1

Οδυσσεας Γκιλής
Επιμέλεια συλλογής και επεξεργασίας υλικού

ΓΙΓΑΝΤΕΣ-
ΓΙΓΑΝΤΟΜΑΧΙΑ
ΤΙΤΑΝΕΣ-
ΤΙΤΑΝΟΜΑΧΙΑ
Αποσπάσματα από αρχαία κλασικά, βυζαντινά και θεολογικά κείμενα

Μέρος Β΄.

Θεσσαλονίκη 2018
2
 3

Περιεχόμενα

Τιτάνες....................................................................................................................................... 3
ΓΙΓΑΝΤΟΜΑΧΙΑ ...................................................................................................................... 332
ΤΙΤΑΝΟΜΑΧΙΑ ....................................................................................................................... 356
Περί Γιγάντων ....................................................................................................................... 368
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΓΙΓΑΝΤΩΝ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ. ΟΙ ΓΙΓΑΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ
ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΚΛΥΣΜΟΥ .................................................................................................. 372
ΟΙ ΓΙΓΑΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ............................ 373
Περί «Γιγάντων» (Γίγαντες – Κύκλωπες – Εκατόγχειρες). Αναρτήθηκε από τον/την Xείλων
στις 13/03/2013 .................................................................................................................... 377
Περὶ Γιγάντων Συγγραφέας: Φίλων ο Αλεξανδρεύς -Philonis Alexandrini Opera quae
supersunt ediderunt Leopoldus Cohn et Paulus Wendland Vol. II, p. 42-55 Berolini 1897. . 391
Νεφιλίμ .................................................................................................................................. 399
Οι Νεφιλίμ στην αποκαλυπτική γραμματεία ......................................................................... 400
Θρησκευτικές αιρέσεις, παραλογοτεχνία και Νεφιλίμ................................................... 400
Ορθόδοξες ερμηνείες της περικοπής Γεν. 6,1-4 el.orthodoxwiki.org ................................... 401
Ερμηνείες της περικοπής .............................................................................................. 402
Υποσημειώσεις .................................................................................................................. 406
Κρυφές Γνώσεις Αρχαίων Ελλήνων περί Γιγάντων Ερπετοειδών. ΔΗΜΟΘΟΙΝΙΑ fourakis-
kea.com μέσω siriusanews .................................................................................................... 411
Γίγαντες και Γιγαντομαχία. Posted on Αύγουστος 2, 2010 by ellas ...................................... 418
Ευρετήριον ονομάτων, προσώπων, τόπων, εννοιών............................................................ 424

Τιτάνες

Ευρυπίδης Hecuba Γρ. 472

δῖνος ἄγαλμα Δίας;

σὺν Δηλιάσιν τε κού-
ραισιν Ἀρτέμιδος θεᾶς
χρυσέαν τ' ἄμπυκα τόξα τ' εὐλογήσω;
ἢ Παλλάδος ἐν πόλει
 4

τὰς καλλιδίφρους Ἀθα-

ναίας ἐν κροκέωι πέπλωι
ζεύξομαι ἆρα πώ-
λους ἐν δαιδαλέαισι ποι-
κίλλουσ' ἀνθοκρόκοισι πή-
ναις ἢ Τιτάνων γενεάν,
τὰν Ζεὺς ἀμφιπύρωι κοιμί-
ζει φλογμῶι Κρονίδας;
ὤμοι τεκέων ἐμῶν,
ὤμοι πατέρων χθονός θ',
ἃ καπνῶι κατερείπεται
τυφομένα δορί-
κτητος Ἀργεΐων·

Ευρυπίδης Iphigenia Taurica

Γρ. 224

ψαμάθων Αὐλίδος ἐπέβασαν

νύμφαν, οἴμοι, δύσνυμφον
τῶι τᾶς Νηρέως κούρας, αἰαῖ.
νῦν δ' ἀξείνου πόντου ξείνα
δυσχόρτους οἴκους ναίω,
ἄγαμος ἄτεκνος ἄπολις ἄφιλος,
ἁ μναστευθεῖσ' ἐξ Ἑλλάνων,
οὐ τὰν Ἄργει μέλπουσ' Ἥραν
οὐδ' ἱστοῖς ἐν καλλιφθόγγοις
κερκίδι Παλλάδος Ἀτθίδος εἰκὼ
καὶ Τιτάνων ποικίλλουσ', ἀλλ'
†αἱμορράντων δυσφόρμιγγα
ξείνων αἱμάσσουσ' ἄταν βωμοὺς†
οἰκτράν τ' αἰαζόντων αὐδὰν
οἰκτρόν τ' ἐκβαλλόντων δάκρυον.
καὶ νῦν κείνων μέν μοι λάθα,
τὸν δ' Ἄργει δμαθέντ' ἀγκλαίω
σύγγονον, ὃν ἔλιπον ἐπιμαστίδιον
ἔτι βρέφος, ἔτι νέον, ἔτι θάλος
ἐν χερσὶν ματρὸς πρὸς στέρνοις τ'
Ἄργει σκηπτοῦχον Ὀρέσταν.

Ευρυπίδης Ion Γρ. 455

δίκας βιαίων δώσετ' ἀνθρώποις γάμων

σὺ καὶ Ποσειδῶν Ζεύς θ' ὃς οὐρανοῦ κρατεῖ,
 5

ναοὺς τίνοντες ἀδικίας κενώσετε.

τὰς ἡδονὰς γὰρ τῆς προμηθίας πέρα
σπεύδοντες ἀδικεῖτ'. οὐκέτ' ἀνθρώπους κακοὺς
λέγειν δίκαιον, εἰ τὰ τῶν θεῶν καλὰ
μιμούμεθ', ἀλλὰ τοὺς διδάσκοντας τάδε.
{Χο.} σὲ τὰν ὠδίνων λοχιᾶν
ἀνειλείθυιαν, ἐμὰν
Ἀθάναν, ἱκετεύω,
Προμηθεῖ Τιτᾶνι λοχευ-
θεῖσαν κατ' ἀκροτάτας
κορυφᾶς Διός, ὦ †μάκαιρα† Νίκα,
μόλε Πύθιον οἶκον,
Ὀλύμπου χρυσέων θαλάμων
πταμένα πρὸς ἀγυιάς,
Φοιβήιος ἔνθα γᾶς
μεσόμφαλος ἑστία
παρὰ χορευομένωι τρίποδι
μαντεύματα κραίνει,
σὺ καὶ παῖς ἁ Λατογενής,

Ευρυπίδης Helena Γρ. 382

ὄνυχι δ' ἁπαλόχροα γένυν

ἔδευσεν φοινίαισι πλαγαῖς.
ὦ μάκαρ Ἀρκαδίαι ποτὲ παρθένε
Καλλιστοῖ, Διὸς ἃ λεχέων ἀπέ-
βας τετραβάμοσι γυίοις,
ὡς πολὺ κηρὸς ἐμᾶς ἔλαχες πλέον,
ἁ μορφᾶι θηρῶν λαχνογυίων
†ὄμματι λάβρωι σχῆμα λεαίνης†
ἐξαλλάξασ' ἄχθεα λύπας·
ἅν τέ ποτ' Ἄρτεμις ἐξεχορεύσατο
χρυσοκέρατ' ἔλαφον Μέροπος Τιτανίδα κούραν
καλλοσύνας ἕνεκεν· τὸ δ' ἐμὸν δέμας
ὤλεσεν ὤλεσε πέργαμα Δαρδανίας
ὀλομένους τ' Ἀχαιούς.
{ΜΕΝΕΛΑΟΣ}
ὦ τὰς τεθρίππους Οἰνομάωι Πῖσαν κάτα
Πέλοψ ἁμίλλας ἐξαμιλληθείς ποτε,
εἴθ' ὤφελες †τόθ' [ἡνίκ' ἔρανον εἰς θεοὺς
πεισθεὶς ἐποίεις] ἐν θεοῖς† λιπεῖν βίον,
πρὶν τὸν ἐμὸν Ἀτρέα πατέρα γεννῆσαί ποτε,
 6

Ευρυπίδης Phoenisae Γρ. 1122

ὑβρισμέν' ἀλλὰ σωφρόνως ἄσημ' ὅπλα.

Ὠγύγια δ' ἐς πυλώμαθ' Ἱππομέδων ἄναξ
ἔστειχ' ἔχων σημεῖον ἐν μέσωι σάκει
στικτοῖς Πανόπτην ὄμμασιν δεδορκότα,
τὰ μὲν σὺν ἄστρων ἐπιτολαῖσιν ὄμματα
βλέποντα, τὰ δὲ κρύπτοντα δυνόντων μέτα,
ὡς ὕστερον θανόντος εἰσορᾶν παρῆν.
Ὁμολωίσιν δὲ τάξιν εἶχε πρὸς πύλαις
Τυδεύς, λέοντος δέρος ἔχων ἐπ' ἀσπίδι
χαίτηι πεφρικός· δεξιᾶι δὲ λαμπάδα
Τιτὰν Προμηθεὺς ἔφερεν ὡς πρήσων πόλιν.
ὁ σὸς δὲ Κρηναίαισι Πολυνείκης πύλαις
Ἄρη προσῆγε· Ποτνιάδες δ' ἐπ' ἀσπίδι
ἐπίσημα πῶλοι δρομάδες ἐσκίρτων φόβωι,
εὖ πως στρόφιγξιν ἔνδοθεν κυκλούμεναι
πόρπαχ' ὑπ' αὐτόν, ὥστε μαίνεσθαι δοκεῖν.
ὁ δ' οὐκ ἔλασσον Ἄρεος ἐς μάχην φρονῶν
Καπανεὺς προσῆγε λόχον ἐπ' Ἠλέκτραις πύλαις·
σιδηρονώτοις δ' ἀσπίδος κύκλοις ἐπῆν
γίγας ἐπ' ὤμοις γηγενὴς ὅλην πόλιν
φέρων μοχλοῖσιν ἐξανασπάσας βάθρων,

Πλούταρχος Galba τμ. 1, τμ. 4, γρ. 6

καὶ δραστήριον ἐμμελῶς ἀνακεραννυμένης, ἄλλα

τε πάθη πολλὰ καὶ τὰ Ῥωμαίοις συμπεσόντα
μετὰ τὴν Νέρωνος τελευτὴν ἔχει μαρτύρια καὶ
παραδείγματα τοῦ μηδὲν εἶναι φοβερώτερον ἀπαι-
δεύτοις χρωμένης καὶ ἀλόγοις ὁρμαῖς ἐν ἡγεμονίᾳ
στρατιωτικῆς δυνάμεως. Δημάδης μὲν γὰρ
Ἀλεξάνδρου τελευτήσαντος εἴκαζε τὴν Μακε-
δόνων στρατιὰν ἐκτετυφλωμένῳ τῷ Κύκλωπι,
πολλὰς κινουμένην ὁρῶν κινήσεις ἀτάκτους καὶ
παραφόρους· τὴν δὲ Ῥωμαίων ἡγεμονίαν ὅμοια
τοῖς λεγομένοις Τιτανικοῖς πάθεσι καὶ κινήμασι
κατελάμβανεν, εἰς πολλὰ διασπωμένην ἅμα καὶ
πολλαχόθεν αὖθις ἑαυτῇ συμπίπτουσαν, οὐχ
οὕτως ὑπὸ φιλαρχίας τῶν ἀναγορευομένων αὐτο-
κρατόρων, ὡς φιλοπλουτίας καὶ ἀκολασίας τοῦ
 7

στρατιωτικοῦ δι' ἀλλήλων ὥσπερ ἥλους τοὺς

ἡγεμόνας ἐκκρούοντος. καίτοι Διονύσιος Φεραῖον
ἄρξαντα Θετταλῶν δέκα μῆνας, εἶτα εὐθὺς ἀν-
αιρεθέντα, τὸν τραγικὸν ἀνεκάλει τύραννον, ἐπι-
σκώπτων τὸ τάχος τῆς μεταβολῆς. ἡ δὲ τῶν
Καισάρων ἑστία, τὸ Παλάτιον,

Πλούταρχος De Iside et Osiride (351c-384c) Stephanus σελ. 359, τμ. B,

γρ. 6

σκότια κατὰ γῆς ἐχόντων στολιστήρια θηκαίοις ἐοικότα

καὶ σηκοῖς, οὐχ ἥκιστα δ' ἡ τῶν Ὀσιρείων δόξα, πολλαχοῦ
κεῖσθαι λεγομένου τοῦ σώματος· τήν τε γὰρ Διοχίτην
ὀνομάζεσθαι πολίχνην λέγουσιν, ὡς μόνην τὸν ἀληθινὸν
ἔχουσαν, ἔν τ' Ἀβύδῳ τοὺς εὐδαίμονας τῶν Αἰγυπτίων καὶ
δυνατοὺς μάλιστα θάπτεσθαι φιλοτιμουμένους ὁμοτάφους
εἶναι τοῦ σώματος Ὀσίριδος. ἐν δὲ Μέμφει τρέφεσθαι τὸν
Ἆπιν εἴδωλον ὄντα τῆς ἐκείνου ψυχῆς, ὅπου καὶ τὸ σῶμα
κεῖσθαι· καὶ τὴν μὲν πόλιν οἱ μὲν ὅρμον ἀγαθῶν ἑρμηνεύου-
σιν, οἱ δ' ἰδίως τάφον Ὀσίριδος. τὴν δὲ πρὸς Φιλαῖς † νιςτιτά-
νην ἄλλως μὲν ἄβατον ἅπασι καὶ ἀπροσπέλαστον εἶναι καὶ
μηδ' ὄρνιθας ἐπ' αὐτὴν καταίρειν μηδ' ἰχθῦς προσπελάζειν,
ἑνὶ δὲ καιρῷ τοὺς ἱερεῖς διαβαίνοντας ἐναγίζειν καὶ κατα-
στέφειν τὸ σῆμα μηδίθης φυτῷ περισκιαζόμενον ὑπερ-
αίροντι πάσης ἐλαίας μέγεθος. Εὔδοξος δὲ (fr. 60)
πολλῶν τάφων ἐν Αἰγύπτῳ λεγομένων ἐν Βουσίριδι τὸ
σῶμα κεῖσθαι· καὶ γὰρ πατρίδα ταύτην γεγονέναι τοῦ
Ὀσίριδος· οὐκέτι μέντοι λόγου δεῖσθαι τὴν Ταφόσιριν·
αὐτὸ γὰρ φράζειν τοὔνομα ταφὴν Ὀσίριδος. ἐῶ δὲ τομὴν
ξύλου καὶ σχίσιν λίνου καὶ χοὰς χεομένας διὰ τὸ πολλὰ
τῶν μυστικῶν ἀναμεμῖχθαι τούτοις.

Πλούταρχος De Iside et Osiride (351c-384c)

Stephanus σελ. 360, τμ. E, γρ. 7

ἀλλὰ δαιμόνων μεγάλων εἶναι νομίζοντες, οὓς καὶ Πλάτων

καὶ Πυθαγόρας καὶ Ξενοκράτης (fr. 24) καὶ Χρύσιππος
(StVFr. II 1103) ἑπόμενοι τοῖς πάλαι θεολόγοις ἐρρωμενε-
στέρους μὲν ἀνθρώπων γεγονέναι λέγουσι καὶ πολὺ τῇ δυνά-
μει τὴν φύσιν ὑπερφέροντας ἡμῶν, τὸ δὲ θεῖον οὐκ ἀμιγὲς
οὐδ' ἄκρατον ἔχοντας, ἀλλὰ καὶ ψυχῆς φύσει καὶ σώματος
 8

αἰσθήσει [ἐν] συνειληχὸς ἡδονὴν δεχομένῃ καὶ πόνον καὶ

ὅσα ταύταις ἐπιγενόμενα ταῖς μεταβολαῖς πάθη τοὺς μὲν
μᾶλλον τοὺς δ' ἧττον ἐπιταράττει· γίνονται γὰρ ὡς ἐν
ἀνθρώποις καὶ δαίμοσιν ἀρετῆς διαφοραὶ καὶ κακίας. τὰ
γὰρ Γιγαντικὰ καὶ Τιτανικὰ παρ' Ἕλλησιν ᾀδόμενα καὶ
Κρόνου τινὲς ἄθεσμοι πράξεις καὶ Πύθωνος ἀντιτάξεις
πρὸς Ἀπόλλωνα φυγαί τε Διονύσου καὶ πλάναι Δήμητρος
οὐδὲν ἀπολείπουσι τῶν Ὀσιριακῶν καὶ Τυφωνικῶν ἄλλων
θ' ὧν πᾶσιν ἔξεστιν ἀνέδην μυθολογουμένων ἀκούειν· ὅσα
τε μυστικοῖς ἱεροῖς περικαλυπτόμενα καὶ τελεταῖς ἄρρητα
διασῴζεται καὶ ἀθέατα πρὸς τοὺς πολλούς, ὅμοιον ἔχει
λόγον. ἀκούομεν δὲ καὶ Ὁμήρου τοὺς μὲν ἀγαθοὺς
διαφόρως ‘θεοειδέας’ ἑκάστοτε καλοῦντος καὶ ‘ἀντι-
θέους’ καί ‘θεῶν ἄπο μήδε' ἔχοντας’, τῷ δ' ἀπὸ τῶν δαι-
μόνων | προσρήματι χρωμένου κοινῶς ἐπί τε χρηστῶν

Πλούταρχος De Iside et Osiride (351c-384c)

Stephanus σελ. 364, τμ. F, γρ. 7

ται καὶ θύρσους φοροῦσι καὶ βοαῖς χρῶνται καὶ κινήσεσιν

ὥσπερ οἱ κάτοχοι τοῖς περὶ τὸν Διόνυσον ὀργιασμοῖς. διὸ
καὶ ταυρόμορφα Διονύσου ποιοῦσιν ἀγάλματα πολλοὶ
τῶν Ἑλλήνων· αἱ δ' Ἠλείων γυναῖκες καὶ παρακα-
λοῦσιν εὐχόμεναι ‘ποδὶ βοείῳ τὸν θεὸν ἐλθεῖν’ πρὸς
αὐτάς. Ἀργείοις δὲ βουγενὴς Διόνυσος ἐπίκλην ἐστίν·
ἀνακαλοῦνται δ' αὐτὸν ὑπὸ σαλπίγγων ἐξ ὕδατος ἐμβάλ-
λοντες εἰς τὴν ἄβυσσον ἄρνα τῷ Πυλαόχῳ· τὰς δὲ
σάλπιγγας ἐν θύρσοις ἀποκρύπτουσιν, ὡς Σωκράτης ἐν
τοῖς περὶ ὁσίων (fr. 5 M.) εἴρηκεν. ὁμολογεῖ δὲ καὶ τὰ
Τιτανικὰ καὶ Νυκτέλια τοῖς λεγομένοις Ὀσίριδος δια-
σπασμοῖς καὶ ταῖς ἀναβιώσεσι καὶ παλιγγενεσίαις· ὁμοίως
δὲ καὶ τὰ περὶ τὰς ταφάς. | Αἰγύπτιοί τε γὰρ Ὀσίριδος
πολλαχοῦ θήκας, ὥσπερ εἴρηται (358a 359a), δεικνύου-
σι, καὶ Δελφοὶ τὰ τοῦ Διονύσου λείψανα παρ' αὐτοῖς
παρὰ τὸ χρηστήριον ἀποκεῖσθαι νομίζουσι, καὶ θύουσιν
οἱ ὅσιοι θυσίαν ἀπόρρητον ἐν τῷ ἱερῷ τοῦ Ἀπόλλωνος,
ὅταν αἱ Θυιάδες ἐγείρωσι τὸν Λικνίτην. ὅτι δ' οὐ μόνον
τοῦ οἴνου Διόνυσον, ἀλλὰ καὶ πάσης ὑγρᾶς φύσεως
Ἕλληνες ἡγοῦνται κύριον καὶ ἀρχηγόν, ἀρκεῖ Πίνδαρος
μάρτυς εἶναι λέγων (fr. 153)
 9

Πλούταρχος De Iside et Osiride (351c-384c) Stephanus σελ. 371, τμ. B,

γρ. 4

σύστασις ἐξ ἐναντίων, οὐ μὴν ἰσοσθενῶν, δυνάμεων,

ἀλλὰ τῆς βελτίονος τὸ κράτος ἐστίν· ἀπολέσθαι δὲ τὴν
φαύλην παντάπασιν ἀδύνατον, πολλὴν μὲν ἐμπεφυκυῖαν
τῷ σώματι, πολλὴν δὲ τῇ ψυχῇ τοῦ παντὸς καὶ πρὸς
τὴν βελτίονα ἀεὶ δυσμαχοῦσαν. ἐν μὲν οὖν τῇ ψυχῇ νοῦς
καὶ λόγος ὁ τῶν ἀρίστων πάντων ἡγεμὼν καὶ κύριος
Ὄσιρίς ἐστιν, ἐν δὲ γῇ καὶ πνεύμασι καὶ ὕδασι καὶ
οὐρανῷ καὶ ἄστροις τὸ τεταγμένον καὶ καθεστηκὸς καὶ
ὑγιαῖνον ὥραις καὶ κράσεσι καὶ περιόδοις Ὀσίριδος ἀπορ-
ροὴ καὶ εἰκὼν ἐμφαινομένη· Τυφὼν δὲ τῆς ψυχῆς τὸ
παθητικὸν καὶ τιτανικὸν καὶ ἄλογον καὶ ἔμπληκτον, τοῦ
δὲ σωματικοῦ τὸ ἐπίκηρον καὶ νοσῶδες καὶ ταρακτικὸν
ἀωρίαις καὶ δυσκρασίαις καὶ κρύψεσιν ἡλίου καὶ ἀφα-
νισμοῖς σελήνης οἷον ἐκδρομαὶ καὶ ἀφηνιασμοὶ [καὶ]
Τυφῶνος· καὶ τοὔνομα κατηγορεῖ τὸ Σήθ, ᾧ τὸν Τυφῶνα
καλοῦσι· φράζει μὲν τὸ καταδυναστεῦον καὶ καταβιαζό-
μενον, φράζει δὲ τὴν πολλάκις ἀναστροφὴν καὶ πάλιν
ὑπεκπήδησιν. Βέβωνα δὲ τινὲς μὲν ἕνα τῶν τοῦ Τυφῶνος
ἑταίρων γεγονέναι λέγουσιν, Μανεθὼς δ' αὐτὸν τὸν
Τυφῶνα καὶ Βέβωνα καλεῖσθαι (fr. 76 M.)·

Πλούταρχος De defectu oraculorum (409e-438d)

Stephanus σελ. 421, τμ. C, γρ. 9

μαντικὴν ἀνῆγεν εἰς δαίμονας· πλεῖστον δὲ Δελφῶν λόγον

εἶχε καὶ τῶν λεγομένων περὶ τὸν Διόνυσον ἐνταῦθα καὶ
δρωμένων ἱερῶν οὐδενὸς ἀνήκοος ἦν, ἀλλὰ κἀκεῖνα δαιμό-
νων ἔφασκεν εἶναι πάθη μεγάλα καὶ ταῦτα δὴ τὰ περὶ τὸν
Πύθωνα. τῷ δ' ἀποκτείναντι μήτ' ἐννέα ἐτῶν μήτ' εἰς
τὰ Τέμπη γενέσθαι μετὰ τοῦτο τὴν φυγήν, ἀλλ' ἐκπε-
σόντ' ἐλθεῖν εἰς ἕτερον κόσμον, ὕστερον δ' ἐκεῖθεν ἐνιαυ-
τῶν μεγάλων ἐννέα περιόδοις ἁγνὸν γενόμενον καὶ Φοῖβον
ἀληθῶς κατελθόντα τὸ χρηστήριον παραλαβεῖν τέως ὑπὸ
Θέμιδος φυλαττόμενον. οὕτως δ' ἔχειν καὶ τὰ Τυφωνικὰ
καὶ τὰ Τιτανικά· δαιμόνων μάχας γεγονέναι πρὸς δαί-
μονας εἶτα φυγὰς τῶν κρατηθέντων ἢ δίκας ὑπὸ θεοῦ τῶν
ἐξαμαρτόντων, οἷα Τυφὼν λέγεται περὶ Ὄσιριν ἐξαμαρ-
τεῖν καὶ Κρόνος περὶ Οὐρανόν, ὧν ἀμαυρότεραι γεγόνασιν
αἱ τιμαὶ παρ' ἡμῖν ἢ καὶ παντάπασιν ἐκλελοίπασι μετα-
 10

στάντων εἰς ἕτερον κόσμον. ἐπεὶ καὶ Σολύμους πυνθάνο-

μαι τοὺς Λυκίων προσοίκους ἐν τοῖς μάλιστα τιμᾶν τὸν
Κρόνον· ἐπεὶ δ' ἀποκτείνας τοὺς ἄρχοντας αὐτῶν, Ἄρσα-
λον καὶ Δρύον καὶ Τρωσοβιόν, ἔφυγε καὶ μετεχώρησεν
ὁποιδήποτε (τοῦτο γὰρ οὐκ ἔχουσιν εἰπεῖν), ἐκεῖνον μὲν
ἀμεληθῆναι, τοὺς δὲ περὶ τὸν Ἄρσαλον σκιρροὺς θεοὺς προς

Πλούταρχος De facie in orbe lunae (920b-945e)

Stephanus σελ. 926, τμ. E, γρ. 2

βρίθους καὶ πάχους οὐρανόν τε πάντα καὶ γῆν καὶ

θάλασσαν ἐν ταὐτῷ περιπολοῦντα καὶ διιπτάμενον, εἰς
σάρκας ἥκειν καὶ νεῦρα καὶ μυελοὺς καὶ παθέων μυρίων
μεστὰς ὑγρότητας; ὁ δὲ Ζεὺς ὑμῖν οὗτος οὐ τῇ μὲν αὑ-
τοῦ φύσει χρώμενος ἕν ἐστι μέγα πῦρ καὶ συνεχές, νυνὶ
δ' ὑφεῖται καὶ κέκαμπται καὶ διεσχημάτισται, πᾶν χρῶμα
γεγονὼς καὶ γινόμενος ἐν ταῖς μεταβολαῖς; ὥσθ' ὅρα
καὶ σκόπει, δαιμόνιε, μὴ μεθιστὰς καὶ ἀπάγων ἕκαστον,
ὅπου πέφυκεν εἶναι, διάλυσίν τινα κόσμου φιλοσοφῇς καὶ
τὸ νεῖκος ἐπάγῃς τὸ Ἐμπεδοκλέους τοῖς πράγμασι, μᾶλ-
λον δὲ τοὺς παλαιοὺς κινῇς Τιτᾶνας ἐπὶ τὴν φύσιν καὶ
Γίγαντας καὶ τὴν μυθικὴν ἐκείνην καὶ φοβερὰν ἀκοσμίαν
καὶ πλημμέλειαν ἐπιδεῖν ποθῇς, χωρὶς τὸ βαρὺ πᾶν καὶ
χωρὶς ... τὸ κοῦφον

’ἔνθ' οὔτ' ἠελίοιο δεδίσκεται ἀγλαὸν εἶδος,

οὐδὲ μὲν οὐδ' αἴης λάσιον γένος, οὐδὲ θάλασσα’,

ὥς φησιν Ἐμπεδοκλῆς (B 27), οὐ Γῆ θερμότητος μετεῖ-

χεν, οὐχ ὕδωρ πνεύματος, οὐκ ἄνω τι τῶν βαρέων, οὐ
κάτω τι τῶν κούφων· ἀλλ' ἄκρατοι καὶ ἄστοργοι καὶ μο

Πλούταρχος De facie in orbe lunae (920b-945e)

Stephanus σελ. 942, τμ. A, γρ. 7

(τὸν γὰρ ὕπνον αὐτῷ μεμηχανῆσθαι δεσμὸν ὑπὸ τοῦ Διός),

ὄρνιθας δὲ τῆς πέτρας κατὰ κορυφὴν εἰσπετομένους
ἀμβροσίαν ἐπιφέρειν αὐτῷ, καὶ τὴν νῆσον εὐωδίᾳ κατ-
έχεσθαι πᾶσαν, ὥσπερ ἐκ πηγῆς σκιδναμένῃ τῆς πέτρας· |
τοὺς δὲ δαίμονας ἐκείνους περιέπειν καὶ θεραπεύειν τὸν
 11

Κρόνον, ἑταίρους αὐτῷ γενομένους, ὅτε δὴ θεῶν καὶ

ἀνθρώπων ἐβασίλευε· καὶ πολλὰ μὲν ἀφ' ἑαυτῶν μαντι-
κοὺς ὄντας προλέγειν, τὰ δὲ μέγιστα καὶ περὶ τῶν με-
γίστων ὡς ὀνείρατα τοῦ Κρόνου κατιόντας ἐξαγγέλλειν·
ὅσα γὰρ ὁ Ζεὺς προδιανοεῖται, ταῦτ' ὀνειροπολεῖν τὸν
Κρόνον, ἐπειδὰν στασιάσαντα τὰ Τιτανικὰ πάθη καὶ κινή-
ματα τῆς ψυχῆς ἐν αὐτῷ παντάπασιν ὁ ὕπνος κατα-
κοιμήσῃ καὶ γένηται τὸ βασιλικὸν καὶ θεῖον αὐτὸ καθ'
ἑαυτὸ καθαρὸν καὶ ἀκήρατον.
Ἐνταῦθα δὴ κομισθείς, ὡς ἔλεγεν, ὁ ξένος καὶ θερα-
πεύων τὸν θεὸν ἐπὶ σχολῆς, ἀστρολογίας μὲν ἐφ' ὅσον
γεωμετρήσαντι πορρωτάτω προελθεῖν δυνατόν ἐστιν ἐμ-
πειρίαν ἔσχε, φιλοσοφίας δὲ τῆς ἄλλης τῷ φυσικῷ χρώ-
μενος. ἐπιθυμίαν δέ τινα καὶ πόθον ἔχων γενέσθαι τῆς
μεγάλης νήσου θεατής (οὕτως γὰρ ὡς ἔοικε τὴν παρ'
ἡμῖν οἰκουμένην ὀνομάζουσιν),

Πλούταρχος De sollertia animalium (959a-985c)

Stephanus σελ. 975, τμ. B, γρ. 11

κοινῇ μὲν ὁ Εὐριπίδης ‘θεῶν κήρυκας’ ὀνομάζει τοὺς

ὄρνιθας· ἰδίᾳ δέ φησιν ὁ Σωκράτης (Plat. Phaed. 85b)
’ὁμόδουλον’ ἑαυτὸν ποιεῖσθαι ‘τῶν κύκνων’· ὥσπερ αὖ
καὶ τῶν βασιλέων Ἀετὸς μὲν ὁ Πύρρος ἥδετο καλούμενος
Ἰέραξ δ' ὁ Ἀντίοχος· ἰχθῦς δὲ τοὺς ἀμαθεῖς καὶ ἀνοή-
τους λοιδοροῦντες ἢ σκώπτοντες ὀνομάζομεν. ἀλλὰ δὴ
μυρίων μυριάκις εἰπεῖν παρόντων, ἃ προδείκνυσιν ἡμῖν
καὶ προσημαίνει τὰ πεζὰ καὶ πτηνὰ παρὰ τῶν θεῶν, ἓν
οὐκ ἔστι τοιοῦτον ἀποφῆναι τῷ προδικοῦντι τῶν ἐνύ-
δρων, ἀλλὰ κωφὰ πάντα καὶ τυφλὰ τῆς προνοίας εἰς τὸν
ἄθεον καὶ τιτανικὸν ἀπέρριπται τόπον ὥσπερ ἀσεβῶν
χῶρον, οὗ τὸ λογικὸν καὶ νοερὸν ἐγκατέσβεσται τῆς ψυ-
χῆς, ἐσχάτῳ δέ τινι συμπεφυρμένης καὶ κατακεκλυς-
μένης αἰσθήσεως μορίῳ σπαίρουσι μᾶλλον ἢ ζῶσιν
ἔοικεν.
{ΗΡΑΚΛΕΩΝ.} Ἄναγε τὰς ὀφρῦς, ὦ φίλε Φαίδιμε,
καὶ διέγειρε σεαυτὸν ἡμῖν τοῖς ἐνάλοις καὶ νησιώταις· οὐ
παιδιὰ τὸ χρῆμα τοῦ λόγου γέγονεν, ἀλλ' ἐρρωμένος ἀγὼν
καὶ ῥητορεία κιγκλίδων ἐπιδέουσα καὶ βήματος.
{ΦΑΙΔΙΜΟΣ.} Ἐνέδρα μὲν οὖν, ὦ Ἡρακλέων, σὺν δόλῳ
καταφανής· κραιπαλῶσι γὰρ ἔτι τὸ χθιζὸν καὶ

Πλούταρχος De esu carnium i (993a-996c) Stephanus σελ. 996, τμ. C,

 12

γρ. 3

μυστηριώδη καὶ ἄπιστον ἀνδράσι δεινοῖς, ᾗ φησιν ὁ

Πλάτων (Phaedr. 245c), καὶ θνητὰ φρονοῦσιν ἀρχὴν
τοῦ δόγματος ὀκνῶ μὲν ἔτι τῷ λόγῳ κινεῖν, ὥσπερ ναῦν
ἐν χειμῶνι ναύκληρος ἢ μηχανὴν αἴρειν ποιητικὸς ἀνὴρ
ἐν θεάτρῳ σκηνῆς περιφερομένης. οὐ χεῖρον δ' ἴσως καὶ
προανακρούσασθαι καὶ προαναφωνῆσαι τὰ τοῦ Ἐμπεδο-
κλέους· ἀλληγορεῖ γὰρ ἐνταῦθα τὰς ψυχάς, ὅτι
φόνων καὶ βρώσεως σαρκῶν καὶ ἀλληλοφαγίας δίκην
τίνουσαι σώμασι θνητοῖς ἐνδέδενται. καίτοι δοκεῖ παλαι-
ότερος οὗτος ὁ λόγος εἶναι· τὰ γὰρ δὴ περὶ τὸν Διόνυσον
μεμυθευμένα πάθη τοῦ διαμελισμοῦ καὶ τὰ Τιτάνων ἐπ'
αὐτὸν τολμήματα γευσαμένων τε τοῦ φόνου κολάσεις [τε
τούτων] καὶ κεραυνώσεις, ᾐνιγμένος ἐστὶ μῦθος εἰς τὴν
παλιγγενεσίαν· τὸ γὰρ ἐν ἡμῖν ἄλογον καὶ ἄτακτον καὶ
βίαιον οὐ θεῖον ἀλλὰ δαιμονικὸν οἱ παλαιοὶ Τιτᾶνας
ὠνόμασαν, [καὶ] τοῦτ' ἔστι κολαζομένους καὶ δίκην
τίνοντας.

Πλούταρχος De esu carnium i (993a-996c)

Stephanus σελ. 996, τμ. C, γρ. 7

ἐν θεάτρῳ σκηνῆς περιφερομένης. οὐ χεῖρον δ' ἴσως καὶ

προανακρούσασθαι καὶ προαναφωνῆσαι τὰ τοῦ Ἐμπεδο-
κλέους· ἀλληγορεῖ γὰρ ἐνταῦθα τὰς ψυχάς, ὅτι
φόνων καὶ βρώσεως σαρκῶν καὶ ἀλληλοφαγίας δίκην
τίνουσαι σώμασι θνητοῖς ἐνδέδενται. καίτοι δοκεῖ παλαι-
ότερος οὗτος ὁ λόγος εἶναι· τὰ γὰρ δὴ περὶ τὸν Διόνυσον
μεμυθευμένα πάθη τοῦ διαμελισμοῦ καὶ τὰ Τιτάνων ἐπ'
αὐτὸν τολμήματα γευσαμένων τε τοῦ φόνου κολάσεις [τε
τούτων] καὶ κεραυνώσεις, ᾐνιγμένος ἐστὶ μῦθος εἰς τὴν
παλιγγενεσίαν· τὸ γὰρ ἐν ἡμῖν ἄλογον καὶ ἄτακτον καὶ
βίαιον οὐ θεῖον ἀλλὰ δαιμονικὸν οἱ παλαιοὶ Τιτᾶνας
ὠνόμασαν, [καὶ] τοῦτ' ἔστι κολαζομένους καὶ δίκην
τίνοντας.

Αθηναίος σοφιστής. Δειπνοσοφιστές. βιβ. 3, Kaibel παρ. 14, γρ. 4

οἶδα δὲ καὶ ἄλλα σύκων ὀνόματα λεγόμενα· βασί-

λεια, συκοβασίλεια, κιρροκοιλάδια [καὶ ὑλάδια], σαρκ-
ελάφεια, καπύρια, πικρίδια, δρακόντια, λευκόφαια,
 13

μελανόφαια, κρήνεια, μυλαικά, ἀσκαλώνια.

περὶ δὲ τῆς προσηγορίας τῶν σύκων λέγων
Τρύφων ἐν δευτέρῳ φυτῶν ἱστορίας (fr. 119 V) Ἀν-
δροτίωνά φησιν ἐν Γεωργικῷ ἱστορεῖν Συκέα ἕνα
τινὰ τῶν Τιτάνων διωκόμενον ὑπὸ Διὸς τὴν μητέρα
Γῆν ὑποδέξασθαι καὶ ἀνεῖναι τὸ φυτὸν εἰς διατριβὴν
τῷ παιδί, ἀφ' οὗ καὶ Συκέαν πόλιν εἶναι ἐν Κιλικίᾳ.
Φερένικος δ' ὁ ἐποποιός, Ἡρακλεώτης δὲ γένος, ἀπὸ
Συκῆς τῆς Ὀξύλου θυγατρὸς προσαγορευθῆναι· Ὄξυ-
λον γὰρ τὸν Ὀρείου Ἁμαδρυάδι τῇ ἀδελφῇ μιγέντα
μετ' ἄλλων γεννῆσαι Καρύαν, Βάλανον, Κράνειαν,
Μορέαν, Αἴγειρον, Πτελέαν, Ἄμπελον, Συκῆν· καὶ
ταύτας Ἁμαδρυάδας νύμφας καλεῖσθαι καὶ ἀπ' αὐτῶν
πολλὰ τῶν δένδρων προσαγορεύεσθαι. ὅθεν καὶ τὸν
Ἱππώνακτα φάναι (fr. 34)·

Αθηναίος σοφιστής. Δειπνοσοφιστές.

βιβ. 7, Kaibel παρ. 5, γρ. 28

φησὶν Ἄμφις ἐν Λευκάδι (II 243 K)· ἵνα δὲ εὐμνημό-

νευτά σοι γένηται τὰ λεχθέντα, κατὰ στοιχεῖον τάξω
τὰ ὀνόματα. καὶ γὰρ Σοφοκλέους εἰπόντος ἐν Αἴαντι
μαστιγοφόρῳ τοὺς ἰχθῦς ἑλλοὺς (v. 1297)
ἐφῆκεν ἑλλοῖς ἰχθύσιν διαφθοράν,
ἐζήτησέν τις εἰ καὶ τῶν πρὸ αὐτοῦ τις τῷ ὀνόματι
κέχρηται. πρὸς ὃν ὁ Ζωίλος ἔφη· ‘ἐγὼ δὲ οὐκ ὢν
ὀψοφαγίστατος (οὕτω γὰρ Ξενοφῶν ὠνόμασεν ἐν
Ἀπομνημονεύμασι (III 13, 4) γράφων οὕτως· ‘ὀψοφαγί-
στατός τε καὶ βλακίστατός ἐστιν’) οἶδα ὅτι ὁ τὴν Τιτα-
νομαχίαν ποιήσας, εἴτ' Εὔμηλός ἐστιν ὁ Κορίνθιος
ἢ Ἀρκτῖνος ἢ ὅστις δήποτε χαίρει ὀνομαζόμενος, ἐν
τῷ δευτέρῳ οὕτως εἴρηκεν (fr. 4 K)·
ἐν δ' αὐτῇ πλωτοὶ χρυσώπιδες ἰχθύες ἑλλοὶ
νήχοντες παίζουσι δι' ὕδατος ἀμβροσίοιο.
ἔχαιρε δὲ Σοφοκλῆς τῷ ἐπικῷ κύκλῳ, ὡς καὶ ὅλα
δράματα ποιῆσαι κατακολουθῶν τῇ ἐν τούτῳ μυθο-
ποιίᾳ.’

Αθηναίος σοφιστής. Δειπνοσοφιστές. βιβ. 11, Kaibel παρ. 39, γρ. 19

ὠκεανὸν προλιποῦσ' οὐρανὸν εἰσαναβῇ·

τὸν μὲν γὰρ διὰ κῦμα φέρει πολυήρατος εὐνή,
 14

ποικίλη Ἡφαίστου χερσὶν ἐληλαμένη

χρυσοῦ τιμήεντος, ὑπόπτερος, ἄκρον ἐφ' ὕδωρ
εὕδονθ' ἁρπαλέως χώρου ἀφ' Ἑσπερίδων
Γαῖαν ἐς Αἰθιόπων, ἵνα δὴ θοὸν ἅρμα καὶ ἵπποι
ἑστᾶσ', ὄφρ' Ἠὼς ἠριγένεια μόλῃ.
ἔνθ' ἐπέβη ἑτέρων ὀχέων Ὑπερίονος υἱός.
Θεόλυτος δ' ἐν δευτέρῳ Ὥρων (FHG IV 515) ἐπὶ λέ-
βητός φησιν αὐτὸν διαπλεῦσαι, τοῦτο πρώτου εἰπόντος
τοῦ τὴν Τιτανομαχίαν ποιήσαντος (312 Ki). Φερε-
κύδης δ' ἐν τῇ τρίτῃ τῶν Ἱστοριῶν προειπὼν περὶ
τοῦ Ὠκεανοῦ ἐπιφέρει (FHG I 80)· ‘ὁ δ' Ἡρακλῆς ἕλ-
κεται ἐπ' αὐτὸν τὸ τόξον ὡς βαλῶν, καὶ ὁ Ἥλιος παύ-
σασθαι κελεύει, ὃ δὲ δείσας παύεται. Ἥλιος δὲ ἀντὶ
τούτου δίδωσιν αὐτῷ τὸ δέπας τὸ χρύσεον, ὃ αὐτὸν
ἐφόρει σὺν ταῖς ἵπποις, ἐπὴν δύνῃ, διὰ τοῦ Ὠκεανοῦ
τὴν νύκτα πρὸς ἑῴην, ἵν' ἀνίσχει [ὁ ἥλιος]. ἔπειτα πο-
ρεύεται Ἡρακλῆς ἐν τῷ δέπαι τούτῳ ἐς τὴν Ἐρύθειαν.
καὶ ὅτε δὲ ἦν ἐν τῷ πελάγει, Ὠκεανὸς πειρώμενος αὐτοῦ
κυμαίνει τὸ δέπας φανταζόμενος. ὃ δὲ τοξεύειν αὐτὸν

Αθηναίος σοφιστής. Δειπνοσοφιστές. (επιτ. )

Τόμ. 2,1, σελ. 5, γρ. 17

Θεόφραστος καὶ τὸν ἐρινεὸν εἶναί φησι δίφορον, οἳ δὲ καὶ τρίφορον ὡς

ἐν
Κέῳ. λέγει δὲ καὶ τὴν συκῆν ἐν Σκιάλῃ φυτευθεῖσαν θᾶττον
παραγίνεσθαι
καὶ ὑπὸ σκωλήκων μὴ διαφθείρεσθαι· καὶ πάντα δὲ τὰ ἐν Σκιάλᾳ φυ-
τευθέντα καὶ θᾶττον αὐξάνεσθαι καὶ εὐβλαστῆ γίνεσθαι. Ὁ αὐτός φησι
καὶ ὅτι ἡ Ἰνδικὴ συκῆ καλουμένη μικρὸν ἔχει τὸν καρπὸν καὶ ὀλίγον, ὡς
ἂν εἰς τὴν βλάστην ἐξαναλίσκουσα πᾶσαν τὴν τροφήν. φησὶ δὲ καὶ ἄλλο
γένος συκῆς εἶναι ἐν τῇ Ἑλλάδι καὶ περὶ Κιλικίαν καὶ Κύπρον
ὀλονθοφόρον,
ὃ τὸ μὲν σῦκον ἔμπροσθεν φέρει τοῦ κάρπου, τὸν δὲ ὄλονθον ἐξόπισθεν.
οἶδα, φησίν, ὀνόματα σύκων καὶ ἄλλα, συκοβασίλεια· κιρροκοιλάδια,
ὑλάδια,
σαρκελάφεια, καπύρια, πικρίδια, δρακόντια, λευκόφια, μελανόφια,
μυλαικά,
ἀσκαλώνια. Δωρίων ἱστορεῖ Συκέαν τινὰ ἕνα τῶν Τιτάνων διωκόμενον
ὑπὸ Διὸς τὴν μητέρα Γῆν ὑποδέξασθαι καὶ ἀνεῖναι τὸ φυτὸν εἰς διατριβὴν
τῷ παιδί, ἀφ' οὗ καὶ Συκέαν πόλιν εἶναι ἐν Κιλικίᾳ· Φερένικος δὲ ὁ
Ἡρακλεώτης,
 15

Αθηναίος σοφιστής. Δειπνοσοφιστές. (επιτ. ) Τόμ. 2,1, σελ. 119, γρ. 5

ὁ υἱὸς αὐτοῦ Ἀλέξανδρος, ὥς φησι Δωρόθεος. Χάρης δ' ὁ Μιτυληναῖος

ἱστορεῖ
ὡς κάλλιστα μῆλα εὑρὼν ὁ Ἀλέξανδρος περὶ τὴν Βαβυλωνίαν χώραν
τούτων
τε πληρώσας τὰ σκάφη μηλομαχίαν ἀπὸ τῶν νεῶν ἐποιήσατο ὡς τὴν θέαν
ἡδίστην γενέσθαι. οὐκ ἀγνοῶ, φησίν, ὅτι ὄψον κυρίως καλεῖται πᾶν τὸ
πυρὶ κατασκευαζόμενον εἰς ἐδωδήν· ἤτοι γὰρ ἑψόν ἐστιν ἢ παρὰ τὸ
ὠπτῆσθαι
ὠνόμασται. χόρος δ' ἀναύδων ἰχθύων ἐπερροθεῖ σαίνουσιν οὐραίοισι,
φησὶ
Σοφοκλῆς. πάντες συνεισήνεγκαν τὰς ἐκ βιβλίων συμβολάς. ὅστις ἀγο-
ράζων ὄψον ἐξὸν ἀπολαύειν ἰχθύων ἀληθινῶν ῥαφανῖδας ἐπιθυμεῖ
πρίασθαι
μαίνεται· φησὶν Ἄμφις. ὅτι καὶ πρὸ Σοφοκλέους εἰπόντος ἐν Αἴαντι
ἑλλοὺς τοὺς ἰχθῦς ὁ τὴν Τιτανομαχίαν ποιήσας, εἰτ' Εὔμηλός ἐστιν ὁ
Κορίνθιος ἢ Ἀρκτῖνος ἢ ὅστις ποτε χαίρει ὀνομαζόμενος, πλωτοί, φησί,
χρυσώπιδες ἰχθύες ἑλλοὶ νήχοντες παίζουσι δι' ὕδατος ἀμβροσίοιο.
ὀψοφα-
γίστατος καὶ βλακίστατός ἐστιν, φησὶ Σοφοκλῆς. Ἀριστοτέλης ἱστορεῖ
τὰς
ἀμίας τὰ μὲν βράγχια ἔχειν καλυπτά, εἶναι δὲ καρχαρόδοντας καὶ τῶν
συναγελαζομένων καὶ σαρκοφάγων χολήν τε ἔχειν ἰσομήκη τῷ ἐντέρῳ
καὶ
σπλῆνα ὁμοίως. λέγεται δὲ ὡς θηρευθεῖσαι προσανάλλονται καὶ ἀποτρώ-
γουσαι τὴν ὀρμίαν ἐκφεύγουσιν. πρωὶ μέν γε ἀπ' ἀοῦς ἀφύας
ἀποπυρίζομεν
στρογγύλας· φησὶν Ἐπίχαρμος. ὅτι Ἀριστοτέλης παρετυμολογῶν τὸ τῆς
ἀμίας ὄνομά φησιν ὠνόμασθαι παρὰ τὸ ἅμα ἰέναι ταῖς παραπλησίαις· ἐστὶ
γὰρ συναγελαστική. Ἱκέσιος δὲ εὐχύλους μὲν αὐτὰς εἶναί φησι καὶ
ἁπαλάς,

Σοφοκλής Oedipus Coloneus Γρ. 56

{ΟΙ.} Ξυμφορᾶς ξύνθημ' ἐμῆς.

{ΞΕ.} Ἀλλ' οὐδ' ἐμόν τοι τοὐξανιστάναι πόλεως
δίχ' ἐστὶ θάρσος, πρίν γ' ἂν ἐνδείξω τί δρῶ.
 16

{ΟΙ.} Πρός νυν θεῶν, ὦ ξεῖνε, μή μ' ἀτιμάσῃς

τοιόνδ' ἀλήτην ὧν σε προστρέπω φράσαι.
{ΞΕ.} Σήμαινε, κοὐκ ἄτιμος ἔκ γ' ἐμοῦ φανῇ.
{ΟΙ.} Τίς δ' ἔσθ' ὁ χῶρος δῆτ' ἐν ᾧ βεβήκαμεν;
{ΞΕ.} Ὅσ' οἶδα κἀγὼ πάντ' ἐπιστήσῃ κλύων.
Χῶρος μὲν ἱρὸς πᾶς ὅδ' ἔστ'· ἔχει δέ νιν
σεμνὸς Ποσειδῶν· ἐν δ' ὁ πυρφόρος θεὸς
Τιτὰν Προμηθεύς· ὃν δ' ἐπιστείβεις τόπον
χθονὸς καλεῖται τῆσδε χαλκόπους ὀδός,
ἔρεισμ' Ἀθηνῶν· οἱ δὲ πλησίοι γύαι
τόνδ' ἱππότην Κολωνὸν εὔχονται σφίσιν
ἀρχηγὸν εἶναι, καὶ φέρουσι τοὔνομα
τὸ τοῦδε κοινὸν πάντες ὠνομασμένοι.
Τοιαῦτά σοι ταῦτ' ἐστίν, ὦ ξέν', οὐ λόγοις
τιμώμεν', ἀλλὰ τῇ ξυνουσίᾳ πλέον.
{ΟΙ.} Ἦ γάρ τινες ναίουσι τούσδε τοὺς τόπους;
{ΞΕ.} Καὶ κάρτα, τοῦδε τοῦ θεοῦ γ' ἐπώνυμοι.
{ΟΙ.} Ἄρχει τις αὐτῶν, ἢ 'πὶ τῷ πλήθει λόγος;

Σοφοκλής Fragmenta Fragment 15a, γρ. 2

καταστίκτου κυνὸς
σπολὰς Λίβυσσα, παρδαλήφορον δέρος
τὸ χρύσεον δὲ τᾶς Δίκας
δέδορκεν ὄμμα, τὸν δ' ἄδικον ἀμείβεται
ἄνθρωπός ἐστι πνεῦμα καὶ σκιὰ μόνον
σοφοὶ τύραννοι τῶν σοφῶν ξυνουσίᾳ
τί σοι ὁ Ἀπόλλων κεκιθάρικεν; (?)
×–⏑(–×–⏑) τῆς φοίνικος (–×–⏑)–
ἔτ̣ρυ̣ξε̣ πληγῆς τίτανος ἀρχαίῳ ποδί
καὶ πεζὰ καὶ φορμικτά
Ἕλλην vel Ἑλλάς
δατούμενος

Ομήρου Ιλιάδα βιβ. 2, γρ. 735

⸖ Ἀργεῖοι παρὰ νηυσὶ Φιλοκτήταο ἄνακτος.

οὐδὲ μὲν οὐδ' οἳ ἄναρχοι ἔσαν, πόθεόν γε μὲν ἀρχόν·
⸖ ἀλλὰ Μέδων κόσμησεν Ὀϊλῆος νόθος υἱός,
τόν ῥ' ἔτεκεν Ῥήνη ὑπ' Ὀϊλῆϊ πτολιπόρθῳ.
Οἳ δ' εἶχον Τρίκκην καὶ Ἰθώμην κλωμακόεσσαν,
οἵ τ' ἔχον Οἰχαλίην πόλιν Εὐρύτου Οἰχαλιῆος,
 17

τῶν αὖθ' ἡγείσθην Ἀσκληπιοῦ δύο παῖδε

ἰητῆρ' ἀγαθὼ Ποδαλείριος ἠδὲ Μαχάων·
τοῖς δὲ τριήκοντα γλαφυραὶ νέες ἐστιχόωντο.
Οἳ δ' ἔχον Ὀρμένιον, οἵ τε κρήνην Ὑπέρειαν,
οἵ τ' ἔχον Ἀστέριον Τιτάνοιό τε λευκὰ κάρηνα,
τῶν ἦρχ' Εὐρύπυλος Εὐαίμονος ἀγλαὸς υἱός·
τῷ δ' ἅμα τεσσαράκοντα μέλαιναι νῆες ἕποντο.
Οἳ δ' Ἄργισσαν ἔχον καὶ Γυρτώνην ἐνέμοντο,
Ὄρθην Ἠλώνην τε πόλιν τ' Ὀλοοσσόνα λευκήν,
τῶν αὖθ' ἡγεμόνευε μενεπτόλεμος Πολυποίτης
υἱὸς Πειριθόοιο τὸν ἀθάνατος τέκετο Ζεύς·
τόν ῥ' ὑπὸ Πειριθόῳ τέκετο κλυτὸς Ἱπποδάμεια
ἤματι τῷ ὅτε Φῆρας ἐτίσατο λαχνήεντας,
τοὺς δ' ἐκ Πηλίου ὦσε καὶ Αἰθίκεσσι πέλασσεν·
οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γε Λεοντεὺς ὄζος Ἄρηος

Αριστοφάνης κωμικός Aves Γρ. 469

{ΠΙ.} Καὶ μὴν ὀργῶ νὴ τὸν Δία καὶ προπεφύραται λόγος εἷς μοι,
ὃν διαμάττειν οὐ κωλύει. Φέρε, παῖ, στέφανον· καταχεῖσθαι
κατὰ χειρὸς ὕδωρ φερέτω ταχύ τις.
{ΕΥ.} Δειπνήσειν μέλλομεν; Ἢ τί;
{ΠΙ.} Μὰ Δί' ἀλλὰ λέγειν ζητῶ τι πάλαι, μέγα καὶ λαρινὸν ἔπος τι,
ὅ τι τὴν τούτων θραύσει ψυχήν. Οὕτως ὑμῶν ὑπεραλγῶ,
οἵτινες ὄντες πρότερον βασιλῆς –
{ΧΟ.} Ἡμεῖς βασιλῆς; τίνος;
{ΠΙ.} Ὑμεῖς
πάντων ὁπόσ' ἔστιν, ἐμοῦ πρῶτον, τουδί, καὶ τοῦ Διὸς αὐτοῦ,
ἀρχαιότεροι πρότεροί τε Κρόνου καὶ Τιτάνων ἐγένεσθε,
καὶ Γῆς.
{ΧΟ.} Καὶ Γῆς;
{ΠΙ.} Νὴ τὸν Ἀπόλλω.
{ΧΟ.} Τουτὶ μὰ Δί' οὐκ ἐπεπύσμην.
{ΠΙ.} Ἀμαθὴς γὰρ ἔφυς κοὐ πολυπράγμων, οὐδ' Αἴσωπον πεπάτηκας,
ὃς ἔφασκε λέγων κορυδὸν πάντων πρώτην ὄρνιθα γενέσθαι,
προτέραν τῆς γῆς, κἄπειτα νόσῳ τὸν πατέρ' αὐτῆς ἀποθνῄσκειν·
γῆν δ' οὐκ εἶναι, τὸν δὲ προκεῖσθαι πεμπταῖον· τὴν δ' ἀποροῦσαν
ὑπ' ἀμηχανίας τὸν πατέρ' αὑτῆς ἐν τῇ κεφαλῇ κατορύξαι.
{ΕΥ.} Ὁ πατὴρ ἄρα τῆς κορυδοῦ νυνὶ κεῖται τεθνεὼς Κεφαλῆσιν.

Ησίοδος Scutum Γρ. 141

 18

ῥιγηλοί, θανάτοιο λαθιφθόγγοιο δοτῆρες·

πρόσθεν μὲν θάνατόν τ' εἶχον καὶ δάκρυσι μῦρον,
μέσσοι δὲ ξεστοί, περιμήκεες, αὐτὰρ ὄπισθε
μόρφνοιο φλεγύαο καλυπτόμενοι πτερύγεσσιν.
εἵλετο δ' ὄβριμον ἔγχος, ἀκαχμένον αἴθοπι χαλκῷ.
κρατὶ δ' ἐπ' ἰφθίμῳ κυνέην ἐύτυκτον ἔθηκε,
δαιδαλέην, ἀδάμαντος, ἐπὶ κροτάφοις ἀραρυῖαν,
ἥ τ' εἴρυτο κάρη Ἡρακλῆος θείοιο.
Χερσί γε μὴν σάκος εἷλε παναίολον, οὐδέ τις αὐτὸ
οὔτ' ἔρρηξε βαλὼν οὔτ' ἔθλασε, θαῦμα ἰδέσθαι.
πᾶν μὲν γὰρ κύκλῳ τιτάνῳ λευκῷ τ' ἐλέφαντι
ἠλέκτρῳ θ' ὑπολαμπὲς ἔην χρυσῷ τε φαεινῷ
[λαμπόμενον, κυάνου δὲ διὰ πτύχες ἠλήλαντο].
ἐν μέσσῳ δ' ἀδάμαντος ἔην Φόβος οὔ τι φατειός,
ἔμπαλιν ὄσσοισιν πυρὶ λαμπομένοισι δεδορκώς·
τοῦ καὶ ὀδόντων μὲν πλῆτο στόμα λευκαθεόντων,
δεινῶν, ἀπλήτων, ἐπὶ δὲ βλοσυροῖο μετώπου
δεινὴ Ἔρις πεπότητο κορύσσουσα κλόνον ἀνδρῶν,
σχετλίη, ἥ ῥα νόον τε καὶ ἐκ φρένας εἵλετο φωτῶν
οἵτινες ἀντιβίην πόλεμον Διὸς υἷι φέροιεν.
[τῶν καὶ ψυχαὶ μὲν χθόνα δύνουσ' Ἄιδος εἴσω

Nicander Epic., Alexipharmaca Γρ. 43

ὄθμασι δινήθησαν ἐπισφαλεροῖσι δὲ κώλοις

Νυσαίην ἀνὰ κλιτὺν ἐπέδραμον ἀφραίνοντες,
ὣς οἵγε σκοτόωσι κακῇ βεβαρηότες ἄτῃ.
τὴν μέν τε κλείουσι μυοκτόνον, ἦ γὰρ ἀνιγρούς
παμπήδην ὕρακας λιχμήμονας ἠρήμωσεν·
οἱ δέ τε παρδαλιαγχές, ἐπεὶ θήρεσσι πελώροις
πότμον βουπελάται τε καὶ αἰγινομῆες ἔθεντο
Ἴδης ἐν νεμέεσσι Φαλακραίῃ ἐνὶ βήσσῃ,
πολλάκι θηλυφόνον καὶ κάμμαρον· ἐν δ' Ἀκοναίοις
δηλήειν ἀκόνιτον ἐνεβλάστησεν ὀρόγκοις.
τῷ καί που τιτάνοιο χερὸς βάρος ἔσσεται ἄρκος
πιμπλαμένης ὅτε νέκταρ ἐύτριβι κιρρὸν ἀφύσσῃς
μετρήδην – κοτύλη δὲ πέλοι καταμέστιος οἴνης –
σὺν δὲ καὶ ἁβροτόνοιο ταμὼν ἄπο καυλέα θάμνου
ἢ χλοεροῦ πρασίοιο τὸ δὴ μελίφυλλον ὑδεῦσι·
καί τε σὺ ποιήεντος ἀειθαλέος χαμελαίης
βλάστην πηγάνιόν τε πόροις, ἐν βάμματι σίμβλων
σβεννὺς αἰθαλόεντα μύδρον γενύεσσι πυράγρης,
ἠὲ σιδηρήεσσαν ἄπο τρύγα τήν τε καμίνων
 19

ἔντοσθεν χοάνοιο διχῆ πυρὸς ἤλασε λιγνύς·

Οππιανός Cynegetica βιβ. 1, γρ. 9

Σοί, μάκαρ, ἀείδω, γαίης ἐρικυδὲς ἔρεισμα,

φέγγος ἐνυαλίων πολυήρατον Αἰνεαδάων,
Αὐσονίου Ζηνὸς γλυκερὸν θάλος, Ἀντωνῖνε·
τὸν μεγάλη μεγάλῳ φιτύσατο Δόμνα Σεβήρῳ,
ὀλβίῳ εὐνηθεῖσα καὶ ὄλβιον ὠδίνασα,
νύμφη ἀριστοπόσεια, λεχὼ δέ τε καλλιτόκεια,
Ἀσσυρίη Κυθέρεια καὶ οὐ λείπουσα Σελήνη,
οὐδὲν ἀφαυρότερον Ζηνὸς Κρονίδαο γενέθλης·
(εὐμενέοι Τιτὰν Φαέθων καὶ Φοῖβος Ἀπόλλων.)
τῷ ῥα πατὴρ μεγάλῃσι πονησάμενος παλάμῃσι
δῶκεν ἔχειν πᾶσαν τραφερήν, πᾶσαν δὲ καὶ ὑγρήν.
σοὶ μὲν γὰρ θαλέθουσα κύει πάνδωρος ἄρουρα,
καὶ πάλιν εὐδιόωσα τρέφει κλυτὰ φῦλα θάλασσα·
σοὶ δέ τε πάντα νάουσιν ἀπ' Ὠκεανοῖο ῥέεθρα,
φαιδρά τε μειδιόωσα θέει κλυτὸς Ἠριγένεια.
Τοιγὰρ ἐγὼν ἔραμαι θήρης κλυτὰ δήνε' ἀεῖσαι.
τοῦτό με Καλλιόπη κέλεται, τοῦτ' Ἄρτεμις αὐτή.
ἔκλυον, ᾗ θέμις ἐστί, θεείης ἔκλυον ἠχῆς,
καὶ θεὸν ἠμείφθην· πρώτη δέ με τοιάδ' ἔνισπεν·

Οππιανός Cynegetica βιβ. 2, γρ. 617

ἀβληχρόν, στυγερόν, δυσδέρκετον, αἰολόβουλον;

κεῖνοι καὶ φίλα τέκνα δυσειδέα δοιὰ τεκόντες
οὐκ ἀμφοῖν ἀτάλαντον ἑὴν μερίσαντο ποθητύν,
ἀλλὰ τὸ μὲν φιλέουσι, τὸ δ' ἐχθαίρουσι χόλοισιν·
αὐταῖς δ' ἀγκαλίδεσσιν ἑῶν τέθνηκε τοκήων.
Οὐ μὲν θὴν οὐδ' ἀσπαλάκων αὐτόχθονα φῦλα
ποιοφάγων, ἀλαῶν, μέλπειν ἐθέλουσιν ἀοιδαί,
εἰ καὶ βάξις ἄπιστος ἐπ' ἀνθρώπους ἐπέρησεν
ἀσπάλακας βασιλῆος ἀφ' αἵματος εὐχετάασθαι
Φινέος, ὅν ῥ' ἀτίτηλε κλυτὴ Θρήϊσσα κολώνη·
Φινέϊ γάρ ποτε δὴ Φαέθων ἐκοτέσσατο Τιτάν,
μαντιπόλου Φοίβοιο χολωσάμενος περὶ νίκης,
καί οἱ φέγγος ἄμερσεν, ἀναιδέα φῦλα δ' ἔπεμψεν
ἁρπυίας, πτερόεντα παρέστια πικρὰ γένεθλα.
 20

ἀλλ' ἐπεὶ οὖν περόωντο μετὰ χρύσειον ἄεθλον

Ἀργώης ἐπὶ νηὸς Ἰήσονι συμπονέοντες
παῖδε Βορειόνεω Ζήτης Κάλαΐς τε κλεεννώ,
οἰκτείραντε γέροντα κατέκτειναν τότε φῦλα,
καὶ γλυκερὴν μελέοισι δόσαν στομάτεσσιν ἐδητύν.

Πίνδαρος Pythia Ode 4, γρ. 291

⸏ἔμαθε δ' ὑβˈρίζοντα μισεῖν,

οὐκ ἐρίζων ἀντία τοῖς ἀγαθοῖς,
οὐδὲ μακύνων τέλος οὐδέν. ὁ γὰρ και-
ρὸς πρὸς ἀνθρώπων βραχὺ μέτˈρον ἔχει.
εὖ νιν ἔγˈνωκεν· θεράπων δέ οἱ, οὐ δρά-
στας ὀπαδεῖ. φαντὶ δ' ἔμμεν
τοῦτ' ἀνιαρότατον, καλὰ γινώσκοντ' ἀνάγκᾳ
ἐκτὸς ἔχειν πόδα. καὶ μὰν κεῖνος Ἄτˈλας οὐρανῷ
προσπαλαίει νῦν γε πατˈρῴ-
ας ἀπὸ γᾶς ἀπό τε κτεάνων·
λῦσε δὲ Ζεὺς ἄφθιτος Τιτᾶνας. ἐν δὲ χˈρόνῳ
⸏μεταβολαὶ λήξαντος οὔρου
ἱστίων. ἀλλ' εὔχεται οὐλομέναν νοῦ-
σον διαντλήσαις ποτέ
οἶκον ἰδεῖν, ἐπ' Ἀπόλλω-
νός τε κράνᾳ συμποσίας ἐφέπων
θυμὸν ἐκδόσθαι πρὸς ἥβαν πολλάκις, ἔν τε σοφοῖς
δαιδαλέαν φόρμιγγα βαστάζων πολί-
ταις ἡσυχίᾳ θιγέμεν,

Πλάτων Leges Stephanus σελ. 701, τμ. c, γρ. 2

{ΑΘ.} Ἐφεξῆς δὴ ταύτῃ τῇ ἐλευθερίᾳ ἡ τοῦ μὴ ἐθέλειν τοῖς

ἄρχουσι δουλεύειν γίγνοιτ' ἄν, καὶ ἑπομένη ταύτῃ φεύγειν
πατρὸς καὶ μητρὸς καὶ πρεσβυτέρων δουλείαν καὶ νουθέτησιν,
καὶ ἐγγὺς τοῦ τέλους οὖσιν νόμων ζητεῖν μὴ ὑπηκόοις εἶναι,
πρὸς αὐτῷ δὲ ἤδη τῷ τέλει ὅρκων καὶ πίστεων καὶ τὸ παράπαν
θεῶν μὴ φροντίζειν, τὴν λεγομένην παλαιὰν Τιτανικὴν φύσιν
ἐπιδεικνῦσι καὶ μιμουμένοις, ἐπὶ τὰ αὐτὰ πάλιν ἐκεῖνα ἀφικο-
μένους, χαλεπὸν αἰῶνα διάγοντας μὴ λῆξαί ποτε κακῶν. τίνος
δὴ καὶ ταῦθ' ἡμῖν αὖ χάριν ἐλέχθη; δεῖν φαίνεται ἔμοιγε
 21

οἷόνπερ ἵππον τὸν λόγον ἑκάστοτε ἀναλαμβάνειν, καὶ μὴ

καθάπερ ἀχάλινον κεκτημένον τὸ στόμα, βίᾳ ὑπὸ τοῦ λόγου
φερόμενον, κατὰ τὴν παροιμίαν ἀπό τινος ὄνου πεσεῖν, ἀλλ'
ἐπανερωτᾶν τὸ νυνδὴ λεχθέν, τὸ τίνος δὴ χάριν ἕνεκα ταῦτα
ἐλέχθη;

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 1, τμ. 25, τμ. 6, γρ. 3

γὰρ τοὺς ὕπνους ἐφισταμένην διδόναι τοῖς κάμνουσι

βοηθήματα πρὸς τὰς νόσους, καὶ τοὺς ὑπακούσαν-
τας αὐτῇ παραδόξως ὑγιάζεσθαι· καὶ πολλοὺς μὲν
ὑπὸ τῶν ἰατρῶν διὰ τὴν δυσκολίαν τοῦ νοσήματος
ἀπελπισθέντας ὑπὸ ταύτης σώζεσθαι, συχνοὺς δὲ
παντελῶς πηρωθέντας τὰς ὁράσεις ἤ τινα τῶν ἄλ-
λων μερῶν τοῦ σώματος, ὅταν πρὸς ταύτην τὴν
θεὸν καταφύγωσιν, εἰς τὴν προϋπάρξασαν ἀποκαθ-
ίστασθαι τάξιν. εὑρεῖν δ' αὐτὴν καὶ τὸ τῆς ἀθα-
νασίας φάρμακον, δι' οὗ τὸν υἱὸν Ὧρον, ὑπὸ τῶν
Τιτάνων ἐπιβουλευθέντα καὶ νεκρὸν εὑρεθέντα καθ'
ὕδατος, μὴ μόνον ἀναστῆσαι, δοῦσαν τὴν ψυχήν,
ἀλλὰ καὶ τῆς ἀθανασίας ποιῆσαι μεταλαβεῖν. δοκεῖ
δ' ὕστατος τῶν θεῶν οὗτος βασιλεῦσαι μετὰ τὴν
τοῦ πατρὸς Ὀσίριδος ἐξ ἀνθρώπων μετάστασιν.
τὸν δὲ Ὧρον μεθερμηνευόμενόν φασιν Ἀπόλλωνα
ὑπάρχειν, καὶ τήν τε ἰατρικὴν καὶ τὴν μαντικὴν
ὑπὸ τῆς μητρὸς Ἴσιδος διδαχθέντα διὰ τῶν χρησμῶν
καὶ τῶν θεραπειῶν εὐεργετεῖν τὸ τῶν ἀνθρώπων
γένος.

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20) βιβ. 1, τμ. 97, τμ.
4, γρ. 4

ἑκατὸν καὶ εἴκοσι τῆς Μέμφεως, πίθον εἶναι τετρη-

μένον, εἰς ὃν τῶν ἱερέων ἑξήκοντα καὶ τριακοσίους
καθ' ἑκάστην ἡμέραν ὕδωρ φέρειν εἰς αὐτὸν ἐκ τοῦ
Νείλου· τὴν δὲ περὶ τὸν Ὄκνον μυθοποιίαν δεί-
κνυσθαι πλησίον κατά τινα πανήγυριν συντελου-
μένην, πλέκοντος μὲν ἑνὸς ἀνδρὸς ἀρχὴν σχοινίου
μακράν, πολλῶν δ' ἐκ τῶν ὀπίσω λυόντων τὸ πλε-
κόμενον. Μελάμποδα δέ φασι μετενεγκεῖν ἐξ Αἰγύ-
πτου τὰ Διονύσῳ νομιζόμενα τελεῖσθαι παρὰ τοῖς
Ἕλλησι καὶ τὰ περὶ Κρόνου μυθολογούμενα καὶ τὰ
 22

περὶ τῆς Τιτανομαχίας καὶ τὸ σύνολον τὴν περὶ τὰ

πάθη τῶν θεῶν ἱστορίαν. τὸν δὲ Δαίδαλον λέγου-
σιν ἀπομιμήσασθαι τὴν τοῦ λαβυρίνθου πλοκὴν τοῦ
διαμένοντος μὲν μέχρι τοῦ νῦν καιροῦ, οἰκοδομη-
θέντος δέ, ὡς μέν τινές φασιν, ὑπὸ Μένδητος, ὡς
δ' ἔνιοι λέγουσιν, ὑπὸ Μάρρου τοῦ βασιλέως, πολ-
λοῖς ἔτεσι πρότερον τῆς Μίνω βασιλείας. τόν τε
ῥυθμὸν τῶν ἀρχαίων κατ' Αἴγυπτον ἀνδριάντων
τὸν αὐτὸν εἶναι τοῖς ὑπὸ Δαιδάλου κατασκευασθεῖσι
παρὰ τοῖς Ἕλλησι. τὸ δὲ κάλλιστον πρόπυλον ἐν
Μέμφει τοῦ Ἡφαιστείου Δαίδαλον ἀρχιτεκτονῆσαι,

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. p, τμ. 1, γρ. 16

Περὶ τῶν κατοικούντων ἐθνῶν τὴν παράλιον τὴν παρὰ

τὸν Ἀραβικὸν κόλπον καὶ καθόλου πᾶσαν τὴν παρὰ τὸν
ὠκεανὸν μέχρι τῆς Ἰνδικῆς. ἐν δὲ τούτοις δηλοῦται τὰ κατὰ
μέρος ἔθνη τίσι νομίμοις χρῆται καὶ παρὰ τίνας αἰτίας πολλὰ
παρ' αὐτοῖς ἱστορεῖται παντελῶς ἐξηλλαγμένα καὶ διὰ τὸ
παράδοξον ἀπιστούμενα.
Περὶ τῶν κατὰ τὴν Λιβύην ἀρχαιολογουμένων καὶ περὶ
Γοργόνων καὶ Ἀμαζονίδων καὶ Ἄμμωνος καὶ Ἄτλαντος ἱστο-
ρουμένων.
Περὶ τῶν κατὰ τὴν Νῦσαν μυθολογουμένων, ἐν οἷς ἐστι
καὶ περὶ Τιτάνων καὶ Διονύσου καὶ μητρὸς θεῶν.

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. 57, τμ. 2, γρ. 1

οἰκείως ἐσχηκέναι πρὸς τὰς τῶν ἄστρων ἐπιτολάς

τε καὶ δύσεις καὶ τἄλλα τὰ γινόμενα περὶ τὸν κόσμον,
ἅμα δὲ τῷ μεγέθει τῶν τιμῶν ὑπερβάλλειν τὰς εὐερ-
γεσίας, καὶ πρὸς τὸν αἰῶνα βασιλέα τῶν ὅλων αὐτὸν
ἀναγορεύσαντας.
Οὐρανοῦ δὲ μυθολογοῦσι γενέσθαι παῖδας ἐκ
πλειόνων γυναικῶν πέντε πρὸς τοῖς τετταράκοντα,
καὶ τούτων ὀκτωκαίδεκα λέγουσιν ὑπάρχειν ἐκ Τι-
ταίας ὄνομα μὲν ἴδιον ἔχοντας ἑκάστους, κοινῇ δὲ
πάντας ἀπὸ τῆς μητρὸς ὀνομαζομένους Τιτᾶνας. τὴν
δὲ Τιταίαν, σώφρονα οὖσαν καὶ πολλῶν ἀγαθῶν
 23

αἰτίαν γενομένην τοῖς λαοῖς, ἀποθεωθῆναι μετὰ τὴν

τελευτὴν ὑπὸ τῶν εὖ παθόντων Γῆν μετονομασθεῖ-
σαν. γενέσθαι δ' αὐτῷ καὶ θυγατέρας, ὧν εἶναι
δύο τὰς πρεσβυτάτας πολὺ τῶν ἄλλων ἐπιφανεστά-
τας, τήν τε καλουμένην Βασίλειαν καὶ Ῥέαν τὴν
ὑπ' ἐνίων Πανδώραν ὀνομασθεῖσαν. τούτων δὲ τὴν
μὲν Βασίλειαν, πρεσβυτάτην οὖσαν καὶ σωφροσύνῃ
τε καὶ συνέσει πολὺ τῶν ἄλλων διαφέρουσαν, ἐκθρέ-
ψαι πάντας τοὺς ἀδελφοὺς κοινῇ μητρὸς εὔνοιαν

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. 57, τμ. 5, γρ. 10

σπάσῃ, πρᾶξιν ἐπιτελέσασθαι παντελῶς ἀνόσιον·

συνωμοσίαν γὰρ ποιησαμένους τὸν μὲν Ὑπερίονα
κατασφάξαι, τὸν δ' Ἥλιον ὄντα παῖδα τὴν ἡλικίαν
ἐμβαλόντας εἰς τὸν Ἠριδανὸν ποταμὸν ἀποπνῖξαι·
καταφανοῦς δὲ γενομένης τῆς ἀτυχίας, τὴν μὲν
Σελήνην φιλάδελφον οὖσαν καθ' ὑπερβολὴν ἀπὸ
τοῦ τέγους ἑαυτὴν ῥῖψαι, τὴν δὲ μητέρα ζητοῦσαν
τὸ σῶμα παρὰ τὸν ποταμὸν σύγκοπον γενέσθαι, καὶ
κατενεχθεῖσαν εἰς ὕπνον ἰδεῖν ὄψιν, καθ' ἣν ἔδοξεν
ἐπιστάντα τὸν Ἥλιον παρακαλεῖν αὐτὴν μὴ θρηνεῖν
τὸν τῶν τέκνων θάνατον· τοὺς μὲν γὰρ Τιτᾶνας
τεύξεσθαι τῆς προσηκούσης τιμωρίας, ἑαυτὸν δὲ καὶ
τὴν ἀδελφὴν εἰς ἀθανάτους φύσεις μετασχηματι-
σθήσεσθαι θείᾳ τινὶ προνοίᾳ· ὀνομασθήσεσθαι γὰρ
ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων ἥλιον μὲν τὸ πρότερον ἐν οὐ-
ρανῷ πῦρ ἱερὸν καλούμενον, σελήνην δὲ τὴν μήνην
προσαγορευομένην. διεγερθεῖσαν δὲ καὶ τοῖς ὄχλοις
τόν τε ὄνειρον καὶ τὰ περὶ αὑτὴν ἀτυχήματα διελ-
θοῦσαν ἀξιῶσαι τοῖς μὲν τετελευτηκόσιν ἀπονεῖμαι
τιμὰς ἰσοθέους, τοῦ δ' αὐτῆς σώματος μηκέτι μη-
δένα θιγεῖν. μετὰ δὲ ταῦτα ἐμμανῆ γενομένην καὶ

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. 61, τμ. 4, γρ. 9

τε τὴν Σικελίαν καὶ τὰ πρὸς ἑσπέραν νεύοντα μέρη

πολλοὺς τῶν ὑψηλῶν τόπων ἀπ' ἐκείνου Κρόνια
προσαγορεύεσθαι. Κρόνου δὲ γενόμενον υἱὸν Δία
τὸν ἐναντίον τῷ πατρὶ βίον ζηλῶσαι, καὶ παρεχό-
μενον ἑαυτὸν πᾶσιν ἐπιεικῆ καὶ φιλάνθρωπον ὑπὸ
 24

τοῦ πλήθους πατέρα προσαγορευθῆναι. διαδέξασθαι

δ' αὐτόν φασι τὴν βασιλείαν οἱ μὲν ἑκουσίως τοῦ
πατρὸς παραχωρήσαντος, οἱ δ' ὑπὸ τῶν ὄχλων αἱρε-
θέντα διὰ τὸ μῖσος τὸ πρὸς τὸν πατέρα· ἐπιστρα-
τεύσαντος δ' ἐπ' αὐτὸν τοῦ Κρόνου μετὰ τῶν Τιτά-
νων κρατῆσαι τῇ μάχῃ τὸν Δία, καὶ κύριον γενόμενον
τῶν ὅλων ἐπελθεῖν ἅπασαν τὴν οἰκουμένην, εὐερ-
γετοῦντα τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων. διενεγκεῖν δ'
αὐτὸν καὶ σώματος ῥώμῃ καὶ ταῖς ἄλλαις ἁπάσαις
ἀρεταῖς, καὶ διὰ τοῦτο ταχὺ κύριον γενέσθαι τοῦ
σύμπαντος κόσμου. καθόλου δ' αὐτὸν τὴν ἅπασαν
σπουδὴν ἔχειν εἰς κόλασιν μὲν τῶν ἀσεβῶν καὶ
πονηρῶν, εὐεργεσίαν δὲ τῶν ὄχλων.

