.
.
3
ι
Δ
Δ!ΑΝΟΗΤ|ΚΗ ΚΙΝΗΣΙΣ
Ἐὰν ιἦ δημονραφικη καὶ ὲθνονρατρικη ἔρευνα. συγκομίζῃ ἀψευ δεις αποδειξει; περὶ της ἐθνολογικης μορφης χώρας τινος, ἀναμφι βολως τα στατιστικα καταντημἕιιτα τηςδιανρητικηἔ κινήσεω; πρρσ κοιιιζουσι τρανα μαρτυρια. δι ὡν μαρτυρειται ου μονον οποια εμ ιἦ ἔντασι; της ἐθνικης αὐτῆς ζωης, ἀλλὰ καὶ ὁποία θα ἐνε φανίζεται ὁι̃ ` \ Ι α̃ϋ. Ώ ῦ\ ερανιρετο, αν. ακωλυτως εη̨̃ελισσοιιενη. δεν ετελει/υπο περιορισμουςη διανοη υπο απαιγορευτικαα̨ζδιαταξειη̨ εν τμημασιν ΰαποκενντροις. =Η τικη οκινησιι; των/ Ελλήνων του~ Ποντου, εμφανιι=ο¿υσα|εκπληκτικην και αλιιατωδη προοδονέ προκαλει τον Ξδαυμασμον/των ξενων~ μελετη των νζαι συγγραεοεων. ομολογσυντων, ρτι η ακαταβλητοσ του Ελλη νισμου δυναμις εκδηλουται και δια του Σχολειου, ου μονον διαπαι δαγωγουντοσ τους γηγἶνεις Ἑλληνικοὺἕ πληθυσιιρυς. αλλα καὶ προοι γοντοη̨ αυτου; εν τη ζἱδεα, καθοδηνουντος και επαναγοντος εαν τη | Δ! ~ ἕ Ελληνικη φωνη ἕκεινους. οιξτινες, πιεζόμενοι, τυραννουμενοι, διωκο μεπιοι. βιαζόμενοι, μεμονωμένοεαὅιπέβαλον αυ̃τηνἐν χρόνοι; ἀντιξόοιἕ. Ουδα ουιἀλλα ου ᾶνα ωνεῖ ο Ε. Ιὶεολιιε το Σ ολεῖον ἀποτελει̃ ω ι εν τῃ Μικρα Ασια, οπλον αμυνης καὶ πραγματικης προόδου° δι αυτου οἱ 'Ελληνικοι πληθυσμοὶ α̃νακτῶσιν εἱρηνικῶς την Άσιατικην Ἑλ ενου̃λ ὅ κου αὐτῶν διὰ τ” λαδα, ὥς ὅινακτῶσιν αἶ›τ`ν διὰ του̃' ι η Ω . λ , ἶλ . . . . γιἰωργιας. δια του εμποριου, δια» της βιομηχανιαα δια των ωωτων αυτων. Μέχρι πρό τινων δεκάδων ἐτῶν ἐν φόβω̨ καὶ ἐν σιωπη̨̃, ὑπὸ το ᾶμυδρὸν τῇς σελήνης φως, καθ” δι διέσωσεν η παροεδοσιτ καὶ η λαο εσπευδον ει; τας εκκλησιατ γραφια, οι μραθηταὶ και αι μαθήτριαι ~ ~ | ` και εις ᾶπόκεντρα μέρη, ινα «μανθανωσι γραμματα, του Θεου τα 4
5
Χ
Ώ
#
Ο
Χ
σε
κ
Γ
οι
ιχ2..φ..
ιω̨̃ἔ
Η
Ι'
Ά
·
5Ο
Ἄομενία τμήματα. Τὰ Ἱἔθνικὰ Σχολει̃α μόνα, κατὰ τὴν Κοινωνικὴν ”Επιστὴμὴν, συγκοοτου̃σι μἐτοοντκαὶ γνώρισμα δημογοαφικὁν καὶ ἑθνογοαφικόν, καὶ τοῦτο, διότι τὰ Σχολεία ταῦτα ἔκτυπώματα τῶν Ἑθνικῶν Κοι νωνιῶν, ἐξῶν ποοἐοχονται, ἔχουσι πάντα τὰ συστατικὰ στοιχεία αυτων,
σιοάγματα». ”Ηδη, ποικίλων ἑπελθουσῶν πολιτικῶν τοοπῶν καὶ τὴς 'Γουοκικὴς τυοαννίας συχνότατα τιμωοὴθείσὴς, ἔχομεν σχολεῖα, ὁὶν καὶ εἰς ἀπομεμακουσμένα τμήματατου̃ Πόντου, καὶ δὴ ἐν τοῖς Βι λαετίοις τῆς Σεβαστείας καὶ τὴς Κασταμον°ἦ2› στεοουμεθα τοιούτων καὶ ἔνεκαιἔλλείψεως μέσων καὶ ἕνεκα ποικίλων δυστοοπιῶν των Τουοκικῶν Κυβεονήσεων. Τὰ ὴμἐτεοα Σχολεῖα, οῦδεμια̃ς τυγχά νοντα ὲντσχὐσεως ἀπὸ μἑοους του̃ Κοοίτους, ὅπεο τας ἐν τῷ Πόου πολογισμῷ υπὲο τὴς δημοσίας Ἑὶκπαιδευσεως πιατώσεἑις διατίδὴσι, καίπεο τιοοεοχομἑὴας εκ φορολογίας παντων των|υπὴκοων, αποκλει στικῶς υπεο των Οθωμανικων Σχολείων, τὰ ὴμετεοα Σχολεια συν τηοου̃νται ἐξ ἰδίων, ἔκ τῆς συνεισφοοα̃ς κυοιολεκτικῶς του δουλεύον τος Ἑλλὴνικου̃ Λαου̃. Καὶ τὰ Σχολεία ὴμῶν, οὕτω ὶσυντὴοούμενα, ἑμφανίζουσιν ὅγκον μαθὴτιώσὴς νεολαίας κατὰ πολυ ῦπεοβαίνοντα τὸν τὴς 'Γγουοκικὴς νεολαίας, δεδομένου, ὅτι τὰ ῦθθωμανικὰ Σχολεια, ἐὰν ὥσι Τουοκικὰ τὴν γλῶσσαν, συχνάζονται οἱ: μόνον ὑπὸ πάντων τω̃ν Μουσουλμά νων, μὴ δικαιουμενων τῶν μὴ Τούρκων Μουσουλμάνων νὰ ἔχωσιν ἴδια Σχολεια, αλλα και υπο Τουοκοφωνων Βλληνων και Αομενιων, ως καὶ ῦπὸ τῶν Ἑλλήνων καὶ των ”Αομενίων εκείνων, οίτινες διὰ ποι κίλους λόγους φοιτῶσιν ἐν αὐτοῖς. Τουοκόςρωνοι ”Ελλὴνες φοιτῶν τες είς Τουοκικὰ Σχολεια ἀπαντῶσιν ἐν τῇ ἐπαοχία Νεοκαισαοείας, ἔν τῇ πεοιφεοεία Κοτυώοων, ἔν τῇ ὲπαοχία ”Αμ'ασείας, ὥς καὶ ἔν μεσογειοτἐοοις του̃ Πόντου τμὴμασιν. Ἐκ πάντων τούτων, πασι γνώστων, ποοκόπτει., ὅτι ὁ ὰοιθμὸς τῶν "Οθωμανικῶν Σχολείων καὶ τῶν ἐν αυτοίς φοιτώντων δὲν δύναται να̃ποτελἐσῃ ὕοον ουγκοίσεως ἢ μέτοον διαβαθμίσεως φυλετικῆς ἰκανότὴτος καὶ δυνάμεως, διότι ἑνϋεν μὲν οἱ ἐν τοι̃ς Ὁδωμανικοι̃ς Σχολείοιςφοιτῶντες Του̃οκοι καὶ ”()ἱὶωμανοὶ ᾶπαοτίζουσι τὴν μειονότητα, τὴς τιλειονότὴτος ἀπαοτι ζομἑνὴς ἐκ τῶν φοιτώντων ἔν αυτοίς μὴ 'Γοὑοκων Μουσουλμάνων καὶ ἐκ τῶν μὴ Μουσουλμάνων Ἱἔλλἠνων, ”Αομενίων, ἔνθεν δὲ ὶπλεῖ σται σχολαί, χάοιν πη̨οατανανδικτυ̃ν λόγων πὴχίὶει̃σαι, ὴ στεοου̃νται σχεδον μαδὴτῶν ὴ είσὶν ἰεοοδιδασκαλεῖα. 'Γου̃ναντίον ὁ ἀοιθμὸς τῶν Ἑλλὴνικῶν Σχολείων δύναται νἀποτελεσῃί ὅοον συγκοίσεως καὶ μέ τοον διαβαθμίσεως φυλετικὴς ῖκανότὴτος καὶ δυνάμεως, διότι μόνον “Ελληνες φοιτῶσιν ἐν τοι̃ς Ἑλλὴνικοι̃ς Σχολείοις, ἄπεο κατ” ακολου θίαν είσὶ κυοιολεκτικῶς Ἑθνικὰ Σχολεία τῶν Ἑλλιήνων. Το αὐτὸ δύ ναται νὰ λεχθῇ καὶ πεοὶ τῶν ”Αομενικῶν Σχολείων, ἄπεο εἰσὶν Έθνικὰ Ἄοιίενικὰ Σχολεία, ὁὶν καὶ φοιτῶσιν ἐν αυτοίς ”Αη̨μενόφωνοτ.'Έ'λ ληνες,Χαϊχουοουμ κοινῶς λεγόμενοι, οἰκου̃ντες δ“ ἔν Πόντῳ κατὰ τὴν ἔπαοχίαν Θεοδοσιουπόλεως (Ἐοζεοοὺμ) καὶ τὰ παοακείμενα τῇ
5Ι
ἔγκεντοιζουσι διὰ τοθ ὁμοταγου̃ο τῆς παιδεὑσεως και της α̃γώγη̃ς τὸ ομοιοπαθες και το ομοφοον (εεΡτιτ οολὶεοτιἰ), ᾶποτελουντα παοάγοντα; της Ἐθνικῆς Ζωη̃ς. ”Αλλὰ τὰ Ὁθωμανικὰ Σχολεια δὲν ἔχουσι τὰ αὐτὰ γνωοίσματα οὐδὲ την αθτην μοόφην, διότι εἰσὶ Μονσονλμαἔ νικά, οθχὶ δ” ”Βθνικὰ Σχολεῖα, εἰσι̃. σχολει̃α στοοεοχόμενα ἐκ Κοά τους μη ὁμογενου̃; οθδὲ ὁμοιοπαθου̃ς, σχηματισμου̃ δὲ ἑτεοογενου̃; και ἑτεοοφὐλου, ἔκ Κράτους ο·υ̃ μόνον μη συγκοοτου̃ντος ”Εθνος, ᾶλλ” οθδὲ Κοινωνίαν.. Τὰ τοιαῦτα Κοάτη, γνωματεόει ὁ Β. ννοτττιε ἐν τῇ «Φιλοσοφια τών Κοινωνικών Ἑπιστημών», εἰσὶ πολιτικαὶ μονάδες ἔφἠμεοοι και ἐπεισακτοι, οθδὲν τὸ κοινὸν ἔχουσαι μετὰ τών πληθυσμών, πρὸ; οθ; ἀντιτίθενται και οἴτινες, κατὰ κανόνα κοινωνικόν, διαοκώ; ἀνελίσσονταη ἴνα φυσιολογικώς καὶ. κοινωνιο λογικώς ἔπικοατἠσωσιν ἔκείνών φθινοιισών καὶ. ὲκλειπουσών, καὶ τοῦτο, διότι αἱ Πολιτικαὶ Μονάδες δὲν δύνανται νἀστοοοοφἠσωσι τὰς Ἑἕθνικὰ; Μονάδας, ώ; φυλλοοοοου̃σαι ῦπὸ τὸν σφοδοὸν έναν
·
4
τίον Ἰἑἶθνικὁν Ἰἰνεμον. Κατη̨̃ α̃ντιγοαφην τών Σχολικών Στατιστικών τών .Τουρκικών η̨Αοχών καὶ. τών κατὰ τόπους Ἑἶκκλησιαστικών ”Αοχῶν, Ἑλληνικών και Ἄιομενικών, ώς και κατ) ᾶντιπαοαβολην αιἶιτών ποὁς τὰ δεδο μένα του̃ Ε) Ιὶεοὶοε, του̃ νἰτειὶ Οιιἰοετ και διαφόοων ἄλλων, ὅ όλος μαθητικὸς πληθοσμὸς τών Βιλαετιων Τοαπεζου̃ντος, Σεβαστεια; και Κασταμονῆς ὰνἐοχεται εἰς 21'?,Ο?›θ, φοιτών εἰ; θ,Ο1θ Σχολεῖα, ἔν οἶη̨ διδάσκουσιν θ,?θ3 διδάσκαλοι. Λεπτομεοέστεοον κατὰ Βιλαἑτια η̃
Σχολικη Κίνησι; ἔχει ώἦ ἑξῆς:
ΑΊ
Βιλαέτιον Τοαπεζοῦντος:
“Ελληνικά Σχολεϊα ?ὅ4 μετὰ Διδασκάλων 1,2θ2 και Μαθητών Ἰἰθμενικὰ Σχολεῖα 4? μετὰ Διδασκάλων Θ? και Μαθητών Μουσευλμανικὰ Σχολεῖα Ζἄὅὅ μετὰ Διδασκάλων 2,481 και Μαθητών
.
θ'ἶ,1θὕ
2,01?
?1,2?›θ
11Ο,44ἔ›
ΒΊ
Βιλαέτιον Σεβαστεἰας:
εἔλληνικὰ Σχολεῖα Ζθὅ μετὰ Διδασκάλών 3”ἶ4 και Μαθητών Ἄομενικὰ Σχολεῖα ΖΟΟ9 μετὰ Διδασκάλων 1,030 καὶ Μαθητών Μουσουλμανικἀ Σχολεῖα Ζὅὅὅ ,μετὰ Διδασκάλών 2,1ἕ›ῦ και Μαθητών
1Ο,”8Οῦ
11,Οθθ
4Ο,θ2.ἶ›
Η
θ2,θ18
Γ')
Βιλαέτιον Κασταμονῆς:
ξἔλληνικὰ Σχολεῖα
ἕἔέἔ
.
μετὰ Διδασκάλων "ἰὀ και Μαθητών
ι
2,θΒ1
οἑἐ
μετὰ Διδοισκάλιον 4 και Μὰθητῶν λίουσουλμανικὰ Σχολεῖα ζθεἔὀ) μετὰ Διδοισκάλων 2,080 και Μαθητών
Τὸ ὅλον Μαθητοιι
. . .
Ἰω̨μενικὰ Σχολεῖα 1
ἔλθ
407802
. . .
48,Τ”ὲ
21ἶ,Οἕἔθ
ΑΝΑκΕΦΑ^Α|ΩΤ|κΟΣ Γ”||ΝΑΞ
Κοινότητες
Σχολεῖα Διὅάσκαλοι
Μαὕηταὶ
“Ελληνικη .
. . . . . . . . . . .
.
1,0??
1,θὀ1
ἔ›Ο7θ31
”Αομ.ενικη .
. . . . . . . . . . . .
Ι,ΟΒΟ
|,Οθθ
ΙΒ,Β4ὀ
Μουσουλμανικη
. . . . . .
.. ..
θβἶθ
θ,Ο1θ
'ἶ,ΟΙθ
Δ
Ιὀξἐζἶθθ
ο
”()λικὰ . .
. . . . . . . . . . . .
ο
θ,'ϊθ3
_7
_
|
'
21ἶ,Ο3Θ
_
_
Ζ.
_
Ἐκ του̃ α̃νωτἐοω πίνακο; ποοδήλω; κατοιφαινεται ῆ υπεροχη του̃ Ἑλληνισμου̃) διότι αυτοι οἱ ἀοιθμοὶ βεβαιου̃σιν, ὅτιπτὸ τέταοτον τῶν ἐν τοῖς τοισὶ Βιλαετιοι; μαθητών εισιν ”Ε'λληνε·ς "Ελληνόφω νοτ, φοιτῶντες ἔν τοῖς Ἑθνικοι̃; Ἑλληνικοῖ; Σχολείοις, και ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ Σχολεῖοι ἐμῳανίζουσιν ευουΰμίαν ὥς ἀναλογουντων πεν τήκοντα μαῦητῶν κατὰ Σχολεῖον, ἐν ῷ τὰ Μουσουλμανικὰ Σχολεῖα ἔμφανίζουσι κατάφωοον ἀοουθμίαν ῶςα̃ναλονούντων 2.? μαθητῶν κατὰ Σχολεῖον, ᾶοουθμίαν πλέον ἔκτοοττον τιαοὰ τοῖς ”Αομενίοις, δεδομένου, ὅτι ποιο” αὐτοῖς ἦ ᾶναλογία κατέοχεται εἰς 13 μαθητὰς κατὰ Σχολεῖον. ”Η ὁυσαναλογίοι αὕτη τοῦ ἀοιθμοῦι τῶν Σχολείων πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητών ἀψευδῶς μαοτυοεῖ, ὅτι τὰ πλει̃στα τῶν Μουσουλμανικῶν καὶ. τῶν :Αομενι›ιῶν Σχολείων ἔπήχθησαν, 'ίνα παοαπλοινηΰῶσιν οἱ ὰπλοι̃κώτεοοι, ἑπηοεαζόμενοι ῦπὸ του̃ ἑμφανιζο μἐνου ᾶη̨ιθμου̃ σχολείων. Και, ποοκειμένου πὲοὶ τῶν =Αομενίων, οἰιδὲν θὰ εἴποιμεν, διότι παοἐλκειπα̃σα συζἠτησις, ἀλλά, ποοκειμέ νου περὶ τῶν Μουσουλμάνων, θὰ εἴπωμεν άπλούστατα, ὥς και ᾶνω τέοω ἑπανελάβομεν πολλάκις, ὅτι πάντες οἱ Μουσουλμα̃νοι δὲν εἶναι
53
Του̃ρκοι καὶ ὅτι ἦ δι” ὶδρύσεως Τουρκικῶν Σχολείων προσπάθεια πρὸς ἀπορρόφησιν τῶν/ μὴ Τούρκων Μουσουλμάνων οἰκτρῶς ἀαιἐτυ χεν, ὡς ᾶκέτυχον καὶ κατέρρευσαν πα̃σαι αἱ Πανισλαμικαὶ καὶ Παν τουρκικαὶ στροσπάθειαι ἔκεῖναι, αἴτινες, προκαλέσασαι βαθυτάτην ὸὶντίθεσιν μεταἔυ του̃ Κράτους τοῖο Τουρκικου̃, τη̃ς ἑφημέρου καὶ ὲστετσακτου ταύτης πολιτικῆς Μονάδας, καὶ τῶν 'Εθνικών Μο νάδων, τῶν γηγενῶν πληθυσμῶν, Χριστιανικῶν καὶμή, κατειργά σαντο τὴν ὲπικράτησιν αυτῶν, κατα τὴν ἔκφρασιν του̃ Ιὶοαό ι̃λ/ἶοτττιε.
ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΜ ΤΟΥΡΚΟΙ
”Η δύναμις του̃ Ἑλληνισμου̃ ἔν τῷ Πόντῳ μεγίστη προβάλλουσα ᾶριδμητικῶς, ῶς εἴδομεν, ἐξειλίσσετο άλματώδης καὶ ἀκατάσχετος μέ χρι τῶν ὅιρχῶν του 1θ1ἔ›. ”Ανερχομἐνη είς ἶ1θ,ὕἔ›2, ἑξηπλου̃το ἔν διαρκεῖ καὶ ᾶδιαλείσττω̨ αἰνξήσει προς πάσας τας διευθυνσεις, καὶ δὴ πρὸς τὴν μεσογειοτάτην χώραν, ὴτις ἐνέκλειεν ὅγκους ἕλληνικοῦ πλη θυσμοῦ ἔκπληκτικὴς ᾶντοχὴς, οἶ› μόνον διατηρου̃ντας παρα τὴν ᾶσιο μόνωσιν αυ̃τῶν ἀκμαι̃ον τὸ Ἑλληνικὸν φρόνημα,· ἀλλὰ καὶ ἔμφανί ζοντας που μὲν ἀπαράμιλλα κοινωνικα συγκροτήματα ἰδιορρὐὕμου ἢ ἰδιοτὐπου σχηματισμοῦ, που δὲ μάζας συμπαγεῖς .πλανοδίων τεχνιτω̃ν (αττὶεαηε αιτιὶααὶαατε). Σημειου̃ντες ανωτέρω, ἐν τῷδη μογραφικῶ κεφαλαίῳ της μελέτης ταύτης, τὸν ἀριθμὸν ”ῖ1θ,ῦἴ›2, μὴ συμπεριλαμβανομένων τῶν Ἑλληνογενῶν Κρυπτοχριστιανῶν καὶ τῶν Φρυγοπελασγῶν ὴ Φρυγοελλήνων, ου̃δόλῶς ῦπερεβάλομεν, ὥς τινες δυνατὸν να ῦποθέσωριν. “Οτι ὅ Ἑλληνορδόδοξος πλη δυσμὸς του̃ Πόντου ἀνέρχεται εἰς ”ἶ1θ,ὀὀ2, προκύπτει ου μόνον ἐξ αὐτῶν τῶν δεδομένων τῶν Τουρκικῶν Στατιστικῶν του̃ 1880, ἐὰν υ̃πολογισδὴ ὴ κατη̨ ἔτος αἰἱἔησις του Ἑλληνικοῦ ττληθυσμου̃, αὕ ξησις ὲξελισσομένη κατὰ μέρη ἑκεῖνα ἔν αναλογία 22, ἔῦ 0/0, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν πινάκων τῆς Σχολικὴς Κινήσεως. Βεβαίως ἐκ τὴς Σχο λικὴς Κινήσεως δὲν εἶναι δυνατον νὰ συναχθῇ πραγματικῶς ᾶληθὲς πορισμα, ἐὰνἰὁ υπολογισμὸς στηριχΰη̨̃ ἐπὶ τὴς αἰντῆς αναλογίας, καὶ* τοῦτο, διότι, καθ” ὁὶ ,γνωματευεει ἀδιασείστως ὴ Κοινωνικὴ Ἐπι υ̃ι̃ἠμη, ᾶποτυπώσασα. δια τὴς μεθόδου της παρατηρήσεως θετικῶς διηκριβωμἐνους ἑπιστημονικους κανόνας, ὴ εἰς τὸ: γράμματα ἔπίδοσις τῶν πληθυσμών ποικίλλει κατὰ τόπους καὶ χώρας, δεδομένου, ὅτι οἱ ἕπαγγελματικῶς ἀνάμικτοι ὴ ,μὴ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ ἔχουσιν ἔπί δοσιν εἰς τὰ γράμματα Ιμεγαλειτἑραν τὴς τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν καὶ ἀσυγκρίτως μεγαλειτέραν τὴς τῶν οτλανοδίων πληδυσμῶν, τῶν μετακινουμένων, δηλαδὴ νομαδικῶς ἔν αυτῇ τῇ χώρα στληδυσμῶν. Κατ” ᾶκολουθίαν δἐον, κατ” αυ̃τα τα πορίσματα τὴς Κοινωνιολογίας, νὰ δεχθῶμεν ,τρει̃ς αναλογίας τὴν ἀναλογίαν Θ μαδητῶν πρὸς ΙΟΟ κατοίκους διὰ τὸ Βιλαἐτιον τὴς Τραπεζου̃ντος, συγκροτουμενον ἔκ πληθυσμοῦ ἑπαγγελματικῶς ἀναμίκτου, τὴνίἀναλογίαν Θ μαθητῶν
54
προς 1ΟΟ κατοικους δια το
κ
Βιλαετιον της Σεβαστειαςγ συγκροτουμε νον ἔκ πληθυσμου̃ ἀγροτικου̃, καὶ την ἀναλογίαν 2 μαθητῶνπρὸς . ι ι ~ 1ΟΟ κατοικους δια το Βιλαετιον της Κασταμονης, συγκροτοόμενον ἔν τινι μἐτρῳ ἐκ πληδυσμου̃ α̃γροτικου̃ καὶ ἐν μεγίστῳ μέτρῳ ἔκ πληδυσμου̃ πλανοδίου, ἀνηκοντος δηλαδη, κατὰ την ἔκφρασιν τῶν | ` | Η Ι _, Κοινωνιολόγων, εις την ταξινκ των πλανοδιων τεχνιτων (ειττιεειῃε
»
κ
κ
»
ι
~ι
α
κ
|
ν
Π
Δ
ωτιτὶαμἰαοτε), περιλαμβάνουσαν τους μετακινουμένους ποιμένας, ἐρ γάτας, ξυλοκόπους) χειρώνακτας, τους α̃νδρακεἰς, ἦμιονοδηγους, κα τ ~ μηλοδηγους κτλ., εχουσαν δ” δπιδοσιν εις τα γραμματα ίσην τω̨ μη δενὶ (Ο). Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὥς ἄνω ὅιναλογιῶν ὅ Ἑλληνικὸς πλη δυσμος τοδ Βιλαετίου της Τραπεζου̃ντος ανέρχεται εἰς 4]Β›2??, ὅ του Βιλαετιου Σεβαστειας εἰς λδίλθθθ καὶ δ του̃ Βιλαετιου Καστα μονη̃ς εὶς=14θ,ὀἔ›Ο, ἔν συνόλῳ¬ ἄρα εἰς '73.9,ι926”. Ἱἔὰν δὲ πάλιν ν ν τ κι Ν ι λαβωμεν ως βασιν υπολογισμου, κατα τα συνήθως κρατουντα παρα . κ εκ 5 τοις στατιστικογρααὶοις, τον μεσον ορον των ανωτερω σημειουμένων ~ ~ ~ 3 τθωὶν αναλογὶοὶνν ητξλὶ 0, 60/ιτεχομεν επι του ολικου αριθμου μα δητων ἔ›Ο,931 αριθμόν κατοίκων Θ2ἶ,δδΘ. ”Αλλ” ὅιρκούμεθα ἔκ πε ~ ετ κ ~ ~ ... ρισσης~ συγκαταβασεως, ινα μη απομακρυνθωμεν των Τουρκικων Στα τιστικων, καιπερ ψευδων, εἰς τὸν ἀριθμὸν ”ἶ1θ)ἴ›ὀ2, ἀριθμὸν ὁμολο Σ ι ε ~ ρ κ , Ϊλι̃θενἴα ωἐ ακριβη ~και υπρ των Γουρκων Φιλελευἱὶερων, οῖτινες ανεγνωρισαν ημιν, τῳ ΠΠΣ, εν πρωτοκόλλῳ ἑπτὰ βουλευτικὰς ἔδρας δια τὸν Πόντον τῶν τριῶν Βιλαετιων. Αἱ ἔδραι αιἶται ὲκπροσωπου̃ σιν 'ἶΟΟ,ΟΟΟ κατοίκων, διότι κατὰ τὸ θυ̃ ἄρδρον του̃ ”Ο·δωμανικου̃ Συντάγματος εἰς βουλευτης ἀντιστοιχεῖ πρὸς πεντἠκοντα χιλιάδας α̃ο , \ | ` κ ι ρενων, μη συμπεριλαμβανομενων ισαριδμων τοδλάχιστον μη ἀρρενων. ι ` 5 Και ομωςς παραδεἔςομενοιυ̃τον αριθμόν 'ῖ19,ῦ.:›2 κατοικωνγσφαλ ` κ . λομεδα, και διοτι αυτη η Επισημος Τουρκικη Στατιστικη του 1908, παρουσιαςει υ̃ΟΟ,ΟΟΟ Έλληνορδοδόξων διὰ μόνον`τὸ`Βιλαέτιον τηςγ"Γραπεζουντος, καὶ διότι αἱ ῦπὸ τῶνΤούρκων Φιλελευθέρων ἀνα ~ ε ι ει /ιγ : ,.. γνωρισθετσαι ημιν βουλευτικαι εδρατ, εαν ἑκπροσωπουσι πληδυσμὸν τ = ` τ .ιι Ν τ ... 'ἶθθγθθα̨ αποκλειουσι ουδεν ηττον, δυναμει της στενης και πλημμελους διατυπωσεως του̃ δρ ἄρδρου του̃ ”Οδωμανικου̃ Συντάγματος, πάσης ἐκ ετ ι προσωπἠσεως δεκαδας ολας χιλιαδων ς Ελλήνων, και διότι αδτοὶ οἱ περι τον 'Γαλαατ3 και Εμβερ Κομιτατικοί, διαρκου̃ντος του̃ παγκο | κ κ Ι σμιοη' πολἶμου, αντγνωρισαν εις τον κυριως Ποντον,.συγκροτουμε νον εκ του Βιλαετιου Τραπεζου̃ντος καὶ ὲκτῶν βορείων καὶ βορειο δυτικων τμηματων του =Βιλαετιου Σεβαστειαςγ ἐξ βουλευτικὰς ἕδρας, | κ ε κ παρα οτην μειωσιν, ην υπεστη τοτε ο. Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς κατοπιν των εκτοπισμων, των ᾶπελάσεων, τῶν διωγμῶν, τῶν σηφαγῶν. ”Ο ^ ~ κ, 5 τι λνλητροπολιτης Έραπεζουντος κ. Χρυσανδος, εις ον διεκοινώθη η ελεὶϋλὶμΟΞ ξλυη̨τη αναΥνώ©ισι€, ἢρνήδη/ιδρδότατα καὶ πατριωτικώτατα 5 ι Ι ι : να λαβη υπ δψιν την γενομενην προτασιν, ου μόνον διότι αύτη δὲν ± ι \ .., συνεπιπτε προς την αληθειαν, αλλα και διοτι δεν ῆδόνατο νὰ δεχθη ` ο κ κ ι ο ~ η να δεωρηση Βκ ει ν ο υ , οἴ τ ιν ε, ς . ως αποβαλοντας τα δικαια αυτων ε
το
κ
›
τ
κ
5
Ω
κ
κ
Ν·
κ
Η
Β
Ρ®“
Ωύ
Ώ
Χ
σ·×
Ω
›¬κ
×
.
:›
×
ι
3
κ
κ
.
3
εκ
κ
κ
κ
#
κ
~
.
×
κ
7
κ
#
#
±›
¬
μ
×
×
±
'
.
