Το απαρέμφατο και η μετοχή στη Λατινική
ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ
Από την ενεργητική φωνή απαρέμφατο έχει ο Ενεστώτας , ο Μέλλοντας και ο
Παρακείμενος.
Το απαρέμφατο Ενεστώτα αναφέρεται στους αρχικούς χρόνους
(παράδειγμα :turbo-turbavi-turbatum-turbare/// video-vidi- visum-videre//
ago- egi- actum- agere /// venio , veni, ventum, venire) και έχει τις
παρακάτω καταλήξεις ανάλογα με τη συζυγία, οι οποίες προστίθενται
θέμα του ενεστώτα.
1η συζυγία (- ãre ) turb-o turb + - ãre = turbãre
2η συζυγία (- ēre ) vid-eo vid + - ēre = vidēre
3η συζυγία (- ĕre ) ag-o ag + - ĕre = agĕre
4η συζυγία ( -ire ) ven-io ven + -ire = venire
Tο απαρέμφατο Παρακειμένου προκύπτει από τον παρακείμενο του ρήματος με την
προσθήκη της κατάληξης – sse: turbavisse, vidisse, egisse, venisse
Το απαρέμφατο Μέλλοντα είναι περιφραστικό και σχηματίζεται αφού σχηματίσουμε
πρώτα την μετοχή μέλλοντα με τη βοήθεια του σουπίνου και της κατάληξης – urus-a-um:
Μετοχή μέλλοντα: turbaturus-a-um visurus-a-um acturus-a-um venturus-a-um.
Η μετοχή μέλλοντα κλίνεται κανονικά σαν επίθετο β΄κλίσης (bonus-a-um). To απαρέμφατο
μέλλοντα δημιουργείται με την αιτιατική της μετοχής μέλλοντα και το esse. Στην πράξη
ανάλογα με το γένος και τον αριθμό του υποκειμένου χρησιμοποιείται κάποια
συγκεκριμένη αιτιατική για το απαρέμφατο μέλλοντα. Αν δεν γνωρίζουμε το υποκείμενο
χρησιμοποιούμε και τις 6 αιτιατικές.
turbaturum-am-um esse ,turbaturos-as- a esse // visurum-am-um esse , visuros-as-a esse .
acturum-am-um esse , acturos, as, a esse // venturum -am -um esse , venturos, as ,a esse.
Στην πρόταση Romani vicerunt μετοχή μέλλοντα είναι το victuros
esse.Στην πρόταση Dido agit μετοχή μέλλοντα είναι acturam esse.
Στην ενεργητική φωνή μετοχή εκτός από τον μέλλοντα μετοχή έχει και ο ενεστώτας που
μοιάζει με τριτόκλιτο επίθετο τριγενές και μονοκατάληκτο:
turbans-turbantis
videns-videntis
agens- agentis
veniens -venientis
Σημείωση: Τα απαρέμφατα του sum είναι: esse, futurum-am-um-os-as-a esse, fuisse και η μετοχή
μέλλοντα είναι : futurus-a-um.. Η μετοχή ενεστώτα -sens -sentis συναντάται μόνο στα σύνθετα
1
Το απαρέμφατο και η μετοχή στη Λατινική
ρήματα και ποτέ στο απλό sum .π.χ Paesens-entis, absens-entis.