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. 68, τμ. 1, γρ. 4

Λιβύης εἰς τὴν πρὸς ἑσπέραν χώραν ἕως ὠκεανοῦ·

θεάσασθαι δὲ καὶ τὴν Νῦσαν, ἐν ᾗ μυθολογοῦσιν
οἱ ἐγχώριοι ἀρχαῖοι τραφῆναι τὸν Διόνυσον, καὶ
τὰς κατὰ μέρος τοῦ θεοῦ τούτου πράξεις μαθόντα
παρὰ τῶν Νυσαέων συντάξασθαι τὴν Φρυγίαν ὀνο-
μαζομένην ποίησιν, ἀρχαϊκοῖς τῇ τε διαλέκτῳ καὶ
τοῖς γράμμασι χρησάμενον. φησὶ δ' οὖν Ἄμμωνα
βασιλεύοντα τοῦ μέρους τῆς Λιβύης Οὐρανοῦ γῆμαι
θυγατέρα τὴν προσαγορευομένην Ῥέαν, ἀδελφὴν
οὖσαν Κρόνου τε καὶ τῶν ἄλλων Τιτάνων. ἐπιόντα
δὲ τὴν βασιλείαν εὑρεῖν πλησίον τῶν Κεραυνίων
καλουμένων ὀρῶν παρθένον τῷ κάλλει διαφέρουσαν
Ἀμάλθειαν ὄνομα. ἐρασθέντα δ' αὐτῆς καὶ πλησιά-
σαντα γεννῆσαι παῖδα τῷ τε κάλλει καὶ τῇ ῥώμῃ
θαυμαστόν, καὶ τὴν μὲν Ἀμάλθειαν ἀποδεῖξαι κυρίαν
τοῦ σύνεγγυς τόπου παντός, ὄντος τῷ σχήματι παρα-
πλησίου κέρατι βοός, ἀφ' ἧς αἰτίας Ἑσπέρου κέρας
προσαγορευθῆναι· διὰ δὲ τὴν ἀρετὴν τῆς χώρας
εἶναι πλήρη παντοδαπῆς ἀμπέλου καὶ τῶν ἄλλων
δένδρων τῶν ἡμέρους φερόντων καρπούς. τῆς δὲ

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. 71, τμ. 2, γρ. 1

δὲ ταῦτα καὶ τὰς ἑκάστων κατὰ τρόπον φυτείας

 25

εὑρεῖν, καὶ βουληθῆναι τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων

μεταδοῦναι τῶν ἰδίων εὑρημάτων, ἐλπίσαντα διὰ
τὸ μέγεθος τῆς εὐεργεσίας ἀθανάτων τεύξεσθαι
τιμῶν.
Τῆς δὲ περὶ αὐτὸν ἀρετῆς τε καὶ δόξης δια-
διδομένης, λέγεται τὴν Ῥέαν ὀργισθεῖσαν Ἄμμωνι
φιλοτιμηθῆναι λαβεῖν ὑποχείριον τὸν Διόνυσον· οὐ
δυναμένην δὲ κρατῆσαι τῆς ἐπιβολῆς τὸν μὲν Ἄμ-
μωνα καταλιπεῖν, ἀπαλλαγεῖσαν δὲ πρὸς τοὺς ἀδελ-
φοὺς Τιτᾶνας συνοικῆσαι Κρόνῳ τῷ ἀδελφῷ· τοῦτον
δ' ὑπὸ τῆς Ῥέας πεισθέντα στρατεῦσαι μετὰ τῶν
Τιτάνων ἐπ' Ἄμμωνα, καὶ γενομένης παρατάξεως
τὸν μὲν Κρόνον ἐπὶ τοῦ προτερήματος ὑπάρξαι, τὸν
δ' Ἄμμωνα σιτοδείᾳ πιεζόμενον φυγεῖν εἰς Κρήτην,
καὶ γήμαντα τῶν τότε βασιλευόντων Κουρήτων ἑνὸς
θυγατέρα Κρήτην δυναστεῦσαί τε τῶν τόπων καὶ
τὸ πρὸ τοῦ τὴν νῆσον Ἰδαίαν καλουμένην ἀπὸ τῆς
γυναικὸς ὀνομάσαι Κρήτην. τὸν δὲ Κρόνον μυθο-
λογοῦσι κρατήσαντα τῶν Ἀμμωνίων τόπων τούτων

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. 71, τμ. 3, γρ. 6

δ' Ἄμμωνα σιτοδείᾳ πιεζόμενον φυγεῖν εἰς Κρήτην,

καὶ γήμαντα τῶν τότε βασιλευόντων Κουρήτων ἑνὸς
θυγατέρα Κρήτην δυναστεῦσαί τε τῶν τόπων καὶ
τὸ πρὸ τοῦ τὴν νῆσον Ἰδαίαν καλουμένην ἀπὸ τῆς
γυναικὸς ὀνομάσαι Κρήτην. τὸν δὲ Κρόνον μυθο-
λογοῦσι κρατήσαντα τῶν Ἀμμωνίων τόπων τούτων
μὲν ἄρχειν πικρῶς, ἐπὶ δὲ τὴν Νῦσαν καὶ τὸν
Διόνυσον στρατεῦσαι μετὰ πολλῆς δυνάμεως. τὸν
δὲ Διόνυσον πυθόμενον τά τε τοῦ πατρὸς ἐλαττώ-
ματα καὶ τὴν τῶν Τιτάνων ἐπ' αὐτὸν συνδρομήν,
ἀθροῖσαι στρατιώτας ἐκ τῆς Νύσης, ὧν εἶναι συν-
τρόφους διακοσίους, διαφόρους τῇ τε ἀλκῇ καὶ τῇ
πρὸς αὐτὸν εὐνοίᾳ· προσλαβέσθαι δὲ καὶ τῶν πλησιο-
χώρων τούς τε Λίβυας καὶ τὰς Ἀμαζόνας, περὶ ὧν
προειρήκαμεν ὅτι δοκοῦσιν ἀλκῇ διενεγκεῖν, καὶ
πρῶτον μὲν στρατείαν ὑπερόριον στείλασθαι, πολλὴν
δὲ τῆς οἰκουμένης τοῖς ὅπλοις καταστρέψασθαι.
μάλιστα δ' αὐτάς φασι παρορμῆσαι πρὸς τὴν συμμα-
χίαν Ἀθηνᾶν διὰ τὸν ὅμοιον τῆς προαιρέσεως ζῆλον,
ὡς ἂν τῶν Ἀμαζόνων ἀντεχομένων ἐπὶ πολὺ τῆς
 26

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. 71, τμ. 5, γρ. 1

μάλιστα δ' αὐτάς φασι παρορμῆσαι πρὸς τὴν συμμα-

χίαν Ἀθηνᾶν διὰ τὸν ὅμοιον τῆς προαιρέσεως ζῆλον,
ὡς ἂν τῶν Ἀμαζόνων ἀντεχομένων ἐπὶ πολὺ τῆς
ἀνδρείας καὶ παρθενίας. διῃρημένης δὲ τῆς δυνά-
μεως, καὶ τῶν μὲν ἀνδρῶν στρατηγοῦντος Διονύσου,
τῶν δὲ γυναικῶν τὴν ἡγεμονίαν ἐχούσης Ἀθηνᾶς,
προσπεσόντας μετὰ τῆς στρατιᾶς τοῖς Τιτᾶσι συνάψαι
μάχην. γενομένης δὲ παρατάξεως ἰσχυρᾶς, καὶ πολ-
λῶν παρ' ἀμφοτέροις πεσόντων, τρωθῆναι μὲν τὸν
Κρόνον, ἐπικρατῆσαι δὲ τὸν Διόνυσον ἀριστεύσαντα
κατὰ τὴν μάχην. μετὰ δὲ ταῦτα τοὺς μὲν Τιτᾶνας
φυγεῖν εἰς τοὺς κατακτηθέντας ὑπὸ τῶν περὶ τὸν
Ἄμμωνα τόπους, τὸν δὲ Διόνυσον ἀθροίσαντα πλῆ-
θος αἰχμαλώτων ἐπανελθεῖν εἰς τὴν Νῦσαν. ἐνταῦθα
δὲ τὴν δύναμιν περιστήσαντα καθωπλισμένην τοῖς
ἁλοῦσι κατηγορίαν ποιήσασθαι τῶν Τιτάνων, καὶ
πᾶσαν ὑπόνοιαν καταλιπεῖν ὡς μέλλοντα κατακόπτειν
τοὺς αἰχμαλώτους. ἀπολύσαντος δ' αὐτοὺς τῶν ἐγκλη-
μάτων καὶ τὴν ἐξουσίαν δόντος εἴτε συστρατεύειν
εἴτε ἀπιέναι βούλοιντο, πάντας ἑλέσθαι συστρα-
τεύειν·

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. 72, τμ. 4, γρ. 2

θόντα πολλὴν μὲν ἄνυδρον χώραν, οὐκ ὀλίγην δ'

ἔρημον καὶ θηριώδη, καταστρατοπεδεῦσαι περὶ πόλιν
Λιβυκὴν τὴν ὀνομαζομένην Ζάβιρναν. πρὸς δὲ ταύτῃ
γηγενὲς ὑπάρχον θηρίον καὶ πολλοὺς ἀναλίσκον
τῶν ἐγχωρίων, τὴν ὀνομαζομένην Κάμπην, ἀνελεῖν
καὶ μεγάλης τυχεῖν δόξης ἐπ' ἀνδρείᾳ παρὰ τοῖς
ἐγχωρίοις. ποιῆσαι δ' αὐτὸν καὶ χῶμα παμμέγεθες
ἐπὶ τῷ φονευθέντι θηρίῳ, βουλόμενον ἀθάνατον
ἀπολιπεῖν ὑπόμνημα τῆς ἰδίας ἀρετῆς, τὸ καὶ δια-
μεῖναν μέχρι τῶν νεωτέρων χρόνων. ἔπειτα τὸν μὲν
Διόνυσον προάγειν πρὸς τοὺς Τιτᾶνας, εὐτάκτως
ποιούμενον τὰς ὁδοιπορίας καὶ πᾶσι τοῖς ἐγχωρίοις
φιλανθρώπως προσφερόμενον καὶ τὸ σύνολον ἑαυτὸν
 27

ἀποφαινόμενον στρατεύειν ἐπὶ κολάσει μὲν τῶν

ἀσεβῶν, εὐεργεσίᾳ δὲ τοῦ κοινοῦ γένους τῶν ἀν-
θρώπων. τοὺς δὲ Λίβυας θαυμάζοντας τὴν εὐταξίαν
καὶ τὸ τῆς ψυχῆς μεγαλοπρεπές, τροφάς τε παρέχε-
σθαι τοῖς ἀνθρώποις δαψιλεῖς καὶ συστρατεύειν
προθυμότατα. συνεγγιζούσης δὲ τῆς δυνάμεως τῇ
πόλει τῶν Ἀμμωνίων, τὸν Κρόνον πρὸ τοῦ τείχους
παρατάξει λειφθέντα τὴν μὲν πόλιν νυκτὸς ἐμπρῆσαι,

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. 73, τμ. 7, γρ. 3

οὐχ ὁμοίαν ἔχοντας προαίρεσιν ἀλλήλοις σχεδὸν ἐπὶ

μόνου τοῦ Διονύσου συμφωνουμένην ἀποδεικνύειν
μαρτυρίαν τῆς ἀθανασίας· οὐδένα γὰρ οὔθ' Ἑλλή-
νων οὔτε βαρβάρων ἄμοιρον εἶναι τῆς τούτου δωρεᾶς
καὶ χάριτος, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀπηγριωμένην ἔχοντας
χώραν ἢ πρὸς φυτείαν ἀμπέλου παντελῶς ἀπηλλο-
τριωμένην μαθεῖν τὸ κατασκευαζόμενον ἐκ τῶν κρι-
θῶν πόμα βραχὺ λειπόμενον τῆς περὶ τὸν οἶνον
εὐωδίας. τὸν δ' οὖν Διόνυσόν φασι τὴν κατάβασιν
ἐκ τῆς Ἰνδικῆς ἐπὶ τὴν θάλατταν ποιησάμενον κατα-
λαβεῖν ἅπαντας τοὺς Τιτᾶνας ἠθροικότας δυνάμεις
καὶ διαβεβηκότας εἰς Κρήτην ἐπ' Ἄμμωνα. προσβε-
βοηθηκότος δὲ καὶ τοῦ Διὸς ἐκ τῆς Αἰγύπτου τοῖς
περὶ τὸν Ἄμμωνα, καὶ πολέμου μεγάλου συνεστῶτος
ἐν τῇ νήσῳ, ταχέως καὶ τοὺς περὶ τὸν Διόνυσον
καὶ τὴν Ἀθηνᾶν καί τινας τῶν ἄλλων θεῶν νομι-
σθέντων συνδραμεῖν εἰς Κρήτην. γενομένης δὲ παρα-
τάξεως μεγάλης ἐπικρατῆσαι τοὺς περὶ τὸν Διόνυσον
καὶ πάντας ἀνελεῖν τοὺς Τιτᾶνας. μετὰ δὲ ταῦτα
Ἄμμωνος καὶ Διονύσου μεταστάντων ἐκ τῆς ἀνθρω

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. 74, τμ. 6, γρ. 3

τὸν δὲ τελευταῖον μικρὸν πρὸ τῶν Τρωικῶν ἐξ

Ἀλκμήνης καὶ Διὸς τεκνωθέντα πολλὴν ἐπελθεῖν
τῆς οἰκουμένης, ὑπηρετοῦντα τοῖς Εὐρυσθέως προς-
τάγμασιν. ἐπιτυχόντα δὲ πᾶσι τοῖς ἄθλοις θέσθαι
 28

μὲν καὶ στήλην τὴν ἐπὶ τῆς Εὐρώπης, διὰ δὲ τὴν

ὁμωνυμίαν καὶ τὴν τῆς προαιρέσεως ὁμοιότητα χρό-
νων ἐπιγενομένων τελευτήσαντα κληρονομῆσαι τὰς
τῶν ἀρχαιοτέρων πράξεις, ὡς ἑνὸς Ἡρακλέους γε-
γονότος ἐν παντὶ τῷ πρότερον αἰῶνι. ὑπὲρ δὲ τοῦ
πλείους Διονύσους γεγονέναι σὺν ἄλλαις ἀποδείξεσι
πειρῶνται φέρειν τὴν ἐκ τῆς Τιτανομαχίας· συμ-
φωνουμένου γὰρ παρὰ πᾶσιν ὅτι Διόνυσος τῷ Διὶ
συνηγωνίσατο τὸν πρὸς τοὺς Τιτᾶνας πόλεμον, οὐδα-
μῶς πρέπειν φασὶ τὴν τῶν Τιτάνων γενεὰν τιθέναι
κατὰ τοὺς τῆς Σεμέλης χρόνους οὐδὲ Κάδμον τὸν
Ἀγήνορος ἀποφαίνεσθαι πρεσβύτερον εἶναι τῶν
Ὀλυμπίων θεῶν. οἱ μὲν οὖν Λίβυες περὶ Διονύ-
σου τοιαῦτα μυθολογοῦσιν· ἡμεῖς δὲ τὴν ἐν ἀρχῇ
πρόθεσιν τετελεκότες αὐτοῦ περιγράψομεν τὴν τρί-
την βίβλον.

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 3, τμ. 74, τμ. 6, γρ. 6

τάγμασιν. ἐπιτυχόντα δὲ πᾶσι τοῖς ἄθλοις θέσθαι

μὲν καὶ στήλην τὴν ἐπὶ τῆς Εὐρώπης, διὰ δὲ τὴν
ὁμωνυμίαν καὶ τὴν τῆς προαιρέσεως ὁμοιότητα χρό-
νων ἐπιγενομένων τελευτήσαντα κληρονομῆσαι τὰς
τῶν ἀρχαιοτέρων πράξεις, ὡς ἑνὸς Ἡρακλέους γε-
γονότος ἐν παντὶ τῷ πρότερον αἰῶνι. ὑπὲρ δὲ τοῦ
πλείους Διονύσους γεγονέναι σὺν ἄλλαις ἀποδείξεσι
πειρῶνται φέρειν τὴν ἐκ τῆς Τιτανομαχίας· συμ-
φωνουμένου γὰρ παρὰ πᾶσιν ὅτι Διόνυσος τῷ Διὶ
συνηγωνίσατο τὸν πρὸς τοὺς Τιτᾶνας πόλεμον, οὐδα-
μῶς πρέπειν φασὶ τὴν τῶν Τιτάνων γενεὰν τιθέναι
κατὰ τοὺς τῆς Σεμέλης χρόνους οὐδὲ Κάδμον τὸν
Ἀγήνορος ἀποφαίνεσθαι πρεσβύτερον εἶναι τῶν
Ὀλυμπίων θεῶν. οἱ μὲν οὖν Λίβυες περὶ Διονύ-
σου τοιαῦτα μυθολογοῦσιν· ἡμεῖς δὲ τὴν ἐν ἀρχῇ
πρόθεσιν τετελεκότες αὐτοῦ περιγράψομεν τὴν τρί-
την βίβλον.

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 4, τμ. 6, τμ. 3, γρ. 3
 29

οὖν οἱ παλαιοὶ τὸν Πρίαπον υἱὸν μὲν εἶναι Διονύσου

καὶ Ἀφροδίτης, πιθανῶς τὴν γένεσιν ταύτην ἐξη-
γούμενοι· τοὺς γὰρ οἰνωθέντας φυσικῶς ἐντετάσθαι
πρὸς τὰς ἀφροδισιακὰς ἡδονάς. τινὲς δέ φασι τὸ
αἰδοῖον τῶν ἀνθρώπων τοὺς παλαιοὺς μυθωδῶς
ὀνομάζειν βουλομένους Πρίαπον προσαγορεῦσαι.
ἔνιοι δὲ λέγουσι τὸ γεννητικὸν μόριον, αἴτιον ὑπάρ-
χον τῆς γενέσεως τῶν ἀνθρώπων καὶ διαμονῆς εἰς
ἅπαντα τὸν αἰῶνα, τυχεῖν τῆς ἀθανάτου τιμῆς. οἱ
δ' Αἰγύπτιοι περὶ τοῦ Πριάπου μυθολογοῦντές φασι
τὸ παλαιὸν τοὺς Τιτᾶνας ἐπιβουλεύσαντας Ὀσίριδι
τοῦτον μὲν ἀνελεῖν, τὸ δὲ σῶμα αὐτοῦ διελόντας
εἰς ἴσας μερίδας ἑαυτοῖς καὶ λαβόντας ἀπενεγκεῖν
ἐκ τῆς οἰκείας λαθραίως, μόνον δὲ τὸ αἰδοῖον εἰς
τὸν ποταμὸν ῥῖψαι διὰ τὸ μηδένα βούλεσθαι τοῦτο
ἀνελέσθαι. τὴν δὲ Ἶσιν τὸν φόνον τοῦ ἀνδρὸς
ἀναζητοῦσαν, καὶ τοὺς μὲν Τιτᾶνας ἀνελοῦσαν, τὰ
δὲ τοῦ σώματος μέρη περιπλάσασαν εἰς ἀνθρώπου
τύπον, ταῦτα μὲν δοῦναι θάψαι τοῖς ἱερεῦσι καὶ
τιμᾶν προστάξαι ὡς θεὸν τὸν Ὄσιριν, τὸ δὲ αἰδοῖον
μόνον οὐ δυναμένην ἀνευρεῖν καταδεῖξαι τιμᾶν ὡς

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 5, τμ. 55, τμ. 5, γρ. 4

χαλάζας, ὁμοίως δὲ καὶ χιόνα ἐφέλκεσθαι· ταῦτα

δὲ καθάπερ καὶ τοὺς μάγους ποιεῖν ἱστοροῦσιν.
ἀλλάττεσθαι δὲ καὶ τὰς ἰδίας μορφάς, καὶ εἶναι φθο-
νεροὺς ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῶν τεχνῶν. Ποσειδῶνα
δὲ ἀνδρωθέντα ἐρασθῆναι Ἁλίας τῆς τῶν Τελχίνων
ἀδελφῆς, καὶ μιχθέντα [ταύτῃ] γεννῆσαι παῖδας ἓξ
μὲν ἄρρενας, μίαν δὲ θυγατέρα Ῥόδον, ἀφ' ἧς τὴν
νῆσον ὀνομασθῆναι. γενέσθαι δὲ κατὰ τὸν καιρὸν
τοῦτον ἐν τοῖς πρὸς ἕω μέρεσι τῆς νήσου τοὺς κλη-
θέντας Γίγαντας· ὅτε δὴ καὶ Ζεὺς λέγεται καταπε-
πολεμηκὼς Τιτᾶνας ἐρασθῆναι μιᾶς τῶν νυμφῶν
Ἱμαλίας ὀνομαζομένης, καὶ τρεῖς ἐξ αὐτῆς τεκνῶσαι
παῖδας, Σπαρταῖον, Κρόνιον, Κύτον. κατὰ δὲ τὴν
τούτων ἡλικίαν φασὶν Ἀφροδίτην ἐκ Κυθήρων κο-
μιζομένην εἰς Κύπρον καὶ προσορμιζομένην τῇ νήσῳ
κωλυθῆναι ὑπὸ τῶν Ποσειδῶνος υἱῶν, ὄντων ὑπερη-
φάνων καὶ ὑβριστῶν· τῆς δὲ θεοῦ διὰ τὴν ὀργὴν
ἐμβαλούσης αὐτοῖς μανίαν, μιγῆναι αὐτοὺς βίᾳ τῇ
 30

μητρὶ καὶ πολλὰ κακὰ δρᾶν τοὺς ἐγχωρίους. Πο-

σειδῶνα δὲ τὸ γεγονὸς αἰσθόμενον τοὺς υἱοὺς κρύ-
ψαι κατὰ γῆς διὰ τὴν πεπραγμένην αἰσχύνην, οὓς

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 5, τμ. 66, τμ. 1, γρ. 2

πρὸς ἀλλήλους κοινῆς ὁμιλίας καὶ συμβιώσεως, ἔτι

δ' ὁμονοίας καί τινος εὐταξίας ἀρχηγοὺς γενέσθαι.
εὑρεῖν δὲ καὶ ξίφη καὶ κράνη καὶ τὰς ἐνοπλίους
ὀρχήσεις, δι' ὧν ποιοῦντας μεγάλους ψόφους ἀπα-
τᾶν τὸν Κρόνον. φασὶ δ' αὐτοὺς τὸν Δία, λάθρᾳ
τοῦ πατρὸς Κρόνου παραδούσης Ῥέας τῆς μητρός,
ὑποδέξασθαι καὶ θρέψαι· περὶ οὗ τὰ κατὰ μέρος
μέλλοντας ἡμᾶς δηλοῦν ἀναγκαῖον ἀναλαβεῖν μικρὸν
ἀνωτέρω τὴν διήγησιν.
Μυθολογοῦσι γὰρ οἱ Κρῆτες γενέσθαι κατὰ τὴν
τῶν Κουρήτων ἡλικίαν τοὺς καλουμένους Τιτᾶνας.
τούτους δὲ τῆς Κνωσίας χώρας ἔχειν τὴν οἴκησιν,
ὅπουπερ ἔτι καὶ νῦν δείκνυται θεμέλια Ῥέας οἰκό-
πεδα καὶ κυπαρίττων ἄλσος ἐκ παλαιοῦ χρόνου
ἀνειμένον. ὑπάρξαι δὲ τὸν ἀριθμὸν ἓξ μὲν ἄνδρας,
πέντε δὲ γυναῖκας, ὡς μέν τινες μυθολογοῦσιν,
Οὐρανοῦ καὶ Γῆς ὄντας, ὡς δέ τινές φασιν, ἔκ τινος
τῶν Κουρήτων καὶ μητρὸς Τιταίας, ἀφ' ἧς αὐτοὺς
ταύτης τετευχέναι τῆς προσηγορίας. ἄρρενας μὲν
οὖν γενέσθαι τόν τε Κρόνον καὶ Ὑπερίονα καὶ
Κοῖον, ἔτι δὲ Ἰαπετὸν καὶ Κριὸν καὶ τὸ τελευταῖον

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 5, τμ. 67, τμ. 3, γρ. 1

σελήνης καὶ τῶν ἄλλων ἄστρων, ἔτι δὲ τὰς ὥρας

τὰς συντελουμένας ὑπὸ τούτων, πρῶτον ἐξ ἐπιμε-
λείας καὶ παρατηρήσεως κατανοήσαντα τοῖς ἄλλοις
εἰς γνῶσιν παραδοῦναι, καὶ διὰ τοῦτο αὐτὸν πα-
τέρα τούτων ὀνομασθῆναι, καθαπερεὶ γεγεννηκότα
τὴν τούτων θεωρίαν καὶ φύσιν. καὶ Κοίου μὲν
καὶ Φοίβης Λητὼ γενέσθαι, Ἰαπετοῦ δὲ Προμηθέα
τὸν παραδεδομένον μὲν ὑπό τινων μυθογράφων ὅτι
τὸ πῦρ κλέψας παρὰ τῶν θεῶν ἔδωκε τοῖς ἀνθρώ-
 31

ποις, πρὸς δ' ἀλήθειαν εὑρετὴν γενόμενον τῶν πυ-

ρείων, ἐξ ὧν ἐκκάεται τὸ πῦρ. τῶν δὲ Τιτανίδων
φασὶ Μνημοσύνην λογισμοὺς εὑρεῖν καὶ τὰς τῶν ὀνο-
μάτων θέσεις ἑκάστῳ τῶν ὄντων τάξαι, δι' ὧν καὶ
δηλοῦμεν ἕκαστα καὶ πρὸς ἀλλήλους ὁμιλοῦμεν· ἅ
τινες τὸν Ἑρμῆν φασιν εἰσηγήσασθαι. προσάπτουσι
δὲ τῇ θεῷ ταύτῃ καὶ τὰ πρὸς ἀνανέωσιν καὶ μνή-
μην γινόμενα παρὰ τοῖς ἀνθρώποις, ἀφ' ὧν δὴ καὶ
τῆς προσηγορίας τυχεῖν αὐτὴν ταύτης. Θέμιν δὲ
μυθολογοῦσι μαντείας καὶ θυσίας καὶ θεσμοὺς τοὺς
περὶ τῶν θεῶν πρώτην εἰσηγήσασθαι καὶ τὰ περὶ
τὴν εὐνομίαν καὶ εἰρήνην καταδεῖξαι.

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 5, τμ. 75, τμ. 4, γρ. 9

μεληθῆναι, καὶ τὰς ἐκ τῆς κιθάρας χορδὰς ἐκρή-

ξαντα μέχρι τινὸς χρόνου τῆς ἐν αὐτῇ μουσικῆς
ἀποστῆναι. Διόνυσον δὲ μυθολογοῦσιν εὑρετὴν γε-
νέσθαι τῆς τ' ἀμπέλου καὶ τῆς περὶ ταύτην ἐργα-
σίας, ἔτι δ' οἰνοποιίας καὶ τοῦ πολλοὺς τῶν ἐκ τῆς
ὀπώρας καρπῶν ἀποθησαυρίζεσθαι καὶ τὰς χρείας
καὶ τὰς τροφὰς παρέχεσθαι τοῖς ἀνθρώποις ἐπὶ
πολὺν χρόνον. τοῦτον δὲ τὸν θεὸν γεγονέναι φα-
σὶν ἐκ Διὸς καὶ Φερσεφόνης κατὰ τὴν Κρήτην, ὃν
Ὀρφεὺς κατὰ τὰς τελετὰς παρέδωκε διασπώμενον
ὑπὸ τῶν Τιτάνων· πλείονας γὰρ Διονύσους συμ-
βαίνει γεγονέναι, περὶ ὧν ἡμεῖς σαφέστερον τὰ κατὰ
μέρος ἐν οἰκειοτέροις καιροῖς ἀναγεγράφαμεν. οἱ
δ' οὖν Κρῆτες τῆς παρ' αὐτοῖς γενέσεως τοῦ θεοῦ
πειρῶνται σημεῖα φέρειν, λέγοντες ὅτι περὶ τὴν
Κρήτην δύο νήσους κτίσας ἐπὶ τῶν καλουμένων δι-
δύμων κόλπων Διονυσιάδας ἀφ' ἑαυτοῦ προσηγό-
ρευσεν, ὅπερ μηδαμοῦ τῆς οἰκουμένης αὐτὸν ἑτέρωθι
πεποιηκέναι. Ἡρακλέα δὲ μυθολογοῦσιν ἐκ Διὸς
γενέσθαι παμπόλλοις ἔτεσι πρότερον τοῦ γεννηθέν-
τος [περὶ τὴν Ἀργείαν] ἐξ Ἀλκμήνης.

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 6, τμ. 1, τμ. 9, γρ. 2

θιδρυμένον ὑπ' αὐτοῦ καθ' ὃν καιρὸν ἐβασίλευσε

τῆς οἰκουμένης ἁπάσης ἔτι κατὰ ἀνθρώπους ὤν.
 32

ἐν τούτῳ τῷ ἱερῷ στήλην εἶναι χρυσῆν, ἐν ᾗ τοῖς

Παγχαίοις γράμμασιν ὑπάρχειν γεγραμμένας τάς τε
Οὐρανοῦ καὶ Κρόνου καὶ Διὸς πράξεις κεφαλαιω-
δῶς. μετὰ ταῦτά φησι πρῶτον Οὐρανὸν βασιλέα
γεγονέναι, ἐπιεικῆ τινα ἄνδρα καὶ εὐεργετικὸν καὶ
τῆς τῶν ἄστρων κινήσεως ἐπιστήμονα, ὃν καὶ
πρῶτον θυσίαις τιμῆσαι τοὺς οὐρανίους θεούς· διὸ
καὶ Οὐρανὸν προσαγορευθῆναι. υἱοὺς δὲ αὐτῷ γε-
νέσθαι ἀπὸ γυναικὸς Ἑστίας Τιτᾶνα καὶ Κρόνον,
θυγατέρας δὲ Ῥέαν καὶ Δήμητρα. Κρόνον δὲ βα-
σιλεῦσαι μετὰ Οὐρανόν, καὶ γήμαντα Ῥέαν γεννῆ-
σαι Δία καὶ Ἥραν καὶ Ποσειδῶνα. τὸν δὲ Δία
διαδεξάμενον τὴν βασιλείαν τοῦ Κρόνου γῆμαι Ἥραν
καὶ Δήμητρα καὶ Θέμιν, ἐξ ὧν παῖδας ποιήσασθαι
Κούρητας μὲν ἀπὸ τῆς πρώτης, Φερσεφόνην δὲ ἐκ
τῆς δευτέρας, Ἀθηνᾶν δὲ ἀπὸ τῆς τρίτης. ἐλθόντα
δὲ εἰς Βαβυλῶνα ἐπιξενωθῆναι Βήλῳ, καὶ μετὰ
ταῦτα εἰς τὴν Παγχαίαν νῆσον πρὸς τῷ ὠκεανῷ
κειμένην παραγενόμενον Οὐρανοῦ τοῦ ἰδίου προπά

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 6, τμ. 3, τμ. 1, γρ. 2

Εἶθ' ἑξῆς ἐπισυνάπτει τὰς τῶν ποιητῶν μυθο-

λογίας. [Euseb. Praeev. II 2, 52 – 62.]
Περὶ ὧν (θεῶν) ἐν ταῖς συγγραφαῖς αὐτοῦ λέ-
γει καὶ ὁ Διόδωρος ὁ σοφώτατος ταῦτα, ὅτι ἄν-
θρωποι γεγόνασιν οἱ θεοί, οὕστινας οἱ ἄνθρωποι
ὡς νομίζοντες δι' εὐεργεσίαν ἀθανάτους προσηγό-
ρευον. τινὰς δὲ καὶ ὀνομάτων προσηγορίας ἐσχη-
κέναι [καὶ] κρατήσαντας χώρας. [Io. Malalas Chro-
nogr. 64.]
Διόδωρος δὲ λέγει κατὰ μυθικὴν ἱστορίαν Ξάν-
θον καὶ Βαλίον Τιτᾶνας εἶναι πρότερον, βοηθῆσαι
δὲ τῷ Διί, Ξάνθον μὲν Ποσειδῶνος ἑταῖρον ὄντα,
Βαλίον δὲ Διός, καὶ ἐν τῇ μάχῃ ἀξιῶσαι μεταθέ-
σθαι τὴν μορφήν, οἷα αἰδουμένους ὁρᾶσθαι ὑπὸ
τῶν ὁμογενῶν Τιτάνων, καὶ γενέσθαι τὴν αὐτῶν
ἀξίωσιν, καὶ εἶναι τούτους τοὺς τῷ Πηλεῖ δο-
θέντας. Διό, φησί, καὶ Ξάνθος μαντεύεται τῷ
Ἀχιλλεῖ τὸν θάνατον. [Eustathius Il. XIX 400,
1190, 55.]
 33

Λουκιανός Philopatris Τμ. 4, γρ. 16

Ἔτι με ἐξεφόβησας τὸν Δία ἐπομοσάμενος. τί

γὰρ ἂν δυνήσεται ἀμυνέμεναί σε, εἰ παραβαίης τὸν
ὅρκον; οἶδα γὰρ καὶ σὲ μὴ ἀγνοεῖν περὶ τοῦ
Διός σου.
{ΚΡΙΤΙΑΣ}
Τί λέγεις; οὐ δυνήσεται Ζεὺς ἐς Τάρταρον
ἀποπέμψαι; ἢ ἀγνοεῖς ὡς τοὺς θεοὺς πάντας
ἀπέρριψεν ἀπὸ τοῦ θεσπεσίου βηλοῦ καὶ τὸν
Σαλμωνέα ἀντιβροντῶντα πρῴην κατεκεραύνωσε καὶ
τοὺς ἀσελγεστάτους ἔτι καὶ νῦν, παρὰ δὲ τῶν
ποιητῶν Τιτανοκράτωρ καὶ Γιγαντολέτης ἀνυμνεῖ-
ται ὡς καὶ παρ' Ὁμήρῳ;
{ΤΡΙΕΦΩΝ}
Σὺ μέν, ὦ Κριτία, πάντα παρέδραμες τὰ τοῦ
Διός, ἀλλ', εἴ σοι φίλον, ἄκουε. οὐχὶ κύκνος
οὗτος ἐγένετο καὶ σάτυρος δι' ἀσέλγειαν, ἀλλὰ καὶ
ταῦρος; καὶ εἰ μὴ τὸ πορνίδιον ἐκεῖνο ταχέως
ἐπωμίσατο καὶ διέφυγε διὰ τοῦ πελάγους, τάχ' ἂν
ἠροτρία ἐντυχὼν γεηπόνῳ ὁ βροντοποιὸς καὶ
κεραυνοβόλος σου Ζεὺς καὶ ἀντὶ τοῦ κεραυνοβολεῖν
τῇ βουπλῆγι κατεκεντάννυτο. τὸ δὲ καὶ Αἰθίοψι

Λουκιανός Juppiter tragoedus Τμ. 3, γρ. 7

{ΗΡΑ}
Ἀλλὰ τί ἄλλο, εἰ μὴ τοῦτο, ἀνιᾷ σε Δία ὄντα;
{ΖΕΥΣ}
Ἐν ἐσχάτοις, ὦ Ἥρα, τὰ θεῶν πράγματα, καὶ
τοῦτο δὴ τὸ τοῦ λόγου, ἐπὶ ξυροῦ ἕστηκεν εἴτε
χρὴ τιμᾶσθαι ἡμᾶς ἔτι καὶ τὰ γέρα ἔχειν τἀν τῇ
γῇ εἴτε καὶ ἠμελῆσθαι παντάπασι καὶ τὸ μηδὲν
εἶναι δοκεῖν.
{ΗΡΑ}
Μῶν ἢ γίγαντάς τινας αὖθις ἡ Γῆ ἔφυσεν, ἢ οἱ
Τιτᾶνες διαρρήξαντες τὰ δεσμὰ καὶ τῆς φρουρᾶς
ἐπικρατήσαντες αὖθις ἡμῖν ἐναντία αἴρονται τὰ
ὅπλα;
 34

{ΖΕΥΣ}
Θάρσει, τὰ νέρθεν ἀσφαλῶς ἔχει θεοῖς.
{ΗΡΑ}
Τί οὖν ἄλλο δεινὸν ἂν γένοιτο; οὐχ ὁρῶ γάρ,
ὅτε μὴ τὰ τοιαῦτα παραλυποῖ, ἐφ' ὅτῳ Πῶλος ἢ
Ἀριστόδημος ἀντὶ Διὸς ἡμῖν ἀναπέφηνας.

Λουκιανός Prometheus Τμ. 1, γρ. 2

ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ

{ΕΡΜΗΣ}
Ὁ μὲν Καύκασος, ὦ Ἥφαιστε, οὗτος, ᾧ τὸν
ἄθλιον τουτονὶ Τιτᾶνα προσηλῶσθαι δεήσει·
περισκοπῶμεν δὲ ἤδη κρημνόν τινα ἐπιτήδειον,
εἴ που τῆς χιόνος τι γυμνόν ἐστιν, ὡς βεβαιότερον
καταπαγείη τὰ δεσμὰ καὶ οὗτος ἅπασι περιφανὴς
εἴη κρεμάμενος.
{ΗΦΑΙΣΤΟΣ}
Περισκοπῶμεν, ὦ Ἑρμῆ· οὔτε γὰρ ταπεινὸν
καὶ πρόσγειον ἐσταυρῶσθαι χρή, ὡς μὴ ἐπαμύ-
νοιεν αὐτῷ τὰ πλάσματα αὐτοῦ οἱ ἄνθρωποι,
οὔτε μὴν κατὰ τὸ ἄκρον, – ἀφανὴς γὰρ ἂν εἴη τοῖς
κάτω – ἀλλ' εἰ δοκεῖ κατὰ μέσον ἐνταῦθά που

Λουκιανός Prometheus Τμ. 21, γρ. 7

{ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ}
Θάρρει· καὶ συνευωχήσομαι ὑμῖν καὶ ὁ Ζεὺς
λύσει με οὐκ ἀντὶ μικρᾶς εὐεργεσίας.
{ΕΡΜΗΣ}
Τίνος ταύτης; μὴ γὰρ ὀκνήσῃς εἰπεῖν.
{ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ}
Οἶσθα, ὦ Ἑρμῆ, τὴν Θέτιν; ἀλλ' οὐ χρὴ
λέγειν· φυλάττειν γὰρ ἄμεινον τὸ ἀπόρρητον, ὡς
μισθὸς εἴη καὶ λύτρα μοι ἀντὶ τῆς καταδίκης.
{ΕΡΜΗΣ}
Ἀλλὰ φύλαττε, ὦ Τιτάν, εἰ τοῦτ' ἄμεινον.
ἡμεῖς δὲ ἀπίωμεν, ὦ Ἥφαιστε· καὶ γὰρ ἤδη
πλησίον οὑτοσὶ ὁ ἀετός. ὑπόμενε οὖν καρτερῶς·
εἴη δέ γε ἤδη σοι τὸν Θηβαῖον ὃν φὴς τοξότην
 35

ἐπιφανῆναι, ὡς παύσειέ σε ἀνατεμνόμενον ὑπὸ τοῦ

ὀρνέου.

Λουκιανός Timon Τμ. 4, γρ. 11

Τοιγάρτοι ἀκόλουθα τῆς ῥᾳθυμίας τἀπίχειρα κομίζῃ παρ'

αὐτῶν, οὔτε θύοντος ἔτι σοί τινος οὔτε στεφανοῦντος, εἰ μή τις
ἄρα πάρεργον Ὀλυμπίων, καὶ οὗτος οὐ πάνυ ἀναγκαῖα ποιεῖν
δοκῶν, ἀλλ' εἰς ἔθος τι ἀρχαῖον συντελῶν· καὶ κατ' ὀλίγον
Κρόνον σε, ὦ θεῶν γενναιότατε, ἀποφαίνουσι, παρωσάμενοι τῆς
τιμῆς. ἐῶ λέγειν ποσάκις ἤδη σου τὸν νεὼν σεσυλήκασιν· οἱ δὲ
καὶ αὐτῷ σοὶ τὰς χεῖρας Ὀλυμπίασιν ἐπιβεβλήκασι, καὶ σὺ ὁ
ὑψιβρεμέτης ὤκνησας ἢ ἀναστῆσαι τοὺς κύνας ἢ τοὺς γείτονας
ἐπικαλέσασθαι, ὡς βοηδρομήσαντες αὐτοὺς συλλάβοιεν ἔτι συ-
σκευαζομένους πρὸς τὴν φυγήν· ἀλλ' ὁ γενναῖος καὶ Γιγαντολέτωρ
καὶ Τιτανοκράτωρ ἐκάθησο τοὺς πλοκάμους περικειρόμενος ὑπ'
αὐτῶν, δεκάπηχυν κεραυνὸν ἔχων ἐν τῇ δεξιᾷ.
Ταῦτα τοίνυν, ὦ θαυμάσιε, πηνίκα παύσεται οὕτως ἀμελῶς
παρορώμενα; ἢ πότε κολάσεις τὴν τοσαύτην ἀδικίαν; πόσοι
Φαέθοντες ἢ Δευκαλίωνες ἱκανοὶ πρὸς οὕτως ὑπέραντλον ὕβριν τοῦ
βίου; ἵνα γὰρ τὰ κοινὰ ἐάσας τἀμὰ εἴπω, τοσούτους Ἀθηναίων
εἰς ὕψος ἄρας καὶ πλουσίους ἐκ πενεστάτων ἀποφήνας καὶ πᾶσι
τοῖς δεομένοις ἐπικουρήσας, μᾶλλον δὲ ἀθρόον εἰς εὐεργεσίαν τῶν
φίλων ἐκχέας τὸν πλοῦτον, ἐπειδὴ πένης διὰ ταῦτα ἐγενόμην,
οὐκέτι οὐδὲ γνωρίζομαι πρὸς αὐτῶν οὐδὲ προσβλέπουσιν οἱ
τέως ὑποπτήσσοντες καὶ προσκυνοῦντες κἀκ τοῦ ἐμοῦ νεύματος

Λουκιανός De saltatione Τμ. 21, γρ. 4

εἰκάζειν δὲ χρὴ καὶ τὴν Ἔμπουσαν τὴν ἐς μυρίας

μορφὰς μεταβαλλομένην τοιαύτην τινὰ ἄνθρωπον
ὑπὸ τοῦ μύθου παραδεδόσθαι.
Ἐπὶ τούτοις δίκαιον μηδὲ τῆς Ῥωμαίων
ὀρχήσεως ἀμνημονεῖν, ἣν οἱ εὐγενέστατοι αὐτῶν
τῷ πολεμικωτάτῳ τῶν θεῶν Ἄρει, οἱ Σάλιοι
καλούμενοι (ἱερωσύνης δὲ τοῦτο ὄνομα), ὀρχοῦνται,
σεμνοτάτην τε ἅμα καὶ ἱερωτάτην. Βιθυνὸς δὲ
μῦθος, καὶ οὗτος οὐ πάνυ τῶν Ἰταλιωτικῶν ἀλ-
λότριος, φησὶν τὸν Πρίαπον δαίμονα πολεμιστήν,
τῶν Τιτάνων οἶμαι ἕνα ἢ τῶν Ἰδαίων Δακτύλων
τοῦτο ἔργον πεποιημένον, τὰ ἐνόπλια παιδεύειν,
παραλαβόντα παρὰ τῆς Ἥρας τὸν Ἄρη, παῖδα
 36

μὲν ἔτι, σκληρὸν δὲ καὶ πέρα τοῦ μετρίου ἀνδρικόν,

μὴ πρότερον ὁπλομαχεῖν διδάξαι πρὶν τέλειον
ὀρχηστὴν ἀπειργάσατο. καὶ ἐπὶ τούτῳ καὶ
μισθὸς αὐτῷ παρὰ τῆς Ἥρας ἐγένετο, δεκάτην
ἀεὶ τῶν ἐκ πολέμου περιγιγνομένων τῷ Ἄρει
παρ' αὐτοῦ λαμβάνειν.

Λουκιανός De saltatione Τμ. 37, γρ. 8

ἑρμηνείαν δὲ νῦν τὴν σαφήνειαν τῶν σχημάτων

λέγω. ἡ δὲ πᾶσα τῷ ἔργῳ χορηγία ἡ παλαιὰ
ἱστορία ἐστίν, ὡς προεῖπον, καὶ ἡ πρόχειρος
αὐτῆς μνήμη τε καὶ μετ' εὐπρεπείας ἐπίδειξις·
ἀπὸ γὰρ χάους εὐθὺς καὶ τῆς πρώτης τοῦ κόσμου
γενέσεως ἀρξάμενον χρὴ αὐτὸν ἅπαντα εἰδέ-
ναι ἄχρι τῶν κατὰ τὴν Κλεοπάτραν τὴν Αἰγυπτίαν.
Τούτῳ γὰρ τῷ διαστήματι περιωρίσθω ἡμῖν ἡ
τοῦ ὀρχηστοῦ πολυμαθία καὶ τὰ διὰ μέσου μά-
λιστα ἴστω, Οὐρανοῦ τομήν, Ἀφροδίτης γονάς,
Τιτάνων μάχην, Διὸς γένεσιν, Ῥέας ἀπάτην,
λίθου ὑποβολήν, Κρόνου δεσμά, τὸν τῶν τριῶν
ἀδελφῶν κλῆρον. εἶτα ἑξῆς Γιγάντων ἐπανάστασιν, πυρὸς κλοπήν,
ἀνθρώπων πλάσιν, Προμηθέως κόλασιν, Ἔρωτος ἰσχὺν ἑκατέρου, καὶ
μετὰ ταῦτα Δήλου πλάνην καὶ Λητοῦς ὠδῖνας καὶ
Πύθωνος ἀναίρεσιν καὶ Τιτυοῦ ἐπιβουλὴν καὶ τὸ
μέσον τῆς γῆς εὑρισκόμενον πτήσει τῶν ἀετῶν.
Δευκαλίωνα ἐπὶ τούτοις, καὶ τὴν μεγάλην ἐπ'
ἐκείνου τοῦ βίου ναυαγίαν, καὶ λάρνακα μίαν
λείψανον τοῦ ἀνθρωπίνου γένους φυλάττουσαν,

Λουκιανός De saltatione Τμ. 79, γρ. 15

κατὰ τὸν ποιητὴν νηπενθές τε καὶ ἄχολον πιών.

σημεῖον δὲ τῆς πρὸς τὰ γιγνόμενα οἰκειότητος
καὶ τοῦ γνωρίζειν ἕκαστον τῶν ὁρώντων τὰ δεικνύ-
μενα τὸ καὶ δακρύειν πολλάκις τοὺς θεατάς,
ὁπόταν τι οἰκτρὸν καὶ ἐλεεινὸν φαίνηται. ἡ μέν
γε Βακχικὴ ὄρχησις ἐν Ἰωνίᾳ μάλιστα καὶ ἐν
Πόντῳ σπουδαζομένη, καίτοι σατυρικὴ οὖσα,
οὕτω κεχείρωται τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἐκεῖ
ὥστε κατὰ τὸν τεταγμένον ἕκαστοι καιρόν, ἁπάντων
ἐπιλαθόμενοι τῶν ἄλλων, κάθηνται δι' ἡμέρας
Τιτᾶνας καὶ κορύβαντας καὶ σατύρους καὶ βου-
 37

κόλους ὁρῶντες. καὶ ὀρχοῦνταί γε ταῦτα οἱ

εὐγενέστατοι καὶ πρωτεύοντες ἐν ἑκάστῃ τῶν
πόλεων, οὐχ ὅπως αἰδούμενοι ἀλλὰ καὶ μέγα φρο-
νοῦντες ἐπὶ τῷ πράγματι μᾶλλον ἤπερ ἐπ'
εὐγενείαις καὶ λειτουργίαις καὶ ἀξιώμασι προγονι-
κοῖς.

Λουκιανός Quomodo historia conscribenda sit Τμ. 21, γρ. 6

ἐπιστολαῖς ἐψεύσατο· ἐπὶ γὰρ Εὐρώπῳ τῶν μὲν

πολεμίων ἀποθανεῖν μυριάδας ἑπτὰ καὶ τριάκοντα
καὶ ἓξ πρὸς τοῖς διακοσίοις, Ῥωμαίων δὲ μόνους
δύο καὶ τραυματίας γενέσθαι ἐννέα. ταῦτα οὐκ
οἶδα εἴ τις ἂν εὖ φρονῶν ἀνάσχοιτο.
Καὶ μὴν κἀκεῖνο λεκτέον οὐ μικρὸν ὄν· ὑπὸ
γὰρ τοῦ κομιδῇ Ἀττικὸς εἶναι καὶ ἀποκεκαθάρθαι
τὴν φωνὴν ἐς τὸ ἀκριβέστατον ἠξίωσεν οὗτος καὶ
τὰ ὀνόματα μεταποιῆσαι τὰ Ῥωμαίων καὶ μετα-
γράψαι ἐς τὸ Ἑλληνικόν, ὡς Κρόνιον μὲν Σατουρνῖνον
λέγειν, Φρόντιν δὲ τὸν Φρόντωνα, Τιτάνιον δὲ τὸν
Τιτιανὸν καὶ ἄλλα πολλῷ γελοιότερα. ἔτι ὁ αὐτὸς
οὗτος περὶ τῆς Σευηριανοῦ τελευτῆς ἔγραψεν ὡς
οἱ μὲν ἄλλοι ἅπαντες ἐξηπάτηνται οἰόμενοι ξίφει
τεθνάναι αὐτόν, ἀποθάνοι δὲ ὁ ἀνὴρ σιτίων
ἀποσχόμενος· τοῦτον γὰρ αὐτῷ ἀλυπότατον δόξαι
τὸν θάνατον, οὐκ εἰδὼς ὅτι τὸ μὲν πάθος ἐκεῖνο
πᾶν τριῶν οἶμαι ἡμερῶν ἐγένετο, ἀπόσιτοι δὲ καὶ
ἐς ἑβδόμην διαρκοῦσιν οἱ πολλοί – ἐκτὸς εἰ μὴ
τοῦθ' ὑπολάβοι τις, ὡς Ὀσρόης εἱστήκει περι-
μένων, ἔστ' ἂν Σευηριανὸς λιμῷ ἀπόληται, καὶ

Λουκιανός Quomodo historia conscribenda sit Τμ. 23, γρ. 8

τὰ τοιαῦτα· ὥστε τὸ πρᾶγμα ἐοικὸς εἶναι τραγῳδῷ

τὸν ἕτερον μὲν πόδα ἐπ' ἐμβάτου ὑψηλοῦ ἐπι-
βεβηκότι, θάτερον δὲ σανδάλῳ ὑποδεδεμένῳ.
Καὶ μὴν καὶ ἄλλους ἴδοις ἂν τὰ μὲν προοίμια
λαμπρὰ καὶ τραγικὰ καὶ εἰς ὑπερβολὴν μακρὰ
συγγράφοντας, ὡς ἐλπίσαι θαυμαστὰ ἡλίκα τὰ
μετὰ ταῦτα πάντως ἀκούσεσθαι, τὸ σῶμα δὲ αὐτὸ
τὸ τῆς ἱστορίας μικρόν τι καὶ ἀγεννὲς ἐπαγαγόντας
ὡς καὶ τοῦτο ἐοικέναι παιδίῳ, εἴ που Ἔρωτα
εἶδες παίζοντα, προσωπεῖον Ἡρακλέους πάμμεγα
 38

ἢ Τιτᾶνος περικείμενον. εὐθὺς γοῦν οἱ ἀκούσαντες

ἐπιφθέγγονται αὐτοῖς τό Ὤδινεν ὄρος.
Χρὴ δὲ οἶμαι μὴ οὕτως, ἀλλ' ὅμοια τὰ πάντα καὶ
ὁμόχροα εἶναι καὶ συνᾷδον τῇ κεφαλῇ τὸ ἄλλο σῶμα,
ὡς μὴ χρυσοῦν μὲν τὸ κράνος εἴη, θώραξ δὲ πάνυ
γελοῖος ἐκ ῥακῶν ποθεν ἢ ἐκ δερμάτων σαπρῶν
συγκεκαττυμένος καὶ ἡ ἀσπὶς οἰσυΐνη καὶ χοιρίνη
περὶ ταῖς κνήμαις. ἴδοις γὰρ ἂν ἀφθόνους τοιού-
τους συγγραφέας, τοῦ Ῥοδίων κολοσσοῦ τὴν
κεφαλὴν νανώδει σώματι ἐπιτιθέντας· ἄλλους αὖ
ἔμπαλιν ἀκέφαλα τὰ σώματα εἰσάγοντας –

Λουκιανός Saturnalia Τμ. 5, γρ. 1

ριελθεῖν – πῶς οὐχὶ καὶ ταῦτα δείγματα μεγαλοδω-

ρίας τῆς ἐμῆς; εἰ δὲ τὸ μὴ ἀληθῆ μηδὲ βέβαιον
γίγνεσθαι τὴν τοιαύτην βασιλείαν αἰτιάσει, ἄγνωμον
ποιήσεις ὁρῶν αὐτὸν ἐμὲ τὸν ταῦτα διανέμοντα
ὀλιγοχρόνιον τὴν ἀρχὴν ἔχοντα. τούτων δ' οὖν ἅ
μοι δυνατὰ δοῦναι, τῶν πεττῶν, τοῦ ἄρχειν, τοῦ
ᾄδειν καὶ τῶν ἃ κατηριθμησάμην, θαρρῶν αἴτει,
ὡς ἐμοῦ πρὸς οὐδὲν δεδιξομένου σε τῇ αἰγίδι καὶ
τῷ κεραυνῷ.
{ΙΕΡΕΥΣ}
Ἀλλ', ὦ Τιτάνων ἄριστε, τῶν μὲν τοιούτων οὐ
δέομαι, σὺ δὲ ἀλλ' ἐκεῖνό μοι ἀπόκριναι, ὃ μάλιστα
ἐπόθουν εἰδέναι, καί μοι ἢν εἴπῃς αὐτό, ἱκανὴν
ἔσει τὴν ἀμοιβὴν ἀποδεδωκὼς ἀντὶ τῆς θυσίας,
καὶ πρὸς τὸ λοιπὸν ἀφίημί σοι τὰ χρέα.

Λουκιανός Prometheus es in verbis Τμ. 1, γρ. 8

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΙΠΟΝΤΑ, ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ ΕΙ ΕΝ ΛΟΓΟΙΣ

Οὐκοῦν Προμηθέα με εἶναι φής; εἰ μὲν κατὰ

τοῦτο, ὦ ἄριστε, ὡς πηλίνων κἀμοὶ τῶν ἔργων
ὄντων, γνωρίζω τὴν εἰκόνα καί φημι ὅμοιος εἶναι
αὐτῷ, οὐδ' ἀναίνομαι πηλοπλάθος ἀκούειν, εἰ καὶ
φαυλότερος ἐμοὶ ὁ πηλὸς οἷος ἐκ τριόδου, βόρβορός
τις παρὰ μικρόν. εἰ δὲ ὑπερεπαινῶν τοὺς λόγους
ὡς δῆθεν εὐμηχάνους ὄντας τὸν σοφώτατον τῶν
 39

Τιτάνων ἐπιφημίζεις αὐτοῖς, ὅρα μή τις εἰρωνείαν

φῇ καὶ μυκτῆρα οἷον τὸν Ἀττικὸν προσεῖναι τῷ
ἐπαίνῳ. ἢ πόθεν γὰρ εὐμήχανον τοὐμόν; τίς δὲ
ἡ περιττὴ σοφία καὶ προμήθεια ἐν τοῖς γράμμα-
σιν; ὡς ἔμοιγε ἱκανὸν εἰ μὴ πάνυ σοι γήϊνα
ἔδοξεν μηδὲ κομιδῇ ἄξια τοῦ Καυκάσου. καίτοι
πόσῳ δικαιότερον ὑμεῖς ἂν εἰκάζοισθε τῷ Προμηθεῖ,
ὁπόσοι ἐν δίκαις εὐδοκιμεῖτε ξὺν ἀληθείᾳ ποιούμε-
νοι τοὺς ἀγῶνας. ζῶα γοῦν ὡς ἀληθῶς καὶ ἔμψυχα
ὑμῖν τὰ ἔργα, καὶ νὴ Δία καὶ τὸ θερμὸν αὐτῶν
ἐστι διάπυρον·

Λουκιανός Dialogi deorum Dialogue 24, τμ. 1, γρ. 1

ΔΙΟΣ ΚΑΙ ΗΛΙΟΥ

{ΖΕΥΣ}
Οἷα πεποίηκας, ὦ Τιτάνων κάκιστε; ἀπο-
λώλεκας τὰ ἐν τῇ γῇ ἅπαντα, μειρακίῳ ἀνοήτῳ
πιστεύσας τὸ ἅρμα, ὃς τὰ μὲν κατέφλεξε πρόσγειος
ἐνεχθείς, τὰ δὲ ὑπὸ κρύους διαφθαρῆναι ἐποίησε
πολὺ αὐτῶν ἀποσπάσας τὸ πῦρ, καὶ ὅλως οὐδὲν ὅ
τι οὐ ξυνετάραξε καὶ ξυνέχεε, καὶ εἰ μὴ ἐγὼ ξυνεὶς
τὸ γιγνόμενον κατέβαλον αὐτὸν τῷ κεραυνῷ, οὐδὲ
λείψανον ἀνθρώπων ἐπέμεινεν ἄν· τοιοῦτον ἡμῖν
τὸν καλὸν ἡνίοχον καὶ διφρηλάτην ἐκπέπομφας.

Agatharchides Geogr., De mari Erythraeo (excerpta) Τμ. 7, γρ. 132

καταφυγεῖν· πρὸς δὲ τούτοις ἔριν ὑπὲρ κάλλους καταστῆ-

ναι θεαῖς, ὧν ἑκάστη μὲν ἐδέκαζε τὸν κριτὴν τοῖς παρ'
ἑαυτῇ δώροις, ἵνα παρίδῃ τὸ δίκαιον, οὐδεμιᾷ δὲ παρ-
ηκολούθει τὸ συμπεσούμενον ἐκ τῆς κρίσεως τέλος·
ἔτι τὸ μὲν Ἀθηνᾶς μέγεθος εἰς χελιδόνος συγκαταβῆναι
ὄγκον, τὸ δὲ τοῦ Διὸς ἀξίωμα εἰς κύκνου κατασταλῆναι
τάξιν, τὸ δὲ τῆς Δήμητρος κάλλος εἰς τὴν αἰσχίστην
μετασταθῆναι διάθεσιν· τὸν δὲ νομιζόμενον μέγιστον Δία
ἐπιβουλευθῆναι μὲν ὑπὸ τοῦ ἀναγκαιοτάτου τῆς γυναι-
κὸς ἀδελφοῦ, σωθῆναι δὲ ὑπὸ τῶν ἐχθίστων, λέγω δὴ
τῶν Τιτάνων· οὓς ἀναβάντας ἐκ τῶν δεσμῶν καὶ τοῦ
σκότους καὶ τῆς ἐκεῖσε φυλακῆς, ἐπεὶ τὴν χρείαν παρ-
έσχοντο φοβήσαντες τοὺς περὶ τὸν Ποσειδῶνα, κατα-
 40

βῆναι πάλιν ἑκουσίως εἰς τὸν Ἀχέροντα καὶ τὸν ᾍδου

τόπον· ἔτι τὴν μὲν Ἀφροδίτην τιτρωσκομένην ὑπὸ θνη-
τῆς δυνάμεως, τὸν δ' Ἄρην δεσμούμενον ὑπ' Ὤτου
καὶ Ἐφιάλτου, τὸν δὲ ᾍδην, ἐν ᾧ τόπῳ τὴν βασιλείαν
εἶχεν, ἐκεῖσε ὑφ' Ἡρακλέους τοξευθέντα ταῖς μεγίσταις
ἀλγηδόσι περιπεσεῖν· τὸν δὲ Ἥφαιστον, ἀπὸ τοῦ κατὰ
τὸν οὐρανὸν ἀπορριφέντα ὕψους, εἰς Λῆμνον ἐνεχθῆναι
διακείμενον ἐσχάτως· τῆς δ' Ἥρας ὑπὸ τοῦ Διὸς

Anonymi Grammatici Gramm., Compendium catholicae Herodiani

(Ant. 2.67) Γρ. 24

Τε̣ν̣[έ]διος, ο̣[.].ο̣, Κνίδιος, προστερνίδιος, πρ̣ω̣με̣ τωπί-

διος. δ̣ι҅ο ση[μ]ειούμεθα τὸ ἐρῳδιός ὀξυνόμενον. ῥύσαι-
το δ' ἄν τις εἰ̣π̣ὼν̣ π̣άντα τὰ δι[ὰ τ]οῦ διος βαρύνεσθαι χωρὶς
εἰ μὴ ἐπ' ἀλό̣[γων ζῴων ±11
τὰ διὰ τοῦ ωνιο̣[ς ὁμοίως πρ]οπαροξύν̣εται, Ἑλικώνιος, Κιθ̣α̣[ι]-
ρώνιος, Μαρα[θώνιος, Τ]ρ̣οφώνιος, Ἀμ̣μώνιος, Ἀπολλώνιος.
καὶ καθόλου τὰ̣ [διὰ τοῦ ι]ος, ἔχοντα π̣[ρὸ] τοῦ ι τὸ ν, U(+πὲρ
τρε̣ῖ̣σ̣ συλλαβάσ̣, [ἔχει τὴ]ν̣ ἀπὸ τέλους τρί̣την ὀξεῖαν, Τι-
τάνι[ο]ς, Γερήνιος, [Ἑλ]λήνιος, Τροιζήνιος, Λαιστρυγόνι-
ος, Σαρπηδόνιοσ̣, [Τρ]αχίνιος, Σαλαμίνιος. προσέθη[κ]εν
U(+πὲρ τρεῖ[ς] σ̣υλλα̣[βὰ]σ̣ διὰ τὸ Κλονίος κύριον παροξυνόμε-
νον.
καὶ ὅσα ἀπὸ [τ]ῶν ε̣ἰ̣[ς ξ] ληγόντων ε̣ἰ̣σ̣ κ̣ διὰ τοῦ ϊος παρῆκ̣τ̣α̣ι̣,
συνεσταλμένου̣ τ̣οῦ̣ ̣ ι̣, π̣ρ̣ο̣πα ̣ ̣ρ̣[οξύν]εται, χωρὶς εἰ μὴ ἀπὸ
κυρίου διαστολή τ̣ι̣σ̣ γ̣έ̣νοιτο [ἐν τρισυ]λλάβοις τριβράχε-
σιν, ὥσπερ τὸ Φρυγί̣οσ ̣ ̣ [κ]αὶ Φλο̣γ̣ί̣ο̣σ̣. τ̣ρ̣ί̣τη
̣ ν ἀ̣π̣ὸ̣ τέ̣λο̣ ̣υ̣σ̣
ἔχοντα τὴ̣ν ὀξε̣ῖ̣αν τ̣[αῦ]τα, Θ̣ρ̣η̣ΐκ̣ι̣ο̣σ̣, Κ̣ι̣λ̣ί̣κ̣ι̣ο̣σ,̣ Φ̣α̣ι̣ά̣κ̣[ιος],
[......]...ιος, ἀ̣έ̣[ριο]σ̣, ὀλε̣[τή]ρ̣ι̣ο̣σ,̣ σωτήριος, α̣ρ̣.........
[ ±14 τὸ Ἰλλυριός ο]ὐκ' ἀπὸ [τ]οῦ Ἴλλυρ παρῆκται,

Flavius Arrianus Hist., Phil., Periplus ponti Euxini τμ. 19, τμ. 2, γρ. 4

γρας λιμένος εἰς Ἱερὸν λιμένα ὀγδοήκοντα καὶ ἑκατόν.

ἐνθένδε εἰς Σινδικὴν τριακόσιοι.
ἀπὸ δὲ Σινδικῆς εἰς Βόσπορον τὸν Κιμμέριον καλού-
μενον καὶ πόλιν τοῦ Βοσπόρου Παντικάπαιον τεσσαρά-
κοντα καὶ πεντακόσιοι. ἐνθένδε ἐπὶ Τάναϊν ποταμὸν
ἑξήκοντα, ὃς λέγεται ὁρίζειν ἀπὸ τῆς Ἀσίας τὴν Εὐρώ-
πην. καὶ ὁρμᾶται μὲν ἀπὸ λίμνης τῆς Μαιώτιδος, ἐς-
 41

βάλλει δὲ εἰς θάλασσαν τὴν τοῦ Εὐξείνου Πόντου. καίτοι

Αἰσχύλος ἐν Προμηθεῖ Λυομένῳ τὸν Φᾶσιν ὅρον τῆς
Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀσίας ποιεῖ. λέγουσι γοῦν παρ'
αὐτῷ οἱ Τιτᾶνες πρὸς τὸν Προμηθέα ὅτι “ἥκομεν
τοὺς σοὺς ἄθλους τούσδε, Προμηθεῦ,
δεσμοῦ τε πάθος τόδ' ἐποψόμενοι.”

Διονύσιος Αλικαρνασσέας Antiquitates Romanae βιβ. 7, τμ. 72, τμ.

7, γρ. 4

λίαις. σκευαὶ δὲ τῶν ὀρχηστῶν ἦσαν χιτῶνες φοινίκεοι

ζωστῆρσι χαλκέοις ἐσφιγμένοι, καὶ ξίφη παρηρτημένα,
καὶ λόγχαι βραχύτεραι τῶν μετρίων· τοῖς δ' ἀνδράσι
καὶ κράνη χάλκεα λόγοις ἐπισήμοις κεκοσμημένα καὶ
πτεροῖς. ἡγεῖτο δὲ καθ' ἕκαστον χορὸν εἷς ἀνήρ, ὃς
ἐνεδίδου τοῖς ἄλλοις τὰ τῆς ὀρχήσεως σχήματα, πρῶτος
εἰδοφορῶν τὰς πολεμικὰς καὶ συντόνους κινήσεις ἐν
τοῖς προκελευσματικοῖς ὡς τὰ πολλὰ ῥυθμοῖς. Ἑλλη-
νικὸν δ' ἄρα καὶ τοῦτ' ἦν ἐν τοῖς πάνυ παλαιὸν ἐπι-
τήδευμα, ἐνόπλιος ὄρχησις ἡ καλουμένη πυρρίχη, εἴτ'
Ἀθηνᾶς πρώτης ἐπὶ Τιτάνων ἀφανισμῷ χορεύειν καὶ
ὀρχεῖσθαι σὺν τοῖς ὅπλοις τἀπινίκια ὑπὸ χαρᾶς ἀρξα-
μένης, εἴτε παλαίτερον ἔτι Κουρήτων αὐτὴν καταστη-
σαμένων, ὅτε τὸν Δία τιθηνούμενοι θέλγειν ἐβούλοντο
κτύπῳ τε ὅπλων καὶ κινήσει μελῶν ἐνρύθμῳ καθάπερ
ὁ μῦθος ἔχει. δηλοῖ δὲ καὶ τούτου τὴν ἀρχαιότητα
ὡς ἐπιχωρίου τοῖς Ἕλλησιν Ὅμηρος πολλαχῇ μὲν καὶ
ἄλλῃ, μάλιστα δ' ἐν ἀσπίδος κατασκευῇ, ἣν Ἀχιλλεῖ
δωρήσασθαί φησιν Ἥφαιστον. ὑποθέμενος γὰρ ἐν
αὐτῇ δύο πόλεις τὴν μὲν εἰρήνῃ κοσμουμένην,

Αισχύλος Prometheus vinctus Γρ. 205

δίδαξον ἡμᾶς, εἴ τι μὴ βλάπτῃ λόγῳ.

{Πρ.} ἀλγεινὰ μέν μοι καὶ λέγειν ἐστὶν τάδε,
ἄλγος δὲ σιγᾶν, πανταχῇ δὲ δύσποτμα.
ἐπεὶ τάχιστ' ἤρξαντο δαίμονες χόλου
στάσις τ' ἐν ἀλλήλοισιν ὠροθύνετο,
οἱ μὲν θέλοντες ἐκβαλεῖν ἕδρας Κρόνον,
ὡς Ζεὺς ἀνάσσοι δῆθεν, οἱ δὲ τοὔμπαλιν
σπεύδοντες, ὡς Ζεὺς μήποτ' ἄρξειεν θεῶν,
ἐνταῦθ' ἐγὼ τὰ λῷστα βουλεύων πιθεῖν
 42

Τιτᾶνας, Οὐρανοῦ τε καὶ Χθονὸς τέκνα,

οὐκ ἠδυνήθην· αἱμύλας δὲ μηχανὰς
ἀτιμάσαντες καρτεροῖς φρονήμασιν
ᾤοντ' ἀμοχθὶ πρὸς βίαν τε δεσπόσειν·
ἐμοὶ δὲ μήτηρ οὐχ ἅπαξ μόνον Θέμις
καὶ Γαῖα, πολλῶν ὀνομάτων μορφὴ μία,
τὸ μέλλον ᾗ κρανοῖτο προυτεθεσπίκει,
ὡς οὐ κατ' ἰσχὺν οὐδὲ πρὸς τὸ καρτερὸν
χρείη, δόλῳ δέ, τοὺς ὑπερσχόντας κρατεῖν.
τοιαῦτ' ἐμοῦ λόγοισιν ἐξηγουμένου
οὐκ ἠξίωσαν οὐδὲ προσβλέψαι τὸ πᾶν.

Αισχύλος Prometheus vinctus Γρ. 427

† μόνον δὴ πρόσθεν ἄλλον ἐν πόνοις

δαμέντ' ἀκαμαντοδέτοις
Τιτᾶνα λύμαις εἰσιδόμαν, θεὸν
Ἄτλανθ', ὃς αἰὲν ὑπέροχον σθένος κραταιὸν
... οὐράνιόν τε πόλον
νώτοις ὑποστενάζει. †
βοᾷ δὲ πόντιος κλύδων
ξυμπίτνων, στένει βυθός,
κελαινὸς [δ'] Ἄιδος ὑποβρέμει μυχὸς γᾶς,
παγαί θ' ἁγνορύτων ποταμῶν
στένουσιν ἄλγος οἰκτρόν.

Αισχύλος Prometheus vinctus Γρ. 874

μίαν δὲ παίδων ἵμερος θέλξει τὸ μὴ

κτεῖναι σύνευνον, ἀλλ' ἀπαμβλυνθήσεται
γνώμην· δυοῖν δὲ θάτερον βουλήσεται,
κλύειν ἄναλκις μᾶλλον ἢ μιαιφόνος·
αὕτη κατ' Ἄργος βασιλικὸν τέξει γένος.
μακροῦ λόγου δεῖ ταῦτ' ἐπεξελθεῖν τορῶς.
σπορᾶς γε μὴν ἐκ τῆσδε φύσεται θρασὺς
τόξοισι κλεινός, ὃς πόνων ἐκ τῶνδ' ἐμὲ
λύσει. τοιόνδε χρησμὸν ἡ παλαιγενὴς
μήτηρ ἐμοὶ διῆλθε Τιτανὶς Θέμις·
ὅπως δὲ χὤπη, ταῦτα δεῖ μακροῦ λόγου
εἰπεῖν, σύ τ' οὐδὲν ἐκμαθοῦσα κερδανεῖς.

Αισχύλος Eumenides Γρ. 6

 43

ΕΥΜΕΝΙΔΕΣ

{ΠΡΟΦΗΤΙΣ}
Πρῶτον μὲν εὐχῇ τῇδε πρεσβεύω θεῶν
τὴν πρωτόμαντιν Γαῖαν· ἐκ δὲ τῆς Θέμιν,
ἣ δὴ τὸ μητρὸς δευτέρα τόδ' ἕζετο
μαντεῖον, ὡς λόγος τις· ἐν δὲ τῷ τρίτῳ
λάχει, θελούσης, οὐδὲ πρὸς βίαν τινός,
Τιτανὶς ἄλλη παῖς Χθονὸς καθέζετο,
Φοίβη· δίδωσι δ' ἣ γενέθλιον δόσιν
Φοίβῳ· τὸ Φοίβης δ' ὄνομ' ἔχει παρώνυμον.
λιπὼν δὲ λίμνην Δηλίαν τε χοιράδα,
κέλσας ἐπ' ἀκτὰς ναυπόρους τὰς Παλλάδος,
ἐς τήνδε Γαῖαν ἦλθε Παρνησοῦ θ' ἕδρας.
πέμπουσι δ' αὐτὸν καὶ σεβίζουσιν μέγα
κελευθοποιοὶ παῖδες Ἡφαίστου, χθόνα
ἀνήμερον τιθέντες ἡμερωμένην.
μολόντα δ' αὐτὸν κάρτα τιμαλφεῖ λεώς,
Δελφός τε χώρας τῆσδε πρυμνήτης ἄναξ.

Αισχύλος Fragmenta Tetralogy 32, play B, fragment 322a, γρ. 4

interficiat, quae eius cor exedebat. eaque interfecta Prometheus post XXX
annos de Monte Caucaso est solutus.
»Hygin.» De astrol. II 15 53, 19 B.: ... Prometheum autem
in monte Scythiae nomine Caucaso ferrea catena uinxit (Iuppiter);
quem alligatum ad triginta milia annorum Aeschylus tragoediarum
scriptor ait. praeterea admisit ei aquilam, quae assidue noctu renascen-
tia iocinera exesset.
Arrian. Περίπλ. Εὐξείνου Πόντου 19, 1f.: (1) ... ἐπὶ Τάναϊν ποτα-
μὸν .., ὃς λέγεται ὁρίζειν ἀπὸ τῆς Ἀσίας τὴν Εὐρώπην ... (2) καίτοι
Αἰσχύλος ἐν Προμηθεῖ Λυομένωι τὸν Φᾶσιν ὅρον τῆς Εὐρώπης καὶ
τῆς Ἀσίας ποιεῖ. λέγουσι γοῦν παρ' αὐτῶι οἱ Τιτᾶνες πρὸς τὸν Προ-
μηθέα ὅτι ‘ἥκομεν ...... ˈ

Αίλιος Ηρωδιανός Καθολκή προσωδία Part+τόμ. 3,1, σελ. 13, γρ. 28

γαγεν.» καὶ Δυμᾶνες φυλὴ Δωριέων. Ἐγχελᾶνες ἔθνος Ἰλλυρίας οἱ

αὐτοὶ τοῖς Ἐγχελέαις, ὡς Μνασέας ἐν γʹ τῶν περιηγήσεων. λέγεται δὲ
Ἐγχελέαι ἀπὸ τοῦ Ἐγχελέης ἢ Ἐγχελέας· λέγονται δὲ καὶ Ἐγχελεῖς ἢ
ἀπὸ τοῦ Ἐγχελής ἢ ἀπὸ τοῦ Ἐγχελεύς. Εὐρυτάν ἔθνος Αἰτωλικόν.
 44

Λυκόφρων «μάντιν δὲ νεκρὸν Εὐρυτὰν στέψει λεώς» (v. 799). Λυκάν

ἐκ τοῦ Λυκάων κατὰ συγκοπὴν ὡς Ἰάν ἐκ τοῦ Ἰάων. Φαράν πόλις
μεταξὺ Αἰγύπτου καὶ Ἀραβίας. Ἀρετάν ποταμὸς Κροτωνιάδος χώρας
παρὰ τὴν Ἀρέταν τὴν γυναῖκα Ἀλκίμου, ἧς περιῤῥεῖ τὸ μνῆμα, ὡς
μαρτυρεῖ Φιλοστέφανος.
Τὰ εἰς αν σύνθετα ἀπὸ ἁπλῶν ῥητῶν πάντα βαρύνονται οἷον εὐ-
παίαν, Αἰγίπαν, Ἑρμόπαν, Ἀντίπαν, Εὐήπαν, Τιτανόπαν,
Αἰνοτίταν. τὸ δὲ καρβάν ὀξύνεται καὶ ὅσα μὴ ἀπὸ ἁπλῶν ῥητῶν.
Τὰ εἰς αν λήγοντα ἢ καθαρεύειν ἐθέλει ὡς τὸ Παιάν Ἰάν ἢ ἓν
ἔχειν σύμφωνον πρὸ τοῦ α ὡς τὸ Λυκάν Ἀζάν, ἢ δύο καὶ ταῦτα ἢ
κατὰ σύλληψιν ὡς τὸ ἰδμάν μεγιστάν ἢ κατὰ διάστασιν ὡς τὸ Πορ-
θάν Πελλάν, οὐδέποτε δὲ τρία· σεσημείωται τὸ Ἀλκμάν ἔχον τρία
σύμφωνα καὶ κατὰ σύλληψιν καὶ κατὰ διάστασιν· καὶ δηλονότι πλεο-
νασμὸς ἐγένετο συμφώνου ἐν τῷ ὀνόματι· εἰ γὰρ παρὰ τὴν ἀκμήν ἐγέ-
νετο, πεπλεόνακε τὸ λ, εἰ δὲ παρὰ τὴν ἀλκήν, πεπλεόνακε τὸ μ· εἰ
δὲ παρὰ τὸ ἄλκιμος, ἐν συγκοπῇ γέγονεν· τῷ γὰρ κύριον εἶναι τὸ
ὄνομα οὐκ εὐθύνεται ὑπὸ τοῦ σημαινομένου.

Αίλιος Ηρωδιανός Καθολκή προσωδία Part+τόμ. 3,1, σελ. 95, γρ. 12

Κρηνίδες πόλις Μακεδονίας, ἃς Φίλιππος μετωνόμασε Φιλίππους, καὶ

Κρανίδες συνοικία πρὸς τῷ Πόντῳ· Παρθένιος ἐν Ἀνθίππῃ. τὸ δὲ
Θυνίς ἐθνικὸν ὀξύνεται ὡς τὸ Βιθυνίς.
Τὰ εἰς νις θηλυκὰ διφθόγγῳ παραληγόμενα ὀξύνεται, μαινίς,
δαυνίς, ἐπιγουνίς, θεραπαινίς, λεαινίς. Κιδαινίς. οὕτως ὠνο-
μάζετο Ἐλαία πόλις τῆς Ἀσίας Αἰολική. Μελιγουνίς μία τῶν Αἰό-
λου νήσων ἡ καὶ Λιπάρα. Καλλίμαχος ἐν τῷ Ἀρτέμιδος ὕμνῳ (v. 48).
τὸ μέντοι εὖνις βαρύνεται καὶ βοῦνις καὶ χλοῦνις καὶ Κύραυνις
νῆσος κατὰ τοὺς Γύζαντας τοὺς ἐν Λιβύῃ, ὡς Ἡρόδοτος τετάρτῃ (c. 195).
Τὰ εἰς ανις θηλυκὰ ὑπὲρ δύο συλλαβὰς ὀξύνεται, Ὠκεανίς, Τι-
τανίς, στεφανίς· ἔστι δὲ καὶ πόλις Μαριανδυνῶν. Ἑκαταῖος Ἀσίᾳ.
Ἀνθανίς. οὕτως ἐκαλεῖτο ἡ Τροιζήν πόλις Πελοποννήσου. ῥαφα-
νίς. Καρβανίς, Καρμανίς, Ἀτιντανίς, Αἰνιανίς, Ἀκαρνανίς,
Ἀλβανίς λίμνη, Δυμανίς «στέλλεο νῦν ἔτι τῆλε Δυμανίδος ἠπεί-
ροιο». Βρεττανίδες νῆσοι ἐν τῷ Ὠκεανῷ· καὶ ἄλλοι οὕτως διὰ τοῦ
π Πρετανίδες νῆσοι, ὡς Πτολεμαῖος. Ἰστριανίς. Καμπανίς. Ὑρκα-
νίς, ἐξ οὗ τὸ «εἰς Ὑρκανίδα λίμνην» ὡς Ἀλέξανδρος ἐν Ἀσίᾳ. τὸ δὲ
νεᾶνις προπερισπᾶται

Αίλιος Ηρωδιανός Καθολκή προσωδία Part+τόμ. 3,1, σελ. 110, γρ.