ι
×
7
·
×
±¬
κ
»
λ
Φ
μ
·
·
55
βιαίως ὰποσπασθέντες των βωμών και ὲστιων αυτων, ὥδηγήθηὁαν εἰς Ξἔξορίαν ή ἐπισφαγήν. Ο καθηγητής κ. Α. Α. Παπαδόπουλος, συντάκής του̃ Ἱστορικου̃ Λεξικου̃ τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσής, ἔν πραγματεία περὶ του̃ «Ύπο δοόλου Ἑλλήνισμου̃ τῆς “Ασιατικῆς Ἑλλάδος» ῦποστήρίζει, ὅτι οί "Έλληνες του̃ Πόντου ανέρχονται είς ΰΙ1,ΟΟΟ, μή συμπεριλαμβάνων ἐν αὐτῷ, τὸ μἐγτστον μέρος του̃ Βιλαετίου Κασταμονής, μέγα μέρος τῶν Σαντἶακίων 3Αμασείας, Τοκάτής, Καρᾶ Χισσὰρ του̃ Βιλαετίου Σεβαστείας* καὶ. ᾶποκλείωνί πλήρως του Πόντου τὸ Σαντζάκιον Σε βοίοτείας του Βιλαετίου Σεβαστείας. Καὶ ὅμως τὰ μὲν μή συμπερι λαμβανόμενα τμήματα τόυ̃ Βιλαετίουοκασταμονη̃ς, ήτοι τὸ Σαντζά κιον Μπόλου (Βιθυνίου), τὸ Σαντζάκιον Κάγκαρι (Γαγγρῶν) καὶ πλέον ῆμίσεος του̃ Σαντζακίου Κασταμονής ή Κασταμῶνος, ἔχουσιν Ἑλλήνικὸν πλήθυομὸν ”?1,θΒὅ, τὰ δὲ μή συμπεριλαμβανόμενα τμή ματα του̃ Βιλαετίου Σεβαστείας μετὰ του̃ πλήρως ὰποκλειομἐνου Σαντζακίου Σεβαστείας του̃ αυτου Βιλαετίου ἔχουσιν ”Ε]λλήνικὸν πλήΰυσμὸν 8},4λἕἔ?›, πλήθυσμὸν ”Βλλ·ηνικώτατον, περὶ οἶ› είδικῶς γη̨οίφει ὅ Ϊ/ἰταλ Οαἰμετ ἔν τῇ ‹‹”Ασιατικῇ Τουρκία››._ «Οἱ “Ελληνες κάτοικοί εἰσι κατὰ μέγα μέρος γεωργοί. Ἱἔμπνέονται ῦπὸ ἱσχυροτοί του συναισθήματος αλληλεγγύης, θεωρου̃ντες τὸ εἰς βάρος ἑνὸς αυτων όιδἔκήμα ὥς τελοόμενον καθ” ὅλων, διὸ καὶ οἶ. Κιρκοίσιοι λῃσταὶ ου εν τολμῶσι κατὰ τῶν ἰδιοκτήσιῶν των Ἑλλήνων, α̃ν καὶ λῃστευωσι τὰς τῶν Τούρκων, φοβουμένων νἀντεπεξἐλθωσι κατ” αδ τῶν. ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων τούτων ὅμιλουμένη γλῶσσα εἶνατ ἀρχαία :Ε)λλ·ηνική διάλεκτος ᾶφισταμἐνη τη̃ς δήμώδους νεοελληνικῆς. ἰί) Ελληνικός ου̃τος πληθυσμός, ου̃χι πολυάριθμος ἔν ταῖς πλείσταις των πόλεων, ὲγκατεσπαρμἐνος δὲ συμπαγῶς ἔν ἱδίοις χωρίοις, ὅπου σπανιώ τατα άπαντα α̃ναμεμιγμἑνος μετὰ κατοίκων ᾶνήκόντων είς ὁίλλας φυλάς, είναι ὅζιομνημόνευτος ἀπὸ ποίσής ᾶπόψεως. ”Αποκλειστικῶς γεωργικός, δὲν αἰσδάνεται πρός τὸ ἔμπόριον τὴν αυτήν κλίσιν, ήν οί ἄλλοι =Έ)λλήνες››. Προοτιθεμένου ἄρα εἰς τους ὰριθμους του̃ κ. Α. Α. Παπαδοπούλου του Ἑλλήνικου̃ πλήθυσμου̃ των ὥς “ἄνω ᾶποκλειομἐνων παραδόξως υπ” αυτου τμημάτων του̃ Πόντου, ὅ ὅλος Ἑλληνικὸς πλήθυσμὸς αυτου ανέρχεται εἰς ίὀθἶβὕθ. ”Αλλ" ὁ ἀρι θμὸ; οὔτος ὕπολείπεται τῆς ὰλήθείας, 'εἰ καὶ κατὰ ῦ'2,Ι8θ μόνον δια φέρει τοῦ ῆμετέρου (ἶ1θ,ῦὕ2), μετὰ περισσής ἀμεροληψίας συνα χθέντος. ”Οττ ὁ ᾶριθμὸς ?1Θ,ὅὕΪΖ ἐπὶ ἔλαττον ᾶποδίδει τὸν Ἑλλήνικὸν πλήθυσμὸν του̃ Πόντου, μαρτυρεῖταί καὶ ὲκδημογραφικου̃ κανόνος, καθ” δν ἐν τμήμασι γεωλογικη̃ς καὶ κοι`νωνιολογικ·ῆς συγκροτήσεως ομοίας|πρὸς τὴν του̃ Πόντου ὅ πλήδυσμὸς αυξάνεται κατὰ γεωμετρι κήν προοδον ανὰ ει̃κοσι πεντε ἔτη, ήτοι διπλασιάζεται ᾶνὰ,2ῦ ἔτη. Παρὰ ταυ̃τα, ἐκ πνεύματος ὅιμερολήψίας, δὲν στήριζόμεθα ἐπὶ τοῦ δήμο γραφικοιυ̃ιτοότου κανόνος τουΈλιομταεΙἰοροττ Μαὶτι̃ααε, του̃ με γάλου “Αγγλου οἰκονομολόγου καὶ σοφου̃, ὥς δὲν στηριςόμεθα ἐπὶ
Ἱἰ
ἑτέρου δημογοαφὶκου̃ κανόνος, καθ” δν οἱ πληὕυσμοὶ οἱ μὴ κατα δεδτκασμένοτ φυστολοντκω̃ς καὶ κοτνωντολοντκῶς εἰς φὕοη̨άν, σχηματτσμοῦ δὲ κοτνωντκσυ̃ ὁμοἰου ποὸς τὸν ”ΕἸὶληνὶκὸν, τοῦ Ϊἰόντου, οὥξάνονταὶ έν αναλογία 2,ὁΟ3,00 ἔπὶ τοῖς 100 κατ” ἔτος, ἀλλὰ στηοὶζόμεθα ἐπὶ της δτηκοτβωμένη; δη¬μογοαφὶκῆς παοατηοήτ σεως, καθ” ἢν ῆ ἔτησία αὔςηστς του̃ Ἡλληντκου̃ πληθοσμου̃ της Μὶκοα̃ς ”Ασίας, α̃κωλύτως μέχρι τοϋ 1914 ἐξελισσομένου, ᾶνήο χετο εἰς ί.),ΟΟ2,10 ἐπὶ ἑκατὸν κατοίκων. ”Οττ η αναλογία αἱΐτη εἶνατ ἀκοιβεστάτη, μαοτοοεῖταὶ ἔκ λπαοατηοήσεων γενομένων ὑπὸ ξέ νων ἐν Ἑλλάδτ. Κατα τὸν Η. ΙαοἕοοντοΜόειαὶὶο, Γεντκὸν Ποόξε νον, Ἑμποοὶκὸν Άκόλουΰον της Γαλλίας ἐν ”Ανατολη̨̃„ ῆ αὔξησὶς του̃ πλητἶὶυσμοῦ ,ἐν τῃικυη̨ίως ”Ε%ὶλάὅτ ὅεντὶστοὶχεῖ ποὸς 1,ἶ2 ἐπὶ ἑκατὸν κατ” ἔτος, εἰ καὶ 20Ζἔῃθθίὶ μεταναστεύονστν ἔν μέσω ὅοῳ κατλ ἔτος εἰς Ἱτμεοὶκήν. Γεομανοὶ δὲ Σταττστὶκογοάφοὶ, εὶδὶκῶς ἐνκύψαντες πεοὶ δημονοαφὶκἀ θέματα, δὶηκοίβωσαν, ὅτὶ ἦ αὔξηστς τῶν πληὶἶὶυσμῶν τῶν δὶαφόοων Κοατῶν ἔμορανίζεταὶ ῦπὸ τας ἕη̨̃ης ἀναλογίας ἐν Ἱἰνωμέναὶς Πολὶτεὶαὶς 2,90ἕ›,1Ο ἐπὶ ΙΟΟ, ἐν ®Ρω σία 2,70 ἐπὶ έκατόν, ἔν Βουλγαοία ΖΟΟ·2,1Ο ἔπὶ ἑκατόν, ἔν Ἑὶλ λάδὶ 1,Θ8¬2,Ο.ὀ ἐπὶ ἑκατὸν κτλ. Ἐὰν ὁέοα έν Ἑλλαδὶ, ἐν τῇ Πα λατη̨̃ δἔλλάδι, η ἕτησία ,ατὕξηστς του̃ πληθυσμου̃ κυμαίνεται. μεταξὺ 1,98 καὶ 2,05 ἐπὶ έκατὸνὶ κατοίκων, ἀναμφὶβόλως ἐν τῇ Μὶκοα ”Ασία̨, καὶ δη ἐν τῷ Πόντῳ, ἦ αὔξησὶς του̃ ττληθυσμου̃, ἦσύχως καὶ άμε τακὶνἠτως ἑξελτσσομένοο μέχοὶ τοῦ 1,914, ἐνεφανὶσεν ἀναλογίαν 2,00 ἑπὶ 100 κατλ ἑλάχὶστον, ὥς ἄλλως τε δτηκοτβώθη δημογοαφὶκῶς. Κατα ταυ̃τα ὁ Ἑλληντκὸς πληθυσμο; του̃ Πόντου, ἀνεοχόμενος εἰς ἔὶἔ›Θ,Οΰ8 τῷ 1882, συμφώνως .ποὸς τὰς Τουοκτκὰς Σταττσττκάς, ἔφ” ῶν ἑστήοὶξαν ὁ νὶταὶ Οαὶιτοτ καὶ ὁ ῆμέτεοος νεωγοαφος Μηνα̃ς Χαμουδόποολος τὰ» σταττστὶκὰ αὐτῶν δεδομένα, ᾶνη̃λθε βεβαίως τῷ ΙΘ14, ητοτ μετὰ ἔτη, εἰς ϋἶῦ,8ὶ)Ο, ἔδεὶ δὲ νἀνἑλθῃ τῷ 1θ1_θ. εἰς ?4ἔθ,ἔΒ8.~”Αοα ἐκ δημογοαφὶκου̃ ῦπολογὶσμου̃, στηοτζομένου ἐ.π> αυτων των.Του¿›κτκω̃ν Στατιστικών, ποοκὑπτεὶ ἀκοὶβης κατὰ ποο σέγγιστν ὁ ῦερη̨ ἡμῶν σημεὶούμενος ᾶοὶθμὸς ?1θ,ὀῦ2, ἀοὶθμὁς ῦπο λετπόμενος παντως της ποαγματὶκῆς ᾶληθείας. “Αλλη ᾶποδεὶξὶς, ἀναμφὶσβήτητος, πεοὶ της ᾶκοτβείας του̃ αοι θμου̃ ῆμῶν εἰνατ, ὥς ἀνωτέοω ἑσημεὶώθη, ἐκ της Σχολτκης Κινή σεως ποοκὑπτονσα. Κατα τοὺς ποοσηοτημένους πίνακας της Σχολὶκη̃ς Κτνήσεως ἐν Πόντῳ, συντετανμένους “ἐπὶ τῇ βάσετ τῶν σταττστὶκῶν πληῳφοοὶῶν των κατὰ τόπους Μητοοπόλεων οκαὶ Κοτνοτήτων, ὥς καὶ ἐπὶ τῇ βάσετ σταττστὶκῶν δεδομένων Ποοξενὶκῶν Άοχῶν, ημε τέοων καὶ ξένων, ὅ ὅλος ἀοὶδμὁς τῶν μαθητών καὶ μαθητοτῶν τοῦ Πόντου ἀνέοχεται. εἰς ἕ›Ο,θΒΙ·, ἑἔ ὥν 3ἶ,1θἕ› εἰσὶ του̃ Βὶλαετίου Τοα πεζου̃ντος, 1θ,8Οὁ του̃ Βὶλαετίοο Σεβαστείας καὶ 2,θΒ1 τοῦ Βὶλαετίον Κασταμονῆς. (Η δημογοαφτκη ἔοευνα, στηοὶζομένη ἐπὶ έπτστημονὶκῶν παοατηοήσεων καὶ δὶακοὶβώσεων ᾶναμφὶσβητήτου κύοους, παρέχει. ῆμῖν ὥς ἔοοέθη τοὺς ἕη̨̃ης ᾶναλογτκοὺς ὅοοος. ἔν τοι̃ς τοὶσὶ Βτλαετίοὶς:
αῷ
Ἑν τῷ Βιλαετίω̨ Τοαπεζου̃ντος ὁ ᾶναλογικὸς ὅόος α̃νέοχεται εἰς 9 Ο/0, ἐν τῷ Βιλαετιῳ, Σεβαστειας ὁ ᾶναλογικὸς ὅοος ανέρχεται εἰς θ®/Ο καὶ ἐν τῷ Βιλαετιῳ Κασταμονὴς ὁ ἀναλογικὸς ὅοος ἀνὲοχεται εἰς 20/0. Οὔτω, ἐπὶ τῇ βάσειλτῶν· κατὰ Βιλαέτια αναλογικών όρων, συναγε ται, ὅτι τὸ Βιλαέτιον Τοαπεζοῦντος, ἔχον ?›?,1θὀ Ἑλλὴνικὸν μαθη
οἱὶς εἰς πολλὰς χιλιάδας ῦπολογιςουσιν ὅνὶἔ) Βεοὶμε, ὅ οἱ Πιετετὶοὶις Ρὶ1ἰΙἰΡΡεοη καὶ ἄλλοι, οὐδὲ τω̃ν Δαζω̃ν καὶ τω̃ν Σάννων, ους ὥς Κόλχους "Ελληνας τὴν καταγωγὴν ου μόνον οῖ Κοινωνιολόγοι σήμεοον θεωοουσιν, ἀλλὰ καὶ οἱ Βυζαντινοὶ συγγοαφει̃ς, ἐν οἶςὁ Ἄιγαθιας καὶ ὅ Ποοκόστιος, όητῶς διακὴούττουσι.Ποοκειμὲνου ~ 3! Ν (7 / ~ .στεοι των ως ανω αναλογικων οοων, δεον να σὴιιειωΰῃ, οτι εν τῃ κυοιως Ἑςλλάδι, παοὰ τὸ ῦποχόεωτικον τὴ; εκπαιδευσεως, παοα τὴν ελ λειψιν κδιδάκτοων ἐν τῇ κατωτάτῃ ἐκπαιδεύσει, παοα τας σιοικιλας | | .Ι ~ ~ | ευκολιας,\ας”:ταοεχει Κόατος μεσιμνων περι των τεκνων αῦτοιῃ ὁ αναλογικος οοος ἀνέη̨χεται εἰς 8 0/0 μόνον. “Αρα ὅ ῦφ” ἦμῶν ἀπο δεκτος γενόμενος ὅοος θ°/Ο ὀιὰ τὸ Βιλαέτιον Τοαπεζου̃ντος εὶναι ι ε 3 λιανῦ αυστὴοοςιῖ επιτοαπήτω ὴ εκφοασις, ως ειναι λιαν αῦστηοοὶ οι αναλογικοὶ οοοι Θ 0/0 καὶ 20/0 πόοκειμενου πεοὶ τῶν Βιλαετιων Σεβαστείας καὶ Κασταμονὴς, ποοκειμένου δὴλαδὴ τιεοὶ χωρών. ἀπο μεμονωμενων καὶ ἄνευ συγκοινωνιῶν, ἐν αἶς εἰς ὲπιμετοον οἱ μικοοὶ “Ελληνες καὶ Ἑλλὴνιδες παιδιόθεν επιδίδονται εἰς ᾶγοοτικὰ ἔογα, βοὴθου̃ντες τους γονεῖς αὐτῶν, καθ” ὁὶ η̨̃ὴτῶς γοαφει ἐν τῇ «Γεω Υθαφια τὴ; οΑσιατικη̃; Τουρκίας» ὅ νἰτειὶ Οαἰαοτ. "Οτι δὲ ἐν αϋ στὴοα, αυστηοοτάτῃ α̃κοιβολογια διεοευνῶμεν τα τοῦ πλὴθυσμοὲυ̃ του̃ Πόντου, μαότυοει̃ται καὶ ἔκ τὴς χοήσεως διαφόρων ἀναλογικῶν ὅοων ὶθθ/0, (Φο/0, 2'/0), ου̃χὶ δὲ μέσου ᾶναλογικου̃ ὅοου, ὥς κοατεῖ ·ῆ συνή θεια και ως ξενος μελετὴτὴς θα εποαττε. Καὶ ποαγματιγ ἐὰν ἐλαμ βανομεν τὸν μέσον ᾶναλογικὸνὕοον ἔμθόο/Ο ("+"Η/8), θα ει̃ξχομενἶ'Ελ· λὴνας κατοίκους 8θ9,θ4Ο, δεδομένου ὅτι ὅ Ἑλληνικὸς μαθὴτικὸς πλὴ θυσμὸς ἀνέοχεται εἰς υ̃θςθἕὔὶ ”οἶ› συνάγεται ὁ ἄνω ἀοιθιιὸςλ88θ,84Ο εἶσθἶλχλοῖ/5,(3Π). ”Αλλ” ὴμεῖς ἐν αυστὴοοτάτῃ ἀκοιβολογία μᾶλλον ἐν ιησσονι ακοιβολογία δεχόιιεθα τὸν ἀοιιἶὶιιὸν ῖ1§,οῦ2 κατοίκων, αοι ~ ι ΰμον .ε υπολειπομενον του ἔκ ἀναλογια αυξήσεως 2®/0 κατ › ἔτος συν·
λ?λΠΙεο11,
Χ
.
τικὸν πλὴθυσμόν, ἔχει ”Ελλὴνας κατοίκους (ΒΠΜΧΙΟΟ/0) 418,2", ὅτι τὸ Βιλαέτιον Σεβαστείας, ἔχον 1Ο,8Οἔ› Ἑλλὴνικὸν μαθὴτικὸν πλὴθυ σμόν, ἔχει ”Εἶλλὴνας κατοίκους (λ®8®υ̃›ζλ®0/θε) Ιὅθγθδἕὀς ὅτι τὸ Βιλαἐ τιον Κασταμονῆς, ἔχον 4,ΘΒΙ Ἑλληνικὸν μαθὴτικὸν πλὴθυσιιόν, ἔχει ”Βλληνας κατοίκους (Β"81χ®®®”/2) 11ῦ›ἔ›ἔ›Ο,λὅτι ὀὴλαδὴ· ἐν] συνόλω̨ ὅ Πόντος ἔχει ἐμφανῶς "Ελληνας κατοίκους ”ῖξ}θ,θ1ιΟ, μὴ συμπερι λαμβανομένων τὥν ὅιὕη̨ήσκων τῶν ἐν τῷ οω̨υςπτῷ |Χθιστιανω̃ν
Ἰἴλλήνων,
Ώ
3
_
ι
(7
Χ
Ον
3
#
3
Ε\
Ά
Χ
κ
5
5
σκ
_
κ
Ν
κ
ει
κ
αχθεντος ”?4ϋ71ΒΒ. 5! ~ Αλλωςιτε ἑστισὴμόἔατα ειναι διὴκοιβωμἐνον, οτι οῖ Ἐόυοκοι Οθωμανοι και οι αλλοι στοατολογουμενοι Μουσουλμανοι, και κατ” αὐτὴν τὴν ἀκμήν, ίιπὸι ἔννοιαν ἀκεοαιότὴτος, τὴς Τουοκιας, υπελειποντο του̃ ὴμισεος του̃ στλὴθυσμου̃, ὡς βεβαιοῖ ὁ πολυς ασ
'Ξ'
_
Ετ
58
εν ο Ρ ώσων _ τ ῶν Έ κστ α τ ετων τῶν” πετ \ α ~ / ων εν τῳ ω ~ αυτου: εογῳ 1829» 2Β κατ κατα τὰ 3ετη 1α̃ τη̨ Ε.υοωπατκῃ\Το·υοκτα τ | ᾶπεμακουνε ~ . κ πλεον Οκ αποκλετσμος των οαγταδων εκ ατουη̨̃ στοατου | | ι ~ κ ~ ὁ οττ Ποοσϋεσωμεν, Τουοκτας. της κατοτκων των του ημτσεος / ~ ` | | (7 ΰ | \ Συνθήκης της δηλαδη Γουοκτκος στολος ελαμβανε εως τοτε, μεχοτ ἔκ τῶν κατοίκων τους ὅτ τστους αυτου ναυτας τ~ς ”Αδ τανουπόλεως | ^ '_' Ν ) _ 3 Δυνα Ϊ Η Πελοποννησου. της των εκ κατ Αοχτπελαγους του των» νησων Ρωατκὸν3να·υττ τὸ ιἶττ τατ τα ἄοα /μετὰ βεβατότητος ενα υποστηοτξτῃ ανεπαρ κον της ¬Μτἐυοτηςη̨̃ Θαλασοηε, Οτανδτη̨̃ποτε κατ) αν εμφαντςῃ Ἱουοκτκοτκ» του παντως ανωτεοοντ μελλονττ τῳ εν κεταν, ἱὶαετνατ | | 3 ϋἴ ¦/ Εειτιοιιοὶιε, Εὶτεοος εγκοττος Γαλλος ανωτεοοςαξτωματτκος, ο Εεοη Ωθΰωμαντ τῆς ”Οογαντσμῷ ἔγοαφε τῷ ΙΘΘΘ ἐν τῷ «Στοαττωττκῷ πολτττκῆς απόψεως ἀπὸ οἴττνες Τοι̃ υ ο ̃ κοτ, «Οἱ κης Αἶ›τοκοατοοτας››: πλετονο τ`ν υλτν δεν ι ᾶποτελουστν η 3 × ην συ κ οτουστ τ`ν ἕἱ ουσαν 1 Ψ ο ~ Κατ | αυτου.›› 38/_„„ τα υπεοβατνοντες μη ως φταν του πληθυσμου τῶν μὴ Τουο ἔγοαφε ταυ̃τα ὁ ἰνόομ Εαπιομοὶιε, ὅτε πολλοὶ ᾶἠθως πεοτελαμβάνοντο κων Μουσουλμανων καὶ οἱ Κουπτοχοτσττανοὶ
Μοὶτὶζε ¬±
×
<<
ε:
7
Ο
<<
Η
κ
κ
τη
ν
ν
Ε
·
×
Γ
Ζ
Ν
Ό
Χ
\
Ά
Ώ
Ά
Ω
3
×
Ὁ
μεταξυ τῶν Τουοκων. Ἐαν Άλλα θα ἕοωτήσωστ ττνες: Οἱ Του̃οκοτ δὲν αυςάνοντατ; έπλη δὲν ῃυξἠθησαν, |δὲν ηυξήθησαν, εἑπληῖλυνἱὶησαν οὶ ”Έλληνες, του κακου ΰυντἶὶησαν οτ Τουοκοτ; Βεβατως οχτ, δτοττ πασχουστν εκ
τη̃ς ὀλτγανὕη̨ωπἰας Ξοὶιἔεητὶατορἰε), κατοατη̃ν εκἕροαστνη̨̃
τῇων
καθ α νοαφετ νωντολονων, τ<<κακου εκδηλουμενου παοα τοτς λαοτς, τη̃ς απομονώ δτὸτ ὶὶεἔεοτ, ίὶειετοτι καθηγητὴς ὁ δταποεπὴς Γάλλος συ τπτώ ατα' υπε τ ε ωτσ , όν, εἴ” τα σεως καὶ ετ ανὶ οντος συν'θως τ λ Ϊλε τ Ύλ Ε , . οτκογενετας, ατονταν των κοτνωντκων δεσμων, αποσυνθεστν της ἐγκυμονου̃ σαν ὅττεκνίαν, στείοωστν, καὶ ὅτδταφοοταν πατοτωττκὴν τη̃ς αυτοκτονταν τῆς φυλῆς.›› Καὶ παοατηοουντατ τα συμπτώματα παοα: ἐπτμετοον κατ” οὶς ἐν Τούοκοτς, ἀοθενείας ταυτης παοὰ τοι̃ς του τηοουντατ ωτυξουοα οσημεοατ ὀλτ·να·νδοία7 ελλετψτςογεννττσεων, μετω αλματωδης του των θανατων,_' αοτθμου αυτων υπολετπομενου | | 5 Η ~ ~ υπατθοου Ζωοας, στς ΰτου· γεωοντκου πληθυσμου κατ εγκαταλετψτς της κατ ακολουθταν ελαττωοτς των ποὸς τὸ ζῆν ανανκατων, συνκεντοω κοτνωντκὴ υπὸ στς ἔν ταῖς πόλεστ, δταφθοοα τῶν ἠθῶν, ποοτου̃σα εἰς θάνατον. ὅδηγου̃ σ α ἔκπτωστς, πᾶσαν ἔννοταν φΰτστς, πλἠοης πληθυσμου̃ , ἐὰν ἑἔαο του αὕξηστς ῆ κανόνα, κοτνωντολογτκὸν Έίατὰ ε ετ τ › » ι ~ κ ” ελλετ ων κατων Ψ τ ἔ οσ 31 › τατατ τδταττατα ἔκ των π Ο ο ἑῖ τὸ Ἡ ν ἀνα Υ εςαοτατατ ουδεν μεοατ καταφανεστεοα γτνετατ παοὰ τοῖς Τουοκοτς, καὶ ἔκ τῶν ποτῶν οτνοπνευματωδῶν χοήσεως τῆς ἐκ η̃ττον καὶ ὁλοκλήοους θανατου̃ σ τν ὅτφοοδτστακῶν α̃σΰενετῶν, αἴττνες ἐν Τουρκία αδετ τταττ, πα ἔν ον~ Καστα τσταστ τε ηε μ· πλ Νἔ δτα 3 ἐν τοῖ |ε› ὡς ελ του· Πω θυσ 0 νοαφσυστν ὥς θοαυ̃ σ τν, κυοτολεκττκως ποτεττατ οπου η συορτλτς Πϊιτιοσ, τ`ς ὁ καθ δὲ ε ατοῖ ίἔμὶηετ καὶ ὁ Βτνεὶἀ Βετηεε υ̃ νιτεὶ Ἱ 3 η Ι | ἔ} επτ 8Ο,ΟθΟ δτεπτστωσεν θθ° οσττ ςτ !°τετακληθετ ~§ εκ Βε'Ο ολτνου : εκ των πατ πασχοντας εκ της νοσου ταυτης, ευοεν τα ἶθ800/0
Χ
Ιἶοτ
Ε
Ά
υ
'
·»
×
λολ
.
Χ
Ώ
3
Π
59
δἱων του Βιλαετἱού προσβεβλημένα και διήκριβωσεν ὅτι πολλαχου̃ οὐδεἱς ὐγιής ανήρ ὐπάρχει, ἐν πσλλοῖς δὲ χωριοις δὲν ὐπάρχοὐσι παιδια, γεννῶνται νεκρὰ ή ᾶποὐνήσκοοσι ταχέως. “Αλλος Γερμανός, ὅ Ηειιτπειπιπ, ὅμιλῶν περι τής ἐκπλήκτικής φδορα̃ς, ἢν ὐφιστανται οἱ Τούρκοι, λέγει, ὅτι αἱ γοναῖκες αὐτῶν, στρατευομέ νων, μἑνουσαι μόναι_ διάγούσι βίον αἱσχρὸν και κακοήὅή, προέρ χονται εἰς εκτρώσεις, μή μεριμνῶσαι οὐδὲ ὐπὲρ ἑαυτῶν οὐδὲ ὐπὲρ τῶν συζύγων οὐδὲ ὐπὲρ τῶν γαιῶν, ὁὶς πάσας μικρὸν κατὰ μικρὸν καταλαμβάνουσιν οἱ ἱἙλλήνες. ”Βτερος ξένος, ὁ “Αγγλος λλἴὶἰεοη, λέγει τὰ αὐτά, προστιδέμενος, ὅτι παρα τοι̃ς Τούρκοις αἱ βρεφο κτονιαι εἱσι συνήθεις, ὅτι ή ἱατρική επιμέλεια ὲλλειπει παρἶ αὐτοῖς, ὅτι τα ήμίσή τῶν τέκνων αὐτῶν ἀποδνήσκουσιγ ὅτι ελάχιστοι εἰσιν οἱ Τοὐρκοι οἱ ἔχοντες τρια τέκνα, ὅτι τινὲς αὐτῶν ἔχούσιν ἔν δύο και ὅτι οἱ πλεῖστοι στερου̃νται τέκνων. Τοὐναντἱον οἱ ”Ἑλλήνες εἱσι̃. πολύτοκοι, νυμφεύονται νέοι, ζῶσιν ὐπὸ καλλιστοος κοινωνικούς ὅρούς, αὐξάνονται καταπλήκτικῶς, εργάζονται, προοδεύούσιν.”]να συμπλήρώσωμεν τήν εἱκόνα, ᾶποδιδουσαν πιστῶς τὰς α̃λανδάστους προβλεψεις τῶν κοινωνιολὅγικῶν κανόνων,_ῶν ἀρχόμενοι τῶν περι τῶν Τούρκων παρατηρήσεων ἔμνήσθήμεν ανωτέρω, παρατι ὅέμεδα τας ἑπομἐνας γραμμάς, ᾶς ἔγραψε πρὸ τριάκοντα πέντε ἐτῶν ὁ Ε)Πεέε Ιὶεοἱοε, ὅ μέγας Γάλλος γγεωγραφος: «Ο Τούρκοι δὲν δύναν ται νᾶγωνισδῶσιν ἔν Μικρα 3Ασια κατὰ τῶν Ἑλλήνων... Διαρκῶς ἀπωὐούμενοι πρὸς τὸ ἐσωτερικόν) πρὸς τὸν α̃ρχαι̃ον αὐτῶν νομαδι ιξὸν βιονχκαταλαμβάνονται ὐπὸ ·τῆς Ἱἰλλήνικής παλιρρριας, ήτις' ακράτήτος πλήμμύρει̃ αὐτούς. Οἱ Τοὐρκομ ἑκδιωχδέντες των νήσων, μειονεκτοὐντες, ὐπὸ πᾶσαν ἔννοιαν, τῶν Ἑλλήνων ἐν τῇ Ἱωνια και ἐντοῖς ἔπιδαλασσιοις τμήμασι τής Μικρα̃ς Ἄσιας, ὅιγωνιζονται ήδη ἐν τῷ ἐνδοτερῳ ἐσωτερικῷ, ὅπου οἱ ”Ἑλλήνες προοδεὐτικῶς ὀινελισ¬ σονται. Τήν φωνὴν <<”Ἑξω.τής Εὐρώπήςῖ» διαδέχεται νὐν ή φωνή «Εἰς τὰς Στέππαςκρεἰρήνική, ἀλλἱ ἔντονος. Διερωτα̃ται πας τις, ἐὰν τήν ἔκ τη̃ς Θεσσαλίας, τής Μακεδονίας, τής Θρακής, τής Βουλγα ριας ἔξοδον, καθ” ήν ἑκατονταδες χιλιάδων μεταναστεύούσιν εἱς τήν Μικρὰν ”Ασίαν, δὲν! θα ἑπακολοὐὅήσῃ ἄλλή ἔἔοδοςῖ Οἱ ἱἙλλήνες, οἱ ύἱοἱ οὐτοι τῶν ττυραννοτυμένων ρανιάδων, οἴτινες ἀπὸ τοὐδε ὅεωροὐσιν ἑαυτοὐς ὡς τοὐς μέλλοντας κύριους τής ”Ασιατικής Χερ σονήσου, τῆς Μικράς ”Ασιας, εἰσιν απόγονοι Ἱώνων και τῶν ἄλλων Ἑλλήνων τῶν παρακειμένων χωρῶν, κατὡρὐωσαν δὲ διὰ τῶν Ἑλλήνικῶν Βασιλειων και τῶν ἑἔελλήνισιδέντων τοιούτων να σ·υγ· κρστήσωσι τήν ἐδνικήν αὐτῶν ἑνότήτα„ ήτις κυριως σὐνετελεσὅή ὐπὸ τοὐς Βυζαντινοὐς Αὐτοκράτορας και ήτις ἔχει νυ̃ν ῶςἴδιον εξω τερικὸν γνώρισμα τήν ὐρήσκεἱαν.ἱΗ παρακμή τοὐἙλλήνισμοὐ ὅινεστάλή, ήδη δ” ἐν αὐτῷ τῷ ὲσωτερικῶ τη̃ςΜικρα̃ς”Ασιας οἱἱἙλλῃνες περὶ πολλοῦ ποιοὐνται τήν ὲὐνικῆν συνειδησιν και τήν καταγωγήν αὐτῶν, ἔχοντες τήν πεποίὅήσιν,ὅτι οἱ ὀμόφυλοι θα ἐνισχύσωσιν οιὐτοὐς ἐν τῷ περι ὐπάρξεως ἀγῶνι.”Οπως ποτ”ὅὶνή, αἱ πρόοδοι τής Ἑλληνικῆς Ἑθνότήτος εἰσἱ τόσῳ
διότι
“Θες
ταχεῖαι, ὥστε δυναταί τις ασφαλῶς νὰ υπολογίση μετὰ πόσας δεκάδας ἐτῶν ὴ αρχαία Ἑλληνικὴ “Ασία ὴ μαλλον ὴ ”Ασιατικὴ Ἑλλὰς θὰ επανα κτηυῇ υπ” αυτὴς, ἄνευ αῖματος, διὰ τὴς βαθμιαίας ὅιντικαταστάσεως της μια̃ς ιρυλης υπο της ἄλλης. ””Η τοιαυτη βαθμιαία και ταχεία πρόοδος τῶν Έἶλληνωνς ἐὰν ὅφείληται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι δ δεσμὸς ὁ συνενῶν αυτους εἶναι ὁ πατριωτισμός7 ὴ Ἑλληνικὴ Ἰδἑα, ὴ ἑνι σχυουσα και υποβοηυουσα τὴν ἀνάκτησιν τῶν Ἑλληνικῶν χῶρῶν, δφείλεται ἐξ ἴσου εἰς τὴν γεωγρατρικὴν διοίπλασιν της Μικρα̃ς ”Ασίας, ὴν το Αἱγαῖον καὶ αἱ ἐν αυτῷ νῆσοι, ἀντι|νὰ¦ γωρίζωσιν, ενουσι πρὸς τὴν Ελλαδα, δημιουργουμενων ουτω δυο Βλλαδῶν, της Ελλαδος τη̃ς Ε]υρωπα'ικῆς και της Ἑλλάδος της 3Ασιατικὴς... Οἱ μὲν ”Ελλη νες, πληυυνόμενοι, ἐκπληκτικῶς προχωρουσιν, οἱ δὲ Τουρκοι, ἑλατ±
”
τουμενοι, διαρκῶς υποχωρουσιν, ἑπανερχόμενοι μικρὸν κατὰ μικρὸν είς τὰς νομαδικὰς αυτῶν σ·υνηυείας.» ”Αλλὰ θὰ ἐρωτἠσωσί 'τινες αἱ μεταναστευσεις δὲν αυξάνουσι τὸν Τουρκικὸν πληυυσμόν; ”Ακουοωμεν τί λέγει ὁ Γερμανος Εῖννειἱἀ Βειηεε, γραψας τῷ ὶθὶἑ: «Εἶἶναι ὰληυἑς, ὅτι κατὰ τὰ ἔτη 1β8ἔ›18ὀβ μετενάστευσαν ἐκ του Καυκάσου εἰς τὴν Μικρὰν,”Ασίαν 2ἔ›ΟΒθθβθθ Κιρκασίων, ὡς εἶναι ἀληυές, ὅτι μετενάστευσαν βραδυτερον πολλαι :› 5 χ ο σ ειν χιλιαδες Μουσουλμανων εξ Ευρωπης, αλλ ειναι επ ισης αληυες, οτι αἱ μεταναστευσεις αυται, γενόμεναι εἰκῇ και ὥς ἔτυχεν, ἄνευ ὅργα νώσεως, ἔσχον ῶς αποτελεσμα τὸν υάνατον τῶν πλείστων μετανα στῶν, ὰπουνησκόντων ὅιυλίως εξ ᾶσυενειῶν, δὶς μετέδιδον είς τους ὲττιχωρίους Μουσουλμανικους πληυυσμους, καὶ τὴν ἀπὸ τῶν παλαιῶν ἐξ ελλείψεως κατοίκων ὰφαίρεσιν γαιῶν, δὶς οἱ ἔποικοι ἐξ ὅκνηρίας κυβερνητικὴςπρονοίας δὲν ὲκαλλιεργουν, μεταβαλλόμενοι εἰς λῃστὰς ὴ εις χωροφυλακας συχνότατα. Ουτω αἱ μεταναστευσεις αυται, ἀντὶ ῶφελείας, βλάβης πρόξενοι ἔγένοντο», διότι ὰφἱ ἑνὸς μὲν ιἦκιστα συνετέλουν εἱς τὴν αυξησιν του πληυυσμου, ἀερ” ἑτέρου δὲ κατειρ γάζοντο τὸν περιορισμὸν τῶν καλλιεργουμἐνων γαιῶν, δεδομένου, ὅτι αἱ καλλιεργουμεναι μὲν γαι̃αι μετεβαλλοντο εις χέρσους, περιερχό μεναι εἰς τους ἐποίκους, αἱ ᾶκαλλιέργητοι δὲ τοιαυται ὅιπεμενον χέρ σοι ὥς μὴ ἔκχωςρουμεναι ἔκ κυβερνητικὴς ἢ ἄλλης ἀβελτηρίας είς τους μετανάστας. ”Η κατάστασις αυτη, ἐὰν ἐζημίῶσε ζωτικῶς τους Τούρκους, δὲν ἐζημίωσε τους ”Έλληνας¶ διαρκῶς πληυυνομἑνους καὶ επεκιτείνονταςικτὰ ὅρια τὴς ἀγροτικὴς αυτῶν δράσεως. Δὲον ἑπἱίτουτοις νὰ σημειωυῇ, ὅτι ἐκ τῶν συγκροτουντων τὸν πλη υυσμὸν τῶν ἑποίκων ἄλλοι μεν, οἱ ἐκ Καυκάσου κυρίως προερχόμενοι, Κιρκάσιοι, Μιγγρελοί, Γεωργιανοί, Ἀβασγοί, ουδέποτε ἀπεβαλον τὴν ἱδίαν ἐυνικὴν συνείδησιν, ὥς ελέγχεται ου μόνον δημογραφικῶς, ἀλλὰ και ἐκ τῶν μελετηυέντων εκάστοτε σχεδίων διαμελισμου τῆς Τουρκίας, καυυὁὶ οἱ εἱσηγηται αυτου πάντοτε υπελόγισανη̨̃ επι της συνεργασίας αυτῶν κατὰ της Τουρκίας, ἄλλοι δέ, προερχόμενοι ἐκ της Ευρώπης, ουδέποτε ἑσκεορυησαν, καίπερ συμπαυέστερον διακείμενοι πρὸς τους Τούρκους, νἀποτελἑσῶσιν ἔν ὅλον μετ” αυτῶν, ἔχοντες ὴυη και ἔυιμα
κ
κ
:›
ττ
ο
κ
εκ
η̃ιἐες
(Ελληνικά, ὥς οἱ Κοῆτες, οἶ ”Αλβανοὶ και οἱ Ποιιάκοι, ἢ ιἦθη και εθιμα Ζλαυικα, ως οι Βοσνιοι και οι Εοςεγοβινιοι. Διο οοθοτατα Ν παοατηοει, ὡς ἔγοάψαιιεν, ὁ Βἰιεέε Κεουιει «Ἑν τῃ συνηθει φοα/ σιολογία Τουοκοι α̨αοακτἶι̃οίζονται, ασχέτως ποὸς τη̨̃ν φυλετικὴν αυτοαν ποοελευσιν, παντες οι ιιονιιιως εγκατεστημενοι εν τῃ Μικρα 5Ασια Μουσουλιιανοαεει και δεν οιναι Τουοκοι. Οι πολυπλη̨θοις Αλβανοι ΰεωοουνταιως Τουοκοι, ει και δια των ποογονων αυτων εἰσιν ὰδελφοι τῶν Ἑλλήνων' οἱ Βόσνιοι και οἱ Ποιιάκοι Μουσουλ ~ | \ \ / ἴἶ \ ιιανοι, ους ἑκουσιος ἶἢ καταναγκαστικη ἑξοοια ωδἠγησε μετα τους τελευταιους πολέμους κατα ἑκατοντάδας χιλιαδων εκει̃ΰεν του Βο σπόοου, καλου̃νται ὅιιοιως Του̃οκοι. Οἱ Ταταοοι Νογκαῆ, οἱ ἔκ Κοι ααιας μἶταναστευσαντες, \ἑπονομάἔονται δικοιιότἶοον Τουοκοι, οιότι
.
ι
Μ,
(Πε ΕΜ της Χατα/γ(Ογ'ης 'και ,Γης γλωσσης αυτων εχΟὉσΒ το δβκαιωλια νὰ ὲπονοιιάζωνται οὕτω° ἀλλὰ Τουοκοι ἔπ” ἴσης καλου̃νται τὰ τέκνα τῶν Γεωογιανῶν, οἱ Γἔουοουκοι, οι Βῖἔἶουθῖνοι ἰἱίξηζὴλ Μπας), οι ἔιοκασιοι, οι Λαζοι,μοι Σαννοι, ὴοι Αοαβες, οι Αφοικανοιιὰίαι οιιωἕοι πληἱὰυσμοι ουτοαδἔχοντες ιδίας δπαοαδόσεις, ἔλευθεοιἑν ὰγον τες ιον, συνκοοτουντες ιον κόσμον, ιακοινομενοι των ουοκων και διὰ τῶν όπλων και του̃ ἐνδυματος αὐτῶν, δὲν εἶναι Τοῦοκοι. Φυλαι τινες Γ1ουοουκων και ”Αφσάοων, ἑξισλαμισθέντωνλ κατὰ τὸ φαινόμενον Καππαδοκῶν, ᾶπειλητικαι πεοιτοέχουσιν ἀνὰ τὰ Τουοκικὰ \ ~ ι̃ \ χωοια, μη ενοχλουσαι τα Ἑλληνικα. Άλλοι, ιεχοντες ὥς κοινωνικον κανονα την ιιονογαμιαν, κατατασσονται ἐπ” ἴσης μεταξυ τῶν 'Γουό κων, οι και ἐν τοι̃ς συνοικισιιοι̃ς αυτῶν ουδειιια ᾶπαντη̨̃ι πεοιπτωσις πολυγαιιιας Ι»
ι̃
Ά
Ω
Ά
3
Ώ!