1
H κλίση της μετοχής Ενεστώτα
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
turbans turbans turbans turbantes turbantes turbantia
turbantis turbantis turbantis turbantium turbantium turbantium
turbanti turbanti turbanti turbantibus turbantibus turbantibus
turbantem turbantem turbans turbantes turbantes turbantia
turbans turbans turbans turbantes turbantes turbantia
turbante / i turbante/ i turbante /i turbantibus turbantibus turbantibus
H κλίση της μετοχής Μέλλοντα
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
dicturus dictura dicturum dicturi dicturae dictura
dicturi dicturae dicturi dicturorum dicturarum dicturorum
dicturo dicturae dicturo dicturis dicturis dicturis
dicturum dicturam dicturum dicturos dicturas dictura
dicture dictura dicturum dicturi dicturae dictura
dicturo dictura dicturo dicturis dicturis dicturis
H κλίση της μετοχής Παθητικού Παρακειμένου
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
dictus dicta dictum dicti dictae dicta
dicti dictae dicti dictorum dictarum dictorum
dicto dictae dicto dictis dictis dictis
dictum dictam dictum dictos dictas dicta
dicte dicta dictum dicti dictae dicta
dicto dicta dicto dictis dictis dictis
3
Από τη Μέση φωνή απαρέμφατο έχουν οι χρόνοι που έχουν απαρέμφατο στην ενεργητική και ο
Συντελεσμένος Μέλλοντας:
Το απαρέμφατο Ενεστώτα (το γνωρίζουμε από τους αρχικούς χρόνους) και οι καταλήξεις
του κατά συζυγία είναι: -ãri (1ης)
, -ēri (2ης), -i (3ης) , -iri (4ης)
Το απαρέμφατο Μέλλοντα σχηματίζεται με το σουπίνο και τη λέξη iri
Το απαρέμφατο Παρακειμένου σχηματίζεται με τις αιτιατικές ενικού και πληθυντικού
της μετοχής παθητ. παρακειμένου (που δημιουργείται από το σουπίνο) και τη λέξη esse
Το απαρ. Συντ. Μέλλοντα σχηματίζεται όμοια με του παρακειμένου και τη λέξη fore αντί esse
Παράδειγμα:
turbari- turbatum iri- turbatum,am,um,os,as,a esse- turbatum,am,um,os,as,a fore (1η)
videri- visum iri- visum,am,um,os,as,a esse - visum,am,um,os,as,a fore (2η)
agi- actum iri- actum,am,um,os,as,a, esse - actum,am,um,os,as,a, fore (3η)
nutriri- nutritum iri- nutritum,am,um,os,as,a esse - nutritum,am,um,os,as,a fore (4η)
2
Σημείωση: Η μετοχή μέλλοντα του ρήματος morior είναι moriturus και όχι moruurus (σουπίνο
moruum). Η μετοχή ενεστώτα του ρήματος eo είναι -iens -euntis -eunti (όχι ientis- ienti) κλπ.
Η αφαιρετική ενικού της μετοχής ενεστώτα λήγει σε -e (εκτός αν χρησιμοποιείται
επιθετικά οπότε λήγει σε -i )
Άλλο ένα παράδειγμα: (Μετοχές του ρήματος fero-tuli-latum-ferre)
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
ferens ferens ferens ferentes ferentes ferentia
ferentis ferentis ferentis ferentium ferentium ferentium
ferenti ferenti ferenti ferentibus ferentibus ferentibus
ferentem ferentem ferens ferentes ferentes ferentia
ferens ferens ferens ferentes ferentes ferentia
ferente / i ferente/ i ferente /i ferentibus ferentibus ferentibus
4
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
laturus latura laturum laturi laturae latura
laturi laturae laturi laturorum laturarum laturorum
laturo laturae laturo laturis laturis laturis
laturum laturam laturum laturos laturas latura
lature latura laturum laturi laturae latura
laturo latura laturo laturis laturis laturis
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
latus lata latum lati latae lata
lati latae lati latorum latarum latorum
lato latae lato latis latis latis
latum latam latum latos latas lata
late lata latum lati latae lata
lato lata lato latis latis latis
5
Για να δεις τις διαφορές μετοχής ενεστώτα και μονοκατάληκτου και τριτόκλιτου επιθέτου
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
ingens ingens ingens ingentes ingentes ingentia
ingentis ingentis ingentis ingentium ingentium ingentium
ingenti ingenti ingenti ingentibus ingentibus ingentibus
ingentem ingentem ingens ingentes ingentes ingentia
ingens ingens ingens ingentes ingentes ingentia
ingenti ingenti ingenti ingentibus ingentibus ingentibus
Για να δεις τη μετοχή Ενεστώτα του sum (πάντα σύνθετο)
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
absens absens absens absentes absentes absentia
absentis absentis absentis absentium absentium absentium
absenti absenti absenti absentibus absentibus absentibus
absentem absentem absens absentes absentes absentia
absens absens absens absentes absentes absentia
absente / i absente / i absente / i absentibus absentibus absentibus
Για να δεις τη μετοχή ενστώτα του ρήματος eo (το ίδιο κι όταν είναι σύνθετο πχ. transeo)
Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
iens iens iens euntes euntes euntia
euntis euntis euntis euntium euntium euntium
eunti eunti eunti euntibus euntibus euntibus
euntem euntem iens euntes euntes euntia
iens iens iens euntes euntes euntia
eunte / i eunte / i eunte / i euntibus euntibus euntibus
Άσκηση:
Να γράψεις όλα τα απαρέμφατα και να κλίνεις όλες τις μετοχές των ρημάτων:
gero, video, munio, deploro ( Να δεις πρώτα τους αρχικούς χρόνους)
Το θηλυκό να μην κλίνεται όπου είναι ίδιο με το αρσενικό (στη μετοχή ενεστώτα).