23

ριον, Χῖος ὁ πολίτης τῆς Χίου. Θουκυδίδης ὀγδόῃ (c. 5) «Χῖοι καὶ
 45

Ἐρυθραῖοι ἀποστῆναι καὶ αὐτοὶ ἕτοιμοι ὄντες». καὶ Ἡρόδοτος πρώτῃ

(c. 142) «Χῖοι καὶ Ἐρυθραῖοι κατὰ τωὐτὸ διαλέγονται». τὸ ι μακρὸν
ὡς τοῦ μήτι «μήτι δ' ἡνίοχος» (Il. Ψ 318) καὶ τοῦ Θέτι «πάντα
Θέτι καλλιπλοκάμῳ ζωάγρια τίνειν» (Il. Σ 407). τὸ δὲ πρωτότυπον
βραχὺ ἔχει τὸ ι. δῖος. Θρῖος ὄνομα τόπου. Γρῖος, Φθῖος ἥρως καὶ
ἔθνος «Λοκροὶ καὶ Φθῖοι» (Il. Ν 686). λέγονται καὶ Φθῖες. Φλῖος ὁ
Διόνυσος καὶ ὄνομα πόλεως, ὃ διφορεῖται κατὰ τὴν γραφήν, τινὲς μὲν
γὰρ διὰ τοῦ ι γράφουσι αὐτό, τινὲς δὲ διὰ τῆς ει διφθόγγου. τὸ κριός
ὁ ἐξέχων τῆς ποίμνης παρὰ τὸ κεκρίσθαι τὰς τρίχας σεσημείωται ὀξυ-
νόμενον. τὸ δὲ Κρῖος ὄνομα Τιτᾶνος προπερισπῶσι πρὸς διαστολὴν
τοῦ προσηγορικοῦ, ὁ δὲ Ἀρίσταρχος καὶ τὸ κύριον ὀξύνει. γράφεται
δὲ διὰ τοῦ ι τῷ κανόνι τῶν διὰ τοῦ ιος δισυλλάβων ἀρσενικῶν διὰ
τοῦ ι γραφομένων. τὸ δὲ ἰός ἐπὶ τοῦ βέλους ἀπὸ φωνήεντος ἄρχεται.
Τὰ εἰς ος δισύλλαβα τὸ δίχρονον ἔχοντα βραχὺ βαρύνεται, σάος
καὶ Σάος ἡ τῶν Σαΐων νῆσος. Ἴος νῆσος τῶν Κυκλάδων ἀπὸ Ἰώνων
οἰκησάντων, ἔστι καὶ Λυδίας. Τίος πόλις Παφλαγονίας ἀπὸ Τιέως
ἱερέως τὸ γένος Μιλησίου, ὡς Φίλων.

Αίλιος Ηρωδιανός Καθολκή προσωδία Part+τόμ. 3,1, σελ. 117, γρ.

14

Τὰ εἰς ωνιος προπαροξύνονται, Κιθαιρώνιος, Μαραθώνιος,

Ἀπολλώνιος, Ἑλικώνιος, ἐναγώνιος, Ἀμμώνιος, αἰώνιος,
Πλευρώνιος, Σιδώνιος, ὃ κατὰ συστολὴν εἶπεν ὁ ποιητὴς «Σιδο-
νίων βασιλεύς» (Od. δ 618), λαβρώνιος εἶδος ἐκπώματος, Τροφώ-
νιος. Κυρτώνιος πόλις Ἰταλίας. Πολύβιος τρίτῳ. Σιρβώνιος, Ἀρ-
γανθώνιος, Ἀβυδώνιος, Ἀγκώνιος, Ἀντρώνιος ὄνος ἡ παροι-
μία, Βαβυλώνιος, Αἰσώνιος, Ἀλαβώνιος, Κολοφώνιος, Ἀλ-
μώνιος, Ἀμυδώνιος, Αὐλώνιος, Σικυώνιος, Καλυδώνιος,
Καυλώνιος, Κραννώνιος καὶ τὰ ὅμοια.
Τὰ εἰς νιος καθόλου ὑπὲρ τρεῖς συλλαβὰς προπαροξύνεται, Ἐλευ-
σίνιος, Σαλαμίνιος, Τιτάνιος, Γερήνιος, Ἑλλήνιος, Τροιζή-
νιος, παρθένιος. καὶ Παρθένιος ποταμὸς ἐν μέσῳ τῆς Ἀμαστρια-
νῶν πόλεως ῥέων. ἐκλήθη δὲ ἐκ τοῦ συνεχῶς περὶ αὐτὸν τὴν παρθένον
Ἄρτεμιν κυνηγετεῖν ἢ διὰ τὸ ἠρεμαῖον καὶ παρθενῶδες τοῦ ῥεύματος
»ὡς ἀκαλὰ προρέων, ὡς ἁβρὴ παρθένος εἶσιν». τινὲς ὅτι ἐν αὐτῷ
ἔπεσεν παρθένος παλαιοῦ τινος βασιλέως θυγάτηρ· καὶ τὴν μὲν τελευ-
τῆσαι ἐκεῖ, τῷ δὲ ποταμῷ Παρθένιον ὄνομα τοὺς προσχώρους θέσθαι
ἐπὶ τῷ πάθει τῆς παρθένου. ἔστι καὶ ἀκρωτήριον πλησίον Ἡρακλείας,
οὗ μέμνηται Ἀρτεμίδωρος ἐν ἕκτῳ γεωγραφουμένων. πυθμένιος,
Λυκαόνιος, Μακεδόνιος, δαιμόνιος, Σαρπηδόνιος, Ζηράνιος
ἔθνος Θρᾴκης. Θεόπομπος εἰκοστῷ πέμπτῳ. Ἀσκάνιος ποταμός.
 46

Αίλιος Ηρωδιανός Καθολκή προσωδία Part+τόμ. 3,1, σελ. 287, γρ.

33

Διομήδους κτίσμα, χειμῶνος πλεύσαντος καὶ μετὰ τὸ διασωθῆναι καλέ-

σαντος Αἰθρία. καὶ παρεφθάρη παρὰ τοῖς βαρβάροις τὸ ὄνομα. ἔστι
καὶ ἄλλη πόλις Βοιῶν, ἔθνους Κελτικοῦ. Ἀραβία ἡ χώρα. Ἀρικία
πόλις Λατίνων. Διονύσιος. Ἀρκαδία ἀπὸ τοῦ Ἀρκάς Ἀρκάδος ὡς
Τέμμιξ Τέμμικος Τεμμικία. Ἀτροπατία ἡ τῆς Μηδίας δευτέρα μερὶς
ἀπὸ τοῦ ἡγεμόνος Ἀτροπάτου. Ἀρρεντία πόλις Ἰταλίας. Ἀρσακία
πόλις Μηδίας. Ἀφροδιτία χωρίον Λακωνικῆς. Θουκυδίδης δʹ (c. 56).
Ἀχαιΐα παρὰ τὸ Ἀχαιός κύριον. ἔστι καὶ λόφος ἐν Καρύστῳ καὶ τό-
ποι διάφοροι. Βερεκυντία χώρα ἀπὸ Βερεκύντου τινός. Βεσκία
πόλις Αὐσόνων. Βιθυνία πρὸς τῷ Πόντῳ χώρα ἀπὸ Βιθυνοῦ τοῦ
Διὸς καὶ Θρᾴκης τῆς Τιτανίδος, ἣ ἐκ μὲν Διὸς ἔσχε Βιθυνόν, ἐκ δὲ
Κρόνου Δόλογκον. Βισαλτία πόλις καὶ χώρα Μακεδονίας ἀπὸ Βισάλ-
του τοῦ Ἡλίου καὶ Γῆς. Βοιωτία ἀπὸ Βοιωτοῦ Ἰτώνου τοῦ Ἀμ-
φικτύονος. Κάστωρ δὲ ἀπὸ τῆς καθηγησαμένης Κάδμῳ βοὸς λεχθῆναι
τὴν χώραν οὕτως. τινὲς δὲ ὡς οὐκ ὄντας ταῖς διανοίαις τοὺς Βοιωτοὺς
ἄγαν εὐκινήτους. ἐκαλεῖτο δὲ καὶ Ἀονία καὶ Μεσσαπία καὶ Ὠγυγία.
Βουθία πόλις Ἰωνίας. Θεόπομπος δὲ χωρίον φησί. Βουφία κώμη
τῆς Σικυωνίας. Ἔφορος εἰκοστῷ τρίτῳ. Βραχία· οὕτως ἡ Ἀραβικὴ
θάλασσα ἐκαλεῖτο. ἐκλήθη δὲ διὰ τὸ ἐν αὐτῇ εἶναι βράχη πλεῖστα.
Βρεττία νῆσος ἐν τῷ Ἀδρίᾳ ποταμὸν ἔχουσα Βρέττιον. ἔστι δὲ καὶ
Βρεττία χώρα τῶν Βρεττίων.

Αίλιος Ηρωδιανός Καθολκή προσωδία Part+τόμ. 3,1, σελ. 313, γρ.

15

στίων ἐπὶ λίμνης Λιγυστίας. τάχα δ' ἡ αὐτή ἐστι τῇ πρώτῃ, ὡς Εὔδοξος.
βαρύνεται δέ. τὸ δὲ ἀγαθός ἀγαθή τριγενὲς ὡς καὶ τὸ κακηθός κακηθή.
Τὰ εἰς κη δισύλλαβα φύσει μακρᾷ παραληγόμενα ἀσυνάλειπτα βα-
ρύνεται, ἀρχόμενα ἀπὸ συμφώνου ἢ συμφώνων, μὴ ποιότητα φωνῆς
ἀλόγου ζώου σημαίνοντα, Γλαύκη τὸ κύριον, γλαυκή δὲ τὸ ἐπιθε-
τικόν «γλαυκὴ δέ σ' ἔτικτε θάλασσα» (Il. Π 34). λεύκη τὸ προση-
γορικὸν καὶ Λεύκη κύριον, λευκή δὲ τὸ ἐπίθετον καὶ Λευκή νῆσος
ἐπιθετικώτερον τεταγμένη. πεύκη. ἔστι καὶ νῆσος ἐν τῷ Ἴστρῳ, νίκη,
φρίκη, βήκη, θήκη, φώκη· ἔστι καὶ Φώκη Ἰωνικὴ πόλις, ἣ καὶ
Φώκαια. Θρᾴκη χώρα ἀπὸ Θρᾳκὸς βασιλέως τοῦ πάλαι ἐν αὐτοῖς
τελευτήσαντος ἢ ἀπὸ Θρᾴκης νύμφης Τιτανίδος, μεθ' ἧς καὶ Σαμο-
θρᾴκη νῆσος πρὸς τῇ Θρᾴκῃ συνθέτως ἐκ τοῦ Θρᾳκία Σάμος. τὸ δὲ
μυκή ὀξύνεται σημαῖνον φωνὴν λέοντος. τὸ δὲ ἠκή ἄρχεται ἀπὸ
 47

φωνήεντος. τὸ δὲ συκῆ ἀπὸ τοῦ συκέα συναλειφθὲν περισπᾶται. ἔστι

καὶ Συκῆ πόλις ἀντικρὺ Βυζαντίου. Στράβων (7 319) ἑνικῶς λέγει
Συκῆν. οἰκειότερον δέ, ὡς λέγονται, Συκαῖ λέγοιντ' ἄν. ἔστι καὶ ἄλλη
Συκῆ πλησίον Συρακουσῶν. καὶ Κιλικίας. ἔστι καὶ ἑτέρα Ἀλεξανδρείας.
Τὰ εἰς κη ἰαμβικὰ ἀσυνάλειπτα, εἰ μὲν τῷ ο παραλήγοιτο, ὀξύνε-
ται ῥηματικὰ ὄντα, πλέκω πλοκή, δέκω δοκή ἡ ὑπόνοια, πέκω ποκή
τὸ ἔριον. τὸ μέντοι κρόκη ἀπὸ τοῦ κροκός. εἰ δὲ ἄλλῳ φωνήεντι,
βαρύνεται, δίκη. ἔστι δὲ τοῦτο σημειῶδες.

Αίλιος Ηρωδιανός Καθολκή προσωδία Part+τόμ. 3,1, σελ. 365, γρ.

19

Καλλίμαχος, οἱ δὲ ὅτι ἡ αὐτή ἐστι τῇ Ἑκάτῃ, ἥτις ἀεὶ δᾷδας ἔχει, ὡς

Ἐρατοσθένης. Κωνώπιον πόλις τῆς Μαιώτιδος λίμνης.
Τὰ διὰ τοῦ ριον ὑπὲρ τρεῖς συλλαβὰς προπαροξύνεται, ὀψά-
ριον, οἰνάριον, ἱππάριον, φυτάριον καὶ σουδάριον, κελλά-
ριον ἀπὸ τῆς τῶν Ῥωμαίων διαλέκτου ἐκτεταμένου τοῦ α. Ὁμάριον
πόλις Ἰταλίας. Θεόπομπος Φιλιππικῶν καʹ. Μαρμάριον πόλις Εὐβοίας.
– περιστέριον, διφθέριον. Κυτέριον πόλις Οἰνωτρῶν ἐν τῇ με-
σογείᾳ. Ἑκαταῖος Εὐρώπῃ. Κιέριον· οὕτως Ἄρνη πόλις Θεσσαλίας
καλεῖται. Κρασέριον Σικελίας φρούριον. Φίλιστος ὀγδόῳ. Ἀμέριον
πόλις Ἰταλίας. Ἐλευθέριον πολίχνιον Μυσίας. ἀστέριον καὶ Ἀστέ-
ριον πόλις Θετταλίας. Ὅμηρος «οἵ τ' ἔχον Ἀστέριον Τιτάνοιό τε λευκὰ
κάρηνα» (Β 735). οὕτω δὲ καλεῖται διὰ τὸ λαμπρόν, ὅτι ἐφ' ὑψηλοῦ
ὄρους κειμένη τοῖς πόρρωθεν ὡς ἀστὴρ φαίνεται. ἢ ἀπὸ Ἀστερίου τινὸς
ἥρωος. Ἀτέριον πόλις Σικελίας. Τολέριον πόλις Ἰταλίας. Φαλέ-
ριον πόλις Τυρρηνίας. Χειμέριον ἄκρα Θεσπρωτίας. θυτήριον,
μοναστήριον, ἱλαστήριον. Σφακτήρια μεθόριον Ἠλείων τῆς πρὸς
Μεσσήνην χώρας. κέκληται δ' οὕτως, ὥς φησιν Ἐχεφυλλίδης, διὰ τὸ
ἐν αὐτῷ σφαγιασαμένους τοὺς Ἡρακλείδας πρὸς Ὄξυλον ποιήσασθαι
συνθήκας περὶ φιλίας καὶ ὁμονοίας.

Αίλιος Ηρωδιανός Καθολκή προσωδία Part+τόμ. 3,1, σελ. 383, γρ. 8

διὰ τοῦ ε, ἣν καὶ Ἐπιφάνειάν φασι κεκλῆσθαι. ἡ δὲ διὰ τοῦ κ γραφὴ

κρείττων ἐστί, παραιτοῦμαι δὲ τὴν διὰ τοῦ γ, διότι μήτι παρακινδυ-
νεύει τὸ β ὑποτετάχθαι τῷ γ, ὡς ὑποτέτακται ἐν τῷ λάγβατα ὅρκια.
Δρέπανα πόλις Σικελίας. ἔστι καὶ Δρέπανον πόλις Λιβύης. εἰσὶ καὶ
νησία δύο παρὰ Λέβινθον. Ἔδδανα πόλις πρὸς τῷ Εὐφράτῃ, κατοι-
κία Φοινίκων, ἀπὸ Ἐδδανοῦ ἡγεμόνος. Ἄδανα Κίλισσα πόλις. ταύτην
ᾤκισεν Ἄδανος καὶ Σάρος, Ταρσεῦσι πολεμήσαντες καὶ ἡττηθέντες, ἀφ'
ὧν ἡ πόλις ἀπὸ τοῦ ἡγεμόνος Ἄδανα. Ὄμανα πόλις τῆς εὐδαίμονος
Ἀραβίας. Γλαῦκος δευτέρῳ Ἀραβικῆς ἀρχαιολογίας. Πρώανα πόλις
 48

Θεσσαλική. Ταξίανα νῆσος περὶ τὸν Πηλώδη κόλπον τῆς Σουσιανῆς.

Τίτανα χωρίον τῆς Σικυωνίας. λέγεται καὶ ἑνικῶς «Τιτάνοιό τε λευκὰ
κάρηνα» (Β 735). Τύανα πόλις μέση Κιλικίας καὶ Καππαδοκίας «ὑπο-
πεπτωκυῖα τῷ Ταύρῳ τῷ κατὰ τὰς Κιλικίας πύλας». ἐκαλεῖτο δὲ Θόανα
καὶ κατὰ παραγραμματισμὸν Τύανα, ὡς Ἀρριανός. ἔστι καὶ Τύανα πό-
λις Αἰγύπτου. Ὕπανα πόλις τῆς Τριφυλίας, ὡς Πολύβιος τετάρτῳ.
Ὕσκανα πόλις Ἰλλυρίδος. Πολύβιος ηʹ. Σίμανα πόλις Βιθυνίας
μεταξὺ δύο ποταμῶν. Ἀΐλανον πόλις Ἀραβίας. λέγεται καὶ πλη-
θυντικῶς Ἀΐλανα. Ἄμανον ὄρος πρὸς τῇ Κιλικίᾳ ἀπὸ τοῦ Ταύρου
καθῆκον. ἱστοροῦσι δὲ τὸν Ὀρέστην ἀπὸ Ταύρων σὺν Ἰφιγενείᾳ τὴν
Ἄρτεμιν κομίσαντα ἐν τούτῳ τῷ ὄρει τῆς μανίας λύσιν εὑρεῖν. ἔστι καὶ
Ἄμμανα πόλις Συρίας ἡ ὕστερον Φιλαδέλφεια.

Αίλιος Ηρωδιανός Καθολκή προσωδία Part+τόμ. 3,1, σελ. 523, γρ.

17

Πᾶν ὄνομα μονοσύλλαβον μακροκατάληκτόν ἐστι φύσει ἢ θέσει οἷον,

στύξ, νύξ, πᾶς, Γρᾶς, Πράς, κράς, λίς, κίς, ῥίς, ἴς, μῦς, σῦς,
δρῦς, πῦρ, ψάρ, Κάρ. διὸ τὸ τίς σημειούμεθα συστελλόμενον τὸ ι.
εἰ δέ τινες συστέλλουσι τοῦ Ἴς ἐπὶ ποταμοῦ τὸ ι εἰς ἀποφυγὴν τούτου «οὐ
γὰρ
ἐμὴ ἲς Ἔσθ' οἵη πάρος ἔσκεν» (Λ 668), πταίουσι καὶ περὶ τὸν λόγον
καὶ περὶ τὴν ἱστορίαν. τὸ δὲ «στάδα λίμνην» ἢ «κλάδα χρυσεόκαρ-
πον» οὐχ ἕξει τινὰ εὐθεῖαν στάς ἢ κλάς. μεταπλασμοὶ γάρ εἰσι. τὸ
δὲ «ἐξ ὀρέων ἐπὶ κὰρ« (Π 392) κατὰ πάθος. ἀπὸ γὰρ τοῦ κάρη κατὰ
ἀποκοπὴν τοῦ η γέγονεν.
Πᾶν ἀρσενικὸν ἢ θηλυκὸν εἰς ἀμετάβολον λῆγον μακροκαταληκτεῖ,
Ἀλκμάν, παιάν, Τιτάν, δελφίν, ἀκτίν, ῥίν, Σαλαμίν, κάρ,
ψάρ, μάρτυρ. καὶ τοῦ Φόρκυν, Πόλτυν τινὲς μὲν ἀξιοῦσι καὶ ἐν
τῇ εὐθείᾳ ἐκτείνεσθαι τὸ υ, ἐμοὶ δὲ δοκεῖ, ὅτι ἐν μὲν τῇ εὐθείᾳ συ-
στέλλεται τὸ υ, ἐν δὲ ταῖς πλαγίαις ἐκτείνεται. σεσημείωται τὸ μάκαρ,
δάμαρ.
Τὰ εἰς αρ λήγοντα ὑπὲρ μίαν συλλαβὴν ἐπὶ παντὸς γένους συ-
στέλλει τὸ α, μάκαρ, ὄαρ, θέναρ, φρέαρ, στέαρ. Ἀττικοὺς δέ
φασιν ἐκτείνειν τὸ στέαρ καὶ φρέαρ.

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ κυρίων καὶ ἐπιθέτων καὶ προσηγορικῶν

μονόβιβλον Part+τόμ. 3,2, σελ. 5, γρ. 33

Arc. 20, 1: τὰ εἰς ηρ ἐθνικὰ ἢ κύρια μὴ συνεμπίπτοντα τοῖς

προσηγορικοῖς βαρύνεται. τὸ μέντοι Ἐλευθήρ ὀξύνεται ὡς τὸ Ἀστήρ
(sc. συνεμπῖπτον προσηγορικῷ) Lehrs Arist. 291 ed. Il.
 49

E. M. 509, 57: τὸ Κηδέστης τὸ κύριον ὄνομα βαρύνεται ὡς

Θυέστης, Ὀρέστης, τὸ δὲ κηδεστής ὀξύνεται ὡς προσηγορικόν.
Il. Pr. Ρ 40: Φρόντιδι ὡς Ἤλιδι: οὕτως Τυραννίων καὶ ἐπείσθη
ἡ παράδοσις. ὁ μέντοι κανὼν ὀξυτονεῖ τὸ φροντίς. τὰ γὰρ εἰς τις
κτλ. οὕτως οὖν καὶ φροντίς, εἰ μὴ ἄρα, εἰ κύριον τοῦτο, καὶ βαρυ-
τονηθήσεται κτλ.
E. M. 539, 20: Κρῖος ὄνομα Τιτᾶνος παρὰ τὸ κεκρίσθαι. προ-
περισπᾶται πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ κριός τοῦ προσηγορικοῦ. ὁ δὲ
Ἀρίσταρχος καὶ τὸ κύριον ὀξύνει κτλ.
Arc. 56, 11: κρωβύλος προσηγορικὸν καὶ κύριον.

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ Ὀδυσσειακῆς προσῳδίας Part+τόμ. 3,2, σελ.

130, γρ. 12

σημαίνει ὁμοῦ. H.
30. τηλεκλυτός: ὀξυτονητέον τὸ τηλεκλυτός ὡς ἀγακλυτός. εἰ
μὲν πτωτικὸν κατ' ἀρχὴν συντεθείη, βαρύνεται ὡς τοξόκλυτος. εἰ δὲ
ἄλλο τι τῶν ὑπὲρ μίαν συλλαβήν, ὀξύνεται. διὸ σημειούμεθα τὸ ναυ-
σικλυτός ὀξυνόμενον. τὸ δὲ δουρὶ κλυτός ἐν παραθέσει ἐστίν. HQ.
34. ὑπὲρ μόρον: οὐ σύνθετον τὸ ὑπὲρ μόρον. MQ.
49. φίλων ἀπὸ πήματα πάσχει: ἀντὶ τοῦ ἄποθεν. διὸ ἐγκλί-
νεται. H.
52. ὀλοόφρονος: Κλεάνθης δασύνει τοῦ περὶ τῶν ὅλων φρο-
νοῦντος ἴδιον οὕτως νοήσας. ἄμεινον δὲ ψιλοῦντας ἀκούειν τοῦ τὰ
ὀλέθρια καὶ δεινὰ φρονήσαντος· εἷς γὰρ τῶν Τιτάνων ὁ Ἄτλας ἱστο-
ρεῖται. H.
†66. περὶ μὲν νόον: τὸ περί φυλάσσει τὸν τόνον, ὅτε σημαίνει
τὸ περισσῶς. Il. Pr. Δ 46, Β 831.
70. ὅου: παροξυτονητέον τὸ ὅου· τὸ γὰρ οὗ διῄρηται, ὡς τὸ
»ἕης τὸ πρίν γ' ἐράασθε» (Π 208). καὶ καθόλου τὰ μὲν ἄρθρα διαι-
ροῦνται, αἱ δὲ ἀντωνυμίαι πλεονάζουσιν. καὶ τὰ μὲν βαρύνονται, αἱ
δὲ ἐπὶ τέλους ἔχουσι τὸν τόνον οἷον ὅου ἄρθρον, ἑοῦ ἀντωνυμία, ἕης
ἄρθρον, ἑῆς ἀντωνυμία. HM.
109. αὐτοῖσι: Νικίας δύο μέρη λόγου ποιεῖ αὖ καὶ τοῖσι. Ἀρί-
σταρχος δὲ ἕν, ὃ καὶ ἄμεινον.

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ παθῶν Part+τόμ. 3,2, σελ. 207, γρ. 13

λαμπάδων ἐζήτει τὴν θυγατέρα. τινὲς δέ φασιν, ὡς λέγει ὁ τεχνι-

κός, ὅτι ὑποκοριστικόν ἐστιν ἀπὸ τοῦ Δημήτηρ Δηώ, ἀγνοοῦντες τὸν
σχηματισμὸν τῶν τοιούτων ὑποκοριστικῶν. τὰ γὰρ τοιαῦτα ὑποκοριστικὰ
θέλει φυλάττειν τὸ σύμφωνον τῆς δευτέρας συλλαβῆς τῶν ἰδίων πρω-
 50

τοτύπων οἷον Ὑψιπύλη Ὑψώ, Εἰδοθέα Εἰδώ. εἰ οὖν Δημήτηρ, Δημώ

ὤφειλεν εἶναι, ἀλλ' οὐκ ἔστιν ὑποκοριστικόν.
E. M. 505, 34: κερδώ ἡ ἀλώπηξ ὑποκοριστικῶς ὡς παρ' Αἰσχύλῳ
Εἰδώ καὶ Ὑψώ ἀντὶ τοῦ Εἰδοθέα καὶ Ὑψιπύλη καὶ τὸ κερδώ δὲ ἀντὶ
τοῦ κερδαλέα ἡ ἀπατητική.
Choer. Orthogr. 263, 30, E. M. 760, 52: Τιτώ: οὕτω λέγεται ἡ
ἡμέρα. παρὰ γὰρ Τιτάν Τιτᾶνος γίνεται Τιτανίς καὶ ἐκεῖθεν ὑποκορι-
στικὸν ὡς Ὑψιπύλη Ὑψώ, Εἰδοθέα Εἰδώ.
E. M. 95, 47: ἄνα: «ἀλλ' ἄνα εἰ μέμονας» (Ι 247) ἀντὶ τοῦ ἀνά-
σθητι· ὅλη ἡ λέξις ἀπεσπάσθη. οὐκ ἔστι δὲ ἀποκοπὴ ἐπὶ τοῦ τοιούτου.
Ἡρωδιανός.
E. M. 651, 25: πάρα: σημαίνει τρία· «τίς ἔσθ' ὁ πωλῶν τἀνδρά-
ποδα; Β. ὅδ' ἐγὼ πάρα» ἀντὶ τοῦ πάρειμι «πάρα δ' ἀνήρ» (Od. π 45)
ἀντὶ τοῦ πάρεστι. πάρ' ἔμοιγε καὶ ἄλλοι» (Α 174) ἀντὶ τοῦ πάρεισί
μοι. τίνος ἄρα ἡ ἀποκοπή; ἔστι τοῦ εἰμί καὶ τοῦ ἔστι καὶ τοῦ εἰσί
ἀποκοπή. πρὸς τὸ σημαινόμενον καὶ ἀποκοπή. περὶ παθῶν.
E. M. 481, 15: ἰώ τὸ ἐπίρρημά τινες ἐκ τοῦ ἰωή κατὰ συγκοπήν.

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ ὀρθογραφίας

Part+τόμ. 3,2, σελ. 413, γρ. 2

της συλλαβῆς γέγονεν ἀπὸ τοῦ ἀΐσσω αἴγειρος κατὰ κρᾶσιν.

E. Orion. 100, 4: μάγειρος παρὰ τὸ μάσσω ἤγουν ὁ τὰς μάζας
μερίζων. οὕτως Ἡρωδιανὸς ἐν τῇ ὀρθογραφίᾳ.
E. Gud. 415, 45: ξῖρις: ὁ μέντοι Ὦρος ἐν τῇ ὀρθογραφίᾳ διὰ
τῆς ει γράφει, ἐν δὲ τῷ ὑπομνήματι τῆς ὀρθογραφίας τοῦ Ἡρω-
διανοῦ ἐγκρίνει τὴν διὰ τοῦ ι γραφήν.
E. M. 539, 11: κριός· ὁ Ἡρωδιανός φησι παρὰ τὸ κεκρίσθαι
τὰς τρίχας· διαφέρουσι γὰρ αἱ τρίχες τοῦ κριοῦ τῶν ἄλλων ζῴων·
τινὲς δὲ λέγουσι παρὰ τὸ κέρας γίνεσθαι κεριός καὶ συγκοπῇ κριός. οὐ
καλῶς· κεραῖος γὰρ ὤφειλεν εἶναι ὡς κνέφας κνεφαῖος οὖδας οὐδαῖος.
E. M. 539, 20: Κρῖος ὄνομα Τιτᾶνος· παρὰ τὸ κεκρίσθαι. προ-
περισπᾶται πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ κριός τοῦ προσηγορικοῦ. ὁ δὲ
Ἀρίσταρχος καὶ τὸ κύριον ὀξύνει· τὰ διὰ τοῦ ιος δισύλλαβα ἀρσενικὰ
τὴν ει δίφθογγον ἀποστρέφεται, βίος, δῖος, Χῖος ὁ πολίτης τῆς Χίου,
Θρῖος ὄνομα ποταμοῦ, Κίος ὄνομα κύριον, Πῖος ὄνομα κύριον, Τίος
ὄνομα κύριον. οὕτως οὖν καὶ Κρῖος. πρόσκειται ἀρσενικὰ διὰ τὸ νειός,
ὃ σημαίνει τὴν ἀρουμένην γῆν· ἔστι δὲ θηλυκόν· σεσημείωται ταῦτα,
 51

θεῖος, Κεῖος ὁ τῆς Κέω πόλεως, πλεῖος, μεῖος, λεῖος, ῥεῖος. οὕτω
δὲ λέγουσιν οἱ Κύπριοι τὸν ἀσθενῆ παρὰ τὸ ῥεῖα, ὃ σημαίνει τὸ εὐχε-
ρές. χρεῖος παρὰ τὴν χρείαν. τὸ δὲ Φλῖος (σημαίνει δὲ τὸν Διόνυσον...

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ ὀρθογραφίας Part+τόμ. 3,2, σελ. 430, γρ. 29

νός, οἰκτείρω οἰκτιρμός, σείω σῖτος, νείφω νιφετός, λείχω λίχανος.

οὕτω καὶ παρὰ τὸ λείπω λιμός.
Τὰ παρὰ τὸ ἀεί διὰ τῆς ει διφθόγγου γράφεται, ἀείμνηστος, ἀει-
γενής, ἀείφρουρος, ἀειπάρθενος, ἀειφανής. τὸ μέντοι ἀΐδιος μόνον
διὰ τοῦ ι γράφεται παρὰ τὸ ἄϊ Αἰολικόν. καὶ τὸ ἀειπάρθενος διὰ τῆς
ει διφθόγγου γράφεται κοινῶς, Αἰολικῶς δὲ διὰ τοῦ ι.
Τὸ εἴκελος διφορεῖται κατὰ τὴν γραφήν, τὰ μέντοι παρ' αὐτὸ
συντεθειμένα δίφθογγον ἔχει, θεοείκελος, πανείκελος, ἀνδρείκελος.

Περὶ τῆς ἐπὶ τέλους συλλαβῆς.

Καθόλου τὰ εἰς ν λήγοντα εἴτε ἀρσενικὰ εἴτε θηλυκὰ οὐκ ἔχει

πρὸ τοῦ ν δίφθογγον οἷον Ἕλλην, αὐχήν, Τιτάν, Πλάτων, Τρύφων,
Σιδών, Χαλκηδών, δελφίν, Σαλαμίν. πρόσκειται ἀρσενικὰ καὶ θηλυκὰ
διὰ τὰ οὐδέτερα· ταῦτα γὰρ πολλάκις πρὸ τοῦ ν ἔχει δίφθογγον
οἷον ὀστοῦν, χρυσοῦν, χαλκοῦν, ἀργυροῦν.
Πάντα τὰ δικατάληκτα διὰ τοῦ ι μακροῦ γράφεται οἷον δελφίς
δελφίν, Ἐλευσίς Ἐλευσίν, γλωχίς γλωχίν, Τελχίς Τελχίν, ἑρμίς ἑρμίν,
Τραχίς Τραχίν, ῥηγμίς ῥηγμίν, ὠδίς ὠδίν, πηρίς πηρίν, ἴς ἴν, ῥίς ῥίν,
θίς θίν. τὸ δὲ θίς καὶ ῥίς ὁ Ἀρίσταρχος διὰ τῆς ει διφθόγγου ἀξιοῖ
γράφεσθαι καὶ ἀκολουθῶν τῇ ἐτυμολογίᾳ ἔλεγεν, ὅτι τὸ θείς παρὰ
τὸ θείνεσθαί ἐστι· καὶ γὰρ ἐν αἰγιαλῷ θείνονται καὶ τύπτονται τὰ κύ-
ματα· ἢ παρὰ τὸ θέειν, καὶ γὰρ ἐν αἰγιαλῷ θέει ἤγουν τρέχει τὰ κύ

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ ὀρθογραφίας Part+τόμ. 3,2, σελ. 433, γρ. 11

οἷον ξῖ, πῖ, φῖ, ψῖ, χῖ χωρὶς τοῦ ε· τοῦτο γὰρ ι ἔχει ἐν διφθόγγῳ.
καί ἐστιν εἰπεῖν ταύτην τὴν ἀπολογίαν, ὅτι τὰ ὀνόματα τῶν στοιχείων
ἀφ' ἑαυτοῦ θέλει ἄρχεσθαι οἷον ἄλφα ἀπὸ τοῦ α ἄρχεται, βῆτα ἀπὸ
τοῦ β· εἰ οὖν τὸ ε τὸ ὄνομα τοῦ στοιχείου διὰ τοῦ ι ἐγράφετο, οὐκ
ἤμελλεν ἀπὸ ἑαυτοῦ ἄρχεσθαι. τούτου οὖν χάριν διὰ τῆς ει διφθόγγου
γράφεται, ἵνα εὑρεθῇ ἀπὸ τοῦ ε ἀρχόμενον.

Περὶ τῶν εἰς αν.

 52

Τὰ εἰς αν οὐ παραλήγεται τῇ ει διφθόγγῳ οἷον Ἀλκμάν, Παιάν,

Ἑρμάν, Ποτιδάν ὁ Ποσειδῶν, Τιτάν. τὸ γὰρ Ἀργειάν, ἔστι δὲ ὄνομα
ὄρους Μεσσηνίας, ἀπὸ τοῦ Ἀργεῖος ἔχει τὴν δίφθογγον.

Περὶ τῶν εἰς ων.

Πᾶν ὄνομα ἀρσενικὸν ἢ θηλυκὸν εἰς δων λῆγον ἑνὶ φωνήεντι θέλει
παραλήγεσθαι, Σιδών ἐπὶ τοῦ πολίτου καὶ ἐπὶ τῆς πόλεως, Σαρπηδών,
σηπεδών, χελιδών, σινδών. τὸ δὲ Ποσειδῶν διφορεῖται. παρὰ γὰρ
τοῖς Ἀθηναίοις διὰ τῆς ει διφθόγγου γράφεται, οἱ δὲ Αἰολεῖς καὶ οἱ
Δωριεῖς διὰ τοῦ ι.

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ ὀρθογραφίας Part+τόμ. 3,2, σελ. 437, γρ. 12

Τὰ εἰς ρις βαρύτονα τῇ ει διφθόγγῳ οὐ παραλήγεται οἷον ἔρις,

ἶρις, ἔστι δὲ εἶδος ὀρνέου, καὶ Ἶρις, δῆρις, Σῖρις, ἔστι δὲ ὄνομα πόλεως
Φοινίκης, ξῖρις, ἔστι δὲ εἶδος ἀρωματικοῦ φυτοῦ, κῖρις, ἔστι δὲ εἶδος
ἱέρακος· λέγεται δὲ καὶ παρὰ Κυπρίοις Κῖρις ὁ Ἄδωνις, παρὰ δὲ Λά-
κωσιν ὁ λύχνος. πρόσκειται «βαρύτονα» διὰ τὸ χειρίς χειρίδος.

Περὶ τῶν εἰς ος.

Τὰ διὰ τοῦ ιος δισύλλαβα ἀρσενικὰ τὴν ει δίφθογγον ἀποστρέφεται,

βίος, βιός τὸ τόξον, δῖος, Δῖος τὸ κύριον, ἴος ὁ μόνος, ἰός τοῦ ὄφεως,
μνιός ὁ ἁπαλός παρ' Εὐφορίωνι, Χῖος ὁ πολίτης τῆς Χίου. Θρῖος
ὄνομα ποταμοῦ, Κίος ὄνομα κύριον, Πῖος ὄνομα κύριον, Τίος ὄνομα
κύριον, Κρῖος ὄνομα Τιτᾶνος καὶ κριός ὁ προηγούμενος τῆς ποίμνης
παρὰ τὸ κεκρίσθαι τὰς τρίχας· διαφέρουσι γὰρ αἱ τρίχες τοῦ κριοῦ τῶν
ἄλλων ζῴων. τινὲς δὲ λέγουσι παρὰ τὸ κέρας γίνεσθαι κεριός καὶ
συγκοπῇ κριός. οὐ καλῶς. κεραῖος γὰρ ὤφειλεν εἶναι ὡς κνέφας κνε-
φαῖος, οὖδας οὐδαῖος. πρόσκειται «ἀρσενικά» διὰ τὸ νειός, ὃ σημαίνει
τὴν ἀρουραίαν γῆν. ἔστι δὲ θηλυκόν. σεσημείωται ταῦτα· θεῖος, Κεῖος
ὁ τῆς Κέω πόλεως, πλεῖος, μεῖος, λεῖος, ῥεῖος, οὕτω δὲ λέγουσιν οἱ
Κύπριοι τὸν ἀσθενῆ παρὰ τὸ ῥεῖα, ὃ σημαίνει τὸ εὐχερές. χρεῖος παρὰ
τὴν χρείαν. τὸ δὲ Φλῖος – σημαίνει δὲ τὸν Διόνυσον· ἔστι δὲ καὶ
ὄνομα πόλεως – διφορεῖται. τινὲς μὲν γὰρ διὰ τοῦ ι γράφουσιν αὐτό,
τινὲς δὲ διὰ τῆς ει διφθόγγου.
 53

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ ὀρθογραφίας Part+τόμ. 3,2, σελ. 442, γρ. 7

ἐπειδή ἐστί τινα ὀνόματα κύρια ὑπὲρ τρεῖς συλλαβάς, ἅτινα διὰ τῆς
ει διφθόγγου γράφεται, καὶ οὔτε παρὰ τὸ κλέος εἰσὶν οὔτε ἀπὸ τῶν
εἰς ευς οἷον Νυττέρειος, ἔστι δὲ ὄνομα λιμένος. Πεδεύκειος ὄνομα
ἀνδρός, Δαρδανειός ὄνομα ποταμοῦ.
Τὰ διὰ τοῦ διος ὑπὲρ δύο συλλαβὰς μὴ μετουσιαστικὰ παρηγμένα
διὰ τοῦ ι γράφεται οἷον Ῥοδίος, Σχεδίος, Ὁδίος. ἴδιος, ἀΐδιος, μα-
ψίδιος, παυρίδιος, ἁρμόδιος, Κνίδιος, Ῥόδιος, ἐρῳδιός καὶ τὰ λοιπά.
πρόσκειται «μὴ ὄντα μετουσιαστικὰ» διὰ τὸ κνίδειος καρπός καὶ σίδειος
κλάδος.
Τὰ ἀπὸ τῶν εἰς αν ὑπὲρ μίαν συλλαβὴν ὄντα διὰ τοῦ ιος παρα-
γόμενα διὰ τοῦ ι γράφεται οἷον Τιτάν Τιτάνιος, Παιάν Παιάνιος. τούτῳ
τῷ λόγῳ καὶ Ἀλκμάν Ἀλκμάνιος ὤφειλεν εἶναι διὰ τοῦ ι· ἀλλ' ἔστιν
Ἀλκμάνειος, ἐπειδὴ τὰ ἐπὶ πραγματειῶν διὰ διφθόγγου γράφεται οἷον
Ἀλκμάνειος, Μενάνδρειος, Ἀριστοφάνειος, Εὐριπίδειος. πρόσκειται
«ὑπὲρ
μίαν συλλαβὴν» διὰ τὸ Πάν Πανός Πάνειος.
Τὰ ἀπὸ τῶν εἰς ην ὑπὲρ μίαν συλλαβὴν ὄντα διὰ τοῦ ιος παρα-
γόμενα διὰ τοῦ ι γράφεται οἷον γέρην γερήνιος ὁ ἔντιμος (?), Ἕλλην
Ἑλλήνιος ὁ Ἑλληνικός. τὸ δὲ αὐχήν ὁ τράχηλος αὐχένιος διφορεῖται καὶ
διὰ τοῦ ι καὶ διὰ τῆς ει διφθόγγου γραφόμενον. πρόσκειται «ὑπὲρ
μίαν συλλαβὴν» διὰ τὸ χήν χήνειος πούς. τὸ γὰρ μήν μήνιος διὰ τοῦ
ι γραφόμενον ὑπάγεται τῷ κανόνι τῶν μὴ ληγόντων εἰς ς μονοσυλλάβων.

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ ὀρθογραφίας Part+τόμ. 3,2, σελ. 492, γρ. 7

Δημάδης: οὐκ ἔχει τὸ ι. ἀπὸ γὰρ τοῦ Δημέας γίνεται Δημεά-

δης καὶ κατὰ συναίρεσιν Δημάδης. καὶ ὤφειλεν εἰς τὸ η γίνεσθαι ἡ
κρᾶσις, ἀλλὰ διὰ τὸν χαρακτῆρα εἰς α ἐγένετο· τὰ γὰρ εἰς δης πατρω-
νυμικὰ ἢ τύπου πατρωνυμικοῦ ὄντα ἢ τῷ ι θέλει παραλήγεσθαι ἢ τῷ
α οἷον Πηλείδης Αἰακίδης Εὐρυμάδης Πυλάδης. οὕτως οὖν καὶ Δη-
μάδης.
δηρίω: διὰ τοῦ ι τὸ ρι. τὰ γὰρ διὰ τοῦ ιω ὑπὲρ δύο συλλαβὰς
βαρύτονα κτλ.
δῃῶν: γέγονε παρὰ τὸ δήϊος. διὸ καὶ σὺν τῷ ι γράφεται τὸ δῃῶν.
Δηώ: Δημήτηρ.
Δίας: ὁ ἥρως εἷς τῶν Τιτάνων παρὰ τὴν Διὸς γενικὴν γίνεται
Διΐας καὶ κράσει Δίας. τὸ δὲ Δείας γίνεται παρὰ τὸ δέος Δεΐας καὶ
ἐν συναλοιφῇ Δείας διὰ τῆς ει διφθόγγου ὁ δέος ἐμποιῶν.
 54

διαττᾶν: διασήθειν, διάττειν ὁρμᾶν.

διηλίτης: ὁ δι' ὅλου ἁμαρτάνων.
διιπετής: διὰ τοῦ ι γράφεται παρὰ τὴν Διΐ δοτικὴν γεγονὸς
παρὰ τὸ πεσεῖν οἱονεὶ ὁ ἐκ Διὸς πεπτωκώς.
δίνη: τὸ δι ι· τὰ γὰρ εἰς ινη μονογενῆ κτλ. καὶ ἐπειδὴ οἱ Αἰο-
λεῖς δίννας λέγουσι καὶ οὐχὶ δέννας.
δῖνος: διὰ τοῦ ι· τὰ διὰ τοῦ ινος ὀνόματα πρὸ μιᾶς τὸν τόνον
ἔχοντα κτλ. σημαίνει δὲ δῖνος καὶ εἶδος ὀρχήσεως καὶ εἶδος ποτηρίου

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ ὀρθογραφίας Part+τόμ. 3,2, σελ. 524, γρ. 19

Ἱεράπολις πόλις Συρίας, ἣ καὶ Ἱερόπολις διὰ τοῦ ο.

ἱήιος ἐπίθετον Ἀπόλλωνος ὁ τοξότης ἀπὸ τοῦ ἵημι παρὰ τὴν
ἕσιν τῶν βελῶν. τινὲς δὲ ψιλοῦσιν, ἐπεὶ ἰάσεως αἴτιος ὁ θεός. τὸ δὲ
»ἤϊε Φοῖβε» (Ο 365) κατὰ ἀποβολὴν τοῦ ι γέγονε. Ἀρίσταρχος δασύ-
νει ἀπὸ τῆς ἕσεως τῶν βελῶν, οἱ δὲ περὶ Κράτητα ψιλῶς ἀπὸ τῆς
ἰάσεως. ἄμεινον δὲ ψιλοῦσθαι. τὸ γὰρ η πρὸ φωνήεντος ψιλοῦται.
Ἰήτης ἀπὸ τῆς Ἴου διὰ τὸ ι ἐξενέχθη διὰ τοῦ η (sc. pro Ἰίτης).
ἴθαρ εὐθέως.
Ἰθάς ὁ τῶν Τιτάνων κῆρυξ Προμηθεύς. τινὲς Ἴθαξ.
ἰθύς: ι τὰ ἀμφιβαλλόμενα κτλ. καὶ ἰθύνω ἀπὸ ἰθύς.
Ἰθώμη πόλις Θεσσαλίας· καλεῖται δὲ καὶ Θούμαιον ἀποβολῇ τοῦ
ι καὶ τροπῇ τοῦ ω εἰς τὴν ου δίφθογγον.
ἰκμᾶν λικμᾶν σῖτον καθαίρειν.
ἰκτῖνος: ι· τὰ γὰρ διὰ τοῦ ινος κτλ.
ἵκω ἥκω: ἰστέον δὲ ὅτι τὸ ἵκω διὰ τοῦ ι γράφεται ποιητικῶς ἐν
τοῖς ἐνεργητικοῖς, τὸ δὲ διὰ τοῦ η γραφόμενον πεζολόγων ἐστὶ καὶ
ἰαμβογράφων. ἐν δὲ ταῖς παθητικαῖς φωναῖς καθόλου διὰ τοῦ ι γρά-
φεται οἷον ἀφῖγμαι ἀφῖκται.
ἰλαδόν:

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ ὀρθογραφίας Part+τόμ. 3,2, σελ. 539, γρ. 1

κριθή: διὰ τοῦ ι. τὰ γὰρ εἰς θη οὐ θέλει παραλήγεσθαι τῇ ει

διφθόγγῳ κτλ. λέγεται κριθή ἢ παρὰ τὸ προκρίνεσθαι τῶν δρυῶν –
ὀπτοὺς γὰρ βαλάνους ἔτρωγον οἱ ἀρχαῖοι καὶ πάλιν ἤρξαντο ἀπὸ κρι-
θῆς ὕστερον ἄρτον ἐσθίειν – ἢ διὰ τὸ κρίνεσθαι καὶ διαχωρίζεσθαι
 55

αὐτὴν ἀπὸ τῶν ἀχύρων ὑπὸ τῶν ἀνέμων. τὸ δὲ κρίνω διὰ τοῦ ι.
κρινῶ γὰρ ὁ μέλλων καὶ οἱ Αἰολεῖς κρίννω λέγουσιν.
κρικάδεια: τὸ ἐναλλάξαι τοὺς δακτύλους ὥσπερ κρυβούς: ει.
κρίκος κίρκος.
κριός παρὰ τὸ κεκρίσθαι τὰς τρίχας. ι τῷ κανόνι τῶν διὰ τοῦ
ιος δισυλλάβων ἀρσενικῶν διὰ τοῦ ι γραφομένων.
Κρῖος ὄνομα Τιτᾶνος· παρὰ τὸ κεκρίσθαι τῷ κανόνι τοῦ κριός.
Κρῖσα: ἔστι δὲ ὄνομα πόλεως, διὰ τοῦ ι, ἐπειδὴ καὶ Κίρρα λέ-
γουσι διὰ τοῦ ι καὶ οὐδέποτε πρὸ τῶν δύο ρρ εὑρίσκεται δίφθογγος
ὑποδηματορράφος.
κροκόδειλος: ει.
Κροκόλειον νῆσος Ἰθάκης.
Κρόνια ἑορτὴ ἑκατομβαιῶνος μηνὸς Κρόνῳ· ι.
Κρονίων: διὰ τοῦ ι, ἐπεὶ τὸ Κρονίδης διὰ τοῦ ι. τὰ γὰρ εἰς
ων πατρωνυμικὰ κτλ.
κροσσός.

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ ὀρθογραφίας Part+τόμ. 3,2, σελ. 592, γρ. 1

τίνω τὸ ἀποδίδωμι. διὰ τοῦ ι, ἐπειδὴ ἀπὸ τοῦ τίω γέγονε κατὰ
πλεονασμὸν τοῦ ν· τὸ δὲ ν ἐπὶ βαρυτόνων ῥημάτων διχρόνῳ μόνῳ
πέφυκεν ἐπεντίθεσθαι οἷον θύω θύνω, δύω δύνω, πίω πίνω. οὕτως
οὖν καὶ τίω τίνω.
Τίος ἡ πόλις ι ὡς Κίος.
Τίρος: ἔστι δὲ ὄνομα ποταμοῦ. ι κατὰ παράδοσιν.
Τῖρυς: ι. ὁμοίως τῷ ἰλύς· γίνεται καὶ πρόσθεσις τοῦ ν Τῖρυνς.
Τισαμενός: ι.
Τίσανδρος: διὰ τοῦ ι. παρὰ γὰρ τὸν τίσω μέλλοντά ἐστι.
Τιτάν: διὰ τοῦ ι· ἢ γὰρ παρὰ τὸ τίνω τὸ σημαῖνον τὸ ἀποδί-
δωμι γέγονε Τινάν καὶ Τιτάν οἱ οὕτω διαπραττόμενοι ὥστε δοῦναι τι-
μωρίαν. ἢ παρὰ τὸ τιταίνω γέγονε τιτάν οἱονεὶ οἱ τείνοντες τὰς
χεῖρας εἰς τὸ κόψαι τὰ αἰδοῖα τοῦ πατρός, λέγω δὴ τοῦ Οὐρανοῦ. τὸ
δὲ Τιτάν διὰ τοῦ ι συνεσταλμένου ἐστίν. καὶ ἄλλως τὰ εἰς αν οὐ
παραλήγεται τῇ ει διφθόγγῳ κτλ.
Τίτανα χωρίον τῆς Σικυωνίας· νῦν δὲ Τευτάνιον καλεῖται.
Τιτιανός: ι ἀμφότερα. Ἰταλικώτερον γάρ ἐστιν.
Τιτώ: οὕτω λέγεται ἡ ἡμέρα. διὰ τοῦ ι γράφεται. παρὰ γὰρ τὸ
Τιτάν Τιτᾶνος γέγονε Τιτανίς καὶ ἐκεῖθεν ὑποκοριστικὸν Τιτώ ὥσπερ
Ὑψιπύλη Ὑψώ, Εἰδοθέα Εἰδώ.
 56

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ ὀνομάτων Part+τόμ. 3,2, σελ. 626, γρ. 22

μακρῶν φωνηέντων, ὡς εἶναι πέντε φωνήεντα τὰ εὑρισκόμενα πρὸ τοῦ ν

κατὰ τὴν εὐθεῖαν, α, ι, υ, η, ω, οἷον Ἀλκμάν, παιάν, δελφίν, Σαλα-
μίν, μόσυν, Φόρκυν, σωλήν, ποιμήν, Πλάτων, τρήρων.
Choer. 270, 23: τὰ εἰς ν λήγοντα ἀρσενικὰ ἢ θηλυκὰ ἢ ὀξύνεται
ἢ βαρύνεται, οἷον δελφίν, Σαλαμίν, ποιμήν, Τροιζήν, ἄρσην, Ἕλλην·
οὐδέποτε δὲ περισπᾶται, χωρὶς εἰ μὴ ᾖ εἰς ων, ἐν γὰρ τῇ εἰς ων
καταλήξει ἔστιν ὅτε ἐπιδέχεται καὶ τὴν περισπωμένην τάσιν, οἷον
Ξενοφῶν, Ποσειδῶν. πρόσκειται «ἀρσενικὰ ἢ θηλυκά» διὰ τὰ οὐδέ-
τερα, διὰ τὸ χαλκοῦν, χρυσοῦν, ὀστοῦν, περισπώμενα.
Dichr. 283, 9 (Choer. 271): πᾶν εἰς αν λῆγον ἀρσενικὸν ἐπ' εὐ-
θείας ἐκτείνεσθαι θέλει, Παιάν, Τιτάν, Ἀλκμάν καὶ ὅσα τοιαῦτα.
Choer. 278, 18 (coll. 69, 31): τὰ εἰς ιν μακρὸν ἔχει τὸ ι καὶ εἰ
μέν ἐστιν ἁπλᾶ ὀξύνεται εἴτε ἀρσενικά ἐστιν εἴτε θηλυκά οἷον Σαλαμίν
Ἐλευσίν ἀκτίν δελφίν Τελχίν (Τελχῖνες δέ εἰσι φθονεροὶ δαίμονες οἱ
οἰκήσαντες τὴν Ῥόδον), ῥίν, θίν, ἴν (ὃ σημαίνει τὴν δύναμιν)· ἡ ἴκτινα
αἰτιατικὴ προπαροξυνομένη, οἷον ὡς παρὰ Ἀριστοφάνει (fr. 525)·
ἴκτινα παντόφθαλμον ἅρπαγας τρέφων,
οὐκ ἔστιν ὡς ἀπὸ τῆς ἴκτιν εὐθείας, οὐδαμοῦ γὰρ ἡ εὐθεῖα αὕτη εὕ-
ρηται ἐν χρήσει, ἀλλ' ἔστιν ἴκτινος ἡ εὐθεῖα, ὡς παρὰ Σοφοκλεῖ
(fr. 890)·

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ ὀνομάτων Part+τόμ. 3,2, σελ. 628, γρ. 10

μελαντείους δ' ἐπὶ πέτρας

διὰ τοῦ ντ τὸ ἐξενεχθὲν καὶ τὸ [Il. Δ 277]
μελάντερον ἠΰτε πίσσα.
ὅτι δὲ καὶ τοῦ τάλας τάλαντος ἦν ἡ γενική, δηλοῖ ὁ Ἱππῶναξ εἰπών
τί τῷ τάλαντι Βουπάλῳ συνῴκησας,
καὶ ὁ Ἀντίμαχος δὲ γινώσκει τὴν διὰ τοῦ ντ κλίσιν, ἐν οἷς φησιν
οἱ δὲ τὸν αἰνοτάλαντα κατέστυγον.
περὶ δὲ τῆς κτενός γενικῆς ἔστιν εἰπεῖν ὅτι κτείν ἦν ἡ εὐθεῖα, καὶ
λοιπὸν ἀκολούθως κτεινός ἡ γενικὴ δι' ἀμεταβόλου· καὶ ἐπεὶ οὐδέποτε
τὰ εἰς ν λήγοντα εἴτε ἀρσενικὰ εἴτε θηλυκά θέλει ἔχειν πρὸ τοῦ ν
δίφθογγον, οἷον δελφίν, ἀκτίν, Σαλαμίν, Τιτάν, μόσυν (σημαίνει δὲ
τὸν ξύλινον πύργον), Ἕλλην, Τροιζήν, Πλάτων, τρήγων (leg. τρήρων),
τούτου χάριν ἔτρεψε τὸ ν εἰς τὸ ς καὶ γέγονε κτείς καὶ ἐφύλαξε τὴν
αὐτὴν κλίσιν, τουτέστι τὴν διὰ τοῦ ν. πρόσκειται «εἴτε ἀρσενικὰ εἴτε
θηλυκὰ» διὰ τὸ δίπουν, τοῦτο γὰρ ἔχει πρὸ τοῦ ν δίφθογγον, ἀλλ'
οὐδέτερόν ἐστι. τὸ δὲ τίς τινός μὴ δυνάμενον κλιθῆναι δι' ἄλλου συμ-
 57

φώνου ἐξ ἀνάγκης ἐκλίθη διὰ τοῦ ν. τρίτος δὲ κανών ἐστιν οὗτος ὁ

δεικνύς, ὅτι τὰ εἰς ν λήγοντα ἀναλογώτερά ἐστι τῶν εἰς ς ληγόντων.
τὰ εἰς ις λήγοντα ἀποβολῇ τοῦ ς ποιεῖ τὴν κλητικὴν οἷον ὁ Πάρις ὦ
Πάρι, ὁ μάντις ὦ μάντι, ὁ λάτρις ὦ λάτρι, ἡ πόλις ὦ πόλι, ἡ Θέ-
τις ὦ Θέτι· τὸ γὰρ ὁμόφωνον Ἀττικόν ἐστιν, ὦ μάντις, ὦ πόλις.

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ κλίσεως ὀνομάτων

Part+τόμ. 3,2, σελ. 642, γρ. 11

Περὶ τῶν εἰς αν καὶ εἰς ην.

Anecd. Ox. IV 337, 17: τὰ εἰς αν ἁπλᾶ μὲν ὄντα ὀξύνεται,

Ἀλκμάν, παιάν, Πάν, ὅτε τὸν θεὸν κατὰ τοὺς ποιητάς· σύνθετα δὲ
βαρύνεται, Εὐπαίαν, Τιτανόπαν· καὶ προσθέσει τοῦ ος κλίνεται.
Anecd. Ox. III 237, 23: Ἰστέον ὅτι τοῦ Ζήν Ζηνός ἐφύλαξαν οἱ
παλαιοὶ Ἴωνες τὴν κλίσιν οἷον
ἐπεὶ δ' ἴσχε Ζηνὸς ὑψερέφης δόμοις ζάρης·
μεταγενέστεροι Αἰολεῖς ἔτρεψαν Ζανός καὶ Ζάν· καὶ ἔτι μεταγενέστεροι
οἱ Ἴωνες διὰ τοῦ α Ζάν ὁμοίως τῷ Λυκᾶνι
κλῦθί μοι Ζανός τε κούρη Ζανί τ' ἐλευθερίῳ.
πάλιν ἄπορον πῶς παρ' Ἴωσι τὸ η εἰς α τέτραπται· τὸ ἐναντίον τὸ α
εἰς η τρέπουσι, τὸ γὰρ Ζανός Ζηνός εἰρήκασι· λέγω δὴ ὅτι οὐκ ἔτρε-
ψαν, ἀλλ' ἐμιμήσαντο μεταγενεστέρους Αἰολεῖς.

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ κλίσεως ὀνομάτων Part+τόμ. 3,2, σελ. 717,

γρ. 4

Περὶ τῶν εἰς ἀμετάβολα, τῶν εἰς αν κτλ.

Choer. 271, 13: τὰ εἰς αν λήγοντα καὶ μακρὸν ἔχει τὸ α καὶ

προσθέσει τοῦ ος ποιεῖ τὴν γενικὴν καὶ φυλάττει τὸ α πανταχοῦ μα-
κρὸν οἷον Ἀλκμάν Ἀλκμᾶνος, Τιτάν Τιτᾶνος, παιάν παιᾶνος, Πάν
Πανός ὅτε ἀρσενικόν ἐστι. πρόσκειται «ὅτε ἀρσενικόν ἐστιν», ἐπειδή
ἐστιν οὐδέτερον τὸ πᾶν ἀπὸ τοῦ πᾶς ἀρσενικοῦ γεγενημένον, ὅπερ καὶ
περισπᾶται καὶ διὰ τοῦ ντ κλίνεται πρὸς ὁμοιότητα τοῦ ἀρσενικοῦ· ὁ
πᾶς γὰρ τοῦ παντός καὶ τὸ πᾶν τοῦ παντός. δεῖ γινώσκειν ὅτι ταῦτα,
φημὶ δὴ τὸ Ἀλκμάν καὶ τὸ παιάν καὶ Τιτάν, προπερισπᾶται κατὰ τὴν
γενικήν, ἐπειδὴ φύσει μακρά ἐστι πρὸ μιᾶς βραχείας οἷον Ἀλκμᾶνος,
παιᾶνος, Τιτᾶνος· τὸ γὰρ Πάν Πανός ὀξύνεται κατὰ τὴν γενικὴν ὡς
δισύλλαβον, ὥσπερ τὸ μηνός, χηνός, Ζηνός.

Αίλιος Ηρωδιανός Περὶ παρωνύμων Part+τόμ. 3,2, σελ. 859, γρ. 33

 58

πυργίσκος ὁ πύργος, σατυρίσκος, νεανίσκος, παιδίσκος.

Καὶ εἰς υλλος Ἡρακλῆς Ἥρυλλος, Θρασυκλῆς Θράσυλλος, Βαθυκλῆς
Βάθυλλος ὄνομα κύριον ὁ ἐρώμενος Ἀνακρέοντος, Ἀριστοκλῆς Ἀρί-
στυλλος.
Καὶ εἰς ινος προπερισπώμενα οἷον Φιλῖνος.
Ἔστι καὶ εἰς υς περισπώμενα, ἃ ἔχει ὑποκοριστικὴν ἔννοιαν οἷον
ἀπφῦς, ὅπερ δοκεῖ παρὰ τὸ ἀπφάς παρωνομάσθαι. ἔστι δὲ καὶ Διονῦς
παρὰ τοῖς κωμικοῖς ἐπὶ τοῦ ἐκλύτου τασσόμενον, παρηγμένον ἀπὸ τοῦ
Διονύσου.
Τῶν δὲ θηλυκῶν τύποι τρεῖς ὁ εἰς ω Ὑψιπύλη Ὑψώ, Εἰδοθέα
Εἰδώ, κερδαλέα κερδώ ἡ ἀλώπηξ, Τιτανίς Τιτώ.
Καὶ ὁ εἰς ις θεραπαινίς, ἑταιρίς, λυρίς, φωνίς, βλεφαρίς, κιστίς,
φυλλίς παρὰ τὸ φύλλον· ὀξύνεται δέ. τὸ δὲ Ἶφις ἡ Ἰφιάνασσα καὶ
ὄλπις ἡ ὄλπη βαρύνεται.
Καὶ ὁ εἰς ισκη λεκανίσκη ἡ λεκάνη, παιδίσκη ἡ παῖς.
Τὰ διὰ τοῦ ιον τριβράχεα ὑποκοριστικὰ προπαροξύνεται κτένιον,
πτύχιον, πόδιον, θρόνιον. εἰ μέντοι ἡ πρώτη τούτων μακρὰ ὑπάρχοι,
ὑπεσταλμένων τῶν διὰ τοῦ διον παρηγμένων, παροξύνεται κλειδίον,
παιδίον, δᾳδίον. οὐ γὰρ διὰ τοῦ διον, ἀλλὰ διὰ τοῦ ιον. τὸ γὰρ δ
τοῦ πρωτοτύπου ἐστίν. ἔτι σφηκίον, χαρτίον, ὠτίον. τὰ δὲ διὰ τοῦ
διον ἀπὸ παραγωγῆς ἔχοντα τὸ δ προπαροξύνεται μύδιον, κῴδιον,

Αίλιος Ηρωδιανός Partitiones (= Ἐπιμερισμοί) [Sp.?] (e codd. Paris.

2543 + 2570) Σελ. 132, γρ. 8

Πλὴν τοῦ ταινία, ὁ στέφανος· ταινιῶ, τὸ στεφανῶ· καὶ

Ταίναρον, τὸ ἀκρωτήριον τῆς Λακωνικῆς.
Πᾶσα λέξις ἀπὸ τῆς τρε συλλαβῆς ἀρχομένη διὰ
τοῦ ε ψιλοῦ γράφεται· οἷον· τρέπω· τρεπτόν· τρέμω· καὶ τὰ
λοιπά.
Πᾶσα λέξις ἀπὸ τῆς τι συλλαβῆς ἀρχομένη διὰ τοῦ ι
γράφεται· οἷον· τιμή· τιμῶ· τιμητέος· τιμωρῶ· τιμωρία· τι-
μωρὸς, ὁ κολαστὴς, καὶ ὁ βοηθός· τίκτω, τὸ γεννῶ· Τιβέριος,
Τισίας, Τῖτος, καὶ Τιτυὸς, κύρια· Τίγρης, ποταμός· τίγρις,
ζῶον· τιθήνη, ἡ τροφός· τιθασσὸν, τὸ ἥμερον· τιθασσεύω, τὸ
ἡμερῶ· τίλλω, τὸ κόπτω· τιμαλφὲς, τὸ λαμπρόν· τίτανος,
ἡ ἄσβεστος· Τιτὰν, Τιτάνος, γένος Γιγάντων· τίτλος,
ἡ ἐπιγραφή· τίτθη, ἡ τροφός· τίω, τὸ τιμωρῶ· τίσις, ἡ
τιμωρία· τιννύω, τὸ ἀνταποδίδωμι· τίννυμι, τὸ αὐτό· καὶ
τὰ λοιπά.
 59

Πλούταρχος De musica (1131b-1147a) Stephanus σελ. 1132, τμ. B, γρ.

3

ἐν Ἄργει καὶ τοὺς ποιητὰς καὶ τοὺς μουσικοὺς ὀνομάζει. κατὰ

δὲ τὴν αὐτὴν ἡλικίαν καὶ Λίνον τὸν ἐξ Εὐβοίας θρήνους
πεποιηκέναι λέγει, καὶ Ἄνθην τὸν ἐξ Ἀνθηδόνος τῆς
Βοιωτίας ὕμνους, καὶ Πίερον τὸν ἐκ Πιερίας τὰ περὶ τὰς
Μούσας ποιήματα· ἀλλὰ καὶ Φιλάμμωνα τὸν Δελφὸν Λη-
τοῦς τε πλάνας καὶ Ἀρτέμιδος καὶ Ἀπόλλωνος γένεσιν
δηλῶσαι ἐν μέλεσι, καὶ χοροὺς πρῶτον περὶ τὸ ἐν Δελφοῖς
ἱερὸν στῆσαι· Θάμυριν δὲ τὸ γένος Θρᾷκα εὐφωνότερον
καὶ ἐμμελέστερον πάντων τῶν τότε ᾆσαι, ὡς ταῖς Μού-
σαις κατὰ τοὺς ποιητὰς εἰς ἀγῶνα καταστῆναι· πεποιη-
κέναι δὲ τοῦτον ἱστορεῖται Τιτάνων πρὸς τοὺς θεοὺς πό-
λεμον· γεγονέναι δὲ καὶ Δημόδοκον Κερκυραῖον παλαιὸν
μουσικόν, ὃν πεποιηκέναι Ἰλίου τε πόρθησιν καὶ Ἀφροδί-
της καὶ Ἡφαίστου γάμον· ἀλλὰ μὴν καὶ Φήμιον Ἰθακή-
σιον νόστον τῶν ἀπὸ Τροίας μετ' Ἀγαμέμνονος ἀνακο-
μισθέντων ποιῆσαι. οὐ λελυμένην δ' εἶναι τῶν προειρη-
μένων τὴν τῶν ποιημάτων λέξιν καὶ μέτρον οὐκ ἔχουσαν,
ἀλλὰ καθάπερ τὴν Στησιχόρου τε καὶ τῶν ἀρχαίων
μελοποιῶν, οἳ ποιοῦντες ἔπη τούτοις μέλη περιετίθεσαν·
καὶ γὰρ τὸν Τέρπανδρον ἔφη κιθαρῳδικῶν ποιητὴν ὄντα
νόμων, κατὰ νόμον ἕκαστον τοῖς ἔπεσι τοῖς ἑαυτοῦ καὶ

Diogenianus Gramm., Paroemiae (επιτ. operis sub nomine Diogeniani)

(e cod. Mazarinco) Centuria 8, τμ. 47, γρ. 1

Τὸ πέλαγος πρότερον οἴσει ἄμπελον: ἐπὶ

τῶν ἀδυνάτων.
Τὸν καπνὸν φεύγων, εἰς τὸ πῦρ ἐνέπεσον:
ἐπὶ τῶν τὰ μικρὰ τῶν δεινῶν φευγόντων, καὶ εἰς μείζονα
δεινὰ ἐμπιπτόντων.
Τίς πατέρ' αἰνήσει, εἰ μὴ κακοδαίμονα
τέκνα: ἐπὶ τῶν προγονικὰ ἀνδραγαθήματα ἀπορίᾳ
ἰδίᾳ προφερόντων. Ὁμοία τῇ, Κατὰ σαυτὸν ἔλαυνε.
Καὶ, Ἣν ἔλαχες Σπάρταν κόσμει. Παραινεῖ γὰρ
μὴ τοῖς ὑπὲρ ἀξίαν ἐπιπηδᾶν.
Τιτᾶνας καλεῖν: ἐπὶ τῶν κεκραγάτων τινὰς εἰς
βοήθειαν.
 60

Στράβων γεωγραφικά βιβ. 5, τμ. 4, τμ. 6, γρ. 24

ἐπ' ὀφρύος ἱδρυμένον, κατὰ δὲ τὴν Ἀννίβα στρατείαν

συνῴκισαν Ῥωμαῖοι καὶ μετωνόμασαν Ποτιόλους ἀπὸ
τῶν φρεάτων· οἱ δ' ἀπὸ τῆς δυσωδίας τῶν ὑδάτων·
ἅπαν [γὰρ] τὸ χωρίον ἐκεῖ μέχρι Βαιῶν καὶ τῆς Κυμαίας
θείου πλῆρές ἐστι καὶ πυρὸς καὶ θερμῶν ὑδάτων. τινὲς
δὲ καὶ Φλέγραν διὰ τοῦτο τὴν Κυμαίαν νομίζουσι κλη-
θῆναι, καὶ τῶν πεπτωκότων Γιγάντων τὰ κεραύνια
τραύματα ἀναφέρειν τὰς τοιαύτας προχοὰς τοῦ πυρὸς
καὶ τοῦ ὕδατος. ἡ δὲ πόλις ἐμπόριον γεγένηται μέ-
γιστον, χειροποιήτους ἔχουσα ὅρμους διὰ τὴν εὐφυΐαν
τῆς ἄμμου· σύμμετρος γάρ ἐστι τῇ τιτάνῳ καὶ κόλλη-
σιν ἰσχυρὰν καὶ πῆξιν λαμβάνει. διόπερ τῇ χάλικι κα-
ταμίξαντες τὴν ἀμμοκονίαν προβάλλουσι χώματα εἰς
τὴν θάλατταν, καὶ κολποῦσι τὰς ἀναπεπταμένας ᾐό-
νας ὥστ' ἀσφαλῶς ἐνορμίζεσθαι τὰς μεγίστας ὁλκά-
δας. ὑπέρκειται δὲ τῆς πόλεως εὐθὺς ἡ τοῦ Ἡφαίστου
ἀγορά, πεδίον περικεκλειμένον διαπύροις ὀφρύσι, κα-
μινώδεις ἐχούσαις ἀναπνοὰς πολλαχοῦ καὶ βρωμώδεις
ἱκανῶς· τὸ δὲ πεδίον θείου πλῆρές ἐστι συρτοῦ.
Μετὰ δὲ Δικαιάρχειάν ἐστι Νεάπολις Κυμαίων
(ὕστερον δὲ καὶ Χαλκιδεῖς ἐπῴκησαν καὶ Πιθηκους

Στράβων γεωγραφικά βιβ. 7a, τμ. 1, τμ. 40, γρ. 1

δ' ἀρχηγέτας ἀποφαίνουσι, καὶ τὴν Παιονίαν μέχρι

Πελαγονίας καὶ Πιερίας ἐκτετάσθαι φασί· καλεῖσθαι
δὲ πρότερον Ὀρεστίαν τὴν Πελαγονίαν, τὸν δὲ Ἀστερο-
παῖον, ἕνα τῶν ἐκ Παιονίας στρατευσάντων ἐπ' Ἴλιον
ἡγεμόνων, οὐκ ἀπεικότως υἱὸν λέγεσθαι Πηλεγόνος,
καὶ αὐτοὺς τοὺς Παίονας καλεῖσθαι Πελαγόνας. E.
Ὅτι ὁ παρ' Ὁμήρῳ Ἀστεροπαῖος υἱὸς Πηλεγόνος
ἐκ Παιονίας ὢν τῆς ἐν Μακεδονίᾳ ἱστορεῖται· διὸ καὶ
Πηλεγόνος υἱός· οἱ γὰρ Παίονες Πελαγόνες ἐκαλοῦντο.
Epit.
Ἐπεὶ δὲ ὁ παιανισμὸς τῶν Θρᾳκῶν τιτανισμὸς ὑπὸ
τῶν Ἑλλήνων λέγεται κατὰ μίμησιν τῆς ἐν παιᾶσι φω-
νῆς, καὶ οἱ Τιτᾶνες ἐκλήθησαν Πηλαγόνες. E.
Ὅτι καὶ πάλαι καὶ νῦν οἱ Παίονες φαίνονται πολ-
λὴν τῆς νῦν Μακεδονίας κατεσχηκότες, ὡς καὶ Πέριν-
θον πολιορκῆσαι, καὶ Κρηστωνίαν καὶ Μυγδονίδα πᾶ-
σαν καὶ τὴν Ἀγριάνων μέχρι Παγγαίου ὑπ' αὐτοῖς γε-
 61

νέσθαι. τῆς δ' ἐν τῷ Στρυμονικῷ κόλπῳ παραλίας τῆς

ἀπὸ Γαληψοῦ μέχρι Νέστου ὑπέρκεινται οἱ Φίλιπποι
καὶ τὰ περὶ Φιλίππους. οἱ δὲ Φίλιπποι Κρηνίδες ἐκα-
λοῦντο πρότερον, κατοικία μικρά·

Στράβων γεωγραφικά βιβ. 9, τμ. 5, τμ. 18, γρ. 3

ἐκβολάς. τὴν δ' Οἰχαλίαν πόλιν Εὐρύτου λεγομένην

ἔν τε τοῖς τόποις τούτοις ἱστοροῦσι καὶ ἐν Εὐβοίᾳ καὶ
ἐν Ἀρκαδίᾳ, καὶ μετονομάζουσιν [ἄλλοι] ἄλλως, ὃ καὶ
ἐν τοῖς Πελοποννησιακοῖς εἴρηται. περὶ δὲ τούτων ζη-
τοῦσι καὶ μάλιστα τίς ἦν ἡ ὑπὸ Ἡρακλέους ἁλοῦσα, καὶ
περὶ τίνος συνέγραψεν ὁ ποιήσας τὴν Οἰχαλίας ἅλω-
σιν. ταῦτα μὲν δὴ τὰ χωρία τοῖς Ἀσκληπιάδαις ὑπέ-
ταξεν.
Ἑξῆς δὲ λέγει τὴν ὑπ' Εὐρυπύλῳ “οἳ δ' ἔχον Ὀρμέ-
“νιον οἵ τε κρήνην Ὑπέρειαν, οἵ τ' ἔχον Ἀστέριον Τιτάνοιό τε λευκὰ
κάρηνα.” τὸ μὲν οὖν Ὀρμένιον νῦν Ὀρ-
μίνιον καλεῖται, ἔστι δ' ὑπὸ τῷ Πηλίῳ κώμη κατὰ τὸν
Παγασιτικὸν κόλπον τῶν συνῳκισμένων εἰς τὴν Δημη-
τριάδα πόλεων, ὡς εἴρηται. ἀνάγκη δὲ καὶ τὴν Βοιβηίδα
λίμνην εἶναι πλησίον, ἐπειδὴ καὶ ἡ Βοίβη τῶν περιοι-
κίδων ἦν τῆς Δημητριάδος καὶ αὐτὸ τὸ Ὀρμένιον. τὸ
μὲν οὖν Ὀρμένιον ἀπέχει τῆς Δημητριάδος πεζῇ στα-
δίους ἑπτὰ καὶ εἴκοσιν, ὁ δὲ τῆς Ἰωλκοῦ τόπος ἐν ὁδῷ
κείμενος τῆς μὲν Δημητριάδος ἑπτὰ σταδίους διέστηκε,
τοῦ δ' Ὀρμενίου τοὺς λοιποὺς σταδίους εἴκοσι. φησὶ
δ' ὁ Σκήψιος ἐκ τοῦ Ὀρμενίου τὸν Φοίνικα εἶναι, καὶ

Στράβων γεωγραφικά βιβ. 9, τμ. 5, τμ. 18, γρ. 42

κοινόν ἐστι τοιχωρύχου παντός, οὐ τὰ τῶν πόρρωθεν.

ὁ δὲ Σκήψιός φησι μήτε Ἐλεῶνα μηδένα τόπον τοῦ
Παρνασσοῦ δείκνυσθαι, ἀλλὰ Νεῶνα, καὶ ταύτην οἰ-
κισθεῖσαν μετὰ τὰ Τρωικά, μήτ' ἐκ γειτόνων τὰς τοι-
χωρυχίας γίνεσθαι μόνον. καὶ ἄλλα δ' ἐστὶν ἃ λέγοι
τις ἄν, ἀλλ' οὖν ὀκνῶ διατρίβειν ἐπὶ πλέον. ἄλλοι δὲ
γράφουσιν ἐξ Ἑλεῶνος· Ταναγρικὴ δέ ἐστιν αὕτη· καὶ
μᾶλλον ἐλέγχοι ἀτόπως ἂν λεγόμενον τό “φεῦγον ἔπειτ'
“ἀπάνευθε δι' Ἑλλάδος, Φθίην δ' ἐξικόμην.” ἡ δ'
Ὑπέρεια κρήνη ἐν μέσῃ ἐστὶ τῇ Φεραίων πόλει Εὐμήλου
οὔσῃ· ἄτοπον τοίνυν [δοῦναι Εὐρυπύ]λῳ. Τίτανος
 62

δ' ἀπὸ τοῦ συμβεβηκότος ὠνομάσθη· λευκόγεων γάρ

ἐστι τὸ χωρίον Ἄρνης πλησίον καὶ [τῶν Ἀφε]τῶν· καὶ
τὸ Ἀστέριον δ' οὐκ ἄπωθεν τούτων ἐστί.
Συνεχεῖς δὲ τῇ μερίδι ταύτῃ λέγονται οἱ ὑπὸ τῷ
Πολυποίτῃ “οἳ δ' Ἄργισσαν ἔχον καὶ Γυρτώνην ἐνέ-
“μοντο, Ὄρθην Ἠλώνην τε πόλιν τ' Ὀλοοσσόνα λευ-
“κήν.” ταύτην τὴν χώραν πρότερον μὲν ᾤκουν Περ-
ραιβοί, τὸ πρὸς θαλάττῃ μέρος νεμόμενοι καὶ τῷ Πη-
νειῷ μέχρι τῆς ἐκβολῆς αὐτοῦ καὶ Γυρτῶνος πόλεως
Περραιβίδος. εἶτα ταπεινώσαντες ἐκείνους Λαπίθαι

Στράβων γεωγραφικά βιβ. 10, τμ. 3, τμ. 19, γρ. 14

ρεύθησαν. Ἡσίοδος μὲν γὰρ Ἑκατέρω καὶ τῆς Φο-

ρωνέως θυγατρὸς πέντε γενέσθαι θυγατέρας φησίν
“ἐξ ὧν οὔρειαι Νύμφαι θεαὶ [ἐξ]εγένοντο, καὶ γένος
“οὐτιδανῶν Σατύρων καὶ ἀμηχανοεργῶν, Κουρῆτές
“τε θεοὶ φιλοπαίγμονες ὀρχηστῆρες.” ὁ δὲ τὴν Φο-
ρωνίδα γράψας αὐλητὰς καὶ Φρύγας τοὺς Κουρῆτας
λέγει, ἄλλοι δὲ γηγενεῖς καὶ χαλκάσπιδας· οἱ δ' οὐ
τοὺς Κουρῆτας, ἀλλὰ τοὺς Κορύβαντας Φρύγας, ἐκεί-
νους δὲ Κρῆτας, περιθέσθαι δ' ὅπλα χαλκᾶ πρώτους
ἐν Εὐβοίᾳ· διὸ καὶ Χαλκιδέας αὐτοὺς κληθῆναι· οἱ
δ' ὑπὸ Τιτάνων Ῥέᾳ δοθῆναι προπόλους ἐνόπλους
τοὺς Κορύβαντας ἐκ τῆς Βακτριανῆς ἀφιγμένους, οἱ
δ' ἐκ Κόλχων φασίν. ἐν δὲ τοῖς Κρητικοῖς λόγοις οἱ
Κουρῆτες Διὸς τροφεῖς λέγονται καὶ φύλακες, εἰς
Κρήτην ἐκ Φρυγίας μεταπεμφθέντες ὑπὸ τῆς Ῥέας· οἱ
δὲ Τελχίνων ἐν Ῥόδῳ ἐννέα ὄντων τοὺς Ῥέᾳ συνακο-
λουθήσαντας εἰς Κρήτην καὶ τὸν Δία κουροτροφήσαν-
τας Κουρῆτας ὀνομασθῆναι· Κύρβαντα δὲ τούτων
ἑταῖρον Ἱεραπύτνης ὄντα κτίστην παρὰ τοῖς Ῥοδίοις
παρασχεῖν πρόφασιν τοῖς Πρασίοις ὥστε λέγειν, ὡς
εἶεν Κορύβαντες δαίμονές τινες Ἀθηνᾶς καὶ Ἡλίου

Ερατοσθένης Catasterismi τμ. 1, τμ. 27, γρ. 7

ἐπ' ἀριστεροῦ ἰσχίου αʹ, ἐφ' ἑκατέρου γόνατος αʹ,

ἐπὶ δεξιᾶς κνήμης αʹ, ἐφ' ἑκατέρῳ ποδὶ αʹ· τοὺς
πάντας ιζʹ· ἡ δὲ ἔκχυσις τοῦ ὕδατός ἐστιν ἐξ ἀστέ-
ρων λαʹ ἔχουσα ἀστέρας βʹ, οἵ εἰσι λαμπροί.
 63

Αἰγόκερω.