Η
ΔγΝλΜἱΣ ΚΜ
Ο ΠΛΟΥΤΟΣ ΤΟΥ
ΠΟΝΤΟΪ
”Οπωσδἠποτε και ἄν ἑξετασθῶσι τὰ του̃ Πόντου, ἦ αυτὴ ἀνα κυπτει ποαγματικὴ ἀλήθεια, ὅτι ὁ Πόντος, Ἑλληνικὸς ᾶπ” ὰοχαιο τάτων χρόνων, παυέμεινεν ἀπαοαῦοαυστως τοιοῦτος «παολ ὅλας τὰς λαίλαπας, αἴτινες διἑσεισαν τὴν Ἱινατολὴν ἐπὶ τοεῖς και ῆμίσειαν χιλιετηοιδας», καθ” νὰ αυτος ὁ μισελληνικώτατος Φαλλμεοάυεο ὁμο λογεῖ, ἔπισκεφθεὶς και διεοευνἠσας τὴν χώοαν° <‹ἔκει̃, εἰς τὰς κοιλά δας του̃ Καυκάσου και εἰς τὰς ὅινατολικὰς ὰκτὰς του̃ Ευξείνου Πόν του, κεἰται ῆ ᾶοχαιοτάτη Γοαικία», δηλαδὴ ἡ Ἑλλὰς τῶν τε Ἱστο οικῶν χοόνων και τῶν Βυζαντιακῶν χοόνων, ἢ Ἑλλὰς του̃τ” ἔστιν ·ἦ ᾶοχαιοτάτη, ῆ μεσαιωνικὴ και ῆ νεωτάτη. “Εκει διεἔήχθησαν κατὰ τὸν Μεσαίωνα καὶ τους ὔστεοον χοόνους οἱ μεγάλοι ὰνῶνες τη̃ς.Φυ λῆς, ἐκεῖθεν ἀπὸ του̃ =Αλεξάνδοου μέχοι του̃ Δαβὶδ του Κομνηνου̃, του τελευτσειοξυ τῆς Αΐιτοκοατοοίας τη̃ς Τοαπεζου̃ντος Αυτοκοάτοοος, εξωομων οι Ελληνες πολεμισται, συντοιβοντες και συγκοατου̃ντες τους ποικίλους βαοβάοους, κατάγοντες θοιάμβους, ους μἐχοι του̃ νυ̃ν ἑξυμνεῖ ῆ Έἱκκλησία διὰ η̨̃νικητηοίων παιάνων, α̃πηθανάτισε δὲ ἢ
62
Λαὶκὴ Μου̃σα, ἔκτοτε δὶαμοοφοῦοα καὶ διαπλοίττουσα τὸ ἔπος τῶν νεωτέοων Ἑλλήνων, τὸ ἔπος τὸ ῦΑκοὶτίκόν, τὸ ἔπος τὸ ἔξὶστοοοἱι̃ν καὶ ἑξυμνου̃ν τους ἄθλους καὶ τους δεὶνους ἀγῶνας, οῖὶς τα Άκοὶτὶκὰ καὶ 9/ὶπελατὶκὸὶ Ἑλληνὶκὰ τάγματα δὶεξὴνον ἔπὶ αίῶνας κατὰ τὰς α̃νατολὶκὸς ἑσχατὶὰς τῆς Μὶκοα̃ς =Ασίας, κατὰ τὸν Ευφοοίτην, κατὰ τὸν Ταυοον καὶ τὸν ”Αντίταυοον, ποομαχουντα τῆς Φυλὴς καὶ του Κοατουςί 'Γόσω̨ μεγάλη ὴτο ἐν ταῖς χώοαὶς του̃ Πόντου ·ῆ εὶς ὁώ μην ᾶκμὴ του Ἑλληνὶσμου̃ μέχοὶ καὶ αὐτῶν τῶν υστάτων χοόνων τῆςίπτώσεως της Τοαπεζου̃ντος, ἐπελθοὑσης τῇ 1ἴ› Αυγούστου 14θ1, ὥστε ὁ Καοδὶνοὶλὶος Βησσαοίων ἔν τῷ «Ἑνκωμίῳ εἰς Τοαπεζου̃ντα» ἐἔαίοεὶ τὸ μάχὶμον τῶν Ποντίων, ῶν ου μόνον οἱ στοατὶῶταὶ αδια λείπτω; ὴσκου̃ντο <<πεοὶ τὴν τῶν τακτὶκῶν γυμνασίαν καὶ τὸ κατὰ πο λέμους ευδοκιμεῖν», ἀλλὰ καὶ «οἱ δη̃μοί, πα̃ν τῆς χώοας τὸ πλησωμα, ἐγυμνοίζοντο, ἴνα στοατὶωτὶκὴν ἔμπεὶοίαν καὶ ὁώμην καὶἀνδοείαν ποοσκτήσωνταὶ». ”Ε]ὰν δὲ ὴ Ἑλληνικὴ Αυτοκοατοοία της Τοαπεζου̃ν τος, ἀδὶαλείπτως πολεμουμένη ὑπὸ τῶν πανταχόθεν ἑπεοχομἐνων κατ” αὐτῆς βαοβάοων, ᾶντἑσχεν ἐπὶ μακοὸν καὶ ἔπεσε τελευταία, τουτο ὀφείλεταὶ βεβαίως είς τὴν γεωγοαφὶκὴν θέσὶν καὶ τὸν πλου τον τη̃ς χώοας, δν” ῶν ἐξαὶοετὶκῶς ηυ̃νοει̃το ἦ ὕπαοξὶς ὶδὶαὶτἐοου Κράτους, ἀλλ” ὁφείλεταὶ κυοίως καὶ ποώτὶστα εἰς τὸ ὁμογενὲς του̃ ἐλληνὶκου̃ πληθυσμου̃, εἰς τὴν πεοὶ τας στοατὶωτὶκὰς ἀσκήσεὶς μἐοίμναν καὶ εἰς τὴν πολεμὶκήν, ἄμα δὲ καὶ πολίτὶκήν, ἐμπεὶοίαν τῶν Κομνηνών, τῶν ἀπαοαμίλλων Ποντίων στοατηγῶν καὶ βασιλέων. Πεοὶ τὴς γεωγοαφὶκὴς θέσεως καὶ του̃ πλούτου της χώοας, ὁ Τοαπεζουντὶος Βησσαοίων γοάφεὶ ἐν «τῷ Ἱὶγκωμίῳ εὶς Τοαπε ζαυ̃ντα», ἐκδοθὲντί υπὸίτου Σπ. Λάμποου ἐν τῶν «Νἑῳ Ἑλληνομνή μονὶ». «Τίς ὴμῶν ὴ ποὸς γην ποὸς θάλατταν ευφυἑστεοον ἔχει., τίς δὲ καὶ τῶν παοῦ ἀμφοῖν ἐξ ἴοης ὴμῖν ᾶπολαυεὶν; Οἴ γε ,του̃ Πόντου τὸ μεσαίτατον ει̃ληχότες καὶ τοσούτων ἔθνῶν καὶ χωοῶν Γαλατία μὲν καὶ Παμφυλία καὶ Κίλὶκία καὶ τοῖς Βἶοφοατίοὶς ᾶπόνως συμμίσγομεν ἔθνεσὶ, πλἑοντἑς τε καὶ κατὰ πλει̃στα πεζευοντες κἀκεῖ θεν κατ” ἐἔουσίαν πόοοω τῶν ἑω̨̃ων τε καὶ μεσημβοὶνῶν ἐλαυνοντες πόλεων, δὶαβαίνομεν δὲ ὀοι̃στά τε καὶ κουφότατα ποὸς τὴν ᾶντὶπἑοας ὴπεὶοον καὶ ἀμφοτέοαν τὴν Σαοματῶν γην καὶ Κολχίδα καὶ “Αλβα νίαν καὶ Ἱβηοίαν καὶ ἐκεῖθεν αυθὶς τῶν ἀοκτω̨̃ων ἐς ὅσον ἔνὶ ἀπολαυομεν, εουδὲ τῶν δυσμὶκῶν τῷ τοσούτῳ δὶαστἠματί δὶεὶογόμε νοὶ° ταῖς ναυσὶ γὰο τὸ τοσου̃τον μῆκος συστέλλεταὶ καὶ η̨̃η̨̃ον καὶ τούτοις συμβάλλομεν, αυτοί τε καὶ παοὰ τούτους ἰόντες καὶ τους ἑκει̃ίλεν ἱἶτοδεχόμενοὶ, ὁἱσίὴ: ὥσπερ τὶνὸς ἔογαστηοίου κοὶνου̃ η ἔμ ποσὶου της οὶκουμενης απασης ημὶν οὔσης τὴς πόλεως, τους τε απαν ταχου τῆςϋνὴς ἐνταῦθα ὀὶν ὶδοὶς πολὶτευομὲνους τὸ πλείστον του̃ χσό νου καὶ ου πολλὰ ὀὶν κάμοὶς τα γνωοὶμώτεοα τῶν νενῶν καὶ γλωσ σῶν ἑξετάζων. Ἄοκει̃ γὰρ εἰς τὴν τῇδε ᾶγοοα̃ν κατίόντα τῶν ἀγο οαζόντων πυθἐσθαὶ καὶ αὐτῶν τούτων πεοὶ ῶν αν δἐοὶ μαθεῖν καὶ τῶν ἑκασταχου̃ νὶνομένων καὶ ῶν ίἕκάστη φέοεὶ καλῶν ουκ οῖδ” εῖ που
63
Ὁ πλου̃τος τὴς χώρας ᾶπἐμεινεν ὁ αὐτός, ἐπὶ μακρου̃ς αὶῶνας δουλειας νεκρωθεὶς ὑπὸ τῶν κατακτὴτῶν Τούρκων τὴν θανατὴφόρον πνοήν. “Εκτάσεις γαιῶν ἀπέραντοι παραμἐνουσιν ἀκαλλιἑργὴτοι, ήδὲ κατὰ ξὴρὰν ἀνὰ τὴν ὴπειρον κινὴσις περιεστάλὴ καὶ άνεκόπὴ ὑπὸ τῶν άδιαλείπτων πολιτικῶν καὶ πολιτεὶακῶν άνωμαλιῶν τὴν ἐκτύλι ἔιν, τῶν άπειροπλὴθῶν ἀνθρώπων τῶν διεξαγόντωνὶτὴν κατὰἱξὴρὰν ειιπορικὴνβ κἱνῖησῦιν, ”Βρυ3Ἱἱνων, Χαλύβων, Παφλαγόνων, ἱὶ ἄποστρ ΰεντων εις τα ορὴ αῦτων ὴ νομαδικὸν βιον ποιμένων βιοὐντων. ἕζἦὶ όμω9 Θἶ αἶὶτοἱ, Ἑρυθἱνοι, Χάλυβες, Παφλανόνες, βαρβαρικὁι ονοματα σήμερον φἐροντες ὥς ἑπονοιιαζόμενοι Κήζὴλ Μπάσὴδεςκαὶ Γ1ο·υρου̃κοι, μεταφἐρονσι διὰ τῶν φορτὴνῶιν αὐτῶν η̨̃ῷων τὰ ἐμπο Ωεϋκατα, κινοὑμενοι ἀπὸ του̃ Καυκάσου καὶ τη̃ς ”Αρμενίας μέχρι τὴ; Κιλικίας, ὡς οἱ αὐτοί, “Ελληνες καὶ οὔτοι διεξάγουσι τὸ ἔμπόριον ἐν ταῖς πόλεσι καὶ ἑπιδίδονται εἰς τὴν γεωργιαν, καλλιεργου̃ντες τὰς ναἱας ἑκεὶνας, άς οἱ Τοῦρκοι ἔπέτρεψαν, χάριν τη̃ς ἱδιας αὐτῶν ῦπάρξεως, να καλλιεργήσωσιν. οὕτω καὶ σήμερον, ὡς άλλοτε, οἱ ”Ε]λλὴνες, οἱ νη Υενεῖ§ Τη̃ἑ Ζώὶλαἑ κάτοικοι, διεξάνουοι τὸ ὲμπόριον, τὴν γεωργιαν καὶ τὴν ναυτιλἱαν, ὴν ἄλλως τε οἱ 'Γου̃ρκοι δὲν δύνανται νἀσκήσω σωσιν ἔνεκα τὴς πασιγνώστου περὶ τὴν θάλασσαν ᾶπειρίας. Τὸ ἔμ πΟΟιον καὶ ή καλλιέργεια τῶν καπνῶν, τὸ ἑμπόριον τῶν καρὶἱων, τῶν λεπτοκαρτὕων, τῶν| Ποντικῶν καρύων, τῶν ἐκ του̃ Πόντου κατὰ παρα φἱὶοραν ονομασθεντων Ποντοὐκ, Φοντούκ τονρκιστἱ, τὸ ὲαπόριον των αἰγεἱων δερμάτων, τῶν μαλλίων, τῶν ῷῶν, τῶν άλιπάστων ἱχϋὐων, τῶν ἑλατίνων σονιδων, τῶν ὁσπρίων, τῶν βουτύρων, τῶν τυρῶν, ὁλόκλὴρον ἐν μια λέξει τὸ ἑξαγωγικὸν ἔμπόριον διεξάγεται αποκλει στικῶς ὕπὸ τῶν Ἑλλήνων. ”Αλλ” οἱ “Ελληνες διεξάνουσι καὶ τὸ εὶσαγωνικὸν ἔμπόριον τῶν δημὴτριακῶν καρπῶν, τῶν ῦφασμάτων, τῶν κλωστῶν, τη̃ς σακχάρεως, τῶν σάκκων. Καὶ ὴ μικρα βιο μὴχανία τῆς χώρας εῦρίσκεται εἰς χεῖρας τῶν Ἑλλήνων. ”Οπου ήρ Εαντο εργαζόμενοι οἱ ”Εὶλλὴνες, ἐκεῖ τὰ πάντα ἀπὸ ὴμέρας εἰς ῆμἑ
καλλίω ὴ πλείω ἔστιν εῦρεὶν. Μήδική τε γὰρ ἔσθὴς καὶ αἰγλἱπτιος και τα|Σὴρων κήιἑατα καὶ κανὰ Σινῶν καὶ τὰ Κιλἱκων υφάσματα οτκ ελαττω παρ ὴμι̃ν ἢ παρ” οἱὶς φύονταὶ, καὶ ὅσα ή περὶ τον Φα̃σιν καὶ Τάναὶν φέρει καὶ τὴν ἐνταῦθα γῆν ἄπασαν πάντα ἕὶν εὕροιςἔνταυ̃θα... Ἱἔκάστὴς γοῦν τῆς ὴμέρας ὥσπερ ἐν ἑορτῇ τε καὶ πανὴγυρει τοὺς μὲν ἴδοις ὀὶν ἑσιόντας, τοὺς δ” ἔἔιόντας, καὶ οἱ μὲν προσἱασιν, οἱ δὲ ἀπίασιν, οἱ μὲν ἐκ θαλάττὴς, οἱ δ” ἐξ ὴπειροο, πλέοντεςςκαὶ πεζεύοντες ὥστε τὴν μὲν τῇδε θάλατταν ὁλκάσιν ἀνα γομέναις τε καὶ καταγομἐναις ἀεὶ κατακαλύπτεσθαι καὶ σχεδὸν ναυ̃ν ιὶόνήν ορα̃αΰαι καὶ λαίφὴ κυρτούμενά τε καὶ/ κοιλαινόιιενα, ντὴν οἱ ὴπειρον πληθειν ανθρωπων καὶ φορτηγων ζῳων, ἐμπορων αλλοὶὶεν ἄλλων προσιόντων καὶ ἀπιόντων καὶ παντοδαπα φερόντων τε καὶ λαμβανόντων ὥνια πάντων, τῶν μὲν πρὸς χρείαν καὶ τὴν ἀναγκαιαν ἀνθρώποις ζωήν, τῶν δὲ πρὸς τροφὴν καὶ διαγωγὴν καὶ ραστώνὴν καὶ ὅσα πόλεων εἶὶτοχίαν καὶ περιονσἱαν εῦδαιμονἱας κατὴγορεὶτ»
εὀλ
ραν μεταβαλλονταὶς εὐφορὶα δὲ καὶ πλου̃τος δὶαδέχονταὶ τὴν ἀφο ρὶαν καὶ τὴν πτωχίαν. ”Ε]νετῇ|Λαζὶκῇ, παραδείγματος |χαρὶν,`μὴ ἐρ γαζομενων· τῶν Ἑλλήνων, ὴ χωρα εὶναὶ ενκαταλελεὶμμενη καὶ ακαλ λὶέργὴτος, ἔξαὶρἑσεὶ τὴςπερὶφερείας τῆς ©Ρὶζοῖ›ντος, ᾶλὴθου̃ς μυρο βλήτου παραδείσου, καὶ τοῦτο) δὶότὶ ἐπετράπὴ εἰς τους ἐκεῖ “Ελλη νας ὴ καλλὶέργεὶαγτδον ἀγρῶν καὶ ὴ δενδροκομίαρ Παρα ταυ̃τα, ἔκ φορων μόνον το Γουρκὶκὸν Δὴμόσὶον εὶσπροἰττεὶ ετησίως) κατα με σον ὅρον, δρ. χρ. ἔ›1„|ἶΘθ,ΟΟΟ,Κὥν ?ξὔ)2ἐἔ×Ο,ΟΟΟ ἔκ του̃ Βὶλαετίου Τραπεζου̃ντος, 1θ,Β2Ο7ΟΟΟ ἐκ του Βιλαετίου Σεβαοτείαςι̃ Θ7ξἔ4θ,ΟΟΟ ἔκ τοῦ Βὶλαετίου Κασταμονὴς. Ἄλλὰ τί δὲν θα ὶᾶπέδὶδεν ὁ φυσικός, ὁ γεωλογὶκὸς πλου̃το; τὴ; ζώρας, τυνχάνων εἰδὶκὴς μερὶμνὴς καὶ ἕκμεταλλευσεως; Ἑν τοι̃ς ορεὶνοῖς δὶαμερὶσμασὶ των Βὶλαετὶων τὴς Τραπεζου̃ντος καὶ τὴς Σε
βαστείας στρώματα πλουσὶωτατα μεταλλεὶοφόρα μενουσὶν ἀνεκμε τάλλευτα, χάρις εἰς τὴν Τουρκὶκὴν κακοδὶοὶκὴσὶν, ὁὶν καὶ πλέον τῶν 4Οθ ἄδεὶαὶ ἑκμεταλλευσεωςι̃ ὲδόθὴσαν. Ποὺ καὶ που γίνεται. πρωτογε νου̃ς μορφὴς ἑκμετάλλευσὶς ῦπὸ Ἑλλὴνὶκῶν Συντεχνὶῶν Μεταλλευτῶν, ἑλάχὶστα ἀποδὶδουσα. Ἑν τοῖς δὶαμερίσμασὶ τὴς ”Αργυροπόλεως, ὥν ὁ εἰς ἄργυρον πλου̃τος ἀναφέρεταὶ ῦπο αυ̃του̃ του̃ εΟμἠρου, καὶ τῆς Τριπόλεως ᾶπαντῶσὶ πλουσὶώτατα μεταλλεῖα χαλκου̃ καὶ ᾶργυρου α̃νεκμεταλλευτα, ὡς ἀπαντῶσὶ στρώματα πλουτοφόρα σὶδἠρου, μαγ γανὶου, ἀντὶμονίου, μαρμάρων καὶ ᾶσβεστωδῶν λίθων, Καθ" ἄπασαν τὴν παράλὶον χώραν του̃ Βὶλαετὶου τὴς Κασταμονῆἑν ἀπὸ τὴς ”Ηρα κλεὶας μέχρὶ του̃ Βὶλαετίου Τραπεζου̃ντος, ευ̃ρὶσκονταὶ γαὶανθρακο φόρα στρώματα πλουσὶώτατα, ὥν τα περὶ τὴν ἹΙροἱκλεὶαν, καὶ δὴ τὰ του̃ Ζουγκουλδὰκ καὶ του̃ Κοζλου̃, ἑἔεμεταλλεόοντο μέχρι. πρό τὶνων ἐτῶν μόνον Ἱἶλλὴνες, ἑκχωρἠσαντες ᾶκολουθως μέρος_αἰ>τῶν εἰς Γαλλὶκὴν Ἑταὶρείαν, ἕνεκα ὁλὶνωρίας ἀπὸ μέρους τῶν αρμοδίων. Πρὸς τα γαὶανθρακοφόρα ταυ̃τα στρώματα τείνουσὶν ὴδὴ τοὺς πλο κάμους αὐτῶν οἱ Ἱταλοὶ δὶὰ τὴς μεθόδου τῶν ζωνῶν πολὶτὶκῶν καὶ ἑμπορὶκῶν ἐπὶρροῶν. Πάντες οἱ ἔργάταὶ ῃκαὶ οἱ μεταλλευταὶ οἱ ἔρναζόμενοὶ ἔν τοῖς ὁλὶγοὶς ῦπὸ ἑκμετάλλευσὶν μεταλλεὶοὶς ὴ ναὶαν θρακωρυχεὶοὶς εὶσὶ νὴνενεῖς ”Έλλὴνες, φὴμὶζόμενοὶ παλαιόθεν ἐπὶ μεταλλευτικῇ. ῖκανότὴτὶ περί τε τὴν ἑξανωγὴν τῶν μετάλλων καὶ τὴν κατεργασίαν αὐτῶν. Ἑπωνομάζοντο κατὰ τὴν ᾶρχαὶότὴτα Χάλυβες, δὴλαδὴ ἑκκαμὶνευταὶ, μεταλλουργοί, ἑπωνομάσθὴ δὲ χάλυψ ὁ θπ” αθτῶν ἑπὶτὴδεὶόθτατα ἐξερναζόμενος σίδὴρος. μεταλλὶκαὶπὴγαὶ, ὀνομασταὶ ἀπὸ τη̃ς ἀρχαὶότὴτος θἑρμαὶ, απαντωσὶ κατὰ τὴν Φαβζαν, τὴν Φάτσαν, τὸ Καρα̃ Χὶσσαρ (Νικό πολὶν), το Ἑνδερέ, τὴν Κερασου̃ντα, τὴν Τρίπολὶν, τὴν Σὶνώπὴν, ὥς καὶ δάσὴ ἀπέραντα καὶ πυκνότατα δρυῶν, φὴνῶν; πλατόὶνων, ἑλάτων, πευκῶν, καλόπτοντα τὴν χώραν καὶ πλαὶσὶου̃ντα τὰ παράλὶα τμήματα εἰς ᾶπόστασὶν δέκα ἕως εἴκοσὶ χὶλὶομἑτρων ἀπὸ τῆς θαλάσ σὴς. ”Η ἔκμετάλλευσὶς αθτῶν, ᾶτελεστάτὴ καὶ πρωτογόνος) ελάχιστα ᾶποδὶδεμ ἀλλὰ καὶ αὕτὴ δὶενεργεῖταὶ ὑπὸ Ἑλλὴνογενῶν, τῶν Ταχτα·
65
κυρας. Οὅτω απο πάσης απόψεως, απο απόψεως ἔθνογραφικῇς, απὸ απόψεως δημογραφικηςαπὸ απόψεως γεωργικης,απὸ απόψεως εμπο ρικης, αποαπόψεως ἐρνατικῆς καὶ χειροτεχνικῆς, εἶναι οαναμφισβή τητος η Βλληνικότης του Πόντου, ὅστις ,ατάρβητος και αφθβθἐ ΟΜΟ λουθεῖ τὸν δρόμον αὐτοῦ, πολλα ἐλπίζων και πολλα απεκδεχόμενος ἐκ της ἰδίας δυνάμεως. Καὶ η δυναμις αὐτοῦ ὲνεφανίσθη τόσῳ ακα τάβλητοςκαι τόσῳ ἑθνικῶς ἔμμονος, ὥστε αὕτη οὐ μόνον ακμαία διεσώθη ανα μέσον τῶν αὶώνων, αλλα καί, μεταγγιζομένη εἰς την αντιπέραν Παραδουνάβιον χώραν, κατειργασθη δια τῶν Κομνηνῶν, τῶν ὅγψηλαντῶν, των Μουρουζῶν και πλειάδος αλλης Ποντίων την διάπλασιν Πολιτείας Ἑλληνιστικῆς, θεραπευοὐσης τὰ.Ἑλληνικὰ γράμ ματα και παρασκευαζουσης δια τῶν ἐν αὐτῇ καταφυγόντων Ποντίων την προεισαγωγικην ανακρουσιν του̃ αγώνος τῆς ἐθνικῆς παλιγγενε σίας. Και πῶς ἦτο δυνατὸν αλλως να γένηται; Πῶς ἦτο δυνατον καιαὐτοι οί ἑξισλαμισθέντες Πόντιοι ναπολέσωσι την ἑθνικην αὐτῶν συνείδησιν, να λησμονησωσιν ἔνδοξον· παρελθόν, περιλάμπρους αγώ νας, αὐτὴν τὴν Ἱδέαν; Τί αντἐτασοον οί πολέμιοι ημων εἰς τας απαραμίλλους ἑθνικας ὐποθήκας και παραδόσεις; Την θρησκείαν του̃ ”Αραβος Μωάμεθ, βία ἔπιβαλλομενην και ἔη̨̃απλουμένην. ”Αλλ” η θρησκεία αὐτη, ἐπιβληθει̃σα και διαχυθει̃σα, δεν απετέλεσε και δὲν αποτελεί, θα εἴπωσί τινες, συνεκτικὸν δεσμὸν ἰσχυρὸν και̃. ῖκανὸν να συναρμόσῃ και να συνδἑσῃ τους Πιστους; ”Ο Χοσέ ννοτιτιε γρά
·
τρώγουσι χοίρειον κρέας, δὲν τηρου̃σι τὰς μωαμεθανικας προσευχάς, μισοὐσι τους Τούρκους καί μισου̃νται ὐπ” αὐτῶν, ἔχουσι συνείδησιν οὐχι Τουρκικην, δεδομενου ὅτι προέρχονται, ῶς αὐτοι̃. οὐτοι ὅμολο γοὐσιν,ὲκ τῶν χριστιανικών πληθυσμών της Λυκίας» 'Οποῖον πλοὐ τον θαπεδιδον τα δάση ταυ̃τα, ἐὰν ἑγίνετο κατάλληλος ἑκμετάλλευσις του̃ λευκου̃ ανθρακος, τῶν διαρρεόντων την χώραν αφθόνων ὐδάτων, και ἔανλἐξετελεῖτο δίκτυον συγκοινωνίας, ἢτις σήμερον ὲξυπηρετει̃ ται ὐπὸ τριῶν μόνων ὁδῶν, κάκιστα συντηρουμενων καὶ ἐν πολλοίς Ἑρζερουμ, της σημείοις αδιαβατων, της ὁδοὐ Τραπεζου̃ντος ὅδου̃ Κερασοὐντος Καρα̃ Χισαρ και της ὅδοὐ ”Αμισοὐ ”Αγ
τζήδων (ξυλοκόπων) συνήθως λεγομένων, οἴτινες,ίκατὰ τὸν Εσεοἱπευ, αναμφισβητητως δεν εἶναι Του̃ρκου «ὅντες κατα τὸ φαινόμενον Μουσουλιια̃νοι/ἔχουσιν ἴδια θρησκευτικα έθιμα, πίνουσιν οίνον,
φει ἐν τῇ ῖ«Φιλοσοφία τῶν Κοινωνικών Ἑπιστημῶν››: «(0 Μωα μεθανισμὸς συγκροτει̃ κοινωνίαν; Δεν δυνάμεθα να πιστεὐσωμεν. Εἶναι αληθές, ὅτι ἡ θρησκεία συχνάκις ὲπιδρα ίδιαίτατα και βαθυ τατα ἐπὶ τῶν Πιστὼν, αλλ” είναι ἐξ ἴσου αληθές, ὅτι αὐτη οὐδὲν δύναται κατα των διακρίσεων και διαερορῶν, ας, παρεμβάλλουσι με ταξὐ αὐτῶν ῆ οῖκησις, η εθνικη καταγωγή, τὸ ἐπιτηδευμα, τα ηθη, τὰ ἔθιμα, αἱ πατρίδες. ”Ο θρησκευτικὸς δεσμὸς δυνατον να θεωρηται ὐπό τινων ὥς σημαντικώτατος καί ίσχυρότατος, δυνατὸν νὰ ὲκλαμ βάνηται ὐπ” αλλων ως ἰσχυρότερος, από τινων ἐπόψεων, του̃ δεσμοὐ
5
του̃ Ω ἑθνικου̃, ᾶλλ” ᾶναμφισβὴτήτως διαφέρει αὐτοῦ, δὲν συμπίπτει | 3 αἶ›τῳ. Κατ” άκολουθιαν ὁ δεσμὸς ὅ ·ΰρὴσκε·υτικὸς δὲν εκπροσωπει ου̃δί αποδίδει ὁλόκλὴρον τὸν κοινωνικὸν δεσμόν, δὲν άποτελεῖ καθ” ἑαυτὸν κοινωνικὸν δεσμόν>.
·~#
Ο! ΠΟΝἹ|Ο| ΤΟΥ ΚΑΪΚΑΣΟΤ
ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟἹἹΟΥ ΡΩΣΜΣ
Πεντακόσιαι ὅλαι χιλιάδες Ποντίων, φευγόντων τὴν δοὐλωσιν τῶν Τούρκων, κατέφυνον εἰς τὸν Καὐκασον, είς τὸν =Αντικαύκασον και είς τὴν Μεσὴμβρινὴν (Ρωσίαν. Οἱ Πόντιοιρὴρξαντο κατὰ χιλιά δας σνρρέοντες πρὸς τὰ μέρη ἐκεῖνα ἀπὸ τὴς πτώσεως κυρίως τη̃ς Αυ̃τοκρατορίας τὴς Τραπεζοῦντος. Συρρέοντες πρὸς τὰ μερη εκεινα, ὥντινα άλλοτε, ὡς ή Κολχικὴ και ή Περατεία, ἀπετέλουν μέρος τὴς πεσούσὴςἙλληνικῆς Αἴιτοκρατορίας και ἀφ” ὥν ὁ Μιθριδάτὴς είς προνενεστἐρουἕ χρόνους οὐ μικρὰν ὴντλὴσεν ἑλλὴνικὴν|δ·ύναμιν,~του̃ Ελληνισμου απο τον Πόντου προμαχων, οι φυγαδε;οΠοντιοι εισὴγον τὸν πολιτισμόν, ἐπεδίδοντο είς τὴν καλλιέργειαν τῆς γής καὶ εἰς τὴν ἔμπορίαν,ἑξὴμέρουν, ὲδίδασκον τέχνας και ἐπιστήμας, τούτου δ”ἔνεκα άπεκλήΰὴσαν ὑπὸ των Ἱβἠρων (Γεωρἦμανῶν), μεἱλῦ ὥνί στενώτατα συνεδέοντο παλαιόθεν, Περζενεσβίλλυ, ήτοι υἱοι σοφῶν. Μεταλ λουργοί, ἀρχιτἐκτονεη̨, ῖερει̃ς, μοναχοί, λόγιοι στινκροτου̃σι τὰς πρώ τας, πολτπλήθει̃ς Ποντικὰς ὅμάδας, πάντες δ” οιῦτοι„εἰς οἱὶς προστί θενται α̃διακόπω; ἄλλοι, κατεργά;ονται τὸν ἐκπολιτισμὸν τῆς χώρας, τὴν γεωρνικὴν καὶ ἐμπορικὴν αὐτῆς ἀνάπτυξιν. “Ελλην Πόντιος, ίὅ Μιχαὴλ Στεφάνου, ῖδρύει τὸ πρῶτον τυπονραφεῖον ἔν Τυφλίδι τὴς Γεωργίας και ”Ε]λλὴνες Πόντιοι μεταβάλλουσιν εἰς πλουτοφόρους ἔκτάσεις χερσου; και ἐρήμους, ἐκμεταλλευόμενοι τὸν εἰς μεταλλεύματα φυσικὸν πλου̃τον τῶν μερῶν εκείνων και καλλιεργου̃ντες τὸν καπνόν. Κατα τὸ 1828, οἱ κάτοικοι πολυαρίθμων ἑλληνικωτάτων χωρίων τῶν ἐπαρχιῶν Χαλδίας και Θεοδοσιουπόλεω; παρακολουθου̃σι πανοικὶ τὸν ἔκ τὴς Μικράς ”Ασία‹; άποχωρου̃ντα (Ρωσικὸν στρατὸν καὶ ἑγκα θίστανται περὶ τὴνΤυφλίδα, συνκροτου̃ντες 48 ὅλα χωρία, άποκα λούμενα σήμερον χωρία τη̃ς Τσάλκας. Κατα τὸ 1,8υ̃ῦ1858, μετὰ τὸν Κριμαϊκὸν πόλεμον, ἐπὴλθεν ἄλλή αθρόα μετοικεσία, κατὰ δὲ τὸ 1878, μετα τὸν τελευταῖον ”Ρωσοτουρκικὸν πόλεμον, τὸ μεταναστευ τικὸν ρευ̃μα ἑἔεδὴλώθὴ εἰς μεγάλην κλίμακα, μετοικὴσάντων πανοικὶ πάντων σχεδὸν τῶν Ἑλλήνων κατοίκων τὴς επαρχίας Θεοδοσιουπό λεως (Ἑρζερούμ), ἔν μόνον 4±,θΟΟ Ἑλλήνων ἀπεμειναν. Κατα τὸ
66
εε
τ
67
1888188? οχηματίζοττατ ενέα ”1:ἶλληἴτ·›‹ὰ χξοοία, ”ἶἔ›\τὸκί ἀοτθμόν, ἐν τῃ πεοτφεοετα̨ του Καος, ως και πλετστα αλλα σιατα `τας οτεοτφε οείας Αἰσεατεοινοντάο, Βατούμ., Κοοταϊδοη̨, Σοτστ, Μαι̃κωπ κατ Σου χούμ., τελευταίως δέ, διαοσοοὐντων του̃ μεγάλου πολέμου καὶ τῶν ἀν Ν ~ Ι | Ἱ \ θελληνυκων δτωγμων, 1ὕ0,000 Πονττων κατέφυγον εις τον Καυκασον καὶ. εἰς τὴν Μεσημβοτνὴν Τωσίαν. Λεστοταμεοἐστεοον κατα πεοτφε οείας καὶ πόλεις ὥς ἑξῆς κατανεμετατ ο εν Καυκασῳ κατ Μεσημ βοινῇ ”Ρωσία̨ Ποντυκὸ; πληθυσμός:
0| λΡ|θΠ|0| ΪΠΝ ΠΒΝΤΙΩΗ
ΘΝΟΜΛΤΑ
ΕΝ
ΤΩ'
Κλΐκλὶίὶτ
ΚΜ ΕΝ ΤΗ' ΝΟΤΠΜ ΡΩΣΗΜ
|
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΜ Γ|ολΕΩΝ
ΠΑΗΘΥΣΜἸΣ
ΠΑΡ ΤΗΡΗΣΗΣ
Α
12 χωοία Κὰο;Σαοηπαμὶς . . . . . 48 χωοίσ. ΤσάλκαςΤνφλίδος. . . Τνφλὶ; καὶ. μ.εταλ.'ΑλλὰχΒεοδῆ
Συνουκτσμ. Βατοὐμ. .
Π
10.000 Σννω̨κίσΰησαν ἀπὸ του̃ 18181884 » ›› › 18281804 ῦ0.000 4 000 1828 1881
1ἔ›.000
»
Σαμτοὰτ . . Κουταῖς . . . 'Αοδαχὰν .
Πότι.
. . .. . . .. . . .
. . . .
. . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . .
.
1,000 500
800
182818'?8
Ι
82818ἶ8
Τστατούοα . . . . . . . . 'Αλεξανδοουστόλεως
.
ΒλαδικαυπὰςΓοοζνἀμας Σταυοουπὀλεως κλπ...
Ώ
Βακου̃”Αζ,εμ1πα'£τζ,ὰν
..
. .
2,500 2,000 2,500 1ὁ,000 10.000
18181884
18281818 1828 1878
»
Κονμπὰν._ .
.
. . . . . . . . . .
Σ
Κνβ8ΩΨεί0Ό Μ Θαλάϋ·
2θ,Ο00 Πολλοὶ'συνῳκίσ·θ. ἀπὸ του̃ 18ῦ8 18Β4,ὀλίγοι. δὲ ἀπὸ του̃ 181880 80,000 Πολλοὶ. συνῳσοίσθ. ἀπὸ του̃ 1858 1884, δὲ ἀπὸ του̃ 18841 ὀλἱγοτ . . και. εντευθεν 2ὕ,000 Πολλοὶ. συνῳκίσθ. ἀπὸ του̃ 1858 1801. ὁλίγοι. δὲ ἀπὸ του̃ 1884:
ἔὔὐ,000
›
182818'ῖ8 18581882 18181884
»
18ι̃8ἰ1884
›
Σοχοὑμ μετὰ 48 χωο.
,
Ώ
Κοιμαία;
Χεοσῶνοη̨,
. . . . . . . . .
Ό
Μαοτανουπόλεως .
¦Οδ·ησσου̃ ' .
Νωιολάεφ,
;
. .
1804, ὀλίγοι. δὲ ἀπὸ του̃ 1881 καὶ ἐντευ̃ϋεν. 403000 Συνῳκίσΰησαν ἀπὸ του̃ 1115
1
καὶ ἐντεῦϋεν. Πολλοὶ συνῳκίσθ. ἀπὸ του̃ 1858
. . . . . . . .
..
τ
. . . . .
τὸ
259000 Β0,000
>>
> >
>>
1?'ἶἴ›1828
1828 18ἶ18
>
>
ὅλον
8481800
ν Η Ὁ Ψ
68
Εἰς τους ὥς ἄνω 848.300 Ποντίους παλαια̃ς ἑγκαταστάσεως δέον νὰ προστεθὥσιν οί κατὰ τὸν παρόντα πόλεμον μεταναστεύσαντες. ἔκ τῶν Βιλαετίων 'Γραπεζου̃ντος καὶ Σεβαστείας/ κυρίως, είς:
Τσιατούραί . . . . . . . Βόρειὅν Καύκασον . . . 20.000 Νότιον Καυκασον . . . . . . . 2θ.ΟΟΟ Σοχοὑμ (Διοσκουρίάδα) . . . . . . 1ῦ.ΟΟΟ Βλαδικαὔκαυσον, Σταυρούπολιν, /Κουμπὰν καὶ Κυβερνεῖον Μαύρὴς Θαλάσσης . . ἴ›Ο,ΟΟΟ ”Οδησσόν, Κριμαίαν καὶ ἀλλαχου̃. . ἕὔἔῃθθίλ Τὸ ὅλον . . . . λῦἔ ΌΟΟ Κατ” ἀκολουθίαν οί ἔν τῷ Καυκάσῳ καὶ τῇ_Νοτίῳ Ρωσία 'Ἑλ ληνες ᾶνἐρχονται εἰς ὕΟΟ›ἔ3ΟΟ. Πρόκειται περι τῶν Ἑλλήνων του̃ Πόντου. ”Αλλὰ καὶ ἄλλοι “Ελληνες προερχόμενοι Αίγαίου καὶ τη̃ς κυρίως Ἑλλάδος. είσὶ παλαιόθεν ἐκιτῶν νήσων του̃ ἕγκατεστημένοι ἔν τῷ Καυκάσῳ καὶ τῇ Νοτίῳ Ρωσία. καὶ δὴ ἀπὸ τῆς ἔπαναστοίσεως του ”Ορλώτρ, ἐπὶ Αἰκατερίνης τῆς Βί: ί”Βν Χερσῶνι. Νικολάεφ, ”Οδησσῷ. . 1Ο.ΟΟΟ » ΡοστὸβΤαϊγανίῳ . . . . . 1ὀ,ΟΟθ Φ Μαρίανουπόλει . . .
τ
Δ
εΠότι (Φα̃σιν) . . . Κουταίδα (Κυταίδα)
Βατοὺμ (Βαΰὺν Λιμένα).
. . . .
. .
.
.
.
.
.
1Ο,θΟΟ
1τΟΟΟ ΖΟΟ ΖΟΟ
.
.
_.
.
.
_
'.›
››
Κριμαία
Βατουμ
ἄρα
_
.1ὀΟ,ΟΟΟ
80,ΟΟΟ 1Ο,ΟΟΟ
_.
.
.
. .
.
. .
. .
.
.
››
. .
.
.
Τΐὁβθθ, περὶ οὔ ἰδταιτέραν δὲον νὰ ληφιἶλῇ μέριμνα. διευ κολυνομένης τη̃ς παλιννοστήσεως των Ποντίων, καὶ δὴ τῶν κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον ἀπελαθέντων, /ὲκδιωχθέντων, φυγόντων. καὶ κατοχυρουμένων τῶν δικαίων τῶν ἄλλων διὰ συνεννοήσεωνς καὶ συμ φωνιών μετὰ τῆς =Αρμενίας, τῶν Κρατών τοῦ.Καυκάσου.ὶ τῆς Ουκρα νίας καὶ τῆς “Ρωσίας “Ο διαπρεπέστατος Διευθυντὴς του̃ιἶδἴπουρ γείου ἐπὶ τῆς Περιθάλψεως κὶ. Χ. ”Ροι̃Σλός, εὶδικῶς μελετήσας τὸ ζή τημα, παρεσκεὑασεν ἀρτιώτατον ὀργανισμὸν πρὸς ἔνίσχυσιν. ὁργά νωσιν καὶ κατεύθυνσιν του̃ Ἑλληνικου̃ τούτου ὅγκου. προωρισμένου πολλά. πάμπολλα νἀποδώσῃ ἑθνικῶς ὑπὸ πα̃σαν ἔννοιαν. Βεβαίως ἦ σπουδαιοτάτη ἐργασία του̃ κ. Χ. Ροὶλου̃ς τυγχάνουσα τη̃ς πρεπού σης προσοχη̃ς. θα τάμῃ νέας λεωφόρους δράσεως. μετακινουμένων
. . .2Ιῦ,ΟΟΟ καὶςτης Νοτίου “Ρωσίας μετὰ τῶν κατὰ τὁν τελευταῖον πόλεμον ἐκεῖ προσωυγόντων α̃νέρχονταί είς 'ἶ1ΰ.ΒΟΟ. μὴ συμπεριλαμβανομένων .τῶν ἀλλαχοῦ τη̃ς Εἶαρωπαϊκῆς καὶ τῆς ”Ασιατικῆς ”Ρωσίας ἑγκατεστημἐνωνἙλλήνων, υ̃περβοίινόντων δὲ τὰς ὅΟ,ΟΟΟ. οὕτω ἔχομεν ἐν Καυκάσῳ καὶ ἑν.”Ρωσία πληθυσμὸν Ἑλληνικὸν
ευ Οί Ελληνες
·Ιίαυκάσου του
Τὸ ὅλον.
.
69
καὶ συγκεντοουμένων τῶν ἔν λόγῳ πληθυσμῶν κατὰ τοόπον ἔνθεν μὲν ποοάνοντα τὰ ἑθνικὰ ὴμῶν ποάγματα, ἔνθεν δὲ ποονοοῖιντα πεοὶ τη̃ς κοινωνικής ισυγκοοτήσεως παοαγόντων Δὰπαοαθοαιύστως, ἐθνικῶν. Ὁ Ποντικὸς οὕτος πληθυσμός, πολλὰ ῖδὼν καὶ παθών, πεσὼν ἐκ τὴς Σκύλλης εἱς τὴν Χάουβδιν, ὴπειλεῖτο ὑπὸ ἔκοωσισμου̃, δν οἱ Πανσλαυἱσταὶ συστηματικῶς καὶ μεθοδικῶς ἐπεδίωξαν, διαοπάσαντες εκκλησίας καὶ σχολεῖα, ὰπανοοεὐσαντες τὴν διδασκαλίαν της ἑλληνι κης καὶ τὴν' χοήσιν αἶιτὴς ἐν ταῖς ἔκκλησίαις. Μικοὸν ἔτι καὶ θὰ ἑκλαιομεν τὸν θάνατον, τὴν ἔκλειψινὰπὸ του̃ ποοσώπου της γής 8ΟΟ,ΟΟΟ Ἑλλήνων, διότι, ὲζαιοέσει τῶν ὁθθβθθ Ἑλλήνων του Πόν του, των 2ι̃ἔ›,ΟΟΟ ἄλλων Ἑλλήνων, ποοεοχομὲνων ἔκ των Νήσων του̃ Αἱγαιου καὶ ἄλλων τμημάτων τής Μικοα̃ς ”Ασιας, ᾶπαντῶσιν ἐν τῇ Νοτιῳ”Ρωσία, ἐν Ιίιέβῳ, ἔν Μόσχα, ἐν Σιβηοία καὶ ὰλλαχου̃ ἕτε οαι 24,?ΟΟ,Ἑλλήνων. ”Αλλ” εἶιτυχῶς, ὲπελθουσης ἑγκαἰοως της πτώσεως τη̃ς Τσαοικῆς ”Απολυταοχίας καὶ τῆς ΠανσλαυῖστικὴςἙταιρείας, ᾶνἐ ι . ι ε κ πνευσεν ελευθεοως Ρωσια Ελληνισμός, ὥς τοσοι αλλοι πληθυ δὲ της 29 “Ιουνίου 1917 ήοἔαντο ὰξιοῖιντες σμοὶ μὴ Σλαυἱκοι, οἱ ”Ἑ]λληνες, τόσῳ ἔν ἱΡωσία ὅιπομείναντες ὅσῳ καὶ οἱ ἔν τῷ Καυκασῳ, αδτόνομον ρἐκκλησιαστικὴν διοικησιν, τὴν χοησιν της|ἑλλη νικης εν ταις εκκλησιαις και την ιδουσιν σχολειων πασης ταξεως. Ἱἔὶλά ιστα έ ι του̃δε ὲπετευ θ σα πλ` πά τω ὁ ἐκεῖ Ἑλλ ι ι .Ϊηνι ὶἔλἐο. ι ἔη νωιην σμος, κατδη ο εν Καυκασῳ, ο πολεμησας νενναιοτατα και ηοωικω τατα δι ιδιων μεοαοχιων .κατα Τουοκων και Μπολσεβικων, θὰ τυχῃ ἐθνικὴς καὶ πολιτικῆς ποοαγωγὴς, κατοχυοουμένης ὅιναμφιβόλως τῆς δποστάσεως αυτου δι” εὶδικῶν διατάξεων ἐν ταῖς συναφθησομέναις μετὰ τῶν ,κατὰ χώοας πηχθέντων ὴ πηχθησομένων Κοατῶν συνθήκαις κι `ὶ \ και συμ;βασεσιν.~ Αλλα δεν~ προκειται πεοὶ τοΰτιἰυ' ποόκειται ειδικως πεοὶ τουζητη ματος, της τυχης των Ποντιων., οιτινες, ομαδικως εις χωοια ιδιαι τεοα βιου̃ντες καὶ πολυπληθεῖς ισυνοικισμους ὰποτελου̃ντες, θὰ σπεύ ~ υ ~ ' ἶΙω|σι να¬επανελθωσἔ›!3ε,βαιως εις ετὴν πάτοιον γηνη̨ειἶιθὺς ὥς ἔν τω̨ οντῳ αποκαταστα ·ῃ ταξις καὶ ησυχία, εῖιθυς ὥς εκλείψωσιν οἱ λό γοι, ῶν ἕνεκα πανοικὶ μετενάστευσαν, εἶιθυς ὥς ποοαχθῇ του̃ Πόν | _ | | τουλη Εἶθνιἰἔή Υποθεσἑςχλἔης ποοβλὶεἱιμεως τι'ἕητ·ηςὥποαχμα1τ‹ἐήι.ἑέιἑιἔἔ ο ο ικος αοι μος των ι νων του οντου ανε η εις , (?1Θ,ῦδ2|υ̃ΟΟ,?›ΟΟ), δεδομένου ἄλλως τε, ὅτι αἱ κατὰ τὸν Καύκὰσον χῶοαι, ἔν αῖς οἱκοἴισιν ὰθοόως καὶ ὁμαδικῶς Πόντιοι, καὶ 'δὴ αἱ πεοιφἐοειαι του̃ Κυβεονείου Κάος, του̃ Κεντοικου̃ καὶ ”Ανατολικο·υ̃ ”Αντικαυκάσου, του̃ Βοοειου Καυκάσου, μὴ ἑμφανίζουσαι τὸν πλου̃ τον, τὸ εὔφοοον, τὸ εἱικοαὲς τῶν Ποντικῶν καὶ Κολχικῶνυ χωοῶν, | \ | ε Η 3 ι̃ | \ \ επ ουδενι λογω̨ θα συγκοατήσωσι τους Ποντιους, την χωοαν αυτων μόνον σκεπτομἐνους καὶ εἰς ταύτης τὴν ποοαγωγὴν καὶ τὴν ᾶνάπτυ ξιν καὶ τὴν ὰποκατάστασιν ,ἑμμόνως ᾶποβλἑποντοις. ”Αλλὰ καὶιἄλλοι | ~ Ποντιοι, απὸ ιμακοου ἔγκατεστημένοι ἔν (Ρουμανία, ὅπου τὰ γράμ ν! \ | ` ματα, τας τεχνας, την νεωογιαν, τὸ ἐμπόοιον ἔδιδαξαν, θὰ παλιν νοστήσωσιν.
Ε
ιχ
νἔ
Ώ
Κ
Ά
3
κ
κ
κ
τι
ἔἔ
Ώ
Χ
Ω
_
Ο
3
_
Ω
_
Π
Δ
ο ἑω Ξ"
(Ὁ
ΕΠΓΛΟΓΟΣ
'Γοὶαότηυ̃ ἐν ᾶδοαὶς γόαμτὶαι̃ς `·ῆ Ἑλληνικὴ τδυναμὶς του Πόντου, της χωοας εκεὶνης, ητὶς κατα τους αοχαὶους χοονους, κατα (ταυς αε σους αὶῶνας καὶ κατα έτους νἶωτατους χοσνους ενενετο, καὶ ανεἔαο τητος ουσα καὶ δουλευουσα, οφαοος καὶ ο οροοευς του πολὶτὶσμου, τῆς γεωργίας, της ἐμποοίας, ἑκπολὶτίζουσααους πεοὶοίκους λαους
ληντσμ.ου|ογκος, ο κατασκηνωσας απο της Πη̨ωτοελληντκης εποχης ἔν ταῖς χωοατς αὐτῶν, δὶαμαοτύοονταὶ δὲ α̃συνεὶδήτως καὶ α̃συναὶ σθήτως, ἀλλ” ὲπὶνσαφτκώταταἑπὶτοαπητω ἦ ἔκφοασὶς, διὰ τῶν ῆθῶν, ἐθίμων, παραδόσεων, τη̃ς φωνη̃ςὶαῦτῶν, καὶ ἑκεῖνοὶ, οἴτὶνες, ἀπὸ πολλοῦ, ἀποβαλόντες την πάτοὶον θοησκείαν, λέγουσὶ μέν,/ὅτι εἰσὶν ”Οΰ·ωμανοί, ἑξεγεἱοονταὶ δὲ καὶ ἔξανίστανταὶ, ἐὰν ἄποκλη θῶσὶ Του̃οκοὶ. Τοὶαότη καὶ τοσαύτη ἦ Έῖλληνὶκη δόναμις του̃ Πόν του, τῆς ᾶπαοαμίλλου ταύτης Γη̨ατκίας, κατὰ την ἔκφοασὶν του̃ Φαλ λμεοαϋεο, ὥστε ευ̃ποοσδέκτως καὶ ἄνευ οἰασδήποτε δυσφοοίας θὰ ἐδέ χοντο οἱ ἶὶῖλληνες την· υπο Δτεθνου̃ς Ἱἔπὶτοοπῆς Ἐπὶστημόνων δη μογοαηζἐκην εἑοευναν κἔὶ δὶακοτβωσὶν °της| συ3ἶ.οοτ·ήσεως| του̃ πληὶὶυ σμου, ε ης εμφανως α ποοκυψῃ εν οποιῳ ε αχὶστῳμετοῳ συνεὶσ φέοουσὶν εἰς την συγκοότησὶν αὐτοῦ οἱ 'Γου̃οκοι καὶ οἱ ”Οθωμανοί. Ἐκ τοιαύτης δημοςγοαφὶκῆς ὲοεύνης θὰ ἕπὶφανῇ φωτοβόλος ποανματὶκη ἀλἠθὲὶα, ἢν ἄτελῶς καὶ ῶχοῶς α̃πεδώκαμεν ἐν τοι̃ς ποόσυ̃εν κεφαλαίοὶς, ποαγματὶκη ᾶλήθεὶα, ἐξ ἦς καταφώοως θὰ δὶα στὶστωθῇ, ὅτὶ οἶ. Ἑλληνογενεῖς καὶ Φουγοπελασγὶκοὶ πληθυσμοί, \ ως Τουοκὶκοὶ συχνοτατα φεοόμενοι, ου̃δεν ποὸς τους Τυυοκους 3! κοινον εχουσιν, ευ̃χόμενοὶ νἀπαλλανῶσὶν αυ̃τῶν, ἴνα ἐπανέλθωσὶν εις ` Η ·~ | \ Ι τους κόλπους του “Ελληνισμου η ἴνα ἐν κοὶνοποαγὶα καὶ συνεογασὶα μετὰ τῶν Ἑλλήνων στήξωσὶν Ἄνατολτκην Ὁμοσπονδίαν. Ἐκ τῶν
τ
καὶζωογονου̃σα τῆς|γης α·ῦτῶν τὸν|φυσὶκον στλου̃τον. Τοὶαότη χῶοα, ης τα δτασαἶζοὲὶενα λαογοαφὶκα, ἕλωσσὶκα καὶ ἶθὶμονοαφὶκα λειψανα, ως καὶ τα απαντωντα εθνὶκα εμβλήματα, βοωσὶν οτι, καὶ παο" ἑκείνοὶς, οἴτὶνες, εἰς βίαν ῦποκόψαντες, ᾶπέβαλον την πάτοὶον θοησκείαν, ἢ καὶ την γλῶσσαν, η̨̃ωηοὰ δὶατηοεῖται. ῆ ᾶνάμνησὶς τη̃ς ἐθνὶκῆς συνεὶδήσεως. Οἱ Πόντιοι πάντες, ἄλλοὶ Χοὶστὶανοί, ἄλλοι Μουσουλμα̃νοὶ ἐν τῷ φανεοῷ καὶ Χοὶστὶανοὶ ἐν τῷ κουπτῷ, ἄλλοι. Μουσουλμᾶνοὶ ἢ ἀνάμὶκτόν τι θοήσκευμα ἔχοντες, δταμαοτόοονταὶ ἔντόνως~κοὶτὰ τῆς εἄγενου̃ς συκοφανῖίας, ὅτὶ ἔξέλὶπεν ὁ μέγας τοἶσ Ἑῖλ
Ω
7
2
Ἱῖλληνογενῶν, καὶ Φουγογενῶν πληθυσμῶν, οἱτινες παντες βὶαἱως ἐἔιλασμἱσθησαν μετὰ την πτῶσἱν τη̃ς Αῦτοκοατοοἱας της Τοαπε η̨̃ου̃ντος, ὀοθόὀοη̨̃οι ποὸ ταύτης, ἄλλοι εἱσὶν λεωλοε Διεκωκιιεινοιὶ ἄλλοι εἱσὶ ελεινιοε Διεκλικκειπιοι καὶ ἄλλοι εἰσὶν ελλιιιιοτεινειετνι Φεγτο
ἱἙΝε|Σ ΕΞΟΘΩΜἈΝΙΖΟΜΕΝΟΙ.
.
1ον) ΑΣΦΑΔΩΣ Διεκωκιιεικοι εὶσὶν οτ Κλωσωί, οτ °Οῳτταὶ, οἱ Δεβένται, οἱ Μοσσύνοικοι) οἱ Ἱἱμαζόνες, οί Καμαη̨ϊται, οἱ Ϊἶαφλανόνες, ῦπαγόμενοι νυ̃ν φυλετικῶς εἰς τοὺς Δαζούς, τοὺς Σάν νους καὶ τοὺς Χάλυβας, οἱ Μεσοχαλὅηνοὶ καὶ οἱ Βιϋυνοἰ. ἱΠεοὶ πάντων τούτων ὲμεοἱμνησεν ἦ μετὰ τὸν Κοιμαἱκὸν πόλεμον γενομένη Συνθήκη τῶν Παοισἱων, ὰναγοάψασα ζ›ητην\ διάταξινλὑπὲη̨ τω̃ν ἑξιλαμισὕέντων Χη̨ιστιανω̃ν, δικαιονμἑνων νὰ ἔπανἐλθωσιν εἱς την ποἱτοιον θοησκεἱαν, Οἶιτοὶᾶνἑοχονταὶ εἰς ἶθὅςθῦῦ. 2ον) Βλεικοε Διεκλικιιεικοι εἱσὶν οἱ Κόλχοι ς1νΙινντ›ελοὶ), οἱ ἱἔθυὕῖνοτ (Κηζηλ Μπας), οἱ Ϊἔουη̨οῦκοι (Παφλαγόνες, Βιθυνοἱ, Λύκιοι), οἱ ”Αϋίννανοι, οἱ Κόπται, ὰνεοχόμενοι ὅλοι ὁμοῦ εἱς
ὅ2θ„ΙΘ8.
οον)
°
τὸν ἱθθωμανισμόν, ἦ ἱδέα της Θοη τκείας πρὸς την ἱδέαν του̃ Κοά τους, τῆς Δυναστεἱας, τούτου δἱ ἕνεκα δὲν ἐκτουοκίζονται, ᾶλλ” ἐξ οϋωμανίζονται, μεταβάλλονται δηλαδη εἱς Ὁθωμανἱδας ἱὶ ”Οθωμανι κοὺς (ἱθσμανλἠδας), εἱς υ̃πηκόοος του̃τἱ ἔστι του̃ Κοάτονς, ΰ ἱδοοσε, τῇ σιινδοομῇ ἐπἱνωοἱων Ἑλλήνων, ὅ ἱοσμὰν ἱὶ ”Οθωμάν Τόσω̨ ποαγματικη εῖνε η αλήθεια αὕτη, ὥστε οἱ: μόνον αυ̃τὸ Κοάῖτος ονο μάζεται ἱθθωμανικὸν (Μεμαλὶκἑἴἱθσμανιἐ), οἱι μόνον οἱ ἱὶλύντοοες ἀποκαλου̃σιν αὐτοὺς ”Οσι.ιανλ·ήδας (Ὁσμανληλάο), ἀλλὰ καὶ αἶλτοὶ οὔτοι, οἱ ἐξοὕωμανιζόμενοι,ἐξαγοιου̃νταιι̃ ἐὰν ἀτιοκαλέοῃ τις αὐτοὺς Τσόο κους) οἱἔς στεοιφοονου̃σι καὶ μισοῦση καΐὶἱ ὁὶ γοοἱφουσιν ὁ Ηοῃτἰ Ματἱαὶεα καὶ. ἄλλοι; ὡς ἔξηγοιου̃ντο οἱ Οἱγγοοι, οἱ Κοοοἱται, οἱ Τσέχοι κτλ., ἔὰν ᾶπεκάλει τις αἱποὺς Αῖιοτοιακοὺς καὶ οἰιχὶ ἱΑψ ἕοτἑονικοὐς, ῦπηκόοος δηλαδη ἱἢ πολίτας του̃ ”Αψβοοογὶ›ιου̃ Ἑἕοάτους, ως εξηγοιοοντο οι Πολωνοῇ οἱ Λιθουανοἱ, οἱ Φιλλανδοὶ κτλ., εὰν ἀπε ἀπο κάλει τις αὐτοὺς ”Ρώσοος, ὥς ἑζαγοὶου̃νται οἱ Φλαμανδοἱ, καλέσῃ τις αὐτοὺς Βέλγους.
ειιιιιικοτετιειε “ιι Φνττοτεινειε τεοοονιωιιτοκειιοι εἱσὶν οἱ Ἱἱφσάη̨οι ἢ Ἰσαυη̨οι, οἱ Τη̨οκμηνοὶ (Τουοκομα̃νοι), οἱ μέτοικοι ἱἱἰβηη̨ες (Γεωη̨νιανοὶ) καὶ Κω̨κάσιοι, ἀνεοχόμενοι ὁμοῦ εἱς ἕ3ΟΟ,ΟΟΟ. Παοἱ αὐτοῖς συγχέεται, ὥς ἐπὶ τὸ πολύ, ὁ Μουσουλμανισμὸς ποὸς
Ὁ Πόντος) η ὰοχαιοτάτη αὕτη καὶ ἀναλλοἱωτος παοὰ τῶν χοό νων την πάοοδον Γη̨αικία, κατὰ την ἔκφοασιν του̃ Φαλλμεοάϋεο, παοἐμεινεν ᾶκοαιφνῶς καὶ γνησἱως Ἱἑὶλληνικός, οἱος ἀνέκαθεν καὶ παλαιόθεν ἦτο. ἱγπέστη ἐπὶ μακοοὺς καὶ σκληοοὺς αἱῶνας δου λείανμἀλλἱ οἱιδέποτε ἔλησμόνησε την εἴιγενῆ αὕτου̃ καὶ χαοίεσσαν γλῶσσαν, ὥς δὲνἱὲλησμόνησε, ἐὰν ἀπεμακούνθη αἱιτῆς ἔν χαλεποἱς χοόνοις, τὰς σταοαδόσεις αίιτου̃ καὶ τὰ ἔθιμα. Τὰ δὶασῳζόμενα
αμα
ΰ ~ 5 και εθιιιθν α ικα λε'/Ι 'ανα αι απειρια εθνικων εμβλη ματων, βοῶσιν ὅτι και παρ” αὐτοῖς τινες, εἰς την βίαν υποκύ ψαντες, όιπέβαλον την θρησκείαν ιι και την γλῶσσαν, ζωηρα διατη ρειται ἔτι ἦ ἀνάμνησις της ἐθνικη̃ς συνειδήσεως. Ὁποία ιἦ είς α̃ντο γῖην δύναιιις του Ἑλληνισιιου̃ καδΰ ὅλου μαρτυρείται και ἔκ χωρών μεμακρυσμένων, ἐκ χωρων, ἐν αἶς ἔδρασαν και διεκρίθησαν ὁίλλοτε οι Ε/Ελληνες. ”Βν τῇ κατω Ἱταλία, Μεγαλη Ἑλλοίδι καλουμένη τὸ πάλαι, διατηρου̃νταιτ μεχρι της σήμερον λείψανα τη̃ς γλώσσης τῶν τιατἑρων ἦμῶν, ὁ ιδιοίζων Ἑλληνικὸς ιματισμός, ἢθη και ἔθιμα Έλληνικά.ίΑί ἐν τῇ ἐκαρχία της Νεαπόλεως κῶμαι Μαρταίου, Κα λιμγέρας, Καστριγνάνους Ζολίνου, Μαρτογνάνου, Στηρνατίας, Σολε τουἰ Κυριλιανου δοιασῷζουσι γλωσσικὰ μνημεία Ἑλληνικῆς αυτων καταγωγης, ως μαρτυρεί η γλωσσολογικη και εδιιιογραφικη πραγματεία ίτου̃ ίἔἰοεερρε Μοτοει. ”Ε]ν ἄνΰος Ἑλληνικὸν μικρόν, α̃λλ3 ῶραιότατον, ἔκ της συλλογης ταύτης τῶν μνημείων του̃ λαου ἐκείνου ἀοκεῖ ῆμι̃ν ὡς πρόχειρος άπόδειξις. Ὁ μικρὸς σταῖς οῦτωσιν ΰ _Ἱ ` εν Σολενῳ προ σευχεται :
" λ(1)σσι7ί(].
ἴ
ι
ι
ο
κ
»
Χ
Ο
Ά
>
ύ
Ρ
#
Ά
Στὸ κραββατοίκι μου ,μβαίνω ογὼ νᾶπλώσω και ”μβαίνω μὲ την μανα μου Μαρία. ΕΗ μάνα μου Μαρία πάει ἀπὸ 3δῶ και μου ”φίνει τὸν Χριστο γ1ὰ πουμπανία.
δίασῷζονται ἔτι ἔθνικὰ ἡμῶν λείψανα. ”Εκ*πάντων τούτων ἀριδἠι διαπιστου̃ται ἦ ἀντοχη του̃ Έλληνισμου̃, ὅστις, ἐὰν ἐν Ίταλίοι διασώζῃ βαθύτατα ιχνη διαβασεως, κατὰ μείζονα λόγον ᾶκμαιότα τος διατηρειται ἐν ταιςγνησίως Ἑλληνικαις χώραιςγλ και τοῦτο, διότιγςὡςὁεῖπἑε Γαλάτης ανηρ, ὁγπολυς Βιιιιἰε Βςςἔετ, «ἔθνος διατηρου̃νεν εαυτῳ γενναῖον χυμον, εχον τοιοῦτον ττατριωτισιιὸν και γενναιότητα και διελδὸν διὰ τοσουτων ταπεινὥσεων και επιδρο μῶν παλαῖσαν δ= ἐπὶ τέλους νικηφόρον κατὰ της βασκοίνου αυ̃του̃ τύχηςγ δὲν ἀπεϋανε, αλλα ζῃ ἐν τη ἀΰανάτῳ αυτου γλώσσῃ και ἔχει ὑπὲρ ἑαυτου̃ τὸ μέλλον» (Ως δὲ δὲν ἀπέθανεν ἔν Ἱταλία, χώρα ξένη, δὲν Εἶιπὲθανε κατὰγμείζονοι λόγον και ἐν τῇ κοιτίδι αυτου, ἐν τῇ`γῇ αἔἔλληνικῃ, και, ως μη οποθανον, εἔαιτειται, Ἡδιεκδικουν και τους Ελληνας την καταγωγην Μουσουλμανοτς η αλλους, την δια δημο γραφικῆς |ὲρεόνης διακρίβωσιν του πρανματινωῦ α̃ριὕμοῦετσυ̃ εΈλ ληνορζθοδοξουιπληθυσμουγ υπερβαινοντος κατα πολυ τον|υφ ημων εν τοις Στατιστικοις Πιναξι της μελετης ταυτης σημειουμενον, και τοῦ ἀριὕμοῦ τω̃ν ἐκ τω̃ν Μουσουλμάνων, Χριστιανω̃ν ἐν τῷ κρυπτῷ, ὕελόντων νὰ ἑπανέλὕωσιν εἰς τὴν .ὰτάτριον ϋρησκείαν, καθ” ὁὶ ὥρισεν ἔν ρητῃ διατάξειῆ Συνθήκη τῶν Παρισίων.
λως
7
Μία μόνη λἑξις ξενικη ἐν τῇ καιδικῇ ταύτῃ προσευχῇ, και αὕτη υιοδετηθεῖσα υπο της κοινης γλωσσης, δηλοι̃ ημῖγ τὸ δοόλιον ἦμαρ, ο διηγαγεν ο λαος εκεινος ”Αλλα και ἐν Καλαβρία και ἐν ”Απουλία
73
Και ὅταν τοιαὔτη ἑμαὀανίζηται ἦ αλήθεια, ὅταν τὰ πράγματα ~ \ Ι ΰ | "' \ τα ςωντα και τα γραμματα τα φλεγοντα ενεπιγραφων πλακων\ και ἑτθιμογραφικῶν μνημειων τοιαῦτα βοωοι, πως ειναι ποτε δυνατον οι ι ~ ~ | ~ Ποντιοι, οἱ “Ελληνες παντες να μη υπεραμυνθωσι των δικαιων του Πόντου, της ἀπαραμίλλου ταυτης Γραικιας, ητις επι= χιλιετηριδας ἀπροσμαχητως προὔμάχησε τη̃ς Ἑλληνικῆς Φυλης; «Εν τη Φυλη ταύτῃ, γραφειο Οὶιετὶεε νεΠε.γ, τῇ κατατετμημενη υπο των .πολτ Ν | | ®| | \ | | τικων συνορων, υπαρχει μια θελησις τοσῳ ομοθυμος και μια συνει δησις τόσῳ ἔντονος, ὥστε οὔτε αἱ διοικητικαὶ καταπιεσεις της Τουρ κίας οὔτε οἱ θρησκευτικοὶ διωγμοὶ οὔτε αἱ ἔέναι προπαγάνὅατ κα κώρϋωσαν να συντριψωσιν η να ἑξασθενώσωσι την εθνικην ενοτητα ... ο ~ ~ αυτης. μεγαλη δυναμις, ιἦ μεγαλη αρετη. της 9 Ετἶνϋυ̃η ε Ομάδ0€ ταυτης εγκειται εν τῃ διαρκει ῦπρασπαΰεια αυτης, οπως παραμεινη απαραθραυστος, αναλλοιωτος ου μονον κατα χωρον, δια της αυνα ψεως του̃ διεσπασμένου Ἑλληνισμου̃, ἀλλὰ και κατὰ χρόνον, διὰ της | ι | ~ \ \ | ~ | ρυναψεως της Ϊἔἶλλαδος της σήμερον προς την ςΒλλαδαΩ τ·ης χδἶς. Ηε λατ εια π ο τ`ν στα αδοσιν εκαι π ος τους νεκ ους αποτελει εν . Ο Ο 9 ἶλ Οι ι ι ι ι ε Ν ι ταις Ελληνικαις χωραις το μυστικον .και την! πηγηνετης ζωης. 3 Απο ε . ι ε ι . Η του Ομήρου και του Ορςρεως ιιεχριατἔγἶλ σημερον η Ελατρεια. αυτη, ζωηρὰ και ἀδιάκοπος, ουνενοῖ τους ηνας, ῶν αι χωραι πα̃σαι ἔνϋυ ιί ουσι ε άλα δνόιιατα και ε άλα συ αιιατα Και πῶς εἶναι λκ μ Υ Κ μκ 'Ν δυνατον σημερον να μεταπλασθῃ με ·η Ελληνικη ψυχή, οταν ουτε των χρόνων η πάροδος οὔτε τὰ νέα ΰρησκευτικὰ δόγματα οὔτε τῶν πο λιτικών ᾶνατροπῶν τα δεινὰ ἔπέτυχον τοὔτο; Ἱἰἑν τῇ ἑλληνικῇ παρα ~ ~ ~ ΐ 3! \ δόσει, εν τη ελληνικη ψυχη ειναι αγνωστος η διακοπη της συνεχειας. ~ | | \ / Τὸ παν συνδεεται και συναπτεται προς το παρελθον. Η ιδεα αυτη, η μεγαλη αυτη ιδεα) εμπνεουσα τον συγχρονον λἔῖλληνισμονζ καδιστη σιν| αυτον ενδοςον, υπερητρανον, ισχυρον' αματοιβλητον» καιἑ θα προ σθεσωμεν) Φοινικα ανακυπτοντα παντοτε εκ της τεφρας αυτου.
κ
τ
Π
κ
Χ
μ
”
κ
τ:
.
Π
Ά
Ώ
Ά
»
κ
»
κ
Ε
3
ν
α
κ
κ
Λ
··
Λ
εν
ιν
Ώ
Ε
αν
Ρ
κ
Χ
Ά
Ε
Η
Έ?
(Ε
?β·<
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
ιο
.
//
ιἔ # Μέ
Δ.
|
άι
'Δ `|
Δ*
Μ
Οἱ Κομνηνοἱ. τὸν δικἑφαλον ἀετὸν εἶχον ὡ; ἔμιβληιια. Μετὰ τὴν ἀνἀκτη σιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὑπὸ τῶν Παλαιολὀγων καὶ. τὴν ἀνασνγκη̨ὀτη σιν τη̃ς Αὐτοκη̨ατοη̨ια; του̃ Βυζαν τίον, μάλιστα. δὲ ἀπὸ του̃ 1282, ὅ μονοκἐφαλο; ὀιετὸ; ἐγένετοι ἔμβλημιοι τῆς Αυ̃τοκη̨ατοα̨ίας τῆς Τη̨απὲζου̃ντος, του̃ ῦικεφάλου ἀετου̃ παη̨οιμείναντο; εἰη̨ ἔνδειξιν υ̃πεη̨οχη̃; ἐμβλήμοιτος τη̃ς Αυ̃τοκη̨ατοη̨ία; τῆς Κωνσταντινουπό λεως. "Άλλως τε ὁ μονοκέφαλο; ἀετὸα̨ φέα̨εται ὡ; ἔμβλημα Ποντικὸν ἀπὸ του̃ Γ' π. Χ. ταἰῶνοα̨, παΐΐ ἱι μαη̨τυη̨ει̃ται ἐξ ἐιη̨χαιοτάτων νομισμάτων τη̃ς Σινώπηη̨.