Οὗτός ἐστι τῷ εἴδει ὅμοιος τῷ Αἰγίπανι· ἐξ ἐκείνου

δὲ γέγονεν· ἔχει δὲ θηρίου τὰ κάτω μέρη καὶ κέρατα
ἐπὶ τῇ κεφαλῇ· ἐτιμήθη δὲ διὰ τὸ σύντροφον εἶναι
τῷ Διί, καθάπερ Ἐπιμενίδης ὁ τὰ Κρητικὰ ἱστορῶν
φησιν, ὅτι ἐν τῇ Ἴδῃ συνῆν αὐτῷ, ὅτε ἐπὶ τοὺς Τι-
τᾶνας ἐστράτευσεν. οὗτος δὲ δοκεῖ εὑρεῖν τὸν κόχλον,
ἐν ᾧ τοὺς συμμάχους καθώπλισε διὰ τὸ τοῦ ἤχου
Πανικὸν καλούμενον, ὃ οἱ Τιτᾶνες ἔφυγον· παραλαβὼν
δὲ τὴν ἀρχὴν ὁ Ζεὺς ἐν τοῖς ἄστροις αὐτὸν ἔθηκε
καὶ τὴν αἶγα τὴν μητέρα. διὰ δὲ τὸν κόχλον ἐν τῇ
θαλάσσῃ εὑρεῖν παράσημον ἔχει ἰχθύος οὐράν.
Ἔχει δ' ἀστέρας ἐφ' ἑκατέρου κέρατος αʹ, ἐπὶ τοῦ
μυκτῆρος αʹ λαμπρόν, ἐπὶ τῆς κεφαλῆς βʹ, ὑπὸ
τράχηλον αʹ, ἐπὶ στήθους βʹ, ἐπ' ἐμπροσθίου
ποδὸς αʹ, ἐπ' ἄκρου ποδὸς αʹ, ἐπὶ ῥάχεως ζʹ,
ἐπὶ γαστρὸς εʹ, ἐπ' οὐρᾶς βʹ λαμπρούς·

Ερατοσθένης Catasterismi τμ. 1, τμ. 27, γρ. 9

Αἰγόκερω.

Οὗτός ἐστι τῷ εἴδει ὅμοιος τῷ Αἰγίπανι· ἐξ ἐκείνου

δὲ γέγονεν· ἔχει δὲ θηρίου τὰ κάτω μέρη καὶ κέρατα
ἐπὶ τῇ κεφαλῇ· ἐτιμήθη δὲ διὰ τὸ σύντροφον εἶναι
τῷ Διί, καθάπερ Ἐπιμενίδης ὁ τὰ Κρητικὰ ἱστορῶν
φησιν, ὅτι ἐν τῇ Ἴδῃ συνῆν αὐτῷ, ὅτε ἐπὶ τοὺς Τι-
τᾶνας ἐστράτευσεν. οὗτος δὲ δοκεῖ εὑρεῖν τὸν κόχλον,
ἐν ᾧ τοὺς συμμάχους καθώπλισε διὰ τὸ τοῦ ἤχου
Πανικὸν καλούμενον, ὃ οἱ Τιτᾶνες ἔφυγον· παραλαβὼν
δὲ τὴν ἀρχὴν ὁ Ζεὺς ἐν τοῖς ἄστροις αὐτὸν ἔθηκε
καὶ τὴν αἶγα τὴν μητέρα. διὰ δὲ τὸν κόχλον ἐν τῇ
θαλάσσῃ εὑρεῖν παράσημον ἔχει ἰχθύος οὐράν.
Ἔχει δ' ἀστέρας ἐφ' ἑκατέρου κέρατος αʹ, ἐπὶ τοῦ
μυκτῆρος αʹ λαμπρόν, ἐπὶ τῆς κεφαλῆς βʹ, ὑπὸ
τράχηλον αʹ, ἐπὶ στήθους βʹ, ἐπ' ἐμπροσθίου
ποδὸς αʹ, ἐπ' ἄκρου ποδὸς αʹ, ἐπὶ ῥάχεως ζʹ,
ἐπὶ γαστρὸς εʹ, ἐπ' οὐρᾶς βʹ λαμπρούς· τοὺς
πάντας κδʹ.

Ερατοσθένης Catasterismi τμ. 1, τμ. 30, γρ. 14

 64

δι' ὅσον καὶ πρότερον, ὅτε οἱ θεοὶ τὰ πτηνὰ διεμερί-

ζοντο, τοῦτον ἔλαχεν ὁ Ζεύς. μόνον δὲ τῶν ζῴων
ἀνθήλιον ἵπταται ταῖς ἀκτῖσιν οὐ ταπεινούμενον· ἔχει
δὲ τὴν ἡγεμονίαν ἁπάντων· ἐσχημάτισται δὲ διαπεπτα-
μένος τὰς πτέρυγας ὡς ἂν καθιπτάμενος. Ἀγλαοσθέ-
νης δέ φησιν ἐν τοῖς Ναξικοῖς γενόμενον τὸν Δία ἐν
Κρήτῃ καὶ κατὰ κράτος ζητούμενον, δὶς ἐκκλαπέντα,
ἐκεῖθεν ἐκκλαπῆναι καὶ ἀχθῆναι εἰς Νάξον, ἐκτρα-
φέντα δὲ καὶ γενόμενον ἐν ἡλικίᾳ τὴν τῶν θεῶν βα-
σιλείαν κατασχεῖν· ἐξορμῶντος δὲ ἐκ τῆς Νάξου ἐπὶ
τοὺς Τιτᾶνας καὶ ἀετὸν αὐτῷ φανῆναι συνιόντα, τὸν
δὲ οἰωνισάμενον ἱερὸν αὑτοῦ ποιήσασθαι [κατηστερι-
σμένον] καὶ διὰ τοῦτο τῆς ἐν οὐρανῷ τιμῆς ἀξιω-
θῆναι.
Ἔχει δὲ ἀστέρας δʹ, ὧν ὁ μέσος ἐστὶ λαμπρός.

Δελφῖνος.

Οὗτος ἐν τοῖς ἄστροις λέγεται τεθῆναι δι' αἰτίαν

τοιαύτην. τοῦ Ποσειδῶνος βουλομένου τὴν Ἀμφιτρί-
την λαβεῖν [εἰς] γυναῖκα, εὐλαβηθεῖσα ἐκείνη ἔφυγε πρὸς
τὸν Ἄτλαντα, διατηρῆσαι τὴν παρθενίαν σπεύδουσα.

Lyrica Adespota (CA), Fragmenta lyrica Fragment 35, γρ. 23

γόμφοι τ' εἶεν καὶ ταρσοὶ

ζωᾶς ἐς μέτρον τᾶσδε.
Σὺ δ' ὦ λαμπραῖς ἀκτῖσιν
Γαῖαν πᾶσαν πυρσεύων
Αἰὼν ἀσβέστων φλογμῶν,
ταῖς σαῖς δέρκευ με γλήναις
χεύων ὁλκὰν εὐαγῆ
τῷ σῷ, Παιάν, βακχευτᾷ,
εἰς σὲ ζωὰν γὰρ τείνω
γυίων ἐνναίων ῥευστοῖς·
οἴκτειρον τόσσον, Τιτάν,
ἀνθρώπου δειλοῦ δεσμόν.
 65

Aelius Aristides Rhet., Ἀθηνᾶ Jebb σελ. 11, γρ. 17

ται, ἐπεὶ καὶ τῶν ἄλλων Γιγάντων ὅσον ἦν κράτιστον

κτείνει ἡ θεὸς, ἅτε καὶ φύσει πολεμίους ὄντας ἑαυτῇ δια-
φερόντως ἀμυνομένη· ἦσαν γὰρ ἀπ' ἐναντίου τοῦ γένους
αὐτῇ. οἱ μὲν γὰρ ἐκ τῶν κοίλων τῆς γῆς ἐπεφύκεσαν καὶ
τῶν ἀλογωτάτων, ἡ δὲ ἐκ τοῦ καθαρωτάτου τῶν ἐν τῷ
αἰθέρι. πρὸς οὖν τοὺς ἐκείνων ὄφεις συμφύτους καὶ τἄλλα
ὅσα τῆς γῆς ἐφείλκοντο τὸν αὑτῇ σύμφυτον κόσμον καὶ τὸ
παρ' αὑτῆς ἀντεπήγαγε πῦρ, ἕως ἐξέκαυσε καὶ ἐξεῖλε τὸ
γένος. τόδε μὲν τὸ ἔργον αὐτῆς ὑπὲρ θεῶν τε καὶ τῆς
θείας φύσεως ἁπάσης ᾄδεται καταπραχθέν. τὴν δὲ Τιτά-
νων καὶ τῶν Ὀλυμπίων θεῶν κληθέντων μάχην οὐχ ἥδιον
ἐμοὶ γοῦν λέγειν. ἀλλὰ μὴν εἴς γε τὰ τῶν ἀνθρώπων
πράγματα ὅσας εὐεργεσίας κατέθετο ἐνθυμηθῆναι ῥᾷον
ἢ διελθεῖν λόγῳ. ἡ μὲν οὖν μεγίστη τῶν εὐεργεσιῶν καὶ
διὰ πάντων τῶν γιγνομένων διήκουσα καὶ παρατείνουσα
πάντας χρόνους καὶ τόπους, ὅτι Ἀθηνᾶς ἡγουμένης οὐδὲν
πώποτε ἀνθρώποις ἡμαρτήθη, οὐδ' αὖ πράξουσί ποτε
χρηστὸν οὐδὲν ἄνευ τῆς Ἀθηνᾶς. εἰ δὲ δεῖ καὶ τῶν ἐν
μέρει μνησθῆναι καὶ τοὺς μύθους μὴ ἀτιμάσαι, προσθῶ-
μεν ἔλαιον ὑγιείας φάρμακον φανθὲν ὑπ' αὐτῆς, καὶ
ἐσθῆτα, ὁμοῦ μὲν κόσμον τῷ σώματι, ὁμοῦ δὲ τῆς αὐτῆς

Aelius Aristides Rhet., Ῥώμης ἐγκώμιον

Jebb σελ. 226, γρ. 17

ἕκαστοι χρῶνται νόμοις ἀπαριθμεῖν, ἀλλ' ὑμεῖς ἅπασι

περιηγηταὶ κοινοὶ γεγόνατε, ἀναπετάσαντες ἁπάσας τῆς
οἰκουμένης τὰς πύλας καὶ παρασχόντες ἐξουσίαν αὐτόπτας
πάντων τοὺς θέλοντας γίγνεσθαι, νόμους τε κοινοὺς
ἅπασι τάξαντες καὶ τὰ πρόσθεν λόγου μὲν διηγήσει τέρ-
ποντα, λογισμῷ δ' εἰ λαμβάνοι τις, ἀφόρητα παύσαντες,
γάμους τε κοινοὺς ποιήσαντες καὶ συντάξαντες ὥσπερ ἕνα
οἶκον ἅπασαν τὴν οἰκουμένην. ἀτεχνῶς δὲ, ὥσπερ οἱ
ποιηταὶ λέγουσι, πρὸ τῆς Διὸς ἀρχῆς ἅπαντα στάσεως
καὶ θορύβου καὶ ἀταξίας εἶναι μεστὰ, ἐλθόντος δὲ ἐπὶ
τὴν ἀρχὴν Διὸς πάντα δὴ καταστῆναι, καὶ τοὺς Τιτᾶνας
 66

εἰς τοὺς κατωτάτω μυχοὺς τῆς γῆς ἀπελθεῖν, συνωσθέν-

τας ὑπ' αὐτοῦ τε καὶ τῶν σὺν αὐτῷ θεῶν, οὕτως ἄν
τις καὶ περὶ τῶν πρὸ ὑμῶν τε καὶ ἐφ' ὑμῶν πραγμάτων
λογιζόμενος ὑπολάβοι, ὡς πρὸ μὲν τῆς ὑμετέρας ἀρχῆς
ἄνω καὶ κάτω συνετετάρακτο καὶ εἰκῆ ἐφέρετο, ἐπιστάν-
των δὲ ὑμῶν ταραχαὶ καὶ στάσεις ἔληξαν, τάξις δὲ πάν-
των καὶ φῶς λαμπρὸν εἰσῆλθε βίου καὶ πολιτείας, νόμοι
τε ἐξεφάνησαν καὶ θεῶν βωμοὶ πίστιν ἔλαβον. πρότερον
γὰρ ὥσπερ τοὺς γονέας ἐκτέμνοντες καὶ τὴν γῆν ἔτεμον,
παῖδάς τε οὐ κατέκτεινον, ἀλλ' ἀπώλλυσαν τοὺς ἀλλήλων

Ezechiel Trag., Ἐξαγωγή Γρ. 217

οἱ μὲν τέκνοισι νηπίοις δίδουν βοράν

ὁμοῦ τε καὶ δάμαρσιν, ἔμπονοι κόπῳ·
κτήνη τε πολλὰ καὶ δόμων ἀποσκευή·
αὐτοὶ δ' ἄνοπλοι πάντες εἰς μάχην χέρας
ἰδόντες ἡμᾶς ἠλάλαξαν ἔνδακρυν
†φωνὴν πρὸς αἰθέρα τ' ἐστάθησαν† ἀθρόοι,
θεὸν πατρῷον. ἦν πολὺς δ' ἀνδρῶν ὄχλος.
ἡμᾶς δὲ χάρμα πάντας εἶχεν ἐν μέρει.
ἔπειθ' ὑπ' αὐτοὺς θήκαμεν παρεμβολήν
(Βεελζεφών τις κλῄζεται πόλις βροτοῖς).
ἐπεὶ δὲ Τιτὰν ἥλιος δυσμαῖς προσῆν,
ἐπέσχομεν, θέλοντες ὄρθριον μάχην,
πεποιθότες λαοῖσι καὶ φρικτοῖς ὅπλοις.
ἔπειτα θείων ἄρχεται τεραστίων
θαυμάστ' ἰδέσθαι. καί τις ἐξαίφνης μέγας
στῦλος νεφώδης ἐστάθη πρὸ γῆς, μέγας,
παρεμβολῆς ἡμῶν τε καὶ Ἑβραίων μέσος.
κἄπειθ' ὁ κείνων ἡγεμὼν Μωσῆς, λαβών
ῥάβδον θεοῦ, τῇ δὴ πρὶν Αἰγύπτῳ κακά
σημεῖα καὶ τεράατ' ἐξεμήσατο,

Cassius Dio Hist., Historiae Romanae βιβ. 51, τμ. 26, τμ. 3, γρ. 4

ἐκ τούτου καὶ ἐκείνους μάχην μὲν οὐδεμίαν ἔτ' ἐποιήσατο, φόνον

δὲ δὴ φευγόντων ἑκατέρων πολὺν εἰργάσατο. καὶ μετὰ τοῦτο τὸν
Δάπυγα πρὸς φρούριόν τι καταφυγόντα ἀπολαβὼν ἐπολιόρκει· κἀν
τῇ προσεδρείᾳ ἑλληνιστί τις αὐτὸν ἀπὸ τοῦ τείχους ἀσπασάμενος
ἔς τε λόγους οἱ ἦλθε καὶ προδοσίαν συνέθετο. ἁλισκόμενοι οὖν
 67

οὕτως οἱ βάρβαροι ἐπ' ἀλλήλους ὥρμησαν, καὶ ὅ τε Δάπυξ ἀπέ-

θανε καὶ ἄλλοι πολλοί. τὸν μέντοι ἀδελφὸν αὐτοῦ ζωγρήσας ὁ
Κράσσος οὐχ ὅτι τι κακὸν ἔδρασεν, ἀλλὰ καὶ ἀφῆκε. ποιήσας
δὲ ταῦτα ἐπὶ τὸ σπήλαιον τὴν Κεῖριν καλουμένην ἐστρατεύσατο·
τοῦτο γὰρ μέγιστόν τε ἅμα καὶ ἐχυρώτατον οὕτως ὂν ὡς καὶ τοὺς
Τιτᾶνας ἐς αὐτὸ μετὰ τὴν ἧτταν τὴν ὑπὸ τῶν θεῶν δή σφισι γε-
νομένην συγκαταφυγεῖν μυθεύεσθαι, καταλαβόντες οἱ ἐπιχώριοι
πλήθει πολλῷ τά τε ἄλλα τὰ τιμιώτατα καὶ τὰς ἀγέλας ἐς αὐτὸ
πάσας ἐσεκομίσαντο. ὁ οὖν Κράσσος τά τε στόμια αὐτοῦ πάντα
σκολιὰ καὶ δυσδιερεύνητα ὄντα ἀναζητήσας ἀπῳκοδόμησε, κἀκ τού-
του κἀκείνους λιμῷ κατεστρέψατο. ὡς δὲ ταῦτα αὐτῷ προεχώρη-
σεν, οὐδὲ τῶν ἄλλων Γετῶν, καίπερ μηδὲν τῷ Δάπυγι προσηκόντων,
ἀπέσχετο, ἀλλ' ἐπὶ Γένουκλα τὸ εὐερκέστατον τῆς Ζυράξου ἀρχῆς
τεῖχος ἦλθεν, ὅτι τὰ σημεῖα, ἃ τοῦ Ἀντωνίου τοῦ Γαΐου οἱ Βα-
στάρναι πρὸς τῇ τῶν Ἰστριανῶν πόλει ἀφῄρηντο, ἐνταῦθα ἤκουεν
ὄντα· καὶ αὐτὸ πεζῇ τε ἅμα καὶ διὰ τοῦ Ἴστρου (πρὸς γὰρ τῷ

Ακουσίλαος ιστορικός Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,2,F, fragment 5,

γρ. 3

Κρόνος ... Δρεπάνη τόθεν ἐκλήισται οὔνομα, Φαιήκων ἱερὴ τροφός. ὣς

δὲ καὶ αὐτοὶ αἵματος Οὐρανίοιο γένος Φαίηκες ἔασιν] Ἀκουσίλαος ἐν τῆι
τρίτηι φησὶν ὅτι ἐκ τῆς ἐκτομῆς τοῦ Οὐρανοῦ ῥανίδας ἐνεχθῆναι
συνέπεσεν,
τουτέστι τὰς σταγόνας, κατὰ τῆς γῆς, ἐξ ὧν γεννηθῆναι τοὺς Φαίακας· οἱ
δὲ (Hesiod. Th. 185) τοὺς Γίγαντας. καὶ Ἀλκαῖος (F 116) δὲ λέγει
τοὺς Φαίακας ἔχειν τὸ γένος ἐκ τῶν σταγόνων τοῦ Οὐρανοῦ. Ὅμηρος
(Od. ε 35 vgl. η 56ff. 201ff.) δὲ οἰκείους τοὺς Φαίακας τοῖς θεοῖς φησι
διὰ τὴν ἀπὸ Ποσειδῶνος γένεσιν.
PHILODEM. π. εὐσεβ. 137, 5 61 Gomperz: ἐμ μὲν τισὶν ἐκ
Νυκτὸς καὶ Ταρτάρου λέγεται τὰ πάντα· ἐν δέ τι[σιν ἐξ] Ἅιδου καὶ
Αἰ[θέρ]ος. ὁ δὲ τὴν Τιτανομαχίαν γράψας (312 Ki) ἐξ Αἰθέρος
φησίν. Ἀκουσί[λ]αος [δ' ἐκ] Χάους πρώτου τἆλλα. ἐν δὲ τοῖς
ἀναφερομένοις
εἰς Μουσαῖον γέγραπται Τάρταρον πρῶτον [τὴν Ν]ύκτα καὶ – –
PLATON Sym178 AB: τὸ γὰρ ἐν τοῖς πρεσβύτατον εἶναι
τὸν θεὸν τίμιον ... τεκμήριον δὲ τούτου· γονῆς γὰρ Ἔρωτος οὔτ' εἰσὶν
οὔτε λέγονται ὑπ' οὐδενὸς οὔτε ἰδιώτου οὔτε ποιητοῦ, ἀλλ' Ἡσίοδος
(Th. 116 ff,) πρῶτον μὲν Χάος φησὶ γενέσθαι, αὐτὰρ ἔπειτα [Γαῖ'
εὐρύστερνος, πάντων ἕδος ἀσφαλὲς αἰεί, ἠδ' Ἔρος φησὶ] μετὰ τὸ Χάος
δύο τούτω γενέσθαι Γῆν τε καὶ Ἔρωτα. Παρμενίδης (18 B 13 Diels)
 68

δὲ τὴν γένεσιν λέγει· ‘πρώτιστον μὲν Ἔρωτα θεῶν μητίσατο πάντων’

Ἡσιόδωι δὲ καὶ Ἀκουσίλεως ὁμολογεῖ.

Ακουσίλαος ιστορικός Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,2,F, fragment 7,

γρ. 2

Ἔρεβος μὲν τὴν ἄρρενα, τὴν δὲ θήλειαν Νύκτα ... ἐκ δὲ τούτων φησὶ
μιχθέντων Αἰθέρα γενέσθαι καὶ Ἔρωτα καὶ Μῆτιν ... παράγει δὲ ἐπὶ
τούτοις ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ ἄλλων θεῶν πολὺν ἀριθμὸν κατὰ τὴν Εὐδήμου
ἱστορίαν (F 117 Sp.).
SCHOL. THEOKRIT. XIII 1/2 c 258, 8 W:
ἀμφιβάλλουσι, τίνος υἱὸν τὸν Ἔρωτα χρὴ νομίζειν. Ἡσίοδος μὲν γὰρ
Χάους καὶ Γῆς· Σιμωνίδης (F 43) Ἄρεος καὶ Ἀφροδίτης· Ἀκουσίλας
Νυκτὸς καὶ Αἰθέρος· Ἀλκαῖος (F 13) Ἴριδος καὶ Ζεφύρου· Σαπφὼ
(F 132) Ἀφροδίτης (?) καὶ Οὐρανοῦ· καὶ ἄλλοι ἄλλων.
ET. M. 523, 49 (= SCHOL. HESIOD. Th. 134 482 Gaisf.):
’Κοῖόν τε Κρεῖόν θ' Ὑπερίωνά τ' Ἰαπετόν τέ’ ... οὗτοι δὲ Τιτᾶνες
καλοῦνται καὶ Τιτανίδες, ὡς Ἀκουσίλαος.
PHILODEM. π. εὐσεβ. 60, 15 (Philippson Herm. LV 255): τ[ὸν
δ' Οὐρα]νὸν Ἀ[κο]υ̣σί[λαος] δείσαντα τοὺς [Ἑκατ]όγχειρας, μὴ
[περιγένω]νται,
ταρτα[ρῶσαι], διότι τοι[αῦτ' εἶ]δε τούτους [ἀδικήσαντας].
PHILODEM. π. εὐσεβ. 92, 12 43 G.: Ὅμηρος (Il. Β 26) μὲν
γὰρ οὐ μόνο[ν τοὺς] ὀνε[ίρο]υς ἀγγέλους τῶν θεῶν, ἀλλὰ καὶ τόν [θ']
Ἑρμῆ

Ακουσίλαος ιστορικός Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,2,F, fragment 10,

γρ. 3

δ' Οὐρα]νὸν Ἀ[κο]υ̣σί[λαος] δείσαντα τοὺς [Ἑκατ]όγχειρας, μὴ

[περιγένω]νται,
ταρτα[ρῶσαι], διότι τοι[αῦτ' εἶ]δε τούτους [ἀδικήσαντας].
PHILODEM. π. εὐσεβ. 92, 12 43 G.: Ὅμηρος (Il. Β 26) μὲν
γὰρ οὐ μόνο[ν τοὺς] ὀνε[ίρο]υς ἀγγέλους τῶν θεῶν, ἀλλὰ καὶ τόν [θ']
Ἑρμῆ
Δ[ιὸς ἄγ]γελόν φησιν εἶναι καὶ τὴν Ἶριν (Il. Β 786 ö.)· ἔνιοι (Hom. Il.
Σ 166 – 68 u. a.) δὲ ταύτην καὶ τῆς Ἥρας· Ἀκουσίλας δὲ καὶ θεῶν
πάντων· Φερεκύδης δ' ὁ Ἀθηναῖος (3 F 130) καὶ τὸν Ἑρμῆ.
– – 92. 24 43 G: καὶ τὰς Ἁρπυίας τὰ μῆ[λα φ]υλάττειν
Ἀκο[υσίλ]αος· Ἐπιμενίδης (68 B 9 Diels) δὲ καὶ τοῦτο, καὶ τὰς αὐτὰς
εἶναι ταῖς Ἑσπερίσιν. ὁ δὲ τὴν Τι[τα]νομαχίαν τὰ μὲν μῆλα φυλάτ[τειν
 69

– – –
– – 43 15, 1 G: γέρων, ἀλλ' [ἔτυχε] τῆς ἀθανα[σίας
Πρω]τεύς· καί τ[ινες ἔλ]εγον Φόρκ[υος εἶ]ναι τοῦτον [πατέρα]· τινὲς
Εἰδο[θέας] Φόρκυν καὶ [τοῦ] Φόρκου Γραίας. [οὕτως] καὶ Ἀκουσί[λαος].
– – 61 b 46 G: [ἐπιθέσθαι Τυφῶνα εἰρή]κα[σι τῆι βα-
σιλείαι] Διός, [ὡς Αἰσχύλος] ἐν Προ[μηθεῖ (351 ff.) καὶ Ἀ]κουσίλα[ος
καὶ
Ἐπι]μενίδ[ης (68 B 8 Diels) καὶ ἄλλοι] πολλοί. [παρ' Ἐπι]μενίδηι
[δ' ἀναβὰς] Τυφὼν [καθεύδον]τος Διὸς [ἐπὶ τὸ βα]σίλειον,
ἐ[πικρα]τής[ας
δὲ τῶν πυλῶν] καθι[κέσθαι μὲν ἔσω·] παρα[βοηθήσας δὲ] ὁ Ζεὺς [καὶ τὸ
βασίλει]ον ἰδὼ[ν ληφθὲν κτεῖ]ναι λέγ[εται κεραυνῶι].
– – 42, 12 14 G: Ἡσίοδος (Th. 306 ff.) [δὲ καὶ] Ἀκου

Ακουσίλαος ιστορικός Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,2,F, fragment 14,

γρ. 5

δὲ τῶν πυλῶν] καθι[κέσθαι μὲν ἔσω·] παρα[βοηθήσας δὲ] ὁ Ζεὺς [καὶ τὸ

βασίλει]ον ἰδὼ[ν ληφθὲν κτεῖ]ναι λέγ[εται κεραυνῶι].
– – 42, 12 14 G: Ἡσίοδος (Th. 306 ff.) [δὲ καὶ] Ἀκου-
σίλαος [Ἐχίδν]ης καὶ Τυφῶ[νος κύ]να Κέρβε[ρον ἀθά]νατον καὶ [ἄλλα
τ]ερατώδη ἔ[κγον]α τόν [τε] ἀε[τὸν] τὸν καθ' Ἡσίο[δον (Th. 523 ff.)
τὸ τ]οῦ Προμ[ηθέως ἧπαρ ἐσθίοντα] – – (es folgt Pherekydes 3 F 7b)
SCHOL. NIKAND. Ther. 11 ἀλλ' ἤτοι κακοεργὰ φαλάγγια, σὺν
καὶ ἀνιγροὺς ἑρπηστὰς ἔχιάς τε καὶ ἄχθεα μυρία γαίης Τιτήνων
ἐνέπουσιν
ἀφ' αἵματος, εἰ ἐτεόν περ Ἀσκραῖος μυχάτοιο Μελισσήεντος ἐπ' ὄχθαις
Ἡσίοδος κατέλεξε] περὶ γοῦν τῆς τῶν δακνόντων θηρίων γενέσεως ὅτι
ἐστὶν ἐκ τῶν Τιτάνων τοῦ αἵματος παρὰ μὲν τῶι Ἡσιόδωι οὐκ ἔστιν
εὑρεῖν. Ἀκουσίλαος δέ φησιν ἐκ τοῦ αἵματος τοῦ Τυφῶνος πάντα τὰ
δάκνοντα γενέσθαι. Ἀπολλώνιος δὲ ὁ Ῥόδιος ἐν τῆι τῆς Ἀλεξανδρείας
Κτίσει ἀπὸ τῶν σταγόνων τοῦ τῆς Γοργόνος αἵματος.
SCHOL. HESIOD. Th. 379 508, 19 Gaisf. Ἀστραίωι δ' Ἠὼς
ἀνέμους τέκε καρτεροθύμους, ἀργέστην Ζέφυρον Βορέην τ'
αἰψηροκέλευθον
καὶ Νότον] τὸν ὀξὺν καὶ ταχὺν καὶ καθαρὸν Ἀργέστην Ζέφυρον
εἶπε· Ζέφυρον δὲ λέγει τὸν Εὖρον. ... Ἀκουσίλαος δὲ τρεῖς ἀνέμους εἶναί
φησι κατὰ Ἡσίοδον· Βορρᾶν Ζέφυρον καὶ Νότον· τοῦ γὰρ Ζεφύρου ἐπί-
θετον τὸ ἀργέστην φησίν. Ὅμηρος (Il. Λ 306) εἶπεν Ἀργέστην τὸν
λευκόνοτον. ... ζητητέον δὲ ὅτι χωρὶς συνδέσμου Ἀργέστην Ζέφυρον
εἶπεν.
 70

Ακουσίλαος ιστορικός Fragmenta Fragment 4, γρ. 2

ἀσφαλὲς αἰεί, ἠδ' Ἔρος φησί] καὶ μετὰ τὸ Χάος δύο τούτω [γενέ-
σθαι], Γῆν τε καὶ Ἔρωτα. [Παρμενίδης δὲ τὴν Γένεσιν λέγει ‘πρώ-
τιστον ... πάντων’ 28 B 13.] Ἡσιόδωι δὲ καὶ Ἀκουσίλεως ξύμ-
φησιν. οὕτω πολλαχόθεν ὁμολογεῖται ὁ Ἔρως ἐν τοῖς πρεσβύτατος
εἶναι.
SCHOL. THEOCR. arg. XIII [aus Theon] ἀμφιβάλλει, τίνος
υἱὸν εἴπηι τὸν Ἔρωτα· Ἡσίοδος [Theog. 120] μὲν γὰρ Χάους καὶ
Γῆς, Σιμωνίδης [fr. 43 D.] Ἄρεος καὶ Ἀφροδίτης, Ἀ. Νυκτὸς καὶ
Αἰθέρος.
ETYM. M. S. V. Κοῖος [=SCHOL. HESIOD. Th. 134] οὗτοι
δὲ Τιτᾶνες καλοῦνται καὶ Τιτανίδες, ὡς Ἀ.
PHILOD. de piet. 92, 12 43 G. Ὅμηρος [B 26] μὲν γὰρ
οὐ μόνον τοὺς Ὀνείρους ἀγγέλους τῶν θεῶν, ἀλλὰ καὶ τὸν Ἑρμῆ
Διὸς ἄγγελόν φησιν εἶναι καὶ τὴν Ἶριν [z. B. B 786], ἔνιοι δὲ
ταύτην καὶ τῆς Ἥρας, Ἀκουσίλαος δὲ καὶ θεῶν πάντων. Φερεκύδης
δ' ὁ Ἀθηναῖος [FGrHist. 3 F 130 I 94] καὶ τὸν Ἑρμῆ· καὶ τὰς Ἁρ-
πυίας τὰ μῆλα φυλάττειν Ἀκουσίλαος, Ἐπιμενίδης [3 B 9] δὲ
καὶ τοῦτο καὶ τὰς αὐτὰς εἶναι ταῖς Ἑσπερίσιν.

Cratinus Comic., Fragmenta Fragment 73, γρ. 11

⸑
{(ΧΟ.)} ἀλλ' ἀξιόνικον[ {2{Str. 1}}2
ἀποφαινόμεν[ο
τὸ τυχὸν στέργει[ν
μὴ ξυντυχίαισι ⌊βαρυνόμενοι
μενετοὶ κριταὶ οἵ̣δ̣' [οὐκ ὦσιν.
{ – }{(?)} κἀμοὶ ταῦτα μὲν ω.[
τοὐμοῦ τοῦ πρόσθε .[
{ – }{(ΧΟ.)} ὧν δ' οὕνεκ' ἐφήσαμεν [
πεύσεσθ' ἤδη.
Τιτᾶνες μὲν γενεάν ἐσμ[εν
Πλοῦτοι δ' ἐκαλούμεθ' ὅτ' [ἦρχε Κρόνος.
τότε δ' ἦν φωνῆνθ' ὅτε .[
κατέπιν' ἀκόναις
κλωγμὸν πολὺν αἰνετὸς ὑ[μῖν.
{ – }{(?)} εἶτα δὲ κλέπτεις τὸν Δία .[
ε̣..σ̣τ̣ο̣... μέγιστον πη̣[
– – – – – – – – – –
Κ]ρόνον ἐγβα[ κ]αὶ Τιτᾶνας το[ ]ντας δεσμ̣[
 71

Cratinus Junior Comic., Fragmenta

Fragment tit 8, γρ. 1

ΤΙΤΑΝΕΣ

Κόρυδον τὸν χαλκοτύπον πεφύλαξο,

ἢν μή σοι νομιεῖς αὐτὸν μηδὲν καταλείψειν,
μηδ' ὄψον κοινῇ μετὰ τούτου πώποτε δαίσῃ
τοῦ Κορύδου· προλέγω σοι· ἔχει γὰρ χεῖρα κραταιάν,
χαλκῆν, ἀκάματον, πολὺ κρείττω τοῦ πυρὸς αὐτοῦ.

Cratinus Junior Comic., Fragmenta Play Tit, fragment tit, γρ. 1

ΤΙΤΑΝΕΣ.

Κόρυδον τὸν χαλκοτύπον πεφύλαξο,

ἢν μὴ σοὶ νομιεῖς αὐτὸν μηδὲν καταλείψειν,
μηδ' ὄψον κοινῇ μετὰ τούτου πώποτε δαίσῃ
τοῦ Κορύδου· προλέγω σοι· ἔχει γὰρ χεῖρα κραταιάν,
χαλκῆν, ἀκάματον, πολὺ κρείττω τοῦ πυρὸς αὐτοῦ.

Eubulus Comic., Fragmenta Fragment tit 109, γρ. 1

ΤΙΤΑΝΕΣ

προσγελῶσά τε
λοπὰς παφλάζει βαρβάρῳ λαλήματι,
πηδῶσι δ' ἰχθῦς ἐν μέσοισι τηγάνοις.

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης βιβ. 2, τμ. 11, τμ. 3, γρ. 9

ἱδρύσατο ὁ Τημένου, τῆς ὁδοῦ οἱ τῆς ἐς Σικυῶνα

Ἥραν φάμενος ὁδηγὸν γενέσθαι.
ἐκ Σικυῶνος δὲ τὴν κατ' εὐθὺ ἐς Φλιοῦντα ἐρχο-
μένοις καὶ ἐν ἀριστερᾷ τῆς ὁδοῦ δέκα μάλιστα ἐκτρα-
πεῖσι στάδια, Πυραία καλούμενόν ἐστιν ἄλσος, ἱερὸν
δὲ ἐν αὐτῷ Προστασίας Δήμητρος καὶ Κόρης. ἐνταῦθα
ἐφ' αὑτῶν οἱ ἄνδρες ἑορτὴν ἄγουσι, τὸν δὲ Νυμφῶνα
καλούμενον ταῖς γυναιξὶν ἑορτάζειν παρείκασι· καὶ
ἀγάλματα Διονύσου καὶ Δήμητρος καὶ Κόρης τὰ πρός-
 72

ωπα φαίνοντα ἐν τῷ Νυμφῶνί ἐστιν. ἡ δὲ ἐς Τιτάνην ὁδὸς σταδίων μέν

ἐστιν ἑξήκοντα καὶ ζεύγεσιν
ἄβατος διὰ στενότητα· σταδίους δὲ προελθοῦσιν
ἐμοὶ δοκεῖν εἴκοσι καὶ ἐν ἀριστερᾷ διαβᾶσι τὸν Ἀσω-
πόν, ἔστιν ἄλσος πρίνων καὶ ναὸς θεῶν ἃς Ἀθηναῖοι
Σεμνὰς, Σικυώνιοι δὲ Εὐμενίδας ὀνομάζουσι· κατὰ δὲ
ἔτος ἕκαστον ἑορτὴν ἡμέρᾳ μιᾷ σφισιν ἄγουσι θύον-
τες πρόβατα ἐγκύμονα, μελικράτῳ δὲ σπονδῇ καὶ ἄν-
θεσιν ἀντὶ στεφάνων χρῆσθαι νομίζουσιν. ἐοικότα δὲ
καὶ ἐπὶ τῷ βωμῷ τῶν Μοιρῶν δρῶσιν· ὁ δέ σφισιν
ἐν ὑπαίθρῳ τοῦ ἄλσους ἐστίν.

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης βιβ. 2, τμ. 11, τμ. 5, γρ. 3

ἄβατος διὰ στενότητα· σταδίους δὲ προελθοῦσιν

ἐμοὶ δοκεῖν εἴκοσι καὶ ἐν ἀριστερᾷ διαβᾶσι τὸν Ἀσω-
πόν, ἔστιν ἄλσος πρίνων καὶ ναὸς θεῶν ἃς Ἀθηναῖοι
Σεμνὰς, Σικυώνιοι δὲ Εὐμενίδας ὀνομάζουσι· κατὰ δὲ
ἔτος ἕκαστον ἑορτὴν ἡμέρᾳ μιᾷ σφισιν ἄγουσι θύον-
τες πρόβατα ἐγκύμονα, μελικράτῳ δὲ σπονδῇ καὶ ἄν-
θεσιν ἀντὶ στεφάνων χρῆσθαι νομίζουσιν. ἐοικότα δὲ
καὶ ἐπὶ τῷ βωμῷ τῶν Μοιρῶν δρῶσιν· ὁ δέ σφισιν
ἐν ὑπαίθρῳ τοῦ ἄλσους ἐστίν. ἀναστρέψασι δὲ ἐς τὴν
ὁδὸν διαβᾶσί τε αὖθις τὸν Ἀσωπὸν καὶ ἐς κορυφὴν
ὄρους ἥξασιν, ἐνταῦθα λέγουσιν οἱ ἐπιχώριοι Τιτᾶνα
οἰκῆσαι πρῶτον· εἶναι δὲ αὐτὸν ἀδελφὸν Ἡλίου καὶ
ἀπὸ τούτου κληθῆναι Τιτάνην τὸ χωρίον. δοκεῖν δὲ
ἐμοὶ δεινὸς ἐγένετο ὁ Τιτὰν τὰς ὥρας τοῦ ἔτους φυ-
λάξας καὶ ὁπότε ἥλιος σπέρματα καὶ δένδρων αὔξει
καὶ πεπαίνει καρπούς, καὶ ἐπὶ τῷδε ἀδελφὸς ἐνομίσθη
τοῦ Ἡλίου. ὕστερον δὲ Ἀλεξάνωρ ὁ Μαχάονος τοῦ
Ἀσκληπιοῦ παραγενόμενος ἐς Σικυωνίαν ἐν Τιτάνῃ τὸ
Ἀσκληπιεῖον ἐποίησε. περιοικοῦσι μὲν δὴ καὶ ἄλλοι
καὶ τὸ πολὺ οἰκέται τοῦ θεοῦ, καὶ κυπαρίσσων ἐστὶν
ἐντὸς τοῦ περιβόλου δένδρα ἀρχαῖα· τὸ δὲ ἄγαλμα

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης βιβ. 2, τμ. 11, τμ. 5, γρ. 6

Σεμνὰς, Σικυώνιοι δὲ Εὐμενίδας ὀνομάζουσι· κατὰ δὲ

ἔτος ἕκαστον ἑορτὴν ἡμέρᾳ μιᾷ σφισιν ἄγουσι θύον-
τες πρόβατα ἐγκύμονα, μελικράτῳ δὲ σπονδῇ καὶ ἄν-
θεσιν ἀντὶ στεφάνων χρῆσθαι νομίζουσιν. ἐοικότα δὲ
 73

καὶ ἐπὶ τῷ βωμῷ τῶν Μοιρῶν δρῶσιν· ὁ δέ σφισιν

ἐν ὑπαίθρῳ τοῦ ἄλσους ἐστίν. ἀναστρέψασι δὲ ἐς τὴν
ὁδὸν διαβᾶσί τε αὖθις τὸν Ἀσωπὸν καὶ ἐς κορυφὴν
ὄρους ἥξασιν, ἐνταῦθα λέγουσιν οἱ ἐπιχώριοι Τιτᾶνα
οἰκῆσαι πρῶτον· εἶναι δὲ αὐτὸν ἀδελφὸν Ἡλίου καὶ
ἀπὸ τούτου κληθῆναι Τιτάνην τὸ χωρίον. δοκεῖν δὲ
ἐμοὶ δεινὸς ἐγένετο ὁ Τιτὰν τὰς ὥρας τοῦ ἔτους φυ-
λάξας καὶ ὁπότε ἥλιος σπέρματα καὶ δένδρων αὔξει
καὶ πεπαίνει καρπούς, καὶ ἐπὶ τῷδε ἀδελφὸς ἐνομίσθη
τοῦ Ἡλίου. ὕστερον δὲ Ἀλεξάνωρ ὁ Μαχάονος τοῦ
Ἀσκληπιοῦ παραγενόμενος ἐς Σικυωνίαν ἐν Τιτάνῃ τὸ
Ἀσκληπιεῖον ἐποίησε. περιοικοῦσι μὲν δὴ καὶ ἄλλοι
καὶ τὸ πολὺ οἰκέται τοῦ θεοῦ, καὶ κυπαρίσσων ἐστὶν
ἐντὸς τοῦ περιβόλου δένδρα ἀρχαῖα· τὸ δὲ ἄγαλμα
οὔτε ὁποίου ξύλου γέγονεν ἢ μετάλλου μαθεῖν ἔστιν
οὔτε τὸν ποιήσαντα ἴσασι, πλὴν εἰ μή τις ἄρα ἐς αὐτὸν
τὸν Ἀλεξάνορα ἀναφέροι.

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης βιβ. 2, τμ. 12, τμ. 1, γρ. 1

σίν εἰσιν. ἀνάκειται δὲ ἀγάλματα ἐν τῇ στοᾷ Διονύσου

καὶ Ἑκάτης, Ἀφροδίτη τε καὶ Μήτηρ θεῶν καὶ Τύχη·
ταῦτα μὲν ξόανα, λίθου δὲ Ἀσκληπιὸς ἐπίκλησιν Γορ-
τύνιος. παρὰ δὲ τοὺς δράκοντας ἐσιέναι τοὺς ἱεροὺς
οὐκ ἐθέλουσιν ὑπὸ δείματος· καταθέντες δέ σφισι πρὸ
τῆς ἐσόδου τροφὴν οὐκέτι πολυπραγμονοῦσι. κεῖται
δὲ χαλκοῦς ἀνὴρ ἐντὸς τοῦ περιβόλου Γρανιανὸς Σι-
κυώνιος, ὃς νίκας ἀνείλετο Ὀλυμπίασι δύο μὲν πεν-
τάθλου καὶ σταδίου τὴν τρίτην, διαύλου δὲ ἀμφότερα
καὶ γυμνὸς καὶ μετὰ τῆς ἀσπίδος.
ἐν δὲ Τιτάνῃ καὶ Ἀθηνᾶς ἱερόν ἐστιν, ἐς ὃ τὴν
Κορωνίδα ἀνάγουσιν· ἐν δὲ αὐτῷ ξόανον Ἀθηνᾶς ἐστιν
ἀρχαῖον, κεραυνωθῆναι δὲ καὶ τοῦτο ἐλέγετο· ἐκ τού-
του τοῦ λόφου καταβᾶσιν – ᾠκοδόμηται γὰρ ἐπὶ λόφῳ
τὸ ἱερὸν – βωμός ἐστιν ἀνέμων, ἐφ' οὗ τοῖς ἀνέμοις
ὁ ἱερεὺς μιᾷ νυκτὶ ἀνὰ πᾶν ἔτος θύει. δρᾷ δὲ καὶ
ἄλλα ἀπόρρητα ἐς βόθρους τέσσαρας, ἡμερούμενος τῶν
πνευμάτων τὸ ἄγριον, καὶ δὴ καὶ Μηδείας ὡς λέγου-
σιν ἐπῳδὰς ἐπᾴδει.
ἐκ δὲ Τιτάνης ἐς Σικυῶνα ἀφικομένοις καὶ κατα-
βαίνουσιν ἐς θάλασσαν ἐν ἀριστερᾷ τῆς ὁδοῦ ναός
 74

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης Graeciae descriptio βιβ. 2, τμ. 12,

τμ. 3, γρ. 2

βαίνουσιν ἐς θάλασσαν ἐν ἀριστερᾷ τῆς ὁδοῦ ναός

ἐστιν Ἥρας οὐκ ἔχων ἔτι οὔτε ἄγαλμα οὔτε ὄροφον·
τὸν δὲ ἀναθέντα Προῖτον εἶναι τὸν Ἄβαντός φασι.
καταβᾶσι δὲ ἐς τὸν Σικυωνίων καλούμενον λιμένα καὶ
τραπεῖσιν ἐπ' Ἀριστοναύτας τὸ ἐπίνειον τὸ Πελληνέων,
ἔστιν ὀλίγον ὑπὲρ τὴν ὁδὸν ἐν ἀριστερᾷ Ποσειδῶνος
ἱερόν· προελθοῦσι δὲ κατὰ τὴν λεωφόρον Ἑλισσών τε
καλούμενος ποταμὸς καὶ μετ' αὐτὸν Σύθας ἐστίν, ἐκ-
διδόντες ἐς θάλασσαν.
ἡ δὲ Φλιασία τῆς Σικυωνίων ἐστὶν ὅμορος· καὶ
Τιτάνης μὲν τεσσαράκοντα σταδίους ἀπέχει μάλιστα ἡ
πόλις, ἐκ Σικυῶνος δὲ ἐς αὐτὴν ὁδός ἐστιν εὐθεῖα.
καὶ ὅτι μὲν Ἀρκάσι Φλιάσιοι προσήκουσιν οὐδέν, δηλοῖ
τὰ ἐς τὸν Ἀρκάδων κατάλογον τῆς Ὁμήρου ποιήσεως,
ὅτι οὐκ εἰσὶν Ἀρκάσι καὶ οὗτοι συγκατειλεγμένοι· ὡς
δὲ Ἀργεῖοί τε ἦσαν ἐξ ἀρχῆς καὶ ὕστερον Δωριεῖς
γεγόνασιν Ἡρακλειδῶν κατελθόντων ἐς Πελοπόννησον,
φανεῖται προϊόντι ὁμοῦ τῷ λόγῳ. διάφορα δὲ ἐς τοὺς
Φλιασίους τὰ πολλὰ εἰδὼς εἰρημένα, τοῖς μάλιστα αὐτῶν
ὡμολογημένοις χρήσομαι. ἐν τῇ γῇ ταύτῃ γενέσθαι
πρῶτον Ἄραντά φασιν ἄνδρα αὐτόχθονα·

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης Graeciae descriptio βιβ. 2, τμ. 23,

τμ. 5, γρ. 1

γουσιν εἶναι. εἰ μὲν δὴ κενὸν καὶ ἄλλως ἐς μνήμην

τῆς γυναικός, εἰκότα λέγουσιν· εἰ δὲ τῆς Ὑρνηθοῦς
κεῖσθαι τὸν νεκρὸν νομίζουσιν ἐνταῦθα, ἐγὼ μέν σφι-
σιν οὐ πείθομαι, πειθέσθω δὲ ὅστις τὰ Ἐπιδαυρίων
οὐ πέπυσται. τὸ δ' ἐπιφανέστατον Ἀργείοις τῶν Ἀς-
κληπιείων ἄγαλμα ἐφ' ἡμῶν ἔχει καθήμενον Ἀσκλη-
πιὸν λίθου λευκοῦ, καὶ παρ' αὐτὸν ἕστηκεν Ὑγεία·
κάθηνται δὲ καὶ οἱ ποιήσαντες τὰ ἀγάλματα Ξενό-
φιλος καὶ Στράτων. ἐξ ἀρχῆς δὲ ἱδρύσατο Σφῦρος
τὸ ἱερόν, Μαχάονος μὲν υἱός, ἀδελφὸς δὲ Ἀλεξάνορος
τοῦ παρὰ Σικυωνίοις ἐν Τιτάνῃ τιμὰς ἔχοντος. τῆς
δὲ Ἀρτέμιδος τῆς Φεραίας – σέβουσι γὰρ καὶ Ἀργεῖοι
Φεραίαν Ἄρτεμιν κατὰ ταὐτὰ Ἀθηναίοις καὶ Σικυω-
νίοις – τὸ ἄγαλμα καὶ οὗτοί φασιν ἐκ Φερῶν τῶν
ἐν Θεσσαλίᾳ κομισθῆναι. τάδε δὲ αὐτοῖς οὐχ ὁμο-
 75

λογῶ· λέγουσι γὰρ Ἀργεῖοι Δηιανείρας ἐν Ἄργει μνῆμα

εἶναι τῆς Οἰνέως τό τε Ἑλένου τοῦ Πριάμου, καὶ
ἄγαλμα κεῖσθαι παρὰ σφίσιν Ἀθηνᾶς τὸ ἐκκομισθὲν
ἐξ Ἰλίου καὶ ἁλῶναι ποιῆσαν Ἴλιον. τὸ μὲν δὴ Παλ-
λάδιον – καλεῖται γὰρ οὕτω – δῆλόν ἐστιν ἐς Ἰτα-
λίαν κομισθὲν ὑπὸ Αἰνείου·

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης Graeciae descriptio βιβ. 2, τμ. 27,

τμ. 2, γρ. 1
μέμνονος εἰρημένα
Ταλθύβι', ὅττι τάχιστα Μαχάονα δεῦρο κάλεσσον
φῶτ' Ἀσκληπιοῦ υἱόν,
ὡς ἂν εἰ λέγοι θεοῦ παῖδα ἄνθρωπον.
τὸ δὲ ἱερὸν ἄλσος τοῦ Ἀσκληπιοῦ περιέχουσιν ὅροι
πανταχόθεν· οὐδὲ ἀποθνήσκουσιν ἄνθρωποι οὐδὲ
τίκτουσιν αἱ γυναῖκές σφισιν ἐντὸς τοῦ περιβόλου,
καθὰ καὶ ἐπὶ Δήλῳ τῇ νήσῳ τὸν αὐτὸν νόμον. τὰ
δὲ θυόμενα, ἤν τέ τις Ἐπιδαυρίων αὐτῶν ἤν τε ξένος
ὁ θύων ᾖ, καταναλίσκουσιν ἐντὸς τῶν ὅρων· τὸ δὲ
αὐτὸ γινόμενον οἶδα καὶ ἐν Τιτάνῃ. τοῦ δὲ Ἀσκλη-
πιοῦ τὸ ἄγαλμα μεγέθει μὲν τοῦ Ἀθήνῃσιν Ὀλυμπίου
Διὸς ἥμισυ ἀποδεῖ, πεποίηται δὲ ἐλέφαντος καὶ χρυσοῦ·
μηνύει δὲ ἐπίγραμμα τὸν εἰργασμένον εἶναι Θρασυ-
μήδην Ἀριγνώτου Πάριον. κάθηται δὲ ἐπὶ θρόνου
βακτηρίαν κρατῶν, τὴν δὲ ἑτέραν τῶν χειρῶν ὑπὲρ
κεφαλῆς ἔχει τοῦ δράκοντος, καί οἱ καὶ κύων παρα-
κατακείμενος πεποίηται. τῷ θρόνῳ δὲ ἡρώων ἐπειρ-
γασμένα Ἀργείων ἐστὶν ἔργα, Βελλεροφόντου τὸ ἐς
τὴν Χίμαιραν καὶ Περσεὺς ἀφελὼν τὴν Μεδούσης κε-
φαλήν.

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης Graeciae descriptio βιβ. 3, τμ. 10,

τμ. 6, γρ. 2

τῶν βαρβάρων καὶ αὐτοῦ τὸν νεκρὸν ἁμαρτεῖν τάφου

τὸ μήνιμα ἐγένετο ἐμποδὼν τὸ ἐκ τοῦ Ἀπόλλωνος.
τοῦ δὲ Ἀρχιδάμου τούτου τὸν μὲν πρεσβύτερον παῖδα
Ἆγιν κατέλαβεν ἀποθανεῖν Μακεδόσιν ἐναντία καὶ
Ἀντιπάτρῳ μαχεσάμενον, Εὐδαμίδας δὲ ὁ νεώτερος
Λακεδαιμονίοις ἐβασίλευσεν ἄγουσιν εἰρήνην. τὰ δὲ
ἐς Ἆγιν τὸν Εὐδαμίδου καὶ ἐς Εὐρυδαμίδαν τὸν Ἄγι-
δος ὡς ἔσχεν, ἤδη μοι καὶ τάδε ἡ Σικυωνία συγ-
 76

γραφὴ διεξῄει.
ἰοῦσι δὲ ἀπὸ τῶν Ἑρμῶν ἐστιν ὁ τόπος οὗτος
ἅπας δρυῶν πλήρης· τὸ δὲ ὄνομα τῷ χωρίῳ Σκοτίταν
[τὸ δὲ σκότος] οὐ τὸ συνεχὲς τῶν δένδρων ἐποίησεν,
ἀλλὰ Ζεὺς ἐπίκλησιν ἔσχε Σκοτίτας, καὶ ἔστιν ἐν ἀρι-
στερᾷ τῆς ὁδοῦ δέκα μάλιστά που στάδια ἐκτραπομέ-
νοις ἱερὸν Σκοτίτα Διός. ἐπανελθόντων δὲ ἐντεῦθεν
προελθοῦσιν ὀλίγον καὶ τραπεῖσιν αὖθις ἐς ἀριστερὰν
ἄγαλμά ἐστιν Ἡρακλέους καὶ τρόπαιον· ἀναστῆσαι δὲ
ἐλέγετο Ἡρακλῆς ἀποκτείνας Ἱπποκόωντα καὶ τοὺς
παῖδας. τρίτη δὲ ἐκ τῆς ὁδοῦ τῆς εὐθείας ἐκβολὴ
κατὰ τὰ δεξιὰ ἐς Καρύας ἄγει καὶ ἐς τὸ ἱερὸν τῆς
Ἀρτέμιδος.

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης Graeciae descriptio

βιβ. 7, τμ. 18, τμ. 4, γρ. 4

ρον καὶ οἰκίσαι διδαχθεὶς πόλιν Ἀρόην ὠνόμασεν ἐπὶ

τῇ ἐργασίᾳ τῆς γῆς. ὡς δὲ πρὸς ὕπνον ἐτράπετο ὁ
Τριπτόλεμος, ἐνταῦθα Ἀνθείαν παῖδα Εὐμήλου τοὺς
δράκοντάς φασιν ὑπὸ τοῦ Τριπτολέμου τὸ ἅρμα ζεύ-
ξαντα ἐθελῆσαι καὶ αὐτὸν σπεῖραι· καὶ τὸν μὲν ἐπι-
λαμβάνει τὸ χρεὼν ἐκπεσόντα τοῦ ἅρματος, Τριπτόλεμος
δὲ καὶ Εὔμηλος Ἄνθειαν πόλιν οἰκίζουσιν ἐν κοινῷ,
τοῦ Εὐμήλου παιδὸς ἐπώνυμον. ᾠκίσθη δὲ καὶ τρίτη
μεταξὺ Ἀνθείας καὶ Ἀρόης Μεσάτις πόλις. ὁπόσα δὲ οἱ
Πατρεῖς περὶ Διονύσου λέγουσι, τραφῆναί τε αὐτὸν ἐν
τῇ Μεσάτει καὶ ἐνταῦθα ἐπιβουλευθέντα ὑπὸ Τιτάνων
ἐς παντοῖον ἀφικέσθαι κίνδυνον, οὐκ ἐναντιούμενος
τοῖς Πατρεῦσιν [τῆς Μεσάτεως τὸ ὄνομα] αὐτοῖς σφισιν
ἐξηγεῖσθαι παρίημι. Ἀχαιῶν δὲ ὕστερον ἐκβαλόντων
Ἴωνας, Πατρεὺς ὁ Πρευγένους τοῦ Ἀγήνορος ἐς μὲν
Ἄνθειαν καὶ ἐς Μεσάτιν μὴ ἐνοικίζεσθαι τοῖς Ἀχαιοῖς
ἀπεῖπε, περίβολον δὲ τείχους πρὸς τῇ Ἀρόῃ βαλόμενος
μείζονα, ἵνα ἐντός οἱ τοῦ περιβόλου καὶ ἡ Ἀρόη γένη-
ται, ὄνομα ἔθετο ἀφ' ἑαυτοῦ Πάτρας τῇ πόλει. Ἀγήνωρ
δὲ ὁ πατὴρ τοῦ Πρευγένους Ἀρέως παῖς ἦν τοῦ Ἄμ-
πυκος, ὁ δὲ Ἄμπυξ Πελίου τοῦ Αἰγινήτου τοῦ

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης Graeciae descriptio

βιβ. 7, τμ. 23, τμ. 8, γρ. 8

ἐγνωκέναι τὰ ἐς τὸ θεῖον ἔφασκε Φοίνικας [καὶ] τά

 77

τε ἄλλα Ἑλλήνων βέλτιον καὶ δὴ καὶ Ἀσκληπιῷ πατέρα

μὲν σφᾶς Ἀπόλλωνα ἐπιφημίζειν, θνητὴν δὲ γυναῖκα
οὐδεμίαν μητέρα· Ἀσκληπιὸν μὲν γὰρ ἀέρα γένει τε
ἀνθρώπων εἶναι καὶ πᾶσιν ὁμοίως ζῴοις ἐπιτήδειον
πρὸς ὑγίειαν, Ἀπόλλωνα δὲ ἥλιον, καὶ αὐτὸν ὀρθότατα
Ἀσκληπιῷ πατέρα ἐπονομάζεσθαι, ὅτι ἐς τὸ ἁρμόζον
ταῖς ὥραις ποιούμενος ὁ ἥλιος τὸν δρόμον μεταδίδωσι
καὶ τῷ ἀέρι ὑγιείας. ἐγὼ δὲ ἀποδέχεσθαι μὲν τὰ εἰρη-
μένα, οὐδὲν δέ τι Φοινίκων μᾶλλον ἢ καὶ Ἑλλήνων
ἔφην τὸν λόγον, ἐπεὶ καὶ ἐν Τιτάνῃ τῆς Σικυωνίων
τὸ αὐτὸ ἄγαλμα Ὑγείαν τε ὀνομάζεσθαι καὶ † παιδὶ ἦν
δῆλα ὡς τὸν ἡλιακὸν δρόμον ἐπὶ γῆς ὑγίειαν ποιοῦντα
ἀνθρώποις.
Αἰγιεῦσι δὲ Ἀθηνᾶς τε ναὸς καὶ Ἥρας ἐστὶν ἄλσος.
Ἀθηνᾶς μὲν δὴ δύο ἀγάλματα λευκοῦ λίθου· τῆς δὲ
Ἥρας τὸ ἄγαλμα ὅτι μὴ γυναιξίν, ἣ ἂν τὴν ἱερωσύνην
ἔχῃ, ἄλλῳ γε δὴ οὐδενὶ ἔστι θεάσασθαι. Διονύσου
δὲ πρὸς τῷ θεάτρῳ πεποίηταί σφισιν ἱερὸν καὶ ἄγαλμα,
οὐκ ἔχων πω γένεια. ἔστι δὲ καὶ Διὸς ἐπίκλησιν
Σωτῆρος ἐν τῇ ἀγορᾷ τέμενος καὶ ἀγάλματα ἐσελθόν

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης Graeciae descriptio

βιβ. 7, τμ. 26, τμ. 12, γρ. 5

ἐστιν· ἡ μὲν χαλκοῦ πεποίηται, βέλος δὲ ἐκ φαρέτρας

λαμβάνουσα· τῷ Διονύσῳ δὲ ὑπὸ κινναβάρεως τὸ
ἄγαλμά ἐστιν ἐπηνθισμένον. ἐς δὲ τὸ ἐπίνειον κατα-
βᾶσιν ἐξ Αἰγείρας καὶ αὖθις ἐς τὰ πρόσω βαδίζουσιν
ἔστιν ἐν δεξιᾷ τῆς ὁδοῦ τὸ ἱερὸν τῆς Ἀγροτέρας, ἔνθα
τὴν αἶγα ὀκλάσαι λέγουσιν.
τῆς δὲ Αἰγειρατῶν ἔχονται Πελληνεῖς· πρὸς Σι-
κυῶνος δὲ οὗτοι καὶ μοίρας τῆς Ἀργολίδος Ἀχαιῶν
οἰκοῦσιν ἔσχατοι. τὸ δὲ ὄνομα ἐγένετο τῇ πόλει
λόγῳ μὲν τῷ Πελληνέων ἀπὸ Πάλλαντος, τῶν Τιτά-
νων δὲ καὶ Πάλλαντα εἶναι λέγουσι, δόξῃ δὲ τῇ
Ἀργείων ἀπὸ ἀνδρὸς Ἀργείου Πέλληνος· Φόρβαντος
δὲ εἶναι τοῦ Τριόπα παῖδα αὐτὸν λέγουσιν. Αἰγείρας δὲ ἐν τῷ μεταξὺ καὶ
Πελλήνης πόλισμα ὑπήκοον
Σικυωνίων Δονοῦσσα καλουμένη ἐγένετο μὲν ὑπὸ τῶν
Σικυωνίων ἀνάστατος, μνημονεύειν δὲ καὶ Ὅμηρον
ἐν καταλόγῳ τῶν σὺν Ἀγαμέμνονί φασιν αὐτῆς ποιή-
σαντα ἔπος
 78

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης Graeciae descriptio

βιβ. 7, τμ. 27, τμ. 11, γρ. 8

ἀφικομένων ἐς τὸ ἱερὸν τῶν ἀνδρῶν, αἱ γυναῖκές τε

ἐς αὐτοὺς καὶ ἀνὰ μέρος ἐς τὰς γυναῖκας οἱ ἄνδρες
γέλωτί τε ἐς ἀλλήλους χρῶνται καὶ σκώμμασιν. ἀπω-
τέρω δὲ οὐ πολὺ ἀπὸ τοῦ Μυσαίου ἱερόν ἐστιν Ἀσκλη-
πιοῦ καλούμενον Κῦρος, καὶ ἰάματα ἀνθρώποις παρὰ
τοῦ θεοῦ γίνεται. ὕδωρ δὲ καὶ ἐνταῦθα ἀνέδην ἐστί,
καὶ ἐπὶ τῇ μεγίστῃ τῶν πηγῶν τοῦ Ἀσκληπιοῦ τὸ
ἄγαλμα ἵδρυται. ποταμοὶ δὲ ἐκ τῶν ὀρῶν κατέρχονται
τῶν ὑπὲρ τὴν Πελλήνην, πρὸς μὲν Αἰγείρας καλού-
μενος Κριός· ἔχειν δὲ αὐτὸν τὸ ὄνομα ἀπὸ Τιτᾶνος
Κριοῦ· Κριὸς δὲ καὶ ἄλλος ὠνόμασται ποταμός, ὃς
ἀρχόμενος ἐκ Σιπύλου τοῦ ὄρους ἐς τὸν Ἕρμον κάτεισι.
καθότι δὲ Πελληνεῦσιν ὅροι τῆς χώρας πρὸς Σικυω-
νίους εἰσί, κατὰ τοῦτο ποταμός σφισι Σύθας, ἔσχατος
ποταμῶν τῶν Ἀχαϊκῶν, ἐς τὴν Σικυωνίαν ἐκδίδωσι
θάλασσαν.

Παυσανίας Ελλάδας περιήγησης Graeciae descriptio

βιβ. 8, τμ. 37, τμ. 5, γρ. 4

ἐπὶ τοῖς γόνασιν ἔχει, τῆς δὲ ἔχεται τῇ δεξιᾷ τῆς κίστης.

τοῦ θρόνου δὲ ἑκατέρωθεν Ἄρτεμις μὲν παρὰ τὴν Δή-
μητρα ἕστηκεν ἀμπεχομένη δέρμα ἐλάφου καὶ ἐπὶ τῶν
ὤμων φαρέτραν ἔχουσα, ἐν δὲ ταῖς χερσὶ τῇ μὲν λαμ-
πάδα ἔχει, τῇ δὲ δράκοντας δύο. παρὰ δὲ τὴν Ἄρτε-
μιν κατάκειται κύων, οἷαι θηρεύειν εἰσὶν ἐπιτήδειοι.
πρὸς δὲ τῆς Δεσποίνης τῷ ἀγάλματι ἕστηκεν Ἄνυτος
σχῆμα ὡπλισμένου παρεχόμενος· φασὶ δὲ οἱ περὶ τὸ
ἱερὸν τραφῆναι τὴν Δέσποιναν ὑπὸ τοῦ Ἀνύτου, καὶ
εἶναι τῶν Τιτάνων καλουμένων καὶ τὸν Ἄνυτον. Τιτᾶ-
νας δὲ πρῶτος ἐς ποίησιν ἐσήγαγεν Ὅμηρος, θεοὺς
εἶναι σφᾶς ὑπὸ τῷ καλουμένῳ Ταρτάρῳ, καὶ ἔστιν ἐν
Ἥρας ὅρκῳ τὰ ἔπη· παρὰ δὲ Ὁμήρου Ὀνομάκριτος
παραλαβὼν τῶν Τιτάνων τὸ ὄνομα Διονύσῳ τε συνέ-
θηκεν ὄργια καὶ εἶναι τοὺς Τιτᾶνας τῷ Διονύσῳ τῶν
παθημάτων ἐποίησεν αὐτουργούς. τὰ μὲν δὴ ἐς τὸν
 79

Ἄνυτον ὑπὸ Ἀρκάδων λέγεται· Δήμητρος δὲ Ἄρτεμιν

θυγατέρα εἶναι καὶ οὐ Λητοῦς, ὄντα Αἰγυπτίων τὸν
λόγον Αἰσχύλος ἐδίδαξεν Εὐφορίωνος τοὺς Ἕλληνας.
τὰ δὲ ἐς Κούρητας –

Septuaginta, Regnorum ii (Samuelis ii in textu Masoretico)

τμ. 5, τμ. 18, γρ. 2

καὶ Εβεαρ καὶ Ελισους καὶ Ναφεκ καὶ Ιεφιες

καὶ
Ελισαμα καὶ Ελιδαε καὶ Ελιφαλαθ,
Σαμαε, Ιεσσιβαθ, Ναθαν,
Γαλαμααν, Ιεβααρ, Θεησους, Ελφαλατ, Ναγεδ, Ναφεκ, Ιαναθα, Λεα-
σαμυς, Βααλιμαθ, Ελιφαλαθ.
Καὶ ἤκουσαν ἀλλόφυλοι ὅτι κέχρισται Δαυιδ βασιλεὺς ἐπὶ Ισρα-
ηλ, καὶ ἀνέβησαν πάντες οἱ ἀλλόφυλοι ζητεῖν τὸν Δαυιδ· καὶ
ἤκουσεν Δαυιδ καὶ κατέβη εἰς τὴν περιοχήν.
καὶ οἱ ἀλλόφυλοι
παραγίνονται καὶ συνέπεσαν εἰς τὴν κοιλάδα τῶν Τιτάνων.
καὶ
ἠρώτησεν Δαυιδ διὰ κυρίου λέγων Εἰ ἀναβῶ πρὸς τοὺς ἀλλοφύ-
λους καὶ παραδώσεις αὐτοὺς εἰς τὰς χεῖράς μου; καὶ εἶπεν κύριος
πρὸς Δαυιδ Ἀνάβαινε, ὅτι παραδιδοὺς παραδώσω τοὺς ἀλλοφύλους
εἰς τὰς χεῖράς σου.
καὶ ἦλθεν Δαυιδ ἐκ τῶν ἐπάνω διακοπῶν
καὶ ἔκοψεν τοὺς ἀλλοφύλους ἐκεῖ, καὶ εἶπεν Δαυιδ Διέκοψεν κύριος
τοὺς ἐχθρούς μου τοὺς ἀλλοφύλους ἐνώπιον ἐμοῦ ὡς διακόπτεται
ὕδατα· διὰ τοῦτο ἐκλήθη τὸ ὄνομα τοῦ τόπου ἐκείνου Ἐπάνω
διακοπῶν.

Septuaginta, Regnorum ii (Samuelis ii in textu Masoretico) τμ. 5, τμ.

22, γρ. 3

εἰς τὰς χεῖράς σου.

καὶ ἦλθεν Δαυιδ ἐκ τῶν ἐπάνω διακοπῶν
καὶ ἔκοψεν τοὺς ἀλλοφύλους ἐκεῖ, καὶ εἶπεν Δαυιδ Διέκοψεν κύριος
τοὺς ἐχθρούς μου τοὺς ἀλλοφύλους ἐνώπιον ἐμοῦ ὡς διακόπτεται
ὕδατα· διὰ τοῦτο ἐκλήθη τὸ ὄνομα τοῦ τόπου ἐκείνου Ἐπάνω
 80

διακοπῶν.
καὶ καταλιμπάνουσιν ἐκεῖ τοὺς θεοὺς αὐτῶν, καὶ ἐλά-
βοσαν αὐτοὺς Δαυιδ καὶ οἱ ἄνδρες οἱ μετ' αὐτοῦ. –
καὶ προς-
έθεντο ἔτι ἀλλόφυλοι τοῦ ἀναβῆναι καὶ συνέπεσαν ἐν τῇ κοιλάδι
τῶν Τιτάνων.
καὶ ἐπηρώτησεν Δαυιδ διὰ κυρίου, καὶ εἶπεν κύριος
Οὐκ ἀναβήσει εἰς συνάντησιν αὐτῶν, ἀποστρέφου ἀπ' αὐτῶν καὶ
παρέσει αὐτοῖς πλησίον τοῦ κλαυθμῶνος·
καὶ ἔσται ἐν τῷ ἀκοῦ-
σαί σε τὴν φωνὴν τοῦ συγκλεισμοῦ τοῦ ἄλσους τοῦ κλαυθμῶνος,
τότε καταβήσει πρὸς αὐτούς, ὅτι τότε ἐξελεύσεται κύριος ἔμπρο-
σθέν σου κόπτειν ἐν τῷ πολέμῳ τῶν ἀλλοφύλων.

Septuaginta, Judith τμ. 16, τμ. 6, γρ. 2

ὧν τὸ πλῆθος αὐτῶν ἐνέφραξεν χειμάρρους,

καὶ ἡ ἵππος αὐτῶν ἐκάλυψεν βουνούς·
εἶπεν ἐμπρήσειν τὰ ὅριά μου
καὶ τοὺς νεανίσκους μου ἀνελεῖν ἐν ῥομφαίᾳ
καὶ τὰ θηλάζοντά μου θήσειν εἰς ἔδαφος
καὶ τὰ νήπιά μου δώσειν εἰς προνομὴν
καὶ τὰς παρθένους μου σκυλεῦσαι.
κύριος παντοκράτωρ ἠθέτησεν αὐτοὺς
ἐν χειρὶ θηλείας.
οὐ γὰρ ὑπέπεσεν ὁ δυνατὸς αὐτῶν ὑπὸ νεανίσκων,
οὐδὲ υἱοὶ Τιτάνων ἐπάταξαν αὐτόν,
οὐδὲ ὑψηλοὶ Γίγαντες ἐπέθεντο αὐτῷ,
ἀλλὰ Ιουδιθ θυγάτηρ Μεραρι
ἐν κάλλει προσώπου αὐτῆς παρέλυσεν αὐτόν,
ἐξεδύσατο γὰρ στολὴν χηρεύσεως αὐτῆς
εἰς ὕψος τῶν πονούντων ἐν Ισραηλ,
ἠλείψατο τὸ πρόσωπον αὐτῆς ἐν μυρισμῷ
καὶ ἐδήσατο τὰς τρίχας αὐτῆς ἐν μίτρᾳ
καὶ ἔλαβεν στολὴν λινῆν εἰς ἀπάτην αὐτοῦ·
τὸ σανδάλιον αὐτῆς ἥρπασεν ὀφθαλμὸν αὐτοῦ,
καὶ τὸ κάλλος αὐτῆς ᾐχμαλώτισεν ψυχὴν αὐτοῦ,

Pseudo-Γαληνός ιατρός De succedaneis liber Τόμ. 19, σελ. 727, γρ. 5

ἀντὶ βουτύρου, γάλακτος βοείου ἐπίπαγος.

 81

ἀντὶ βρυωνίας, ἀσάρου ῥίζα.

ἀντὶ βρυττίας πίσσης, ἡ κοινὴ ἑψέσθω μετ' ὄξους.

Γ.
Ἀντὶ γεντιανῆς, ἑλένιον ἢ πετροσελίνου ῥίζα.
ἀντὶ γεντιανῆς ῥίζης, σελίνου ἀρωματικοῦ ῥίζα, ὑπάρχει δὲ
τὸ πετροσέλινον ἢ ῥαίδον, ἔστι δὲ τὸ ἑλένιον.
ἀντὶ γῆς ἁπαλῆς ἢ ἀμπελίτιδος, μολυβδαίνα.
ἀντὶ γῆς ἀστέρος, Γῆ κιμωλία.
ἀντὶ γῆς Ἐρετριάδος, τίτανος Θηβαϊκός.
ἀντὶ γῆς Κρητικῆς, Γῆ ἐρετριάς.
ἀντὶ γῆς Μεγάρας, ἀλόης ἄχνη.
ἀντὶ γῆς Σαμίας, λευκογράφις Αἰγυπτία.
ἀντὶ γλήχωνος, ὕσσωπον.
ἀντὶ γλυκυῤῥίζης χυλοῦ, συκαμίνου χυλὸς ἢ γλυκοκαλάμου
χυλός.

Julius Pollux Gramm., Onomasticon βιβ. 2, τμ. 110, γρ. 5

γλωσσον τὸν δύσφημον, καὶ (Aristoph Lysistr 37) ‘οὐκ ἐπιγλωττή-

σομαι’ ἤγουν οὐ λοιδορήσομαι. γλώττας δὲ τὰς τῶν ὑποδη-
μάτων ἔλεγον, ὡς Αἰσχίνης ὁ Σωκρατικός. ἀλλὰ καὶ τὰς
ποιητικὰς φωνὰς γλώττας ἐκάλουν, ὡς Ἀριστοφάνης (frg 222 Ko)·
πρὸς ταύτας δ' αὖ λέξον Ὁμήρου γλώττας, τί †καλεῖται† κό-
ρυμβα.
καὶ γλώσσης χαρακτῆρας ὡς Ἡρόδοτος (I 142 et saep), καὶ γλῶτταν
Ἑλλάδα ἢ βάρβαρον, Περσίδα ἢ Ἀτθίδα, καὶ καθ' ἕκαστον ἔθνος
καὶ πόλιν. καὶ ἀπὸ γλώττης εἰπεῖν τὸ ἀπὸ μνήμης καὶ μὴ τὰ
γεγραμμένα. τὸ δὲ ἐπιγινόμενον τῇ γλώττῃ ἑλκύδριον ὀλο-
φλυκτὶς καλεῖται ἐν τοῖς Τιτανόπασι τοῖς Μυρτίλου (I frg 3 Ko).
ἀπὸ δὲ γεύσεως γεύσασθαι, ἄγευστος, γεῦμα, γευστήριον. κρίνειν
χυμοὺς ὀξεῖς, δριμεῖς, ὀδαξητικούς, πικρούς, ἁλμυρούς, ἁλυκούς –
Πλάτων γὰρ καὶ τῷ ἁλυκῷ ὀνόματι ἐν Τιμαίῳ (65 D) κέχρηται –
δυσχερεῖς, ἀηδεῖς, γλυκεῖς, ἡδεῖς, εὐμενεῖς, ἐκλυσσῶντας. ἀπὸ δὲ
φωνῆς φώνημα, εὔφωνος, ἄφωνος, ἔμφωνος· Φίλιστος (FHG
I 62) δὲ καὶ δίφωνον λέγει. φώνησις, ἐπιφώνησις. σμικρόφωνος,
μεγαλόφωνος, λαμπρόφωνος καὶ ὡς Δημοσθένης (XVIII 313) λαμ-
προφωνότατος, δύσφωνος, ἰσχνόφωνος, πολύφωνος, ἡδύφωνος, χαλκό-
φωνος, βαρβαρόφωνος, βαρύφωνος, ὁμόφωνος, γυναικόφωνος
ὡς Ἀριστοφάνης (Thesm 192), καὶ στενόφωνον ὄργανόν τι,
 82

Julius Pollux Gramm., Onomasticon βιβ. 4, τμ. 142, γρ. 4

ἡ δ' ἑτέρα κούριμος παρθένος τἆλλα ὁμοία πλὴν τῆς διακρίσεως καὶ
τῶν κύκλῳ βοστρύχων, ὡς ἐκ πολλοῦ δυστυχοῦσα. ἡ δὲ κόρη νεαρὸν
πρόσωπον, οἵα ἂν Δανάη γένοιτο ἢ ἄλλη παιδίσκη. τὰ δ' ἔκ-
σκευα πρόσωπα Ἀκταίων ἐστὶ κερασφόρος, ἢ Φινεὺς τυφλός, ἢ
Θάμυρις τὸν μὲν ἔχων γλαυκὸν ὀφθαλμὸν τὸν δὲ μέλανα, ἢ Ἄργος
πολυόφθαλμος, ἢ Εὐίππη ἡ Χείρωνος ὑπαλλαττομένη εἰς ἵππον παρ'
Εὐριπίδῃ, ἢ Τυρὼ πελιδνὴ τὰς παρειὰς παρὰ Σοφοκλεῖ – τοῦτο
δ' ὑπὸ τῆς μητρυιᾶς Σιδηροῦς πληγαῖς πέπονθεν – ἢ Ἀχιλλεὺς
ἐπὶ Πατρόκλῳ ἄκομος, ἢ Ἀμυμώνη, ἢ ποταμὸς ἢ ὄρος, ἢ Γοργώ, ἢ
Δίκη ἢ Θάνατος ἢ Ἐρινὺς ἢ Λύσσα ἢ Οἶστρος ἢ Ὕβρις, ἢ Κένταυρος
ἢ Τιτὰν ἢ Γίγας ἢ Ἰνδὸς ἢ Τρίτων, τάχα δὲ καὶ Πόλις καὶ †Πρίαμος
καὶ Πειθὼ καὶ Μοῦσαι καὶ Ὧραι καὶ Μιθάκου Νύμφαι καὶ Πλειάδες
καὶ Ἀπάτη καὶ Μέθη καὶ Ὄκνος καὶ Φθόνος.
ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἂν εἴη καὶ κωμικά, σατυρικὰ δὲ πρόσωπα
Σάτυρος πολιός, Σάτυρος γενειῶν, Σάτυρος ἀγένειος, Σειληνὸς πάπ-
πος. τἆλλα ὅμοια τὰ πρόσωπα, πλὴν ὅσοις ἐκ τῶν ὀνομάτων αἱ
παραλλαγαὶ δηλοῦνται, ὥσπερ καὶ ὁ Παπποσείληνος τὴν ἰδέαν ἐστὶ
θηριωδέστερος.
τὰ δὲ κωμικὰ πρόσωπα τὰ μὲν τῆς παλαιᾶς κωμῳδίας ὡς τὸ

Claudius Aelianus Soph., Fragmenta Fragment 89, γρ. 6

De Euphronio.