ι
Πάλι μὲ χη̨όνους, μὲ καω̨οὐς, πάλι δικά σας εἶμαι,
Α|
ἙΣΈΟΡΙΚΑἙ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
`”Ο5 Πόντος, παλαιόθεν Ἑλληνικώτατος, διεκοίδη πάντοτε κατὰ ‹ ε κ ~ ο ~ '~· τους αγωνας της Φυλής. Ακοαιον Ελληνικον ποοπυογιονμῆγωνίςετο 3 ει ~ ο › Ν \ ημισειαν επι τοειςυ̃και χιλιετηοιδας τον αγωνα τον εθνικόν, ποομα 3 / ~ ~ / 5 ¿ων~τηςΕ Ιδεας και αποτοεπωηβοιοβαοων 5επιδοομας. Ἑλλήνων μα χητων οομξητηοιον εδεχετο και ενισχυεν εν ωοαις πανεθνῶν κινδυ νων τους εκει, ως εις οικειαν καὶ γνώοιμον μητοὸς ἑστίαν, ποοσ ~ ~ φευγονταςϋομοφυλους. Φιλοξενει και βοηθει τον Ποομηδέα. Παοα κολουθεῖ εγγυθεν τους ἄδλους του ἐκεῖ σπεύσαντος ”Ηοακλεους.Συμ ι ε ~ ι · Ν Ω \ '_ 3 ποαττει ,μετα τωγ Άξογοναυτων. Μετε¿ει των μαγςων της Τοοιας υπο
¬
·
κ
×
κ
±›
'|
»
κ
κ
©
#
κ
κ
׬
κ
τος ,μετα τα\Τοωικα και του Αγαμεμνονος τὸν οικτοὸν θανατον τὸν Οοεστηα̃ και την Ἱφιγένειαν, ῖδουων μετ” αὐτῶν τα Κόμανα. Ἑκ ε Ν τ ~ ε ~ | εκη̨τ~ ηςυὲνετης, της πεμπει σημεοινης ”Αμισου, ἀποικους ιδουοντας κατα του Αδοια,τα παοάλια ἄλλην Ἑνετήν, την σημεοινην Ἑνετἰαν. .υ | ο _ \ × τ εις Πογτονοπευσαντων λἑίετα των Αχαιων και ”Αυμενιων, Θεσσαλων, εξελληνιζει τα ποος τον Εὕξεινον του Καυκάσου τμήματα καὶ διδει \ ` Ν 5.~ ~ Ελληνικαν ονομα, διασωθεν ανα τους αιωνας, εις τους καλουντας βαο βαοικως εαυτούς, και σήμεοον ἔτι, Χαΐκ, ἑπονομάζων αυτους 3Αομε | ~ : κ .., | ~ ,εκ των ~εν τη χωρα εγκατασταντων Θεοσαλων Ἄομενιων. Ἱδούει γιους Φ3ΐ›ἶΦνυμο·υς\τῃ\ Τοαπεἔουντι πολεις, μιαν εν τῇ Ζἰι̃αυοικιῇ Χεοσονήσῳ, α ην παοα τον Πλληοπογτον και τοιτην εν τη ”Αοκαδία. Μετέγει πεοιφανως παντωνγ των εθνικων αγωνων κατα τε την Βλληνικην και την Μακεδονικην πεοιοδον. β \ ἕ| ~ ~ ( Ι Ιἰαι οτε η Ρωμη, εμπνεομενη υπο των Ελληνικων νομων, υπο των Βλληνικων στοατιωτικων τακτικών, ὑπὸ της Ἑλληνικῆς εμπει κ ~ : οιας της κατα την μεσην ,και κατω ἔτοἔλιαν Μεγαλης Ἑλλάδος, κα Εελἑἔἶλι̃σε τα€= Εἶλλτλι̃νλῦιίι̃ς φοελαγγας, αλλ ουχι και το }ἔ:λληνικον πνευμα, Ο Θντθε, ἕκποοσμαχητος επι ετη υπο τον Μιθοιδατην, αγωνιζετατ, | ~ Ι ~ ποομαχων απαοαμιλλως εν συνεογασια μετὰ των ἄλλων Ἑλλήνων 5 .| ~ | ~ | ~ της Φυλής. Επικειται αναστασις της Ἑῖλλαδος, του Πόντου νεον φοβεοὸν αγώνα, ἀλλ” ὁ Μιθοιδατης δολοφονει̃ται ἔνα̨λαμβανἑλντοἐ ~ ~ / ~ | υπο του υιου, τη |Ρωμη δουλευοντας, ούτω δὲ καταοοέει τὸ μεγα × ~ λεπήβολον του Ποντου, της Βλληνιδος μητυό τὸ ὅνειοον. Πλήν
κ κ
τον
Οδιον, τον Βπιστοοφον και τον Πυλαιμενην. Δεχεται ο Πον .. |
τ
~
Δ
κ
τ
κ
λτ
°·
Χ
5
κ
τα
Ζ
Χ
Ω
_/
Ώ
Ω
Ἀ
#
κ
κ
κ
κ
κ
Ώ
Ζ
Ε
ῃ
ε:
κ
8ο
~ Ἱ ~ | οι Ελληνες, νικωντες 3 ~ / δια του πνευματος μετα ουχι ιιακοου χοονου πάοοδον, μεταβάλλουσιν εἰς Βυζαντιακήν, εις Έλληνικην την ”Ανα τολικην Ρωμαἔικην ~ΑΪ›τοκοατοἕ›ιαν. “Η λυτικη Ρωμαϊκη Αιἶιτοκοα τοοιαὲ ατεοουμενη της Βλληνικης σννδοοιιης, καταπιπτει ιιετα ιιικοον, αλλ η Ανατολικη Ελληνικη Αἶιτοκοατοοία ἀγωνιζεται επι ιιακοον, ποομαχου̃σα τῶν (Ελληνικών Δικαιων και της Εξυ̃οώπης, αποτοέπουσα ἕιδιακόποιι; επιδοοιια; και ἑκπολιτιζουσα ἔθνη και φυλάς. « Αλλεπαλληλοι επιφαινονται, γοαφει ὁ Αιἰτεὀι Ιὶειοιοεαιι, των βαοβάοων αἱ ἔτιιδοοιιαι. Οι Γότθοι ὲπελαύνουσι κατα τὸν Δ| αἰῶνα, οἱ Οἶΰνοι και οἱ Βάνδαλοι κατα τὸν ΕΪ,
Ό
Ε/
Ν
Χ
Κατα του̃; πεοιλαλητου; αυ̃τοὺ; πολεμικοὺ; ο ~ και ἐκπολιτιστικοὺ; ~ αγωνα; τουε ];[ανελληνιου (και Πανανατολικου Βυζαντιακου .. Κοατους, ο .Ποντοςἔ η απαοαμιλλο; Ελληνις και Γοαικικὴ χωοα, επιφανωἰδια: κοινεται, αγωνιζοιιενος ενδεν μεν πολεμικῶς δια τῶν ἀηττητων αυτου ~ \ ι̃ ~ ~ μαχ~ητων\ποος|α›ιοτοοἰ:ην ~ \ των βαοβαοικων ἑπιδοοιιων ενθεν δε πνευμα τικωςποος διαδοσιν των φωτων των Ἑλληνικῶν και τῶν ἑκπαγλων δο γιιάτων τῇ; θοη σκεία; τη̃ς ”Αγάπη;, τη; θρησκείας του̃ Χοιστοῦ.”Η Κολ χις, ἦ 3Αβασγια, ἦ Κιοκασία, ἦ οθσσετια (3Αλανια),ῆ “Αλβανιαγ ῆ Καυ
»
γ
σειἐ των εοων οαφων ε οι ησαντοῖς ιαυοις υπο Ω. ιηνων εσ οαλονικέων. Ποῶτοι αναιιοοφωτοιι τη̃ςἔἔοιυλγαοικη̃ς ιριλολογιας ἦααν Ἡἶλληνεςῦεν Βουλγαοια αποικοι. Ο στοωτος χοονογοαφος της Ρωσια; Νεστωο αναφερεται παντοτε ειἕ τὰ~Έἶἔληνικα χοονικα, δανειζοιιενο; και την υφην της συγγοαφης εκ των υζαντιακων εογων»
...
οι Σλαυ̃οι και οἱ ”Ανται κατα και οι ”Αοαβες κατα τὸν Ζ|, οι Βούλγαοοι, οἶ Ρωσοι και οι Βεγγοαι κατα τὸν Η] οἱ Πετζενέγαι και οἱ Σελτζου̃κοι κατὰ τὸν ἔΑ|, οἱ ζἶου̃οκοακατὰ τὸν ΙΔ| αἰῶνα. ρΠαοὰ τὰς ἐπιδοομὰ; ταυτας, αιτινες ως Δαμοκλειον ἐπεκοεμαντο η̨̃ῖφος, τὸ Βυζάντιον ἐγένετο τὸ κέντοον του̃ Εἑυ̃οωπαικου̃ πολιτισμοῦ. |”Αν.ἔδειζε| διασή ἔιου; ;ιστοοικὅιἐςὅ{ οητοοας, ιεοαποστολους, κατηχητας, αοχιτεκτονα;, ωγοαφους. ·υ εν εθνος διεφυγε την ἑπιοοοην τῶν Ἱἔξλληνων, οίτι νεἐἕκ ἶὅἶν ἀγνώατων της? ἐἰτοχης ἶκεινιὲα Σλαυἰκῶνἱ Βουλγα οικων, αγοαοικων και αοαγγικων φυ ων ιεπλασαν τα χοιστια ελὀκἐι εθνη ἶης Σεοβιοις, της Κοοατιαςγ της Βουλγαοιας, της Βεγγοία; υγγαοια; και της Ρωσία;. Το Βυζαντιον ἐγένετο διὰ τα Σλαυικα και ἑν γένει διὰ τὰ Άνατολικὰ ἔθνη ὅ,τι η =Ρώιιη δια την.Δὐσιν \ 'Ι και τον\Γεοιιανικδν κόοιιον. Βια \ ~ το=Βἐυζαντιον ταεθινηγταυτα δερει λουοι την ΰοηακεἔαν αυτων, διοτι απο τη; Βεγγοιας μεχοι της Αο ιενια και τ~ ”Α σσιυνια ῦτο τῶν Βυ αντί ω ἑσ οι ι τὸ σπέοιια Ρ·· ς ης~ κ νι της ἔκ ν νο ἶτ χοιστιανικης ι αναπλασεως. ΣΔ Εις το Βοζαντιον οφειλουσι τα γοαιι ματα διότι οἱ Βυζαντῖνοι ἔδωκαν εἰ; μὲν τοὺ· Σλαύους την ”Αλφά , ~ βητον του. Ιίοοιλλου, εις δε τοιις Ι ~ Γοτδουἔ 3 την ὸλφαβητον/ τον Οολφιλου (τοι: Καππαδοκου Θεοφιλου), και την παιδειανγγδεδομενου, ότι ιἦ Σλαυικη φιλολογία διεπλάσθη ὑπὸ =| τῶν Έῖλληνων του̃ ”Αγίου | Ν Οοους, τον Χιλανδαοιου, ~ Ν και ἐν ται; μοναις ταις υπ” αυτων ιδου ιἶιεισαιἔ εγΙ Κιεβοἶζ εν ἔἔοηλὲγοὅοια, πρ ε Ν εν Σειἐίἶια; Αιεποιοἑεἱ; |μ.ετα(ε5οα
τὸν
ΣΤ] οῖ:Αβαοοι
Ά
Χ
3!
=
Ζ
λ
κ
#
Π
λ
Χ
7
Ν
3
σ×
Ο
γ
3
×
Δ
5
Φ
Ω
(¿
±›
×
3
κ
ν
κ
δ
¦7
Π!
”
Βτ
κασιανη (Δαγιοταν), η Ἱβηρία, η =Αρμενία, ·ῆ'Καρδουχία, πα̃οα η κατὰ τὸν Καυκασον ῆπειρωτικη χώρα, καὶ ῆ ἐν τῇ αντιπὲραν του̃ Βυ̃ἔεί νου χώρα, ἢ Περατεία, ἔκ του Πόντου δέχονται τὸν Χρὶοτιανισμζν καὶ τὸν πολὶτισμὸν καὶ ἐξ αυτου τὰ παντα α̃πεκδἑχονταί, κα·δ= ὁὶ ὁμολο γοῦσιν οί κατὰ τόπους γηγενεῖς συγγραφεῖς. Ἱεἶκ τῶν χωρῶν τούτων ἄλλαὶ μὲν Φρυγοελληνικαὶ η Φρυγοπελαογικαί, ὥς τἦ Κολχίς, τἦ ”Αβασ γία, η Κὶρκαοία, ἢ ¬Οσοετία, ·ἦ ”Αλβανία, διὰ στενῶν φυλετικῶν δεσμῶν συνδεόμενατ πρὸς τους Έὶλληνας, μετἑχουοιν” ἐκἱὶὑμως πάν ὁμαίμονες, δὶς η Ἱβηρία, ἦ των των ἀγώνων της|Φυλης, ἄλλαι Αρμενία, η Καρδουχία, ανηκουσαὶ είς την Αρίαν Ομοφυλὶαν, τε λου̃σὶν ὑπὸ την ἔπιρροην τῶν Ἑλλήνων, μεθ” ὥν, συχνότατα συνερ γάζονται καὶ συμπολεμουσὶ. Τὸ.Ἑλληνικὸν καὶ ἑλληνιστικὸν ἔργον δια του̃ Πόντου προοίγεται. Λαοὶ καὶ ςρυλαὶ καὶ ἔθνη ἐκπολιτίζονται. Μνημεῖα ὲθιμογραφιὶκά, ναοί, πλάκες ἐνεπίγραφοι, παραδόσεις, κοίνα ασματοι όιψευδῶς μαρτυρου̃σιν ὁποῖα μεγάλα καὶ δαυμαστα ἑπετελἐ σθησαν. Τὸ ”Ακρὶτικὸν ”Έ]πος, η ἱὶεσπεσία του̃ μεσαιωνὶκου Ἑλλη νισμου̃ ὲπικη ποίησις, ἔν τῷ Πόντῳ, καὶ δη ἔν τῇ Καππαδοκία, δια ,πλασθεῖσα καὶ ψάλλουσα τῶν ”Ακριτῶν καὶ των ”Απελατῶν τους περιφανεῖς ἄθλους, ἑιιπνέεὶ καὶ ὁδηγει̃ τα ”Ακρὶτικὰ καὶ ”Απελατικὰ τάγματα εἰς νίκας καὶ είς δριάμβονς, οδς ίσυμπληροῦσιν ἐπερχόμεναὶ αἱ τακτικαὶ ατρατιαί, ὥν οἱ ηγἠτορες άμὶλλῶνταί εἰς γενναιότητα καὶ εἰς τόλμην πρὸς τοὺς ῆρωὶκους “Ακρίτας αρχηγούς. Μικρου̃ δεῖν ἐς 'εδιώχθησαν οι ”Αγοιρηνοὶ ἔκ της Μίκρας =Ασίας, του Καυκάσου καὶ τῆς ἄλλης Ἑλληνίδος χώρας. Πλην στυγνὸνκαὶ ᾶπαίσιον ἐπιφαίνε ται τὸ ἔτος ΤΘΟ4, καθ” “δ χριστιανοὶ της Δύσεως, οἱ Σταυροφόροι της τετοίρτης Σταυροφορίας, καταφἐρουσι τῇ 12 =Απριλίου 1204 θα νάσίμον πληγμα κατὰ του̃ όιγωνιζομένου ἔναντίον βαρβάρων Ἑλλη ντσμου̃; Τους ἀγῶνας τους ἐκπάγλους κατὰ τὸν Πόντον καὶ τὸν απα Καόκαυσον, οἱὶς ὀιπητθτανάτὶσε του̃ Γουσταυου Σλῷουμπερζὲ ράμὶλλος γραφὶς ἔν τῇ <<ΒυζαντιανῇἦΈ)ποποὶία», διαδέχονται α̃γῶνες πρὸς διοίσωσιν του καταρρέοντος Κράτους ῦπὸ τῶν Χριστιοινῶν Σταυ ροφόρων την ἑμβολην, ην καθιοτῶσί φρικωδεστέραν τῶν Τούρκων αἱ ᾶκροίτητοὶ πλεον ἔπιδρομαί. Τρεῖς “Ελληνες Αδτοκρατορικοὶ Πρίγκιπες, δ Θεόδωρος Λάσκα ρις, ὁ Μιχαὴλ “Αγγελος Κομνηνὸς Δούκας, ὁ "Αλέξιος Κομνηνός, ῖδρύουστ τρία Ἑλληνικα Βασίλειαι ἔν ”Αρτη, ἔν Νὶκαία, ἐν Τραπε ζουντι, ἴνα, ὅιντεπεξερχόμενοι κατὰτὥν ποικίλων ἑχδρῶν, ᾶνακτη σωσι την Βασιλίδα τῶν Πόλεων, την Κωνσταντὶνουπολίν, καὶανα συγκροτήσωσι τὸ Κράτος τὸ Βυζαντιακόν. Τὸ Δεσποτα̃τον της Ἱἰπεί ρου, τὸ Βασίλειον της Νικαίας, ῆ Αυ̃τοκρατορία της Τραπεζου̃ντος, οὕτω ὥνομάσθησαν τα τρία Ἑλληνικἀ Βασίλεια η μᾶλλον Ἐἔθνικὰ ”Ορμητηρὶα, ἀφ” ὥν οἶ "Ελληνες ἑξορμῶντες ἑπὶδὶώκουσί την πρα γμάτωσιν του̃ διντικειμενικου̃ αὐτῶν σκοπου̃, δηλαδη την ᾶνοίκτησιν τῆς Πόλεως .καὶ την δάνασυγκρότησιν τῆς Βυζαντιακῆς Αυ̃τοκρατο ρίας, μετὰ δαυμαστῆς εργάζονταιπατριωτικη̃ς ἐπιμονης, διεκδικου̃ντα
Τ
82
~ .. ε τ” την τιμην και την δοξαν της ἔκπληοωσεως της αναληφδειοης υπᾶ Ν ~ ~ ο τ \ | αυ̃των μεγαλης εθνικης αποστολης. Βυτυχεστεοον εγενετο το Βασι τθ | Ι \ Ή' | ~ "“' '_ λειον της Ν ικαιας, διοτι εις αυτο ελαχε, λογῳ της γεωγοαφικης αυτου ι . ~ ι ι \ . ~ . θεσεως και της γειτνιασεως αυτου ποος την Πολιν των Ονειοων, . τ , Ν \ . ι ι ·ἦ ᾶνακτησις, μετα δεινους αγωνας κατα Τουοκων και Φοαγκων, της ~ ο ' ~ Κωνσταντινουττολεως τη 2ο Ψἰουλιου 1ἔ.)θΙ,~επι Μιχαηλ του\Πα̨ λαιολογου,και η επανιδουσις της Βυζαντιακης Αυτοκοατοοιας. Τα δυο ἄλλα “Ελληνικα Ἑἔοάτη, και δη τὸ της |'Γοαπεςοῦντος, μη .συνεχομενα ἔδαφικῶς ποὁς το της Κοονσταντινουπολεοας, χωοιζομενοι σ;υτ|ου δια παοεμβληθεισων Τουοκικων και Φοαγκικων Πολιτειων, απεμειναν 3 / \ 3 ε ι ι αυθυτταοκτα και ανεἔαοτητα, πλην τελουντ α υτιο|.ην τ η δικ ~η= ν και εθνικην εςαοτησιν του Κοατους της Κωνσταντινουπολεως, της εθνι _ | ~ | κης ἕνοτητος ἔκδηλουμενης κυοιως δια της Εκκλησιας, ης .η υπατη ι· « ι ~ Έἶλληνικη κεεμαλή, το| Βλληνικον Οιιιουμενικον Πατοιαοχειον, της Νικαιας, οπου κατεφυγε μετα την υπο των Σταυοοφοοων κατα ~ | 5 ~ Ί \ 5 | _ ληψιν της λίωνσταντινουπολεως, εστανηλθεν εις την αοἔαιοτατην της Μεγαλης 'Βκκλησιας εδοαν. Ουτω εκ τοιων σπουδαιοτατων σημειων του̃ Ἑλληνικου̃ ὁοίζοντος η Φυλη ἔτεινεν ἐπιμόνως και σταδεοῶς εἰς την ἀνάπλασιν της ἑνοτητος αὐτῆςκαὶ του̃ Ιἱοατους. Την τοιαύτην υπε: ο ον π οσσταθειαν επεδιωκον συστ ατικω και τα τ›ια Κ ατι και Θεχ λ ες ι τυ ο £ αι α οθσ αυτοι :Ρ κκτσια τικαι υλημκ ι ·αι ω οι ε ισω θτ εντα Ιπ Ο Ἡ 5 9 4 ΐ ι̃ σῦ , ς ΚΩ ἐ)| π Θ επισημα εγγοαα›α,` ων αναγνωσις ποοκαιει τα ακουα και τον δαυμασμον δια το βαθυ πατοιωτικον συναισθημα, ο διεκοινε τον Βυζαντιακον Έξλληνισμόν, καθ” ου τόσα ἕιουστόιτως ἔλέχθησαν. ”Η>Αυτοκοατοοια` της Τοαπεζου̃ντος, πεοὶ ης ἐνταῦθα ποόκειται, ~ ~ ἴ Ι 5 | ιδουδη τῳ 1204 υπο του Βυη̨̃αντινου νΠοιγκιπος Αλεξιου Κομνη νου, ἀνήκοντος εἰς την μεγάλην τῶν Κομνηνών οἰκογὲνειαν, ῆτις7 6 ὔι \ 5 | \ 5 ~ ~ καταγομενη κατ αλλους “μεν εκ Ποντου¿ και δη εκ της Κασταμωνος (Κασταμονῆς), των Κομανων της Παφλανονιας_ κατ αλλους δε εκ της Κομνηςηπαοακεϋιμενης τη ΑδΡι.ανοιπολζει, ανεδειξἶμεγ|αλους€στοατηγους και μεγαλους αυτοκοατοοας εν τῳ Βυςαντιῳ. Ο Αλεξιος ο Κομνηνος, §| ~ | | | ~ | εγγονος του Αυ̃τοκοατοη̨ ος Κωνσταντινουπολεως ”Ανδοονικου του Α , καταα̨ὶυγων τιαοα τῇ θεία αὐτοῦ Θαμάο, Έι̃λληνιδι βοσιλισση της Ιβηοιας (Γεξοονιας), ῆυγατοι δε του Ανδῦοονικου, κατωοδωσεζ βοη θουμενος υπ αυτης, ναυδιαπλαοῃ |την 2ἕυτο›ἑ|οατοοιαν` της Ἱοαπε ζουντος, πεοιλαβουσαν αμα τη γενεοει αυτης απαν σχεδον το βοοειον ” τ” ικοα̃ς 5Α ίατ τιιηυα~η(ἑ|Μδ.ιΡ`σ ο ειανατολικῶ 3, ὁοι ό ε·ον βρ .ι̃ε ὑπὸ του̃ ποταμου αοι ος ( |ιον=νυν),|χωοι‹;οντος την ηνικην υτοκοα τοοιαν της Ηνεμονιας Ιβηοιας. Πλην του τμηματος τουτου, απαο | ¦. 5 Ι \ ~ / Ἱ τιζομενου εκ της ιδιως Κολχιδος μετα του Ϊἔαθεος Λιμενας (λὶατουμ) και εκ του μεγιστου μεοους του κυοιως Ποντου μεχοι της Αμισου . κ ιν ι (Σαμψουντος), ῆ Αυτοκοατοοια αυτη πεοιελαβε τὰς πεοι την Χεο _ ` \ | \ \ \ §| _' σωνα και την λίοιμαιαν `Ελληνικας χωοας υπο τοῦ ονομα της Πε. οατειας. Βοαδυτεοον, υπο την πιεσιν του Βασιλειου της Νικαιας \ ~ ιι. ... οι ι › και της Αυτοκοατοοιας της Τοαπεζουντος, ενδεν μεν αμυνομενης
\
τ
κ
»
×
»
σ
τι
»
>
Β
Ό
Ν
,
.
ι
×
Ρ·
υ
κ
κ
×
“
.
κ
κ
¬
κ
τι
κ
ε
Χ
Ά
Χ
3
Ρ
Έ'
Ώ
Ω
_
ν
~
·›
·
=
·
¬
κ
Θ
2
Χ
Κ
Ω
7
Ε
Ά
γ
τ
Ζ
'
δ
ςἔιιι
Ν·
Ά
ν
Ε
Ζ
Ω
ν
×
83
ἔνὁεν δὲ ἐξορμώσης ἐπὶ τὴν ᾶπελευθέρωσιν τῶν Ἱἱλληνιιιῶν χωρῶν, ἀνεοιτήθησανυπάντοιιτὰ προς δυσμὰς της Αυτοκρατορίας ὀρεινὰ τμή στενὴν μόνον πρὸς τὸν Βὔξεινον ἔἔο ματα τὴς Παφλαγονίας, ἐν δον σιατώρϋωσε νὰ διατηρήσῃ τὸ Σελτζουπινὸν Κράτος του̃ Ἰιιονίου, ἕπονομασθέν, πρὸς ἔξευμενισμὸν τῶν ἔν αὐτῷ απειροπληθῶν "Ελλή νων, υπο τῶν ῖδρυτῶν αὕτου̃ Κράτος Γραικιιιόν, Ρωμαίι̃κον (Ρούμ). Καὶ. θὰ σιατέρρεε τὸ Κράτος τῶν Σελτζ,οό·κ.ων, ἔὰν νέοι ἐχθροὶ δὲν ἑπεφαίνοντσ οἱ ”Οΰ·ωμανοὶ Τοῦρκοιι Οὔτοι, πρὸς τὴν Κωνσταντινού πολιν ὰποβλέποντες, υ̃πεισὴλθον είς τὰς πλείστας τῶν χωρῶν του̃ τέως Βασιλείου τὴς Νικαίας. και ὴπείλουν ἐκεῖθεν τὴν Βασιλίδα τῶν Πόλεων.”Έῖ›ιτοτε οἱ Αυτοπράτορες τὴς Κωνσταντινουπόλεως, προμα χου̃ντες τῆς Πόλεως, εἰς τὴν Αυτοκρατοριίαν τὴς Τραπεζου̃ντος κατέ λιπον τὴν φροντίδα της ἀμόνης τῆς Μικρα̃ς Ἄσίας, παραπολουθου̃ντες μετὰ πατριωτιποῦ διαφέροντος δι) εἰδιοιῶν ἀπεσταλμένων παὶ πληρε ξουσίων· τοὺς περιλάμπρους α̃γῶνας αυτὴς, ῶς μαρτυρείται ἐκ τ”ς μαπρα̃ς ἐν Πόντῳ διαμονῆς τοῦ Αυτοκράτορος Κωνσταντινουπόλεως Κωνσταν τίνου ΙΑ| του Παλαιολόγου, ἄρξαντος τιμὴς ἕνεκα τῶν τῇ Χαζαρία ὁμορουντων μερῶν του Πόντου πρὸ του διορισμουαἶιτου̃ ῶς Δε σπότου τῆς Πελοποννήσου. *Η Αυτοκρατορία τὴς Τραπεζου̃ντος, δεινους ᾶγῶνας διεξαγαγου̃σα και εἰς ρώμην ἀπαράμιλλον διασιριθεῖσσ., καθ” ἕὶ γράφει ὁ Βησσα ρίωνίὲν τῷ «Ἐἶγοιωμίῳ» αῦτου̃, σιατὡρθου ἐπὶ μαοιρὸν νει̃ποτρἑπῃ τους ἐπερχομένους ποικίλους ἐπιδρομεῖς, μεγάλα ·›ιαὶ θαυμαστὰ, ἐπι τελου̃σα υπὸ τους ὴρωϊιιοὺς Κομνηνους. Καὶ. ὅτε τῇ 29 Μαίου του̃ 14ὕ?› περιστερά, ἐκ τοῦ τρούλλου τὴς του Θεοῦ Σοφίας ἐλθσυ̃σα, ἑπό μίσε, κατὰ τὴν ἐν Τραπεζου̃ντι λαίιιὴν παράδοσιν, γράμμα ἀγγἐλλον τὴν πτῶσιν, τους θρήνους και τους ὀλοφυρμσὺς τη̃ς Πόλεως,ὴ Αυ τοκρατορία τὴς Τραπεζου̃ντος, μόνη ἀνεξάρτητος Ἑῖλληνισιὴ χώρα ὰπομείνασα, ἀπεφάσισε μόνη νἀντεπεζέλθῃ κατὰ τῶν ὲχθρῶνιτὴς Φυλη̃ς, νιιιῶσαὴ πίπτουσα. Και ἔπεσε, μαχομἑνη, ἑπτὰ ἔτη μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Κωνσταντινουπόλεως. ”Ο τελευταίος αυτὴς Αυτοκρά τωρ Δαβὶδ ὁ Κομνηνός ᾶπεστάλη μετὰ τὴς οἰπογενείας αῦτου̃ εἰς τὴν °Κωνσταντινσ·ύπολιν και ἐκεῖθεν είς Σέρρας και εἰς ”Αδρια νουπολιν. Μετὰ μιιιρὸν δὲ, μεταπληθεὶς αἰὕθις εἰς Κωνσταντινούπο λιν καὶ μὴ δεχθεις .νἀσπασῦη̨̃πὸν Ἱσλσμισμόν, ἀπέθανε μαρτυριιιῶς, παραστας προηγουμένως εἰς τον θάνατον τῶν ἑπτὰ αὐτοῦ υῖῶν, του̃ όιδελφου̃ ”Αλεξίου και του̃ ᾶνεψιου̃ αὐτοῦ. ”Ο Δαβὶδ ὅιπἐθανεν ἄφο βος ἔπιφωνῶν: «Δίπαιος εἶ, Κυριε, καὶ ευθει̃αι αἱ σιρίσεις Σου». Τὰ σώματα του συζύγου, τῶν φιλτάτων τέκνων, του̃ ἀδελφου̃ και του̃ ἀνε ψιου συνεκόμισε και ἔθαψε, ιιατὰ τὴν παράδοσιν, αυτὴ τὴς Τραπε ζου̃ντος ἦ τελευταία Αυτοκρατόρισσα Ἑλἑνη ὴ.Καντα·›ιουζηνοἴ›, μετα στα̃σα ευ̃θυς μετὰ τὴν ὲνιπλήρωσιν τοῖιῖερου̃ και πανάγνου τούτου καθήνιοντος πρὸς Κύριον. Περισυλλεγεῖσα νεκρὰ και ἄψυχσς του νωπου̃ τῶν φιλτάτων αῦτὴς τάφων, ἔρρίφθη τίς οἶδέ που τῶν ὁρνέων και τῶν ιιοράιιων βρῶμα. Τοιου̃το τὸ τραγικὸν και φοβερὸν τέλος τὴς
84
ιΑ|ἶ›τοκ ατο Ο ιας.
Αυ̃τοκοατοοίας τῆςςΤοαπεζου̃ντος, ὴτις, ἐπὶ ὀλόσιλὴοα, Ξῦΐ Ήἔτὴ ζήξ σασα και εκπαγλως των ὀωιαιων της Φνλὴς ποομαχησασα, επεσε τῃ 1ὅ Αυ̃νούστου Ιεὶὅι̃. ”Αλλά, και πεσου̃σα, τόσῳ βαθυ και εντονον οιατἑλιπε τὸ, ἐΰνικὸν ζώπυοον, ὥστε ἐπὶ ἑσιατονταετὴοιδα και πλέον οἱ ὁοεινοὶ του Πόντου, ”Ρωμανίαν ἀποκαλἐσαντες τας ἀδουλώτους αυ̃τῶν οειοάδας, ἀω” τολμὴοοιωιαὶ οἐτοομοι ῇὲξώομων, τον τοό¬ μον και τον, πανικον ενεσπειοον μεχοι αυτων των πολων. της Τοα πεζου̃ντος, ἢν μικοου̃ δεῖν ῆμἐοαν τινὰ κατἐλαβον. Οἱ Αυ̃τοκοάτο οες τῆς Τοαπεῖἑου̃ντος, ᾶνἠκοντες εἰς τὴν οἴἶογἑνε“ιαν~ των Ιἶομνὴνῶν και τιτλοφοοουἕιενοι Αυτοκοατοοες πασὴςη̨ Ανατολὴς, Ιβὴοων και Πε 9 ατειας ως εξ ε·ουσι κατ” ονοιια και ετ αασιλεια ±. , , ι , . Ή , ι ι ι 1) Αλη̨̃εςιος Α ο Μεγας Κομνὴνος 12041222, ιδουτὴς της
·
`
2) ῖλνδοόνικος Αό Γίδων ὴ Γιδας 1?2212ἕ$υ̃.
4) Μανονὴλ. Α| Μέγας Κομνὴνὸς 124ὶ12θ8. Β) ”Ανδοόνικος Ε/ 12831268. θ) Γεώργιος Αό 1Ζθῦ1280. Τ) Ἱωάννὴς Βό λ28Ο¬1298. ”Αλέξιος Β/ ὅ Μἐγαςίἱίοιινὴνὸς 12981880. Θ) ”Ανδοόνικος Γ” 18801832. 10) Μανουὴλ Β/ .11) Βασίλειος Α| 1882184Ο.
12) Βἰοἡνὴ Παλαιολογίνα 1340·1841. 13) ”Αννα Κομνὴνὴ 1ἔ}4Ι1342. 14) Ἱωάννὴς Κομνὴνὸς 1342 1844.
Ἰωάννης Α””Αξο·υ̃χος 1ἦ23ὁΙθλἰ.
1ῦ)'Μιχαὴλ Α” 1344 1349.
16) ”Αλἑξιος
Ι”
ΖΟ) Δαβιδ Α” Κομνὴνὸς 14υ̃ΒΜΒ1, ὁ τελευταιος τῆς Αὐτο κοατοοίας 'Γοαπεζοῦντος Βασιλεύς. ΩΟ ΡΒ. Ρειὶἰιηοτανοτ, ἱστοοῶν τα τῆς παοαδόσεως τῆς Τοαπε ζου̃ντος, πολιοοκουιιένὴς ἀπὸ ξὴοα̃ς ιιὲν ὑπὸ ἀπειοοπλὴθου̃ς στοατοῦ, ἀπὸ ΰαλάσσὴς δὲ ὕπὸ λῦθ σκαφών, γοάφει, ὅτι ία̃πενοάφὴ Συνθήκη, καθ” ὴν ὀ Σονλτα̃νος Μωάμεὶὶ ὁ Β” ῦπεχοεου̃το α) νὰ σεβασῦῇ τὴν ζωήν, τὴν τιιιὴν και τὴν πεοιουσιαν ,τῶν παοαδοΰησομἐνων, βό) νὰ ὲπιτοέψῃ εἰς τοὺς μὴ θέλοντας νὸιζήσωσιν ἔν τῇ ιδια πατοίδι, ὅπως μεταβῶσιν εἰς ,τὸν τόπον τη̃ς ἑκλονὴς αῦτῶν, ν|) ,νὰ ἑκχωοἠσῃ τὰς ποοσόδοος τῶν Σεοοῶν, πόλεως τη̃ς βοοειανατολικῆς Μακεδονίας, ποὸς διατοοφὴν του̃ Αυ̃τοσιοάτοοος Δαβὶδ καὶ τὴς οὶσιογενείας αῦτου̃η ῖσο βίως, ὥς τόπου διαμονῆς αὐτῶν ὁοισθέντος τὴς ”Αδοιανοοπόλεω·ς. (Ο ὁίπιστος Σουλτα̃νος, παοὰ τὰς δοθείσας ῦποσχἐσεις ιιαὶ. τὰς ἀνα λὴτρΰεισας ζητας υ̃ποχοεωσεις, ἔλεὴλάτὴσε τὴν πόλιν, ἑξέδωκεν εἰς δου
18) ”Αλέξιος Δ| Κομνὴνος ΜΙΤ144θ. 19) Ἰωάννης Δ” Καλοιωάννὴς .144θΜὀἔἕ.
1ἶ) Μανουὴλ Γ/ Κομνὴνὸςλἰὔθθἐλἔλἶ.
Γ|
ὅ
Μέγας Κομνὴνὸς· 1849¬1ΰΘΟ.
85
λείαν και εἰς ἀτιμωσιν νέους και νέας, καθ” ἕὶ ἀναφέρει ὁ Χαλκοκον δυλης, και κατέταξε τους δυναμένους να φἐρωσιν ὅπλα εἰς τὰ σώμα τα τῶν Γενιτσάρων και τῶν Σπαχήδων. Προκειμένου περι τοὐ Αὐ τοκράτορος Δαβὶδ, δέον να σημειωθῇ ὅτι οὐτος, κατὰ τὰς τουρκι κὸις πηγάς, μετέβη τὸ πρῶτον εἰς Σέρρας, ἔνθα διεμενελαμβάνων σόνταξιν, ἀλλὰ κατόπιν ἐπετράπη αὐτῷ η εἰς ”Αδριανουπολιν μετά βασις και διαμονή, ἐκεῖ δὲ συνηντηθη μετα του̃ ἑκπτώτου Δεσπότου της Πελοποννήσου Δημητριου Παλαιολόγου. ”Η συνάντησις αὕτη, τυχαία ὅλως, ὁφειλομένη δὲ πάντως εἰς τὰς Τουρκικὰς ”Αρχάς7 διότι αὐται ὲδἐχθησαν και ὥρισαν ὡς τόπον ὲξοριας της ”Αδριανουπολιν, και ἐπιστολὴ σταλεῖσα πρὸς τὸν Αὐτοκράτορα Δαβὶδ κατ” ἄλλους μὲν ὐπὸ της εἰς Μυτιλήνην προσφυγουσης ᾶνεψια̃ς αὐτοῦ Αικατερί νης, συζύγου τοὐ Οὐζοὐν Χασάν, κατ” ἄλλους δὲ ὐπό τινος ἄλλου ἔκ Ταυριδος η ἐκ ”Ρώμης, δι” ·ἦς ὐπεδεικνυετο, ὅπως α̃ποσταλῇ εἶς τῶν ὁκτὼ υἰῶν αὐτοὐ εἰς Μυτιλήνηνχ παρέσχον ᾶφορμην εἰς την καταδίωξιν και την καρατόμησιν του̃ Δαβὶδ μετα τῶνόόἑπτὰ υἶῶν, τοὐ ἀδελφοὐ ”Αλεξιου και τοὐ ἀνεψιοὐ, τοὐ ἑνὸς τῶν υἰῶν ἀπο φυγόντος τὸν θάνατον ·δια της ἑξωμοσιας. «Κατἐκειντο ἄταφα, γράφει ὁ Φαλλμεράὐερ, τὰ πτώματα και ἑγκαταλελειμμἐνα εἰς τὰ σαρκοβόρα ὅρνεα. ”Απηγορεὐθη ἐπὶ ποινῇ θανάτου πα̃σα ὑπὲρ αὐτῶν μέριμνα. ὐΑλλ” ῆ τελευταια τῆς 'Γραπεζοὐντος Αὐτοκρατόρισσα, Ἡλένη η Καντα κουζηνου̃, περιφρονησασα τοὐ τυράννου Μωάμεθ την ἀπειλἠν, ὥς ποτε η Ἄιντιγόνη την τοὐ Κρέοντος, ἔσπευσεν ἔν τριχίνῳ ἱματίῳ κρατοὐσα σκαπάνην; ὐΑποτρέπουσα δι” ὅλης της ημέρας τα ἐπερχόμενα σαρ κοβόρα ὅρνεα, ἔσκαψε τάφον ἐπελθούσης της νυκτός, ἔν μόνη ἔθαψε κηδευσασα τα δεκα περιπόθητα φιλτάτων σώματα, πρὸς ὁὶ ε 3 5 ι 5 ι 5 κ ι ε ι μετ ου πολυ απηλθε και εκεινη υπο της θλιψεως καταβληθεισα».
ν
Β!
Οἱ ΙἰΡΥΠΈΟΧΡιΙΣΈΙΑΝΟΙ
ΑΠΟ ΔΠΩΘΝΟΥΣ ΚΑΈΑΣΈΔΣΕΙΩΣ
Πολλαχου̃ της μελέτης ταύτης γίνεται λόγος περὶ Ἐἶπισήμων Διεθνῶν Πράξεων ᾶιρορωσῶν είς εῖδικην μἐριμναν ῇῦπὲρ τῶν Κρυ σττοχριστιανῶν, δικαιουμένων ἀκωλὑτως νὰ ἑπανἐλῦωσιν είς την πάτριον θρησκείαν καὶ κατ” ἀκολουθίαν εἰς την ποίτριον ἐθνότητα, ὁὶς ᾶπἐβαλον εἰς βίαν καὶ εἰςερόβον ῦποκύπτοντες. Αῖ Διεθνείς Πρά ξεις αἶ›ται είσί: οιί) Τὰ Πρακτικὰ τῶν γενομένων ἔν τοῖς Συνε δρίοις τῶν Παρισίων καὶ του̃ Βερολίνου συζητήσεων κατὰ την
1
~
ι
~
.
ι
1
.
τους εν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβευτὰς τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, δηλωσις γενομένη τῇ 18 Φεβρουαρίου 1β;ἶ›β. δί) Τὸ ΧἀτττΣερὶφ του̃ ΓκιουλΧανἑ, ἐκδοθὲν τῷ 1839 εί) Τὸ ΧἀττιΧουμ.αγ2οὶ›ν του̃ 18υ̃θ.ς“) Διατάξεις των μεταξὺ Ρωσίας καὶ Τουρκίας διομο μολογηθεισῶν Συνθηκῷν. ζί) "Αρθρα τῶν ”ί)ἱὶωμανικιῖ›ν Συντα γμάτων του̃ 18'ῖβ καὶ του̃ ΙΘΟΒ, στενώτατα βεβαίως διατυστωθέντα. Τὸ ζητημα των Κρυπτοχριστιανῶν ᾶνεκινηῦη κυρίως τῷ 1843 υπὸ τραγικὰς περιστάσεις. Οἱ Τοῦρκοι, ὥς γνωστόν, οἱ» μόνον διὰ του̃ παιὅομαζώματος, δι” οὔ κατὰ χιλιάδας οἱ χριστιανόπαιδες με τεβοίλλοντο είς Γενιτσάρους, εἰς Σπαχῆὅες, είς Δεβέντας, προηρ χοντο εἰς βιαίας ἑξισλαμίσεις, ἀλλὰ καὶ ηβηδὸν ἑξισλάμιζον τας κα ταλαμβανομένας υπ” οιῖ›τ‹ῖ›ν πόλεις καὶ χώρας. Πλην τῶν οὕτω βιαίως ἔξιολαμιζομἐνων, πολλοί, σιάμπολλοι) χιλιάδες ὁλόκληροι ἔξισλαμίζοντο ἔκ φόβου ίὶ πρὸς προστασίαν τῶν ἰδίων συμφερόντων καὶ τῶν προ νομίων αὐτῶν, ὥς συνέβη ᾶθρόως ἐν Βοσνία καὶ ἐν Ἑρζεγοβίνῃ, ἐν ”Αλβανία, ἔν Κρητη, ἔν Μικρα “Ασία, ἔν Συρία, ἐν ”Αρμενία, ἔν Γεωργία καὶ σποραδικῶς ἔν τῇ Σερβία, ἐν τῇ ”Ηπείρῳ, ἐν τῇ κυ ρίως Ἱὶλλάδι, καὶ δη ἔν» τῇ Πελοποννήσῳ καὶ τῇ Ευβοία, ἔν τῇ Μα κεδονία, ἔν τῇ Βουλγαρία, ἔν τῇ Θρακῃ, ἔν τη̨̃ Κόπρω, ἐν τῇ =Ρόδω 5 5 | Ε3~ ` \ \ ` Ἡ ~ και αλλαχου. Εῖαν επαυσε το παιδομαζωμα κατα τον ΙΠ αιωναγαλλ ἐἔηκολουθησαν ου̃δὲν ιἦττον καὶ ὲξακολουθοῖὁσιν ἔτι αἱ ὁμαδικαὶ βίαιαι
Κ
ΒἶιΘιίὶλ"ἕε): βίΐίτεὶζξὸὶν ἄἔίὁγρ αΣυἔθίίίίιὶΒνβ2 Ντίλαν ΠΣΞν(ίίιἶί|ῶν κἶὶαοίἔίίον ι ρολίνοω. γί) Δἠι̃ιωστς, ὕπὸ μορφην Διακοινώσεως, της Πόλης πρὸς
Ο
Ο
Ά
87
ἐξισλαμισεις, ὡς καὶ αἱ δι” οῖονδήσιοτε λόγον ἑκουσιοι εις τὸν Μου· σουλμανισμὸν προσελεύσεις, εἰ και κατὰ τα διεδνῶς κοατουντα, ὁπου ἀναννωοίζεται ὲπικη̨ατοῦσα ϋη̨ησπεἰα, ὥς ἐν Τουρκία, άπαγοοευε ται, δὲν ἐπιτοέπεται ὴ ντοοσηλυτευσις. Κατα τὸ `184ἑἙ νέος τις, "Αρμένιος ὀνομαζόμενος Ὁβαγ›ιήμ,ποοο· ηλθεν εις τον Μουσουλμανισμον, αλλα, μεταμεληθεις και θελήσας να ἔτιανελδῃ εἰς τὴν πάτοιον θοησκείαν, κατεδικάσθη εἰς θάνατον, :ι κι Ν ικ ~ ο κ εκτελεσθεισης της ποινης τοαγικωταταἔθ τοτε Ποεσβευτης της Αγγλιας κ · ι ε εν Κωνσταντινουπολει θττετἱίοτὰ ἀε Βεὀεωἱε πσοηλθεν εις εντοΔ νωτάτας παραστάσεις και ὴξιωσε τὴν διαγοαφὴν διατάξεως του ἶοθωῇ μανικου Κωδικος οοιζουσης την εις δανατον καταδικην παντος Χοιε στιανοῦ ὴ Ἱουδαίου ἀσπαζομένου μὲν τὸν Μωαμεθανισμόν, θέλον ι σ κ κ. ε ~ κ τος δε να επανελθῃ εις την ποωτην αυτου, δοησκειαν. ς Η διαταξις αὕτη, κατόπιν τῶν ἑντονωτάτων παοαστάσεων του̃ ΪΑγγλου Πρε σβευτου̃, ,ἔθεωιτήθη ὡς μὴ ἰσχύουσα καιἄκυοος εκατ” ἀοχἠν, άλλα δεν κατηογἠδη εδητῶς\και=α̃πεοιφοά~στο›ς διὰ νόμου ὴ'σουλτα\νικου διαταγματος, ουτω δε η επαγγελθεισα και διαλαληδεῖσα υπο του Χάττι Σεοὶφ του Γκμιιιλχανὲ (1839) θοησκευτικὴ εἔλευθεοια απέμεινε νεκοὸν γοάμμα, τῶν Κιιυτττοχοιστιανῶν μὴ τολμώντων νὰ επανέλ θωσιν εἰς τὸν Χοιστιανισμόν, δεδομένου μάλιστα, ὅτι ἦ εἰς θάνατον καταδίκη του ”Οβαγκὴμ ἐγένετο τἑσσαοα ἔτη (Ιδ4?›) μετα τὴν ἔκδο σιν του̃ ΧάττιΣεοὶφ του Γκ1ουλχανὲ και ὅτι αἱ σιεοὶ ἰσότητος και ~ ~ πεοὶ δικαιοουνης ἔπαγγελιαι αἶπου κατεπατουντο, τιμωοουμενου δια θανάτου παντὸς Χοιστιανου̃ διατελέσαντος εἰς σχέσεις μετὰ Μωα μεθανιδος και ἀἔταγοοευομἐνης ἐν μικτῷ γάμῳ Χη̨ιστιανῆς μετὰ Μουσολμανουουχι βεβαιως Χοιστιανου μετα Μωαμεθανιδο της ίιπὸ τῶν τέκνων ᾶποδοχῆς του̃ Χοιστιανισιιου̃. Έἶπελθόντος του̃ Κοιμαϊκοῦ πολέμου.(Ι8ῦ4ἱδὀθ) και ἑπικειμέ νης κατὰ (τὴν, λὴξινἑαῖιτου̃ 'τὴς σηνάψεως Συνθήκης, Πύλη ιιὴ αγνοουσα οτι, καθ α υπεδειχδη, ΰανεκινειτο συν ταῖς εισακτεαις εν Τουρκία φιλελευθέοοις μεταοουδμίσεσι τὸ τῶν ἶίουἐιτοχοιστιανῶν ζή· τηιια, ἔσπευσε, ἴνα μὴ φανῇ ῦποκυπτουσα εἰς πίεσιν, νὰ ἑκδώσῃ τὸ | \ Ἱ ~ ι̃ ~. ~ # ἶἔ0ιττι;Χουμαγ1ουν (ὶὅοθ) ποο της συναψεως και της ῦπογοαφης της Συνθηκης των Παοισιων. Των διατάξεων τοῦ ΧάττιΧουμαγιουν κοιδεισῶν α̃νεπαοκῶν καιἀσαφῶν, ὴ Πύλη ὴναγκάσθη να ποο· έλθη τῇ 18 Φεβοουαοιου 18ὀθ εἰς ταυτόσημον δήλωσινςι ῦπὸτ μοσε φὴν Διακοινώσεως ποὸς τους ἐν Κεωνσταντινουπόλει Πσεσβευτὰς τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, δἠλωσιν πσοσαοτηδεῖσαν ὑπὸ τοπον διατάξεως ~ ' (# ξ·~ δ 5 τῳ Χαττι·λ‹›ι·μαγισυν'. Η δήλωσις· αυτη εχει ως εξης: «Αι ανακοι ‹ ν :ι ι. κ 5 :ι › νωσεις, ας, ῆ Υμετεοα Ἐἑςοκοτης ελαβενἦ αφοσμήν, επανειλημμε Φ νως καὶ .ολως ποοσφατως, να ποιηση εις τὴν ”Υψηλὴν Πυλην, πσοεροοικῶς τε και ἐγγοάφως, τιεοῖ τῶν δοησκευτικῶν ῦποδέσεων, ε ε ε . ο ι Μ εγενοντο παο ημιν αντικειμενον εμβοιθους εξετασεως. ςΗ Α.Α.Μ. ὁ Σουλτα̃νος ἑκτιμα ὐψίστως και ἔν ὅλῃ αὐτῶν τῇ σπουδαιότητι ~ ι ι ε ~ 2 › τας πεοιιτρανεις υπηοεσιας, ας η φιλια της σεβαστης αυτῳ συμμα
ι
_
τα
κ
,
,
κ
Δ
·
το
'
×
σ
κ
»
°
ἄ
κ
κ
7
Ρ”
7
Υ
#
Ἐ
_
3!
ἄἶ
×
ε
×
οι¬
#
:>
κ
·
›
το
ετ
κ
γ
>>
π
σ
κ
κ
88
και τῶν ἄλλων ἔν γένει ίδία δ”ἐν ταῖς προσφά τοις περιστάσέσιν, εἰς τὴν Κυβέρνὴσιν αὕτου̃, ὅ δὲ ἶοθωιιανικὸς ›› λαὸς θὰ τὴρήσῇ πρὸς αὐτὰς ἐπὶ. τούτῳ, ἐν τῷ μυχῷ τὴς καρδίας αὕτου̃„ αίώνιον εἶιγνωμοσύνὴν. εΗ ἶδἶψὴλὴ Πυλὴ δὲν δ·ύναταιλοι< ›› πὸν ειιιὴλ νὰ ἐμφορῇται πραγματικῇςἐπιθυμίας, ὅπως εἰσακουῃ ἐν ›› τῷ ιιέτρῷ του δυνατου̃ πάσας τὰς αίτήσεις, αίτινες προέρχονται ›› ἐκ ιιέρους /αὐτῶν, ἐπειδὴ δ” ἀφ” ἑτέρου γινώσκει ὁποι̃ον τυγχάνει τὸ πνεῦμα τῶν νεωτέρων χρόνων, σπευδω, κατὰ διαταγὴν τὴς Α. » Μ. του̃ Σουλτάνου, να̃νακοινώσω τῇ ίγιιετἑρα Ἐξοχότὴτι τὴν ἐπὶ ›› τοῦ ὰντικειιιένου τουτου λὴφθεἰσαν ἄπόφασιν. ”Π 'Ϊῳηλὴ Πύλη ›› ὰνανεοϊ και ὲπικυροῖ τὰς διαβεβαιώσεις, ἱὶς ἔὅωκεν ἐν καιρῷ (λ) ›› εἰς τὰς Κυβὲρνήσεις τη̃ς Γαλλίας καὶ τη̃ς λέννλίας περὶ του̃ » ζηεηματσς τω̃ν ἀρνησιϋρἠσκων. 'Π ”Ϊψηλὴ Πύλη ὅηλοῖ πρὸς » τούτοις) ὅτι ὴ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ληφὕεϊσα ἀπόφασις ὕέλει τοϋ λοιποῦ. ἐφαρμόζεσϋαι ἐπὶ πάντων ἐνλνένει τῶν ὰρνη σιὕρὴσκων. Φέρωνἶ κατὰ τὸν ρητότερον τρόπον, τὴν καΰησυ χασιικὴν ταύτην α̃πόφασιν εἰς ννῶσιν τὴς ”Ϊμειέρας ¬”ΒἙοχό ›› τητος, κολακεύοιιαιςἑλπίζων, ὅτι ὴ Σεβαστὴ Φὕιιῶν Αυλὴ θὰ ευ̃α ›› ρεστὴθῃ νὰ ἴδῃ ἐν τούτῳ νἐαν και πραγιιατικὴν ᾶπόδειξιν, ὅτι ὴ Ἱἴψὴλὴ Πύλη ὰρἐσκεται νὰ μὴ προβάλλῃ ἀσκόπους δυσκολίας ἐπὶ » πάσης αὶτἠσεωςι ὴς ὴ πραγιιατοποίὴσις φαίνεται αὐτῇ κατορῦωτὴ καὶ ὅτι ἑποιιἑνως ὴ παρουσα ννωοτοποίὴσις ΰἑλει γίνὴ δεκτὴ ὴπὸ » τῇς Σεβαστῇς ῦιιῶν Αῦλῇς μετ” ἀλὴΰους εἱιαρεσκείας. Δράττομαι τη̃ς εῖικαιρίας κτλ. Φουάὅω» ”Η ρὴτὴ αὕτὴ δἠλωσις, προσὴρτὴμὲνὴ τῷ ΧάτιιΧουμαγ10ύν, ὅπερ ἔκοοθέῃ καθ” ὰ ἐπισημότατα οἱ Του̃ρκοι Πλὴρεξούσιοι ἔδή λωσαν ἐν τῷ Συνεδρίῳ τῶν Παρισίων, «πρὸς ἐπικυρωσιν και ἀνά ›› πτυξιν τῆς Πράξἶως του̃ Γκ1οὺλΧανὴέ, ῇτις`παι:ὴγυρικῶς~ ἑθέσπισε ›› το συστημα της ισοτὴτος και ενεκαινισε την εποχὴν των μεταρ » ρυθμίσεων ἐν τῇ ”Ο·θωιιανικῇ Αῖιτοκοατορία̨ἔ, ὰποτελεϊ α̃ναπό σπασιον 'μέρος τῆς Συνὕήκης τω̃ν Παρισίων, ὡς ὁρίζεται ὑπὸ τοῦ 9 /ἄρὕρου αὐτῆς, λένσντος ὅτι «αιισισποιεῖται ὴ ἐξαιρετικὴ σημασια ΉΪΘ δηλώσεω€ ταύτης». Ἱῖν τῇ Βερολινίῳ δὲ Συνθὴκῃ περιελήφθη ἐν ἄρῦρῳ Θ? ῆ ἑη̨̃ὴς” σχετικὴ διάταξις: «Τῆς ”?φηλῆς » Πύλης ἑκφρασάσης τὴν ΰέλὴσιν, ὴν ἔχει, ὅπως διατηρήσῃ τὴν ἀρχὴν τὴς ϋρησκενιιπῆς ἐλευὕορίας .παρέχσυσα αὐτῇ τὴν οὐ ρυτέραν ἔκτασιν, τα συμβαλλόμενα Μέρη λαμβάνσνσι σημειω ›› σινετῆς αὐὕορμήτσυ ρταὐτηςι̃ δὴλώαεωςἶ. Οι Κ υπτο ιστιανοι και δ οι του Ποντου οιτινε εις εκατον ι οι Ι η ς›× ταδας χιλιαδων ανερχομενοι, εξισλαμίσθὴσαν κατὰ το φαινομενον μετα τὴν πτωσιν τῇ; Ζἰἰλληὴικῇς Αυ̃τοκρατορίας τὴς Έραπεἔου̃ιἐτοςε <(14θ1)
››
»
χου Αῇλῇς τῇς 1”ενάλης Βρεστανίας, ὡς συμμάχων αὐτῷ Αυ̃λῶν, παρέσχεν ὰείποτε,
>>
>›
>>
>>
>>
>>
>>
±›
>›
5›
>>
π
:ι
7
«
κ
προς διασωσιν αυτων απο τῆς σφαγὴς, ἔσπευσαν, εἴιΰυς ως ο Σουλ
(Ι) Τῷ 184ΰι ιιετὰ τὴν θανατικὴν ἐκτἐλεσιν του ”Οβανκἠμ.
89
τόνος ”Αβδο·ὺλ Μετζιτ ἔξἐδωκε τὸ Τανζιμάτ, τὸν όονανικὸν δὴλαδὴ νόμον τὸν εἰδικῶς ἀναπτύσσοντα τὸ Χαττι Σεοιφ του̃ Γκ1οἰν. Χανε, νᾶ:τοκαλιύψωσι δημοσια τὴν ὥς Κουπτοχοιστιανῶν ἰδιότὴτα αὐτῶν και ναυ̃ζητήσωσιςτὴν ῶς·Χοιστιανῷν ᾶναγνώοισιν αὐτῶν ὑπὸ του̃ Κρα ·| _ Ί ταις; ἕ Ηἐ |λομοκικὴ Κυβεονὴσις, δνστοοπαοσα |παοα τας ετιαννελιας αυτης, ουοεμιαν εδωκε ποοσοχὴν εις τας επικλὴσεις και τας διαμαρ τοοίας τῶν” Κονπτοχοιστιανῶν, θεωοοτσα αὐτοὺς ὥς Μουσουλμάνους. Μετὰ τὸν Κοιμαι̃κον ὅμως πόλεμον και τὴν“Παοισι̃ινὴν 'Σμνθήκὴν ὴ Πυλὴ ὴνανκασθὴ να δεχθῃ τον καταότισμον εν Ίόαπεςοοντι >Βπι τοοπη̃ς, ἐνώπιον τὴς ὁποιας Κουπτοχοιστιανοι, ποο/σεοχόμενοι, ἐνε γοαφοντο τῇ αἰτήσει αὐτῶν ἐν τοῖς λὴξιαοχικοἰς βιη̨̃λιοις ὡς Χοι στιανοι υπο Χοιστιανικα ονοματα, ἀποβαλλοντες τα ιὶ εφεοον Μον σονλμανικα. 'Γότε οἱ πἑεοὶ τὴν ιἱίοώμΰνὴν ΰκαἑιιἔἱλλοι ἔπα·νη̨̃λθον|εἰς τὴν Οοθοδοη̨̃ιαν και τον Ηλλὴνισμον. .Αλλ αι Γοοοκικαι Αοχαι, κατα πλὴκτοι ἐκ τη̃ς ἀθοόας ποοσελεύσεως τῶν Κουπτοχοιστιανῶν, πεη̨ιώ¬ οισαν τὰς ταχϋείσας πη̨ου̃εσμίας ποοσελεὐσεως εἰς τὸ ὲλάχιστον ὅη̨ιον,/οὕτω δὲ οῖ πολλοι τῶν Κουπτοχοιστιανῶν, τη̃ςιἸΔἶπιτοοπὴς ἄλλως τε βοαδύτατα ἐογαζομενὴς και πραγματα τιαοεχοὑσὴς, δὲν κα τώοἱλωσαν να ἕπανἐλθωσινι εἰς τὴν πάτοιον τλοὴσκειαν. ”Αλλοι αῖι τῶν, οἶῖ τῶν μεσονείων και ὁοεινῶν διαμεοισμάτων, ὴ δεν ειδοποιή οι ε _. θὴσαν ὴ| κατελήφθὴσαν; καθ οδον υπό τὴς λὴξασης |ποοθεσμιας~ὴ δεν στοοεφθασαν, βοαδυτατα ειδοποιὴθεντες, να εκκινὴοωσιν εκ των Ἐωοιων αὐτῶν. Και διειιαοτνοἠθὴσανσπάντες οὕτοι, ἀποκαλύψαντες, οτι και βια και ἀπειλαι̃. ὴσκήἱὶὴοανςἴνα μὴ τιοοσελθτοσιν) ἀλλ) αἱ δια μαστὴοίαϋι, αἱ ἑΖιικλ·ήσεις, τὰ παοαπονα5 αυ̃των δὲν ἐλἠφθὴἕτανῦῦττ” ὅψιν. Δεν απαντωσι Κουσττοχοιστιανοι εν Ποντῳ μονον, ωςτὴθελὴσαν, τοόπον τινά, να παοαστὴσωοιν οἱ Του̃οκοι, ἐκεῖ. μόνον σνστὴσαντες Ἑπιτοοττὴν Ἑξεταστικὴν μετὰ τὸν Κοιμαϊκὸν πόλεμον. “Απαντῶσι τοιαυ̃τοι πολταοιθμοι, κατα χιλιάδας, πολλαχοτἶ τὴς |Τουοκιας, και δὴ καθ ολὴν την Μικοαν Ασιαν. Ποοστρατον και καταφωοον αοτοδειξιν τ ,. ι τ ~ ~ 5 . τὴς πσανματικὴς αληθειας ταυτὴςεχομεν τα γενόμενος τῳ λθθθ και ~ Ν \ | ~ ~ τῳ 1θΟ2 εν τῳ “ΛκΔαγΜαδεν, νποδιοικἠσει της γοσγατὴς του Βιλαετιου Ἄξνκύοας. Ἑκεῖ χίλιοι (Δ1ΟΟΟ) Κουσττοχοιστιανοίῃ συνκοο Ν . ι | ι .. τουντες εκατον τιεντὴκοντα (λοθ) οικονενειας και Σταυςιωται ··κοι νῶς καλοόμενοι, κατλ ἄλλους μὲν ῶς\ ἔχοντες σὴμε/ι̃ον αναγνωσι ~ \ | σεως τον Σταυοσν, κατ” αλλους δες ως ποοεοχομενοι εκ τον χωοιον Σταυη̨ὶβν) του̃”Βιλαετιου Τοαπεζου̃ντος, ποοεκἠοοξαν πανὴ ~ Ι 3 ~ ~ / ,ἔ γυοικως τὴν ως Χοιοτιανων ιδιοτὴτα αυτων, αστεβαλονοτα μοοσουλ τα τεκνα αυτων νὰ ἐγγοάψωσι μανικὰ αὐτῶν ονόματα, ὴονὴθὴσαν \ Εἰ ~ ἐν τοις λὴξιαοχικοις βιβλιοις ῦπὸ μουσουλμανικα ὁνόματα καὶ εστει λαν αυ̃τὰ εἰς τὰς Ἑλλὴνικας σχολὰς τῶν τοιῶν ἑνοοιῶν τὴς πόλεως. Ι ~ \ Αι Τουοκικαι ”Αοχαι, ἔκμανεισαι, ἐς ου̃δεν λονιζόμεναι Συνθὴκας και Δὴλώσεις και·Φιομανια,ὴξιωσαν να μὴ ποοσελΰωσιν εις ι̃ον|Χοι \ 'Ξ \ \ στιανισμὸν οι Κουπτοχοιστιανοι όοτοι, να μη μεταβαλωσι τα ονοματα αὐτῶν και να παύσωσι στέλλοντες τα τέκνα αυ̃τῶν εἰς τὰς Ἑλληνικὸς
Ν
#
·
'.
Χ
Χ
3
τι
‹·
κ
κ
»
Δ
×
στ
.
τ
Ώ
Ε
·
_|
3!
,
Ω
Χ
ἔἶ
'7
λ
_
Ν'
2
χ
Χ
ὅτι ποοτιμῶσι του Μωα 10 ποοκοιτους, ους μεθανισμου τὸν θάνατον, αῖ ~ Ἄοχαι συνελαβον ~ δεσμιους _ἀπἐστειλαν μετα του άοχιεοατικου επιτοόπου Οικονόμου Κυ οιλλου Καοατζα̃ εἰς τὴν ἔξοοίαν και εἰς τας φυλακας. Παοα τας πιεσεις και τα μαοτυοια, ᾶς υπέστησαν οἱ στοόκοιτοι ουτοι, ἐν τῇ ἑἔοοία και ταῖς φυλακαῖς, ἔλεγον τοαγικῶς εἰς τους ᾶπαισιους δὴμιους αυτων: «Ιῖῖιιευα Όουόδοξοι Γοαικοι (”Ρουμλὰο) και θα̃πουάνωμεν τοιουτοι.›› Οἱ Πατοιάοχαι Κωνσταντινουπόλεως Κωνσταντῖνος ὁ Ε| και Ἱωα ὁ ἐντόνως και ευθαοσῶς διεμαοτυοὴυὴσαν δι” υπομνὴμάτων ς τὴν Πυλὴν καὶ τὰς Μεγαλας Δυνάμεις, ᾶλλῖουδὲν θετικὸν κα : ~ / ` ¬ 5 Πατοιαοχειον εν τοις επισὴμοις αυτου δωσαν. Το Οικουμενικον, κ Ι 5 ΕΟΤΒ του ζὴτὴματος εννοαφοις. ποος την Πυλὴν και τας εν Κωνσταν ΤΙ/νο υπόλει Ποεσβειας η̨̃ὴτῶς ἑδὴλου: <<Γοαικοὶ υπήκοοι ἔξὴνανκα σθησαν διὰ τὰς, τοπικας και̃ χοονικας πεοιστάσεις νὰ ποοσποιῶνται ›› ὅτι εἶναι Μουσουλμάνοι, κουφα παοαμένοντες Χοιστιανοί.(Η κοαταιὰ Βασιλεία, παοέχουσα πασιδηλον ᾶπόδειξιν του σεβασμου αυτιη̃ς ποὸς » τὴν ᾶοχὴν τὴς υοὴσκευτικὴς ἑλευυεοιας, ὀινεκἠουξεν ἐνώπιον συμ κόσμου δια του υψὴλου πεοι μεταο ›› παντος του πεπολιτισμἑνου τὴν τὴοὴσιν ἐν άπάσῃ τῇ Αυτο τ› ουυμισεων Φιομανίου Τανζὴμὰτ » κοατοοἰα τὴς άοχὴς, ταύτης, ἐπακολοὐΰημα δὲ τῆς υψηλη̃ς ταύ της α̃νακηη̨ὐξεως ςὑπηοξεν ἀποκάλυψις του α̃ληΰους χαοα κτῆοος πάντων τῶν κουφἰων Χοτστιανω̃ν καὶ ἡ ἀναννώοισις >>αυτω̃ν, ὲμφανιζομένων ὥς τοιούτων, ὑπὸ του Κη̨άτους... Ε νωπιον τῆς καταστασεως ταυτὴς τῶν ποαγμάτων, ἀντικειμενὴς ποο τ› φανῶς ποὸς τὰς ποοὴνουμἐνας δημοσιας ποοκηούξεις τὴς κοαταια̃ς Βασιλείας, άντιπιπτουσὴς καταφώοως ποὸς τας ςγψηλας Αυτο· » κοατοοικὰς διατάξεις τὰς ἐμπεοιεχομένας ἔν τῷ Πατοιαοχικῷ Βε Ι ι̃ 3 Ἱ 3 » οατιῳ και ολως ασυμβιβαστου στους τας αοχας τὴς ελευυεοιας τη̃ς 3 τ , , . συνειδὴσεως τας ανακὴοιῃςθεισας εν τῇ Αυτοκοατοοια, το Πατοιαο χει̃ον, ἑκφοάζον τὴν ζωὴοὰν αυτου λυπὴν και μὴ δυνάμενον ἐκ ›› τῶν καθηκόντων τῶν ἔπιβαλλομενων αυτῷ υπὸ τὴς υοησκειας νάνε » χυῇ τὴν σοβαοὰν ταύτην ποοσβολὴν τὴς ἐλευυεοιας τη̃ς συνειδή \ | (υ σε ως τῶν πιστῶν αυτου τεκνων, ὴτις αποτελει την βασιν τῆς υπαο ξεως τὴς Ὁουοδόξου Χοιστιανικὴς Ἑίὶνότὴτος, .παοακαλεϊ ἐντύ ναἰς τὴν ἔἰυ̃τοκοατοοτκὴν Κυβέονησιν νὰ μὴ ἐἶτιτοέψῃ τοὐν ›› τευϋεν την εξακολουϋησιν τῆς καταστάσεως τα·οτης.›› Παοὰ τα ἔπανειλὴμμένα διαβήματα του Οἶκουμενικου Πατοιαο ·είου και τὰς ἑντόνους αυτου διαιιαοτυ ιας„ ουδὲν υετικόν, ὡς εἴπο ς μεν, ὲπετεύχθη, διότι οἱ μὲν ὀλιγοι του ”ΑκΔὰγΜαδὲν ”Ἑἱλλὴι·ες Κου πτοχοιστιανοι εξακολουυουσιν υφισταιιενοι τα πανδεινα,.στεοοιυ μενοι ποοσωπικη̃ς καταστάσεως, κατ” ἀκολουυιαν μὴ δυνάμενοι να συναλλαχυῶσι. να κλὴοοδοτήσωσιν ·ὴ κλὴοονομἠσωσι, να ταξιδεύ Πωσ ι, να ἔκκλὴσιασΰῶσι, νὰ σπουδάσωσι τα τέκνα αυτών, οἱ άλλοι, οῖ πολλοι, οἱ πάμπολλοι, (Ἡλλιηνες Κουπτοχοιστιανοι, ἐκ τῶν ποοσφάτων τουτων παυὴμάτων τῶν ἀδελφῶν αυτών φοβουμενοι,
σχολάς. Ἑκεῦνων ἀονὴυἑντων και εἰπόντων,
5
·
Ϊ”
ει
κ
¬
Ε
κ
.Ι
ν
κ
ν
ν
ει
>›
›>
ν
>>
±›
>›
±>
Ά
ἔ'|
Ά
Χ
Χ
Ώ
3
ν
ν
>>
>>
7)
Ξ
¬‹
#
Ε
Ζ
>›
>>
¬
ι
Χ υἠ Η
ἔἔ 'Θτο
Φτῖ
©
9):
ᾶναμένουσιν ἐναγωνίως τὴν ἡμέραν, σιαΰ” ἦν ὴ Θεία Πρόνοια θὰ ἔστιτρέψῃ εἰ; αδτοὺ; νὰ ἐπανέλθωσιν εἰ; τὴν θρησκείαν καὶ είς τὴν ὲθνότητα, εἰς ὁὶς ἐν τῷ οιρυπτῷ μόνον τολμῶσι να̃νἡκωσι. Τοιου̃το τὸ μέγα τῶν Κρυπτοχριστιανὥν ζήτὴμα, ὅπερ βεβαίως ἰδιαιτάτὴν ἱὶὰ προσιαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῶν αρμοδίων, μὴ ᾶποιινοὐντων τὴν ᾶναγραφὴν εἱδωιῶν διατάξεων ἐν τῇ Συνΰήσιῃ, ἢν γράφει νυ̃ν ὁ Ἑλ# λὴνιιιὸς στρατὸς διὰ του̃ πανάννου ιοιαὶ τιμίου αὑτοῦ αἴιιατος.
±
Γ!
ΒΚΚΛΗΣἙΑΣΤΙΚΗ ΔΙΔἱΡΒΣΙΣ
πεοιλαμβάνων ὁίλλοτε πλείστας, ἐπλιπούσας νυν, Μὴ ὥν τα ονόματα, μαοττοου̃ντα ὁποῖος ἄλ Ἐπισποπας, καὶ τοοπόλετς λοτε ήτο ὁ Ἑλλὴνοοθόδοξος ὅγπος του̃ πλὴθοσμου̃, δταλαλου̃στ ποὺ ἑγένοντο ὰθοοώτεοον αἱ βίαιατ ἐἔωμοσίατ καὶ ποὺ πρέπει να ᾶναζὴ τὴΰῶστ χιλιαδες ὅλατ Κουπτοχοτστιανῶν, πεοιλαμβοἱνετ σήμεοον, πλὴν τμήματος τῆς Μητροπόλεως Χαλπὴδόνοςς ἔξ Μὴτοοπολτττκας Ἱἰ παοχίας' αή) τὴν τη̃ς Τοαπεζου̃ντος, βή) τὴν τὴς Ἱλοδοπόλεως, γ.) τὴν τὴς Χαλδίας, δ|) τὴν τὴς Κολῳνείας, ε|) τὴν τὴς Νεοπαισα οείας μετ3 Ἱἶτπτσποπὴς; ς|) τὴν τὴς 3Αμασείας μετ” ”Βπτσ·κοπὴς. Αἰ Μήτοοπολττωται̃. Ἑπαοχἰαι. αὔτατ ἀπαοτἱζοντατ ἐξ ἶθἶς Ἑλλὴνοο θοδόξων Κοινοτήτων, πεοτλαμβανουσῶν 1ῦ1θ Ἐκκλησίας μετὰ 1741 Ἱεοἐων. Αἰ Κοινότητες δαπανῶστν, εἰσφέοοντος τὸν ὁβολὸν αὑτοῦ τοῦ εἔλληνοη̨ϋοὅόξου πληοώματος, 1,34Ο,ΟΘὀ δοαχμὰς χουσα̃ς κατ” ἔτος ποὸς συντήοὴστν αὐτῶν καὶ τῶν ἔν αὐταῖς Κοτνω τωτῶν Σχολών. Λεπτομεοέστεοον ὥς ἑξὴς ἔχουστ τὰ τῶν Κοινοτήτων κατ” Ἱτἶκκλὴσιασττκὰς η̨λἶτπαοχίας:
Ὁ Πόντος,
ΜΗ
Τ
Ροπολειτ
κοικοτκτε:
εκκλιπιλι
ιετειε
ΗΣ ΜΡἌΣ ΧΡΪΣΛΣ
“ΜΝ”
1ἶ,1θΟ
|
®Αμασείας
. . . . . . .
. . . . . . . .
.λλ
4
281
ῦλὶ
|
ΒΖΟ
(Ροδοπόλεως
4ῦ
119
ΤΘ
θθ
104
ΒΟΟ
λ
ν
2,'ΖθΟ
λ
|
Χαλδίας
Κολωνείας
. . .
948
11)4ΟΟ
Τοαπεζου̃ντος.
258
12?
ΒΟΟ
ΙΤ4
143
12,ῦΟΟ
. . . . . . . .
ἱλῦ
1ἕ›Ο
4,4”ἶἔ›
1Ο,ΟΟί)
|
τ
Νεοκατσαοείας
400
4
τη̨̃
·οπω
. . . . .
..
ι
λ
ὴοιο
13741
_
π
68265
.
¦
_
·
7
.