ἀνὴρ Εὐφρόνιος, κακοδαίμων ἀνήρ, καὶ ἔχαιρεν

ἐπὶ ταῖς Ἐπικούρου φλυαρίαις καὶ ἐξ ἐκείνων κακὰ
εἰρύσατο δύο, ἄθεος τε καὶ ἀκόλαστος εἶναι.
ὃ δὲ ἐν τοσούτῳ κακῷ ὢν οὐκ ἐπελάθετο τῆς
βδελυρᾶς ἐκείνης καὶ ἀθέου συγγραφῆς, ἣν ὁ Γαρ-
γήττιος, ὥσπερ οὖν τὰ ἐκ Τιτανικῶν σπερμάτων
φύντα, τῷ βίῳ τῶν ἀνθρώπων κηλῖδα προσετρίψατο.
ὃ δὲ ἀθλίως νόσῳ (περιπνευμονίαν καλοῦσιν
Ἀσκληπιαδῶν παῖδες αὐτήν) πιεζόμενος τὰ μὲν πρῶτα
ἐδεῖτο τῆς ἀνθρώπων ἰατρικῆς καὶ ἐκείνων ἤρτητο.
τῆς τῶν ἰατρῶν ἐπιστήμης βιαιότερον ἦν τὸ νό-
σημα.

Pseudo-Apollodorus Myth., Bibliotheca (sub nomine Apollodori)

τμ. 1, τμ. 2, γρ. 4
 83

Οὐρανὸς πρῶτος τοῦ παντὸς ἐδυνάστευσε κόσμου.

γήμας δὲ Γῆν ἐτέκνωσε πρώτους τοὺς ἑκατόγχειρας
προσαγορευθέντας, Βριάρεων Γύην Κόττον, οἳ μεγέθει
τε ἀνυπέρβλητοι καὶ δυνάμει καθειστήκεσαν, χεῖρας μὲν
ἀνὰ ἑκατὸν κεφαλὰς δὲ ἀνὰ πεντήκοντα ἔχοντες. μετὰ
τούτους δὲ [αὐτῷ τεκνοῖ Γῆ] Κύκλωπας, Ἄργην Στερό-
πην Βρόντην, ὧν ἕκαστος εἶχεν ἕνα ὀφθαλμὸν ἐπὶ τοῦ
μετώπου. ἀλλὰ τούτους μὲν Οὐρανὸς δήσας εἰς Τάρ-
ταρον ἔρριψε (τόπος δὲ οὗτος ἐρεβώδης ἐστὶν ἐν Ἅιδου,
τοσοῦτον ἀπὸ γῆς ἔχων διάστημα ὅσον ἀπ' οὐρανοῦ
γῆ), τεκνοῖ δὲ αὖθις ἐκ Γῆς παῖδας μὲν τοὺς Τιτᾶνας
προσαγορευθέντας, Ὠκεανὸν Κοῖον Ὑπερίονα Κρεῖον
Ἰαπετὸν καὶ νεώτατον ἁπάντων Κρόνον, θυγατέρας δὲ
τὰς κληθείσας Τιτανίδας, Τηθὺν Ῥέαν Θέμιν Μνημοσύνην Φοίβην
Διώνην Θείαν.
ἀγανακτοῦσα δὲ Γῆ ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τῶν εἰς Τάρ-
ταρον ῥιφέντων παίδων πείθει τοὺς Τιτᾶνας ἐπιθέσθαι
τῷ πατρί, καὶ δίδωσιν ἀδαμαντίνην ἅρπην Κρόνῳ. οἱ
δὲ Ὠκεανοῦ χωρὶς ἐπιτίθενται, καὶ Κρόνος ἀποτεμὼν
τὰ αἰδοῖα τοῦ πατρὸς εἰς τὴν θάλασσαν ἀφίησιν. ἐκ δὲ
τῶν σταλαγμῶν τοῦ ῥέοντος αἵματος ἐρινύες ἐγένοντο,

Pseudo-Apollodorus Myth., Bibliotheca (sub nomine Apollodori)

τμ. 1, τμ. 6, γρ. 5

τὸν παῖδα ἔτρεφον τῷ τῆς Ἀμαλθείας γάλακτι, οἱ δὲ

Κούρητες ἔνοπλοι ἐν τῷ ἄντρῳ τὸ βρέφος φυλάσσοντες
τοῖς δόρασι τὰς ἀσπίδας συνέκρουον, ἵνα μὴ τῆς τοῦ
παιδὸς φωνῆς ὁ Κρόνος ἀκούσῃ. Ῥέα δὲ λίθον σπαρ-
γανώσασα δέδωκε Κρόνῳ καταπιεῖν ὡς τὸν γεγεννη-
μένον παῖδα.
ἐπειδὴ δὲ Ζεὺς ἐγενήθη τέλειος, λαμβάνει Μῆτιν
τὴν Ὠκεανοῦ συνεργόν, ἣ δίδωσι Κρόνῳ καταπιεῖν φάρ-
μακον, ὑφ' οὗ ἐκεῖνος ἀναγκασθεὶς πρῶτον μὲν ἐξεμεῖ
τὸν λίθον, ἔπειτα τοὺς παῖδας οὓς κατέπιε· μεθ' ὧν
Ζεὺς τὸν πρὸς Κρόνον καὶ Τιτᾶνας ἐξήνεγκε πόλεμον.
μαχομένων δὲ αὐτῶν ἐνιαυτοὺς δέκα ἡ Γῆ τῷ Διὶ
ἔχρησε τὴν νίκην, τοὺς καταταρταρωθέντας ἂν ἔχῃ συμ-
μάχους· ὁ δὲ τὴν φρουροῦσαν αὐτῶν τὰ δεσμὰ Κάμπην
ἀποκτείνας ἔλυσε. καὶ Κύκλωπες τότε Διὶ μὲν διδόασι
βροντὴν καὶ ἀστραπὴν καὶ κεραυνόν, Πλούτωνι δὲ κυ-
 84

νέην, Ποσειδῶνι δὲ τρίαιναν· οἱ δὲ τούτοις ὁπλισθέν-

τες κρατοῦσι Τιτάνων, καὶ καθείρξαντες αὐτοὺς ἐν τῷ
Ταρτάρῳ τοὺς ἑκατόγχειρας κατέστησαν φύλακας. αὐτοὶ
δὲ διακληροῦνται περὶ τῆς ἀρχῆς, καὶ λαγχάνει Ζεὺς
μὲν τὴν ἐν οὐρανῷ δυναστείαν, Ποσειδῶν δὲ τὴν ἐν θαλάσσῃ, Πλούτων
δὲ τὴν ἐν Ἅιδου.

Pseudo-Apollodorus Myth., Bibliotheca (sub nomine Apollodori)

τμ. 1, τμ. 8, γρ. 8

δὲ διακληροῦνται περὶ τῆς ἀρχῆς, καὶ λαγχάνει Ζεὺς

μὲν τὴν ἐν οὐρανῷ δυναστείαν, Ποσειδῶν δὲ τὴν ἐν
θαλάσσῃ, Πλούτων δὲ τὴν ἐν Ἅιδου.
ἐγένοντο δὲ Τιτάνων ἔκγονοι Ὠκεανοῦ μὲν καὶ
Τηθύος Ὠκεανίδες, Ἀσία Στὺξ Ἠλέκτρα Δωρὶς Εὐ-
ρυνόμη [Ἀμφιτρίτη] Μῆτις, Κοίου δὲ καὶ Φοίβης
Ἀστερία καὶ Λητώ, Ὑπερίονος δὲ καὶ Θείας Ἠὼς Ἥλιος
Σελήνη, Κρείου δὲ καὶ Εὐρυβίας τῆς Πόντου Ἀστραῖος
Πάλλας Πέρσης, Ἰαπετοῦ δὲ καὶ Ἀσίας Ἄτλας, ὃς ἔχει
τοῖς ὤμοις τὸν οὐρανόν, καὶ Προμηθεὺς καὶ Ἐπι-
μηθεὺς καὶ Μενοίτιος, ὃν κεραυνώσας ἐν τῇ Τιτανομαχίᾳ
Ζεὺς κατεταρτάρωσεν. ἐγένετο δὲ καὶ Κρόνου καὶ
Φιλύρας Χείρων διφυὴς Κένταυρος, Ἠοῦς δὲ καὶ
Ἀστραίου ἄνεμοι καὶ ἄστρα, Πέρσου δὲ καὶ Ἀστερίας
Ἑκάτη, Πάλλαντος δὲ καὶ Στυγὸς Νίκη Κράτος Ζῆλος
Βία. τὸ δὲ τῆς Στυγὸς ὕδωρ ἐκ πέτρας ἐν Ἅιδου ῥέον
Ζεὺς ἐποίησεν ὅρκον, ταύτην αὐτῇ τιμὴν διδοὺς ἀνθ'
ὧν αὐτῷ κατὰ Τιτάνων μετὰ τῶν τέκνων συνεμάχησε.
Πόντου δὲ καὶ Γῆς Φόρκος Θαύμας Νηρεὺς Εὐρυ-
βία Κητώ. Θαύμαντος μὲν οὖν καὶ Ἠλέκτρας Ἶρις
καὶ ἅρπυιαι, Ἀελλὼ καὶ Ὠκυπέτη, Φόρκου δὲ καὶ

Pseudo-Apollodorus Myth., Bibliotheca (sub nomine Apollodori)

τμ. 1, τμ. 34, γρ. 2

Διὸς δὲ Πλούτωνι τὴν Κόρην ἀναπέμψαι κελεύ-

σαντος, ὁ Πλούτων, ἵνα μὴ πολὺν χρόνον παρὰ τῇ μη-
τρὶ καταμείνῃ, ῥοιᾶς ἔδωκεν αὐτῇ φαγεῖν κόκκον. ἡ δὲ
οὐ προϊδομένη τὸ συμβησόμενον κατηνάλωσεν αὐτόν.
καταμαρτυρήσαντος δὲ αὐτῆς Ἀσκαλάφου τοῦ Ἀχέ-
 85

ροντος καὶ Γοργύρας, τούτῳ μὲν Δημήτηρ ἐν Ἅιδου

βαρεῖαν ἐπέθηκε πέτραν, Περσεφόνη δὲ καθ' ἕκαστον
ἐνιαυτὸν τὸ μὲν τρίτον μετὰ Πλούτωνος ἠναγκάσθη
μένειν, τὸ δὲ λοιπὸν παρὰ τοῖς θεοῖς.
περὶ μὲν οὖν Δήμητρος ταῦτα λέγεται· Γῆ δὲ περὶ
Τιτάνων ἀγανακτοῦσα γεννᾷ Γίγαντας ἐξ Οὐρανοῦ,
μεγέθει μὲν σωμάτων ἀνυπερβλήτους, δυνάμει δὲ
ἀκαταγωνίστους, οἳ φοβεροὶ μὲν ταῖς ὄψεσι κατεφαί-
νοντο, καθειμένοι βαθεῖαν κόμην ἐκ κεφαλῆς καὶ γε-
νείων, εἶχον δὲ τὰς βάσεις φολίδας δρακόντων. ἐγέ-
νοντο δέ, ὡς μέν τινες λέγουσιν, ἐν Φλέγραις, ὡς δὲ
ἄλλοι, ἐν Παλλήνῃ. ἠκόντιζον δὲ εἰς οὐρανὸν πέτρας
καὶ δρῦς ἡμμένας. διέφερον δὲ πάντων Πορφυρίων τε
καὶ Ἀλκυονεύς, ὃς δὴ καὶ ἀθάνατος ἦν ἐν ᾗπερ ἐγεν-
νήθη γῇ μαχόμενος. οὗτος δὲ καὶ τὰς Ἡλίου βόας ἐξ
Ἐρυθείας ἤλασε.

Pseudo-Apollodorus Myth., Bibliotheca (sub nomine Apollodori)

τμ. 3, τμ. 97, γρ. 7

νοῦ θυγατρὸς Μελιβοίας, ἢ καθάπερ ἄλλοι λέγουσι νύμ-

φης Κυλλήνης, παῖς Λυκάων ἐγένετο, ὃς βασιλεύων
Ἀρκάδων ἐκ πολλῶν γυναικῶν πεντήκοντα παῖδας ἐγέν-
νησε· Μελαινέα Θεσπρωτὸν Ἕλικα Νύκτιμον Πευκέτιον,
Καύκωνα Μηκιστέα Ὁπλέα Μακαρέα Μάκεδνον, Ὅρον
Πόλιχον Ἀκόντην Εὐαίμονα Ἀγκύορα, Ἀρχεβάτην Καρ-
τέρωνα Αἰγαίωνα Πάλλαντα Εὔμονα, Κάνηθον Πρόθοον
Λίνον Κορέθοντα Μαίναλον, Τηλεβόαν Φύσιον Φάσσον
Φθῖον Λύκιον, Ἁλίφηρον Γενέτορα Βουκολίωνα Σωκλέα
Φινέα, Εὐμήτην Ἁρπαλέα Πορθέα Πλάτωνα Αἵμονα, Κύ-
ναιθον Λέοντα Ἁρπάλυκον Ἡραιέα Τιτάναν, Μαντινέα
Κλείτορα Στύμφαλον Ὀρχομενόν ... οὗτοι πάντας ἀν-
θρώπους ὑπερέβαλλον ὑπερηφανίᾳ καὶ ἀσεβείᾳ. Ζεὺς δὲ
αὐτῶν βουλόμενος τὴν ἀσέβειαν πειρᾶσαι εἰκασθεὶς ἀνδρὶ
χερνήτῃ παραγίνεται. οἱ δὲ αὐτὸν ἐπὶ ξενίᾳ καλέσαν-
τες, σφάξαντες ἕνα τῶν ἐπιχωρίων παῖδα, τοῖς ἱεροῖς
τὰ τούτου σπλάγχνα συναναμίξαντες παρέθεσαν, συμ-
βουλεύσαντος τοῦ πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ Μαινάλου.
Ζεὺς δὲ μυσαχθεὶς τὴν μὲν τράπεζαν ἀνέτρεψεν, ἔνθα
νῦν Τραπεζοῦς καλεῖται ὁ τόπος, Λυκάονα δὲ καὶ τοὺς
τούτου παῖδας ἐκεραύνωσε, χωρὶς τοῦ νεωτάτου Νυκτί
 86

Apollodorus Gramm., Fragmenta Fragment 32, γρ. 1

διαφερόντως ἐν τοῖς περὶ τοῦτο τὸ ὄρος τιμᾶσθαι τὸν

Ἑρμῆν, κἀκεῖθεν σχεῖν τὸ λεχθὲν ἐπίθετον.
Eustath. ex Steph. Byz. v.:
Κυλλήνη, ὄρος Ἀρκαδίας, σταδίων ἐννέα παρὰ πό-
δας ὀγδοήκοντα, ἀπὸ Κυλλήνης Ναΐδος νύμφης.
Ἐν τούτῳ δέ φασι τῷ ὄρει τοὺς κοττύ-
φους λευκοὺς γίγνεσθαι, ἄλλοθι δὲ μηδαμῆ, καὶ φωνὰς
ποικίλας προΐεσθαι· θηρεύεσθαι δὲ πρὸς τὴν σελήνην·
τῆς δὲ ἡμέρας εἴ τις ἐπιχειροίη, σφόδρα δυσθηράτους
εἶναι.
Schol. Sophoclis Oed. Colon. 57: [Τιτὰν Προ-
μηθεὺς] Περὶ τοῦ τὸν Προμηθέα περὶ τὴν Ἀκαδημίαν
καὶ τὸν Κολωνὸν ἱδρῦσθαι, Ἀπολλόδωρος γράφει οὕτω
τῇ π[ερὶ θεῶν?]· «Συντιμᾶται δὲ καὶ ἐν Ἀκαδημίᾳ τῇ
Ἀθηνᾷ, καθάπερ ὁ Ἥφαιστος. Καὶ ἔστιν αὐτῷ πα-
λαιὸν ἵδρυμα, καὶ ναὸς ἐν τῷ τεμένει τῆς θεοῦ.
Δείκνυται δὲ καὶ βάσις ἀρχαία κατὰ τὴν εἴσοδον, ἐν ᾗ
τοῦ τε Προμηθέως ἐστὶ τύπος καὶ τοῦ Ἡφαίστου. Πε-
ποίηται δὲ, ὡς καὶ Λυσιμαχίδης φησὶν, ὁ μὲν Προ-
μηθεὺς πρῶτος καὶ πρεσβύτερος, ἐν δεξιᾷ σκῆπτρον
ἔχων, ὁ δὲ Ἥφαιστος, νέος καὶ δεύτερος·

Artemidorus Onir., Onirocriticon βιβ. 2, τμ. 34, γρ. 27

Νύμφαι καὶ Ἑστία. θαλάσσιοι δὲ νοητοὶ μὲν Ποσειδῶν

καὶ Ἀμφιτρίτη καὶ Νηρεὺς καὶ Νηρηίδες καὶ Λευκοθέα
καὶ Φόρκυς, αἰσθητοὶ δὲ αὐτὴ ἡ Θάλασσα καὶ Κύματα
καὶ Αἰγιαλοὶ Ποταμαί τε καὶ Λίμναι καὶ Νύμφαι καὶ
Ἀχελῷος. χθόνιοι δὲ Πλούτων καὶ Περσεφόνη καὶ Δημή-
τηρ καὶ Κόρη καὶ Ἴακχος καὶ Σάραπις καὶ Ἶσις καὶ Ἄνου-
βις καὶ Ἁρποκράτης καὶ Ἑκάτη ἡ χθονία καὶ Ἐριννύες
καὶ Δαίμονες οἱ περὶ τούτους καὶ Φόβος καὶ Δεῖμος, οὓς ἔνιοι
Ἄρεως υἱεῖς λέγουσιν. αὐτὸν δὲ τὸν Ἄρη πῇ μὲν ἐν τοῖς
ἐπιγείοις πῇ δὲ ἐν τοῖς χθονίοις κατατακτέον. οἱ δὲ πέριξ
τούτων Ὠκεανὸς καὶ Τηθὺς καὶ Κρόνος καὶ Τιτᾶνες καὶ
Φύσις ἡ τῶν ὅλων. εἰ δέ τινα ἄλλον προβαίνων ὁ λόγος
ὑπομνήσει τῶν θεῶν, οὐ παραλείψομεν τὸν περὶ αὐτοῦ
λόγον.
 87

Τούτων δὲ τῶν εἰρημένων θεῶν τοῖς μὲν μέγα δυναμένοις

ἀνδράσι καὶ γυναιξὶν οἱ Ὀλύμπιοι συμφέρουσιν ὁρώμενοι,
τοῖς δὲ μετρίοις οἱ οὐράνιοι, τοῖς δὲ πένησιν οἱ ἐπίγειοι. οἱ
χθόνιοι δὲ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μόνοις τοῖς γεωργοῖς καὶ
τοῖς λανθάνειν πειρωμένοις εἰσὶν ἀγαθοί, καὶ οἱ θαλάσσιοι
καὶ οἱ ποτάμιοι τοῖς ναυτιλλομένοις καὶ τοῖς ἐξ ὕδατος ἢ
δι' ὕδατος ἐργαζομένοις. οἱ δὲ πέριξ τούτων πονηροὶ πᾶσι

Artemidorus Onir., Onirocriticon βιβ. 2, τμ. 39, γρ. 50

αὕτη καὶ θορύβους καὶ πένθη καθ' ἑαυτὴν ὁρωμένη προ-

αγορεύει καὶ τὰ κρυπτὰ ἐλέγχει, γεωργοῖς δέ ἐστιν ἀγαθή·
γῆ γὰρ εἶναι νενόμισται.
Δεῖμος καὶ Φόβος Ἄρεος υἱοὶ καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Ἄρης στρα-
τηγοῖς καὶ στρατιώταις καὶ μονομάχοις καὶ λῃσταῖς καὶ
κυβευταῖς πᾶσι συμφέρουσι. τοῖς δὲ λοιποῖς μάχας καὶ
βλάβας σημαίνουσι· τούτων γάρ εἰσιν αἴτιοι.
Ὠκεανὸς καὶ Τηθὺς φιλοσόφοις καὶ μάντεσι μόνοις ἀγα-
θοί, καθὼς ἤδη εἴρηται· τοῖς δὲ λοιποῖς λύπας ἐπιφέρουσιν
πλὴν τῶν παρὰ τῷ Ὠκεανῷ ἀναστρεφομένων.
Κρόνος καὶ Τιτᾶνες κακούργοις μὲν δεσμὰ σημαίνουσι
καὶ τοὺς ἐπιτιθεμένους τισὶ κωλύουσιν ἀνύσαι, πρὸς δὲ τὰ
λάθρᾳ πρασσόμενά εἰσιν ἀγαθοί. οὔτε δὲ γαμεῖν ἐπιτρέ-
πουσιν οὔτε παῖδας ἐσομένους προαγορεύουσιν.
Ἡ δὲ τῶν ὅλων Φύσις καὶ Εἱμαρμένη καὶ Πρόνοια καὶ
εἴ τι ἄλλο ὄνομα τούτοις ἰσοδυναμεῖ, πᾶσιν ἀγαθὰ προαγο-
ρεύουσι πλὴν τῶν νοσούντων· τούτους δὲ ἀναιροῦσιν, ἐὰν
μὴ εὔφημά τινα λέγωσι. κοινὸν δὲ λόγον ἔχουσιν οἱ θεοὶ
καὶ τὰ ἀγάλματα αὐτῶν. τούτων δὲ τὰ μὲν ἐξ ὕλης πε-
ποιημένα στερεᾶς τε καὶ ἀσήπτου ἀγαθὰ ἂν εἴη, οἷον τὰ ἐκ
χρυσοῦ πεποιημένα ἢ ἀργύρου ἢ χαλκοῦ ἢ ἐλέφαντος ἢ

Clemens Alexandrinus Theol., Protrepticus

τμ. 2, τμ. 17, subτμ. 2, γρ. 3

ἀναστέφουσιν οἱ βάκχοι.
Βούλει καὶ τὰ Φερεφάττης ἀνθολόγια διηγήσωμαί σοι
καὶ τὸν κάλαθον καὶ τὴν ἁρπαγὴν τὴν ὑπὸ Ἀιδωνέως καὶ τὸ
σχίσμα τῆς γῆς καὶ τὰς ὗς τὰς Εὐβουλέως τὰς συγκατα-
ποθείσας ταῖν θεαῖν, δι' ἣν αἰτίαν ἐν τοῖς Θεσμοφορίοις
 88

μεγαρίζοντες χοίρους ἐμβάλλουσιν; Ταύτην τὴν μυθολογίαν

αἱ γυναῖκες ποικίλως κατὰ πόλιν ἑορτάζουσι, Θεσμοφόρια,
Σκιροφόρια, Ἀρρητοφόρια, πολυτρόπως τὴν Φερεφάττης
ἐκτραγῳδοῦσαι ἁρπαγήν. Τὰ γὰρ Διονύσου μυστήρια τέλεον
ἀπάνθρωπα· ὃν εἰσέτι παῖδα ὄντα ἐνόπλῳ κινήσει περιχο-
ρευόντων Κουρήτων, δόλῳ δὲ ὑποδύντων Τιτάνων, ἀπατή-
σαντες παιδαριώδεσιν ἀθύρμασιν, οὗτοι δὴ οἱ Τιτᾶνες
διέσπασαν, ἔτι νηπίαχον ὄντα, ὡς ὁ τῆς Τελετῆς ποιητὴς
Ὀρφεύς φησιν ὁ Θρᾴκιος·
κῶνος καὶ ῥόμβος καὶ παίγνια καμπεσίγυια,
μῆλά τε χρύσεα καλὰ παρ' Ἑσπερίδων λιγυφώνων.
Καὶ τῆσδε ὑμῖν τῆς τελετῆς τὰ ἀχρεῖα σύμβολα οὐκ
ἀχρεῖον εἰς κατάγνωσιν παραθέσθαι· ἀστράγαλος, σφαῖρα,
στρόβιλος, μῆλα, ῥόμβος, ἔσοπτρον, πόκος. Ἀθηνᾶ μὲν οὖν
τὴν καρδίαν τοῦ Διονύσου ὑφελομένη Παλλὰς ἐκ τοῦ πάλλειν
τὴν καρδίαν προσηγορεύθη· οἱ δὲ Τιτᾶνες, οἱ καὶ διέσπασαν, ἔτι
νηπίαχον ὄντα, ὡς ὁ τῆς Τελετῆς ποιητὴς
Ὀρφεύς φησιν ὁ Θρᾴκιος·
κῶνος καὶ ῥόμβος καὶ παίγνια καμπεσίγυια,
μῆλά τε χρύσεα καλὰ παρ' Ἑσπερίδων λιγυφώνων.
Καὶ τῆσδε ὑμῖν τῆς τελετῆς τὰ ἀχρεῖα σύμβολα οὐκ
ἀχρεῖον εἰς κατάγνωσιν παραθέσθαι· ἀστράγαλος, σφαῖρα,
στρόβιλος, μῆλα, ῥόμβος, ἔσοπτρον, πόκος. Ἀθηνᾶ μὲν οὖν
τὴν καρδίαν τοῦ Διονύσου ὑφελομένη Παλλὰς ἐκ τοῦ πάλλειν
τὴν καρδίαν προσηγορεύθη· οἱ δὲ Τιτᾶνες, οἱ καὶ διασπά-
σαντες αὐτόν, λέβητά τινα τρίποδι ἐπιθέντες καὶ τοῦ Διονύσου

Clemens Alexandrinus Theol., Protrepticus τμ. 2, τμ. 18, subτμ. 2,

γρ. 4

Καὶ τῆσδε ὑμῖν τῆς τελετῆς τὰ ἀχρεῖα σύμβολα οὐκ

ἀχρεῖον εἰς κατάγνωσιν παραθέσθαι· ἀστράγαλος, σφαῖρα,
στρόβιλος, μῆλα, ῥόμβος, ἔσοπτρον, πόκος. Ἀθηνᾶ μὲν οὖν
τὴν καρδίαν τοῦ Διονύσου ὑφελομένη Παλλὰς ἐκ τοῦ πάλλειν
τὴν καρδίαν προσηγορεύθη· οἱ δὲ Τιτᾶνες, οἱ καὶ διασπά-
σαντες αὐτόν, λέβητά τινα τρίποδι ἐπιθέντες καὶ τοῦ Διονύσου
ἐμβαλόντες τὰ μέλη, καθήψουν πρότερον· ἔπειτα ὀβελίσκοις
περιπείραντες «ὑπείρεχον Ἡφαίστοιο.» Ζεὺς δὲ ὕστερον
ἐπιφανείς (εἰ θεὸς ἦν, τάχα που τῆς κνίσης τῶν ὀπτωμένων
κρεῶν μεταλαβών, ἧς δὴ τὸ «γέρας λαχεῖν» ὁμολογοῦσιν
ὑμῶν οἱ θεοί) κεραυνῷ τοὺς Τιτᾶνας αἰκίζεται καὶ τὰ μέλη
 89

τοῦ Διονύσου Ἀπόλλωνι τῷ παιδὶ παρακατατίθεται κατα-

θάψαι. Ὃ δέ, οὐ γὰρ ἠπείθησε Διί, εἰς τὸν Παρνασσὸν
φέρων κατατίθεται διεσπασμένον τὸν νεκρόν.
Εἰ θέλεις δ' ἐποπτεῦσαι καὶ Κορυβάντων ὄργια, τὸν
τρίτον ἀδελφὸν ἀποκτείναντες οὗτοι τὴν κεφαλὴν τοῦ νεκροῦ
φοινικίδι ἐπεκαλυψάτην καὶ καταστέψαντε ἐθαψάτην, φέρον-
τες ἐπὶ χαλκῆς ἀσπίδος ὑπὸ τὰς ὑπωρείας τοῦ Ὀλύμπου
(καὶ ταῦτ' ἔστι τὰ μυστήρια, συνελόντι φάναι, φόνοι καὶ
τάφοι). Οἱ δὲ ἱερεῖς οἱ τῶνδε, οὓς Ἀνακτοτελεστὰς οἷς
μέλον καλεῖν καλοῦσι, προσεπιτερατεύονται τῇ συμφορᾷ,

Clemens Alexandrinus Theol., Protrepticus

τμ. 2, τμ. 23, subτμ. 1, γρ. 3

ἦν σιωπωμένη· νυνὶ δὲ τοῖς μυουμένοις πεῖρα τῆς ἀκρασίας

νύξ ἐστι λαλουμένη, καὶ τὸ πῦρ ἐλέγχει τὰ πάθη δᾳδουχού-
μενον. Ἀπόσβεσον, ὦ ἱεροφάντα, τὸ πῦρ· αἰδέσθητι,
δᾳδοῦχε, τὰς λαμπάδας· ἐλέγχει σου τὸν Ἴακχον τὸ φῶς·
ἐπίτρεψον ἀποκρύψαι τῇ νυκτὶ τὰ μυστήρια· σκότει τετι-
μήσθω τὰ ὄργια· τὸ πῦρ οὐχ ὑποκρίνεται, ἐλέγχειν καὶ
κολάζειν κελεύεται.
Ταῦτα τῶν ἀθέων τὰ μυστήρια· ἀθέους δὲ εἰκότως
ἀποκαλῶ τούτους, οἳ τὸν μὲν ὄντως ὄντα θεὸν ἠγνοήκασιν,
παιδίον δὲ ὑπὸ Τιτάνων διασπώμενον καὶ γύναιον πενθοῦν
καὶ μόρια ἄρρητα ὡς ἀληθῶς ὑπ' αἰσχύνης ἀναισχύντως
σέβουσιν, διττῇ ἐνεσχημένοι τῇ ἀθεότητι, προτέρᾳ μέν, καθ'
ἣν ἀγνοοῦσι τὸν θεόν, τὸν ὄντα ὄντως μὴ γνωρίζοντες θεόν,
ἑτέρᾳ δὲ καὶ δευτέρᾳ ταύτῃ πλάνῃ τοὺς οὐκ ὄντας ὡς ὄντας
νομίζοντες καὶ θεοὺς τούτους ὀνομάζοντες τοὺς οὐκ ὄντως
ὄντας, μᾶλλον δὲ οὐδὲ ὄντας, μόνου δὲ τοῦ ὀνόματος τετυχη-
κότας. Διὰ τοῦτό τοι καὶ ὁ ἀπόστολος διελέγχει ἡμᾶς «Καὶ
ἦτε ξένοι» λέγων «τῶν διαθηκῶν τῆς ἐπαγγελίας, ἐλπίδα
μὴ ἔχοντες καὶ ἄθεοι ἐν τῷ κόσμῳ».

Clemens Alexandrinus Theol., Protrepticus τμ. 2, τμ. 28, subτμ. 2,

γρ. 5

παρεγγυᾷ δὲ καὶ ἡ ἀλήθεια, γυμνοῦσα τῶν καταπληκτικῶν

τουτωνὶ καὶ ἐκπληκτικῶν προσωπείων τὸν ὄχλον τῶν θεῶν,
συνωνυμίαις τισὶ τὰς δοξοποιίας διελέγχουσα.
Αὐτίκα γοῦν εἰσὶν οἳ τρεῖς τοὺς Ζῆνας ἀναγράφουσιν,
τὸν μὲν Αἰθέρος ἐν Ἀρκαδίᾳ, τὼ δὲ λοιπὼ τοῦ Κρόνου
παῖδε, τούτοιν τὸν μὲν ἐν Κρήτῃ, θάτερον δὲ ἐν Ἀρκαδίᾳ
 90

πάλιν. Εἰσὶ δὲ οἳ πέντε Ἀθηνᾶς ὑποτίθενται, τὴν μὲν

Ἡφαίστου, τὴν Ἀθηναίαν· τὴν δὲ Νείλου, τὴν Αἰγυπτίαν·
τρίτην τοῦ Κρόνου, τὴν πολέμου εὑρέτιν· τετάρτην τὴν
Διός, ἣν Μεσσήνιοι Κορυφασίαν ἀπὸ τῆς μητρὸς ἐπικεκλή-
κασιν· ἐπὶ πᾶσι τὴν Πάλλαντος καὶ Τιτανίδος τῆς Ὠκεανοῦ,
ἣ τὸν πατέρα δυσσεβῶς καταθύσασα τῷ πατρῴῳ κεκόσμηται
δέρματι ὥσπερ κῳδίῳ. Ναὶ μὴν Ἀπόλλωνα ὁ μὲν Ἀριστο-
τέλης πρῶτον Ἡφαίστου καὶ Ἀθηνᾶς (ἐνταῦθα δὴ οὐκέτι
παρθένος ἡ Ἀθηνᾶ), δεύτερον ἐν Κρήτῃ τὸν Κύρβαντος,
τρίτον τὸν Διὸς καὶ τέταρτον τὸν Ἀρκάδα τὸν Σιληνοῦ·
Νόμιος οὗτος κέκληται παρὰ Ἀρκάσιν· ἐπὶ τούτοις τὸν
Λίβυν καταλέγει τὸν Ἄμμωνος· ὁ δὲ Δίδυμος ὁ γραμμα-
τικὸς τούτοις ἕκτον ἐπιφέρει τὸν Μάγνητος. Πόσοι δὲ καὶ
νῦν Ἀπόλλωνες, ἀναρίθμητοι θνητοὶ καὶ ἐπίκηροί τινες

Clemens Alexandrinus Theol., Stromata

βιβ. 1, τμ. 15, τμ. 73, subτμ. 3, γρ. 3

καλουμένων δακτύλων σοφούς τινας πρώτους γενέσθαι λέγουσιν, εἰς

οὓς ἥ τε τῶν Ἐφεσίων λεγομένων γραμμάτων καὶ ἡ τῶν κατὰ μου-
σικὴν εὕρεσις ῥυθμῶν ἀναφέρεται· δι' ἣν αἰτίαν οἱ παρὰ τοῖς μουσι-
κοῖς δάκτυλοι τὴν προσηγορίαν εἰλήφασι. Φρύγες δὲ ἦσαν καὶ
βάρβαροι οἱ Ἰδαῖοι δάκτυλοι. Ἡρόδωρος δὲ τὸν Ἡρακλέα μάντιν καὶ
φυσικὸν γενόμενον ἱστορεῖ παρὰ Ἄτλαντος τοῦ βαρβάρου τοῦ Φρυγὸς
διαδέχεσθαι τοὺς τοῦ κόσμου κίονας, αἰνιττομένου τοῦ μύθου τὴν
τῶν οὐρανίων ἐπιστήμην μαθήσει διαδέχεσθαι. ὁ δὲ Βηρύτιος
Ἕρμιππος Χείρωνα τὸν Κένταυρον σοφὸν καλεῖ, ἐφ' οὗ καὶ ὁ τὴν
Τιτανομαχίαν γράψας φησίν, ὡς πρῶτος οὗτος
εἴς τε δικαιοσύνην θνητῶν γένος ἤγαγε[ν] δείξας
ὅρκους καὶ θυσίας ἱλαρὰς καὶ σχήματα Ὀλύμπου.
παρὰ τούτῳ Ἀχιλλεὺς παιδεύεται ὁ ἐπ' Ἴλιον στρατεύσας, Ἱππὼ δὲ
ἡ θυγάτηρ τοῦ Κενταύρου συνοικήσασα Αἰόλῳ ἐδιδάξατο αὐτὸν τὴν
φυσικὴν θεωρίαν, τὴν πάτριον ἐπιστήμην. μαρτυρεῖ καὶ Εὐριπίδης
περὶ τῆς Ἱπποῦς ὧδέ πως·

Clemens Alexandrinus Theol., Stromata βιβ. 1, τμ. 16, τμ. 80,

subτμ. 3, γρ. 2

Δαναὸν γίνεται ἑνδεκάτῃ ἄνωθεν ἀπὸ Ἰνάχου καὶ Μωσέως γενεᾷ,

ὡς ὀλίγον ὑποβάντες δείξομεν. Λυκοῦργος δὲ μετὰ πολλὰ τῆς Ἰλίου
ἁλώσεως γεγονὼς ἔτη πρὸ τῶν ὀλυμπιάδων ἔτεσιν ἑκατὸν [πεντή-
 91

κοντα] νομοθετεῖ Λακεδαιμονίοις· Σόλωνος γὰρ τοὺς χρόνους προ-

ειρήκαμεν. Δράκων δὲ ὁ καὶ αὐτὸς νομοθέτης περὶ τὴν τριακοστὴν
καὶ ἐνάτην ὀλυμπιάδα γεγονὼς εὑρίσκεται. Ἀντίλοχος δὲ αὖ ὁ τοὺς
ἵστορας πραγματευσάμενος ἀπὸ τῆς Πυθαγόρου ἡλικίας ἐπὶ τὴν Ἐπι-
κούρου τελευτήν, γαμηλιῶνος δὲ δεκάτῃ ἱσταμένου γενομένην, ἔτη
φέρει τὰ πάντα τριακόσια δώδεκα. ἔτι φασὶ τὸ ἡρῷον τὸ ἑξάμετρον
Φανοθέαν τὴν γυναῖκα Ἰκαρίου, οἳ δὲ Θέμιν μίαν τῶν Τιτανίδων
εὑρεῖν. Δίδυμος δ' ἐν τῷ περὶ Πυθαγορικῆς φιλοσοφίας Θεανὼ τὴν
Κροτωνιᾶτιν πρώτην γυναικῶν φιλοσοφῆσαι καὶ ποιήματα γράψαι
ἱστορεῖ.
Ἡ μὲν οὖν Ἑλληνικὴ φιλοσοφία, ὡς μέν τινες, κατὰ περίπτωσιν
ἐπήβολος τῆς ἀληθείας ἁμῇ γέ πῃ, ἀμυδρῶς δὲ καὶ οὐ πάσης, γίνεται·
ὡς δὲ ἄλλοι βούλονται, ἐκ τοῦ διαβόλου τὴν κίνησιν ἴσχει. ἔνιοι δὲ
δυνάμεις τινὰς ὑποβεβηκυίας ἐμπνεῦσαι τὴν πᾶσαν φιλοσοφίαν ὑπει-
λήφασιν. ἀλλ' εἰ καὶ μὴ καταλαμβάνει ἡ Ἑλληνικὴ φιλοσοφία τὸ
μέγεθος τῆς ἀληθείας, ἔτι δὲ ἐξασθενεῖ πράττειν τὰς κυριακὰς ἐντολάς,
ἀλλ' οὖν γε προκατασκευάζει τὴν ὁδὸν τῇ βασιλικωτάτῃ διδασκαλίᾳ,

Clemens Alexandrinus Theol., Stromata βιβ. 5, τμ. 8, τμ. 48, subτμ.

3, γρ. 7

ἐν γὰρ ταῖς ἀνατολαῖς ἐρείδων τὰς αὐγάς, οἷον πλήσσων τὸν κόσμον,
εἰς τὴν ἐναρμόνιον πορείαν τὸ φῶς ἄγει· ἐκ δὲ τοῦ ἡλίου σημαίνει
καὶ τὰ λοιπὰ ἄστρα. σφὶγξ δὲ οὐχ ἡ τῶν ὅλων σύνδεσις καὶ ἡ τοῦ
κόσμου κατὰ τὸν ποιητὴν Ἄρατον περιφορά, ἀλλὰ τάχα μὲν ὁ διή-
κων πνευματικὸς τόνος καὶ συνέχων τὸν κόσμον εἴη ἄν· ἄμεινον δὲ
ἐκδέχεσθαι τὸν αἰθέρα πάντα συνέχοντα καὶ σφίγγοντα, καθὰ καὶ ὁ
Ἐμπεδοκλῆς φησιν·
εἰ δ' ἄγε τοι λέξω κείνων πρῶθ' ἥλιον ἀρχήν,
ἐξ ὧν δὴ ἐγένοντο τὰ νῦν ἐσορώμενα πάντα,
γαῖά τε καὶ πόντος πολυκύμων ἠδ' ὑγρὸς ἀὴρ
Τιτὰν ἠδ' αἰθὴρ σφίγγων περὶ κύκλον ἅπαντα.
Ἀπολλόδωρος δ' ὁ Κερκυραῖος τοὺς στίχους τούσδε ὑπὸ Βράγχου
ἀναφωνηθῆναι τοῦ μάντεως λέγει Μιλησίους καθαίροντος ἀπὸ λοι-
μοῦ. ὃ μὲν γὰρ ἐπιρραίνων τὸ πλῆθος δάφνης κλάδοις προκατήρ-
χετο τοῦ ὕμνου ὧδέ πως·
μέλπετε, ὦ παῖδες, ἑκάεργον καὶ ἑκαέργαν·
ἐπέψαλλεν δὲ ὡς εἰπεῖν ὁ λαός· «βέδυ, ζάψ, χθώμ, πλῆκτρον, σφίγξ·
κναξζβίχ, θύπτης, φλεγμό, δρώψ.» μέμνηται τῆς ἱστορίας καὶ Καλλί-
μαχος ἐν ἰάμβοις. κναξζβὶχ δὲ κατὰ παραγωγὴν ἡ νόσος παρὰ τὸ
κναίειν καὶ διαφθείρειν, θῦψαί τε τὸ κεραυνῷ φλέξαι. Θέσπις
μέντοι ὁ τραγικὸς διὰ τούτων ἄλλο τι σημαίνεσθαί φησιν ὧδέ πως
 92

Orphica, Hymni Hymn 8, γρ. 2

Εἰς Ἥλιον, θυμίαμα λιβανομάνναν.

Κλῦθι μάκαρ, πανδερκὲς ἔχων αἰώνιον ὄμμα,

Τιτὰν χρυσαυγής, Ὑπερίων, οὐράνιον φῶς,
αὐτοφυής, ἀκάμας, ζώιων ἡδεῖα πρόσοψι,
δεξιὲ μὲν γενέτωρ ἠοῦς, εὐώνυμε νυκτός,
κρᾶσιν ἔχων ὡρῶν, τετραβάμοσι ποσσὶ χορεύων,
εὔδρομε, ῥοιζήτωρ, πυρόεις, φαιδρωπέ, διφρευτά,
ῥόμβου ἀπειρεσίου δινεύμασιν οἶμον ἐλαύνων,
εὐσεβέσιν καθοδηγὲ καλῶν, ζαμενὴς ἀσεβοῦσι,
χρυσολύρη, κόσμου τὸν ἐναρμόνιον δρόμον ἕλκων,
ἔργων σημάντωρ ἀγαθῶν, ὡροτρόφε κοῦρε,
κοσμοκράτωρ, συρικτά, πυρίδρομε, κυκλοέλικτε,
φωσφόρε, † αἰολόδικτε, φερέσβιε, κάρπιμε Παιάν,

Orphica, Hymni Hymn 12, γρ. 1

Ὠκεανός τε πέριξ † ἐν ὕδασι † Γαῖαν ἑλίσσων,

ἀέριόν τε μέρισμα τροφῆς, ζωοῖσιν ἔναυσμα,
καὶ κορυφῆς ἐφύπερθεν ἐλαφροτάτου πυρὸς ὄμμα.
βαίνει γὰρ τάδε θεῖα πολύκριτα σαῖσιν ἐφετμαῖς·
ἀλλάσσεις δὲ φύσεις πάντων ταῖς σαῖσι προνοίαις
βόσκων ἀνθρώπων γενεὴν κατ' ἀπείρονα κόσμον.
ἀλλά, μάκαρ, βακχευτά, φιλένθεε, βαῖν' ἐπὶ λοιβαῖς
εὐιέροις, ἀγαθὴν δ' ὄπασον βιότοιο τελευτὴν
Πανικὸν ἐκπέμπων οἶστρον ἐπὶ τέρματα γαίης.

Ἡρακλέος, θυμίαμα λίβανον.

Ἥρακλες ὀμβριμόθυμε, μεγασθενές, ἄλκιμε Τιτάν,

καρτερόχειρ, ἀδάμαστε, βρύων ἄθλοισι κραταιοῖς,
αἰολόμορφε, χρόνου πάτερ, † ἀίδιέ τε † ἐύφρων,
ἄρρητ', ἀγριόθυμε, πολύλλιτε, παντοδυνάστα,
παγκρατὲς ἦτορ ἔχων, κάρτος μέγα, τοξότα, μάντι,
 93

παμφάγε, παγγενέτωρ, πανυπέρτατε, πᾶσιν ἀρωγέ,

ὃς θνητοῖς κατέπαυσας ἀνήμερα φῦλα διώξας,
εἰρήνην ποθέων κουροτρόφον, ἀγλαότιμ[ον],
αὐτοφυής, ἀκάμας, γαίης βλάστημα φέριστον,
πρωτογόνοις στράψας βολίσιν, μεγαλώνυμε Παιών,
ὃς περὶ κρατὶ φορεῖς ἠῶ καὶ νύκτα μέλαιναν,

Orphica, Hymni Hymn 13, γρ. 2

Κρόνου, θυμίαμα στύρακα.

Ἀιθαλής, μακάρων τε θεῶν πάτερ ἠδὲ καὶ ἀνδρῶν,

ποικιλόβουλ', ἀμίαντε, μεγασθενές, ἄλκιμε Τιτάν,
ὃς δαπανᾶις μὲν ἅπαντα καὶ αὔξεις ἔμπαλιν αὐτός,
δεσμοὺς ἀρρήκτους ὃς ἔχεις κατ' ἀπείρονα κόσμον,
αἰῶνος Κρόνε παγγενέτωρ, Κρόνε ποικιλόμυθε,
Γαίης τε βλάστημα καὶ Οὐρανοῦ ἀστερόεντος,
γέννα, φυή, μείωσι, Ῥέας πόσι, σεμνὲ Προμηθεῦ,
ὃς ναίεις κατὰ πάντα μέρη κόσμοιο, γενάρχα,
ἀγκυλομῆτα, φέριστε· κλύων ἱκετηρίδα φωνὴν
πέμποις εὔολβον βιότου τέλος αἰὲν ἄμεμπτον.

Orphica, Hymni Hymn 34, γρ. 3

Ἀπόλλωνος, θυμίαμα μάνναν.

Ἐλθέ, μάκαρ, Παιάν, Τιτυοκτόνε, Φοῖβε, Λυκωρεῦ,

Μεμφῖτ', ἀγλαότιμε, ἰήιε, ὀλβιοδῶτα,
χρυσολύρη, σπερμεῖε, ἀρότριε, Πύθιε, Τιτάν,
Γρύνειε, Σμινθεῦ, Πυθοκτόνε, Δελφικέ, μάντι,
ἄγριε, φωσφόρε δαῖμον, ἐράσμιε, κύδιμε κοῦρε,
† μουσαγέτα, χοροποιέ, ἑκηβόλε, τοξοβέλεμνε,
Βράγχιε καὶ Διδυμεῦ, † ἑκάεργε, Λοξία, ἁγνέ,
Δήλι' ἄναξ, πανδερκὲς ἔχων φαεσίμβροτον ὄμμα,
χρυσοκόμα, καθαρὰς φήμας χρησμούς τ' ἀναφαίνων·
κλῦθί μου εὐχομένου λαῶν ὕπερ εὔφρονι θυμῶι·
τόνδε σὺ γὰρ λεύσσεις τὸν ἀπείριτον αἰθέρα πάντα
 94

Γαῖαν δ' ὀλβιόμοιρον ὕπερθέ τε καὶ δι' ἀμολγοῦ,

νυκτὸς ἐν ἡσυχίαισιν ὑπ' ἀστεροόμματον ὄρφνην

Orphica, Hymni Hymn 36, γρ. 2

Ἀρτέμιδος, θυμίαμα μάνναν.

Κλῦθί μου, ὦ βασίλεια, Διὸς πολυώνυμε κούρη,

Τιτανίς, βρομία, μεγαλώνυμε, τοξότι, σεμνή,
πασιφαής, δαιδοῦχε θεά, Δίκτυννα, λοχεία,
ὠδίνων ἐπαρωγὲ καὶ ὠδίνων ἀμύητε,
λυσίζωνε, φίλοιστρε, κυνηγέτι, λυσιμέριμνε,
εὔδρομε, ἰοχέαιρα, φιλαγρότι, νυκτερόφοιτε,
κληισία, εὐάντητε, λυτηρία, ἀρσενόμορφε,
Ὀρθία, ὠκυλόχεια, βροτῶν κουροτρόφε δαῖμον,
ἀμβροτέρα, χθονία, θηροκτόνε, ὀλβιόμοιρε,
ἣ κατέχεις ὀρέων δρυμούς, ἐλαφηβόλε, σεμνή,
πότνια, παμβασίλεια, καλὸν θάλος, αἰὲν ἐοῦσα,
δρυμονία, σκυλακῖτι, Κυδωνιάς, αἰολόμορφε·

Orphica, Hymni Hymn 37, γρ. t

κληισία, εὐάντητε, λυτηρία, ἀρσενόμορφε,

Ὀρθία, ὠκυλόχεια, βροτῶν κουροτρόφε δαῖμον,
ἀμβροτέρα, χθονία, θηροκτόνε, ὀλβιόμοιρε,
ἣ κατέχεις ὀρέων δρυμούς, ἐλαφηβόλε, σεμνή,
πότνια, παμβασίλεια, καλὸν θάλος, αἰὲν ἐοῦσα,
δρυμονία, σκυλακῖτι, Κυδωνιάς, αἰολόμορφε·
ἐλθέ, θεὰ σώτειρα, φίλη, μύστηισιν ἅπασιν
εὐάντητος, ἄγουσα καλοὺς καρποὺς ἀπὸ γαίης
εἰρήνην τ' ἐρατὴν καλλιπλόκαμόν θ' ὑγίειαν·
πέμποις δ' εἰς ὀρέων κεφαλὰς νούσους τε καὶ ἄλγη.

Τιτάνων, θυμίαμα λίβανον.

Τιτῆνες, Γαίης τε καὶ Οὐρανοῦ ἀγλαὰ τέκνα,

ἡμετέρων πρόγονοι πατέρων, γαίης ὑπένερθεν
οἴκοις Ταρταρίοισι μυχῶι χθονὸς ἐνναίοντες,
 95

ἀρχαὶ καὶ πηγαὶ πάντων θνητῶν πολυμόχθων,

εἰναλίων πτηνῶν τε καὶ οἳ χθόνα ναιετάουσιν·
ἐξ ὑμέων γὰρ πᾶσα πέλει γενεὰ κατὰ κόσμον.
ὑμᾶς κικλήσκω μῆνιν χαλεπὴν ἀποπέμπειν,
εἴ τις ἀπὸ χθονίων προγόνων οἴκοις ἐπελάσθη.

Orphica, Hymni Hymn 78, γρ. 3

Ἠοῦς, θυμίαμα μάνναν.

Κλῦθι, θεά, θνητοῖς φαεσίμβροτον ἦμαρ ἄγουσα,

Ἠὼς λαμπροφαής, ἐρυθαινομένη κατὰ κόσμον,
ἀγγέλτειρα θεοῦ μεγάλου Τιτᾶνος ἀγαυοῦ,
ἣ νυκτὸς ζοφερήν τε καὶ αἰολόχρωτα πορείην
ἀντολίαις ταῖς σαῖς πέμπεις ὑπὸ νέρτερα γαίης·
ἔργων ἡγήτειρα, βίου πρόπολε θνητοῖσιν·
ἧι χαίρει θνητῶν μερόπων γένος· οὐδέ τίς ἐστιν,
ὃς φεύγει τὴν σὴν ὄψιν καθυπέρτερον οὖσαν,
ἡνίκα τὸν γλυκὺν ὕπνον ἀπὸ βλεφάρων ἀποσείσηις,
πᾶς δὲ βροτὸς γήθει, πᾶν ἑρπετὸν ἄλλα τε φῦλα
τετραπόδων πτηνῶν τε καὶ εἰναλίων πολυεθνῶν·
πάντα γὰρ ἐργάσιμον βίοτον θνητοῖσι πορίζεις.
ἀλλά, μάκαιρ', ἁγνή, μύσταις ἱερὸν φάος αὔξοις.

Orphica, Αργοναυτικά Γρ. 512

ὃς Δολόπων ἤνασσε περικτιόνων ἀνθρώπων.

Αἰνῆος φίλος υἱὸς ὅν οἱ τέκε δῖα γυναικῶν
Εὐσώρου θυγάτηρ Αἰνίππη καλλιπάρῃος·
ὅς ῥα φιλοξενίῃ Μινύας ἐγέρηρεν ἅπαντας,
σφάζων πῖά τε μῆλα καὶ εἱλίποδας ἕλικας βοῦς,
ἀγροτέρους τε σύας· δῶκεν δ' ἔπι οἶνον ἐρυθρόν,
σῖτον δ' ἄφθονον ἧκεν ἀποπλώουσι φέρεσθαι,
χλαίνας τ' ἠδὲ τάπητας, ἐϋννήτους τε χιτῶνας.
Φίλετο δ' αὖ παρεόντας ὁμηλικίης ἕνεκα σφῆς·
καί ῥα πανημερίῃσιν ἐν εἰλαπίναισιν ὅμαρτεν.
Ἀλλ' ὅτε γ' Ὠκεανοῖο ῥόον βαπτίζετο Τιτάν,
μήνη δ' ἀστροχίτων ἔπαγεν μελαναυγέα ὄρφνην,
τῆμος ἀρηίφατοι κίον ἀνέρες, οἵ ῥα νέμοντο
 96

ἀρκτῴοις ἐν ὄρεσσι, τεθηπότες εἴκελα θηρσί

Τιτᾶσι, βριαροῖς τ' ἐναλίγκιοι ἠδὲ Γίγασιν·
ἓξ γὰρ χεῖρες ἑκάστῳ ἀπ' ὤμων ἀΐσσοντο.
Οὓς τότ' ἐσαθρήσαντες ἀμαιμάκετοι βασιλῆες,
ἐς μόθον ὁρμαίνοντες ἀρήϊα τεύχε' ἔδυνον.
Καὶ ῥ' οἳ μὲν πευκῇσιν ἀμύνονθ' οἳ δ' ἐλάτῃσιν·
ἐν δ' ἔπεσαν Μινύαισι κατὰ σκοτόεσσαν ὁμίχλην.
Οὕς τοι ἐπειγομένους κτεῖνεν Διὸς ἄλκιμος υἱός,

Orphica, Αργοναυτικά
Γρ. 1057

Καυκάσιον παρὰ πρῶνα, διὰ στεινῆς Ἐρυθείας.

Ἀλλ' ὅτε ἀπ' ἀντολίης ἐφάνη τερψίμβροτος ἠώς,
ποιανθεῖ νήσῳ προσεκέλσαμεν· ἔνθα δὲ δισσοί
χεύμασιν ἀπλώτοισι περισχίζουσι ῥέεθρα
Φᾶσις τ' εὐρυμενὴς ἀκαλαρρείτης τε Σαράγγης·
τόν ῥα πλημμύρουσα διὰ χθονὸς εἰς ἅλα πέμπει
Μαιῶτις καναχηδὸν, ἑλειονόμου διὰ ποίης.
Καὶ τόθ' ὑπ' εἰρεσίῃ πλέομεν διὰ νύκτα καὶ ἦμαρ·
δισσαῖς δ' ἐν τριμόροισι Βοὸς πόρον ἐξικόμεσθα
λίμνης ὄντα μεσηγὺ, βοοκλόπος οὗποτε Τιτάν
ταύρῳ ἐφεζόμενος βριαρῷ πόρον ἔσχισε λίμνης.
Καί ῥα πανημερίῃσι πονεύμενοι εἰρεσίῃσι,
Μαιώτας πρώτους ἀφικάνομεν ἁβροχίτωνας·
ἠδὲ Γελωνὸν ἔθνος, Βαθυχαίτων τ' ἄπλετα φῦλα,
Σαυρομάτας τε, Γέτας καὶ Γυμναίους Κέκρυφάς τε
ἀρσωπάς τ' Ἀρίμασπας, ἔθνη πολυπήμονα λαῶν
ὧν περιναιετάει ἐν γῇ Μαιώτιδα λίμνην.
Αὐτὰρ ἐπεὶ μὲν τοῖσι δύην ἀμέγαρτον ἔθηκαν
ἀθάνατοι, πύματον δὲ βυθοῦ διαμείψαμεν ὕδωρ,
(ὄχθῃσι χθαμαλῇσιν ἀποβλύει αἰπὺν ὄλεθρον,

Orphica, Fragmenta Fragment 13, γρ. 40

πεφυκυῖαν ἔχων κεφαλὴν λέοντος, διὰ μέσου δὲ αὐτῶν θεοῦ πρόσω-

πον, ὄνομα Ἡρακλῆς καὶ Χρόνος. οὗτος ὁ Ἡρακλῆς ἐγέννησεν
ὑπερμέγεθες ὠιόν, ὃ συμπληρούμενον ὑπὸ βίας τοῦ γεγεννηκότος
ἐκ παρατριβῆς εἰς δύο ἐρράγη. τὸ μὲν οὖν κατὰ κορυφὴν αὐτοῦ
Οὐρανὸς εἶναι ἐτελέσθη, τὸ δὲ κάτω ἐνεχθὲν Γῆ· προῆλθε δὲ καὶ
θεός τις δισώματος. Οὐρανὸς δὲ Γῆι μιχθεὶς γεννᾶι θηλείας μὲν
Κλωθὼ Λάχεσιν Ἄτροπον, ἄνδρας δὲ Ἑκατόγχειρας Κόττον
 97

Γύγην Βριάρεων καὶ Κύκλωπας Βρόντην καὶ Στερόπην

καὶ Ἄργην· οὓς καὶ δήσας κατεταρτάρωσεν, ἐκπεσεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ
τῶν παίδων τῆς ἀρχῆς μαθών. διὸ καὶ ὀργισθεῖσα ἡ Γῆ τοὺς Τιτᾶ-
νας ἐγέννησεν·
κούρους δ' Οὐρανίωνας ἐγείνατο πότνια Γαῖα,
οὓς δὴ καὶ Τιτῆνας ἐπίκλησιν καλέουσιν,
οὕνεκα τεισάσθην μέγαν Οὐρανὸν ἀστερόεντα.
[DEMOSTH.] c. Aristog. I 11 καὶ τὴν ἀπαραίτητον καὶ
σεμνὴν Δίκην ἣν ὁ τὰς ἁγιωτάτας τελετὰς ἡμῖν καταδείξας Ὀρφεὺς
παρὰ τὸν τοῦ Διὸς θρόνον φησὶ καθημένην πάντα τὰ τῶν
ἀνθρώπων ἐφορᾶν.

Philochorus Hist., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 3b,328,F, fragment 74,

γρ. 1

τῶι Ἀπόλλωνι τοὺς Ἀχαρνέων παρασίτους ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς τῶν κριθῶν».
ὅτι δὲ καὶ ἀρχεῖον ἦν αὐτῶν, ἐν τῶι αὐτῶι νόμωι τάδε γέγραπται· «εἰς τὴν
ἐπισκευὴν τοῦ νεὼ [τοῦ ἀρχείου] καὶ τοῦ παρασιτίου καὶ τῆς οἰκίας τῆς
ἱερᾶς
διδόναι τὸ ἀργύριον ὁπόσου ἂν οἱ τῶν ἱερῶν ἐπισκευασταὶ μισθώσωσιν».
ἐκ τούτου δῆλόν ἐστιν, ὅτι ἐν ὧι τὰς ἀπαρχὰς ἐτίθεσαν τοῦ ἱεροῦ σίτου οἱ
παράσιτοι, τοῦτο παρασίτιον προσηγορεύετο. ταὐτὰ ἱστορεῖ καὶ Φιλό-
χορος ἐν τῆι ἐπιγραφομένηι Τετραπόλει, μνημονεύων τῶν
καταλεγομένων τῶι Ἡρακλεῖ παρασίτων, καὶ Διόδωρος ὁ Σινωπεὺς
κωμωιδιοποιὸς ἐν Ἐπικλήρωι (II 420, 2 K), οὗ τὸ μαρτύριον ὀλίγον
ὕστερον
παραθήσομαι (239 A – F).
PHOT. SUD. s.v. Τιτανίδα γῆν· οἱ μὲν τὴν πᾶσαν, οἱ δὲ τὴν
Ἀττικὴν ἀπὸ Τιτηνίου ἑνὸς τῶν Τιτάνων ἀρχαιοτέρου, οἰκή-
σαντος περὶ Μαραθῶνα, ὃς μόνος οὐκ ἐστράτευσεν ἐπὶ τοὺς
θεούς, ὡς Φιλόχορος ἐν Τετραπόλει, Ἴστρος δὲ ἐν α Ἀττικῶν
(334 F 1) Τιτᾶνας βοᾶν· ἐβοήθουν γὰρ τοῖς ἀνθρώποις ἐπακούοντες, ὡς
Νίκανδρος ἐν α Αἰτωλικῶν (271/2 F 4).
SCHOL. SOPHOKL. O. K. 1047: ἢ πρὸς Πυθίαις ... ἀκταῖς] λέγοι
δ' ἂν Πυθίας ἀκτὰς τὸν τοῦ Πυθίου Ἀπόλλωνος βωμὸν τὸν ἐν τῶι
Μαραθῶνι
ὅθεν καὶ τὴν θεωρίαν ἔπεμπον. ἱστορεῖ δὲ περὶ τούτων Φιλόχορος ἐν τῆι
Τετραπόλει γράφων οὕτως·

Hermogenes Rhet., Περὶ ἰδεῶν λόγου τμ. 2, τμ. 10, γρ. 293
 98

κοῦ λόγου πάντων τε καὶ ὡσαύτως καὶ ἔτι διὰ τῶν

ἰδίων ποιήσεως παρὰ τὰ προειρημένα, οἷς ὁ μὲν δικα-
νικός τε καὶ συμβουλευτικὸς ἥκιστα χρῆται ἢ ὅτι σπα-
νιώτατα, καὶ οὕτω δὲ οὐχ ἅπασιν ἀλλὰ τισίν, ὁ δ' ἐν
τῷ καταλογάδην πανηγυρικὸς χρῆται μὲν σχεδὸν ἅπασιν
ἀλλὰ μετά τινος παραμυθίας καὶ οὐχ ἁπλῶς. ἔστι δὲ
ἴδια ποιήσεως παρὰ τὸν ἄλλον λόγον πάντως μέν που
καὶ τὰ μέτρα τά τε ὁμολογούμενα καὶ ὑπ' αὐτῆς ψιλῆς
τῆς ἀκοῆς κρινόμενα. Μάλιστα δὲ ποιήσεως ἴδια αἵ τε
μυθικαὶ ἔννοιαι πᾶσαι, οἷον τὰ περὶ Κρόνου καὶ Τι-
τάνων καὶ ἔτι Γιγάντων καὶ Διὸς αὐτοῦ καὶ τῶν ἄλλων
θεῶν ἀνθρωποπαθῶς λεγόμενα, ὡς ἐγένοντο καὶ ὅσα
ἔπραξαν ἢ πράττουσιν αὐτοί τε πρὸς ἑαυτοὺς καὶ πρὸς
ἀνθρώπους, καὶ ἔρωτες αὐτῶν καὶ πόλεμοι καὶ φιλίαι
καὶ γοναὶ καὶ τροφαὶ καὶ ὅσα τοιαῦτα. πρὸς δὲ ταύ-
ταις, ὅσα περὶ ἀνθρώπων ἤ τινων ἄλλων ζῴων παρα-
δοξολογοῦσιν, οἷον ὡς Κάδμος δράκων ἐγένετο ἐξ ἀν-
θρώπου καὶ ὡς Ἀλκυὼν ὄρνις καὶ ὅσα περὶ ἀηδόνων
ἢ χελιδόνων λέγουσι. ταύτης δὲ τῆς ἰδέας καὶ τὸ γυ-
ναῖκας ἐξ ἀνδρῶν ποιεῖν ὡς τὸν Τειρεσίαν καὶ ἄνδρας
ἐκ γυναικῶν ὥσπερ τὸν Καινέα.

Tryphon I Gramm., Fragmenta Treatise 19, fragment 4, γρ. 4

νην, ἔτι δὲ καρδαμάλην καὶ βήρηκα καὶ τολύπας καὶ ἀχίλλειον·

καὶ ἴσως αὕτη ἐστὶν ἡ ἐξ ἀχιλλείων κριθῶν γινομένη· θριδα-
κίνας τε καὶ οἰνοῦτταν καὶ μελιτοῦτταν καὶ κρίνον, καλούμενον
καὶ σχῆμά τι χορικῆς ὀρχήσεως παρ' Ἀπολλοφάνει ἐν Δαλίδι.
αἱ δὲ παρ' Ἀλκμᾶνι θριδακίσκαι λεγόμεναι αἱ αὐταί εἰσι ταῖς
Ἀττικαῖς θριδακίναις. λέγει δ' οὕτως ὁ Ἀλκμάν “θριδακίσκας
τε καὶ κριβανωτώς.”
Athenaeus III 78a: Περὶ τῆς προσηγορίας
τῶν σύκων λέγων Τρύφων ἐν δευτέρῳ φυτῶν ἱστορίας
Δωρίωνά φησιν ἐν Γεωργικῷ ἱστορεῖν Συκέα, ἕνα τινὰ τῶν
Τιτάνων, διωκόμενον ὑπὸ Διὸς τὴν μητέρα Γῆν ὑποδέξασθαι
καὶ ἀνεῖναι τὸ φυτὸν εἰς διατριβὴν τῷ παιδί, ἀφ' οὗ καὶ Συ-
κέαν πόλιν εἶναι ἐν Κιλικίᾳ.
Hesychius v. ῥαφανίς. Ῥαφανίς καὶ ῥάφανος
διαφέρει παρὰ τοῖς Ἀττικοῖς. ῥάφανος μὲν γὰρ ἡ κράμβη, ῥα-
φανίς δὲ ἡ παρ' ἡμῖν ῥάφανος. Τρύφων δέ φησι παρὰ Δω-
ριεῦσι τὰς μικρὰς ῥαφανῖδας λέγεσθαι, τὰς δὲ μεγάλας ῥάφας.
 99

Δίων Χρυσόστομος Orationes

Oration 30, τμ. 10, γρ. 4

ἀπόβλητα εἶναι ἀνθρώποις τὰ θεῶν δῶρα, καλῶς ὀνομάζων δῶρα

τὰ ἔργα τῶν θεῶν, ὡς ἅπαντα ἀγαθὰ ὄντα καὶ ἐπ' ἀγαθῷ γιγνό-
μενα. ἐγὼ μὲν οὖν οὕτω φρονῶ καὶ δέχομαι πρᾴως τὴν πεπρω-
μένην, οὐκ ἐν ἑτέρῳ καιρῷ ταῦτα λέγων, ἀλλὰ παρούσης τε αὐτῆς
καὶ τὴν τελευτὴν ὁρῶν οὕτως ἐγγύθεν. ὑμεῖς δὲ ἐμοὶ πιστεύοντες,
ἐπειδὴ καὶ μᾶλλον ὑμῶν ἐπεμελήθην ἀληθείας, καθ' ὅσον οἷοί τέ
ἐστε, μὴ συγχωρεῖτε τῇ ἀλγηδόνι, ὡς μηδενὸς ἐμοὶ δεινοῦ συμβε-
βηκότος, μηδὲ εἴ τις ἐπὶ τὸν δυσχερέστατον ἔλθοι τῶν λόγων (λέξω
δὲ αὐτὸν ὑμῖν οὔτι που τερπνὸν ὄντα οὐδὲ χαρίεντα· οὐ γὰρ οἶμαι
πρὸς χάριν τὴν ἡμετέραν γέγονεν· ἔχοντα δέ τι θαυμαστὸν ἴσως)
ὅτι τοῦ τῶν Τιτάνων αἵματός ἐσμεν ἡμεῖς ἅπαντες οἱ ἄνθρωποι.
ὡς οὖν ἐκείνων ἐχθρῶν ὄντων τοῖς θεοῖς καὶ πολεμησάντων οὐδὲ
ἡμεῖς φίλοι ἐσμέν, ἀλλὰ κολαζόμεθά τε ὑπ' αὐτῶν καὶ ἐπὶ τιμωρίᾳ
γεγόναμεν, ἐν φρουρᾷ δὴ ὄντες ἐν τῷ βίῳ τοσοῦτον χρόνον ὅσον
ἕκαστοι ζῶμεν. τοὺς δὲ ἀποθνῄσκοντας ἡμῶν κεκολασμένους ἤδη
ἱκανῶς λύεσθαί τε καὶ ἀπαλλάττεσθαι. εἶναι δὲ τὸν μὲν τόπον
τοῦτον, ὃν κόσμον ὀνομάζομεν, δεσμωτήριον ὑπὸ τῶν θεῶν κατε-
σκευασμένον χαλεπόν τε καὶ δυσάερον, οὐδέποτε τὴν αὐτὴν κρᾶσίν
τε καὶ στάσιν τοῦ ἀέρος φυλάττον, ἀλλὰ ποτὲ μὲν ψυχρόν τε καὶ
παγερόν, ἀνέμου τε καὶ πηλοῦ καὶ χιόνος καὶ ὕδατος ἐμπεπλησμένον,
ποτὲ δὲ αὖ θερμόν τε καὶ πνιγηρόν·

Δίων Χρυσόστομος Orationes Oration 30, τμ. 26, γρ. 4

καὶ σοφίαν, καθόλου τῆς τιμωρίας ἀπαλλάξαντες.

ταῦτα μέν τις εἶπεν ἀνὴρ δυσάρεστος, ὡς ἐγὼ δοκῶ, καὶ πολλὰ
λελυπημένος κατὰ τὸν βίον, ὀψὲ παιδείας ἀληθοῦς ᾐσθημένος, οὐ
μὴν ἀληθῆ γε οὐδὲ πρέποντα θεοῖς. ἕτερος δὲ βελτίων ἐστὶ τοῦδε
λόγος, ὃν πολὺ ἂν εἴποιμι προθυμότερον. ἤκουσα δὲ αὐτὸν ἀν-
θρώπου γεωργοῦ ἐν ἀγροίκῳ τινὶ ῥυθμῷ καὶ μέλει· πλὴν τοῦτο
μὲν ἴσως οὐδὲν ἡμᾶς δεῖ μιμεῖσθαι, τὴν δὲ διάνοιαν αὐτὴν ἀπο-
μνησθῆναι πειρασόμεθα. ἔλεγε δὲ ὑμνῶν τόν τε Δία καὶ τοὺς
ἄλλους θεοὺς ὡς ἀγαθοί τε εἶεν καὶ φιλοῖεν ἡμᾶς, ἅτε δὴ ξυγγε-
νεῖς ὄντας αὐτῶν. ἀπὸ γὰρ τῶν θεῶν ἔφη τὸ τῶν ἀνθρώπων εἶναι
γένος, οὐκ ἀπὸ Τιτάνων οὐδ' ἀπὸ Γιγάντων. ὅτε γὰρ τὰ σύμ-
παντα ἔσχον, ὥσπερ ἀποικίαν τινὰ αὑτῶν ἐν τῇ γῇ ἐρήμῃ οὔσῃ
κατοικίσαι τοὺς ἀνθρώπους ἐφ' ἥττοσι τιμαῖς καὶ ὄλβῳ, δικαίοις
δὲ καὶ νόμοις τοῖς αὐτοῖς· ὥσπερ αἱ μεγάλαι πόλεις καὶ εὐδαί-
μονες τὰς μικρὰς κατοικίζουσι· καί μοι ἐδόκει λέγειν οὐ προστιθεὶς
 100

αὐτὸς τὰ ὀνόματα, οἷον Ἀθηναῖοι Κυθνίους ἢ Σεριφίους ἢ Λακε-

δαιμόνιοι Κυθηρίους τὸ παλαιὸν ἐπὶ νόμοις τοῖς αὐτοῖς ᾤκισαν·

Δίων Χρυσόστομος Orationes Oration 33, τμ. 2, γρ. 1

Ἐγὼ θαυμάζω τί ποτ' ἐστὶ τὸ ὑμέτερον καὶ τί προσδοκῶντες ἢ

βουλόμενοι τοὺς τοιούτους ἀνθρώπους διαλέγεσθαι ὑμῖν ζητεῖτε, πό-
τερον εὐφώνους οἴεσθε εἶναι καὶ φθέγγεσθαι ἥδιον τῶν ἄλλων, ἔπει-
τα ὥσπερ ὀρνέων ποθεῖτε ἀκούειν μελῳδούντων ὑμῖν ἢ δύναμιν
ἄλλην ἔχειν ἔν τε ὀνόμασι καὶ διανοήμασι δριμυτέρας τινὸς πειθοῦς
καὶ τῷ ὄντι δεινῆς, ἣν καλεῖτε ῥητορικήν, ἔν τε ἀγοραῖς καὶ περὶ
τὸ βῆμα δυναστεύουσαν, ἤ τινα ἔπαινον καθ' αὑτῶν ἀκούσεσθαι
οἰόμενοι καὶ δημόσιον ὕμνον τῆς πόλεως, περί τε Περσέως καὶ
Ἡρακλέους καὶ τοῦ Ἀπόλλωνος τῆς τριαίνης καὶ περὶ χρησμῶν
τῶν γενομένων, καὶ ὥς ἐστε Ἕλληνες καὶ Ἀργεῖοι καὶ ἔτι βελτίους,
καὶ ἀρχηγοὺς ἔχετε ἥρωας καὶ ἡμιθέους, μᾶλλον δὲ Τιτᾶνας· ἔτι
δὲ οἶμαι περί τε τῆς χώρας καὶ τῶν ὀρῶν τῶν κατ' αὐτὴν καὶ
τοῦδε τοῦ Κύδνου, ὡς δεξιώτατος ἁπάντων ποταμῶν καὶ κάλλι-
στος, οἵ τε ἀπ' αὐτοῦ πίνοντες ἀφνειοὶ καὶ μακάριοι καθ' Ὅμη-
ρον. ταῦτα γὰρ ἐστὶ μὲν ἀληθῆ, καὶ συνεχῶς αὐτὰ ἀκούετε τῶν
τε ποιητῶν ἐν μέτροις καὶ ἄλλων ἀνδρῶν αὐτὸ τοῦτο ἔργον πεποιη-
μένων ἐγκωμιάζειν, δεῖται δὲ μεγάλης τινὸς παρασκευῆς καὶ δυνά-
μεως. τί οὖν ἡμᾶς ἐλπίζετε ἐρεῖν; ἢ τί μάλιστα ἀκοῦσαι σπεύ-
δετε παρὰ ἀνδρῶν οὐκ εὐτραπέλων οὐδὲ πρὸς χάριν ὁμιλεῖν εἰδότων
οὐδὲ αἱμύλων οὐδὲ ὑπὸ τρυφῆς ἰόντων ἐπὶ τοὺς λόγους;

Pherecydes Myth., Phil., Fragmenta Fragment 4, γρ. 8

μεταβεβλῆσθαι τὸν Δία μέλλοντα δημιουργεῖν, ὅτι δὴ τὸν κόσμον

ἐκ τῶν ἐναντίων συνιστὰς εἰς ὁμολογίαν καὶ φιλίαν ἤγαγε καὶ ταυ-
τότητα πᾶσιν ἐνέσπειρε καὶ ἕνωσιν τὴν δι' ὅλων διήκουσαν.
ORIG. c. Cels. VI 42 [II 111, 13 K.] Φερεκύδην
δὲ πολλῶι ἀρχαιότερον γενόμενον Ἡρακλείτου μυθοποιεῖν στρατείαν
στρατείαι παραταττομένην καὶ τῆς μὲν ἡγεμόνα Κρόνον ἀποδιδό-
ναι, τῆς ἑτέρας δ' Ὀφιονέα, προκλήσεις τε καὶ ἁμίλλας αὐτῶν ἱστορεῖν,
συνθήκας τε αὐτοῖς γίγνεσθαι, ἵν' ὁπότεροι αὐτῶν εἰς τὸν Ὠγηνὸν
ἐμπέσωσι, τούτους μὲν εἶναι νενικημένους, τοὺς δ' ἐξώσαντας καὶ
νικήσαντας τούτους ἔχειν τὸν οὐρανόν. τούτου δὲ τοῦ βουλήματός
φησιν ἔχεσθαι καὶ τὰ περὶ τοὺς Τιτᾶνας καὶ Γίγαντας μυστήρια θεο-
μαχεῖν ἀπαγγελλομένους, καὶ τὰ παρ' Αἰγυπτίοις περὶ Τυφῶνος καὶ
Ὥρου καὶ Ὀσίριδος. PHILO BYBL. [Eus. E I 10, 50]
παρὰ Φοινίκων δὲ καὶ Φ. λαβὼν τὰς ἀφορμὰς
 101

ἐθεολόγησε περὶ τοῦ παρ' αὐτῶι λεγομένου Ὀφιονέως

θεοῦ καὶ τῶν Ὀφιονιδῶν. TERT. de coron. 7 Saturnum Ph. ante
omnes refert coronatum, Iovem Diodorus [VI 4] post devictos Titanas.
ORIG. c. Cels. VI 42 [II 112, 20 K.] καὶ διηγούμενός γε τὰ
Ὁμηρικὰ ἔπη [A 590 O 18] φησὶ λόγους εἶναι τοῦ θεοῦ πρὸς
τὴν ὕλην τοὺς λόγους τοῦ Διὸς πρὸς τὴν Ἥραν, τοὺς δὲ πρὸς τὴν
ὕλην λόγους αἰνίττεσθαι,

Xenocrates Phil., Testimonia, doctrina et fragmenta Fragment 219, γρ. 4

κόσμον αἰνίττεται.
τὸ γὰρ ἄνω καὶ πρῶτον ὕπατον οἱ παλαιοὶ προσηγόρευον·
ᾗ καὶ Ξενοκράτης Δία τὸν ἐν μὲν τοῖς κατὰ ταὐτὰ καὶ
ὡσαύτως ἔχουσιν ὕπατον καλεῖ νέατον δὲ τὸν ὑπὸ σελήνην,
κτλ.
Ξενοκράτης δὲ ὁ Καλχηδόνιος, τὸν μὲν ὕπατον Δία, τὸν
δὲ νέατον καλῶν, ἔμφασιν πατρὸς ἀπολείπει καὶ υἱοῦ.
Ὅτι τούτοις χρώμενοι τοῖς κανόσι ῥᾳδίως διελέγξομεν, ὡς
οὔτε τἀγαθόν ἐστιν ἡ φρουρά, ὥς τινες, οὔτε ἡ ἡδονή, ὡς
Νουμήνιος, οὔτε ὁ δημιουργός, ὡς Πατέριος, ἀλλ', ὡς Ξε-
νοκράτης, Τιτανική ἐστιν καὶ εἰς Διόνυσον ἀποκορυφοῦται.
καθόλου γοῦν τὴν περὶ τοῦ θείου ἔννοιαν Ξενοκράτης ὁ Καλ-
χηδόνιος οὐκ ἀπελπίζει καὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις, κτλ.
ἐν δὲ Σιδόνι τῆς Φοινίκης ἀποτεκούσης αὐτῆς τὸν γενόμενον
υἱὸν Πυθαγόραν προσηγόρευσεν, ὅτι ἄρα ὑπὸ τοῦ Πυθίου
προηγορεύθη αὐτῷ. παραιτητέοι γὰρ ἐνταῦθα Ἐπιμενίδης
καὶ Εὔδοξος καὶ Ξενοκράτης, ὑπονοοῦντες τῇ Παρθενίδι
τότε μιγῆναι τὸν Ἀπόλλωνα καὶ κύουσαν αὐτὴν ἐκ μὴ
οὕτως ἐχούσης καταστῆσαί τε καὶ προαγγεῖλαι διὰ τῆς
προφήτιδος.