93
Ἑν τοῖς άνω ἀριθμοῖς δὲν περιλαμβάνονται δυστυχῶς κινηταὶ ἢ ἐν βράχοις ὰνεσκαμμἐναι ἔκκλησίαι λειτουργου̃σαι ἔν ὰποκέντροις ὁρεινοἰς συνοικισμοι̃ς, ὅπου ἐξακολουθοῦσιν ἔτι ὑπὸ τὸ σκιόφως τὴς σελἠνλι̃ἐ ὴ υπὸ τὸ σκότος τῶν μαύρων νυκτῶν νὰ προσέρχωνται οἱ Έλληνορθόδοξοι καὶ οί Κρυπτοχριστιανοί, τῶν χριστιανοπαίδων ἐπι καλουμένων πάντοτε τὴν Σελήνην, «φέγγουσαν αυτους βαίκοντας, ίνα μάΰωσι γράμματα, του̃ Θεοῦ τὰ προίγμ.ατα>›. Ἑὶν ταῖς οροσει ραῖς καὶ ταῖς δειράσι του Θέματος (Βιλαετίου) Σεβαστείας, του Με σοχαλδίου του̃ Θέματος Τραπεζου̃ντος καὶ του Θέματος Κασταμονὴς, ὁ ὶερευς, άπλοϊκὸς χωρικός, μετὰ τὴν λειτουργίαν ἔν, κινητὴὴ ἐν ἀνεσκαμμένῃ εἰς ὰποκρὑςρους βράχουςἐκκλησία, πολλάκις δὲ καὶ ἐν ῦπαίίλρῳ, διδάσκει είς τους Ἱῖλληνόπαιδας 'τὰ πρῶτα γράμματα. (Η ἔκτασις ,τῆς χώρας, αἱ, μεγάλαι αποστάσεις, ὴ ἔλλειψις συγκοινωνιῶν, τον αδιάβατον καὶ ὰπόκρημνον πλείοτων συνοικισμῶν καθιστῶσι δυ σχερη̃, δυσχερεστάτην τὴν δημογραφικὴν διακρίβωσιν, πληθυσμοὶ δὲ ὀλόκληροι διαφευγουσιγτὴν ἔρευναν καὶ τὴν παρατἠρησιν τῶν πολ λῶν, καὶ δὴ καὶ αυτων τῶν “Εκκλησιαστικών =Αρχῶν, αἴτινεςὰλη δως ἔλέγχονται ὴκιστα μεριμνῶσαι περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος, οὐ ἦ διευκρίνησις πλει̃στα τίὶὰ ἔερερεν. εἰς φῶς. “Αλλὰ καὶ πολλαὶ Μοναὶ ῖερομονοίχων καὶ καλογραιῶν α̃παντῶσιν ῖἑν τῷ Πόντῳ, ἔξαρτωμέναι ἀπὸ του οἰκείου Μητροπολίτου, πλὴν τῶν λεγομένων Σταυροπὴντακῶν, ἐξαρτωμένων ἀπὸ του Οἰκου μενικοῦ Πατριαρχείου, καί τινων άλλων, ἑξαρτωμένων ἀπὸ Μητροπο λιτῶν μὴ περιλαμβανομένων ἔν τῇ Έξκκλησιαστικῇ Διοικησει του Πόντου, ὥς τὴς ἔν τῇ Ἑὶπαρχία Χαλδίας τιμωμἐνης ἑπη̨ ὁνόματι του̃ "Αγίου Γεωργίου Μονῆς τὴς Χουτουρα̃ς ῦπαγομἐνης τῷ Μητροπο λίτη Θεοδοσιουπόλεως (Ἑρζερουμ). Σταυροπηγιακαὶ ἑνίτῷ Πόντῳ 'Μοναὶ εἰσὶ τρει̃ς, αὶ ἑξης, περὶ ὥν διὰ μακρῶν ἔγραψεν ὅ διαπρεπὴς λόγιος καὶ πολιτικο; κ. Κ. Παπαμιχαλόπουλος ἐν τῇ <<Περιηγήσει Πόν'του»: αί) Ἑἶἰ Μονὴ Σουμελα̃, τιμωμένη εἰς ὰνοίμνησιν τὴς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου καὶ κειμένη ἐπὶ του̃ όρους Μελα̃ είς υψος λ32(ὴ μέτρων καὶ ἀπόστασινίδέκα ὥρῶνἀπὸ τὴς Τραπεζου̃ντος. Ιδρυθη τῳ Βδθ μ. Χ., ἐπὶ Αυτοκράτορος Θεοδοσιου του̃ Μεγάλου, ὑπὸ τῶν Ἀΰηναίων ἱερομονάχων Βαρνάβα καὶ Σωφρονίου, κομισάν των ἐξ ”'Αθηνῶν εἴς τι. ἐπὶ του̃ ὅρους Μελα̃ σπήλαιον, ἔν ‹ἶ› καὶ νυ̃ν ὴ Μονή, εἰκόνα τῆς Παναγίας, ὴν εἶχε παρ” ἑαυτῷ, κατὰ τὴν παρά δοσιν, ὀ ”Απόστολος Λουκα̃ς ἐν Θηβαις. 'Π Μονὴ του̃ Ἱἱνίου Γεωρνίου τοῦ_Περτο·τερτώτα, ἐπὶ βράχου υ̃ψηλου̃ καὶ εἰς ὰπόστασιν ἑπτὰ ῶρῷν ἀπὸ τη̃ς Τραπεζου̃ντος. Ἱδρύθη τῷ 7:32 μ. Χ., ἔπε σκευάσθη δέ, ἑμεγεθύνθη καὶ ᾶνεκαινίσθὴ λαμπρότατα ἐπὶ τῶν Χο μνηνῶν. γί) .Ε Μονὴ τοῦ =Ανίο·υ Ἰωάννου του̃ .Βαζελῶνος, ἐν μέσῳ δασών καὶ ἐπὶ βράχου ῦψηλου̃, ὶδρυθεῖσα τῷ 2”ἶΟ μ. Χ. ”Ανε καινίσθη ὑπὸ του̃ στρατηγου̃ Βελισσαρίου, ὅστις ἔπεσκευασε καὶ τὴν ἔπὶ του̃ ὅρους Μελα̃._ Αὶ Μοναὶ αὕται, ἔχουσαι πολυτίμους, παναρχαίας, βιβλιοθή
ί
ἔῇ
μόνον ἐγἑνοντο καταφύγιον τῶν διωκομένων ὑπὸ ποι κίλας περιστάσεις Χριστιανών, ἀλλὰ καὶ ἑμβιωτήρια γραμμάτων καὶ ἐπιστημῶν, ἔξ ρὥν_ πολλοί διεχύδησαν λόγιοι καὶ. ,διαπρεπεῖς κληρικοί, ἔν οἶς καὶ Πατριάρχαι. Κατα. τους ᾶπαισίους τῆς δουλείας χρόνους. αῖ Μοναὶ αὕται, ὡς και πα̃σαι αἱ ἄλλαι αίᾶνὰ τὰςΈλληνικὰς χώρας, διστήρησαν ὀίσβεστον τὸ πυ̃ρ τῆς Παιδείας, τῆς Θρησκείας καὶ τῆς Ἐθνότητος, ἦτις, ῦπ” αὐτῶν, διασωδεῖσα, διέσῳσεν ὅσα κατώρθωσε νὰ περισῷσῃ ἐκ τῶν είσρεουσῶν φρικωδῶν ὲπιρροῶν, ᾶναρριπίζουσα διαρκῶς τὸ ἐθνικὸν ζώπυρον καὶ διαπαιδαγωγου̃σα τα̃παράμιλλα λείψανα του̃ συντριβέντος καὶ μειωδἐντος ἐκ τῶν βιαίων ὲξωμοσιῶν ὁμογενου̃ς πληδυσμου̃.Ἑκεῖ συρρέουσι 4,1ΟΟ ”Βλληνες, γενόμενοι Διαμαρτυρόμενοι, ἴνα ᾶπτοφύγωσι δεινὰς κατα διωξεις, καὶ ἐκεῖ ἀπὸ τῆ; κατακτήσεως μέχρι τῆς σήμερον, βαρ βαρικας φέροντες περιβολοίς, ᾶθρόοι συνωθου̃νται κατὰ τὰς νύκτας, ἄφωνοι καὶ. δακρύβρεκτοι, ιἄνὅρες σαρικοῳόροι καὶ γυναϊκες τσαρ
κας,
ου̃
πότε θὰ ἐλθῃ τὸ πλήρωμα του̃ χρόνου, καθ” δ ἄφοβοι θα διαλαλήσωσιν, ὅτι “Ελληνες Ἑλλήνων ἀπόγονοί εἰσι. Καὶ αἱ ἄγιαι εἰκόνες μετα τη̃ς Παναγίας, ἑπαναλαμβάνουσαι ὅσα ἐξ οῦρανοῦ διὰ στόματος ἀγγἐλου διελαλήΰησαν, διαρκούσης τῆς τελευταίας λειτουρ γίας ἔν τῷ ναῷ τῆς του̃ Θεοῦ Σοφίας, ὅιπαντῶσι δακρύουσαι: «πάλι μὲ χρόνους, μὲ καιρούς, πάλι Ωδικά σας εἶναι», ετρολέγουσαιί ἐπιμόνως, ὥς καὶ ἄλλοτε, ὅτι, «ὁ Χριστός, ὅταν γίνῃ ό τελευταίος δεινὸ; πόλεμος, θὰ ποίρῃ τὸν Γ1αννάκη, τἀγγονοίκι του̃ Κωνσταντη̃, καί, ᾶφ”οὶἶ τελειώσῃ ῆ λειτουργία, «θὰ τὸν κορω νιοίσῃ μὲ τ”ἀμοίραντο στεφάνι "ς τὴν α̃γιὰ Σοφια». «Χαρὰ “ς τον.›› Τότε «οἱ “Αγγελοι θα πετου̃ν 'ς τὸν Ου̃ρανὸ που θα φαίνεται ἐπὶ είκοσι πέντε μέραις ἔνας χρυσὸς σταυρός»
Δ
Η
τσάφια περιβεβλτη̨̃μεναι, Κρυπτοχριστιανοὶ πάντες, ῖνοι ασπα σδῶσι ττὰς αγίας είκόνας καὶ ἴνα ἑναγώνιον α̃πευθύνωσι τὴν ερώτη σησιν
ΣΗΜ.Ἐκλιποϋσαι 'Επισκοπαὶ εἰσίν τῷ Θέματι Σεβαστεία ·ἦ Σεβα στείας, ἢ Σεβαστουπόλεως, ·ἦ Σατάλων, Βηρίσσης, ἢ Ἰβόρων, Ἡἰγδρά στων, ῆ Ζαλίχου, ·ῆ Ζήλων, ἢ Κομάνων, ῆ Ζἑλύας, ·ῆ Βῦνίκου, ·ῆ ΪΨΗΛΟΪ ἢ ΪΨΗΛΩΝ ἐν τῷ Θέματι Κοισταμονῆς (Παφλαγονίας) ·ῆ Γανγρω̃ν, ·ἦ'[ο·υνο·υ πόλεως, ·ῆ Δαδύβρων, ·ῆ Σωρω̃ν ἢ¬>Αμάστριὅος, ·ῆ Κλαυδιουπόλεως, ·ἦ Προυσιάδος, ῆ Τίσυ, <ῆ Κρατείας' ἐν τῷ Θἑματι Τραπεζου̃ντος ·ἦ Κερασοῦν τος, ῆ Κομἀνων, ·ῆ 'Ριζαίο·υ, ·ἦ Φασιανη̃ς, ·ῆ Βιζάνων, ·ῆ Λαζίας κλπ. ·Τὸ ἀπὸ Καρασου̃ μέχρι Ζουγκουλδοικ τμῆμα τη̃ς Μητροπολιτικῆς ἐπορχίας Χαλ κηδόνος, ὅπερ ανήκει φυσικῶς καὶ. οιοικητικῶς μέχρι του̃ νυ̃ν ἀντιστοιχει̃ εἰς τὴν 'Επισκοστὴν ”Ηρα›‹λεέας τῆς Ὁνωριάδος. εἰς τὸν Πόντον,
Δν
Ο
ΚΑΥΚΑΣΟΣ.
_1ῖ
ΚΟΔΧΙΣ
ΚΑΙ
ἰἰ
ΠΙΏΡΑΈΙΏΙΑ
Ποῶτος;ἱ_”Ελλὴν ἔμφανίζεται ἐν τῷ Καυκάσῳ ὁ Ποομὴθειὺς, ὅστις ἐπὶ τὁιάκοντα ἔτὴ κατα τὸν ”Απολλόδωοον ϋὶετἑλει δεσμώτὴς ἐπὶ τοῦ Στοοβίλου, διακλαδώσεως τοῦ Καυκάσου Δκειμἐνὴς μεταξὺ τῶν ποταμῶν Φάσιδος (νυ̃ν Ριὸν) καὶ ”Ακάμψιος (νυ̃ν Τσοοὸχ), καθ” ὀὶ ὴιοσἰῳεὶ ὁ 5Αοοι!ινος. Ρλλλος “Ελλην ἑπιφαινεται ὁ Φοϊξος, οἰὸς του εξ Οοχομενου Αθαμαντος, οστις, νυμφενθεὶς τὴν θυγατἐοα του̃ Βασιλέως τὴς Κολχιδος Αἰἠτου Χαλκιόπ·ην,`ἀπὲκτὴσε τέσσαοας νἰούς τὸν ”Αογον. τον Φοόντιν, τὸν Μἑλαντα καὶιτὸν Κυδισωοον. Μετ” αὐτοὺς ἔοχονται οἱ Ἱἱη̨νοναῦται, ῦηὸ τὴν ἀοχὴνίανς του̃ σωνος, ὅστις, ᾶναμιμνὴσκόμενος οἰκείων καὶ πατοιων εδαφών, σπεὔ” δεὶ ἐπὶ τὴν Κολχλίδα; ὡς ἀδιασείστως ῦποστὴοίζει ἦ Κοινωνικὴ Ή πιστήμὴ ὶλεωοου̃σα μυθικὴνὲ ἀλλὰ πη̨αγματικιήν, τὴν ”Αογο ναντικὴν νὶἰκστοατείαν, ἴνα οτενὡτεοον συνδὲσῃ τὴν κοιτίδα ταύ την τοῦ Ἡλλὴνισμου̃ μετὰ τῷν ἄλλων Ἱἰλλὴντκῶν χωοῶν καὶ ἴνα ἀποκαἱὶάοῃ τὰς ἐν τῷ Ευ̃ξεινῳ Πόντῳ ἱὶαλασσιας ὀδοὺςιντῶν λομαι νομένων αὐτὰς λπειοατῶν, ἐτιιτελῶν ἐν τῷ Βὐἔείνῳ ὅ,τιλὅ Μίνως ἐπετέλεσεν ἐν τῷ Αὶγαίῳ καὶ ταις Κυκλάσι νἠσοὶς. Μετα τὴν ”Αο γοναυτικὴν Ἑκστοατείανλ "ὁ ”Εοακλῆς, ἐπανεοχόιιενος εἰς Κολχιδα, ἀπελευτὶὶεοοὶ τον Ποοτυηθέα, η̨ὸ του̃ 'Γοωιιου̃ δὲ 'πολέμου πολλοὶ Ώἰχαιοί, ἐξωἱὴνύιιενοι ὑπὸ τῶν ἐναντιοον ἀνέμων, καταφεύγουσιν εἰς τὴν δυττκὴν παοαλιαν του̃ Καυκάσου, κατὰ τὸν ἀοχαι̃ον Τοοικόν, ἀντιστοιχου̃ντα ποὸς τὴν σημεοινὴν πόλιν Γελεντζούκ. Οὔτω μικοὸν κατὰ μικρὸν Ποωτοέλλὴνεα ῖίόλχοι, καὶ”Ήλληνε;,“ ἐπιστοἐφοντες εἰς τὴν πάτοιον γῆν, συναντῶνται, συνεργάζονται, ἰδούουσι πολυπλὴθεῖς σονοἔιισαοὺ; καὶ αποικία; καθ” ὅὶὴν τὴνμἑ¿οι |Ταοοιδο; παοάλιον του υη̨̃εἰνου καὶ τὴν υ̃πεοκειη̨̃ιἑν ν μετόγειον χωοαν. Σωοειοι πόλεων Ἑλλὴνιδων καλύπτει ἀπὸ παλαιοτάτοσν χοόνων τὸν Καύκασον καὶ τὴν μέχοι Ταυοίδος παοαλἰαν. ΕΝ ΤΩι ΚΙΜΜΕΡΙΚΩΙ Β0ΣΠ0ΡΩι ἴνα ἑκεἰθεν ἄοξω̃μεθα, διακοινονται αἱ πόλεις Φανανόοεια (Σένναγια σήμεοον), Ἱἱπατοϋοον, ”Β'Ξμώνασστα ἐπὶ νησίδος, κατὰ τὴν σημεοινὴν θέσιν Ματοιγα, Κῆπω (Κεμω̨̃πιλ), Στη̨ατόκλετα,
Ἱἰχίλλεισν, Κιμμέοων καὶ Κεοβέοειον, Σάτυοα, Κυνοσαονεια, Κυουκυνΰάμη. εκ τα κοινο τοκ ΣΙΝΔΩΝ α̃παντῶσιν αἱ πόλει; Σιν δικὸς Διμὴν (νυ̃ν λιμὴν τοῦ ποταμου̃ Κοομπάν), Γοη̨γιππία
οό
(Ἄινάπα σήμερον),τ Ἄβοράκη, Βἀτας ”ἶ6°@ὸ€ Δψιὴαἔ (ΝΟβΟΩ©ωσΦ%ἢ νυ̃ν). ΕΝ ΤΗ; ΧΩΡΑΙ τοΝλτοι>ΕΑτιιΝ αναφέρονται αι πόλεις Πάρναι, Τορικὸς ίνυ̃νς Γελεντζούκ), Τορεατικὴ ”Δπρα. ΕΝ ΤΗΙ ΧΩΡΑΙ ΤΩΝ ΑΧΜΩΝ σήμειου̃νται αίν πόλεις ”.4χαΐα ἢ Ἱἰχαιὸς (Κ1αζάπσε σήμε ρον) του̃ παρ” αὐτήν ποταμου̃ ”Δχαιοῦ ὁνομαζομένου νυ̃ν Σοίχε, Κερκετία, ἐξ ής καὶ ή πέριξς χώρα εἰς μήκος 850 σταδίων Κερκε> τία ῶνομοἱσθή, παρ” ήν και ὁ τής Κερκέτιὅος κόλπος, Ταζός, Ώἑνρἰα (Τοοαπσὲ νυ̃ν),› ἐξ ής καὶ οί περίοικοι ”Ανροι ὅιπεκλήθησαν. ΕΝ ΤΗΙ ΧΩΡΑ! ΤΩΝ ΖΝΚΧΩΝ νι ΖΥΠΩΝ α̃ναφαινσνται ή νΖτω̨6πολις ή Παλαιὰ Ἰἰχαΐα και ή Ἰἰμψαλις. ΕΝ ΤΗι ΧΩΡΑΙ ΤΩΝ ΗΝΙΟΧΩΝ, περιλαμβα νοόσῃ ἐδάφή 1000 σταδίων, ἀπαντῶσιν αῖ πόλεις Μασσαετιπὴ (νυ̃ν Λόουπε)) Νόσος (Σότζα), Νιτικὴ ή Τρινλϊτις, ”Δβασ›ςσς (”Αδλερ οἶ› οῖ Ἰἱβασκοὶ (Ἄβασγοί, σήμερον), παρ” ήν όμώνυμος ποταμός, ”Απχαςοι) ἔλαβον τὸ ὅνομα. ΕΝ ΤΗΙ ΧΩΡΑΙΡΤΩΝ ΑΒΑΣΓΩΝ σήμειου̃ν ται αἱ πόλεις Γάννραι, Οἱνάνϋεια (Τοναπσὲ), ·Πιτ·υοῦς (νυ̃ν Πι τζου̃ντα), Δυχνία (Ζουφοῶς Ἱἰνακοὐῳῃ (Άνακόπια), παρ= ή τὸ Μοναστήριον Σίμωνος Κανανίτου, ἑπικαλούμενον «Νέος “Αὲ'λως››, Κὐκνοςίτ Τςαχεῖα. ΕΝ τκι ΧΩΡΕΙ τοΝ κοι>ΑεΩΝ ΚΑΙ ΑΨΜΩΝ απαν τῶσιν αἱ πόλεις .Κρατερὸν Τεῖχος, όνομασθεῖσα οὕτω ἔκ παρακει μένου τείχους ἀνεγερθἐντος ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων πρὸς α̃ποτροπήν ἐπι δρομῶν, Διοσκουριὰς (Σοχοιὺμ καλέ), Σεβαστούπολις, Τυνδαρὶς (νυ̃ν Δσάνὀα). ΕΝ τιι ΧΩΡΑ] ΤΩΝ κοΛΧοΝ ‹Μανράλων τι 1ιΙινγρελ‹1›ν)” ἀναφαίνονται αῖ πόλεις Σινάνειον, Νεἀπολις, Ἱἶράκλεια (”Ανάκλια σήμερον), Πέὅιον (Πέδια), Φα̃σις (Πότι), Πέτρα (Τσήχὴςδζήρη), Βαὕὺς Διμὴν (Βατούμ), Αῖα, ίΝακαλακἑβή σήμερον), Κυταϊς (Κοτο ταϊς ν·υ̃ν); ΕΝ ΤΩΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΙ ἀπαντῶσιν αἱ πόλεις Τὐηνος, Τυηνίς, Πυηνίς, Πένιοςω̨ Τάρα, Φριξοὑπολις (Σουρὰμ σήμερον), Βασνάρη, Ἰἰσκανία (§Ασκάνα νυ̃ν). Οὐ μόνον δὲ αἱ πόλεις αὔται μετὸ: πολλῶν ἄλλων ἀγνοονμἐνων ή μή σήμειοι›μὲνων,.α̃λλα και ναοὶ Ἑξλλήνικοίς ςἶσνστοὺ καίςπου σώ ζονται πλάκες ή και ἔρείπιας μαρτυρου̃σι τήν ἀρχαιοτάτήν τῶν Ἑλ” λήνων κατὰ τὰήμέρη ἔκεῖνα ἑμφάνισιν. οθνομαστότεροι ναοὶ ἀναφέ ςρονται° ό του̃ Ἱἰρεως, ῖδρυθεὶς ὕπὸ του̃ Φρίξου παρα τήν Σόβαριν τῇ Ιἔολχική, ὁ τη̃ς |”Δρτέἑιιιδος,;ἐν τη̨̃ ἶτόλειῦΦάσιδι,~ό τῆς Ἱἰφρο διτης εν τῳ Απατονρῳ, ο τον Αχιλλεως ανατολικως· τής Ματω Έἔκάτἕτς ἐ~ν τῇ Κολχίρις ὁ τῆς Δευἔοϋέας/ ἔν τεδος λίμνήςςὀεὁ τῃ Μοσχική ο τον Ηλιου εν τῃ Κολχικῃη̨ οι του̃ Φρίξου εν τῇ πολει Φάσιδι καίἔν' τοι̃ς συνόροις Κολχίὀος και 3]βήρίας_ οἱ τοῦ Ίάσω νος πολνπλήὴθεῖςς ᾶπαντῶντες καθ” όίπαντα .τον Καὑκασον, ἐν τῇ Μήδία̨ και ἐν τη̨̃ Ἄρμενία, λαβούσῃ τὸ ὅνομα, αὐτῆς; ῷς εἴπομεν, ἔκ Θ_εσσαλῶ_ν ”Αρμενίων,` ὼν ήγεῖτο ὁμώννμος ήρως, σομπολεμιστής του̃ Ἱάσωνος. Μακεδόνες, Μιλήσιοι,ς.Πόντιοι, ἶίςἰωνες, 'Αῖολει̃ς, Δω ριεῖς, ίποἰντεςςςσυνεισέςρὲρονς πρὸς προαγωγήν τῶν Εχωρῶν τούτων, ἀποδίδοντες φόρον ευ̃γνωμοσύνής εἰς αὐτοῖς, κοιτίδα Πρωτοελλήνικήν, ×ίλα ' ε · ωρμή ” 'Θ ήσαν μενα “Ε .ής ΐ οι "“Ε)7λ ι ήνες Ἑλλή νικ`ν·· Ἑλλ ι ήν ιηστικήν, ή και `
.
Ε
τι
\
Ν
ΘΖΣ
μ
καιε|Ι‹τἔ‹7ἶυμαστα`επι!τελουντες,\διοτι, ὡς γςἔαςμει Γςμμανὸς ξτυγγςαφεύς, οι λμνες δεν εκουψαν τας γνωσεις αυτων υπο την γην, αλλά, εἰς ~ 5 κ ο την ποοοδον των εθνων και της ανθοωποτητος αποβλέκοντες, διέ δωκαν τηνυταιδείαν, τὰς ἔπιστήμας, τὰς τέχνας, ἀπεκάλυ·ψαν τους κανονας του καλου και του ῶοαίου, διέπλασαν νέον κόσμον τὸν κό * ξ ‹ ε ι ο ` ,„ ) 1σΙμὅοι; τοιὲ\ Ελληνικον. Η|Ελλι]νικη απεβτ; διεδνης γλωσσα, ξἔκ του Π|ν ου ε και του Καυκασου εκχυδειςἱα επι τους Πεοσας και τους αοδους διεπλασε και ανεπλασε τας ανεπτυγμένας τάξεις, αἴτινες, καλουσαι ”}]λληνας~φιλοσόςρους και στοιητάς, ἐμοοφουντο και διεπαι δαγωγουντο υπο της Ελληνικῆς γνωοεως και ποιήσεως' τὰς ᾶπαη̨α ' ~ ~ | Ϊἐἔλλοἄἐ εμπνεἔλσελΘ τῇ Πεοσικη̨ Αυλῃ ἑδιδοντο Ἑλληνιστι του ισγυ ου, του|Σοφοκλεους, |του Ιἑἶυοιπιδους τα δυαματα και ἐν τῇ Αυλη̨ των Παοθων Βασιλεων ο Τοαλλιανὸς ῦποκοιτὴς Ἱάσων \ \ ”” | 5 | ~ Ν τον ενδουσιασμον των «Πεοσων ,γαι Σουσιανων λογιωνΰποουκαλεμ Γεδἕωσιοὶν παιδες τας Ευοιπιδου καὶ Σοφοκλέους τη̨αγω̃ὀη̨̃ας × ι Ν :› 7 Ί λ ν ¿ 039 Υθίἔφελ Ε) Ιἶαπαθθηγοπονλθε· Ο Λαοισαιος Πολυκλει Τοἑι τῃ εντολῃ του Σελευκου του Α” και του ”Αντιόχου του̃ Α” ι ι τι ι | 3 μἶλεῖα̨ την ἶνωσιν η̨̃διοι διωουγος της Κασπιας δαλασσης μετα του Ενἔεινου Ποντου, αλλα πεοιπλοκαι και ἔπιπλοκαι ποικιλαι και δὴ των Ἱἶωμαιων· ιι̃ ἑμφοἰνισις, ματαιουσι τὸ μεγαλεπήβολον )σχέδιον. Τθϋἐ αγωνας του πνεύματος διαδέγονται ἀγῶνες αι̃ματῃὲιοι, ὁ δὲ τ Ι1λἔὲἱ}οἔδατη€,·~οΙἔστατος Ἑλλήνων κατὰ ”Ρωμαίων ποόμαχος, ἐκ τῆς ` ~ | ο ~ ι δυνἔιεΐε, του αυκἶσου και της μεοατειας οιντλει τας ασταιτουμένας υιὶοασιν των `Ε}λληνικων φαλαγγων. Ξ πΘ§§ ιἶυμπ Ιλἶλληνικη και Ειλληνιστικη διαπλασις τῶν ἐν λόγω χωοῶν πη̨ολεαινει και υποβοηθεῖ. τὴν ἐξάπλωσιν του̃ Ἑλληνικου̃ Χλοιστιανι σμΟϋ. Οστι; δια τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης, διακοινομένων τῶν Πον τιων και των Καπποιδοκων =Χς›ιοτιανῶν, εἰσάγεται κατὰ” τὰς ἀοχὰς του πρωτου μ.=Χ.|οιιωνος3 εν τῃ Κολχιδι και τῃ ”Αβασγία, δὶς ἐπι σκεπτανται οι Αποστολοι Ανδοέας, Σίμων ὁ Κανανιτης και πιθανώ τοἦαἦο ΠΘΤΟΟΘ Κατὰ τους διωγμους τῶν Χοιστιανῶν, εἰς Κολχίδα χξι̃αἶιἐἑτθνἴἶἰτἱυκασον καταφευγουσι πλει̃στοι δμολογηται και κατη χλ ν (ἔκ Οι ἦγλολ Φἕθμ02,” Εοως, Κυοιακος, Φοονακιος, ”Οοέν ΉΘΘ Φιομιγος και Λογγινος, ῶν μνήμη, πολλὰ ττοιθόντων, ὲοοτά ξεται τῃ 2ο Ιουνίουι “Απο του̃ ποώτου μ. Χ. αἰῶνος α̃παντῶσι ~ / `Ω 1)/Ιηἔἕῖοπολιτοιι Ζιἕιι Εῖἰτισκοστοι ἔν ιλαζια, ἐν ΡΡιςουντι, εν ”Αβασγια̨, ἘΙ9 λϋλιἶπιιιη εῦοα, οιοχιεπισκοπικη βοαδυτεοον γενομενη, φέοεται η~ Πιτυους. Ο Επισκοατος Πιτυουντος Στοατόφιλος μετἐσγε τῶ 325 της Α| Οικουμενικῆς Συνόδου, ἦς, ὥς γνωστόν, αῖισιιη̨̃ῃτήοειἐ ἐγέ ^ | Σ _ ὅοντο Εἕλληνιστι, μεταωοασθεντος του ἔν Λατινικῃ γλώσσῃ ἐκφωνη οντος εναοκτυοιου λογου του Αυτοκοατοοος Κωνσταντίνου, ἴνα ΎλνἘι̃,%ατἕ7ἐλι̃πτ9€) ΘἙΙ την Βλληνικὴν υπὸ του̃ Ἱλοχιεπισκόπου Και σαΩεια 'υσε ιο . ` `Δ ° \ ° Δ ς \μ. Μ < αιωνος αθλαἐ Τυϋἑ ο [(19 Βασιλευς λὶ/[Ό \ εἕῃ· . 519 Πέ βοηοιας ηυιαν (2θο¬342) και οιλαος αυτου ἀσπάζονται τὸν ι . ι υ ι Χθλσῃανλσμονι διδαἔοισης αυτον τηςεκ Καππαδοκίας καταγομένης
5
2
~
το
τι
κ
#
κ
#
ο
κ¬
ο
_
ν
¬
__
ς
Ἱ
κ
Φ
ο
7
κ
ο
κ
Ω
κ
_
1
τι
.
.
'Ϊ
_&
` λειτο \ °ΒΜ σε σ να δι άσ κα)Οι τοιἐι̃νἕἑἶτὶ , υθγθυ̃ εοει̃ἔ τη δω̃ Ἡ ~ 8 τὰ δογματ αἱ καὶ. του̃ ἕύπονς Επαν ΘΦσ τ ιανισ μου ›‹|.Οτ ` ΟΑ ΟΉΉ α̨ ζ αι̃ ἔ ὥ Έλ τε κά τ 1 | νἰἠήν ἔοι%0ι γνωεπ Ον ην πο του̃ εμε οἱ ΧΘΒστΒὲ1±ΐ0Ή? ὅτε Ἐησε ε'Χ.0ά τοβ “Ή Σ επτσ δέκα ημως ”2Ο› =|Ελλ0 |σμ0€ ”` 029 καὶ μεω ἔπ ε σκοπ εΌσαν , τ\ Ια πάνΕ \ ποϋμαη̨̃ν „ ηνες του̃ Μ| °° ελληνιὀ ν τες ον ον ᾶ τα ¬7Ε0 αἰῶη χαὶ τἔνεεἕ ν Α0 ...ασ%ο σεων ι̃ε Η τ α ΣΤ το Ό ... β Οχεται ` σης ων Έ χχλησια εωΩΥιαν5)Ὁ εις τ°ἢνέΓτελ®Ὁ€ ην μετάφοἔος στ ι·%ων_ . „ 3 ` ιβλίων ανω μοε ε τω: παοαχ εὼη̨έ νοις ΈΝ ”1 Χοισῃ | Τέσ εοωἔώθ Ὁ ,· ο ασ τῆς χώῳ Α;Μανια Ή(|_ὶ' _ για; ἔἔα̨ αἔαιἔ ‹=Οσσε'[ίἐ3_ ν Όπο των ωστε 3 χωοα Εαοτ«αἐ ΡνλλἠΒδξε9×ετ¿(ἶς \ ̃νοἶν ϋῖῖἕὅζαντη̨ ~ φων ονο Ι (υοσσἔῖτυ̃οιογοάἰ ω Θα Χ ἐκ,δη_ ·~ Ωωτια ἕῇαἔονται αῦτζἕνοι τὸν Οη̨σ ἀφν(:)(_:Υ2›· ν εἴ) γνω καὶ ιἕἐςῃν τια |π©ὸς ὲ¶Όντε¿ μοσύ ~ κ ᾶ ναχ Ον εισ πσοη̨νη̨ἔ ζεις τὸν Ον Ο|'·σἙ||αν'|σἶι οαγαγό α ΓἸ ׬, ΩΡ Ι αὔτδ σὲγιονκνξαλ .ι)(„ %ατὰηῖΡττοΌσιν ῦ;Επα(;`γ|.0ν Π~οΌη̨ ̃3›_` Ον Κω χασοὅ ον κκλησιαστρι̃ω̨ενον ῶν‹::ωΪ ×χἱῶγ ` παοα ν αἶ ... \ Πόνϊίων ~ !*°°σϋ`ησα 13 τὸν ον μΕχ©ι| τ` αι, εω ~0 Όπαχθ πο ' εη̨̃ \ Βαθἶἑωντος α Θικαὶ δω̨ ἔἶἑατοιαοι̃ιἶον ωνσ Ώ Εθεν αυ̃ τ α›ν ενη̨ ̃ · α'· λαν| Βωξ δα ανεἴΜ) 7 ° Όπα,χθεισαω ανία] (Δζ Οσσετίω̨\ταντινουπἙ7ἶκ~Τραπἕι”Ϊ® καὶ Άλβο : Οί ~ χο" αὕι: αι =› Π ατ ΟΙ.ς¿0χ~ Τ (ἰυτα χα τὸν Θον τὸ · κον ειον υἶτὸ _ Σ ` ἐν ζἔςῃόνα Ο!·°°0°υμε„ ~ τα Ή; 401 ΒΧΟΌ μεν Μίκης υνόδ ΟΗ Β συγχοο α)Μ ἔηε Γ/ ”η± ο” | σε; τ.. τηϋεία , 0 ` ποθ όνι Εκ ης το [αν τηε δωα ο φῶβ ῶἐν = Έ δ|ηλὰδ.›5·”ϋπτε|ὶ · ὰαἴϋα 705ΒΑ: κθβσεω Νἰη̨̃γθη̃ ῃ»ία §, η Κολ ι̃ῃ πθο μ εω̨ (αἱ σ Ἱι̃ 3 ε μετὰιναη̨ Ι , Κχις πα Θα νταΐδ 09 έῖμεοετίαβ ν τ μηματω * "αἱ Ζηκχία Β . ὶσαω ια Αὕασ Υια /ι̃νισμἑν Βη Ϊπ (Ὁ αυ̃τὸν %αὶ η )εβα 9 ϋσετίσ5η νετίὰ ἶἑἔη̨ ω ̃ \ ”η0| ·ὶυνοδι κ ν Λα ῦπ, ν”|χ ντη,0_ . | Θ ῃῖἔο;ανόναΑἔβἔη̨ α ̃ Ηεμον το ΠατΩ[άΟΠατΘΕάΟχΊ|ἶΟν εως οθού της εοϋπόλ Μην έχαε.
ε
Ά
αἴιαὲ δασ%
Νἰνας.
'
=1
×
®
Ώ
®
.×
=
`
Β
Ή
Β
Δ~
3
Ε
×
·
Α
,
2
×
εβον
5
.
κ
Δ
..
×
=
Ω
.
Μ εσο α Κα; αε α π· ποταῃῇ ·, ο μ( σηἔ | "Ο ωρ πτει ΕΦΦ η› ικελων ·% ού Οἰ%0υτΕΩ0ν 3 πθθα̨ ... ιοω· 7 ` υπ\ Μον Πατ Θἱαο “υμενω εως . = ':[βἐἹ0ία0(ἶ¬ὸ \ \ 5 \ τ :χεΦ0ν δΚωνσταν ῃνονπόλ η ε ωογί "_ α)›%ςχὶ ~ντΌ Ω ~ Φαπο ου 4ξὀ8 του̃ Οαι ξοὲπσθἑ Ήπο κου μενυκ ου Π αῖζοιά Οχου Γἦνναδίο (ἔῦη̨ εῃ Π ἐ ̃ 5 Μ εγά7 „ ἶΕ:%7λ .ΕΝ , τω' υτε` ΠΑ! Οθῃ ηκ ετ Θο Ώιε Θ Έ¿τλΟ"η› ησδας Αοκ _ _ τῆἔ Ἱβ ηοω ς Ό ὑπὸ τον Ἰπισκοπουοωτοπθεσβ`ἶθἰὶ «ἔαϋη̨οχι” πάσ ἘΉ ῦἔηθίας» . Ή ἀπὸ ~ ν Οἰκ Π η̨ υ Ἱβ Ή Ου τη̃ς τη̃ς ουμΘνιχ , ἐἔάῳτ ηθβας κχλησίἔἔ ὲ ξηχολ =ατΘ®αΘχε| ησιἔ το~ 880 Εἰ .κα̃ συγκο , =ἀ νη› , ῦἶ πο ἦ 3 οη̨θησεν Ήερ|”στϋμέωΌ σηῇ Συψ νων τοη̨̃ου, ἑχτης ¬α̨'κκλνησίἀ0Ξηθ.εί εκηού ×ης Χοι Χθἶ Ι('υτ0χὲφ'λΟΡκ0υμε πω οι σ καθ 5, Μεὲιαϋνουσα ΊΟΉ; στολ·ην| Σστιανοὺς] της τῆς] ~ | τη̃ἑ | [ας χἶἑ της Τ χετιας και του̃ αἄεΐία μεχη̨ι των 0 Θιων
ντιο Χειας . Αν
×
`
,ΘΟΉἩΉΘ
ί.
έ
×
=
α`
·
Α
Ιζιλιχἶ
Ω
%
Σ
ι
Ω
Ε
4
.