Xenocrates Phil., Testimonia, doctrina et fragmenta Fragment 225, γρ.

12

ἱστορούμενα μήτε θεῶν παθήματα μήτ' ἀνθρώπων, ἀλλὰ

δαιμόνων μεγάλων εἶναι νομίζοντες, οὓς καὶ Πλάτων καὶ
Πυθαγόρας καὶ Ξενοκράτης καὶ Χρύσιππος, ἑπόμενοι τοῖς
πάλαι θεολόγοις, ἐρρωμενεστέρους μὲν ἀνθρώπων γεγονέναι
λέγουσι καὶ πολὺ τῇ δυνάμει τὴν φύσιν ὑπερφέροντας ἡμῶν,
τὸ δὲ θεῖον οὐκ ἀμιγὲς οὐδ' ἄκρατον ἔχοντας, ἀλλὰ καὶ
ψυχῆς φύσει καὶ σώματος αἰσθήσει συνειληχός, ἡδονὴν
δεχόμενον καὶ πόνον, καὶ ὅσα ταύταις ἐγγενόμενα ταῖς
μεταβολαῖς πάθη τοὺς μὲν μᾶλλον τοὺς δ' ἧττον ἐπιταράτ-
 102

τει. γίγνονται γὰρ ὡς ἐν ἀνθρώποις, καὶ δαίμοσιν, ἀρετῆς

διαφοραὶ καὶ κακίας. τὰ γὰρ Γιγαντικὰ καὶ Τιτανικὰ παρ'
Ἕλλησιν ᾀδόμενα καὶ Κρόνου τινὲς ἄθεσμοι πράξεις καὶ
Πύθωνος ἀντιτάξεις πρὸς Ἀπόλλωνα, φυγαί τε Διονύσου
καὶ πλάναι Δήμητρος οὐδὲν ἀπολείπουσι τῶν Ὀσιριακῶν
καὶ Τυφωνικῶν, ἄλλων θ' ὧν πᾶσιν ἔξεστιν ἀνέδην μυθο-
λογουμένων ἀκούειν· ὅσα τε μυστικοῖς ἱεροῖς περικαλυπτό-
μενα καὶ τελεταῖς ἄρρητα διασῴζεται καὶ ἀθέατα πρὸς
τοὺς πολλούς, ὅμοιον ἔχει λόγον.

Zeno Phil., Testimonia et fragmenta Fragment 100, γρ. 2

ἀλλ' ἀβαρῆ εἶναι ἀέρα καὶ πῦρ· τείνεσθαι δὲ καὶ ταῦτά πως ἐπὶ τὸ
τῆς ὅλης σφαίρας τοῦ κόσμου μέσον, τὴν δὲ σύστασιν πρὸς τὴν περι-
φέρειαν αὐτοῦ ποιεῖσθαι· φύσει γὰρ ἀνώφοιτα ταῦτ' εἶναι διὰ τὸ μη-
δενὸς μετέχειν βάρους. παραπλησίως δὲ τούτοις οὐδ' αὐτόν φασι τὸν
κόσμον βάρος ἔχειν διὰ τὸ τὴν ὅλην αὐτοῦ σύστασιν ἔκ τε τῶν βάρος
ἐχόντων στοιχείων εἶναι καὶ ἐκ τῶν ἀβαρῶν. τὴν δ' ὅλην γῆν καθ'
ἑαυτὴν μὲν ἔχειν ἀρέσκει βάρος, παρὰ δὲ τὴν θέσιν διὰ τὸ τὴν μέσην
ἔχειν χώραν, πρὸς δὲ τὸ μέσον εἶναι τὴν φορὰν τοῖς τοιούτοις σώμασιν,
ἐπὶ τοῦ τόπου τούτου μένειν.
Schol. Hes. Theog. 134 Gaisf. Gr. Poet. Min. II 482. ὁ Ζή-
νων φησὶ τοὺς Τιτᾶνας διὰ παντὸς εἰρῆσθαι τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου.
Κοῖον γὰρ λέγει τὴν ποιότητα κατὰ τροπὴν Ἀιολικὴν τοῦ π πρὸς τὸ
κ, Κρεῖον δὲ τὸ βασιλικὸν καὶ ἡγεμονικόν, Ὑπερίονα δὲ τὴν ἄνω
κίνησιν ἀπὸ τοῦ ὑπεράνω ἰέναι. ἐπεὶ δὲ φύσιν ἔχει πάντα τὰ κοῦφα
ἀφιέμενα πίπτειν ἄνω, τὸ τοιοῦτον μέρος Ἰάπετον ἐκάλεσε.

Lucius Annaeus Cornutus Phil., De natura deorum Σελ. 30, γρ. 1

ἀναθυμιάσεων, οὐρανοῦ νῦν κοινότερον λεγομένου παν-

τὸς τοῦ περὶ αὐτὴν λεπτομεροῦς. τοῦ Χάους δὲ θυγά-
τηρ ἐστὶ καὶ ἡ Νύξ· ὁ γὰρ πρῶτος ἀρθεὶς ἀπὸ τοῦ
ἀρχεγόνου ὑγροῦ ἀὴρ ζοφώδης καὶ σκοτεινὸς ἦν, εἶτα
λεπτυνόμενος εἰς αἰθέρα καὶ φῶς μετέβαλεν, εὐλόγως
τούτων ἐκ τῆς νυκτὸς γεγονέναι ῥηθέντων. ἡ δὲ Γῆ
τὰ ὄρη καὶ τὸ πέλαγος ἑξῆς λέγεται γεννῆσαι ‘ἄτερ
φιλότητος ἐφιμέρου’· ἥ τε γὰρ θάλαττα ὑπέμεινεν ἐν
τοῖς κοιλοῖς αὐτῆς μέρεσι κατὰ μεταβολὴν ὑποστᾶσα,
τά τε ὄρη περὶ τὸ ἀνώμαλον τῆς συνιζήσεως τὰς ἐξ-
οχὰς ἔλαβε. μετὰ δὲ ταῦτα ἡ τῶν λεγομένων Τιτάνων
ἐστὶ γένεσις. οὗτοι δ' ἂν εἶεν διαφοραὶ τῶν ὄντων.
ὡς γὰρ Ἐμπεδοκλῆς Φυσικοῖς ἐξαριθμεῖται
 103

Φυσώ τε Φθιμένη τε καὶ Εὐναίη καὶ Ἔγερσις

Κινώ τ' Ἀστέμφης τε πολυστέφανος τε Μεγιστὼ
καὶ Φορυὴν καὶ Σιωπήν τε καὶ Ὀμφαίην καὶ πολ-
λὰς ἄλλας, τὴν εἰρημένην ποικιλίαν τῶν ὄντων αἰνιτ-
τόμενος, οὕτως ὑπὸ τῶν παλαιῶν Ἰαπετὸς μὲν ὠνο-
μάσθη ὁ λόγος καθ' ὃν φωνητικὰ ζῷα ἐγένετο καὶ
τὸ ὅλον ψόφος ἀπετελέσθη, ἰαφετός τις ὤν (ἰὰ γάρ
ἐστιν ἡ φωνή)·

Lucius Annaeus Cornutus Phil., De natura deorum Σελ. 62, γρ. 11

ὄρνεον καθιεροῦσιν αὐτῷ καὶ βασσαρέα καλοῦσιν ἀπὸ

τοῦ βάζειν καὶ εἰραφιώτην ἀπὸ τοῦ ἔριν ἀφιέναι. τῷ
κίττῳ δὲ στέφεται διὰ τὴν πρὸς τὴν ἄμπελον ἐμφέ-
ρειαν αὐτοῦ καὶ τὴν πρὸς τοὺς βότρυς ὁμοιότητα τῶν
κορύμβων[· πέφυκε δὲ καὶ σφάλλειν τὰ δένδρα, ἀνέρ-
πων δι' αὐτῶν καὶ περιπλεκόμενος βιαιότερον τοῖς
πρέμνοις]. τὰ δὲ θυμελικὰ ἀκροάματα τὸν Διόνυσον
θεραπεύει διὰ τὴν πρὸς τὰς θαλίας οἰκειότητα αὐτῶν,
οἷον ᾠδῆς καὶ κιθάρας· ‘τὰ γάρ τ' ἀναθήματα δαι-
τός’. μυθολογεῖται δ' ὅτι διασπασθεὶς ὑπὸ τῶν Τιτάνων συνετέθη πάλιν
ὑπὸ τῆς Ῥέας, αἰνιττομένων τῶν
παραδόντων τὸν μῦθον ὅτι οἱ γεωργοί, θρέμματα γῆς
ὄντες, συνέχεαν τοὺς βότρυς καὶ τοῦ ἐν αὐτοῖς Διονύσου
τὰ μέρη ἐχώρισαν ἀπ' ἀλλήλων, ἃ δὴ πάλιν ἡ εἰς ταὐτὸ
σύρρυσις τοῦ γλεύκους συνήγαγε καὶ ἓν σῶμα ἐξ αὐτῶν
ἀπετέλεσε. καὶ ὁ παρὰ τῷ ποιητῇ δὲ μῦθος, ὡς φεύ-
γων ποτὲ τὴν Λυκούργου ἐπιβουλὴν ὁ θεὸς ἔδυ κατὰ
θαλάττης, εἶθ' ἡ Θέτις αὐτὸν διέσωσεν, ἐμφανῆ τὴν
διάνοιαν ἔχει. τιθῆναι μὲν γάρ εἰσι τοῦ Διονύσου
αἱ ἄμπελοι· ταύτας δ' ὁ Λυκοῦργος τρυγητὴς ὢν ἐσκύ-
λευσε καὶ ἀπεκόσμησεν,

Aristides Apol., Fragmenta τμ. 10, τμ. 8, γρ. 3

γὰρ ἦν· ὕστερον δὲ κεραυνοῦσθαι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ Διὸς διὰ Τυνδάρεων
Λακεδαίμονος υἱὸν καὶ ἀποθανεῖν.
εἰ δὲ Ἀσκληπιὸς θεὸς ὢν καὶ κεραυνωθεὶς οὐκ ἠδυνήθη ἑαυτῷ
βοηθῆσαι πῶς ἄλλοις βοηθήσει;
Ἄρης δὲ παρεισάγεται θεὸς εἶναι πολεμιστὴς καὶ ἐπιθυμητὴς
θρεμμάτων καὶ ἑτέρων τινῶν· ὕστερον δὲ αὐτὸν μοιχεύοντα τὴν Ἀφροδί-
την δεθῆναι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ νηπίου Ἔρωτος καὶ ὑπὸ Ἡφαίστου. πῶς οὖν
 104

θεός ἐστιν ὁ ἐπιθυμητὴς καὶ πολεμιστὴς καὶ δέσμιος καὶ μοιχός;

Τὸν δὲ Διόνυσον παρεισάγουσι θεὸν εἶναι, νυκτερινὰς ἄγοντα ἑορ-
τὰς καὶ διδάσκαλον μέθης καὶ ἀποσπῶντα τὰς τῶν πλησίον γυναῖκας καὶ
μαινόμενον καὶ φεύγοντα· ὕστερον δὲ αὐτὸν σφαγῆναι ὑπὸ τῶν Τιτάνων.
εἰ οὖν Διόνυσος σφαγεὶς οὐκ ἠδυνήθη ἑαυτῷ βοηθῆσαι, ἀλλὰ καὶ μαινό-
μενος ἦν καὶ δραπέτης, πῶς ἂν εἴη θεός;
Τὸν δὲ Ἡρακλῆν παρεισάγουσι μεθυσθῆναι καὶ μανῆναι καὶ τὰ
ἴδια τέκνα σφάξαι, εἶτα πυρὶ ἀναλωθῆναι καὶ οὕτως ἀποθανεῖν. πῶς δ' ἂν
εἴη θεὸς μέθυσος καὶ τεκνοκτόνος καὶ κατακαιόμενος; ἢ πῶς ἄλλοις βοη-
θῆσαι, ἑαυτῷ βοηθῆσαι μὴ δυνηθείς;
Τὸν δὲ Ἀπόλλωνα παρεισάγουσι θεὸν εἶναι ζηλωτήν, ἔτι δὲ
καὶ τόξον καὶ φαρέτραν κρατοῦντα, ποτὲ δὲ καὶ κιθάραν καὶ ἐπαυθίδα
καὶ μαντευόμενον τοῖς ἀνθρώποις χάριν μισθοῦ. ἆρα ἐπενδεής ἐστιν;

Aristonicus Gramm., De signis Iliadis βιβ. of Iliad 1, verse in βιβ.

404, γρ. of scholion 5

λων. ἀφαιρεῖται δὲ τὸ πιθανόν· ἐπίτηδες γὰρ τοὺς τοῖς

Ἕλλησι βοηθοῦντας θεοὺς ἠχθρευκέναι Διί φησιν, ἵνα μᾶλ-
λον ἀκούοιτο Θέτις. BL?
μακρὸν Ὄλυμπον: ὅτι μακρὸν τὸν Ὄλυμπον
ὡς ὄρος· τὸν δὲ οὐρανὸν εὐρύν. A. Ar. 168.
Αἰγαίων'· ὁ γὰρ αὖτε βίῃ οὗ πατρὸς ἀμεί-
νων: ὅτι Ζηνόδοτος γράφει ὁ γὰρ αὖτε βίῃ πολὺ φέρ-
τατος ἁπάντων (puto ἄλλων L. Etiam Eustath. 124, 40:
φέρτερος ἁπάντων) ὅπποσσοι ναίουσ' ὑπὸ Τάρταρον
εὐρώεντα. οὐκ ἔστι δὲ τῶν Τιτάνων ὁ Αἰγεύς, ἀλλ' ἐνά-
λιος δαίμων· οὕτως γὰρ καὶ ἡ σύγκρισις λαμβανομένη πρὸς
τὸν Ποσειδῶνα λόγον ἕξει. A. Ar. 183.
ὅς ῥα παρὰ Κρονίωνι καθέζετο κύδεϊ γαίων:
ὅτι ἐντεῦθεν ἐπὶ τοῦ Ἄρεως λέγεται οὐκ ὀρθῶς πὰρ δὲ
Διὶ Κρονίωνι καθέζετο κύδεϊ γαίων (Ε 906). A.
ὅτ' ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισεν: ὅτι τὸ δεν
παρέλκει. AL.
εἶμ' αὐτὴ πρὸς Ὄλυμπον ἀγάννιφον: ὅτι
ὄρος ὁ Ὄλυμπος. A. Pl. 9.
Ζεὺς γὰρ ἐς Ὠκεανὸν μετ' ἀμύμονας Αἰθιοπῆας

Aristonicus Gramm., De signis Iliadis βιβ. of Iliad 5, verse in βιβ.

898, γρ. of scholion 3
 105

τε: ὁ ἀστερίσκος, ὅτι ἐντεῦθεν μετενήνεκται ἐν τῇ πρώτῃ

ῥαψῳδίᾳ (177) ἐπὶ τὸν πρὸς Ἀχιλλέα ὑπὸ Ἀγαμέμνονος λ
μητρός τοι μένος ἐστὶν ἀάσχετον, οὐκ ἐπιεικτόν,
Ἥρης· τὴν μὲν ἐγὼ σπουδῇ δάμνημ' ἐπέεσσιν.
ἡ διπλῆ, ὅτι σαφῶς Ἥρας ὁ Ἄρης, οὐκ Ἐνυοῦς,
ὥς τινες. A. Ar. 181.
σπουδῇ: ὅτι μετὰ σπουδῆς καὶ κακοπαθείας (cod.
κακότητος). A. Emend. Pluygers. 8. Ar. 122.
καί κεν δὴ πάλαι ἦσθα ἐνέρτερος Οὐρανιώ-
νων: ἡ διπλῆ περιεστιγμένη, ὅτι Ζηνόδοτος γράφει ἐνέρ-
τατος, οὐ δεῖ δέ· ἡ γὰρ σύγκρισίς ἐστι πρὸς Τιτᾶνας ἀνο-
μοιογενεῖς καὶ ἐν ἑνὶ κατηγμένους τόπῳ· τούτων οὖν ἐνέρ-
τερος ὁ μὴ κατὰ γένος ὢν ἐξ αὐτῶν. A. Ar. 191 et Add.
ὣς φάτο, καὶ Παιήον' ἀνώγειν ἰήσασθαι: ἡ
διπλῆ, ὅτι ἰατρὸν τῶν θεῶν ἕτερον παρὰ τὸν Ἀπόλλωνα
παραδίδωσι τοῦτον. A. Ar. 181.
τὸν δ' Ἥβη λοῦσεν: ἡ διπλῆ, ὅτι παρθενικὸν τὸ
λούειν. οὐκ οἶδεν ἄρα ὑφ' Ἡρακλέους αὐτὴν γεγαμημένην,
ὡς ἐν τοῖς ἠθετημένοις ἐν Ὀδυσσείᾳ (λ 600). A. Ar. 186.
πὰρ δὲ Διὶ Κρονίωνι καθέζετο κύδεϊ γαίων:

Aristonicus Gramm., De signis Iliadis

βιβ. of Iliad 15, verse in βιβ. 225, γρ. of scholion 5

ὅσον μόνον ἕνεκα τοῦ τιμῆσαι τὸν Ἀχιλλέα ἐπαμύνει τοῖς

Τρωσίν. τά τε τῶν θεῶν ὀνόματα μετενήνοχέ τις ἀπὸ τῆς
θεομαχίας (Υ 33 – 36), συναθροίσας τῶν ἐναντιουμένων τοῖς
βαρβάροις θεοῖς, οὐκέτι ἐπιστήσας ὡς οὔτε τῷ Ἑρμῇ οὔτε
τῷ Ἡφαίστῳ ἔμελεν ἰδίᾳ τὰ τῆς πορθήσεως, ἀλλ' ἕνεκα τῆς
ἀντικαταστάσεως μόνον παρείληφεν αὐτούς. A.
οἵπερ ἐνέρτεροί εἰσι θεοί, Κρόνον ἀμφὶς
ἐόντες: ὅτι Ζηνόδοτος γράφει οἵπερ νέρτατοι. πρὸς οὐ-
δὲν δὲ τὸ ὑπερθετικὸν μετάκειται· τούτων γὰρ τῶν κατω-
τέρων κατώτερος οὐδείς ἐστιν. ἐνερτέρους δὲ καλεῖ καὶ οὐ-
ρανίωνας καὶ ὑποταρταρίους καὶ Τιτᾶνας τοὺς περὶ Κρόνον
θεούς. A. τούτων γὰρ τῶν κατωτέρων scripsi pro eo quod
erat: τοῦ γὰρ κατωτέρου. Ceterum etiam dii superi Οὐρα-
νίωνες audiunt Ρ 195. – Cf. Ar. 176. 191 et Add.

Athenagoras Apol., Legatio sive Supplicatio pro Christianis

τμ. 18, τμ. 6, γρ. 5
 106

Ἡρακλῆς καὶ Χρόνος. οὗτος ὁ Ἡρακλῆς ἐγέννησεν ὑπερμέγεθες

ᾠόν, ὃ συμπληρούμενον ὑπὸ βίας τοῦ γεγεννηκότος ἐκ παρατριβῆς
εἰς δύο ἐρράγη. τὸ μὲν οὖν κατὰ κορυφὴν αὐτοῦ Οὐρανὸς εἶναι
ἐτελέσθη, τὸ δὲ κάτω ἐνεχθὲν Γῆ· προῆλθε δὲ καὶ θεὸς † γη δι-
σώματος. Οὐρανὸς δὲ Γῇ μιχθεὶς γεννᾷ θηλείας μὲν Κλωθώ,
Λάχεσιν, Ἄτροπον, ἄνδρας δὲ Ἑκατόγχειρας Κόττον, Γύγην,
Βριάρεων καὶ Κύκλωπας, Βρόντην καὶ Στερόπην καὶ Ἄργην· οὓς
καὶ δήσας κατεταρτάρωσεν, ἐκπεσεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ τῶν παίδων τῆς
ἀρχῆς μαθών. διὸ καὶ ὀργισθεῖσα ἡ Γῆ τοὺς Τιτᾶνας ἐγέννησεν·
Κούρους δ' Οὐρανίωνας ἐγείνατο πότνια Γαῖα,
οὓς δὴ καὶ Τιτῆνας ἐπίκλησιν καλέουσιν,
οὕνεκα τισάσθην μέγαν Οὐρανὸν ἀστερόεντα.

Athenagoras Apol., Legatio sive Supplicatio pro Christianis

τμ. 20, τμ. 3, γρ. 6

ἐπὶ τῷ μετώπῳ δύο καὶ προτομὴν κατὰ τὸ ὄπισθεν τοῦ τραχήλου

μέρος, ἔχειν δὲ καὶ κέρατα, διὸ καὶ τὴν Ῥέαν φοβηθεῖσαν τὸ τῆς
παιδὸς τέρας φυγεῖν οὐκ ἐφεῖσαν αὐτῇ τὴν θηλήν, ἔνθεν μυστικῶς
μὲν Ἀθηλᾶ κοινῶς δὲ Φερσεφόνη καὶ Κόρη κέκληται, οὐχ ἡ αὐτὴ
οὖσα τῇ Ἀθηνᾷ τῇ ἀπὸ τῆς κόρης λεγομένῃ·
τοῦτο δὲ τὰ
πραχθέντα αὐτοῖς ἐπ' ἀκριβὲς ὡς οἴονται διεξεληλύθασιν, Κρόνος
μὲν ὡς ἐξέτεμεν τὰ αἰδοῖα τοῦ πατρὸς καὶ κατέρριψεν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ
ἅρματος καὶ ὡς ἐτεκνοκτόνει καταπίνων τῶν παίδων τοὺς ἄρσενας,
Ζεὺς δὲ ὅτι τὸν μὲν πατέρα δήσας κατεταρτάρωσεν, καθὰ καὶ τοὺς
υἱεῖς ὁ Οὐρανός, καὶ πρὸς Τιτᾶνας περὶ τῆς ἀρχῆς ἐπολέμησεν καὶ
ὅτι τὴν μητέρα Ῥέαν ἀπαγορεύουσαν αὐτοῦ τὸν γάμον ἐδίωκε,
δρακαίνης δ' αὐτῆς γενομένης καὶ αὐτὸς εἰς δράκοντα μεταβαλὼν
συνδήσας αὐτὴν τῷ καλουμένῳ Ἡρακλειωτικῷ ἅμματι ἐμίγη (τοῦ
σχήματος τῆς μίξεως σύμβολον ἡ τοῦ Ἑρμοῦ ῥάβδος), εἶθ' ὅτι
Φερσεφόνῃ τῇ θυγατρὶ ἐμίγη βιασάμενος καὶ ταύτην ἐν δράκοντος
σχήματι, ἐξ ἧς παῖς Διόνυσος αὐτῷ·

Athenagoras Apol., Legatio sive Supplicatio pro Christianis

τμ. 21, τμ. 3, γρ. 8

Σαρπηδὼν Διὸς υἱός, ὁ δ' οὐδ' ᾧ παιδὶ ἀμύνει,

τίς οὐκ ἂν τοὺς ἐπὶ τοῖς τοιούτοις μύθοις φιλοθέους, μᾶλλον δὲ
ἀθέους, τῆς ἀμαθίας καταμέμψαιτο;
 107

ἔστωσαν σαρκοειδεῖς,
ἀλλὰ μὴ τιτρωσκέσθω μηδὲ Ἀφροδίτη ὑπὸ Διομήδους τὸ σῶμα,
“οὖτά με Τυδέος υἱὸς ὑπέρθυμος Διομήδης”, ἢ ὑπὸ Ἄρεως τὴν
ψυχήν,
ὡς ἐμὲ χωλὸν ἐόντα Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
αἰὲν ἀτιμάζει, φιλέει δ' ἀΐδηλον Ἄρηα.
... “διὰ δὲ χρόα καλὸν ἔδαψεν”, ὁ δεινὸς ἐν πολέμοις, ὁ σύμ-
μαχος κατὰ Τιτάνων τοῦ Διός, ἀσθενέστερος Διομήδους φαίνεται.
“μαίνετο δ' ὡς ὅτ' Ἄρης ἐγχέσπαλος” – σιώπησον, Ὅμηρε, θεὸς
οὐ μαίνεται· σὺ δέ μοι καὶ μιαιφόνον καὶ βροτολοιγόν, “Ἆρες,
Ἄρες βροτολοιγέ, μιαιφόνε”, διηγῇ τὸν θεὸν καὶ τὴν μοιχείαν
αὐτοῦ διέξει καὶ τὰ δεσμά·
τὼ δ' ἐς δέμνια βάντε κατέδραθον, ἀμφὶ δὲ δεσμοί
τεχνήεντες ἔχυντο πολύφρονος Ἡφαίστοιο,
οὐδέ τι κινῆσαι μελέων ἦν.
οὐ καταβάλλουσι τὸν πολὺν τοῦτον ἀσεβῆ λῆρον περὶ τῶν θεῶν;
Οὐρανὸς ἐκτέμνεται, δεῖται καὶ καταταρταροῦται Κρόνος, ἐπαν-
ίστανται Τιτᾶνες, Στὺξ ἀποθνῄσκει κατὰ τὴν μάχην –

Athenagoras Apol., Legatio sive Supplicatio pro Christianis

τμ. 30, τμ. 1, γρ. 10

εἰ γὰρ καὶ ὡς ἀπόπτυστοι καὶ θεοστυγεῖς δόξαν ἔσχον εἶναι

θεοὶ καὶ ἡ θυγάτηρ τῆς Δερκετοῦς Σεμίραμις, λάγνος γυνὴ καὶ μιαι-
φόνος, ἔδοξε Συρία θεὸς καὶ διὰ τὴν Δερκετὼ τοὺς ἰχθῦς καὶ τὰς
περιστερὰς διὰ τὴν Σεμίραμιν σέβουσι Σύροι (τὸ γὰρ ἀδύνατον, εἰς
περιστερὰν μετέβαλεν ἡ γυνή· ὁ μῦθος παρὰ Κτησίᾳ), τί θαυμαστὸν
τοὺς μὲν ἐπὶ ἀρχῇ καὶ τυραννίδι ὑπὸ τῶν κατ' αὐτοὺς κληθῆναι
θεούς – Σίβυλλα (μέμνηται δ' αὐτῆς καὶ Πλάτων)·
δὴ τότε δὴ δεκάτη γενεὴ μερόπων ἀνθρώπων,
ἐξ οὗ δὴ κατακλυσμὸς ἐπὶ προτέρους γένετ' ἄνδρας,
καὶ βασίλευσε Κρόνος καὶ Τιτὰν Ἰαπετός τε,
Γαίης τέκνα φέριστα καὶ Οὐρανοῦ, οὓς ἐκάλεσσαν
ἄνθρωποι Γαῖάν τε καὶ Οὐρανὸν οὔνομα θέντες,
οὕνεκα οἱ πρώτιστοι ἔσαν μερόπων ἀνθρώπων –
τοὺς δ' ἐπ' ἰσχύι, ὡς Ἡρακλέα καὶ Περσέα, τοὺς δ' ἐπὶ τέχνῃ, ὡς
Ἀσκληπιόν;
οἷς μὲν οὖν ἢ αὐτοὶ οἱ ἀρχόμενοι τιμῆς μετε-
δίδοσαν ἢ αὐτοὶ οἱ ἄρχοντες, οἱ μὲν φόβῳ, οἱ δὲ καὶ αἰδοῖ μετεῖχον
τοῦ ὀνόματος (καὶ Ἀντίνους φιλανθρωπίᾳ τῶν ὑμετέρων προγόνων
 108

πρὸς τοὺς ὑπηκόους ἔτυχε νομίζεσθαι θεός)· οἱ δὲ μετ' αὐτοὺς

ἀβασανίστως παρεδέξαντο.

Julia Balbilla Lyr., Epigrammata Epigram 990, γρ. 5

τὰν σέμναν κατέχῃς κουριδίαν ἄλοχον.’

κὠ Μέμνων τρέσσαις μεγάλως μένος Ἀ[δρ]ι[άνοιο
ἐξαπίνας αὔδασ'· ἁ δ' ὀίοισ' [ἐ]χάρη.
In Memnonis crure sinistro. C. I. 4725 coll. Add. III 1201 sq.
Ἰουλίας Βαλβίλλης, ὅτε ἤκουσε τοῦ Μέμνονος ὁ σεβαστὸς
Ἀδριανός.
Μέμνονα πυνθανόμαν Αἰγύπτιον, ἀλίω αὔγαι
αἰθόμενον, φώνην Θηβαίκω 'πὺ λίθω·
Ἀδρίανον δ' ἐςίδων, τὸν παμβασίληα πρὶν αὐγὰς
ἀελίω χαίρην εἶπέ [ϝ]οι ὠς δύνοτον·
Τίταν δ' ὄττ' ἐλάων λεύκοισι δι' αἴθερος ἴπποις
ἐ]ν σκίαι ὠράων δεύτερον ἦχε μέτρον,
ὠς χάλκοιο τυπέντος ἴη Μέμνων πάλιν αὔδαν
ὀξύτονον· χαίρων καὶ τρίτον ἆχον ἴη.
κοίρανος Ἀδρίανος χ[ήρ]αις δ' ἀσπάσσατο καὖτος
Μέμνονα. κἀ[πιθέμαν] καλλ[ιλό]γοισι πόνοις
γρόππατα σαμαίνο[ν]τά τ' ὄσ' εὔιδε κὤσσ' ἐςάκουσε·
δᾶλον παῖσι δ' ἔγε[ν]τ' ὤς [ϝ]ε φίλ[ε]ισι θέοι.
In Memnonis crure sinistro. C. I. 4730 coll. Add. III 1202 sq.
Χαῖρε καὶ αὐδάσαις πρόφρων ἔμε [δέχνυσο, Μέμνον,
τὰν [μέγα δυστυχίαι σᾶι ἔπι μυρομέναν·

Batrachomyomachia, Batrachomyomachia (prosodia Byzantina)

Γρ. 281

κάππεσε δ', οὐκ ἀνένευσεν, ἐβάπτετο δ' αἵματι λίμνη

πορφυρέῳ, αὐτὸς δὲ παρ' ἠιόν' ἐξετανύσθη,
χορδῇσιν λιπαρῇσί τ' ἐπορνύμενος λαγόνεσσιν.
Ὑδρόχαρις δ' ἔπεφνεν Πτερνοφάγον βασιλῆα,
ἔσχατος δ' ἐκ λίμνης ἀνεδύσετο, τείρετο δ' αἰνῶς
ἥρωας κρατερούς, ἀλλ' ἔδυνε βένθεσι λίμνης
μεριδάρπαξ ὄρχαμος μιμούμενος αὐτὸν ἄρηα
ὃς μόνος ἐν μύεσσιν ἀρίστευεν καθ' ὅμιλον
αὐτὸς δ' ἑστήκει γαυρούμενος κατὰ λίμνην
οὐ μικρόν με πλήσσει μεριδάρπαξ ὃς κατὰ λίμνην κινείσθω
τιτανοκτόνον ὀβριμοεργόν ᾧ Τιτᾶνας πέφνες ἀρίστους ἔξοχα πάντων
αὐτὰρ ἔπειτα κεραυνὸν δειμαλέον Διὸς ὅπλον ἧκ' ἐπιδινήσας·
 109

Beros(s)us Astrol., Hist., Fragmenta Fragment 10a, γρ. 7

persuadendi, ut ceteros pueros conservarent atque

in Orientem asportarent ad montem quendam quem
Deorum Conjectum appellarunt, qui nunc Olympus
vocatur.»
Syncell.: Ἀλεξάνδρου τοῦ Πολυΐστορος
περὶ τῆς πυργοποιίας· «Σίβυλλα δέ φησιν, ὁμοφώνων
ὄντων πάντων ἀνθρώπων, τινὰς τούτων πύργον ὑπερμε-
γέθη οἰκοδομῆσαι, ὅπως εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβῶσι. Τοῦ
δὲ θεοῦ ἀνέμους ἐμφυσήσαντος ἀνατρέψαι αὐτοὺς, καὶ
ἰδίαν ἑκάστῳ φωνὴν δοῦναι, διὸ δὴ Βαβυλῶνα τὴν
πόλιν κληθῆναι· μετὰ δὲ τὸν κατακλυσμὸν Τιτᾶνα καὶ
Προμηθέα γενέσθαι.» Καὶ τὰ μὲν τῆς πυργοποιίας
Ἀλέξανδρος ταῦτα μαρτυρῶν καὶ αὐτὸς Βαβυλῶνα διὰ
τὴν σύγχυσιν κληθῆναι τὴν πρὸ πολλῶν μυριάδων ἐτῶν
μυθολογουμένην παρ' αὐτοῖς βεβασιλευκέναι.

Celsus Phil., Ἀληθὴς λόγος τμ. 6, τμ. 42, γρ. 26

οἴεται παρακηκοότας ἡμᾶς τὰ περὶ τοῦ Σατανᾶ εἰσάγειν, φησὶ θεῖόν

τινα πόλεμον αἰνίττεσθαι τοὺς παλαιούς, Ἡράκλειτον μὲν λέγοντα ὧδε·
’εἰδέναι δὲ χρὴ τὸν πόλεμον ἐόντα ξυνὸν καὶ δίκην ἔριν καὶ γινό-
μενα πάντα κατ' ἔριν καὶ χρεών’· Φερεκύδην δὲ πολλῷ ἀρχαιότε-
ρον γενόμενον Ἡρακλείτου μυθοποιεῖν στρατείαν στρατείᾳ παρατατ-
τομένην καὶ τῆς μὲν ἡγεμόνα Κρόνον διδόναι τῆς ἑτέρας δὲ Ὀφιονέα,
προκλήσεις τε καὶ ἁμίλλας αὐτῶν ἱστορεῖν, συνθήκας τε αὐτοῖς γί-
γνεσθαι, ἵν' ὁπότεροι αὐτῶν εἰς τὸν Ὠγηνὸν ἐμπέσωσι, τούτους μὲν
εἶναι νενικημένους, τοὺς δ' ἐξώσαντας καὶ νικήσαντας τούτους ἔχειν
τὸν οὐρανόν. τούτου δὲ τοῦ βουλήματός φησιν ἔχεσθαι καὶ τὰ περὶ
τοὺς Τιτᾶνας καὶ Γίγαντας μυστήρια θεομαχεῖν ἀπαγγελλομένους καὶ
τὰ παρ' Αἰγυπτίοις περὶ Τυφῶνος καὶ Ὥρου καὶ Ὀσίριδος.
εἶτ' ἐκθέμενος τὰ τοιαῦτα καὶ μὴ παραμυθησάμενος, τίνα τρόπον
ἐκεῖνα μὲν λόγου ἔχεται κρείττονος ταῦτα δέ ἐστιν ἐκείνων παρακούς-
ματα, διαλοιδορεῖται ἡμῖν λέγων μὴ εἶναι ἐκεῖνα ὅμοια τοῖς περὶ δια-
βόλου δαίμονος ἢ – ὅπερ φασὶν ἀληθέστερον – ἀνθρώπου γόητος
ἀντιδοξοῦντος. οὕτω δ' ἀκούει καὶ Ὁμήρου, ὡς τὰ παραπλήσια τῷ
Ἡρακλείτῳ καὶ Φερεκύδῃ καὶ τοῖς τὰ περὶ Τιτᾶνας καὶ Γίγαντας
μυστήρια εἰσάγουσιν αἰνιττομένου ἐν τούτοις τοῖς τοῦ Ἡφαίστου
πρὸς τὴν Ἥραν λόγοις, φάσκοντος·
 110

Clemens Romanus et Clementina Theol., Homiliae [Sp.] Homily 6, τμ.

2, τμ. 8, γρ. 1

γεννηθέντα ἡ μήτηρ κατακρύψασα ἡ Ῥέα ἀπαιτήσαντι τῷ Κρόνῳ κατα-

πιεῖν λίθον ἀντέδωκεν. οὐ καταποθεὶς τοὺς προκαταποθέντας θλίψας
ἐξῶσεν, ὡς προελθεῖν πρῶτον μὲν τὸν πρῶτον καταποθέντα Πλούτωνα,
ἐπ' αὐτῷ δὲ Ποσειδῶνα [καὶ τρίτον τὸν Δία]. οὐδέ γε (ὥς φασιν) μητρὸς
προνοίᾳ διασωθεὶς ὁ Ζεὺς καὶ εἰς οὐρανὸν ἀναβάς, τὸν πατέρα τῆς βασι-
λείας καθεῖλεν. οὐ πατρὸς ἀδελφοὺς ἐκόλασεν. οὐκ εἰς πόθον γυναικῶν
θνητῶν κατῆλθεν. οὐκ ἀδελφαῖς ἢ θυγατράσιν, οὐκ ἀδελφῶν γυναιξίν,
οὐ παισὶν αἰσχρῶς συνεγένετο. οὐδὲ Μῆτιν γεννήσας κατέπιεν, ἵνα ἀπ'
ἐνκεφάλου μὲν τὴν Ἀθηνᾶν ἀναφύσῃ ἐκ τῆς Μήτιδος, ἐκ δὲ τοῦ
μηροῦ τὸν Διόνυσον τέκῃ, ὃν ὑπὸ Τιτάνων ἐσπαράχθαι λέγουσιν. οὐ
δεῖπνον ἐπὶ τῷ Θέτιδος καὶ Πηλέως γάμῳ συντελεῖ. οὐ τὴν Ἔριν τῶν
γάμων ἀπεώσατο. οὐχ αὕτη ἡ Ἔρις ἀτιμασθεῖσα μάχην καὶ στάσιν τοῖς
ἑστιωμένοις ἐπενόησεν. οὐ μῆλον χρύσεον ἐκ τῶν Ἑσπερίδων κήπων
λαβοῦσα ἐπέγραψεν «Δῶρον τῇ καλῇ». ἔπειτα μυθολογοῦσιν ὡς Ἥρα
τε καὶ Ἀθηνᾶ καὶ Ἀφροδίτη εὑρίσκουσι τὸ μῆλον καὶ φιλονεικοῦσαι
ἔρχονται πρὸς τὸν Δία· αἷς αὐτὸς μὲν οὐκ ἔκρινεν, δι' Ἑρμοῦ δὲ πρὸς
τὸν ποιμένα Πάριν κριθησομένας περὶ κάλλους ἐξέπεμψεν. ἀλλ' οὔτε
ἐκρίθησαν θεαὶ οὔτε ὁ Πάρις τῇ Ἀφροδίτῃ τὸ μῆλον ἀπέδωκεν. οὐκ
Ἀφροδίτη τιμηθεῖσα τῷ τῆς Ἑλένης αὐτὸν ἀντετίμησεν γάμῳ.

Dorotheus Astrol., Fragmenta alia antiqua Fragment 3a, γρ. 8

Εἴ τις οὖν χρῄζων προσενέγκῃ αἵρεσιν περὶ οἱουδήποτε πράγματος

κεῖνον ἀφ' ὡρονόμοιο λογίζεο, σὸν δὲ τὸ δῦνον·
ἡ πρᾶξις τὸ μεσουράνημα, τὸ τέλος τὸ ὑπόγειον.

Δωροθέου Σιδωνίου τῶν ἑπτὰ ἀστέρων ἐπίθετα

Κρόνος· Φαίνων, ἀγκυλομήτης, βλαβερός, βραδύς, χλευαστής,

δυσαυγής, κρυόεις, βραβευτής, ψυχρός.
Ζεύς· Φαέθων, αἰγίοχος, βασίλειος, εὐφεγγής, πολυφεγγής, Κρο-
νίδης, ὑψιμέδων.
Ἄρης· Πυρόεις, ὑπήνεμος, ἐγχέσπαλος, θοῦρος, κορυθαίολος,
βροτολοιγός, φλογολαμπής, ὄμβριμος.
Ἥλιος· Τιτάν, φάων, Ὑπερίων, χρυσαυγής, λαμπής.
Ἀφροδίτη· Φωσφόρος, Ἕσπερος, χρυσῆ, λαμπάκτις, ἀφρογένεια,
διπρόσωπος, εὐστέφανος, Παφίη, Κυθερία.
Ἑρμῆς· Στίλβων, Ἀργεϊφόντης, διάκτωρ, Κυλλήνιος, ὀξύς, πινυ-
 111

τός, ὠκύς, φαιδρός.

Σελήνη· σελασφόρος, Μήνη, διχόζωνος, Τιτανίς, πλησιφαής, δι-
χόμηνος, Ἑκάτη, κερόεσσα, χρυσάμπυξ, Θειαντίς, Ἄρτεμις, τριοδῖτις.

Ἐπίθετα ὀνόματα τῶν ζ ἀστέρων

Ἥλιος· Τιτάν, φάων, ἀκάμας, Ὑπεριονίδης, βασιλεύς, χρυσαυγής.

Κρόνος· Φαίνων, ἀγκυλομήτης, βλαβεραυγής, βραδύς, χλευα-
στής, ψυχρός, δυσαυγής, κρυόεις, βραβευτής.

Dorotheus Astrol., Fragmenta alia antiqua Fragment 3a, γρ. 13

δυσαυγής, κρυόεις, βραβευτής, ψυχρός.

Ζεύς· Φαέθων, αἰγίοχος, βασίλειος, εὐφεγγής, πολυφεγγής, Κρο-
νίδης, ὑψιμέδων.
Ἄρης· Πυρόεις, ὑπήνεμος, ἐγχέσπαλος, θοῦρος, κορυθαίολος,
βροτολοιγός, φλογολαμπής, ὄμβριμος.
Ἥλιος· Τιτάν, φάων, Ὑπερίων, χρυσαυγής, λαμπής.
Ἀφροδίτη· Φωσφόρος, Ἕσπερος, χρυσῆ, λαμπάκτις, ἀφρογένεια,
διπρόσωπος, εὐστέφανος, Παφίη, Κυθερία.
Ἑρμῆς· Στίλβων, Ἀργεϊφόντης, διάκτωρ, Κυλλήνιος, ὀξύς, πινυ-
τός, ὠκύς, φαιδρός.
Σελήνη· σελασφόρος, Μήνη, διχόζωνος, Τιτανίς, πλησιφαής, δι-
χόμηνος, Ἑκάτη, κερόεσσα, χρυσάμπυξ, Θειαντίς, Ἄρτεμις, τριοδῖτις.

Ἐπίθετα ὀνόματα τῶν ζ ἀστέρων

Ἥλιος· Τιτάν, φάων, ἀκάμας, Ὑπεριονίδης, βασιλεύς, χρυσαυγής.

Κρόνος· Φαίνων, ἀγκυλομήτης, βλαβεραυγής, βραδύς, χλευα-
στής, ψυχρός, δυσαυγής, κρυόεις, βραβευτής.
Σελήνη· πλησιφαής, σελασφόρος, ἑλικαυγής, κερόεσσα, τροχόεσσα,
Μήνη, νυκτιμέδουσα, χρυσάμπυξ, πότνια, νυκταυγής, διχόζωνος,
διχομήνη, Θειαντίς, ἀργυρόφεγγος.
Ζεύς· ὑψιμέδων, πολύφεγγος, Φαέθων, αἰγίοχος, Κρονίδης,
εὐφεγγής.

Empedocles Poet. Phil., Fragmenta Fragment 27, γρ. 3

ἄλλοτε μὲν Φιλότητι συνερχόμεν' εἰς ἕνα κόσμον,

ἄλλοτε δ' αὖ δίχ' ἕκαστα φορούμενα Νείκεος ἔχθει,
εἰσόκεν ἓν συμφύντα τὸ πᾶν ὑπένερθε γένηται.
 112

οὕτως ἧι μὲν ἓν ἐκ πλεόνων μεμάθηκε φύεσθαι

ἠδὲ πάλιν διαφύντος ἑνὸς πλέον' ἐκτελέθουσι,
τῆι μὲν γίγνονταί τε καὶ οὔ σφισιν ἔμπεδος αἰών·
ἧι δὲ τάδ' ἀλλάσσοντα διαμπερὲς οὐδαμὰ λήγει,
ταύτηι δ' αἰὲν ἔασιν ἀκίνητοι κατὰ κύκλον.
PLUT. de fac. lun. 12 926 D
ὅρα ... μὴ ... τὸ Νεῖκος ἐπάγηις τὸ Ἐμπεδοκλέους τοῖς πράγμασι, μᾶλλον
δὲ
τοὺς παλαιοὺς κινῆις Τιτᾶνας ἐπὶ τὴν φύσιν καὶ Γίγαντας καὶ τὴν
μυθικὴν ἐκείνην
καὶ φοβερὰν ἀκοσμίαν καὶ πλημμέλειαν ἐπιδεῖν ποθῆις χωρὶς τὸ βαρὺ
πᾶν καὶ
χωρὶς τιθεὶς τὸ κοῦφον,
‘ἔνθ' ... θάλασσα’, ὥς φησιν Ἐ., οὐ Γῆ θερμότητος μετεῖχεν, οὐχ ὕδωρ
πνεύματος,
οὐκ ἄνω τι τῶν βαρέων, οὐ κάτω τι τῶν κούφων, ἀλλ' ἄκρατοι καὶ
ἄστοργοι [daraus
der Vers 144 St.] καὶ μονάδες αἱ τῶν ὅλων ἀρχαί ... ἄχρις οὗ τὸ ἱμερτὸν
ἧκεν
ἐπὶ τὴν φύσιν ἐκ προνοίας Φιλότητος ἐγγενομένης καὶ Ἀφροδίτης καὶ
Ἔρωτος,

Empedocles Poet. Phil., Fragmenta Fragment 38, γρ. 6

τῶν δὲ συνερχομένων ἐξ ἔσχατον ἵστατο Νεῖκος.

ARISTOT. de gen. et corr. B 6. 333a 35
ἀλλὰ μὴν οὐδ' αὔξησις ἂν εἴη κατ' Ἐμπεδοκλέα, ἀλλ' ἢ κατὰ πρόσθεσιν·
πυρὶ γὰρ
αὔξει τὸ πῦρ,
αὔξει δὲ χθὼν μὲν σφέτερον δέμας, αἰθέρα δ' αἰθήρ.
CLEM. Strom. v 48 [II 358,
20 St.].
εἰ δ' ἄγε τοι λέξω πρῶθ' † ἥλιον ἀρχήν †,
ἐξ ὧν δῆλ' ἐγένοντο τὰ νῦν ἐσορῶμεν ἅπαντα,
γαῖά τε καὶ πόντος πολυκύμων ἠδ' ὑγρὸς ἀήρ
Τιτὰν ἠδ' αἰθὴρ σφίγγων περὶ κύκλον ἅπαντα.
ARISTOT. de caelo B 13. 294a 21
[I 125, 25].
εἴπερ ἀπείρονα γῆς τε βάθη καὶ δαψιλὸς αἰθήρ,
ὡς διὰ πολλῶν δὴ γλώσσας ἐλθόντα ματαίως
ἐκκέχυται στομάτων ὀλίγον τοῦ παντὸς ἰδόντων ...
PLUT. de fac. in orb. lun. 2 920 c ὥς που καὶ
Ἐ. τὴν ἑκατέρων ἀποδίδωσιν οὐκ ἀηδῶς διαφοράν· ‘ἥλιος ... σελήνη’, τὸ
 113

ἐπαγωγὸν αὐτῆς καὶ ἱλαρὸν καὶ ἄλυπον οὕτω προσαγορεύσας.

Ἥλιος ὀξυβελὴς ἠδ' ἱλάειρα Σελήνη.

Epimenides Phil., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 3b,457,F, fragm 4a, γρ. 4

Κρητῶν), ἴδιος αὐτῶν προφήτης· «Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται, κακὰ θηρία,

γαστέρες ἀργαί».
AELIAN. N. A. 12, 7: καὶ μέντοι καὶ τὸν Νεμεαῖον λέοντα
τῆς σελήνης ἐκπεσεῖν φασι. λέγει γοῦν καὶ τὰ Ἐπιμενίδου ἔπη· «καὶ γὰρ
ἐγὼ γένος εἰμὶ Σελήνης ἠυκόμοιο, / ἣ δεινὸν φρίξασ' ἀπεσεί-
σατο θῆρα λέοντα / ἐν Νεμέαι, ἀνάγουσ' αὐτὸν διὰ πότνιαν
Ἥραν».
DAMASK. De princ. 124 (I 320 Ruelle): τὸν δ' Ἐπιμε-
νίδην δύο πρώτας ἀρχὰς ὑποθέσθαι Ἀέρα καὶ Νύκτα ... ἐξ ὧν γεννηθῆναι
Τάρταρον ⟦οἶμαι τὴν τρίτην ἀρχήν, ὥς τινα μικτὴν ἐκ τῶν δυεῖν
συγκραθεῖ-
σαν⟧, ἐξ οὗ δύο Τιτᾶνας ⟦τὴν νοητὴν μεσότητα οὕτω καλέσαντα, διότι
ἐπ' ἄμφω διατείνει τό τε ἄκρον καὶ τὸ πέρας⟧, ὧν μιχθέντων ἀλλήλοις
ὠιὸν
γενέσθαι ...., ἐξ οὗ πάλιν ἄλλην γενεὰν προελθεῖν.
PHILODEM. De piet. 47
19 Gomp (271 Philippson): ἐν δὲ τοῖς [εἰς Ἐπι]μενίδην [ἐξ Ἀέρος]
καὶ Νυκτὸς [τὰ πάντα ς]υστῆναι, [ὥσπερ καὶ] Ὅμηρος (Il. Ξ 201; 302)
[ἀποφαί]νετ' Ὠκεα[νὸν ἐκ] Τηθύος [τοὺς θε]οὺς γεννᾶν.
PAUSAN. 8, 18, 1: εἶναι δὲ τὴν Στύγα Ἡσίοδος μὲν ἐν Θεο-
γονίαι (383) πεποίηκεν ... Ὠκεανοῦ θυγατέρα ......, γυναῖκα δὲ αὐτὴν
εἶναι Πάλλαντος. ἐοικότα δὲ πεποιηκέναι τούτοις καὶ Λίνον φασίν ... (2)
Ἐπιμενίδης δὲ ὁ Κρὴς εἶναι μὲν καὶ οὗτος θυγατέρα Ὠκεανοῦ τὴν Στύγα
Epimenides Phil., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 3b,457,F, frag 6b, γρ. 3

εἶναι Πάλλαντος. ἐοικότα δὲ πεποιηκέναι τούτοις καὶ Λίνον φασίν ... (2)
Ἐπιμενίδης δὲ ὁ Κρὴς εἶναι μὲν καὶ οὗτος θυγατέρα Ὠκεανοῦ τὴν Στύγα
ἐποίησε, συνοικεῖν δὲ αὐτὴν οὐ Πάλλαντι, ἀλλὰ ἐκ Πείραντος Ἔχιδναν
τεκεῖν,
ὅστις δὴ ὁ Πείρας ἐστί.
PHILODEM. De piet. 46a 18 Gomp (270 Phil.):
τὰς Ἁρπ[υίας θεὰς] οὔσας ὑπ[ὸ τῶν Βορέου παί]δων [Ἐπι]μενίδη[ς γὰρ
Ὠκεα]νοῦ καὶ Γ[ῆς γεννήμα]τ' εἶναι, π[ερὶ δὲ Ῥή]γιον (?) αὐ[τὰς
φονευθῆ]-
ναί (?) φ[ησιν].
– – 92 43 Gomp: καὶ τὰς Ἁρπυίας τὰ μῆ[λα φ]υλάττειν
Ἀκο[υσίλ]αος (2 F 10): Ἐπιμενίδης δὲ καὶ τοῦτο, καὶ τὰς αὐτὰς εἶναι ταῖς
Ἑσπερίσιν. ὁ δὲ τὴν Τιτανομαχίαν [γράψας φησὶν τὰ] μὲν μῆλα
 114

φυλάτ[τεσθαι
ὑπὸ τῶν Ἑσπερίδων, ὑπὸ δὲ τῶν Ἁρπυιῶν τὸν Τάρταρον].
SCHOL. SOPHOKL. O. K. 42: Ἐπιμενίδης Κρόνου φησὶ τὰς
Εὐμενίδας· «ἐκ τοῦ καλλίκομος γένετο χρυσῆ Ἀφροδίτη / Μοῖραι τ'
ἀθάνατοι
καὶ Ἐρινύες αἰολόδωροι». Ἴστρος δὲ ἐν τῆι δ (334 F 20) μητέρα τῶν Εὐ-
μενίδων Εὐωνύμην ἀναγράφει, ἣν νομίζεσθαι Γῆν. ἔνιοι δὲ μεταβαλεῖν
αὐτάς
φασι τὸ ὄνομα ἐπὶ Ὀρέστηι .... Φιλήμων δ' ὁ κωμικὸς (II 534, 217 K)
ἑτέρας φησὶ τὰς Σεμνὰς θεὰς τῶν Εὐμενίδων.
PHILODEM. De piet. 61b 46 Gomp (256 Phil.):

Epimenides Phil., Fragmenta

Τόμ. -Jacobyʹ-F 3b,457,F, fragment 18, γρ. 5

προφήτιδος) τὸν γενόμενον υἱὸν Πυθαγόραν προσηγόρευσεν, ὅτι ἄρα ὑπὸ

τοῦ Πυθίου προ-
ηγορεύθη αὐτῶι. παραιτητέοι γὰρ ἐνταῦθα Ἐπιμενίδης καὶ Εὔδοξος (116
Gis) καὶ Ξενοκράτης, ὑπονοοῦντες τῆι Παρθενίδι τότε μιγῆναι τὸν Ἀπόλ-
λωνα, καὶ κύουσαν αὐτὴν ἐκ μὴ οὕτως ἐχούσης καταστῆσαί τε καὶ
προαγ-
γεῖλαι διὰ τῆς προφήτιδος.
ERATOSTH. Katast. 27: Αἰγοκέρω. οὗτός ἐστι τῶι εἴδει ὅμοιος τῶι
Αἰγίπανι· ἐξ ἐκείνου δὲ γέγονεν· ἔχει δὲ θηρίου τὰ κάτω μέρη καὶ έρατα
ἐπὶ τῆι κεφαλῆι. ἐτιμήθη δὲ διὰ τὸ σύντροφος εἶναι τῶι Διί, ἢ κα-
θάπερ Ἐπιμενίδης ὁ τὰ Κρητικὰ ἱστορῶν φησίν, ὅτι ἐν τῆι
Ἴδηι συνῆν αὐτῶι, ὅτε ἐπὶ τοὺς Τιτᾶνας ἐστράτευσεν. οὗτος δὲ
δοκεῖ εὑρεῖν τὸν κόχλον, ἐν ὧι τοὺς συμμάχους καθώπλισεν ὁ Ζεύς, διὰ
τὸ
τοῦ ἤχου Πανικὸν καλούμενον, ὃ οἱ Τιτᾶνες ἔφυγον. παραλαβὼν δὲ τὴν
ἀρχήν,
ἐν τοῖς ἄστροις αὐτὸν ἔθηκε καὶ τὴν Αἶγα τὴν μητέρα. διὰ δὲ τὸν κόχλον
ἐν
τῆι θαλάσσηι εὑρεῖν παράσημον ἔχει ἰχθύος οὐράν.
ERATOSTH. Katast. 5: Περὶ τοῦ Στεφάνου. οὗτος λέγεται
ὁ τῆς Ἀριάδνης· Διόνυσος δὲ αὐτὸν εἰς τὰ ἄστρα ἔθηκεν, ὅτε τοὺς γάμους
οἱ
θεοὶ ἐν τῆι καλουμένηι Δίαι ἐποίησαν, αὐτοῖς βουλόμενος ἐπιφανὴς
γενέσθαι·

Epimenides Phil., Fragmenta Fragment 5, γρ. 4

 115

στηκυῖα κοινωνία κατὰ φύσιν οἶκός ἐστιν, οὓς ὁ μὲν Χαρώνδας καλεῖ
ὁμοσιπύους, Ἐ. δὲ ὁ Κρὴς ὁμοκάπνους.
– rhet. Γ 17. 1418a 21 τὸ δὲ δημηγορεῖν χαλεπώτερον τοῦ
δικάζεσθαι, εἰκότως, διότι περὶ τὸ μέλλον· ἐκεῖνο δὲ περὶ τὸ γεγο-
νός, ὃ ἐπιστητὸν ἤδη καὶ τοῖς μάντεσιν, ὡς ἔφη Ἐ. ὁ Κρής· ἐκεῖνος[?]
γὰρ περὶ τῶν ἐσομένων οὐκ ἐμαντεύετο, ἀλλὰ περὶ τῶν γεγονότων,
ἀδήλων δέ.
DAMASC. 124 I 320, 17 R. [Eudem fr. 117] τὸν δὲ Ἐπι-
μενίδην δύο πρώτας ἀρχὰς ὑποθέσθαι Ἀέρα καὶ Νύκτα ..., ἐξ ὧν
γεννηθῆναι Τάρταρον, οἶμαι τὴν τρίτην ἀρχήν, ὥς τινα μικτὴν ἐκ
τῶν δυεῖν συγκραθεῖσαν, ἐξ ὧν δύο Τιτᾶνας (τὴν νοητὴν μεσότητα
οὕτω καλέσαντα, διότι ἐπ' ἄμφω ‘διατείνει’ τό τε ἄκρον καὶ τὸ πέρας),
ὧν μιχθέντων ἀλλήλοις ὠιὸν γενέσθαι .... ἐξ οὗ πάλιν ἄλλην γενεὰν
προελθεῖν. PHILOD. de piet. 47a, 2 19 ἐν δὲ τοῖς εἰς Ἐπιμενίδην
näml. ἀναφερομένοις ἔπεσιν] ἐξ Ἀέρος καὶ Νυκτὸς τὰ πάντα
συστῆναι ὥσπερ καὶ Ὅμηρος ἀποφαίνετ' Ὠκεανὸν ἐκ Τηθύος
τοὺς θεοὺς γεννᾶν λέγων· ‘Ὠκεανόν τε θεῶν γένεσιν καὶ μητέρα
Τηθύν’ [C 201], ἕτερός τις δὲ Κρόνον τε καὶ Ῥέαν, οἱ δὲ Δία καὶ
Ἥραν πατέρα καὶ μητέρα θεῶν νομίζουσιν.

Epimenides Phil., Fragmenta Fragment 24, γρ. 5

SCHOL. ARAT. 46 [349, 23 M.] φέρεται δὲ περὶ τοῦ Δράκοντος

Κρητικὸς μῦθος, ὡς ἄρα ἐπιόντος ποτὲ τοῦ Κρόνου ὁ Ζεὺς εὐλα-
βηθεὶς ἑαυτὸν μὲν εἰς δράκοντα μετεμόρφωσε, τὰς δὲ τροφοὺς εἰς
ἄρκτους καὶ ἀπατήσας τὸν πατέρα μετὰ τὸ προλαβεῖν τὴν βασιλείαν
τὸ συμβὰν ἑαυτῶι τε καὶ ταῖς τροφοῖς τῶι ἀρκτικῶι ἐνεστήριξε
κύκλωι.
[ERATOSTH.] catast. 27 Αἰγοκέρως. οὗτός ἐστι τῶι εἴδει
ὅμοιος τῶι Αἰγίπανι· ἐξ ἐκείνου γὰρ γέγονεν· ἔχει δὲ θηρίου τὰ
κάτω μέρη καὶ κέρατα ἐπὶ τῆι κεφαλῆι· ἐτιμήθη δὲ διὰ τὸ σύντροφος
εἶναι τῶι Διί, καθάπερ Ἐ. ὁ τὰ Κρητικὰ ἱστορῶν φησιν, ὅτι ἐν τῆι
Ἴδηι συνῆν αὐτῶι, ὅτε ἐπὶ τοὺς Τιτᾶνας ἐστράτευσεν· οὗτος δὲ δοκεῖ
εὑρεῖν τὸν κόχλον, ἐν ὧι τοὺς συμμάχους καθώπλισε, διὰ τὸ τοῦ
ἤχου Πανικὸν καλούμενον, ὃ οἱ Τιτᾶνες ἔφυγον. παραλαβὼν δὲ τὴν
ἀρχὴν [Zeus] ἐν τοῖς ἄστροις αὐτὸν ἔθηκε καὶ τὴν Αἶγα τὴν μητέρα.
διὰ δὲ τὸ τὸν κόχλον εὑρεῖν ἐν τῆι θαλάσσηι παράσημον ἔχει
ἰχθύος οὐράν.

Eudemus Rhet., Περὶ λέξεων ῥητορικῶν (excerpta) Folio 171, γρ. 9

 116

παλιν .... σκοτεινῷ. τὸ γὰρ πάλιν ἐπίτασιν δηλοῖ

ὡς παλιγκάπηλος καὶ παλίμπρακτος.
παλιντράπελον: ἀντίστροφον. ἐναντίον, ἀντεστραμ-
μένον, παλιντριβής.
παλινῳδία: ἐναντία ᾠδή. ἢ τὸ τὰ ἐναντία εἰπεῖν τοῖς
προτέροις.
παλίνωρον: παλινόρμητον.
παλιῤῥόθιον: εἰς τοὐπίσω ἐφορμηκός.
Παλλάς: παρθένος μεγάλη. ἔστι δὲ ἐπίθετον τῆς Ἀθηνᾶς
ἀπὸ τοῦ πάλλειν τὸ δόρυ. ἢ ἀπὸ τοῦ ἀνῃρηκέναι Πάλαντα ἕνα
τῶν Τιτάνων.
Παλλάτιον: ὁ Ῥωμαίων βασιλικὸς οἶκος ἀπὸ τοῦ
Πάλλαντος.
παλλάδιον: ζώδιον μικρὸν ξύλινον.
πάλλει: κινεῖ. σείεται. ἅλλεται.
Παλληνικὸν βλέπειν: ἀντὶ τοῦ γενναῖον.
Παλή δὲ δῆμος τῆς Ἀττικῆς.
παλλόμενον: ἁλλόμενον. πληρούμενον.
παλλιλογία: ταυτολογία.
παλλίλογα: παλισύλλεκτα.

Historia Alexandri Magni, Recensio Byzantina poetica (cod. Marcianus

408) Γρ. 5689

παρόμοιον περιστερᾶς, ἀλύσει τε χρυσέᾳ.

Τοῦτο γὰρ ἔλεγον φωνῇ πάντα διερμηνεῦον,
ἑλληνικὰ φθεγγόμενον τοῖς πάλαι βασιλεῦσιν,
αὐτὴν ζωὴν καὶ τελευτὴν σοφώτατα προλέγειν,
εἶναι τὴν δ' ὄρνιν ἱεράν· εἶδον οὖν καὶ κρατῆρα
μέγαν καὶ χρυσοτόρνευτον ἔνδον τῶν οἴκων Κύρου,
πρὸς ἑκατὸν ἑξήκοντα τὰς μετρητὰς χωροῦντα.
Ἦν οὗτος πάνυ θαυμαστὸς κατασκευῇ καλλίστῃ,
ἔχων εἰς περικύκλευμα τορνεύματ' ἀνδριάντων
καὶ ναυμαχίαν ἄνωθεν, μέσον δὲ ταύτης ζώνην,
θεογονίαν θαυμαστὴν καὶ Τιτανομαχίαν·
ὅλον ἦν χρυσοτόρνευτον ἔξωθεν τοῦ κρατῆρος.
Εἶναι γὰρ ἔλεγον αὐτὸ πρὸς τῆς Αἰγύπτου μᾶλλον
ἐκ τῆς μεγάλης πόλεως Διὸς ἀπενεχθῆναι,
καθ' ὃν τυραννικώτερον οἱ Πέρσαι κατεπόρθουν
αὐτὴν κακῶς τὴν Αἴγυπτον τοῖς παλαιτέροις χρόνοις.
Οἶκος οὖν κατεσκεύαστο μετ' ἑλληνίων λύθρων,
ὅθεν αὐτὸς ὁ βασιλεὺς εἴθιστο χρησμοὺς βλέπειν·
ἐγγεγραμμένη δ' ἦν ἐκεῖ καὶ Ξέρξου ναυμαχία.
 117

Θρόνος ἐκεῖ προσέκειτο χρύσεος μετὰ λίθων,

ᾄδουσα λύρα θαυμαστὴ τὸ μέλος αὐτομάτως·

Harpocration Gramm., Lexicon in decem oratores Atticos

Σελ. 48, γρ. 6

δρομέων· οἱ γὰρ νικῶντες ἀπολείπουσι τοὺς ἡττωμένους. Ἰσοκράτης

Παναθηναϊκῷ καὶ Πανηγυρικῷ.
Ἀπόληξις: εἷς τῶν ιʹ συγγραφέων, ὃν Πλάτων κωμῳδεῖ ἐν Σο-
φισταῖς.
Ἀπομάττων: Δημοσθένης ἐν τῷ ὑπὲρ Κτησιφῶντος. οἱ μὲν
ἁπλοϊκώτερον ἀκούουσιν ἀντὶ τοῦ ἀποψῶν καὶ ἀπολυμαινόμενος, ἄλλοι
δὲ περιεργότερον, οἷον περιπλάττων τὸν πηλὸν καὶ τὰ πίτυρα τοῖς
τελουμένοις, ὡς λέγομεν ἀπομάττεσθαι τὸν ἀνδριάντα πηλῷ· ἤλειφον
γὰρ τῷ πηλῷ καὶ τῷ πιτύρῳ τοὺς μυουμένους, ἐκμιμούμενοι τὰ μυ-
θολογούμενα παρ' ἐνίοις, ὡς ἄρα οἱ Τιτᾶνες τὸν Διόνυσον ἐλυμήναντο
γύψῳ καταπλασάμενοι ἐπὶ τῷ μὴ γνώριμοι γενέσθαι. τοῦτο μὲν οὖν
τὸ ἔθος ἐκλιπεῖν, πηλῷ δὲ ὕστερον καταπλάττεσθαι νομίμου χάριν.
Σοφοκλῆς ἐν Αἰχμαλωτίσι
στρατοῦ καθαρτὴς κἀπομαγμάτων ἴδρις,
καὶ πάλιν
δεινότατος ἀπομάκτης τε μεγάλων συμφορῶν.
Ἀπόλλων πατρῶιος ὁ Πύθιος: προσηγορία τίς ἐστι τοῦ θεοῦ
πολλῶν καὶ ἄλλων οὐσῶν. τὸν δὲ Ἀπόλλωνα κοινῶς πατρῷον τιμῶσιν
Ἀθηναῖοι ἀπὸ Ἴωνος· τούτου γὰρ οἰκίσαντος τὴν Ἀττικὴν, ὡς Ἀρι-
στοτέλης φησὶ, τοὺς Ἀθηναίους Ἴωνας κληθῆναι καὶ Ἀπόλλωνα πα

Hecataeus Hist., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 3a,264,F, fragment 9, γρ. 5

διαδέχεσθαι τὰς ἀρχάς.

STRABON 7, 3, 6 299: ἀπὸ δὲ τούτων ἐπὶ τοὺς συγγραφέας
βαδίζει (Apollodoros 244 F 157) Ῥιπαῖα ὄρη λέγοντας καὶ τὸ Ὠγύιον
ὄρος καὶ τὴν τῶν
Γοργόνων καὶ Ἑσπερίδων κατοικίαν (Hekataios von Milet 1 F 194) καὶ
τὴν παρὰ
Θεοπόμπωι (115 F 75) Μεροπίδα γῆν, παρ' Ἑκαταίωι δὲ Κιμμερίδα
πόλιν,
παρ' Εὐημέρωι (63 T 5) δὲ τὴν Παγχαίαν γῆν.
SCHOL. PIND. O 3, 28a: πανταχοῦ δὲ οἱ Ὑπερβόρεοι ἱεροὶ
Ἀπόλλωνος. ἐκλήθησαν δὲ Ὑπερβόρεοι ἀπὸ Ὑπερβορέου τινὸς
Ἀθηναίου, ὥς φησι
 118

Φανόδημος (III B)· Φιλοστέφανος (IV) δὲ τὸν Ὑπερβόρεον Θεσσαλόν

φησιν εἶναι·
ἄλλοι ἀπὸ Ὑπερβορέου Πελασγοῦ τοῦ Φορωνέως καὶ Περιμήδας τῆς
Αἰόλου. ὁ δὲ
Φερένικος τοὺς Ὑπερβορέους ἀπὸ τοῦ Τιτανικοῦ γένους φησὶν εἶναι. ὁ
δὲ Ἑκαταῖος
ἄλλως ἱστορεῖ.
(1; B 4) SCHOL. APOLL. RHOD. 2, 675: Ὑπερβορέους μὴ εἶναι τελέως
φησὶν Ἡρόδοτος (4, 36) .... Ποσειδώνιος (87 F 103) δὲ εἶναί φησι τοὺς
Ὑπερβορέους,
κατοικεῖν δὲ περὶ τὰς Ἄλπεις τῆς Ἰταλίας· Μνασέας (V) δέ φησι νῦν τοὺς
Ὑπερβορέους
Δελφοὺς λέγεσθαι. Ἑκαταῖος δὲ μέχρι τῶν αὑτοῦ χρόνων εἶναί φησι τὸ
τῶν
Ὑπερβορέων ἔθνος· ἔστι δὲ αὐτῶι βιβλία ἐπιγραφόμενα Περὶ
Ὑπερβορέων.
τιμᾶται δὲ παρὰ τοῖς Ὑπερβορέοις ὁ Ἀπόλλων, διὸ καὶ ἐκεῖσε χωρῶν
ὤφθη. τρία δὲ ἔθνη τῶν
Ὑπερβορέων· Ἐπιζεφύριοι καὶ Ἐπικνημίδιοι καὶ Ὀζόλαι.

Hecataeus Hist., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 3a,264,F, fragment 25, γρ.

1623

ἱερὸν καὶ πύλας Κωκυτοῦ καὶ Λήθης, διειλημμένας χαλκοῖς ὀχεῦσιν·

ὑπάρχειν δὲ καὶ ἄλλας
πύλας Ἀληθείας, καὶ πλησίον τούτων εἴδωλον ἀκέφαλον ἑστάναι Δίκης.
(97) πολλὰ
δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῶν μεμυθοποιημένων διαμένειν παρ' Αἰγυπτίοις,
διατηρουμένης ἔτι
τῆς προσηγορίας καὶ τῆς ἐν τῶι πράττειν ἐναργείας. (2) ἐν μὲν γὰρ
Ἀκανθῶν πόλει
πέραν τοῦ Νείλου κατὰ τὴν Λιβύην ἀπὸ σταδίων ἑκατὸν καὶ εἴκοσι τῆς
Μέμφεως πίθον
εἶναι τετρημένον, εἰς ὃν τῶν ἱερέων ἑξήκοντα καὶ τριακοσίους καθ'
ἑκάστην ἡμέραν ὕδωρ
φέρειν εἰς αὐτὸν ἐκ τοῦ Νείλου. (3) τὴν δὲ περὶ τὸν Ὄκνον μυθοποιίαν
δείκνυσθαι
πλησίον κατά τινα πανήγυριν συντελουμένην, πλέκοντος μὲν ἑνὸς ἀνδρὸς
ἀρχὴν σχοινίου
μακράν, πολλῶν δ' ἐκ τῶν ὀπίσω λυόντων τὸ πλεκόμενον. (4) Μελάμποδα
δέ φασι
μετενεγκεῖν ἐξ Αἰγύπτου τὰ Διονύσωι νομιζόμενα τελεῖσθαι παρὰ τοῖς
Ἕλλησι καὶ τὰ περὶ
 119

Κρόνου μυθολογούμενα καὶ τὰ περὶ τῆς Τιτανομαχίας καὶ τὸ σύνολον τὴν

περὶ τὰ πάθη
τῶν θεῶν ἱστορίαν. (5) τὸν δὲ Δαίδαλον λέγουσιν ἀπομιμήσασθαι τὴν τοῦ
λαβυρίνθου
πλοκὴν τοῦ διαμένοντος μὲν μέχρι τοῦ νῦν καιροῦ, οἰκοδομηθέντος δέ, ὡς
μέν τινές φασιν,
ὑπὸ Μένδητος, ὡς δ' ἔνιοι λέγουσιν, ὑπὸ Μάρρου τοῦ βασιλέως, πολλοῖς
ἔτεσι πρότερον
τῆς Μίνω βασιλείας· (6) τόν τε ῥυθμὸν τῶν ἀρχαίων κατ' Αἴγυπτον
ἀνδριάντων τὸν αὐτὸν
εἶναι τοῖς ὑπὸ Δαιδάλου κατασκευασθεῖσι παρὰ τοῖς Ἕλλησι. τὸ δὲ
κάλλιστον πρόπυλον
ἐν Μέμφει τοῦ Ἡφαίστου Δαίδαλον ἀρχιτεκτονῆσαι, καὶ θαυμασθέντα
τυχεῖν εἰκόνος
ξυλίνης κατὰ τὸ προειρημένον ἱερὸν ταῖς ἰδίαις χερσὶ δεδημιουργημένης,

Heraclides Ponticus Phil., Fragmenta Fragment 157, γρ. 12

τῶν ἐν μουσικῇ διαλαμψάντων τὴν κιθαρῳδίαν καὶ τὴν κιθαρῳδικὴν

ποίησιν πρῶ-
τόν φησιν Ἀμφίονα ἐπινοῆσαι τὸν Διὸς καὶ Ἀντιόπης, τοῦ πατρὸς
δηλονότι διδάξαν-
τος αὐτόν. πιστοῦται δὲ τοῦτο ἐκ τῆς ἀναγραφῆς τῆς ἐν Σικυῶνι
ἀποκειμένης, δι'
ἧς τάς τε ἱερείας τὰς ἐν Ἄργει καὶ τοὺς ποιητὰς καὶ τοὺς μουσικοὺς
ὀνομάζει. κατὰ
δὲ τὴν αὐτὴν ἡλικίαν καὶ Λίνον τὸν ἐξ Εὐβοίας θρήνους πεποιηκέναι
λέγει καὶ
Ἄνθην τὸν ἐξ Ἀνθηδόνος τῆς Βοιωτίας ὕμνους καὶ Πίερον τὸν ἐκ Πιερίας
τὰ
περὶ τὰς Μούσας ποιήματα· ἀλλὰ καὶ Φιλάμμωνα τὸν Δελφὸν Λητοῦς τε
καὶ
Ἀρτέμιδος καὶ Ἀπόλλωνος γένεσιν δηλῶσαι ἐν μέλεσι καὶ χοροὺς πρῶτον
περὶ
τὸ ἐν Δελφοῖς ἱερὸν στῆσαι· Θάμυριν δὲ τὸ γένος Θρᾷκα εὐφωνότερον
καὶ ἐμμε-
λέστερον πάντων τῶν τότε ᾆσαι, ὡς ταῖς Μούσαις κατὰ τοὺς ποιητὰς εἰς
ἀγῶνα
καταστῆναι. πεποιηκέναι δὲ τοῦτον ἱστορεῖται Τιτάνων πρὸς τοὺς θεοὺς
πόλε-
μον. γεγονέναι δὲ καὶ Δημόδοκον Κερκυραῖον παλαιὸν μουσικόν, ὃν
πεποιηκέναι
Ἰλίου τε πόρθησιν καὶ Ἀφροδίτης καὶ Ἡφαίστου γάμον· ἀλλὰ μὴν καὶ
 120

Φήμιον
Ἰθακήσιον νόστον τῶν ἀπὸ Τροίας μετ' Ἀγαμέμνονος ἀνακομισθέντων
ποιῆσαι.
οὐ λελυμένην δ' εἶναι τῶν προειρημένων τὴν τῶν ποιημάτων λέξιν καὶ
μέτρον
οὐκ ἔχουσαν, † ἀλλὰ καθάπερ Στησιχόρου τε καὶ τῶν ἀρχαίων
μελοποιῶν οἳ
ποιοῦντες ἔπη † τούτοις μέλη περιετίθεσαν. καὶ γὰρ τὸν Τέρπανδρον ἔφη
κιθαρῳδικῶν ποιητὴν ὄντα νόμων κατὰ νόμον ἕκαστον τοῖς ἔπεσι τοῖς
ἑαυτοῦ καὶ τοῖς Ὁμήρου μέλη περιτιθέντα ᾄδειν ἐν τοῖς ἀγῶσιν.
ἀποφῆναι δὲ τοῦτον λέγει ὀνόματα πρῶτον τοῖς κιθαρῳδικοῖς νόμοις.
ὁμοίως δὲ Τερπάνδρῳ Κλονᾶν τὸν

Heraclitus Phil., Allegoriae (= Quaestiones Homericae)

τμ. 21, τμ. 4, γρ. 2

Ἥρη τ' ἠδὲ Ποσειδάων καὶ Παλλὰς Ἀθήνη.

Ἀλλὰ σὺ τόν γ' ἐλθοῦσα, θεά, ὑπελύσαο δεσμῶν,
ὦχ' ἑκατόγχειρον καλέσασ' ἐς μακρὸν Ὄλυμπον,
ὃν Βριάρεων καλέουσι θεοί, ἄνδρες δέ τε πάντες
Αἰγαίων'· ὁ γὰρ αὖτε βίῃ οὗ πατρὸς ἀμείνων.
Ἐν τούτοις τοῖς στίχοις ἄξιός ἐστιν Ὅμηρος οὐκ ἐκ
μιᾶς τῆς Πλάτωνος ἐλαύνεσθαι πολιτείας, ἀλλ' ὑπὲρ
Ἡρακλέους φασὶν ἐσχάτας στήλας καὶ τὴν ἄβατον
Ὠκεανοῦ θάλατταν.
Ζεὺς γὰρ ὀλίγου δεσμῶν πεπείραται, καὶ τὴν ἐπιβου-
λὴν αὐτῷ συνιστᾶσιν οὐχ οἱ Τιτᾶνες οὐδὲ τὸ κατὰ Παλλή-
νην θράσος Γιγάντων,
ἀλλ' Ἥρα, διπλοῦν ὄνομα, φύσεως
καὶ συμβιώσεως, ὅ τ' ἀδελφὸς Ποσειδῶν, ἐξ ἴσου νεμηθεὶς
ἅπαντα καὶ οὐχὶ τοῦ διαμαρτεῖν ἧς ὤφειλε τιμῆς ἠξιῶσθαι
κατὰ τοῦ πλεονεκτήσαντος ἠγανακτηκώς, τρίτη δ' Ἀθηνᾶ,
διὰ μιᾶς ἐπιβουλῆς εἰς πατέρα καὶ μητέρα δυσσεβοῦσα.
Νομίζω δ' ἔγωγε τῆς ἐπιβουλῆς Διὶ τὴν σωτηρίαν
ἀπρεπεστέραν· Θέτις γὰρ αὐτὸν ἀπήλλαξε τῶν δεσμῶν
καὶ Βριάρεως· ἀπρεπεῖς δ' αἱ τοιαῦται ἐλπίδες, ὡς
τοιούτων δεηθῆναι συμμάχων.

(H)eren(n)ius Philo Gramm., Hist., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F

3c,790,F, fragment 2, γρ. 83

καὶ σχεδίαν, πρῶτόν τε πάντων ἀνθρώπων πλεῦσαι. διὸ καὶ ὡς θεὸν

 121

αὐτὸν μετὰ
θάνατον ἐσεβάσθησαν. καλεῖσθαι δὲ αὐτὸν καὶ Δία Μειλίχιον· οἱ δὲ τοὺς
ἀδελφοὺς αὐτοῦ τοίχους φασὶν ἐπινοῆσαι ἐκ πλίνθων. (12) μετὰ ταῦτα ἐκ
τοῦ γένους τούτων γενέσθαι νεανίας δύο, καλεῖσθαι δὲ αὐτῶν τὸν μὲν
Τεχνίτην.
τὸν δὲ Γήινον Αὐτόχθονα· οὗτοι ἐπενόησαν τῶι πηλῶι τῆς πλίνθου
συμμιγνύειν
φορυτόν, καὶ τῶι ἡλίωι αὐτὰς τερσαίνειν· ἀλλὰ καὶ στέγας ἐξεῦρον. ἀπὸ
τούτων
ἐγένοντο ἕτεροι, ὧν ὁ μὲν Ἀγρὸς ἐκαλεῖτο, ὁ δὲ Ἀγροῦ ἥρως ἢ Ἀγρότης,
οὗ
καὶ ξόανον εἶναι μάλα σεβάσμιον καὶ ναὸν ζυγοφορούμενον ἐν Φοινίκηι·
παρὰ δὲ Βυβλίοις ἐξαιρέτως θεῶν ὁ μέγιστος ὀνομάζεται. (13) ἐπενόησαν
δὲ οὗτοι αὐλὰς προστιθέναι τοῖς οἴκοις καὶ περιβόλους καὶ σπήλαια. ἐκ
τούτων
ἀγρόται καὶ κυνηγοί. οὗτοι δὲ καὶ Ἀλῆται καὶ Τιτᾶνες καλοῦνται. ἀπὸ
τούτων
γενέσθαι Ἄμυνον καὶ Μάγον, οἳ κατέδειξαν κώμας καὶ ποίμνας. ἀπὸ
τούτων
γενέσθαι Μισὼρ καὶ Συδύκ, τουτέστιν εὔλυτον καὶ δίκαιον. οὗτοι τὴν τοῦ
ἁλὸς
χρῆσιν εὗρον. (14) ἀπὸ Μισὼρ Τάαυτος, ὃς εὗρε τὴν τῶν πρώτων
στοιχείων
γραφήν, ὃν Αἰγύπτιοι μὲν Θωύθ, Ἀλεξανδρεῖς δὲ Θώθ, Ἕλληνες δὲ
Ἑρμῆν
ἐκάλεσαν. ἐκ δὲ τοῦ Συδὺκ Διόσκουροι ἢ Κάβειροι ἢ Κορύβαντες ἢ
Σαμοθρᾶι-
κες· οὗτοι (φησί) πρῶτοι πλοῖον εὗρον. ἐκ τούτων γεγόνασιν ἕτεροι, οἳ
καὶ
βοτάνας εὗρον καὶ τὴν τῶν δακετῶν ἴασιν καὶ ἐπωιδάς. (15) κατὰ
τούτους γίνεταί τις Ἑλιοῦν καλούμενος Ὕψιστος καὶ θήλεια λεγομένη
Βηρούθ, οἳ καὶ κατώικουν περὶ Βύβλον. ἐξ ὧν γεννᾶται Ἐπίγειος
Αὐτόχθων, ὃν ὕστερον ἐκάλεσαν Οὐρανόν, ὡς ἀπ' αὐτοῦ καὶ τὸ ὑπὲρ
ἡμᾶς

(H)eren(n)ius Philo Gramm., Hist., Fragmenta

Τόμ. -Jacobyʹ-F 3c,790,F, fragment 2, γρ. 133

υἱὸν ἔχων Σάδιδον ἰδίωι αὐτὸν σιδήρωι διεχρήσατο δι' ὑπονοίας αὐτὸν
ἐσχηκώς,
καὶ τῆς ψυχῆς αὐτόχειρ τοῦ παιδὸς γενόμενος ἐστέρησεν· ὡσαύτως καὶ
θυγα-
 122

τρὸς ἰδίας τὴν κεφαλὴν ἀπέτεμεν, ὡς πάντας ἐκπεπλῆχθαι θεοὺς τὴν

Κρόνου
γνώμην. (22) χρόνου δὲ προιόντος Οὐρανὸς ἐν φυγῆι τυγχάνων θυγατέρα
αὐτοῦ παρθένον Ἀστάρτην μεθ' ἑτέρων ἀδελφῶν αὐτῆς δύο Ῥέας καὶ
Διώνης,
δόλωι τὸν Κρόνον ἀνελεῖν ὑποπέμπει, ἃς καὶ ἑλὼν ὁ Κρόνος κουριδίας
γαμετὰς
ἀδελφὰς οὔσας ἐποιήσατο. (23) γνοὺς δὲ Οὐρανὸς ἐπιστρατεύει κατὰ τοῦ
Κρόνου Εἱμαρμένην καὶ Ὥραν μεθ' ἑτέρων συμμάχων, καὶ ταύτας
ἐξοικειω-
σάμενος ὁ Κρόνος παρ' ἑαυτῶι κατέσχεν. ἔτι δὲ (φησίν) ἐπενόησε θεὸς
Οὐρανὸς
βαιτύλια, λίθους ἐμψύχους μηχανησάμενος. (24) Κρόνωι δὲ ἐγένοντο
ἀπὸ
Ἀστάρτης θυγατέρες ἑπτὰ Τιτανίδες ἢ Ἀρτέμιδες. καὶ πάλιν τῶι αὐτῶι
γίνονται ἀπὸ Ῥέας παῖδες ἑπτά, ὧν ὁ νεώτατος ἅμα τῆι γενέσει ἀφιερώθη·
καὶ ἀπὸ Διώνης θήλειαι , καὶ ἀπὸ Ἀστάρτης πάλιν ἄρρενες δύο, Πόθος
καὶ
Ἔρως. (25) ὁ δὲ Δαγὼν ἐπειδὴ εὗρε σῖτον καὶ ἄροτρον, ἐκλήθη Ζεὺς
Ἀρότριος. Συδύκωι δὲ τῶι λεγομένωι δικαίωι μία τῶν Τιτανίδων
συνελθοῦσα
γεννᾶι τὸν Ἀσκληπιόν. (26) ἐγεννήθησαν δὲ καὶ ἐν Περαίαι Κρόνωι τρεῖς
παῖδες, Κρόνος ὁμώνυμος τῶι πατρὶ καὶ Ζεὺς Βῆλος καὶ Ἀπόλλων. κατὰ
τούτους γίνονται Πόντος καὶ Τυφὼν καὶ Νηρεὺς πατὴρ Πόντου, Βήλου
δὲ παῖς.
(27) ἀπὸ δὲ τοῦ Πόντου γίνεται Σιδών, ἣ καθ' ὑπερβολὴν εὐφωνίας
πρώτη
ὕμνον ὠιδῆς εὗρε, καὶ Ποσειδῶν. τῶι δὲ Δημαροῦντι γίνεται Μέλκαθρος
ὁ καὶ
Ἡρακλῆς. (28) εἶτα πάλιν Οὐρανὸς πολεμεῖ Πόντωι, καὶ ἀποστὰς Δημα

(H)eren(n)ius Philo Gramm., Hist., Fragmenta

Τόμ. -Jacobyʹ-F 3c,790,F, fragment 2, γρ. 203

καὶ κοσμικοῖς πάθεσιν ἀναμίξας, παρέδωκε τοῖς ὀργεῶσι καὶ

τελετῶν κατάρχουσι προφήταις· οἱ δὲ τὸν τῦφον αὔξειν ἐκ
παντὸς ἐπινοοῦντες τοῖς αὐτῶν διαδόχοις παρέδοσαν καὶ τοῖς
ἐπεισάκτοις, ὧν ἦν καὶ Εἰσίριος ὁ τῶν τριῶν γραμμάτων
εὑρετής, ἀδελφὸς Χνᾶ τοῦ πρώτου μετονομασθέντος Φοίνικος».
(40) εἶθ' ἑξῆς αὖθις ἐπιλέγει· «οἱ δὲ Ἕλληνες εὐφυίαι πάντας ὑπερ-
βαλλόμενοι τὰ μὲν πρῶτα πλεῖστα ἐξιδιώσαντο, εἶτα καὶ τοῖς
προκοσμήμασι ποικίλως ἐξετραγώιδησαν, ταῖς τε τῶν μύθων
ἡδοναῖς θέλγειν ἐπινοοῦντες παντοίως ἐποίκιλλον. ἔνθεν Ἡσίο-
 123

δος οἵ τε κυκλικοὶ περιηχημένοι Θεογονίας καὶ Γιγαντομαχίας

καὶ Τιτανομαχίας ἔπλασαν ἰδίας καὶ ἐκτομάς, οἷς συμπεριφερό-
μενοι ἐξενίκησαν τὴν ἀλήθειαν. (41) σύντροφοι δὲ τοῖς ἐκείνων
πλάσμασιν αἱ ἀκοαὶ ἡμῶν γενόμεναι καὶ προληφθεῖσαι πολλοῖς
αἰῶσιν ὡς παρακαταθήκην φυλάσσουσιν ἥνπερ ἐδέξαντο μυθο-
ποιίαν, καθάπερ καὶ ἀρχόμενος εἶπον, ἥτις συνεργηθεῖσα χρόνωι
δυσεξίτητον αὐτῆς τὴν κατοχὴν ἀπείργασται, ὥστε τὴν μὲν
ἀλήθειαν δοκεῖν λῆρον, τὸ δὲ τῆς ἀφηγήσεως νόθον ἀλήθειαν».
(42) ταῦτα ἀπὸ τῆς Σαγχουνιάθωνος προκείσθω γραφῆς, ἑρμηνευθείσης
μὲν ὑπὸ Φίλωνος τοῦ Βυβλίου, δοκιμασθείσης δὲ ὡς ἀληθοῦς ὑπὸ τῆς

(H)eren(n)ius Philo Gramm., Hist., Fragmenta

Fragment 2, γρ. 107

μὲν Τεχνίτην, τὸν δὲ Γήϊνον Αὐτόχθονα. Οὗτοι ἐπε-

νόησαν τῷ πηλῷ τῆς πλίνθου συμμιγνύειν φορυτὸν
καὶ τῷ ἡλίῳ αὐτὰς τερσαίνειν, ἀλλὰ καὶ στέγας ἐξεῦ-
ρον. (10) Ἀπὸ τούτων ἐγένοντο ἕτεροι, ὧν ὁ μὲν
ἐκαλεῖτο, ὁ δὲ Ἀγρούηρος ἢ Ἀγρότης, οὗ καὶ ξόανον
εἶναι μάλα σεβάσμιον καὶ ναὸν ζυγοφορούμενον ἐν
Φοινίκῃ· παρὰ δὲ Βυβλίοις ἐξαιρέτως θεῶν ὁ μέγιστος
ὀνομάζεται. Ἐπενόησαν δὲ οὗτοι αὐλὰς προστιθέναι
τοῖς οἴκοις καὶ περιβόλαια καὶ σπήλαια. Ἐκ τούτων
ἀγρόται καὶ κυνηγοί. Οὗτοι δὲ καὶ Ἀλῆται καὶ Τιτᾶνες καλοῦνται. (11)
Ἀπὸ τούτων γενέσθαι Ἄμυνον
καὶ Μάγον, οἳ κατέδειξαν κώμας καὶ ποίμνας. Ἀπὸ
τούτων γενέσθαι Μισὼρ καὶ Συδὺκ,
τούτεστιν εὔλυτον καὶ
δίκαιον· οὗτοι τὴν τοῦ ἁλὸς χρῆσιν εὗρον. Ἀπὸ Μισὼρ
Τάαυτος, ὃς εὗρε τὴν τῶν πρώτων στοιχείων γραφήν·
ὃν Αἰγύπτιοι μὲν Θωὼρ (l. Θωώθ),
Ἀλεξανδρεῖς δὲ Θωύθ, Ἕλληνες δὲ
Ἑρμῆν ἐκάλεσαν. Ἐκ δὲ τοῦ Συδὺκ Διόσκουροι ἢ Κα-
βειροὶ ἢ Κορύβαντες ἢ Σαμοθρᾷκες.

(H)eren(n)ius Philo Gramm., Hist., Fragmenta Fragment 2, γρ. 179

Κρόνου γνώμην. (19) Χρόνου δὲ προϊόντος Οὐρανὸς ἐν

τυγχάνων, θυγατέρα αὐτοῦ παρθένον Ἀστάρτην μεθ'
ἑτέρων ἀδελφῶν αὐτῆς δύο, Ῥέας καὶ Διώνης, δόλῳ
τὸν Κρόνον ἀνελεῖν ὑποπέμπει· ἃς καὶ ἑλὼν ὁ Κρόνος
κουριδίας γαμετὰς ἀδελφὰς οὔσας ἐποιήσατο. Γνοὺς δὲ
 124

Οὐρανὸς ἐπιστρατεύει κατὰ τοῦ Κρόνου Εἱμαρμένην

καὶ Ὥραν μεθ' ἑτέρων συμμάχων, καὶ ταύτας ἐξοι-
κειωσάμενος ὁ Κρόνος παρ' ἑαυτῷ κατέσχεν. Ἔτι δὲ,
φησὶν, ἐπενόησε θεὸς Οὐρανὸς Βαιτύλια, λίθους ἐμψύ-
χους μηχανησάμενος. (20) Κρόνῳ δὲ ἐγένοντο ἀπὸ
Ἀστάρτης θυγατέρες ἑπτὰ Τιτανίδες ἢ Ἀρτέμιδες.
Καὶ πάλιν τῷ αὐτῷ γίνονται ἀπὸ Ῥέας παῖδες ἑπτὰ,
ὧν ὁ νεώτατος ἅμα τῇ γενέσει ἀφιερώθη· καὶ ἀπὸ
Διώνης θήλειαι, καὶ ἀπὸ Ἀστάρτης πάλιν ἄρρενες δύο,
Πόθος καὶ Ἔρως. Ὁ δὲ Δαγὼν, ἐπειδὴ εὗρε σῖτον
καὶ ἄροτρον, ἐκλήθη Ζεὺς Ἀρότριος. Συδύκῳ δὲ, τῷ
λεγομένῳ δικαίῳ, μία τῶν Τιτανίδων συνελθοῦσα γεννᾷ
τὸν Ἀσκληπιόν. (21) Ἐγεννήθησαν δὲ καὶ ἐν Περαίᾳ
Κρόνῳ τρεῖς παῖδες, Κρόνος ὁμώνυμος τῷ πατρὶ, καὶ
Ζεὺς Βῆλος καὶ Ἀπόλλων. Κατὰ τούτους γίνονται
Πόντος καὶ Τυφὼν καὶ Νηρεὺς, πατὴρ Πόντου.

(H)eren(n)ius Philo Gramm., Hist., Fragmenta Fragment 2, γρ. 266

τες, τοῖς αὐτῶν διαδόχοις παρέδωκαν καὶ τοῖς ἐπεις-

άκτοις· ὧν εἷς ἦν καὶ Εἰσίριος (1), τῶν τριῶν γραμ-
μάτων εὑρετὴς, ἀδελφὸς Χνᾶ τοῦ [πρώτου] μετονομα-
σθέντος Φοίνικος.»
Εἶθ' ἑξῆς αὖθις ἐπιλέγει· «Οἱ δὲ Ἕλληνες,
εὐφυίᾳ πάντας ὑπερβαλλόμενοι, τὰ μὲν πρῶτα πλεῖστα
ἐξιδιώσαντο, εἶτα καὶ τοῖς προκοσμήμασι ποικίλως
ἐξετραγῴδησαν, ταῖς τε τῶν μύθων ἡδοναῖς θέλγειν
ἐπινοοῦντες παντοίως ἐποίκιλλον. Ἔνθεν Ἡσίοδος οἵ
τε κυκλικοὶ περιηχημένοι θεογονίας καὶ Γιγαντομαχίας
καὶ Τιτανομαχίας ἔπλασαν ἰδίας καὶ ἐκτομὰς, οἷς
συμπεριφερόμενοι ἐξενίκησαν τὴν ἀλήθειαν. Σύντροφοι
δὲ τοῖς ἐκείνων πλάσμασιν αἱ ἀκοαὶ ἡμῶν γενόμεναι,
καὶ προληφθεῖσαι πολλοῖς αἰῶσιν, ὡς παρακαταθήκην
φυλάσσουσιν, ἣν παρεδέξαντο μυθοποιίαν, καθάπερ καὶ
ἀρχόμενος εἶπον, ἥτις συνεργηθεῖσα χρόνῳ δυσεξίτητον
τὴν κατοχὴν αὐτοῖς εἴργασται, ὥστε τὴν μὲν ἀλήθειαν
δοκεῖν λῆρον, τὸ δὲ τῆς ἀφηγήσεως νόθον, ἀλήθειαν.»
Ταῦτα ἀπὸ τῆς Σαγχουνιάθωνος προκείσθω γρα-
φῆς, ἑρμηνευθείσης μὲν ἀπὸ Φίλωνος τοῦ Βυβλίου, δο-
κιμασθείσης δὲ ὡς ἀληθοῦς ὑπὸ τῆς Πορφυρίου τοῦ

Ister Hist., Fragmenta Fragment 1, γρ. 1

 125

LIBER I.

Suidas v. Τιτανίδα γῆν: ... Ἴστρος ἐν αʹ Ἀττικῶν,

Τιτᾶνας βοᾷν· ἐβοήθουν γὰρ τοῖς ἀνθρώποις ἐπα-
κούοντες, ὡς Νίκανδρος ἐν αʹ Αἰτωλικῶν.
Apostolius XVIII, 77: Τιτανίδα παροικεῖς, ἐπὶ
τῶν φιλοθέων. Οἱ μὲν τὴν πᾶσαν γῆν, οἱ δὲ τὴν Ἀτ-
τικὴν ἀπὸ Τιτηνίου, ἑνὸς τῶν Τιτάνων ἀρχαιοτέρου,
οἰκήσαντος περὶ Μαραθῶνα, ὃς μόνος οὐκ ἐστράτευ-
σεν ἐπὶ τοὺς θεοὺς, ὡς Φιλόχορος ἐν Τετραπόλει καὶ
Ἴστρος ἐν πρώτῃ τῶν Ἀττικῶν.

Liber Enoch, Apocalypsis Enochi τμ. 9, τμ. 9, γρ. 1

σὺ γὰρ ἐποίησας τὰ πάντα,

καὶ πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν ἔχων, καὶ πάντα ἐνώπιόν σου φανερὰ καὶ
ἀκάλυπτα.
καὶ πάντα σὺ ὁρᾷς ἃ ἐποίησεν Ἀζαήλ, ὃς ἐδίδαξεν πάσας τὰς
ἀδικίας ἐπὶ
τῆς γῆς καὶ ἐδήλωσεν τὰ μυστήρια τοῦ αἰῶνος τὰ ἐν τῷ οὐρανῷ ἃ ἐπιτη-
δεύουσιν [καὶ] ἔγνωσαν ἄνθρωποι,
καὶ Σεμιαζᾶς, ᾧ τὴν ἐξουσίαν ἔδωκας
ἄρχειν τῶν σὺν αὐτῷ ἅμα ὄντων.
καὶ ἐπορεύθησαν πρὸς τὰς θυγατέρας τῶν
ἀνθρώπων τῆς γῆς καὶ συνεκοιμήθησαν αὐταῖς καὶ ἐμιάνθησαν, καὶ
ἐδήλωσαν
αὐταῖς πάσας τὰς ἁμαρτίας.
καὶ αἱ γυναῖκες ἐγέννησαν Τιτᾶνας, ὑφ' ὧν
ὅλη ἡ Γῆ ἐπλήσθη αἵματος καὶ ἀδικίας.
καὶ νῦν ἰδοὺ βοῶσιν αἱ ψυχαὶ τῶν τετελευτηκότων καὶ
ἐντυγχάνουσιν μέχρι τῶν πυλῶν τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἀνέβη ὁ στεναγμὸς
αὐτῶν καὶ οὐ δύναται ἐξελθεῖν ἀπὸ προσώπου τῶν ἐπὶ τῆς γῆς γινομένων
ἀνομημάτων.

Numenius Phil., Fragmenta Fragment 37, γρ. 18

της Νουμήνιος. Οἱ δὲ καὶ μίξαντες τὴν Ὠριγένους, ὥσπερ

οἴονται, καὶ Νουμηνίου δόξαν ψυχῶν πρὸς δαίμονας
ἐναντίωσιν εἶπον, τῶν μὲν δαιμόνων καταγωγῶν ὄντων,
 126

τῶν δὲ ψυχῶν ἀναγομένων· παρ' οἷς ὁ δαίμων τριχῶς·

καὶ γὰρ εἶναί φασι τὸ μὲν θείων δαιμόνων γένος, τὸ δὲ
κατὰ σχέσιν, ὃ μερικαὶ συμπληροῦσι ψυχαὶ δαιμονίας
τυχοῦσαι λήξεως, τὸ δὲ πονηρὸν ἄλλο καὶ λυμαντικὸν
τῶν ψυχῶν. Τοὺς οὖν ἐσχάτους δαίμονας τὸν πόλεμον
τοῦτον συγκροτεῖν καὶ τὰς ψυχὰς ἐν τῇ εἰς γένεσιν καθ-
όδῳ· καὶ ἅπερ οἱ παλαιοί, φασι, θεολόγοι εἰς Ὄσιριν
καὶ Τυφῶνα ἀνήγαγον ἢ εἰς Διόνυσον καὶ Τιτᾶνας, ταῦτα
ὁ Πλάτων εἰς Ἀθηναίους καὶ Ἀτλαντίνους ἀναπέμπει
δι' εὐσέβειαν· πρὶν δ' εἰς τὰ στερεὰ σώματα κατελθεῖν,
ἐναντίωσιν παραδίδωσι τῶν ψυχῶν πρὸς τοὺς ὑλικοὺς
δαίμονας, οὓς τῇ δύσει παρῳκείωσεν· ἐπεὶ καὶ ἡ δύσις,
ὡς ἔλεγον Αἰγύπτιοι, τόπος ἐστὶ δαιμόνων κακωτικῶν·
ἐπὶ δὲ ταύτης ἐστὶ τῆς οἰήσεως ὁ φιλόσοφος Πορφύριος,
ὃν καὶ θαυμάσειεν ἄν τις εἰ ἕτερα λέγοι τῆς Νουμηνίου
παραδόσεως.

Oracula Sibyllina, Oracula Τμ. 3, γρ. 110

καὶ βούλοντ' ἀναβῆν' εἰς οὐρανὸν ἀστερόεντα·

αὐτίκα δ' ἀθάνατος μεγάλην ἐπέθηκεν ἀνάγκην
πνεύμασιν· αὐτὰρ ἔπειτ' ἄνεμοι μέγαν ὑψόθι πύργον
ῥίψαν καὶ θνητοῖσιν ἐπ' ἀλλήλους ἔριν ὦρσαν·
τοὔνεκά τοι Βαβυλῶνα βροτοὶ πόλει οὔνομ' ἔθεντο.
αὐτὰρ ἐπεὶ πύργος τ' ἔπεσεν γλῶσσαί τ' ἀνθρώπων
παντοδαπαῖς φωναῖσι διέστρεφον, αὐτὰρ ἅπασα
Γαῖα βροτῶν πληροῦτο μεριζομένων βασιλειῶν,
καὶ τότε δὴ δεκάτη γενεὴ μερόπων ἀνθρώπων,
ἐξ οὗ περ κατακλυσμὸς ἐπὶ προτέρους γένετ' ἄνδρας.
καὶ βασίλευσε Κρόνος καὶ Τιτὰν Ἰαπετός τε,
Γαίης τέκνα φέριστα καὶ Οὐρανοῦ, οὓς ἐκάλεσσαν
ἄνθρωποι γαῖάν τε καὶ οὐρανόν, οὔνομα θέντες,
οὕνεκά τοι πρώτιστοι ἔσαν μερόπων ἀνθρώπων.
τρισσαὶ δὴ μερίδες γαίης κατὰ κλῆρον ἑκάστου,
καὶ βασίλευσεν ἕκαστος ἔχων μέρος οὐδ' ἐμάχοντο·
ὅρκοι γάρ τ' ἐγένοντο πατρὸς μερίδες τε δίκαιαι.
τηνίκα δὴ πατρὸς τέλεος χρόνος ἵκετο γήρως
καί ῥ' ἔθανεν· καὶ παῖδες ὑπερβασίην ὅρκοισιν
δεινὴν ποιήσαντες ἐπ' ἀλλήλους ἔριν ὦρσαν,
ὃς πάντεσσι βροτοῖσιν ἔχων βασιληίδα τιμήν

Oracula Sibyllina, Oracula

 127

Τμ. 3, γρ. 121

Γαίης τέκνα φέριστα καὶ Οὐρανοῦ, οὓς ἐκάλεσσαν

ἄνθρωποι γαῖάν τε καὶ οὐρανόν, οὔνομα θέντες,
οὕνεκά τοι πρώτιστοι ἔσαν μερόπων ἀνθρώπων.
τρισσαὶ δὴ μερίδες γαίης κατὰ κλῆρον ἑκάστου,
καὶ βασίλευσεν ἕκαστος ἔχων μέρος οὐδ' ἐμάχοντο·
ὅρκοι γάρ τ' ἐγένοντο πατρὸς μερίδες τε δίκαιαι.
τηνίκα δὴ πατρὸς τέλεος χρόνος ἵκετο γήρως
καί ῥ' ἔθανεν· καὶ παῖδες ὑπερβασίην ὅρκοισιν
δεινὴν ποιήσαντες ἐπ' ἀλλήλους ἔριν ὦρσαν,
ὃς πάντεσσι βροτοῖσιν ἔχων βασιληίδα τιμήν
ἄρξει· καὶ μαχέσαντο Κρόνος Τιτάν τε πρὸς αὐτούς.
τοὺς δὲ Ῥέη καὶ Γαῖα φιλοστέφανός τ' Ἀφροδίτη
Δημήτηρ Ἑστίη τε ἐυπλόκαμός τε Διώνη
ἤγαγον ἐς φιλίην συναγείρασαι βασιλῆας
πάντας ἀδελφειούς τε συναίμους ἠδὲ καὶ ἄλλους
ἀνθρώπους, οἵ τ' ἦσαν ἀφ' αἵματος ἠδὲ τοκήων·
καὶ κρῖναν βασιλῆα Κρόνον πάντων βασιλεύειν,
οὕνεκά τοι πρέσβιστος ἔην καὶ εἶδος ἄριστος.
ὅρκους δ' αὖτε Κρόνῳ μεγάλους Τιτὰν ἐπέθηκεν,
μὴ θρέψ' ἀρσενικῶν παίδων γένος, ὡς βασιλεύσῃ
αὐτός, ὅταν γῆράς τε Κρόνῳ καὶ μοῖρα πέληται.

Oracula Sibyllina, Oracula Τμ. 3, γρ. 149

τὸν ταχέως διέπεμψε λάθρη ἰδίῃ τε τρέφεσθαι

ἐς Φρυγίην τρεῖς ἄνδρας ἐνόρκους Κρῆτας ἑλοῦσα·
τοὔνεκά τοι Δί' ἐπωνομάσανθ', ὁτιὴ διεπέμφθη.
ὣς δ' αὔτως διέπεμψε Ποσειδάωνα λαθραίως.
τὸ τρίτον αὖ Πλούτωνα Ῥέη τέκε δῖα γυναικῶν
Δωδώνην παριοῦσα, ὅθεν ῥέεν ὑγρὰ κέλευθα
Εὐρώπου ποταμοῖο καὶ εἰς ἅλα μύρατο ὕδωρ
ἄμμιγα Πηνειῷ, καί μιν στύγιον καλέουσιν.
ἡνίκα δ' ἤκουσαν Τιτῆνες παῖδας ἐόντας
λάθριον, οὓς ἔσπειρε Κρόνος Ῥείη τε σύνευνος,
ἑξήκοντα δέ τοι παῖδας συναγείρατο Τιτάν
καί ῥ' εἶχ' ἐν δεσμοῖσι Κρόνον Ῥείην τε σύνευνον,
κρύψεν δ' ἐν γαίῃ καὶ ἐν ζωσμοῖς ἐφύλασσεν.
καὶ τότε δή μιν ἄκουσαν υἱοὶ κρατεροῖο Κρόνοιο
καί οἱ ἐπήγειραν πόλεμον μέγαν ἠδὲ κυδοιμόν.
αὕτη δ' ἔστ' ἀρχὴ πολέμου πάντεσσι βροτοῖσιν.
[πρώτη γάρ τε βροτοῖς αὕτη πολέμοιο καταρχή].
 128

καὶ τότε Τιτάνεσσι θεὸς κακὸν ἐγγυάλιξεν.

καὶ πᾶσαι γενεαὶ Τιτάνων ἠδὲ Κρόνοιο
κάτθανον.

Oracula Sibyllina, Oracula Τμ. 3, γρ. 199

αἰσχροβίῳ φιλοχρημοσύνῃ, κακοκερδέι πλούτῳ,

ἐν πολλαῖς χώρῃσι, Μακηδονίῃ δὲ μάλιστα.
μῖσος δ' ἐξεγερεῖ καὶ πᾶς δόλος ἔσσεται αὐτοῖς.
[ἄχρι πρὸς ἑβδομάτην βασιληίδα, ἧς βασιλεύσει
Αἰγύπτου βασιλεύς, ὃς ἀφ' Ἑλλήνων γένος ἔσται.]
καὶ τότ' ἔθνος μεγάλοιο θεοῦ πάλι καρτερὸν ἔσται,
οἳ πάντεσσι βροτοῖσι βίου καθοδηγοὶ ἔσονται.
ἀλλὰ τί μοι καὶ τοῦτο θεὸς νόῳ ἔνθετο λέξαι,
τί πρῶτον, τί δ' ἔπειτα, τί δ' ὑστάτιον κακὸν ἔσται
πάντας ἐπ' ἀνθρώπους, τίς δ' ἀρχὴ τούτων ἔσται;
πρῶτον Τιτάνεςσι θεὸς κακὸν ἐγγυαλίξει·
υἱοῖς γὰρ κρατεροῖο δίκας τίσουσι Κρόνοιο,
οὕνεκά τοι δῆσάν τε Κρόνον καὶ μητέρα κεδνήν.
δεύτερον αὖθ' Ἕλλησι τυραννίδες ἠδ' ἀγέρωχοι
ἔσσονται βασιλῆες, ὑπερφίαλοι καὶ ἄναγνοι,
κλεψίγαμοι καὶ πάντα κακοί, καὶ οὐκέτι θνητοῖς
ἄμπαυσις πολέμοιο. Φρύγες δ' ἔκπαγλοι ὀλοῦνται
πάντες καὶ Τροίῃ κακὸν ἔσσεται ἤματι κείνῳ.
αὐτίκα καὶ Πέρσῃσι καὶ Ἀσσυρίοις κακὸν ἥξει
πάσῃ τ' Αἰγύπτῳ Λιβύῃ τ' ἠδ' Αἰθιόπεσσιν
Καρσί τε Παμφύλοις τε κακὸν μετακινηθῆναι
Palaephatus Myth., De incredibilibus Τμ. 19, γρ. 6

οἶκον, οὐκέτι ζῶντος τοῦ Ἑσπέρου, ἀλλὰ τῶν παίδων

αὐτοῦ. ἔλεγον δὴ οἱ ἄνθρωποι “ἐθεασάμεθα χρυσᾶ
μῆλα, ἃ ἤγαγεν ἐξ Ἑσπερίδων Ἡρακλῆς τὸν
φύλακα ἀποκτείνας Δράκοντα.” ἔνθεν ὁ μῦθος.

[Περὶ Κόττου καὶ Βριάρεω.]

Περὶ Κόττου καὶ Βριάρεω, ὡς ἑκατὸν ἔσχον

χεῖρας ἄνδρες ὄντες, πῶς οὐκ εὔηθες; τὸ δὲ ἀλη-
θὲς οὕτως. τούτων τῇ πόλει ὄνομα ἦν Ἑκατογχει-
ρία, ἐν ᾗ ᾤκουν, ἦν δὲ τῆς Χαονίας τῆς νῦν Ὀρε-
στιάδος καλουμένης. τεκμαίρομαι δὲ ὅτι μετὰ τῶν
 129

Ὀλυμπίων ἐμαχέσαντο τὴν πρὸς Τιτᾶνας μάχην·

ταῦτα δὲ τὰ χωρία ὅμορά ἐστι τῷ Ὀλύμπῳ. ἔλεγον
οὖν οἱ ἄνθρωποι “Κόττος καὶ Βριάρεως [καὶ
Γύγης] οἱ Ἑκατόγχειρες βοηθήσαντες τοῖς Ὀλυμ-
πίοις αὐτοὶ ἐξήλασαν τοὺς Τιτᾶνας ἐκ τοῦ
Ὀλύμπου.”

Socrates Hist., Fragmenta Fragment 5, γρ. 15

ροῦσι, καὶ βοαῖς χρῶνται καὶ κινήσεσιν, ὥσπερ οἱ κά-

τοχοι τοῖς περὶ τὸν Διόνυσον ὀργιασμοῖς. Διὸ καὶ ταυ-
ρόμορφα Διονύσου ποιοῦσιν ἀγάλματα πολλοὶ τῶν Ἑλ-
λήνων· αἱ δ' Ἠλείων γυναῖκες καὶ παρακαλοῦσιν
εὐχόμεναι, ποδὶ βοείῳ τὸν θεὸν ἐλθεῖν πρὸς αὐτάς.
Ἀργείοις δὲ βουγενὴς Διόνυσος ἐπίκλην ἐστίν· ἀνακα-
λοῦνται δ' αὐτὸν ὑπὸ σαλπίγγων ἐξ ὕδατος, ἐμβάλλον-
τες εἰς τὴν ἄβυσσον ἄρνα τῷ πυλαόχῳ. Τὰς δὲ σάλ-
πιγγας ἐν θύρσοις ἀποκρύπτουσιν, ὡς Σωκράτης ἐν
τοῖς Περὶ Ὁσίων εἴρηκεν. Ὁμολογεῖ δὲ καὶ τὰ Τιτανικὰ, καὶ νὺξ τελεία
τοῖς λεγομένοις Ὀσίριδος διασπα-
σμοῖς, καὶ ταῖς ἀναβιώσεσι καὶ παλιγγενεσίαις·
ὁμοίως δὲ καὶ τὰ περὶ τὰς ταφάς. Αἰγύπτιοί τε γὰρ
Ὀσίριδος πολλαχοῦ θήκας, ὥσπερ εἴρηται, δεικνύουσι,
καὶ Δελφοὶ τὰ τοῦ Διονύσου λείψανα παρ' αὐτοῖς παρὰ
τὸ χρηστήριον ἀποκεῖσθαι νομίζουσι· καὶ θύουσιν οἱ
Ὅσιοι θυσίαν ἀπόρρητον ἐν τῷ ἱερῷ τοῦ Ἀπόλλωνος,
ὅταν αἱ θυιάδες ἐγείρωσι τὸν Λικνίτην.
Idem Qu. Rom. c. 52: Ἀργείους δὲ Σωκράτης
φησὶ τῇ Εἰλειθυίᾳ κύνα θύειν διὰ τὴν ῥᾳστώνην τῆς λο-
χείας.

Thallus Hist., Fragmenta Fragment 2a, γρ. 2

Reseranda an-
tiquissimarum etiam gentium archiva, Aegyptiorum,
Chaldaeorum, Phoenicum; advocandi municipes
eorum per quos notitia (sc. temporum) subministrata
est, aliqui, Manethon Aegyptius et Berosus Chal-
daeus, sed et Iromus Phoenix et Menander Ephe-
sius et Demetrius Phalereus et rex Iuba et Apion
et Thallus, et qui istos aut probat aut revincit Iu-
daeus Iosephus.
 130

Theophilus Ad Autolyc. III, 29: Βήλου τοῦ

Ἀσσυρίων βασιλεύσαντος καὶ Κρόνου τοῦ Τιτᾶνος Θάλλος μέμνηται,
φάσκων τὸν Βῆλον πεπολεμηκέναι σὺν
τοῖς Τιτᾶσι πρὸς τὸν Δία καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ θεοὺς
λεγομένους, ἔνθα φησίν· «Καὶ Ὤγυγος ἡττηθεὶς ἔφυ-
γεν εἰς Ταρτησσόν· τότε μὲν τῆς χώρας ἐκείνης
Ἀκτῆς κληθείσης, νῦν δὲ Ἀττικῆς προσαγορευομένης,
ἧς Ὤγυγος τότε ἦρξε·» Καὶ τὰς λοιπὰς δὲ χώρας καὶ
πόλεις, ἀφ' ὧν τὰς προσωνυμίας ἔσχον, οὐκ ἀναγκαῖον
ἡγούμεθα καταλέγειν, μάλιστα πρὸς σὲ τὸν ἐπιστάμε-
νον τὰς ἱστορίας. Idem ibid.: Κατὰ γὰρ τὴν Θάλλου ἱστορίαν ὁ Βῆ

Theophilus Apol., Ad Autolycum βιβ. 2, τμ. 6, γρ. 29

καὶ ταῦτα εἰπὼν οὐδὲ οὕτως ἐδήλωσεν ὑπὸ τίνος ἐγένοντο. εἰ γὰρ ἐν
πρώτοις ἦν χάος, καὶ ὕλη τις προϋπέκειτο ἀγένητος οὖσα, τίς ἄρα ἦν
ὁ ταύτην μετασκευάζων καὶ μεταρρυθμίζων καὶ μεταμορφῶν; πότερον
αὐτὴ ἑαυτὴν ἡ ὕλη μετεσχημάτιζεν καὶ ἐκόσμει; ὁ γὰρ Ζεὺς μετὰ
χρόνον πολὺν γεγένηται, οὐ μόνον τῆς ὕλης ἀλλὰ καὶ τοῦ κόσμου καὶ
πλήθους ἀνθρώπων· ἔτι μὴν καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ Κρόνος. ἢ μᾶλλον ἦν
κύριόν τι τὸ ποιῆσαν αὐτήν, λέγω δὲ θεός, ὁ καὶ κατακοσμήσας αὐτήν;
Ἔτι μὴν κατὰ πάντα τρόπον φλυαρῶν εὑρίσκεται καὶ ἐναντία
ἑαυτῷ λέγων. εἰπὼν γὰρ γῆν καὶ οὐρανὸν καὶ θάλασσαν ἐξ αὐτῶν
τοὺς θεοὺς βούλεται γεγονέναι, καὶ ἐκ τούτων ἀνθρώπους δεινοτά-
τους τινὰς συγγενεῖς θεῶν καταγγέλλει, Τιτάνων γένος καὶ Κυκλώ-
πων καὶ Γιγάντων πληθύν, τῶν τε κατὰ Αἴγυπτον δαιμόνων, ἢ
ματαίων ἀνθρώπων, ὡς μέμνηται Ἀπολλωνίδης, ὁ καὶ Ὁράπιος
ἐπικληθείς, ἐν βίβλῳ τῇ ἐπιγραφομένῃ Σεμενουθὶ καὶ ταῖς λοιπαῖς
κατ' αὐτὸν ἱστορίαις περί τε τῆς θρησκείας τῆς Αἰγυπτιακῆς καὶ τῶν
βασιλέων αὐτῶν.

Τί δέ μοι λέγειν τοὺς κατὰ Ἕλληνας μύθους καὶ τὴν ἐν αὐτοῖς

ματαιοπονίαν, Πλούτωνα μὲν σκότους βασιλεύοντα, καὶ Ποσειδῶνα
ὑπὸ πόντων δύνοντα καὶ τῇ Μελανίππῃ περιπλεκόμενον καὶ υἱὸν
ἀνθρωποβόρον γεννήσαντα, ἢ περὶ τῶν τοῦ Διὸς παίδων ὁπόσα οἱ

Theophilus Apol., Ad Autolycum βιβ. 3, τμ. 29, γρ. 7

τορος Αὐρηλίου Οὐήρου τελευτῆς ἔτη ψμαʹ. Ὁμοῦ ἀπὸ κτίσεως

κόσμου συνάγονται τὰ πάντα ἔτη ͵εχϟεʹ καὶ οἱ ἐπιτρέχοντες μῆνες
καὶ ἡμέραι.

Τῶν οὖν χρόνων καὶ τῶν εἰρημένων ἁπάντων συνηρασμένων,

 131

ὁρᾶν ἔστιν τὴν ἀρχαιότητα τῶν προφητικῶν γραμμάτων καὶ τὴν

θειότητα τοῦ παρ' ἡμῖν λόγου, ὅτι οὐ πρόσφατος ὁ λόγος, οὔτε μὴν
τὰ καθ' ἡμᾶς, ὡς οἴονταί τινες, μυθώδη καὶ ψευδῆ ἐστιν, ἀλλὰ μὲν
οὖν ἀρχαιότερα καὶ ἀληθέστερα.
Καὶ γὰρ Βήλου τοῦ Ἀσσυρίων βασιλεύσαντος καὶ Κρόνου τοῦ
Τιτᾶνος Θάλλος μέμνηται, φάσκων τὸν Βῆλον πεπολεμηκέναι σὺν
τοῖς Τιτᾶσι πρὸς τὸν Δία καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ θεοὺς λεγομένους, ἔνθα
φησίν, “Καὶ Ὤγυγος ἡττηθεὶς ἔφυγεν εἰς Ταρτησσόν, τότε μὲν τῆς
χώρας ἐκείνης Ἀκτῆς κληθείσης, νυνὶ δὲ Ἀττικῆς προσαγορευομένης,
ἧς Ὤγυγος τότε ἦρξεν.” καὶ τὰς λοιπὰς δὲ χώρας καὶ πόλεις ἀφ'
ὧν τὰς προσωνυμίας ἔσχον, οὐκ ἀναγκαῖον ἡγούμεθα καταλέγειν,
μάλιστα πρὸς σὲ τὸν ἐπιστάμενον τὰς ἱστορίας. ὅτι μὲν οὖν
ἀρχαιότερος ὁ Μωσῆς δείκνυται ἁπάντων συγγραφέων (οὐκ αὐτὸς δὲ
μόνος ἀλλὰ καὶ οἱ πλείους μετ' αὐτὸν προφῆται γενόμενοι) καὶ
Κρόνου καὶ Βήλου καὶ τοῦ Ἰλιακοῦ πολέμου, δῆλόν ἐστιν. κατὰ γὰρ
τὴν Θάλλου ἱστορίαν ὁ Βῆλος προγενέστερος εὑρίσκεται τοῦ Ἰλιακοῦ

Timaeus Hist., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 3b,566,F, fragment 79, γρ. 7

ροῦσι τοῖς τῶν πλησίον, / ὥς φασι Τίμαιος τε καὶ Ἐρατοσθένης. / νῆσος

κατ'
αὐτοὺς δ' ἔστιν Ἴσσα λεγομένη, / Συρακοσίων ἔχουσα τὴν ἀποικίαν.
STEPH. BYZ. s. v. Ἀργυρῖνοι· ἔθνος Ἠπειρωτικόν, ὡς Τίμαιος
καὶ Θέων καὶ Λυκόφρων (Al. 1017) «εἰς Ἀργυρίνους καὶ Κεραυνίων
νάπας».
SCHOL. APOLL. RHOD. 4, 982/92g: ἡ νῆσος ἡ Κέρκυρα· αὕτη
πρότερον Σχερία ἐκαλεῖτο. ἀποδίδωσι δὲ τὴν αἰτίαν Ἀριστοτέλης ἐν τῆι
Κερκυραίων πολιτείαι (IV)· φησὶ γὰρ τὴν Δήμητρα φοβουμένην, μὴ οἱ ἐκ
τῆς ἠπείρου ἐρχόμενοι ποταμοὶ ἤπειρον αὐτὴν ποιήσωσι, δεηθῆναι
Ποσειδῶνος
ἀποστρέψαι τὰ τῶν ποταμῶν ῥεύματα· ἐπισχεθέντων οὖν τούτων ἀντὶ
Δρε-
πάνης Σχερίαν ὀνομασθῆναι. Δρεπάνη δὲ ἐκαλεῖτο διὰ τὸ τὴν Δήμητρα
αἰτησαμένην δρέπανον παρ' Ἡφαίστου τοὺς Τιτᾶνας διδάξαι θερίζειν,
εἶτα
αὐτὸ κρύψαι εἰς τὸ παραθαλάσσιον μέρος τῆς νήσου· προσκλυζούσης δὲ
τῆς
θαλάσσης ἐξομοιωθῆναι τὴν θέσιν τῆς γῆς δρεπάνηι. Τίμαιος δέ φησιν ὧι
ἐξέτεμεν [τοῦ Οὐρανοῦ ἢ] τοῦ Κρόνου τὰ αἰδοῖα ὁ Ζεύς, τοῦτο
κεκρύφθαι [φασίν]. (h) Μάκριν δὲ ἀπὸ Μάκριδος τῆς Διονύσου τροφοῦ,
Κέρκυραν δὲ ἀπὸ Κερκύρας τῆς Ἀσωποῦ θυγατρός.
SCHOL. APOLL. RHOD. 4, 1216: Τίμαιος δέ φησι μετὰ
ἔτη ἑξακόσια(?) τῶν Τρωικῶν Χερσικράτη, ἀπόγονον τῶν
 132

Βακχιαδῶν, κατωικηκέναι τὴν νῆσον. Κόλχοι δὲ διαβάντες εἰς τὴν

πλησίον νῆσον καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὰ Κεραύνια ὄρη ὁρμήσαντες εἴς τε
τοὺς Ἄβαντας καὶ Νεσταίους καὶ Ὠρικὸν ἀπωικίσθησαν. ἔστι δὲ ὁ τὴν
ἀποικίαν

Titanomachia, Titanomachia (fragmenta) Fragment t, γρ. 1

ΤΙΤΑΝΟΜΑΧΙΑ

ἐν δ' αὐτῆι πλωτοὶ χρυσώπιδες ἰχθύες ἐλλοὶ

νήχοντες παίζουσι δι' ὕδατος ἀμβροσίοιο.
νεκ].ο.[]
[ ς νεφεληγε[ρέτα Ζεύς]
]. Τιτῆνα μέ[γιστον]
]βαλέοντι ἐο[ικώς.]
[ἔχαιρ]ε μέγα̣ φρεσὶ[ν ἧισιν]
ντορα Φοῖβον[]
π]ροσέφη.ευ[]
[ φ̣α οὗ κράτος []

Tragica Adespota, Fragmenta Fragment 649, γρ. 28

ᾠδή
{ΚΑ.}] οὐ παρε̣κ̣έ[λ]ευε̣σ̣; .[
]πατ̣...τ̣.....ατο̣[ ca. 9 ll.].[
]ὃς ν̣ῦ̣[ν] .ε....ρο.ι̣οσ̣[
ᾠδή
{ΚΑ.}] ν̣ε̣[ώ]τ̣ερόν μοι τ[
] ἀκού[ς]α̣[τ'] ἄ̣[κ]ρ̣αν γῆρυν [–×–⏑–
] ἀκού[ς]α̣θ̣'· Ἕ̣κ̣τ̣ω̣ρ̣ ἐξόλωλ[.].[–⏑–
ᾠδή
{ΚΑ.}] [].[] ἄχ̣λ̣υς πόθ̣εν με[
] ὄλω̣λ̣[..]...α̣ι̣ κα̣ὶ φάοσ̣ Τιτα̣[ν ⏑–
...[.]..[.].δ. ν̣ῦ̣ν τὸ κλεινὸ̣[ν Ἴλιον
] τῆς σῆσ̣ ἔ̣ρη̣[μ]ο̣ν̣ χειρὸς Ἑλλή[νων ⏑–
] ⸏βαλεῖ πρὸς οὖδας [
.]υν.[.].[.]τ̣υ̣χης ἐγώ [
.]λλ.[..]..α̣γ̣ρ̣[. ς]κ̣ῆπτ̣ρ[
 133

Tragica Adespota, Fragmenta Fragment 655, γρ. 16

ὅρκοι διεῖπαν· οὔτε τόνδ[

⸏νώτωι βαρύν μοι μόχθον [..].[.].[
{(ΗΡ.)} διηπάτημαι· τἆλλα δ' εὐγενεῖ δόλ[ωι
κλέπτων ἐπ' ἄλλην πημάτων ἵξηι̣ .[
μαρτύρομαι δὲ τὴν κατ' οὐρανὸν Θέμιν
ὁθούν[ε]χ' εὑρὼν οὐ δίκαιον Ἡρακλεῖ
Ἄτλαντα̣, κεἰ πέφυκεν ἀφθίτων ἄπο̣,
μέτειμ[ι·] κ̣εἰ γὰρ θνητά μοι τὰ μητρό̣[θεν,
⸏Δίων γ' ἂ̣[ν] ε̣ἶ̣μεν ἄξιοι γεννητόρων.
{(ΑΤ.)} ἄλλων [τὸ] ταρβεῖν, οὐκ ἐμόν· ῥώμηι τε γ̣[άρ
πρῶτόν με μήτηρ Γαῖα Τιτάνων τεκ̣[εῖν
αὐχεῖ Κρόνου θ' ὅμαιμον, ὧι ποτ' εἴχομ̣[εν
⸏κοινὴν Ὀλύμπου τὴν ἄνω μοναρχίαν.
{(ΗΡ.)} ἥ τοι πάρ[ε]δρον θεῶν δρόμον κεκτ̣ημ ̣ ένη
Δίκη̣ δέδο̣ρκεν ὀξύ, κἂν ἀπῆι μακ[ράν·
κα]ὶ̣ δὴ τό[δ'] ἂ̣ν πρ̣ά̣ξαιμεν· ἢ π[ύ]γ̣αργο[ν
..(.)].[.]ναπ[.]λλων κοιράνων ὁρμωμε[ν
..]. τἀπὶ Φ[λ]έγραι γηγενῶν φρονήμ[ατα
....].λ[....]η· καὶ τὸν ἐγγελ̣ῶ̣ν̣τ' ἐ[μοί
έ]λθοιμ'· εἶτα δαιμ[ον

Gaius Suetonius Tranquillus Gramm., Hist., Περὶ βλασφημιῶν καὶ

πόθεν ἑκάστη Τμ. 1, γρ. 5

Ἐπὶ ἀνδρῶν ἀκολάστων

Κήλων· ὁ εἰς τὰ ἀφροδίσια ἐπιρρεπής· ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν ὀχευτῶν

ὄνων. Ἀρχίλοχος (fr. 184 L. – B.)· ὥστ' ὄνου Πριηνέως κήλωνος
ἐπλήμυρον.
Οἰφόλης καὶ φιλοίφας· ἀπὸ τοῦ οἴφειν ὅ ἐστι περαίνειν.
Τιτάν· ὁ κίναιδος καὶ † πειώλης, ἀπὸ τοῦ τιταίνειν ἤγουν
ἐντείνειν.
Λάγνης ἤτοι λαγόνης ἤγουν λίαν πολύγονος ἢ λαγύνης ἀπὸ τοῦ
λα ἐπιτατικοῦ μορίου καὶ τοῦ γυνή.
Μάχλος, ἀφ' οὗ καὶ ἡ κατὰ τὸν Πάριν μαχλοσύνη, ὁ δίυγρος
ὑπὸ καταφερείας· ὅθεν καὶ Αἰσχύλος (fr. 325 Nauck) τὴν ῥεομένην
ἄμπελον μάχλον ἔφη.
Πάν· ὁ κατάφορος καὶ συνουσιαστικός· ὅθεν παρὰ Καλλιμάχῳ τὸ
(fr. 689 Pf2)· Πὰν τρύπανον αἰπολικόν· τὸ τρύπανον καὶ κίναιδον
σκώπτει. Κένταυρος·
 134

Dionysius Scytobrachion Gramm., Fragmenta

Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,32,F, fragment 7, γρ. 186

τὰς προρρήσεις, ὑπολαβεῖν τὸν τούτων εἰσηγητὴν θείας μετέχειν

φύσεως,
μετὰ δὲ τὴν ἐξ ἀνθρώπων αὐτοῦ μετάστασιν διά τε τὰς εὐεργεσίας καὶ
τὴν
τῶν ἄστρων ἐπίγνωσιν ἀθανάτους τιμὰς ἀπονεῖμαι· μεταγαγεῖν δ' αὐτοῦ
τὴν προσηγορίαν ἐπὶ τὸν κόσμον, ἅμα μὲν τῶι δοκεῖν οἰκείως ἐσχηκέναι
πρὸς τὰς τῶν ἄστρων ἐπιτολάς τε καὶ δύσεις καὶ τἄλλα τὰ γινόμενα περὶ
τὸν κόσμον, ἅμα δὲ τῶι μεγέθει τῶν τιμῶν ὑπερβάλλειν τὰς εὐεργεσίας,
καὶ πρὸς τὸν αἰῶνα βασιλέα τῶν ὅλων αὐτὸν ἀναγορεύσαντας.
(57) Οὐρανοῦ δὲ μυθολογοῦσι γενέσθαι παῖδας ἐκ πλειόνων γυναικῶν
πέντε πρὸς τοῖς τετταράκοντα, καὶ τούτων ὀκτωκαίδεκα λέγουσιν
ὑπάρχειν ἐκ
Τιταίας, ὄνομα μὲν ἴδιον ἔχοντας ἑκάστους, κοινῆι δὲ πάντας ἀπὸ τῆς
μητρὸς ὀνομαζομένους Τιτᾶνας. (2) τὴν δὲ Τιταίαν, σώφρονα οὖσαν καὶ
πολλῶν ἀγαθῶν αἰτίαν γενομένην τοῖς λαοῖς, ἀποθεωθῆναι μετὰ τὴν
τελευτὴν ὑπὸ τῶν εὖ παθόντων Γῆν μετονομασθεῖσαν. γενέσθαι δ' αὐτῶι
καὶ θυγατέρας, ὧν εἶναι δύο τὰς πρεσβυτάτας πολὺ τῶν ἄλλων ἐπιφανε-
στάτας, τήν τε καλουμένην Βασίλειαν καὶ Ῥέαν τὴν ὑπ' ἐνίων Πανδώραν
ὀνομασθεῖσαν. (3) τούτων δὲ τὴν μὲν Βασίλειαν, πρεσβυτάτην οὖσαν καὶ
σωφροσύνηι τε καὶ συνέσει πολὺ τῶν ἄλλων διαφέρουσαν, ἐκθρέψαι
πάντας
τοὺς ἀδελφοὺς κοινῆι μητρὸς εὔνοιαν παρεχομένην· διὸ καὶ Μεγάλην
Μητέρα
προσαγορευθῆναι. μετὰ δὲ τὴν τοῦ πατρὸς ἐξ ἀνθρώπων εἰς θεοὺς
μετάστασιν, συγχωρούντων τῶν ὄχλων καὶ τῶν ἀδελφῶν, διαδέξασθαι

Dionysius Scytobrachion Gramm., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,32,F,

fragment 7, γρ. 210

Σελήνης καὶ θαυμαζομένων ἐπί τε τῶι κάλλει καὶ τῆι σωφροσύνηι, φασὶ
τοὺς ἀδελφοὺς ταύτηι μὲν ἐπ' εὐτεκνίαι φθονοῦντας, τὸν δ' Ὑπερίονα
φοβηθέντας μήποτε τὴν βασιλείαν εἰς αὐτὸν περισπάσηι, πρᾶξιν
ἐπιτελέσασθαι
παντελῶς ἀνόσιον. (5) συνωμοσίαν γὰρ ποιησαμένους τὸν μὲν Ὑπερίονα
κατασφάξαι, τὸν δ' Ἥλιον ὄντα παῖδα τὴν ἡλικίαν ἐμβαλόντας εἰς τὸν
Ἠριδανὸν
ποταμὸν ἀποπνῖξαι. καταφανοῦς δὲ γενομένης τῆς ἀτυχίας, τὴν μὲν
Σελήνην φιλάδελφον οὖσαν καθ' ὑπερβολὴν ἀπὸ τοῦ τέγους ἑαυτὴν
 135

ῥῖψαι,
τὴν δὲ μητέρα ζητοῦσαν τὸ σῶμα παρὰ τὸν ποταμὸν σύγκοπον γενέσθαι,
καὶ κατενεχθεῖσαν εἰς ὕπνον ἰδεῖν ὄψιν, καθ' ἣν ἔδοξεν ἐπιστάντα τὸν
Ἥλιον παρακαλεῖν αὐτὴν μὴ θρηνεῖν τὸν τῶν τέκνων θάνατον· τοὺς μὲν
γὰρ Τιτᾶνας τεύξεσθαι τῆς προσηκούσης τιμωρίας, ἑαυτὸν δὲ καὶ τὴν
ἀδελφὴν εἰς ἀθανάτους φύσεις μετασχηματισθήσεσθαι θείαι τινὶ
προνοίαι·
ὀνομασθήσεσθαι γὰρ ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων ἥλιον μὲν τὸ πρότερον ἐν
οὐρανῶι
πῦρ ἱερὸν καλούμενον, σελήνην δὲ τὴν μήνην προσαγορευομένην. (6)
διεγερ-
θεῖσαν δὲ καὶ τοῖς ὄχλοις τόν τε ὄνειρον καὶ τὰ περὶ αὑτὴν ἀτυχήματα
διελθοῦσαν ἀξιῶσαι τοῖς μὲν τετελευτηκόσιν ἀπονεῖμαι τιμὰς ἰσοθέους,

Dionysius Scytobrachion Gramm., Fragmenta

Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,32,F, fragment 7, γρ. 280

τὸν Κρόνον κατὰ Σικελίαν καὶ Λιβύην, ἔτι δὲ τὴν Ἰταλίαν, καὶ τὸ
σύνολον
ἐν τοῖς πρὸς ἑσπέραν τόποις συστήσασθαι τὴν βασιλείαν· παρὰ πᾶσι δὲ
φρουραῖς διακατέχειν τὰς ἀκροπόλεις καὶ τοὺς ὀχυροὺς τῶν τόπων
[τούτων]·
ἀφ' οὗ δὴ μέχρι τοῦ νῦν χρόνου κατά τε τὴν Σικελίαν καὶ τὰ πρὸς
ἑσπέραν
νεύοντα μέρη πολλοὺς τῶν ὑψηλῶν τόπων ἀπ' ἐκείνου Κρόνια
προσαγορεύ-
εσθαι. (4) Κρόνου δὲ γενόμενον υἱὸν Δία τὸν ἐναντίον τῶι πατρὶ βίον
ζηλῶσαι, καὶ παρεχόμενον ἑαυτὸν πᾶσιν ἐπιεικῆ καὶ φιλάνθρωπον ὑπὸ
τοῦ πλήθους πατέρα προσαγορευθῆναι. διαδέξασθαι δ' αὐτόν φασι τὴν
βασιλείαν οἱ μὲν ἑκουσίως τοῦ πατρὸς παραχωρήσαντος, οἱ δ' ὑπὸ τῶν
ὄχλων αἱρε-
θέντα διὰ τὸ μῖσος τὸ πρὸς τὸν πατέρα. ἐπιστρατεύσαντος δ' ἐπ' αὐτὸν
τοῦ Κρόνου μετὰ τῶν Τιτάνων κρατῆσαι τῆι μάχηι τὸν Δία, καὶ κύριον
γενό-
μενον τῶν ὅλων ἐπελθεῖν ἅπασαν τὴν οἰκουμένην, εὐεργετοῦντα τὸ γένος
τῶν ἀνθρώπων. (5) διενεγκεῖν δ' αὐτὸν καὶ σώματος ῥώμηι καὶ ταῖς
ἄλλαις
ἁπάσαις ἀρεταῖς, καὶ διὰ τοῦτο ταχὺ κύριον γενέσθαι τοῦ σύμπαντος
κόσμου. καθόλου δ' αὐτὸν τὴν ἅπασαν σπουδὴν ἔχειν εἰς κόλασιν μὲν
τῶν ἀσεβῶν καὶ πονηρῶν, εὐεργεσίαν δὲ τῶν ὄχλων. (6) ἀνθ' ὧν μετὰ
τὴν ἐξ ἀνθρώπων μετάστασιν ὀνομασθῆναι μὲν Ζῆνα διὰ τὸ δοκεῖν τοῦ
καλῶς ζῆν αἴτιον γενέσθαι τοῖς ἀνθρώποις, καθιδρυθῆναι δ' ἐν τῶι κός-
μωι τῆι τῶν εὖ παθόντων τιμῆι, πάντων προθύμως ἀναγορευόντων θεὸν
 136

καὶ κύριον εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ σύμπαντος κόσμου.

Dionysius Scytobrachion Gramm., Fragmenta

Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,32,F, fragment 8, γρ. 47

διδάσκαλον, εὐφυῆ γεγονότα μελοποιόν· πρὸς δὲ τούτοις Θυμοίτην τὸν

Θυμοίτου τοῦ Λαομέδοντος, κατὰ τὴν ἡλικίαν γεγονότα τὴν Ὀρφέως, ὃν
πλανηθῆναι κατὰ πολλοὺς τόπους τῆς οἰκουμένης, καὶ παραβαλεῖν τῆς
Λιβύης εἰς τὴν πρὸς ἑσπέραν χώραν [τῆς οἰκουμένης] ἕως ὠκεανοῦ, θεά-
σασθαι δὲ καὶ τὴν Νῦσαν, ἐν ἧι μυθολογοῦσιν οἱ ἐγχώριοι [ἀρχαῖοι] τρα-
φῆναι τὸν Διόνυσον, καὶ τὰς κατὰ μέρος τοῦ θεοῦ τούτου πράξεις
μαθόντα
παρὰ τῶν Νυσαέων συντάξασθαι τὴν Φρυγίαν ὀνομαζομένην ποίησιν,
ἀρχαικοῖς τῆι τε διαλέκτωι καὶ τοῖς γράμμασι χρησάμενον.
(68) Φησὶ δ' οὖν Ἄμμωνα βασιλεύοντα τούτου τοῦ μέρους τῆς Λιβύης
Οὐρανοῦ γῆμαι θυγατέρα τὴν προσαγορευομένην Ῥέαν, ἀδελφὴν οὖσαν
Κρόνου τε καὶ τῶν ἄλλων Τιτάνων. ἐπιόντα δὲ τὴν βασιλείαν εὑρεῖν
πλησίον
τῶν Κεραυνίων καλουμένων ὀρῶν παρθένον τῶι κάλλει διαφέρουσαν
Ἀμάλ-
θειαν ὄνομα. (2) ἐρασθέντα δ' αὐτῆς καὶ πλησιάσαντα γεννῆσαι παῖδα
τῶι τε κάλλει καὶ τῆι ῥώμηι θαυμαστόν· καὶ τὴν μὲν Ἀμάλθειαν ἀπο-
δεῖξαι κυρίαν τοῦ σύνεγγυς τόπου παντός, ὄντος τῶι σχήματι
παραπλησίου κέρατι βοός, ἀφ' ἧς αἰτίας Ἑσπέρου κέρας
προσαγορευθῆναι· διὰ δὲ τὴν ἀρετὴν τῆς χώρας εἶναι πλήρη παντοδαπῆς
ἀμπέλου καὶ τῶν ἄλλων δένδρων τῶν

Dionysius Scytobrachion Gramm., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,32,F,

fragment 8, γρ. 134

εὑρετικόν. (8) ἐπινοῆσαι γὰρ αὐτὸν ἔτι παῖδα τὴν ἡλικίαν ὄντα τοῦ μὲν
οἴνου τὴν φύσιν τε καὶ χρείαν, ἀποθλίψαντα βότρυς τῆς αὐτοφυοῦς
ἀμπέλου,
τῶν δ' ὡραίων τὰ δυνάμενα μὲν ξηραίνεσθαι καὶ πρὸς ἀποθησαυρισμὸν
ὄντα
χρήσιμα, μετὰ δὲ ταῦτα καὶ τὰς ἑκάστων κατὰ τρόπον φυτείας εὑρεῖν, καὶ
βουληθῆναι τῶι γένει τῶν ἀνθρώπων μεταδοῦναι τῶν ἰδίων εὑρημάτων,
ἐλπίσαντα διὰ τὸ μέγεθος τῆς εὐεργεσίας ἀθανάτων τεύξεσθαι τιμῶν.
(71) Τῆς δὲ περὶ αὐτὸν ἀρετῆς τε καὶ δόξης διαδιδομένης λέγεται
τὴν Ῥέαν ὀργισθεῖσαν Ἄμμωνι φιλοτιμηθῆναι λαβεῖν ὑποχείριον τὸν Διό-
νυσον, οὐ δυναμένην δὲ κρατῆσαι τῆς ἐπιβολῆς τὸν μὲν Ἄμμωνα
 137

καταλιπεῖν,
ἀπαλλαγεῖσαν δὲ πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς Τιτᾶνας συνοικῆσαι Κρόνωι τῶι
ἀδελφῶι. (2) τοῦτον δ' ὑπὸ τῆς Ῥέας πεισθέντα στρατεῦσαι μετὰ τῶν
Τιτάνων
ἐπ' Ἄμμωνα, καὶ γενομένης παρατάξεως τὸν μὲν Κρόνον ἐπὶ τοῦ
προτερή-
ματος ὑπάρξαι, τὸν δ' Ἄμμωνα σιτοδείαι πιεζόμενον φυγεῖν εἰς Κρήτην,
καὶ γήμαντα τῶν τότε βασιλευόντων Κουρήτων ἑνὸς θυγατέρα Κρήτην
δυναστεῦσαί τε τῶν τόπων καὶ τὸ πρὸ τοῦ τὴν νῆσον Ἰδαίαν
καλουμένην
ἀπὸ τῆς γυναικὸς ὀνομάσαι Κρήτην. (3) τὸν δὲ Κρόνον μυθολογοῦσι
κρατήσαντα τῶν Ἀμμωνίων τόπων τούτων μὲν ἄρχειν πικρῶς, ἐπὶ δὲ τὴν
Νῦσαν καὶ τὸν Διόνυσον στρατεῦσαι μετὰ πολλῆς δυνάμεως. τὸν δὲ
Διόνυσον
πυθόμενον τά τε τοῦ πατρὸς ἐλαττώματα καὶ τὴν τῶν Τιτάνων ἐπ' αὐτὸν
συνδρομὴν ἀθροῖσαι στρατιώτας ἐκ τῆς Νύσης, ὧν εἶναι συντρόφους

Dionysius Scytobrachion Gramm., Fragmenta

Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,32,F, fragment 8, γρ. 156

δὲ καὶ τῶν πλησιοχώρων τούς τε Λίβυας καὶ τὰς Ἀμαζόνας, περὶ ὧν

προειρήκαμεν ὅτι δοκοῦσιν ἀλκῆι διενεγκεῖν (F 7)· καὶ πρῶτον μὲν
στρατείαν
ὑπερόριον στείλασθαι, πολλὴν δὲ τῆς οἰκουμένης τοῖς ὅπλοις
καταστρέψασθαι.
(4) μάλιστα δ' αὐτάς φασι παρορμῆσαι πρὸς τὴν συμμαχίαν Ἀθηνᾶν διὰ
τὸν
ὅμοιον τῆς προαιρέσεως ζῆλον, ὡς ἂν τῶν Ἀμαζόνων ἀντεχομένων ἐπὶ
πολὺ τῆς ἀνδρείας καὶ παρθενίας. διηιρημένης δὲ τῆς δυνάμεως καὶ τῶν
μὲν ἀνδρῶν στρατηγοῦντος Διονύσου, τῶν δὲ γυναικῶν τὴν ἡγεμονίαν
ἐχούσης
Ἀθηνᾶς, προσπεσόντας μετὰ τῆς στρατιᾶς τοῖς Τιτᾶσι συνάψαι μάχην.
γενομένης δὲ παρατάξεως ἰσχυρᾶς καὶ πολλῶν παρ' ἀμφοτέροις
πεσόντων
τρωθῆναι μὲν τὸν Κρόνον, ἐπικρατῆσαι δὲ τὸν Διόνυσον ἀριστεύσαντα
κατὰ
τὴν μάχην. (5) μετὰ δὲ ταῦτα τοὺς μὲν Τιτᾶνας φυγεῖν εἰς τοὺς κατα-
κτηθέντας ὑπὸ τῶν περὶ τὸν Ἄμμωνα τόπους, τὸν δὲ Διόνυσον
ἀθροίσαντα
πλῆθος αἰχμαλώτων ἐπανελθεῖν εἰς τὴν Νῦσαν. ἐνταῦθα δὲ τὴν δύναμιν
περιστήσαντα καθωπλισμένην τοῖς ἁλοῦσι κατηγορίαν ποιήσασθαι τῶν
Τιτάνων καὶ πᾶσαν ὑπόνοιαν καταλιπεῖν ὡς μέλλοντα κατακόπτειν τοὺς
αἰχμαλώτους. ἀπολύσαντος δ' αὐτοὺς τῶν ἐγκλημάτων καὶ τὴν ἐξουσίαν
 138

δόντος εἴτε συστρατεύειν εἴτε ἀπιέναι βούλοιντο, πάντας ἑλέσθαι

συστρα-
τεύειν, διὰ δὲ τὸ παράδοξον τῆς σωτηρίας προσκυνεῖν αὐτὸν ὡς θεόν.
(6) τὸν δὲ Διόνυσον παράγοντα καθ' ἕνα τῶν αἰχμαλώτων καὶ διδόντα
σπονδὴν οἴνου πάντας ἐξορκῶσαι συστρατεύειν ἀδόλως καὶ μέχρι
τελευτῆς
βεβαίως διαγωνιεῖσθαι· διὸ καὶ τούτων πρώτων ὑποσπόνδων
ὀνομασθέντων

Dionysius Scytobrachion Gramm., Fragmenta

Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,32,F, fragment 8, γρ. 160

ὅμοιον τῆς προαιρέσεως ζῆλον, ὡς ἂν τῶν Ἀμαζόνων ἀντεχομένων ἐπὶ

πολὺ τῆς ἀνδρείας καὶ παρθενίας. διηιρημένης δὲ τῆς δυνάμεως καὶ τῶν
μὲν ἀνδρῶν στρατηγοῦντος Διονύσου, τῶν δὲ γυναικῶν τὴν ἡγεμονίαν
ἐχούσης
Ἀθηνᾶς, προσπεσόντας μετὰ τῆς στρατιᾶς τοῖς Τιτᾶσι συνάψαι μάχην.
γενομένης δὲ παρατάξεως ἰσχυρᾶς καὶ πολλῶν παρ' ἀμφοτέροις
πεσόντων
τρωθῆναι μὲν τὸν Κρόνον, ἐπικρατῆσαι δὲ τὸν Διόνυσον ἀριστεύσαντα
κατὰ
τὴν μάχην. (5) μετὰ δὲ ταῦτα τοὺς μὲν Τιτᾶνας φυγεῖν εἰς τοὺς κατα-
κτηθέντας ὑπὸ τῶν περὶ τὸν Ἄμμωνα τόπους, τὸν δὲ Διόνυσον
ἀθροίσαντα
πλῆθος αἰχμαλώτων ἐπανελθεῖν εἰς τὴν Νῦσαν. ἐνταῦθα δὲ τὴν δύναμιν
περιστήσαντα καθωπλισμένην τοῖς ἁλοῦσι κατηγορίαν ποιήσασθαι τῶν
Τιτάνων καὶ πᾶσαν ὑπόνοιαν καταλιπεῖν ὡς μέλλοντα κατακόπτειν τοὺς
αἰχμαλώτους. ἀπολύσαντος δ' αὐτοὺς τῶν ἐγκλημάτων καὶ τὴν ἐξουσίαν
δόντος εἴτε συστρατεύειν εἴτε ἀπιέναι βούλοιντο, πάντας ἑλέσθαι
συστρα-
τεύειν, διὰ δὲ τὸ παράδοξον τῆς σωτηρίας προσκυνεῖν αὐτὸν ὡς θεόν.
(6) τὸν δὲ Διόνυσον παράγοντα καθ' ἕνα τῶν αἰχμαλώτων καὶ διδόντα
σπονδὴν οἴνου πάντας ἐξορκῶσαι συστρατεύειν ἀδόλως καὶ μέχρι
τελευτῆς
βεβαίως διαγωνιεῖσθαι· διὸ καὶ τούτων πρώτων ὑποσπόνδων
ὀνομασθέντων
τοὺς μεταγενεστέρους ἀπομιμουμένους τὰ τότε πραχθέντα τὰς ἐν τοῖς
πολέμοις διαλύσεις σπονδὰς προσαγορεύειν. (72) τοῦ δ' οὖν Διονύσου
μέλλοντος στρατεύειν ἐπὶ τὸν Κρόνον καὶ τῆς δυνάμεως ἐκ τῆς Νύσης
ἐξιούσης μυθολογοῦσιν Ἀρισταῖον τὸν ἐπιστάτην αὐτοῦ θυσίαν

Dionysius Scytobrachion Gramm., Fragmenta

 139

Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,32,F, fragment 8, γρ. 185

ὀσφῦν οὐρὰν διατελέσαι καὶ τοὺς ἐκγόνους τὸ παράσημον τοῦτο

φοροῦντας
διὰ τὴν τῆς φύσεως κοινωνίαν. τὸν δ' οὖν Διόνυσον ἀναζεύξαντα μετὰ
τῆς δυνάμεως καὶ διελθόντα πολλὴν μὲν ἄνυδρον χώραν, οὐκ ὀλίγην δ'
ἔρημον καὶ θηριώδη, καταστρατοπεδεῦσαι περὶ πόλιν Λιβυκὴν τὴν
ὀνομαζομένην Καβίρναν. (3) πρὸς δὲ ταύτηι γηγενὲς ὑπάρχον θηρίον καὶ
πολλοὺς ἀναλίσκον τῶν ἐγχωρίων τὴν ὀνομαζομένην Κάμπην ἀνελεῖν
καὶ
μεγάλης τυχεῖν δόξης ἐπ' ἀνδρείαι παρὰ τοῖς ἐγχωρίοις. ποιῆσαι δ'
αὐτὸν καὶ χῶμα παμμέγεθες ἐπὶ τῶι φονευθέντι θηρίωι, βουλόμενον
ἀθάνατον ἀπολιπεῖν ὑπόμνημα τῆς ἰδίας ἀρετῆς, τὸ καὶ διαμεῖναν μέχρι
τῶν νεωτέρων χρόνων. (4) ἔπειτα τὸν μὲν Διόνυσον προάγειν πρὸς τοὺς
Τιτᾶνας, εὐτάκτως ποιούμενον τὰς ὁδοιπορίας καὶ πᾶσι τοῖς ἐγχωρίοις
φιλανθρώπως προσφερόμενον καὶ τὸ σύνολον ἑαυτὸν ἀποφαινόμενον
στρα-
τεύειν ἐπὶ κολάσει μὲν τῶν ἀσεβῶν, εὐεργεσίαι δὲ τοῦ κοινοῦ γένους τῶν
ἀνθρώπων. τοὺς δὲ Λίβυας θαυμάζοντας τὴν εὐταξίαν καὶ τὸ τῆς ψυχῆς
μεγαλοπρεπὲς τροφάς τε παρέχεσθαι τοῖς ἀνθρώποις δαψιλεῖς καὶ
συστρα-
τεύειν προθυμότατα. (5) συνεγγιζούσης δὲ τῆς δυνάμεως τῆι πόλει τῶν
Ἀμμωνίων, τὸν Κρόνον πρὸ τοῦ τείχους παρατάξει λειφθέντα τὴν μὲν
πόλιν νυκτὸς ἐμπρῆσαι, σπεύδοντα εἰς τέλος διαφθεῖραι τοῦ Διονύσου τὰ
πατρῶια βασίλεια, αὐτὸν δ' ἀναλαβόντα τὴν γυναῖκα Ῥέαν καί τινας τῶν
συνηγωνισμένων φίλων λαθεῖν ἐκ τῆς πόλεως διαδράντα. οὐ μὴν τόν γε
Διόνυσον ὁμοίαν ἔχειν τούτωι προαίρεσιν· λαβόντα γὰρ τόν τε Κρόνον

Dionysius Scytobrachion Gramm., Fragmenta

Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,32,F, fragment 8, γρ. 237

φασὶν ἐπελθεῖν τὴν οἰκουμένην ἐξημεροῦντα μὲν τὴν χώραν ταῖς

φυτείαις,
εὐεργετοῦντα δὲ τοὺς λαοὺς μεγάλαις τιμαῖς καὶ χάρισι πρὸς τὸν αἰῶνα.
διὸ καὶ πάντας τοὺς ἀνθρώπους ἐν ταῖς πρὸς τοὺς ἄλλους θεοὺς τιμαῖς
οὐχ ὁμοίαν ἔχοντας προαίρεσιν ἀλλήλοις σχεδὸν ἐπὶ μόνου τοῦ Διονύσου
συμφωνουμένην ἀποδεικνύειν μαρτυρίαν τῆς ἀθανασίας· οὐδένα γὰρ
οὔθ'
Ἑλλήνων οὔτε βαρβάρων ἄμοιρον εἶναι τῆς τούτου δωρεᾶς καὶ χάριτος,
ἀλλὰ καὶ
τοὺς ἀπηγριωμένην ἔχοντας χώραν ἢ πρὸς φυτείαν ἀμπέλου παντελῶς
ἀπηλλο-
τριωμένην μαθεῖν τὸ κατασκευαζόμενον ἐκ τῶν κριθῶν πόμα βραχὺ
 140

λειπόμενον
τῆς περὶ τὸν οἶνον εὐωδίας. (7) τὸν δ' οὖν Διόνυσόν φασι τὴν κατάβασιν
ἐκ τῆς Ἰνδικῆς ἐπὶ τὴν θάλατταν ποιησάμενον καταλαβεῖν ἅπαντας τοὺς
Τιτᾶνας ἠθροικότας δυνάμεις καὶ διαβεβηκότας εἰς Κρήτην ἐπ' Ἄμμωνα.
προσβεβοηθηκότος δὲ καὶ τοῦ Διὸς ἐκ τῆς Αἰγύπτου τοῖς περὶ τὸν
Ἄμμωνα
καὶ πολέμου μεγάλου συνεστῶτος ἐν τῆι νήσωι, ταχέως καὶ τοὺς περὶ τὸν
Διόνυσον καὶ τὴν Ἀθηνᾶν καί τινας τῶν ἄλλων θεῶν νομισθέντων
συνδρα-
μεῖν εἰς Κρήτην. (8) γενομένης δὲ παρατάξεως μεγάλης ἐπικρατῆσαι τοὺς
περὶ τὸν Διόνυσον καὶ πάντας ἀνελεῖν τοὺς Τιτᾶνας. μετὰ δὲ ταῦτα
Ἄμμωνος καὶ Διονύσου μεταστάντων ἐκ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως εἰς τὴν
ἀθανασίαν, τὸν Δία φασὶ βασιλεῦσαι τοῦ σύμπαντος κόσμου,
κεκολασμένων
τῶν Τιτάνων καὶ μηδενὸς ὄντος τοῦ τολμήσαντος δι' ἀσέβειαν
ἀμφισβητῆσαι τῆς ἀρχῆς.

Synesius Phil., Epistulae Epistle 57, γρ. 221

νειν ἐν ἱκετείαις θεοῦ, νῦν πρῶτον οἶδα μάτην

εὐξάμενος· ὃς τὴν μὲν οἰκίαν κακῶς πράττουσαν
ὁρῶ, τὴν δὲ πατρίδα δυστυχοῦσαν οἰκεῖν ἀναγκάζο-
μαι. πᾶσι δὲ ἐκκείμενος ἐφ' ᾧ προσανακλάεσθαι
καὶ τὰ καθ' αὑτὸν ἕκαστον ὀλοφύρεσθαι, ἔλεον αὐτοὺς
ἀνόνητον ἐλεῶ. καὶ πρόσεστι τὸ αἰσχύνεσθαι ὅτι
πολίτην ἄνδρα χρησάμενον συμφοραῖς καὶ κλαπέντα
χρυσίον δημόσιον, ἀπαιτήσας στατῆρας ὑπὲρ μυρίους,
ἔγνωκεν ἀναβολὴν μὴ διδοὺς ἀποκτεῖναι διὰ χιλίους,
μᾶλλον δὲ δι' ἐμέ· δι' ἐμὲ γὰρ αὐτὸν ἔχει καθείρξας
εἰς ἀνεπιχείρητον φρούριον, ἐν οἵῳ τοὺς Τιτᾶνας δε-
δέσθαι ποιητῶν παῖδες φαντάζονται. καὶ ἵνα μὴ
ἀφαιρεθῇ, φησί, παρ' ἐμοῦ, δεῖ πέμπτην ταύτην ἡμέ-
ραν ἀπόσιτον εἶναι τὸν ἄνθρωπον, εἰσαγωγῆς ἄρτων
ἀπηγορευμένης τοῖς δεσμοφύλαξιν. ἀλλὰ πρῴην αὐ-
τοῦ κεκραγότος ἅπαντες ἤκουσαν ὡς ὠφελιμώτερος
ἔσται τῶν χιλίων στατήρων ἀποθανὼν ὁ πολιτευόμε-
νος. διὸ καὶ τοὺς προσιόντας αὐτῷ ἐπὶ τῇ τῶν χω-
ρίων ὠνῇ φοβεῖ καὶ ταράττει καὶ πάντα τρόπον ἀφί-
στησιν· οὐ γάρ, οἶμαι, δεῖ τοῦ χρυσίου, τοῦ δὲ τε-
θνάναι τὸν ἄνθρωπον δεῖ.