τ”
Η
Σ3 Ιαἑετιας ..Β της Σσευκεσίας ` έ ατὰ αυτα ῆ ῆ=Αβ ασ. καρ η Τσε ἶεομένο , ῦ3€` δὲ ΝΙι 8 Λαη̨ θ κεσία (Κβανετία ἡ \ ἢ τὴν Ολ σ· μικὴ ι8τελ0Όν υπο ·αι 'Ιδιαι ἕἔαυ̃ γγοελία Μαη) | : \ Οἰκ ουμενωύ Ου Πατο δικ. αωδο οπε εἴη Ον
_
ο
ω̨̃
›
'Ρος
εοαν του
__
ου σιαν ι̃τῃη̨ ἶ 41) ὲσχἢι̃ματισεν Ί σαὐοοπ,
»
(
Ι7 ε5 αο ντω ν
ἑἕα̨χείου
3
Λε Ο ιδ ιαιτέοα ν Αϊ)
1991
τοκέφαλον Ἑκκλησίαν υ̃πανομἐνην τῷ Θρόνῳ Κωνσταντινουπόλεως, τελου̃σαν ὑπὸ τὸνλ”Αρχιεπίσκοπον Φάσιδος καὶ ἀπαρτιζομένην ἐκ τῶν Άρχιεπισκοπῶν Φάσιδός, Σεβαστουπόλεως) Άνακούφης. ΩΗ "Αρ χιεπισκοπὴ Φάσιδος περιελάμβανε τὰς έξης °Βπισκοπάς° τὴν Πέτρας (Τσηχὴςδζήρη), κειμένην ἐν τη̨̃ Κυταΐδι, πλησίον του̃ Βαδέος Λιμέ νος (Βατο'ύμ),τὴν Ζυννανέων Τσιννανέων) κειμἑνην πιδανώτατα κατὰ τὴν δἑσιν Κοπουλὲτ (τουρκιστὶ. Τῖἐουρουκσοῦ), τὴν "Ροδοπό λεως, ἐν τῇ Κυταΐδι και κατὰ τὴν θέσιν Βάρτζηχε (πόλιν) φρου ριον ρόδων)) τὴν Σεζἠνων ὴ Σαΐνων, περιλαμβάνουσαν τὴν χώραν τῶν Σοάνων, Σβάνων, τὴν σημερινὴν δηλαδὴ Σβανετίαν. Οἰ›Ἑπι σκοποι Πέτρας Θεόδωρος, Φάσιδος Ἰωάννης και Ζυννανέων Φαυστῖνος ·ὴ Φαῦστος μετέσχον τῷ ΘΒΟ της ἕκτης Οἰκουμενι κη̃ς Συνόδου. Τῆς "Αρχιεπισκοπής Σεβαστουπόλεως (Διοσκουρια δος τὸ πάλαι) δὲν ᾶναφἐρονται Ἐῖπισκοπαι,) ἀλλδ εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅ ”Αρχιεπίσκοπος ταύτης προήδρευε τῶν ἔν·”Αβασγία Ἑξκ κλησιῶνπ Τὴς ”Αρχιεπισκοπης ”Ανακουφης .(”Ανακοπίας) ἀναφέ ρεται Ἑπισκοπὴ ὴ τῶν Γαννρω̃ν. Ἑπισκοπαι σημαντικαι ᾶπαντῶσι καὶ. ἐν τῷ Βορείῳ Καυκάσῳ° ῆ τῆς Ζηκχίαςν τῆς Ἰἰλανίας (Όσ σετιας), ἔν τῷ ὅρει, ὅπερ σήμερον καλει̃ται Καζ Πουρνὴ, πλησίον τὴς κωμοπόλεως Ναλτζἠκ, ἦ της Σωτηρουπόλεως και η τῆς χαζα ριας, πρὸς βορρα̃ν της χώρας τῶν Ἄλάνων. 'Γόσῳνδὲ στενῶς προσέ κειντο τῇ Ἑλληνικῇ Αυ̃τοκρατορία Κωνσταντινουπόλεως οἱ του̃ Βο ρειου Καυκάσου Μητροπολιταιηὴ Ήπισκοποι, ὥστε παρευρισκοντο ἐν τῇ ἐπὶ Ἱινδρονίκου Β| του̃ Παλαιολόγου συγκροτηδείσῃ ἐν Κων σταντινουπόλει Συνόδῳ (1284).Τινὲς τῶν Ἱἱκκλησιῶν τούτων, καὶ. δὴ η τὴς ”Αλανίας, διετηρου̃ντο και μετὰ τὴν ”Αλωσιν της Κων σταντινουπόλεως, ἄλλαι δὲ και μετὰ τὴν πτῶσιν της Τραπεζου̃ντος, ἑπελθουσαν τῷ 1481, ῶς ὴ Ζυννανέων και ὴ Λαζίας, ὴς Μητροπολίτης φέρεται μετέχων τῷ 1ῦ?2 τὴς ἐν Κωνσταντινουπόλει Συνόδου του̃ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Βραδυτερον ὴ Μητρόπολις Λαζίας, περι λαμβάνουσα τὴν πρὸς νότον του̃)Φάσιδος χώραν,±μιετ”απεσου̃σα εἰς Ἑπισκοπην, υ̃πήχδη ὑπὸ τὸν Μητροπολίτην Τραπεζου̃ντοςι Οὕτω αἱ) χῶραι) περὶ ‹ἶ›ν πρόκειται, πρωιαιτατα δεχδει̃σαι τὸν Χριστιανισμόν, διετήρησαν αὐτὸν ἐπὶ μακρὸν και μέχριλτου̃ τέλους του ΙΗ”αἰῶνος, καθσὁὶ μαρτυρου̃σιν ὲπισημοι Ἑκκλησιαστικοι Πίνακες, φέροντες ὥς τελευται̃ον μὲν Ίἰπίσκοπον της °Αβασγιας} περιλαμβα νουσης τὰς Ἱὥικλησιαστικὰς Έπαρχιας Πιτυου̃ντος, ῦΑνακοπίας, Δράνδας, ”1λώΩ”Π€, Μοηβης, τὸν Μάξιμον Βό (1795), ως τελευ ταίους δῦ ”Ε)πισκόπους της κατὰ τὸν Καυκασον Λαζίας τὸν Ἰωσὴφ (1794) ἐν τῇ Μονῇ της Σσεμοκμέτης και τὸν Νικόλαον (1812) ἔν τῇ Μονῇ της Δζουμάτης. Πολλαὶ ἶἱλλαι οΒπισκοπο.ί, ὅικμάσασαι μέχρι τοῦ 18®® αἱῶνος ἐν τῇ Κερκετία (Κιρκασία̨) και τῇ ”Αλανία̨ ('Οσσελ τία), ἑξέλιπον ὥπὸ τῶν Τούρκων τὰς ἐπιδρομάς. οὕτω οἱ Λαζοί, οἱ Κιρκασιοι, οἱ ”Οσσέται, οἱ ”Αβασγοι, ᾶνήκοντες εἰς τὴν *Αρίαν Φρυνοπελασγιηὴνι Φρυγοελληνικὴν· 'Ομοφυλίαιη φιλοι., συμβοηδοὶ
1
ἙΟΟ
λει̃ς τη̃ς Ἱβηρίαςχδιοριζόμενοι Κουροπολάται της Αυτοκρατορικῆς Αῖνλῆς του̃ Βυζαντίου, ἐξαρτώμενοι συχνότατα απ” αυτής, συμμα χου̃ντες καὶ συμπολεμου̃ντες, πάντοτε εἰς τὰς Ἑλληνικὰς χώρας ἐν κιν δύνοις κατἐφευγον καὶ ἐκεῖθεν ἀπεξεδέχοντο την ὰντίληηιὶν. Τελευταίως ἔτι„τῷ λθι̃θ, είς τὸν Πόντον, δουλεύοντα ὑπὸ τους Το·ύρκους,καταφεύγει τής Ἱμερετίας ὁ Βασιλευς Σολομὼν ὅ Β|,ζήσας καὶ ἀποθανὼν ἔν Τραπε ζου̃ντι, ταφεὶς δὲ τῇ Θ Φεβρουαρίου 181ὁ ἐν τῷ νάρθηκι της Ἐκκλησίας του̃ ”Αγίου Γρηγορίου, τής νυ̃ν Μητροπόλεως εἰς τὸν Πόντον καὶ ή Βα σίλισσα Σοφία της Γουρίας” καταφεύγει τῷ 1828, φεήγουσα τῶν ”Ρώσων την δούλωσιν, φιλοξενείται δὲ ἔν Οὶνόη ὑπὸ του Μητροπολίτου Νεο καισαρείας Κυρίλλου, ὅστις καὶ θάπτει ευ̃σεβῶς αυτήν, ᾶποθανου̃σαν τῇ 'Ϊ Σεπτεμβρίου 1829, ἐν τῇ Έῖκκλησία της αγίας Σοφίας. ΩΗ ᾶπαν τῶσα σωρεία λέξεων Ἑλληνικῶν, τὰ ἐν λίθοις μνημει̃α, πλάκες ἐνε πίγραφοι, παραδοσεις, ήθη, ἔἱλιμα, ναοί, τὰ παντα διαπιστου̃σιν οποία ἔν ταῖς “χωραις ἔκείναις° οιἑλαμψεν Ἱἶἱλληνικη δύναμις μέχρι ~ ε· κ # των υστατων χρονων.
καὶ συμμαχηταὶ τῶν Ἑλλήνων, ἀποτελέσαντες μέχρι αἶιτης τής πτώσεως τῆς Τραπεζουντος ἀναπόσπαστα τμήματα του̃ Ἑλληνισμου̃, ὑπὸ την πυκνην ὅμίχλην της τυραννίας τῶν Τούρκων καὶ τῶν”Ρώσων·ᾶπέβα λοντην ποίτριον θρησκείαν, πρεσβευοντες μὲν σήμερον ᾶνάμικτόν τι Χριστίανομωαμεθανὶκὸν θρήσκευμαω̨̃ιατηροῖἱντες ζωηρὰν την ίοίαν αυτωα̃ είὲνὶκην συνειδησιν. κἕγωνισθεντες κατα της Ιβηριας (Γεωργίας), ητις επεςητησε, πεσουσων των Βλληνικων Αυτοκρατοριῶν, νὰ ᾶντικα ταστήσῃ ταύτας παρ”αἴ›τοὶς, α̃γωνισθἐντες κατὰ της Τουρκίας, ἀγω νισΰέντες κατὰ τη̃ς Ἰὶπολυταρχικῆς Ἐωσίας καὶ αγωνιζόμενοι νυ̃ν κατὰ τῆς Κοινοπολιτικῆς ”Ρωσίας, ἑπιδιώκουσι την ἑλευθερίαν καὶ α̃νεξαρτησίαν αὐτῶν, ἔχοντες ἐν νῷ στενην μετὰ τῶν Ἑλλήνων συνεργασίαν καὶ κοινοπραγίαν, καθ” ὁὶ φὐλαρχοι Κιρκάσιοι; ”Αβα σγοί, Ὁσσέται, Λαζοὶ διαλαλου̃σιν. “Αλλα καὶὶ ἔν τῇ Ίβηρία, ής μετὰ εὶλικρςινεστοίτης χαρα̃ς οί ”Ελ ληνες πάντες ἑχαιρἐτισαν την ἀπελευθέρωσιν, ζωηρόταται διατηρου̃ν ταὶ αἱ συμπάθειαι πρὸς τὸν Ἑλληνισμόν, πολλὰ ἄλλοτε ὑπὲρ αυτής πράξαντα καὶ στενῶς μετοαῖιτῆς συνδεθέντα. Οἱ κατὰ καιρους Βασὶ
+
ΠΙΝΑΚΕΣ
8ὉΧΞῇξὀνῃ §ὥ±ΟΦ¬¦ωΒ±Ξ<
ΰἐΰο Ξἑεε Ξω ωη̨ ἔὼῇ ἕα̨ ῇ̃
Ὁ ὲἔἔΐἑ ἕἔἔἔἔ ἔἔῖη̨ ἕῳ Φ Β Φ̃ Ρ 88 ΦΑΟ Θῳῷ _ὥ·=< Μϋϋ ΡΞ=αΞἑ έξ Μ |Ρ3Ρ 50*
χεα̨ἔωὰΰθαῳνωη̨̃
ὰ > ±
ωμοζἱθῷοῇ 080ἘΠΒΗ ωΉὉ3ΦἐΨ>©ῷ· ωωω̨ἢη̨ἴωωω
Έ*
>ωε= ἘκΔΞΞ
ωεΦ" ΜΒΜ" >Ξἑὁω̨ ἑἑἕῇἐ >Ἐἔ=^ἑΟ" ΞΘΗΏΡΡΗ ῇ"
Κ
ὀἕωᾶἔηὥι 'ΞΨἘΧΝ ωμω
Ξω>ΘΘἙΒΦΡΟΗ ἔωωἠμἕἐκωϋ Ἡ_Ξ>ωι̃ ῶωεῃἕευ̃ ὲζῃ
Έ* η̨ἔἔ
' μ
'Π
_
ἔλοῶ ΕΜΣ Φἐέω ῶἶω̃ Όελῶ ΦΦΞ ῇ
23 ἔἀ
ω ἔλω ΞΦΝ ῶωοά ἔω̃ ω ωἔΰω ω̃ φ
β ή
ἐωέ 25 ἔἐ
ΦΟ2 ῃἐὀω̨ ῃὥω Ξωλωω̨ ωωοἐ ἔωηω ̃̃
ἔἑ
ἔϋ Ώ ἔκ: ΝΟ3 ἕχἕ ΝΦ ΞΟἈΝ ἕωὀ ΏΞΜΜ ΦΞΜ
Η
_
_ _” Δ ὴ
2
.==== _=__=ε εἕεῇ ===Ξ =ΞΞε Ξωἐη̨ _=_Ξ=_ ὲ===< =_Ξ= ξὕἐΜ" ἑ==<= ̃
Π
|
ΝΞ_;==_5= ==Πἕη̨ Η==ΞΞ=ΗΛ: ̃
_ο=<Ξ<>ΟΝ>ΟΞ Νω==<<ω _οΜΟ<οΦαΟ _ΟΞω_>Ξ<
<ἔν
<ν=<Ο Ξ_ω<<Ξ
_:
Ζαμ
Ζα:ω<<_ω
'
<α̃Νοἔἔ<<ω εἔἔ';<
ΝΤΕ' ΝΞἕ<ΟΧΝ ΝΩΝΝἙΖΖ
ΝοζΟ:
ΝΟ=;οΝω=<“=' Δ
_
ἶῃὴἦωω̃ ΟΦΞΝ ἔωἦἠ Οἢὅω̃ 305 ΦΟΣ ΟΞΩ ΦΟΦΦΞ ΩΒ Φζω ΟΏΗΙΜΞΝ ΟΞΝ ωω
Φοἔ Ζοοῶἔἠ ω̃ ΟΞ ΟΟΟΞ ΟΞ η Ι¦̨̃η̨̃
Ξ
Ξη̨̃ ἔἔὲ ἐξ ἐἔ
ι̃ὅἕἔ ἐἄ ἕῶ ἐῶ ἑἔ ἔἐ ΦΟΞ μὲ βωω ΙΙ
|
ἔἐἑ Φοἔ ῃἑῇ Ο 22 Ι|ἐ Ι
ΞΙΙ
ἔξ Ξἑ
ἔ
Ά ¬ μη |\ 'Ιἶι̃ Φ'"Β Ή" 'ΙΉ
Νὡῃ ὶὶΝὶὶὶ κ ||
1
811
Φ _|
κ
Μ ω 0 Υ '
"ών Μ Μω Η υ Ζω Ζ Ο 1 Η οὀ Ξ λΧ ἐἕω Ψ ̃ὸ θ ἕἔ Ο Ζ ν Ώὀά ὀὅ ΥΝ 'ῦο ΛΞ Ν Υ ω ΉΧ | ο ||Ω0 ν3λ Ν |_ |Ἱ Ιι 3' | Κ Η Ν ἑ Μ Ν Ο Λ" 0 μνη̃ ‹"Κ Ο 1 ω "Ἡ ΦΜ Ψ ἕἕ Ψ Ν Ο|| Ο Ο Ο Ν ὼ
Η Μ
ω̨ “ΕΦ ὴὼ Φ Ο Θ Ώ 'Η Ή ν Η ο ῶ Β ΜΗ ω̃ Υ ΜΥ ΩΠΖ Η ΟΦ? Ν Ν Ι 1 θ ό λ |
7
Ν” Β" Μ Η Η
Δν › λ) Υ Ψ 1 ΙΙ
_ 1 κ )
Μ /
Ποο
Νἐ<›θ <Ρ<Κ
<_Ρω<<_Φ
ὅ
|
ΝεΖΣ<<ω
η̨ Ξἔεἔἦ ἔΞ=Ξ=Ε ἔἔΞω:
=_ωμη̨ἔη̨̃ *Η^9==Ξ=_'5Ρ
ΰ ἕἕ
_Ξ
ΝΞΖΟΕ
~Β|Β^.|ΟΓΡΑΦΝΧ
Ξενοφῶντος. Κύοου ”Ανάβσ.σιε.
”Ομ.ἠ2ο·υ.
\
Στη̨άβωνος. Γεωγσαφικῶν τὰ. πεοὶ Μικοα̃ς Ἰλσίος (ἔσιδοσις Π. Καοολίδον). Ἱο·υστι·ι×ια·ι·οῦ. Νεασαὶ (ἔκδοσις Οτὲοὶειῃ). 'Δ;μαυ̃ίου. Ἱστοσικἀ. Πη̨οκοπόου. Ἱστοοία. ”Α·ι·νης ·Κομνηνῆς. ¦Αλ;εξιάς. ”Δ¿›η̨ιανο·υ̃. Περίπλους Βυ̃ξείνου Πόντου. Βη̨σσαη̨ἰωνος. 'Ει̃γκώμιον εἰς Τοαπεζου̃ντα (ἔκδοσις Σπ. Λάμπρου ἐν «Νέῳ
'Ε)λληνομν·ἠμονι>>).
Ἱλιἀς.
”Αΰ. Κομνηνοῦ 'ἶψηλάντο·υ. Τὸ. μετὰ τὴν ”Αλτοσιν. Π. Καη̨ολίὅου. Σημειώσεις τινὲς πεοὶ τη̃ς Μιιω̨οισιανῇς 'Ασίας Ὁμοφυλίοις. × Τὰ Κόμανα και τὰ ἐοειπια αὐτῶν.
>
>›
ο'1'ὰ Καππσδοπικά.
›
>>
Βυζαντιακὴ Ἱστοοία.
Γλωσσάοιον συγκοιτικὸν Ἰ!)λληνοκο.ππσ.δοκι·κῶν λέξεων. Περὶ τη̃ς ἐθνικῆς καταγωγῆς τῶν ”Οοἱ°}οδόξων Χη̨ιστιανῶν Συ
Ἰ. Πασπάτη. Πεοὶ Άτσιγγάνων. Εἶ Βε‹:Ισε. Σε. Νοσνε.1ΙοΟἐοςτειΡΙ1ὶε Πιιὶνι:τεε11ε (Αεὶο Αιπὲτὶειιτε). ΙΙ. ¬ΜεὶΙ:ἰειι. Ιω. Τιιτοιιἰε οὲ εεε ἀἱΕΕὀι·οι·ι€ε Ροιιρἰεε. Ιἕ. Ρἰἱεηετ. ΑυεϊοΙἰετ1. θ. δσΙ1Ισπ:Ι›ε:·ἕο:·. Ε'έΡοΡὲε Βγεειῃτἰτιε.
σίας %αιΠαλαιστίνης. Μ. Χαμουδοποὐλου. Γεωγοαφια τη̃ς Μικοα̃ς ”Ασίσ.ς. Ἰ. Κάλφογλου. Οἱ 'Έλληνες ἐν Καυκάσῳ. Σ. Ἰωαννίὀου. Ἱστοοια τη̃ς Τοαπεζου̃ντος. Σ. “ΔΦτω±×ο.πούλσ·υ. Μιοιοὰ ”Ασίσ.. Τς. Εῦαηελίδσυ. Ἱστοοίσι τῆς 'ΟπἹωμα.νι%η̃ς Αυ̃τοκοατοοίας. Ε. Παπαμιχαλοπούλου. Πεσιἠγησις .εἰς τὸύ Πόν τον. Δ. Παπαδοπούλου. Ὁ υ̃πόδουλος 'Βλληνισμὸς τη̃ς 'Ασιατικῆς Ἑλλάδος. Κ. Παπαη̨η̨ηγοπούλου. Ἱστοοία του̃ Ἑλληνικου̃ Ἱῖθνους. Π. Τη̨ιανταφυλλίΰου. Οἱ Φυγάδες. Κ. Π. Σάὕα. Βιογοαφισιὸν σχεδίασμα πεοὶ του̃ Πατοιάοχον Ίεη̨εμίον Β'. Δ. Ζἱἰηλιαη̨άκη. Ἱστορία του̃ Βασιλείου τῆς Νικαίας. Π. Ν. Σαθιπόλου. Πεοἱ τη̃ς Πολιτείας και τῶν στοιχείων αὐτῆς ἐν γένει. Π. Γ. Πολίτου. Λσιογοαφικὰ Σὐμμεικτα. Σπ. Δάμπςου. (ἶοΙΙεοτἰο:1 ἀε Κοτιπιπε Οτεοε. Ἱ. Σβοη̨ώνου. Πῶς ἐγεννἠΰη ὅ δικέφσλος ἀετός.
ν
ε9ἔ„
Βενὁ11‹ νου !.ιιεεΙιε:ι. Βἑε ΤειοΙιΕεει̃εοΙη° ιιτκι̃ ειπι̃ετε Πὸεῃεετε α̃ετ εὶὶειπ
Ε. Ώιιτἱἰιιε. ἐἑτὶεοἰπὶεοἰιο Θεεοὶιὶοι̃πτε. _|. _Ρε›!Ιωε:·:±η̨×ει·. Οεεοϋὶοὶπτε ἀεε Κειἰεετὶιιτιπε νοπ Τεερωυιιτ. Ρτεἔτπετιῖε ειπε ει̃εω Οτἰειπῖ. δὴ. Τεχἰετ. ΙΧΑεΞ.ε Μὶιιευτεε. Εεατευὶ. Βνπειιυτε οτ 1εε Τιμοε Ξεὶἀα̃οιιοὶἀεε εια Αεὶε·1ν11ι1ει1το. |·`.1)ε ΜοΙὶΙ;ε. Οειιπρεἔκιεε ὸεε Βιιεεεε ὰειιπε Ιει Τυτεῃιὶε ἀΈ)ιι:οΡο ὀβ 1828 ετ 1829. Ι.έου Ι.εωοιιεΙιε. Ιῷοτἔειηὶεειτὶοτι κηὶὶὶτειὶτε: ὀε 1'Ει̃ωΡ1κε± Οὶτοιπεω. ΡἰἱεΙ Οιιἰιιειϊ Μι '1`ιιτω̨ι1ε ‹1'Αεὶε. ΡειιΙ ΖετονΒεειιΙὶειι. Σε. α̨ιιε±εΗ.οη ὸε Ιει Ροριω̃ειτἰοτι.
τιιηἔ Ενὶιὶουε.
ὅ. ‹ΙἌ2ε:ηΙπι¶/εἰ/Αι1οὶει1ι1ε (ὶτἑοε. Ε. Πειποϋπ. Οοπιωοωὲ Ιει τοιιτε οτὲε Ιε Ενρε 5οο1ει1. Ηεπιπιετ. Ἱστοη̨ἰα του̃ Ὁθωμανωιου̃ Κη̨άτσυη̨. ΙΙ. α̃ε Τοιιι·νἱΙΙε. Εει ίοττηειὲἰοη Ρειττὶουὶειτὶετε. Βεηἐ Ψστωε. Ι.:ι Ρὶπὶὶοεορὶπὶε ἀεε Βοὶεηοεε Βοοἰειὶεε. δεινεῃν. Εε Οοτειῃ. Ιἱ. ΕεἰευντεΜεευΙΙε. Μι ΟτεΞοε ἐοοηοωὶεμιο ετ Εὶτιεηοὶετε. ΒΓ Βει̃τἡη̨. Ἑἑειρροττ ἑι ὶει θυϋὶὶωο Ρστὶα̃. Εννεσὶκἱ Βεηεε. Οτἱεητι̃σιιοὶι α̃ετ ειὶτε ιωἀ ὰε: ηειιε Οτἰεητ. Ιπεἰ Ρεεἡε. Βπτεἰζε.. Κ_2ο·υτσ;›οὸκ Σαῖτ Πασα̃. 'Υπόμνημα περὶ. τῶν πληθυσμών τῆς Ὁθωμαντκη̃;
Ι. Ρεττοὶ. Βουνετὶτε ‹ὶ'ιι:ι νογειἔε εη Αεὶε
Μὶι±ε:ιι:ε±_
Ἱἰλῆ” Κεμάλ Βέη. ”Ας›ϋη̨α. ἐν ταῖς ἐφημεη̨ίσ» ‹Σαμ„πὰχ› καὶ. ‹Πεγ·¿ά„μ›, ὡς καὶ ἐν τη̨̃ ἐξ αὐτῶν γεννηΰείοῃ «ΠεγιὰμΣαμπάχ». Π. Σὲμπεὅὅὶν Βέη. "Απὸ τὺυ̃ ψεὐδους εἰς τὴν ἀλἠίὶειαν (Χηη̨αφατὰν Χακικατα̃). Δ. 'Αῃὶφ Βέη. Τὸ. ἐπὶ τη̃ς κεφαλῆς ἡμῶν ἐπεη̨χὁμενσ. (Μπασημκηζα̃ Γσιελενλέη̨).
ΘεΙΖει·. ΒνΖειι1τἰτιἰεοΙ1ε
Αυ̃τοσω̨ατοη̨ίας.
ζΙ›ε:·Ιεε
_|.
ΡεΙΙεη̨×.
Κυἰτατἕεεοἱη̨̃οὶιὶε. Ϊ!/Ιττέἀεη̨̃τὶεωε Ηεὶὶὀπὶα̨υε.
α̃ε Μοτεεπ. Οοι1ἰ:τε|1εε Βειτι̃οειτεε ὸε Ι®Οτ1ε±1ἰ:. Α. Βεωὑευα̃. Ε'ΕωΡὶτε Οτεο ειιι ΧΙΠΒ εὶἐο1ε. Κ Σἀὕα.`Μεσα.ιωνι.κὴ Βιβλιοθήκη. (.”.$εὲΙ›.3ε. Ποουιιιεῃτε ωἐὸἱτε τεἰειὲἰἰε ἐι Γὶαὶετοὶτο εὶε Ιε. Θτὀοε ευ ωονεη ὲἔε. Γ. Δ. .Ράλλη καὶ Π. Ποτλῆ. Σύνταγμα τῶν θείων καὶ ῖεα̨ῶν αανόνων κτλ. Κ. Ι. Αμάντου. Ἱ) 'ΰἔλληνισμὸς τη̃ς Μωω̨α̃ς 'Ασίας κατὰ τὸν Μεσαίωνα. Γ. Σωτηη̨ίου. Χῳστιανικὰ Μνημει̃σ. τη̃ς Μωω̨ᾶς Άσίκις.
Ἱ
ΙΙΙΝΑΞ ΤΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΑΦΙΕΡΩΣΙΣ
πι>ο‹ιοτοΣ.
.
.'
.
.
.
.
.
.
.
ΧΩΡΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΙἙΩΓΡΑΦΙΑ.¬“Αομενία καὶ Πόντος (σ. 13Ιἶ) ”Οοι.α, ἐμβαδὁν, κἀτοτκοτ (σ. 1?18) . . . . . . . . . . . ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΙΜΟΙΙΡΑΦΙΑ.Του̃οκοτς ”ΟίΙωμ.ανοί, Τάταοοτ (σ. 182θ).¬Μουσονλμ.α̃νοι. καὶ Μουσουλμανίζοντες μὴ Τοῦο ποι.: Μεσοχαλδηνοί, Βτϋυνοί, Σάννοτ ἦ Τσάννοτ, Γτουοου̃κοτ
“
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.Σετ ωη̨ω
>>
\
1318
(Παφλανόνες. Βτθυνοί, Λύκτοτ), 'Αφσάοοι (Ἰσαυοοτ ἢ ΚαπΔ παδόκατ), 'Γουοκομα̃νοτ (Τοοκμηνοί), Λαζοὶ καὶ. Κολχοτ (Ινἰτγγοελοί), Ἑουθῖνοι. (Κηζὴλ Μπας), Κτοκάστοτ καὶ “Αβασ γοί, Ίβηοες (σ. 1881). ”Αλλατ φυλαί; 'Αομὲντομ “Ιου δαῖοι., ”Αϋίνγανοτ ἢ 'Ατσίνχανοα Κόπτατ (σ. 8132) ”Ελ ληνες (σ. 32ἔ'›ἔΙ)± Μουσουλμανοφανεῖς καὶ Τουοκοφανεῖς1 Ἑαφαςη̃δες, Σοφου̃δες, Ταχτατζῆδες, Ἐαῖςαλάκηδες, Δεοβί σαι.. Μπεκτσασῆδες, Μουσμεχέδες, Γαλάττ Σχτῖτατ, Μου φαβεζέδες, Τουοπμένηδες, Ἱσμαηλι̃τατ, Κοεμτῆδες, Μπαχοί
μηδεςς Μαοδαίτατ, ¦Ανσαοι̃τατ (σ
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΙ`ΡΑΦΙΑ.¬”Ο πληῦυσμὸς κατὰ βιλαέττα καὶ φυλὰς (σ. 414?).¬Οἱ Κουπτοχοτσττανοὶ. (σ. ἔςἶ49) . . ΔΙΑΝΟΙΙΤΙΚΙΙ ΚΙΝΗΣΙΣ.Σχολεῖα ἐΰντκὰ .καὶ μὴ ἑΰνικτ (σ. 49 ὀθ).Ἑθντκαὶ μονάδες καὶ. Πολτττκαἰ μονάδες (σ. ῦθἔ›1).¬ Σχολει̃σ; κατὰ θοησκεντικὰς Κοινότητας καὶ βτλαέττα (σ. 51 ”Ι]λληνες καὶ Του̃οκοτ· ἀπὸ ἀπόψεως σχολτκῆς δημο νοαφίας (σ. υ̃ἑἔῦἶ)· ἀπὸ ἀπόψεως ολτγανϋοωπίας καὶ ὀλτγαν δοίας ὅσον ἀφοοη̨̃ εἰς «τοὺς Τούοκους (σ. ὕἶῦθ)° ἀπὸ ἀπό ψεως αῦξἠσεως πληθυσμου̃ ὅσον ἀφοοη̨̃. εἰς τοὺς "Ελληνας (σ. υ̃θΘ!) ¬'Η δύναμτςκαὶ ὁ πλου̃τος τοῦ Πόντον ὑπὸ ἔν νοταν ἐυ̃ντκου̃ συνατσῦ·ἠμ.ατος'(σ. 61θ2)· ὑπὸ ἔννοταν ἐμ.πει. οίας, ἐπττηδετότητος, ἐμποοίας, βιοτεχνίας (σ. (32Β4)° ὑπὸ ἔννοταν νεωογίας καὶ φυστκου̃ πλούτου ἐν γένει. (σ. θ4ΰῦ)° ὑπὸ ἔννοιαν θοησκεἱας (σ. θὕθθ) . ._ . . . . . . . . .` . ΟΙ ΙΙΟΝΤΙΟΙ ΤΟΥ ΚΛΥΚΑΣΟΥ ΚΑΙ 'ΙἩΣ ΝΟΤΙΟΪ ΡΩΣΙὲΣ.”Ε'.λλη νες ἔποτποι, ·υῖ.οὶ σοφῶν, Πεοζενεσβίλλν (σ. θθ).Έἶλληντκὰ χωρία ἐν Καυκάσῳ κιτ Νοτίῳ Ρωσία (σ. θἶθὅ).¬Φυγάδες τελευταίου πολέμου (σ. θἔ) ”Απὸ τῆς Σκύλλης εἰς τὴν Χα
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
8841)
.
.
.`
.
.
.
.
.
.
>
1841
4149
›
›
4θ¬θθ
ὰπαοάμτλλος Γοαωτία (σ. 70).”Ασφαλῶς διεκ δτκήστμοτ, βασίμως δτεκδι.κἡστμ.οι.,.“Βλληνογενεῖς Φουγο
Ωυβω‹σ.εο›... ¬Ἱἰ
.
.
.
.
..ζ
»
εεοο
ΙἙΟ
νενεὶς εςοΰωμανὶζόμενοὶ (σ. Τ1).'Ο Πόντο; αναλλοίωτο; (σα '?1'72).ἹΙ .Μεγαλη 'Ελλὰς (σ. Ϊ2). 'Ιἱΰνωὶὴ ¦Ομὰς
..
εε.
ἀπαη̨άθη̨ανστος (σ. Τἕὶ) . . . . . . . . . . . . . . . . . Σελ. ΤΟ78 ΙΙΑΡΑΙ"Ι'ΙΙῦ'ΙΑ”Ι”Α.Μονοκέφαλο; ἀετὺ; (σ. ἶἶ).Ἱστοθιπαὶ Ση μειώσεις: Ὁ Πόντος παλαιόθεν (σ. ἶθ80).Ἱῖθνὶκὴ Ἐἶπο ποὶῖα (σ 81).Βασίλεὶον Νὶκαὶοη̨, Αὐεοκη̨ατοη̨ία Τη̨απε ζου̃νι:ο;1 Δεσπονα̃τον”Ηπείῳου (σ. 8184).Οἱ Αυ̃τοκη̨άτοη̨ε; τη̃; Τη̨απεζοῦντο; καὶ ὁ θάνατο; τοῦ τελευταίουΑυ̃τοκη̨ἀτορο; Δαβὶδ (0: 848ὕ)._Οἶ Κη̨υπτοχη̨ιστιανοὶ ἀπὸ διεὕνοὔς κα ταστἀσεω;} ¦Επὶσημ.οὶ Δὶεθνει̃; Πη̨άξεὶς (σ. 88).ΧάττὶΙ ῖεη̨ίφ, ΧαττὶΧονμαγιοὶξν, “Εῖπίσημος Δἠλωσις, Σννθη̃καὶ Παη̨ὶσίων καὶ Βεη̨ολίνον, Συνταγματὶκαὶ διαταξεις (σ. 88 8”ἴ)'. Θανατὶκὴ ἑπτὲλεσι; Ισ. Βἶ).Δὶακοίνὼσὶη̨ Φουὰδ (σ. 8?88). Πη̨οσέλενσις Χη̨ὶστιανῶν εἰς Τη̨απεζου̃ντα (σ.88 δθ).Τανζημὰτ :ὶαὶϋΣτα·υ€›ὶῶται. (σ. 8990).“Ελπίδες Κρυ πτοχη̨ὶστὶανῶν (σ. ΘΟΘΙ).'Ζδκκλησὶαστικὴ Διαίη̨εσις: Μη τη̨οπόλεὶς, Ιίοὶνόνητες, Ἐκκλησίαὶ, Ἱεη̨ει̃; (σ. 92).Κη̨υπτα χῳστὶανοὶ (σ. θἔἱχ.Μοναὶ Σταυη̨οπηνὶακαὶ καὶ ἄλλαν. (01 98),'Αϋάνατος παη̨άῦοσὶς (σ. ΘΙ).'Ο Καύκασοη̨, ή Κολχὶ; καὶ Πῆ Πω̨απία: Ἀναμνἠσεὶ; καὶ παραδόσεις σωθῦ).Ἱἰλληνίδες πόλεὶα̨ ἀω̨χαὶὀταται 4(σ. θῦθὅ/.¬ Ναοὶ ἀη̨χαι̃οὶ 'Βλληνὶκοὶ (σ. $)θ).+Πς›οσπό.ἱΙει.αὶ Ἑλλήνων, Ἑλλη νικὴ γλῶσσα (σ. θὅθἶ).ΑΧη̨ὶστὶανὶσμό‹;, δὶωγμοί. μάα̨τυη̨ες (σ Β”ἱ)›Ιἰολχίς, ”Αβασγία, Κεῳὶετία, =Λλανία (Ὁσσετία), Ἱβηη̨ία, Πεη̨ατεία (τε. 9?98). ”Εκκλησὶοστωιὴ ταξὶς (σ. 98). 'Αη̨χὶεπὶσκοπαὶ καὶ Έπισκοπαὶ (σ. 99100).Σνμπαθεὶαὶ καὶ .δεσμοὶ πρὸς τοὺς 'Έλληνας (σ. ΙΟΟ)'. . . . . . . . . . . » θῦΙΟΙ' ΙΙΙΝΑΙίΕΣ. Πίναξ ἀνααεεφαλαὶοπωὶὸς τῶν πληθυσμών κατὰ Βι λαέτὶα καὶ Φὶυλας (σ. 108).ΙΙίναἶη̨̃ Αἀνακλεφαλὶαὶωτικὸα̨ τῆς › 108Ιθῦ Σχολωσῆ; Κὶνἠσὲως (σ.1θ§) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . »1Ο'Ι108 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ. . . . . ΧΑΡΤΗΣ 'ΠΙΣ ΑΪΤΌΚΡΑΤΟΡΙΑΣ 'ΓΗΣ ΤΡΑΠΕΖΟΪΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ
..
..
.
..
ΙΙΟΝΙὉΥ
λ
ι̃® =εβ+“