Synesius Phil., Aegyptii sive de providentia τμ. 2, τμ. 3, γρ. 82

 141

σπουδή τε πᾶσα ἐφ' ᾧ διαβῆναι τοὺς Σκύθας καὶ τοῦ ῥεύ-

ματος ἐπὶ θάτερα, ἵνα μὴ ἐξ ἡμισείας τὰ Αἰγύπτια πράττοι
κακῶς, πάντα δὲ πανταχόθεν αἴροιτο, καὶ μὴ σχολάζοιεν
ἐπιζητεῖν Ὄσιριν. τούτων ἀναδειχθέντων, ἄνθρωποι μὲν
εἰς τὸ αὐτὸ καταδικάζουσιν αὐτοῦ φρουράν τε καὶ περὶ
τοῦ τί χρὴ παθεῖν ἢ ἀποτῖσαι, δεύτερον ἐπ' αὐτῷ καθεδεῖν
δικαστήριον· θεοὶ δὲ τοὺς μὲν παρόντας συνέδρους ἐπῄνε-
σαν, ὡς ἀποχρῶντα κατεγνωκότας· αὐτοὶ δέ, ἐπειδὰν ἀπο-
λίπῃ τὸν βίον Τυφώς, ἐψηφίσαντο Ποιναῖς τε αὐτὸν παρα-
δοῦναι καὶ ἐνεῖναι τῷ Κωκυτῷ, καὶ τελευτῶντα παλαμναῖον
εἶναι καὶ Ταρτάριον δαίμονα, χρῆμα μετὰ τῶν ἀμφὶ Τιτᾶνας
καὶ Γίγαντας· τὸ δὲ Ἠλύσιον μηδὲ ὄναρ ποτὲ ἰδεῖν, σχολῇ
δὲ ἀνακύψαι ποτὲ καὶ ἐποπτεῦσαι φῶς ἱερόν, θέαμα ψυχῶν
ἀγαθῶν καὶ θεῶν εὐδαιμόνων.
Τὰ μὲν ἀμφὶ Τυφῶνι ταῦτα· ῥητὰ γὰρ πάντα.
τί γὰρ ἂν γένοιτο περὶ χθονίαν φύσιν ἱερὸν καὶ ἀπόρρη-
τον; ἱερολογεῖται δὲ καὶ τεθείασται τὰ Ὀσίριδος, ὥστε
κίνδυνος παραβάλλεσθαι πρὸς τὴν διήγησιν. ἀλλὰ γένεσις
μὲν αὐτοῦ, καὶ τροφαί, καὶ προπαίδειαί τε καὶ παιδεῖαι,
καὶ ἡγεμονίαι μείζους, καὶ ὅπως ἀρχαιρεσιασάντων θεῶν τε
καὶ θείων ἀνδρῶν ἐπὶ τὴν μεγάλην ἀρχὴν κατέστη, καὶ

Synesius Phil., Ad Paeonium de dono astrolabii Τμ. 5, γρ. 79

δηλονότι πρὸς τὰ μέρη τοῦ ἰσημερινοῦ· ἐπὶ πᾶσι τὰς

συναναφοράς, τοῦτ' ἔστι ταῖς πόσαις τοῦ ζωδιακοῦ μοίραις
αἱ πόσαι τοῦ ἰσημερινοῦ τὸν αὐτὸν ἰσημερινὸν διεξέρχονται.
ἔστι δὲ τόδε· γεγράφθω δὲ τῶν ὕστερον ἀναγνωσομένων
εἵνεκα· ἐπεὶ σοί γε κἀν τῷ πίνακι κείμενον ἐξαρκεῖ.
Ἡ σοφίη στίβον εὗρεν ἐς οὐρανόν· ἆ, μέγα θαῦμα·
καὶ νόος ἐξ αὐτῶν ἦλθεν ἐπουρανίων.
ἠνίδε καὶ γυρὰ σφαίρας ἐπετάσσατο νῶτα,
ἶσα δὲ κύκλα τομαῖς οὐχ ὁμαλαῖσι τέμεν.
σκέπτεο τείρεα πάντα πρὸς ἄντυγα, τῆς ἔπι Τιτὰν
νύκτα ταλαντεύει καὶ φάος ἐρχόμενος·
δέξο ζῳδιακοῦ λοξώσιας, οὐδέ σε λήσει
κλεινὰ μεσημβρινῆς κέντρα συνηλύσιος.

Synesius Phil., Hymni Hymn 3, γρ. 20

ἁ δ' ἄρρητός σευ βλάστα

 142

αἰώνων οἶδεν ῥίζαν.

Αὐτὸς φῶς εἶ παγαῖον,
συλλάμψας ἀκτὶς πατρί,
ῥήξας δ' ὀρφναίαν ὕλαν
ψυχαῖς ἐλλάμπεις ἁγναῖς.
αὐτὸς μὲν κόσμου κτίστας,
κλεινῶν σφαιρωτὰς ἄστρων,
κέντρων γαίας ῥιζωτάς,
αὐτὸς δ' ἀνθρώπων σωτήρ.
Σοὶ μὲν Τιτὰν ἱππεύει,
ἠοῦς ἄσβεστος παγά·
σοὶ δ' ἁ ταυρῶπις μήνα
τὰν νυκτῶν ὄρφναν λύει·
σοὶ καὶ τίκτονται καρποί,
σοὶ καὶ βόσκονται ποῖμναι·
ἐκ σᾶς ἀρρήτου παγᾶς
ζείδωρον πέμπων αἴγλαν,
πιαίνεις κόσμων ταρσούς·
ἐκ σῶν βλάστησεν κόλπων
καὶ φῶς καὶ νοῦς καὶ ψυχά.

Eusebius Scr. Eccl., Theol., Praeparatio evangelica βιβ. 1, τμ. 10, τμ.
13, γρ. 3

καὶ ὡς θεὸν αὐτὸν μετὰ θάνατον ἐσεβάσθησαν. καλεῖσθαι δὲ αὐτὸν καὶ

Δία
Μειλίχιον· οἱ δὲ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ τοίχους φασὶν ἐπινοῆσαι ἐκ
πλίνθων.
μετὰ ταῦτα ἐκ τοῦ γένους τούτων γενέσθαι νεανίας δύο, καλεῖσθαι δὲ
αὐτῶν
τὸν μὲν Τεχνίτην, τὸν δὲ Γήϊνον Αὐτόχθονα. οὗτοι ἐπενόησαν τῷ πηλῷ
τῆς
πλίνθου συμμιγνύειν φορυτὸν καὶ τῷ ἡλίῳ αὐτὰς τερσαίνειν, ἀλλὰ καὶ
στέγας
ἐξεῦρον. ἀπὸ τούτων ἐγένοντο ἕτεροι, ὧν ὁ μὲν Ἀγρὸς ἐκαλεῖτο, ὁ δὲ
Ἀγροῦ Ἥρως ἢ Ἀγρότης, οὗ καὶ ξόανον εἶναι μάλα σεβάσμιον καὶ
ναὸν ζυγοφορούμενον ἐν Φοινίκῃ· παρὰ δὲ Βυβλίοις ἐξαιρέτως θεῶν
ὁ μέγιστος ὀνομάζεται. ἐπενόησαν δὲ οὗτοι αὐλὰς προστιθέναι τοῖς
οἴκοις καὶ περιβόλους καὶ σπήλαια. ἐκ τούτων ἀγρόται καὶ κυνηγοί. οὗτοι
δὲ καὶ Ἀλῆται καὶ Τιτᾶνες καλοῦνται. ἀπὸ τούτων γενέσθαι Ἄμυνον καὶ
Μάγον, οἳ κατέδειξαν κώμας καὶ ποίμνας. ἀπὸ τούτων γενέσθαι Μισὼρ
καὶ Συδύκ, τουτέστιν εὔλυτον καὶ δίκαιον. οὗτοι τὴν τοῦ ἁλὸς χρῆσιν
εὗρον.
 143

ἀπὸ Μισὼρ ὁ Τάαυτος, ὃς εὗρεν τὴν τῶν πρώτων στοιχείων γραφήν· ὃν

Αἰγύπτιοι μὲν Θωύθ, Ἀλεξανδρεῖς δὲ Θώθ, Ἕλληνες δὲ Ἑρμῆν
ἐκάλεσαν.
ἐκ δὲ Συδὺκ Διόσκουροι ἢ Κάβειροι ἢ Κορύβαντες ἢ Σαμοθρᾷκες. οὗτοι
(φησί) πρῶτοι πλοῖον εὗρον. ἐκ τούτων γεγόνασιν ἕτεροι, οἳ καὶ βοτάνας
εὗρον καὶ τὴν τῶν δακετῶν ἴασιν καὶ ἐπῳδάς. κατὰ τούτους γίνεταί τις
Ἐλιοῦμ,
καλούμενος Ὕψιστος, καὶ θήλεια, λεγομένη Βηρούθ· οἳ καὶ κατῴκουν
περὶ Βύβλον.

Eusebius Scr. Eccl., Theol., Praeparatio evangelica

βιβ. 1, τμ. 10, τμ. 23, γρ. 4

εἴησαν οἱ λεγόμενοι ἐπὶ Κρόνου. Κρόνος δὲ υἱὸν ἔχων Σάδιδον ἰδίῳ

αὐτὸν
σιδήρῳ διεχρήσατο, δι' ὑπονοίας αὐτὸν ἐσχηκώς, καὶ τῆς ψυχῆς, αὐτόχειρ
τοῦ παιδὸς γενόμενος, ἐστέρησεν· ὡσαύτως καὶ θυγατρὸς ἰδίας τὴν
κεφαλὴν
ἀπέτεμεν, ὡς πάντας ἐκπεπλῆχθαι θεοὺς τὴν Κρόνου γνώμην. χρόνου
δὲ προϊόντος Οὐρανὸς ἐν φυγῇ τυγχάνων θυγατέρα αὐτοῦ παρθένον
Ἀστάρ-
την μεθ' ἑτέρων ἀδελφῶν αὐτῆς δύο, Ῥέας καὶ Διώνης, δόλῳ τὸν Κρόνον
ἀνελεῖν
ὑποπέμπει· ἃς καὶ ἑλὼν ὁ Κρόνος κουριδίας γαμετὰς ἀδελφὰς οὔσας
ἐποιή-
σατο. γνοὺς δὲ Οὐρανὸς ἐπιστρατεύει κατὰ τοῦ Κρόνου Εἱμαρμένην καὶ
Ὥραν μεθ' ἑτέρων συμμάχων· καὶ ταύτας ἐξοικειωσάμενος Κρόνος παρ'
αὑτῷ
κατέσχεν. ἔτι δὲ (φησίν) ἐπενόησεν θεὸς Οὐρανὸς βαιτύλια, λίθους
ἐμψύχους
μηχανησάμενος. Κρόνῳ δὲ ἐγένοντο ἀπὸ Ἀστάρτης θυγατέρες ἑπτὰ
Τιτανίδες ἢ Ἀρτέμιδες. καὶ πάλιν τῷ αὐτῷ γίνονται ἀπὸ Ῥέας παῖδες
ἑπτά,
ὧν ὁ νεώτατος ἅμα τῇ γενέσει ἀφιερώθη· καὶ ἀπὸ Διώνης θήλειαι, καὶ
ἀπὸ
Ἀστάρτης πάλιν ἄρρενες δύο, Πόθος καὶ Ἔρως. ὁ δὲ Δαγών, ἐπειδὴ
εὗρεν
σῖτον καὶ ἄροτρον, ἐκλήθη Ζεὺς Ἀρότριος. Συδύκῳ δέ, τῷ λεγομένῳ
δικαίῳ,
μία τῶν Τιτανίδων συνελθοῦσα γεννᾷ τὸν Ἀσκληπιόν. ἐγεννήθησαν
δὲ καὶ ἐν Περαίᾳ Κρόνῳ τρεῖς παῖδες, Κρόνος, ὁμώνυμος τῷ πατρί, καὶ
Ζεὺς
Βῆλος καὶ Ἀπόλλων. κατὰ τούτους γίνονται Πόντος καὶ Τυφῶν καὶ
 144

Νηρεύς,
πατὴρ Πόντου, Βήλου δὲ παῖς. ἀπὸ δὲ τοῦ Πόντου γίνεται Σιδών, ἣ καθ'
ὑπερβολὴν εὐφωνίας πρώτη ὕμνον ᾠδῆς εὗρεν, καὶ Ποσειδῶν. τῷ δὲ
Δημαροῦντι γίνεται Μέλκαθρος, ὁ καὶ Ἡρακλῆς. εἶτα πάλιν Οὐρανὸς
πολεμεῖ

Eusebius Scr. Eccl., Theol., Praeparatio evangelica βιβ. 1, τμ. 10, τμ.
40, γρ. 5

τος τῶν ἀπ' αἰῶνος γεγονότων Φοινίκων ἱεροφάντης ἀλληγορήσας τοῖς τε

φυσικοῖς καὶ κοσμικοῖς πάθεσιν ἀναμίξας, παρέδωκεν τοῖς ὀργεῶσι καὶ
τελετῶν
κατάρχουσι προφήταις· οἱ δὲ τὸν τῦφον αὔξειν ἐκ παντὸς ἐπινοοῦντες
ταῖς αὐτῶν
διαδοχαῖς παρέδοσαν καὶ τοῖς ἐπεισάκτοις· ὧν ἦν καὶ Εἰσίριος, τῶν τριῶν
γραμμάτων εὑρετής, ἀδελφὸς Χνᾶ τοῦ μετονομασθέντος Φοίνικος.”
Εἶθ' ἑξῆς αὖθις ἐπιλέγει·
“Οἱ δὲ Ἕλληνες εὐφυΐᾳ πάντας ὑπερβαλλόμενοι τὰ μὲν πρῶτα
πλεῖστα ἐξιδιώσαντο, εἶτα τοῖς προςκοσμήμασι ποικίλως ἐξετραγῴδησαν
ταῖς τε τῶν μύθων ἡδοναῖς θέλγειν ἐπινοοῦντες παντοίως ἐποίκιλλον·
ἔνθεν Ἡσίοδος οἵ τε κυκλικοὶ περιηχημένοι Θεογονίας καὶ
Γιγαντομαχίας καὶ Τιτανομαχίας ἔπλασαν ἰδίας καὶ ἐκτομάς· οἷς
συμπεριφερόμενοι ἐξενίκησαν τὴν ἀλήθειαν.
σύντροφοι δὲ τοῖς ἐκείνων πλάσμασιν αἱ ἀκοαὶ ἡμῶν γενόμεναι καὶ
προληφθεῖσαι πολλοῖς αἰῶσιν ὡς παρακαταθήκην φυλάσσουσιν ἥνπερ

Eusebius Scr. Eccl., Theol., Praeparatio evangelica

βιβ. 2, τμ. 3, τμ. 23, γρ. 5

ἐν ὄρει τὸ κρύφιον βουκόλος τὸ κέντρον·

βουκολικόν, οἶμαι, κέντρον τὸν νάρθηκα ἐπικαλῶν, ὃν δὴ ἀναστέφουσιν
οἱ
Βάκχοι.
Βούλει καὶ τὰ Φερεφάττης ἀνθολόγια διηγήσωμαί σοι καὶ τὸν κάλαθον
καὶ τὴν ἁρπαγὴν τὴν ὑπὸ Ἀϊδωνέως καὶ τὸ χάσμα τῆς γῆς καὶ τὰς ὗς τὰς
Εὐβουλέως τὰς συγκαταποθείσας ταῖν θεαῖν, δι' ἣν αἰτίαν ἐν τοῖς
Θεσμοφο-
ρίοις μεγαρίζοντες χοίρους ἐμβάλλουσι; ταύτην τὴν μυθολογίαν ποικί-
λως κατὰ πόλιν αἱ γυναῖκες ἑορτάζουσιν, Θεσμοφόρια, Σκιροφόρια,
Ἀρρητο-
 145

φόρια, πολυτρόπως τὴν Φερεφάττης ἐκτραγῳδοῦσαι ἁρπαγήν. τὰ γὰρ

Διονύ-
σου μυστήρια τέλεον ἀπάνθρωπα, ὃν εἰσέτι παῖδα ὄντα ἐνόπλῳ κινήσει
περι-
χορευόντων Κουρήτων, δόλῳ δὲ ὑποδύντων Τιτάνων, ἀπατήσαντες
παιδαριώ-
δεσιν ἀθύρμασιν οὗτοι δὴ οἱ Τιτᾶνες διέσπασαν ἔτι νηπίαχον ὄντα, ὡς ὁ
τῆς
τελετῆς ποιητὴς Ὀρφεύς φησιν ὁ Θρᾴκιος·
κῶνος καὶ ῥόμβος καὶ παίγνια καμπεσίγυια
μῆλά τε χρύσεα καλὰ παρ' Ἑσπερίδων λιγυφώνων.
Καὶ τῆσδε ὑμῖν τῆς τελετῆς τὰ ἀχρεῖα σύμβολα οὐκ ἀχρεῖον εἰς
κατά-
γνωσιν παραθέσθαι· ἀστράγαλος, σφαῖρα, στρόβιλος, μῆλα, ῥόμβος,
ἔσοπτρον,
πόκος. Ἀθηνᾶ μὲν οὖν τὴν καρδίαν τοῦ Διονύσου ὑφελομένη Παλλὰς ἐκ
τοῦ
πάλλειν τὴν καρδίαν προσηγορεύθη· οἱ δὲ Τιτᾶνες, οἱ καὶ διασπάσαντες
αὐτόν,
λέβητά τινα τρίποδι ἐπιθέντες καὶ τοῦ Διονύσου ἐμβαλόντες τὰ μέλη καθ-
ήψουν πρότερον, ἔπειτα ὀβελίσκοις

Theodosius Gramm., Canones isagogici de flexione nominum Part 4,

τόμ. 2, σελ. 17, γρ. 23

Κανὼν ιθʹ.

Ἑνικά. Ὁ Ἀλκμάν τοῦ Ἀλκμᾶνος: τὰ εἰς αν καὶ ὀξύνεται καὶ

μακρὸν ἔχει τὸ α καὶ προσθέσει τοῦ ος κλίνεται, παιᾶνος Τιτᾶνος Πανός,
ὅτε ἀρσενικόν ἐστι. τῷ Ἀλκμᾶνι, τὸν Ἀλκμᾶνα, ὦ Ἀλκμάν:
τὰ εἰς ἀμετάβολον ὀξύτονα τὴν αὐτὴν ἔχει ὀρθὴν καὶ κλητικήν, ὦ λιμήν,
ὦ ἀστήρ, πλὴν τοῦ ἄνερ πάτερ σῶτερ δᾶερ.
Δυϊκά. Τὼ Ἀλκμᾶνε, τοῖν Ἀλκμάνοιν, ὦ Ἀλκμᾶνε.
Πληθ. Οἱ Ἀλκμᾶνες, τῶν Ἀλκμάνων, τοῖς Ἀλκμᾶσι, τοὺς
Ἀλκμᾶνας, ὦ Ἀλκμᾶνες.

Theodosius Gramm., Περὶ γραμματικῆς [Sp.] (fort. auctore Theodoro

Prodromo) Σελ. 69, γρ. 19
 146

ποιότητα διὰ τοῦ Ε ψιλοῦ γράφεται καὶ διὰ τοῦ Ω

μεγάλου, οἷον εὔγεως, λυπρόγεως, ψαμμόγεως, χρυ-
σόγεως, λεπτόγεως, μεσόγεως, ὑπόγεως· ὅσα δὲ οὐ
σημαίνουσι ποιότητα γῆς διὰ τῆς αι διφθόγγου καὶ
διὰ τοῦ Ο μικροῦ γράφεται οἷον ὑπόγαιος, ἀνάγαιος,
κατάγαιος· οἷς ἠκολούθησε καὶ τὸ ἐνοσίγαιος· ἀνώ-
γεων δὲ καὶ κατώγεων ψιλὸν καὶ μέγα.
Τὰ διὰ τοῦ ια ὀνόματα ἐπὶ ἑορτῶν λεγόμενα διὰ
τοῦ Ι γράφεται οἷον Ἀπατούρια, Ἀρτοφόρια, Βουφό-
νια, Διάσια, Ἐλευσίνια, Θαλύσια, Θεσμοφόρια,
Ἴσια, Κρόνια, Ποσειδόνια, Τιτάνια, Ὑακίνθια, Ὀσχο-
φόρια πλὴν τοῦ Αἰάκεια, Κυδωνίδεια, Ἀντιγόνεια,
Δημήτρεια, Διόμεια, Διϊπόλεια, Ἡράκλεια, Ἡφαίστεια,
Θήσεια, Πανάκεια, Φιλωταίρεια. Ταῦτα γὰρ διὰ τῆς
ΕΙ διφθόγγου γράφονται· γίνωσκε δέ, ὅτι Ἀσκλη-
πίαια ἑορτὴ τοῦ Ἀσκληπίου διφθογγογραφεῖται.
Τὰ διὰ τοῦ ια οὐδέτερα ἐπὶ ἀγώνων λεγόμενα
διὰ τοῦ Ι γράφεται, οἷον Δήλια· ἔστι δὲ ἀγὼν τε-
λούμενος ἐν τῇ νήσῳ Δήλῳ· Πύθια· ἀγὼν τελούμε-
νος ἐν τῇ Πυθοῖ τῆς Φωκίδος· Ἴσθμια ἀγὼν τελού-
μενος ἐν τῷ Ἰσθμῷ·

Theodosius Gramm., Περὶ γραμματικῆς [Sp.] (fort. auctore Theodoro

Prodromo) Σελ. 98, γρ. 20

ἰδοὺ τὸ Ω μέγα μετὰ τοῦ Σ, καὶ τελευταῖον ὁ ἅλς.

Καὶ ἐπεὶ περὶ τῶν εἰς Σ ληγόντων ὀνομάτων ὡς ἄρι-
στα ἠκριβώσατο καταβαίνει λοιπὸν ἐπὶ τὸ Ν καὶ περὶ
τῶν εἰς Ν ληγόντων ὀνομάτων πολυπραγμονεῖ, τὴν
προτέραν αὐτοῦ εὐταξίαν καὶ ἐνταῦθα τηρῶν. Ὥσπερ
καὶ ἐπὶ τῆς εἰς Σ καταλήξεως πρῶτον ἐτέθη τὸ Α μετὰ
τοῦ Σ, εἶτα τὸ Η, εἶτα τὸ Ι καὶ ἑξῆς τὰ ἄλλα μεχρὶ
τοῦ Ω, οὕτω καὶ ἐνταῦθα ποιεῖ. Καὶ περὶ τῶν εἰς
Α καὶ Ν ληγόντων ἀρσενικῶν ὀνομάτων πρῶτον δι-
δάσκει, τὸν Ἀλκμᾶνα κανόνα προχειρισάμενος, διδά-
σκων δι' αὐτοῦ καὶ τὰ ὅμοια τὸν παιᾶνα, Τιτᾶνα,
τὸν πελεκᾶνα· δεύτερον δὲ περὶ τῶν εἰς Η ληγόντων
διαλαμβάνει, καὶ ἐπειδὴ τῶν εἰς ην ὀνομάτων τὰ μέν
εἰσιν ὀξύτονα, οἷον τὸ ποιμήν καὶ τὸ πυθμήν καὶ τὸ
λιμήν, τὰ δὲ παροξύτονα οἷον τὸ Ἕλλην, τὸ τέρην,
τὸ ἄρσην, δύο σοι ἐνταῦθα κανόνας προτίθεται, ἕνα
μὲν τὸν σωλῆνα ὀξυνόμενον, ἕτερον δὲ τὸν Ἕλληνα
παροξυνόμενον. Καὶ μὴν εἴποι ἄν τις δικαίως, ὡς
 147

οὐ δύο μόνους κανόνας ἐπὶ τῶν εἰς ην ὀνομάτων

ὤφειλε θεῖναι, ἀλλὰ τέτταρας· οὔτε γὰρ τὰ εἰς ην
ὀξυνόμενα πάντα ἐπίσης κλίνονται·

Theodosius Gramm., Περὶ γραμματικῆς [Sp.] (fort. auctore Theodoro

Prodromo) Σελ. 118, γρ. 15

εἰς δύο σύμφωνα λήγοντα ὡς τὸ Τίρυνς καὶ τὸ μά-

καρς διὰ δύο συμφώνων κλίνονται Τίρυνθος, μάκαρ-
τος· ἀλλὰ τοῦτο μόνον σεσημείωται δι' ἑνὸς μέσου
συμφώνου τοῦ Λ κλινόμενον· ἀλλ' ἐπεὶ περὶ τῆς εἰς
Σ καταλήξεως ἀρκούντως εἴπομεν, φέρε καὶ περὶ τῶν
εἰς Ν ληγόντων ὀνομάτων λέγωμεν.
Καν, ιθʹ. Ὁ Ἀλκμάν προσθέσει τοῦ ος Ἀλ-
κμᾶνος κλίνεται· κοινῷ γὰρ λόγῳ πάντα τὰ εἰς αν
ὀνόματα κατὰ πρόσθεσιν τοῦ ος ποιοῦσι τὴν γενικήν.
Ἀλκμάν Ἀλκμᾶνος, παιάν παιᾶνος, Τιτάν Τιτᾶνος,
Πάν Πανός.
Καν. κ. Ὁ σωλὴν λήγει εις η καὶ ν καὶ ἔστιν
ὀξύτονος· κλίνεται δὲ σωλῆνος, φυλάττων τὸ η καὶ
ἐπὶ τῆς γενικῆς. Διατί; διότι ἐπὶ τῆς εὐθείας οὐκ
ἔχει τὸ μ· τῶν γὰρ εἰς ην ὀξυτόνων ὀνομάτων ὅσα
μὲν εὕρῃς ἔχοντα ἐπὶ τῆς εὐθείας τὸ μ, ἐκεῖνα γί-
γνωσκε μὴ φυλάσσειν τὸ η ἐπὶ γενικῆς ἀλλὰ διὰ τοῦ
ε κλίνεσθαι, οἷόν ἐστι τὸ λιμήν, λιμένος καὶ

Epiphanius Scr. Eccl., Ancoratus τμ. 106, τμ. 5, γρ. 3

αὐτοῦ πατέρα ἐν τῷ Καυκασίῳ ὄρει, ὁ δ' ἄλλος Λατιάριος λεγόμενος,

ἐξ οὗπερ οἱ μονομάχοι γεγόνασιν, ἄλλος δὲ ὁ τραγῳδός, ὁ καὶ τὴν
χεῖρα αὐτοῦ καύσας. τάχα δὲ θεὸς ὢν ἐπελάθετο ὅτι δάκνει τὸ πῦρ
καὶ οὐκ εἶχε τὴν πρόγνωσιν τοῦ λέγοντος τράγῳ τῷ σατύρῳ, εὑρόντι
πρότερον τὸ πῦρ καὶ προσελθόντι φιλῆσαι «μὴ ἅψῃ, τράγε· ἁψά-
μενος γὰρ σοῦ ἐμπρήσεις τὰ γένεια». Ἀθηναῖ δὲ γεγόνασιν οὐ
μία, ἀλλὰ πολλαί· μία μὲν ῥεμβομένη καὶ περὶ τὴν Τριτωνίδα λίμνην
ἀλωμένη, ἄλλη δὲ ἡ Ὠκεανοῦ, ἑτέρα δὲ ἡ Κρόνου καὶ πολλαὶ ἄλλαι.
Ἀρτέμιδες πολλαί· μία μὲν ἡ Ἐφεσία, ἄλλη δὲ ἡ τοῦ Διὸς καὶ
ἄλλαι ὡσαύτως οὐκ ὀλίγαι. καὶ Διόνυσοι δὲ ὁ Θηβαῖος, ἄλλος δὲ
ὁ Σεμέλης, ὁ ἐπὶ τῶν Κορυβάντων καὶ ὁ ὑπὸ τῶν Τιτάνων διασπώ-
μενος καὶ Κουρήτων [ὁ] τὴν κρεωνομίαν μυῶν. Ἡρακλῆς δὲ ὁ
λεγόμενος παρ' αὐτοῖς ἀλεξίκακος, οὗ τὰς πράξεις πάσας ἀποσιω-
 148

πήσω, μίαν δὲ ἀπὸ πασῶν τὴν παρ' αὐτοῖς τάχα ἐπαινουμένην

ὑποδείξω· ἀρκέσει τούτῳ τὸν κάματον τοῦτον ὑποστῆναι, ἵνα τῷ
βίῳ σωτηρία γένηται. εἰ μὴ γὰρ ἔφθειρεν ἐν μιᾷ νυκτὶ πεντήκοντα
παρθένους, πῶς ὁ κόσμος ἐσῴζετο; μᾶλλον δὲ ὠλώλει. καὶ ἁπλῶς
ὁμολογῶ σοι, περικακῶ τὰς κακὰς αὐτῶν πράξεις καταλογάδην ἀνα-
γράψαι. ἔτι δὲ βασιλεῖς καὶ τύραννοι ἀπηνέστατοι, ἐπιποθήτους τινὰς
ἐσχηκότες καὶ τούτους ἐν γῇ κατορύξαντες, πλέον τι μὴ ἔχοντες
τούτοις χαρίσασθαι (οἷα δὴ καὶ αὐτοὶ φθαρτοὶ κατ' αὐτοὺς ὄντες),

Gregorius Nazianzenus Theol., Contra Julianum imperatorem 1 (orat. 4)

Τόμ. 35, σελ. 653, γρ. 6

καὶ γραφομένου βραχὺς ὁ λόγος· ἡ πλείων δὲ

πραγματεία περὶ τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον, καὶ μεθέλκειν
τὸν θεατὴν ἐπὶ τὸ νοούμενον, ᾧ καὶ μᾶλλον τοὺς
πολλοὺς ἐκπαιδεύομεν.
ΡΙΕʹ. Ταῦτα μὲν δὴ ταύτῃ· τί δὲ τὸ ἐντεῦθεν; Παρ-
έξεις αὐτοῖς ὑποφήτας δηλαδὴ θεοφόρων λογίων,
ὡς ἂν αὐτοὶ φαίητε, καὶ βίβλους ἀνελίξεις θεολο-
γικάς τε καὶ ἠθικάς. Τίνας ταύτας, εἰπέ μοι, καὶ
τίνων; Καλὸν προσάδεσθαι τὴν Ἡσιόδου Θεογονίαν
αὐτοῖς καὶ τοὺς ἐκεῖ πολέμους καὶ κλόνους, τοὺς
Τιτᾶνας, τοὺς Γίγαντας, μετὰ τῶν φοβερῶν ὀνομάτων
τε καὶ πραγμάτων; Κότος, Βριάρεως, Γύγης,
Ἐγκέλαδος, οἱ δρακοντόποδες ὑμῶν, οἱ κεραυνοφόροι
θεοὶ, αἱ τούτοις ἐπαφιέμεναι νῆσοι, βέλη τε ὁμοῦ καὶ
τάφοι τοῖς ἀπαντήσασι· τὰ πικρὰ τούτων γεννήματα
καὶ προβλήματα, Ὕδραι, Χίμαιραι, Κέρβεροι, Γορ-
γόνες, φιλοτιμία παντὸς κακοῦ. Ταῦτα ἔστω τῶν
Ἡσιόδου καλῶν ταῖς ἀκοαῖς προτιθέμενα. Ὀρφεὺς
παρίτω μετὰ τῆς κιθάρας καὶ τῆς πάντα ἑλκούσης
ᾠδῆς, ἐπιβρεμέτω Διὶ τὰ μεγάλα καὶ ὑπερφυῆ τῆς
θεολογίας ῥήματα καὶ νοήματα·

Gregorius Nazianzenus Theol., Epigrammata βιβ. 8, epigram 204, γρ.

1

Τίς σ' ἀνέηκεν, ἄπληστε, τόσον κακὸν ἀντὶ τόσοιο

κέρδεος ἀλλάξαι, μηδὲ παρεσταότος;
Στῆλαι καὶ τύμβοι, μέγα χαίρετε, σήματα νεκρῶν·
οὐκέτι κηρύξω μνήμασι τοὺς φθιμένους,
ἡνίκα τὸν περίφαντον ἐμὸν τάφον ὤλεσε γείτων.
 149

Γαῖα φίλη, σὺ δέ μοι δέχνυσο τοὺς φθιμένους.

Στῆλαι καὶ πλακόεντες ἐν οὔρεσιν, ἔργα Γιγάντων,
τύμβοι καὶ φθιμένων ἄφθιτε μνημοσύνη,
σεισμὸς πάντα βράσειεν ἐμοῖς νεκύεσσιν ἀρήγων,
οἷς ἔπι χεὶρ ὀλοὴ ἦλθε σιδηροφόρος.
Ἡνίκα τὸν περίβωτον ἐπ' οὔρεος, ἄγριε Τιτάν,
τύμβον ἀνερρήξω, πῶς ἔσιδες νέκυας,
ὡς δ' εἶδες, πῶς χεῖρες ἐπ' ὀστέα; ἦ τάχα κέν σε
τῇ σχέθον, εἰ θέμις ἦν τοῖσδ' ἕνα τύμβον ἔχειν.
Σήματα καὶ σποδιὴ καὶ ὀστέα οἵ τε πάρεδροι
δαίμονες, οἳ φθιμένου ναίετε τόνδε λόφον,
τόνδ' ἀλιτρὸν τίννυσθε, ὃς ὑμέας ἐξαλάπαξεν.
τῶν δὲ περικτιόνων δάκρυον ὕμμιν ὅσον.
Τύμβοι καὶ σκοπιαὶ καὶ οὔρεα καὶ παροδῖται,
κλαύσατε τύμβον ἐμόν, κλαύσατε τυμβολέτην·
ἠχὼ δ' ἐκ σκοπέλων πυματηγόρος ἀντιαχείτω

Iamblichus Phil., Theologoumena arithmeticae

Σελ. 82, γρ. 4

τὸν Φιλόλαον δεκάδι καὶ τοῖς αὐτῆς μορίοις περὶ τῶν ὄντων
οὐ παρέργως καταλαμβανομένοις πίστιν βεβαίαν ἔχομεν. διό-
περ καὶ Μνήμη λέγοιτ' ἂν ἐκ τῶν αὐτῶν, ἀφ' ὧν καὶ μο-
νὰς Μνημοσύνη ὠνομάσθη. εἰ δὲ καὶ τὴν Ἀνάγκην οἱ
θεολόγοι τῇ τοῦ παντὸς οὐρανοῦ ἐξωτάτῃ ἄντυγι ἐπηχοῦσι
διηνεκῶς ἐλαύνουσαν καὶ κατεπείγουσαν ἀδαμαντίνῳ καὶ ἀτρύ-
τῳ μάστιγι τὴν σύμπασαν περιδίνησιν, εἴη ἂν καὶ οὕτως ἡ
δεκὰς Ἀνάγκη, πάντα περιορίζουσα καὶ ἀλλήλοις καταμιγνύ-
ουσα καὶ πάλιν διιστάνουσα καὶ κίνησιν καὶ ἀλληλουχίαν
ἐμποιοῦσα τοῖς οὖσιν. αἱ κατ' αὐτὴν σφαῖραι τοῦ παντὸς αἱ
δέκα. Ἄτλας δέ, παρ' ὅσον ὁ μὲν Τιτὰν μυθεύεται φέρειν
ἐπὶ τοῖς ὤμοις τὸν οὐρανόν· φησὶ γάρ·
‘ἔχει δέ τε κίονας αὐτὸς
μακράς, αἳ γαῖάν τε καὶ οὐρανὸν ἀμφὶς ἔχουσιν’·
ἡ δὲ δεκὰς τὸν τῶν σφαιρῶν συγκρατεῖ λόγον οἷον πασῶν
τις διάμετρος οὖσα καὶ περιάγουσα ταύτας καὶ περικλείουσα
συνεκτικώτατα. ὅτι καὶ Σπεύσιππος ὁ Πωτώνης μὲν υἱὸς τῆς
τοῦ Πλάτωνος ἀδελφῆς, διάδοχος δὲ Ἀκαδημίας πρὸ Ξενο-
κράτου, ἐκ τῶν ἐξαιρέτως σπουδασθεισῶν ἀεὶ Πυθαγορικῶν
ἀκροάσεων, μάλιστα δὲ τῶν Φιλολάου συγγραμμάτων, βιβλίδιόν
τι συντάξας γλαφυρὸν ἐπέγραψε μὲν αὐτὸ Περὶ Πυθαγορικῶν
 150

Porphyrius Phil., In Platonis Timaeum commentaria (fragmenta)

βιβ. 1, fragment 10, γρ. 12

ἀτόπου, παντάπασί γε μὴν ἀληθοῦς, ὡς ὁ τῶν

ἑπτὰ σοφώτατος Σόλων ποτ' ἔφη [20 D 8 – 9].
Οἳ δὲ καὶ μίξαντες τὴν Ὠριγένους, ὥσπερ οἴονται, καὶ Νουμενίου
δόξαν ψυχῶν πρὸς δαίμονας ἐναντίωσιν εἶπον, τῶν μὲν δαιμόνων κα-
ταγωγῶν ὄντων, τῶν δὲ ψυχῶν ἀναγομένων· παρ' οἷς ὁ δαίμων τρι-
χῶς· καὶ γὰρ εἶναί φασι τὸ μὲν θείων δαιμόνων γένος, τὸ δὲ κατὰ
σχέσιν, ὃ μερικαὶ συμπληροῦσι ψυχαὶ δαιμονίας τυχοῦσαι λήξεως, τὸ
δὲ πονηρὸν ἄλλο καὶ λυμαντικὸν τῶν ψυχῶν. τοὺς οὖν ἐσχάτους δαί-
μονας τὸν πόλεμον τοῦτον συγκροτεῖν καὶ τὰς ψυχὰς ἐν τῇ εἰς τὴν
γένεσιν καθόδῳ· καὶ ἅπερ οἱ παλαιοί, φασι, θεολόγοι εἰς Ὄσι-
ριν καὶ Τυφῶνα ἀνήγαγον ἢ εἰς Διόνυσον καὶ Τιτᾶνας, ταῦτα ὁ Πλάτων
εἰς Ἀθηναίους καὶ Ἀτλαντίνους ἀναπέμπει δι' εὐσέβειαν· πρὶν
δὲ εἰς τὰ στερεὰ σώματα κατελθεῖν, ἐναντίωσιν παραδίδωσι τῶν
ψυχῶν πρὸς τοὺς ὑλικοὺς δαίμονας, οὓς τῇ δύσει προσῳκείωσεν· ἐπεὶ
καὶ ἡ δύσις, ὡς ἔλεγον Αἰγύπτιοι, τόπος ἐστὶ δαιμόνων κακωτι-
κῶν· ἐπὶ δὲ ταύτης ἐστὶ τῆς οἰήσεως ὁ φιλόσοφος Πορφύριος,
ὃν καὶ θαυμάσειεν ἄν τις, εἰ ἕτερα λέγει τῆς Νουμενίου παραδόσεως.

Porphyrius Phil., In Platonis Timaeum commentaria (fragmenta)

βιβ. 1, fragment 24, γρ. 5

των μὴν ἓν ὑπερέχει μεγέθει καὶ ἀρετῇ [24 D 6 – 8].

Ὁ δὲ Πορφύριος μεγάλα μὲν ἔργα καὶ θαυμαστὰ ψυχῶν
ἤκουσεν, ὅσα πρὸς ὕλην καὶ τοὺς ὑλικοὺς πράττεται τρόπους, ὑλικοὺς
δὲ τρόπους ἀποκαλεῖ τοὺς δαίμονας· δύο γὰρ εἶναι δαιμόνων εἴδη, τὸ
μὲν ψυχάς, τὸ δ' ἕτερον τρόπους, εἶναι δὲ τούτους ὑλικὰς δυνάμεις,
ἠθοποιοὺς τῆς ψυχῆς.
Λέγει γὰρ τὰ γεγραμμένα ὅσην ἡ πό-
λις ὑμῶν ἔπαυσέν ποτε δύναμιν ὕβρει πορευομέ-
νην ἅμα ἐπὶ πᾶσαν Εὐρώπην καὶ Ἀσίαν [24 E 2 – 4].
Ὁ μὲν οὖν Πορφύριος ἐν τούτοις εἰς δαίμονας καὶ ψυχὰς
ἀναπέμπων τὴν θεωρίαν, ποτὲ δὲ καὶ τοῦ μυθευομένου Τιτανικοῦ
πολέμου μνήμην ποιησάμενος τὰ μὲν πιθανῶς, τὰ δὲ οὒ προσβιβάζει
τοῖς προκειμένοις.

Athanasius Theol., Commentarius de templo Athenarum (cod.

Bodleianus Roe 5) [Sp.] Folio 150r, γρ. 4
 151

καὶ παρεκάλεσε παρελθεῖν τὸ ποτήριον οὐκ ἦν ἡ θεότης ἡ δειλιῶσα, ἀλλὰ

τῆς ἀνθρωπότητος ἦν ἴδιον καὶ τοῦτο τὸ πάθος καὶ τὸ λέγει «ἵνα τί με
ἐγκατέλιπες»;
Καὶ ταῦτα μὲν πρὸς τοὺς ἀφρονεστέρους τῶν Ἑλλήνων ἐπιφέρω-
μεν εἰς θεογνωσίαν ὑποδείγματα. Πρὸς δὲ τοὺς παρ' αὐτοῖς σοφοὺς ἐκ
φιλοσό-
φων ἀρχαίων καὶ δυνατῶν μαρτυρίας πολλὰς περὶ θεοσεβείας τινὲς
Ἑλλήνων σοφοὶ
εἶπον καὶ τὴν τοῦ Χριστοῦ οἰκονομίαν ἀμυδρῶς προεμήνυσαν. καὶ γὰρ
πρὸ πολλῶν
χρόνων τῆς Χριστοῦ ἐπιδημίας σοφός τις ὀνόματι Ἀπόλλων θέοθεν, ὡς
οἶμαι, κινηθεὶς ἔκτισε τὸν ἐν Ἀθήναις ναόν, γράψας ἐν αὐτῷ βωμῷ
Ἀγνώστῳ
Θεῷ. ἐν τούτῳ τοίνυν συνήχθησαν οἱ πρῶτοι τῶν Ἑλλήνων φιλόσοφοι
ἐρωτήσον-
τες αὐτὸν περὶ τοῦ ναοῦ· ὧν καὶ τὰ ὀνόματά εἰσιν αὐτά· Τιτᾶν, Βίας,
Σόλων,
Χίλων, Θουκυδίδης, Μένανδρος καὶ Πλάτων.
συναχθέντες δὲ οἱ σοφοὶ εἶπον τῷ Ἀπόλλωνι· προφήτευσον ἡμᾶς (sic)
λέξας,
ὦ Ἄπολλον, τίνος μετὰ σὲ ὁ δόμος οὗτος ἔσται; Ἀπόλλων ἀποκρινά-
μενος τούτοις ἔφη·

Joannes Stobaeus Anthologus, Anthologium βιβ. 1, τμ. 49, τμ. 53,

γρ. 97

τούτους, καθάπερ καὶ λέγονται, ἐμπαθεῖς καὶ διὰ τοῦτο

καὶ ἐπιθυμίας μετέχοντας καὶ ὀργῆς καὶ μίσους καὶ ἔχθρας
καὶ ὑφ' εἱμαρμένην ὄντας, εἰκότως καὶ ἁμαρτάνειν οἴεται
καὶ ψεύδεσθαι καὶ ὀμνύναι καὶ εὐορκεῖν ἢ τοὐναντίον
τινὰς πλημμελεῖν εἰς τοὺς ὅρκους. Διὸ καὶ τούτων κολά-
σεις ὑποτίθεται, οὐ μέντοι ἀναμεμιγμένας τοῖς ἀνθρω-
πίνοις κολαστηρίοις, ἀλλ' ἅτε μείζονας ὄντας, μείζονος
καὶ τιμωρίας πειρᾶσθαι ἀδικήσαντας. Διὸ τῶν μὲν ἀν-
θρωπίνων ψυχῶν ἐν Ἅιδου τὰ κολαστήρια· τῶν δ' εἰρη-
μένων θεῶν ὑπὸ τὸν Ἅιδην ἐν τῇ Κρόνου ἐπικρατείᾳ κατὰ
τὸν Τάρταρον. Διὸ καὶ τῶν Τιτάνων χῶρος οὗτος κέκλη-
ται ἀπὸ τῶν ἐν αὐτῷ τίσιν διδόντων θεῶν παρὰ τοῖς
τιμωροῖς θεοῖς. Ἔνθα ὑποτίθεται καὶ τὴν Στύγα αὐτήν
τε τὴν δαίμονα καὶ τὴν πηγὴν τῶν ὑδάτων αὐτῆς. Τὸν
γὰρ Κωκυτὸν καὶ τὸν Τιταρήσιον Στυγὸς ἀπορροὴν εἶναι,
 152

ἀλλ' οὐ πηγήν. Εἶναι δὲ ταύτην ἐπὶ τιμωριῶν ἀπαραί-

τητον ἔχουσαν δύναμιν καὶ φοβερωτάτην· καὶ ὅλως ὅπερ
ἡ Ἐρινὺς ταῖς ἀδίκοις ψυχαῖς, τοῦτο τὴν Στύγα τοῖς ἀδι-
κήσασι δαίμοσιν. Ὅτι δ' οἱ ἄταφοι ἔξω τοῦ ποταμοῦ
διατρίβουσιν εἴδωλον φέροντες τοῦ σώματος καὶ τῶν
τοῦ ἀναρτημάτων σώματος, δηλοῖ τὰ τοιαῦτα (Ψ 65 – 67)·

Origenes Theol., Contra Celsum βιβ. 3, τμ. 23, γρ. 15

ἐπιβουλεύοντες αὐτῷ καὶ ζητήσαντες κατ' αὐτοῦ «ψευδο-

μαρτυρίαν» κἂν πιθανότητα εὗρον εἰς τὴν κατ' αὐτοῦ
»ψευδομαρτυρίαν», ἵν' ἀκολασίας ἕνεκεν αὐτοῦ κατηγορή-
σωσιν· ἀλλὰ καὶ ὁ θάνατος αὐτοῦ ἐξ ἐπιβουλῆς ἀνθρώπων
γέγονε καὶ οὐδὲν ὅμοιον ἔσχε τῷ πρὸς τὸν Ἀσκληπιὸν
κεραυνῷ. Τί δὲ σεμνὸν ἔχει ὁ μαινόλας Διόνυσος καὶ γυναικεῖα
περιβεβλημένος, ἵν' ὡς θεὸς προσκυνηθῇ; Ἐὰν δὲ καὶ οἱ
περὶ τούτων ἀπολογούμενοι ἐπὶ ἀλληγορίας καταφεύγωσιν,
ἰδίᾳ μὲν ἐξεταστέον τὰς ἀλληγορίας, εἰ τὸ ὑγιὲς ἔχουσιν,
ἰδίᾳ δέ, εἰ δύνανται ὑπόστασιν ἔχειν καὶ ἄξιοι εἶναι σεβασμῶν
καὶ προσκυνήσεως σπαραττόμενοι ὑπὸ Τιτάνων καὶ κατα-
βαλλόμενοι ἀπὸ τοῦ οὐρανίου θρόνου. Ὁ δ' ἡμέτερος Ἰησοῦς
ὁ ὀφθεὶς τοῖς ἰδίοις θιασώταις – χρήσομαι γὰρ τῷ παρὰ
τῷ Κέλσῳ ὀνόματι – ὤφθη μὲν κατ' ἀλήθειαν, συκοφαντεῖ
δὲ τὸν λόγον ὁ Κέλσος λέγων αὐτὸν ὦφθαι σκιάν.

Origenes Theol., Contra Celsum βιβ. 4, τμ. 17, γρ. 3

ἀλλὰ μόγις αὐτὸν ἐδύναντο χωρῆσαι τοιοῦτον, ὥστε λέγεσθαι

ἂν περὶ αὐτοῦ ὑπὸ τῶν μὴ δυναμένων τὸ κρεῖττον αὐτοῦ
βλέπειν τό· «Εἴδομεν αὐτόν, καὶ οὐκ εἶχεν εἶδος οὐδὲ
κάλλος, ἀλλὰ τὸ εἶδος αὐτοῦ ἄτιμον, ἐκλεῖπον παρὰ τοὺς
υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων.» Καὶ ταῦτα δὲ πρὸς τὴν Κέλσου
ὑπόληψιν, μὴ νοήσαντος τὰς ὡς ἐν ἱστορίαις λεγομένας
μεταβολὰς ἢ μεταμορφώσεις τοῦ Ἰησοῦ καὶ τὸ θνητὸν ἢ
ἀθάνατον αὐτοῦ, λελέχθω.
Ἆρα δὲ οὐ πολλῷ ταῦτα, καὶ μάλιστα ὅτε ὃν δεῖ
τρόπον νοεῖται, σεμνότερα φανεῖται Διονύσου ὑπὸ τῶν
Τιτάνων ἀπατωμένου καὶ ἐκπίπτοντος ἀπὸ τοῦ Διὸς θρόνου
καὶ σπαρασσομένου ὑπ' αὐτῶν καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν
συντιθεμένου καὶ οἱονεὶ ἀναβιώσκοντος καὶ ἀναβαίνοντος εἰς
οὐρανόν; Ἢ Ἕλλησι μὲν ἔξεστι τὰ τοιαῦτα εἰς τὸν περὶ
ψυχῆς ἀνάγειν λόγον καὶ τροπολογεῖν, ἡμῖν δ' ἀποκέκλεισται
θύρα ἀκολούθου διηγήσεως, καὶ πανταχοῦ συνᾳδούσης καὶ
 153

συμφωνούσης ἐν ταῖς ἀπὸ τοῦ θείου πνεύματος γραφαῖς,

γενομένου ἐν καθαραῖς ψυχαῖς; Οὐδαμῶς οὖν ὁ Κέλσος
εἶδε τὸ βούλημα τῶν ἡμετέρων γραμμάτων· διόπερ τὴν
ἑαυτοῦ ἐκδοχὴν καὶ οὐχὶ τὴν τῶν γραφῶν διαβάλλει. Εἰ δὲ
ἦν ἐννοήσας, τί ἀκολουθεῖ ψυχῇ ἐν αἰωνίῳ ἐσομένῃ ζωῇ καὶ

Origenes Theol., Contra Celsum

βιβ. 4, τμ. 32, γρ. 11

Ἀλλ' ἐπεὶ οὐδὲν βέβαιον ἐν ἀνθρωπίνῃ φύσει, ἐχρῆν

κἀκείνην τὴν πολιτείαν κατὰ βραχὺ καταφθειρομένην ἐκδιαι-
τηθῆναι. Ἡ πρόνοια δὲ τὸ σεμνὸν τοῦ λόγου αὐτῶν ἁρμο-
ζόντως τοῖς πανταχοῦ κατὰ τὰ δεόμενα μεταποιήσεως
μεταποιήσασα, ἀντ' ἐκείνων τοῖς ἀπὸ τῶν πανταχοῦ ἀνθρώ-
πων πιστεύουσι παραδέδωκε τὴν σεμνὴν κατὰ τὸν Ἰησοῦν
θεοσέβειαν· ὅστις οὐ μόνον συνέσει ἀλλὰ καὶ θείᾳ μοίρᾳ
κοσμηθεὶς καὶ καταβαλὼν τὸν περὶ τῶν ἐπὶ γῆς δαιμόνων
λόγον, λιβανωτῷ καὶ αἵματι καὶ ταῖς ἀπὸ τῆς κνίσσης
ἀναθυμιάσεσι χαιρόντων καὶ τοὺς ἀνθρώπους κατασπώντων
δίκην τῶν μυθευομένων Τιτάνων ἢ Γιγάντων ἀπὸ τῆς περὶ
θεοῦ ἐννοίας, αὐτὸς οὐ φροντίσας τῆς ἐπιβουλῆς αὐτῶν,
ἐπιβουλευόντων μάλιστα τοῖς βελτίοσιν, ἔθετο νόμους, καθ'
οὓς οἱ βιοῦντες μακάριοι ἔσονται, μηδαμῶς τοὺς δαίμονας
διὰ τῶν θυσιῶν κολακεύοντες καὶ πάντῃ καταφρονοῦντες
αὐτῶν διὰ τὸν βοηθοῦντα τοῦ θεοῦ λόγον τοῖς ἄνω καὶ πρὸς
θεὸν βλέπουσι. Καὶ ἐπεὶ ὁ θεὸς ἐβούλετο κρατῆσαι ἐν τοῖς
ἀνθρώποις τὸν τοῦ Ἰησοῦ λόγον, οὐδὲν δεδύνηνται δαίμονες,
καίτοι γε πάντα κάλων κινήσαντες, ἵνα μὴ Χριστιανοὶ
μηκέτ' ὦσι· τούς τε γὰρ βασιλεύοντας καὶ τὴν σύγκλητον
βουλὴν καὶ τοὺς ἄρχοντας πανταχοῦ ἀλλὰ καὶ τοὺς δήμους

Origenes Theol., Contra Celsum βιβ. 6, τμ. 28, γρ. 13

τὸν δημιουργόν, ἵν' ὁ πιστεύων αὐτῷ ταῦτα καθ' ἡμῶν

λέγοντι εἰ δυνατὸν καὶ ἐπὶ τὸ αἱρεῖν ὁρμήσαι Χριστιανοὺς ὡς
πάντων ἀσεβεστάτους. Φύρων δὲ τὰ πράγματα καὶ τὴν αἰτίαν
ἐκτίθεται τοῦ κατηραμένον λέγεσθαι τὸν τῆς κατὰ Μωϋσέα
κοσμοποιΐας θεὸν φάσκων ὅτι τοιοῦτός ἐστιν καὶ ἀρᾶς ἄξιος
κατὰ τοὺς ταῦτα περὶ αὐτοῦ δοξάζοντας, ἐπείπερ τῷ ὄφει,
γνῶσιν καλοῦ καὶ κακοῦ τοῖς πρώτοις ἀνθρώποις εἰσηγου-
μένῳ, κατηράσατο.
 154

Εἰδέναι δ' αὐτὸν ἐχρῆν ὅτι οἱ τὰ τοῦ ὄφεως ἑλόμενοι ὡς

καλῶς τοῖς πρώτοις ἀνθρώποις συμβουλεύσαντος καὶ
Τιτᾶνας καὶ Γίγαντας τοὺς μυθικοὺς ὑπερβαλόντες καὶ
Ὀφιανοὶ διὰ τοῦτο καλούμενοι τοσοῦτον ἀποδέουσι τοῦ
εἶναι Χριστιανοί, ὥστ' οὐκ ἔλαττον Κέλσου κατηγορεῖν
αὐτοὺς τοῦ Ἰησοῦ καὶ μὴ πρότερον προσίεσθαί τινα ἐπὶ τὸ
συνέδριον ἑαυτῶν, ἐὰν μὴ ἀρὰς θῆται κατὰ τοῦ Ἰησοῦ.
Ὅρα γοῦν πῶς ἀλογώτατον πεποίηκεν ὁ Κέλσος ἐν τοῖς
κατὰ Χριστιανῶν λόγοις παραλαβὼν ὡς Χριστιανοὺς τοὺς
μηδ' ἀκούειν θέλοντας τὸ ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ, κἂν ὅτι σοφός
τις ἢ μέτριος τὰ ἤθη ἄνθρωπός τις ἦν.

Origenes Theol., Contra Celsum βιβ. 6, τμ. 42, γρ. 30

· «Εἰδέναι δὲ χρὴ τὸν πόλεμον

ἐόντα ξυνὸν καὶ δίκην ἔριν, καὶ γινόμενα πάντα κατ' ἔριν
καὶ χρεών»· Φερεκύδην δὲ πολλῷ ἀρχαιότερον γενόμενον
Ἡρακλείτου μυθοποιΐαν, στρατείαν στρατείᾳ παραταττο-
μένην, καὶ τῆς μὲν ἡγεμόνα Κρόνον διδόναι τῆς ἑτέρας δὲ
Ὀφιονέα, προκλήσεις τε καὶ ἁμίλλας αὐτῶν ἱστορεῖν,
συνθήκας τε αὐτοῖς γίνεσθαι, ἵν' ὁπότεροι αὐτῶν εἰς τὸν
Ὠγηνὸν ἐμπέσωσι, τούτους μὲν εἶναι νενικημένους, τοὺς
δ' ἐξώσαντας καὶ νικήσαντας τούτους ἔχειν τὸν οὐρανόν.
Τούτου δὲ τοῦ βουλήματός φησιν ἔχεσθαι καὶ τὰ περὶ τοὺς
Τιτᾶνας καὶ Γίγαντας μυστήρια, θεομαχεῖν ἀπαγγελλομένους,
καὶ τὰ παρ' Αἰγυπτίοις περὶ Τυφῶνος καὶ Ὥρου καὶ
Ὀσίριδος.
Εἶτ' ἐκθέμενος τὰ τοιαῦτα καὶ μὴ παραμυθησάμενος, τίνα
τρόπον ἐκεῖνα μὲν λόγου ἔχεται κρείττονος ταῦτα δέ ἐστιν
ἐκείνων παρακούσματα, διαλοιδορεῖται ἡμῖν λέγων μὴ εἶναι
ἐκεῖνα ὅμοια τοῖς περὶ διαβόλου δαίμονος ἤ – ὅπερ φασὶν
ἀληθέστερον – ἀνθρώπου γόητος ἀντιδοξοῦντος. Οὕτω δ'
ἀκούει καὶ Ὁμήρου, ὡς τὰ παραπλήσια τῷ Ἡρακλείτῳ καὶ
Φερεκύδῃ καὶ τοῖς τὰ περὶ Τιτᾶνας καὶ Γίγαντας μυστήρια
εἰσάγουσιν αἰνισσομένου ἐν τούτοις τοῖς τοῦ Ἡφαίστου

Hephaestion Astrol., Apotelesmatica Σελ. 76, γρ. 6

ὁμοίως διακείμενος· κινεῖ γὰρ παντοίους πολέμους ἐν

πάσῃ χώρᾳ καὶ θάνατον μεγάλου βασιλέως καὶ τοὺς ἐν
ἀρχαῖς καὶ δόξῃ ταπεινοῖ.
Ἔστι δὲ καὶ ἄλλος κομήτης ῥοδοειδὴς καὶ μέγας,
 155

κυκλοτερής, ὃς καλεῖται Εἰληθυίας, κόρης ἔχων πρόσωπον,

χρυσοειδεῖς ἔχων τὰς ἀκτῖνας κύκλῳ τῆς κεφαλῆς, ἡδύς
τε τῇ προσόψει, τῷ τε χρώματι ὅμοιος ἀργύρου καὶ
χρυσοῦ κράματι, σημαίνει δὲ ἀνθρώπων κατακοπὰς καὶ
μεταβολὴν πραγμάτων ἐπὶ τὸ βέλτιον καὶ τοῖς συγ-
κατακεκλιμένοις ἄφεσιν.
Ἔστι δὲ καὶ ἕτερος κομήτης Τιτὰν ὃς καλεῖται Τυφών,
χαλεπὸς λίαν καὶ πυρώδης, ἄμορφος καὶ βραδυκίνητος,
ἔχει δὲ τὴν χαίτην ὡς μᾶλλον ὀπίσω, ἐπικαταφέρεσθαι δὲ
εἴωθε τῷ Ἡλίῳ ἐν τοῖς πέρασι τοῦ ἀρκτικοῦ πόλου,
φανεὶς δὲ πολλῶν κακῶν αἴτιος ἔσται, καρπῶν ἀπωλείας
καὶ βασιλέων ἔν τε τῇ ἀνατολῇ καὶ δύσει.
Αἱ δὲ Δοκίδες καὶ Πωγωνίαι μετὰ τῶν ἄλλων ἐκτὸς τοῦ
ζῳδιακοῦ συνίστανται ἐν τῷ ἀρκτικῷ μέρει.

Himerius Soph., Declamationes et orationes Oration 45, γρ. 25

νωμένης ἐξαίφνης πάντα τὰ ἀρρωστήματα συμβαίνειν ἔφη

καὶ Δημοσθένης. οὕτω καὶ κυβερνήτου νοσοῦντος, ὅλον
συμπάσχει τὸ σκάφος· καὶ χορὸς ἀβάκχευτος μένει, τοῦ
χοροστάτου κειμένου. οὐκοῦν εἰκότως ἀμβλύτερον ἑώρων
τότε τὸν ἥλιον· Νεῖλος δ' ἐδόκει μοι κατηφής, καίπερ πλημ-
μυρῶν τοῖς ῥεύμασι· μικροῦ δὲ ἀντηλλαξάμην τὸν Κιμμερίων
βίον ἀφώτιστον. ἀλλὰ νῦν ἐξεῖμεν τὸν φθόνον, πανήγυρις
δὲ τὰ λοιπὰ διαδέχεται. ἐθέλω δὲ ὑμῖν, ὦ φίλοι, διήγημά
τι πρὸς τὸ συμβὰν αἰνίξασθαι. ἦν νέος ἔτι Διόνυσος, καὶ
κατὰ τοῦ θεοῦ τὸ τῶν Τελχίνων γένος ἐφύετο· ηὐξάνετο
Βάκχος, καὶ Τιτᾶνες πάντες διερρήγνυντο φθόνῳ· τέλος δὲ
μὴ στέγειν δυνάμενοι, διασπάσαι τοῦτον ἠθέλησαν, τέχνας
δ' ἐμελέτων καὶ φάρμακα καὶ κέντρα διαβολῆς καὶ φύσεως
μαγγανεύματα. ἐμίσουν δ', ὡς οἶμαι, τὸν Σειληνὸν καὶ τὸν
Σάτυρον, καὶ γόητας τούτους ἐφθέγξαντο, ὅτι τῷ Βάκχῳ
ἠρέσκοντο. τί οὖν ἐπὶ τούτοις; Διόνυσος ἔκειτο μὲν οἶμαι
βληθεὶς καὶ τὴν πληγὴν καιρίαν ἐστέναζεν· ἄμπελος δ' ἦν
κατηφής, καὶ σκυθρωπὸς οἶνος, καὶ βότρυς ὥσπερ δακρύων,
καὶ Βάκχος οὐκέτι σφυρὸν εἰς τὴν κίνησιν εἶχεν εὐάρμο-
στον.

Himerius Soph., Declamationes et orationes Oration 45, γρ. 36

μὴ στέγειν δυνάμενοι, διασπάσαι τοῦτον ἠθέλησαν, τέχνας

δ' ἐμελέτων καὶ φάρμακα καὶ κέντρα διαβολῆς καὶ φύσεως
 156

μαγγανεύματα. ἐμίσουν δ', ὡς οἶμαι, τὸν Σειληνὸν καὶ τὸν

Σάτυρον, καὶ γόητας τούτους ἐφθέγξαντο, ὅτι τῷ Βάκχῳ
ἠρέσκοντο. τί οὖν ἐπὶ τούτοις; Διόνυσος ἔκειτο μὲν οἶμαι
βληθεὶς καὶ τὴν πληγὴν καιρίαν ἐστέναζεν· ἄμπελος δ' ἦν
κατηφής, καὶ σκυθρωπὸς οἶνος, καὶ βότρυς ὥσπερ δακρύων,
καὶ Βάκχος οὐκέτι σφυρὸν εἰς τὴν κίνησιν εἶχεν εὐάρμο-
στον. ἀλλ' οὐ διὰ τέλους τὸ δάκρυον, οὐδὲ πολεμίων τὸ
τρόπαιον. ὁ γὰρ Ζεὺς ἐποπτεύων ἑώρα πάντα, καὶ τὸν
Διόνυσον ἐγείρας, ὡς λόγος, Τιτᾶνας ἐποίει παρὰ τῶν
μύθων ἐλαύνεσθαι.

Alexander Theol., Tractatus de placitis Manichaeorum

Τμ. 5, γρ. 11

τὰ μὲν κεφαλαιωδέστερα ὧν λέγουσίν

ἐστιν ταῦτα. τιμῶσι δὲ μάλιστα ἥλιον καὶ σελήνην
οὐχ ὡς θεούς, ἀλλ' ὡς ὁδὸν δι' ἧς ἔστιν πρὸς θεὸν
ἀφικέσθαι. ἀποχωρισθείσης δὲ ἀκριβῶς τῆς θείας δυ-
νάμεως τὸ ἔξω πῦρ φασι συμπεσὸν ἑαυτό τε καὶ τὸ
ἄλλο σύμπαν, ὅ τι δἂν λείπηται τῆς ὕλης, συγκατα-
φλέξειν.
Οἱ δὲ ἐν τούτοις χαριέστεροι καὶ ἑλληνικῶν οὐκ
ἄπειροι λόγων ἀναμιμνῄσκουσιν ἡμᾶς ἐκ τῶν οἰκείων,
ἐκ μὲν τῶν τελετῶν τὸν κατατεμνόμενον Διόνυσον τῷ
λόγῳ ἐπιφημίζοντες ὑπὸ τῶν Τιτάνων, καθάπερ λέγου-
σιν αὐτοὶ τὴν θείαν δύναμιν μερίζεσθαι εἰς τὴν ὕλην·
ἐκ δὲ τῶν ποιήσεων τῆς Γιγαντομαχίας, ὅτι μηδὲ αὐ-
τοὶ ἠγνόησαν τὴν τῆς ὕλης κατὰ τοῦ θεοῦ ἄνταρσιν.
ἐγὼ δὲ ὡς μὲν ταῦτα οὐχ ἱκανὰ ψυχαγωγῆσαι τοὺς
ἀβασανίστως τὸν λόγον προσιεμένους οὐκ ἂν εἴποιμι,
ὅπου γε καί τινας τῶν συνεσχολακότων ἡμῖν ἐν τῷ
φιλοσοφεῖν μετέστησεν ἡ τοιαύτη ἀπάτη τῶν λόγων
πρὸς ἑαυτήν· εἰς ἐξέτασιν δὲ ὅπως ἔχει νῦν ἐμαυτὸν
καθεὶς ἀπορῶ τί χρήσωμαι.

Ιωάννης Χρυσόστομος In epistulam i ad Timotheum (homiliae 1-18)

Vol 62, pg 595, ln 9

πέπαυται μάχη, πέπαυται ἔχθρα, πέπαυται ἔρις καὶ

φιλονεικία. Ὥσπερ λυμεῶνας καὶ λύκους ἐλαύνεσθαι
τοὺς τοιούτους ἐκ τῆς οἰκουμένης ἐχρῆν. Καθάπερ
γὰρ ἀνεμοί τινες ἐναντίοι καὶ σφοδροὶ εἰς γαληνὸν
 157

ἐμπνέοντες πέλαγος ἐκ βάθρων αὐτὸ ἀναστρέφουσιν,

ὡς καὶ τὴν βύθιον ἄμμον τοῖς ἄνω μίγνυσθαι κύμα-
σιν· οὕτως οἱ φιλοχρήματοι πάντα ἄνω καὶ κάτω
ποιοῦσιν. Οὐδένα οἶδεν ὁ φιλοχρήματος φίλον· τί δὲ
λέγω φίλον; οὐδὲ αὐτὸν τὸν Θεὸν ἐπίσταται· ὑπὸ
γὰρ τῆς ἐπιθυμίας ἐκείνης κατεχόμενος, μέμηνεν.
Οὐχ ὁρᾶτε τοὺς Τιτᾶνας ξιφήρεις προϊόντας; Ἐκεῖνα
μανίας ἐστὶν ὑπόκρισις. Οὗτοι δὲ οὐ τοιοῦτοι, ἀλλ'
ἀληθῶς μαινόμενοι καὶ ἐξεστηκότες· κἂν ἀποδύσῃς
αὐτῶν τὴν ψυχὴν, οὕτως εὑρήσεις ἐσκευασμένην, οὐχ
ἓν ξίφος οὐδὲ δύο, ἀλλὰ μυρία κατέχουσαν, οὐδένα
ἐπιγινώσκουσαν, ἀλλὰ κατὰ πάντων λυττῶσαν, πᾶ-
σιν ἐπιπηδῶσαν καὶ ὑλακτοῦσαν κατὰ πάντων, οὐ
κύνας σφάζουσαν, ἀλλὰ ψυχὰς ἀνθρώπων, καὶ εἰς
τὸν οὐρανὸν αὐτὸν μεγάλα βλασφημοῦσαν. Ὑπὸ
τούτων πάντα ἀνατέτραπται, πάντα διόλωλεν ἀπὸ
τῆς τῶν χρημάτων μανίας.

Arcadius Gramm., De accentibus [Sp.] Σελ. 35, γρ. 6

δὲ ὕνις βαρύνεται τὸ Υ ἔχον, ὥσπερ τὸ κέρνις.

Τὰ εἰς ΝΙΣ δισύλλαβα παραληγόμενα φωνήεντι
μακρῷ ἢ ἐκτεινομένῳ βαρύνεται μὴ ὑποκοριστικὰ ὄντα·
Θῶνις μῆνις νῆνις. τὸ μέντοι φωνίς ὑποκορι-
στικόν ἐστι.
Τὰ εἰς ΝΙΣ θηλυκὰ διφθόγγῳ παραληγόμενα ὀξύ-
νεται· μαινίς δαυνίς ἐπιγουνίς θεραπαινίς
λεαινίς. τὸ μέντοι εὖνις βαρύνεται καὶ βοῦνις
καὶ χλοῦνις.
Τὰ εἰς ΑΝΙΣ θηλυκὰ ὑπὲρ δύο συλλαβὰς ὀξύνε-
ται· Ὠκεανίς Τιτανίς στεφανίς. τὸ δὲ νεᾶνις
προπερισπᾶται καὶ τὸ Ἄδανις προπαροξύνεται καὶ τὸ
Θήβανις.
Τὰ εἰς ΕΝΙΣ καὶ ΟΝΙΣ ὑπὲρ δύο συλλαβὰς ὀξύ-
νεται· εὐμενίς εὐγενίς Λυκαονίς Ἀμαζονίς.
Τὰ εἰς ΞΙΣ ἀπὸ μελλόντων ἐσχηματισμένα βαρύ-
νεται· ἕξω ἕξις, λέξω λέξις, ψύξω ψύξις. σεση-
μείωται ἁψίς ὀξυνόμενον. τὰ μέντοι παρώνυμα ὀξύ-
νεται· ἅμαξα ἁμαξίς, πύξος πυξίς, ὄξος ὀξίς.

Libanius Rhet., Soph., Declamationes 1-51 Declamation 16,

(subdivision) 1, τμ. 67, γρ. 10
 158

Εἰ δὲ μηδὲν ἁμαρτὼν ἐν αἰτίαις ἐγενόμην,

ἐκρίθησαν καὶ θεοί, Ἄρης ἐπὶ Ἁλιρροθίῳ καὶ τὴν
νίκην οὐκ ὀνειδίζεται, Εὐμενίδες δὲ καὶ τὴν ἧτταν
ἠνέγκαντο ὑπ' ἀνδρὸς θεαὶ καὶ ὑπ' Ὀρέστου νενικη-
μέναι. πόσας Ἡρακλῆς ἀνδρίας ὑπέσχε κρίσεις δικά-
ζοντος Εὐρυσθέως· εἰ δὲ μὴ τοὺς πολλοὺς κινδύνους
ἤνυσεν, οὐκ ἂν τὸ τῆς ἀθανασίας ἆθλον ἠνέγκατο.
οὐκ ἂν θεὸς ἦν ὁ Διόνυσος μὴ κριθεὶς τῷ πατρῴῳ
πυρί. ἀλλ' οὐδ' αὐτὸς ἄκριτος βασιλεύει τῶν ὅλων ὁ
Ζεύς, πρὸς Τιτᾶνας δὲ διεκρίθη καὶ Γίγαντας. ὦ Πο-
λιὰς Ἀθηνᾶ, παρὰ θεῶν ἐξαίρετον ἔχουσα τὴν Ἀττικήν,
οὐδὲ σὺ ταύτην πρὸ δίκης εὗρες τὴν δωρεάν. ἐκάθισεν
Ἀθηναῖος καὶ σοὶ δικαστής, μετὰ τὴν Κέκροπος ψῆφον
ἐστεφανώθης καὶ σὺ τῷ θαλλῷ.
Σεμνύνομαι δὲ κἀγὼ μετ' Ἄρην κρινόμενος,
μετ' Εὐμενίδας οὐχ ἡττώμενος, μεθ' Ἡρακλέα δοκιμα-
ζόμενος, μετὰ τὸν Δία, μετὰ τὴν Ἀθηνᾶν. ἐν τοῖς
Κεκροπίδαις ἕπεταί μοι τὸ ἀνάδημα τοῦ θαλλοῦ τῷ
πάντα νικῶντι, τὸ νικητήριον τῆς θεοῦ.

Libanius Rhet., Soph., Declamationes 1-51 Declamation 43,

(subdivision) 2, τμ. 73, γρ. 6

τῷ τοῦ τυράννου λύθρῳ τὴν χεῖρα, καὶ τάχα καταιδέ-

σεις τοὺς ἀντιτείνοντας. ὁρᾷς ὡς σεσίγηκεν ὁ κατή-
γορος, ὁ δὲ δῆμος ἐκάμφθησαν; θάρρει τὴν νικῶσαν.
οὐκ ἀποίσῃ τῶν ἐν λόγοις δεινῶν τοὔλαττον ἡ τοῖς
ἔργοις ἀπενεγκαμένη τὸ μεῖζον.
πρότεινε μετὰ τῆς
χειρὸς τὸ ξίφος ἔτι τοῦ τυραννικοῦ προσαποστάζον
αἵματος. τοῦτό σου τὸ ξίφος ἐγὼ καὶ θεοῖς ἀναθήσο-
μαι. μετὰ τοῦ τῆς Ἀθηνᾶς ἔγχους, μετὰ τοῦ Διὸς
κεραυνοῦ τοῦτό σου τὸ ξίφος τετάξεται. ἔλυσεν ὠμό-
τητα τυραννικὴν οὐ μακρῷ τῆς τῶν Τιτάνων ὕβρεως
λειπομένην, ἀπέσφαξε τύραννον μικροῦ καὶ Γιγάντων
παλαμναιότερον. τάχα που καὶ στήλην σοι λαμπροτέραν
ἡ πόλις μετὰ καὶ τῶν παίδων ἐπιψηφιεῖται, καὶ ξιφη-
φοροῦσαν ὡς ἡμετέραν γράψομεν Δήμητραν.

Aristocritus Hist., Fragmenta Fragment 5, γρ. 4

 159

Clemens Alex. Strom. V: Ἀριστόκρι-

τος δ' ἐν τῇ πρώτῃ τῶν πρὸς Ἡρακλεόδωρον ἀντιδο-
ξουμένων μέμνηταί τινος ἐπιστολῆς οὕτως ἐχούσης·
»Βασιλεὺς Σκυθῶν Ἀτοίας Βυζαντίων δήμῳ. Μὴ βλά-
πτετε προσόδους ἐμὰς, ἵνα μὴ ἐμοὶ ἵπποι ὑμέτερον
ὕδωρ πίωσι.» Συμβολικῶς γὰρ ὁ βάρβαρος τὸν μέλ-
λοντα πόλεμον αὐτοῖς ἐπάγεσθαι παρεδήλωσεν.
Schol. Aristoph. Ves846: Ἔστι δὲ παροιμία,
ἀφ' Ἑστίας ἄρχου. Μῦθον δὲ συνέθηκεν Ἀριστό-
κριτος οὕτως ἔχοντα· μετὰ γὰρ τὸ καταλυθῆναι τὴν
τῶν Τιτάνων ἀρχὴν, τὸν Δία δεξάμενον τὴν βασιλείαν
ἐπιτρέπειν Ἑστίᾳ λαβεῖν ὅ τι βούλοιτο. Τὴν δὲ πρῶτον
μὲν παρθενίαν αἰτῆσαι, μετὰ δὲ τὴν παρθενίαν ἀπαρχὰς
θυομένων αὑτῇ νέμεσθαι πρώτῃ παρὰ τῶν ἀνθρώπων.

Agl(a)osthenes Hist., Fragmenta Fragment 2b, γρ. 6

nem ubi nutritus fuerat petiisse, et regnum acce-

pisse: egresso vero de Naxo, quum advversus Tita-
nas proficisceretur et sacrificium faceret, aquilam
ei in auspicio apparuisse et fulmina ministrasse;
quam bono omine acceptam tutelae subjecisse.
Eratosthenis Cataster. 30: Ἀγλαοσθένης δέ φησιν
ἐν τοῖς Ναξιακοῖς, γενόμενον τὸν Δία ἐν Κρήτῃ καὶ
κατὰ κράτος ζητούμενον, ἐκεῖθεν ἐκκλαπῆναι καὶ
ἀχθῆναι εἰς Νάξον· ἐκτραφέντα δὲ καὶ γενόμενον ἐν
ἡλικίᾳ τὴν τῶν θεῶν βασιλείαν κατασχεῖν· ἐξορμῶντος
δὲ ἐκ τῆς Νάξου ἐπὶ τοὺς Τιτᾶνας, (καὶ) ἀετὸν αὐτῷ
φανῆναι συνιόντα, τὸν δὲ οἰωνισάμενον ἱερὸν αὐτὸν
ποιήσασθαι κατηστερισμένον· καὶ διὰ τοῦτο τῆς ἐν
οὐρανῷ τιμῆς ἀξιωθῆναι.
Hygin. Poet. astron. II, 17: Aglaosthenes
autem, qui Naxica scripsit, ait Jovem Cretae sur-
reptum, Naxum delatum et ibi esse nutritum: qui
postquam pervenerit ad virilem aetatem, et voluerit
bello lacessere Titanas, sacrificanti ei aquilam
auspicatam: quo auspicio usum esse, et eam inter
astra collocasse.

Zeno Hist., Fragmenta

Fragment 1, γρ. 24
 160

γόητες γεγονέναι καὶ παράγειν ὅτε βούλοιντο νέφη τε

καὶ ὄμβρους καὶ χαλάζας, ὁμοίως δὲ καὶ χιόνα ἐφέλκε-
σθαι. Ταῦτα δὲ καθάπερ καὶ τοὺς μάγους ποιεῖν ἱστο-
ροῦσιν. Ἀλλάττειν δὲ καὶ τὰς ἰδίας μορφὰς, καὶ εἶναι
φθονεροὺς ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῶν τεχνῶν. Ποσειδῶνα
δὲ ἀνδρωθέντα ἐρασθῆναι τῆς τῶν Τελχίνων ἀδελφῆς
Ἁλίας, καὶ μιχθέντα ταύτῃ γεννῆσαι παῖδας ἓξ μὲν
ἄρρενας, μίαν δὲ θυγατέρα Ῥόδον, ἀφ' ἧς τὴν νῆσον
ὀνομασθῆναι. Γενέσθαι δὲ κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον ἐν
τοῖς πρὸς ἕω μέρεσι τῆς νήσου τοὺς κληθέντας Γίγαντας·
ὅτε δὴ καὶ Ζεὺς λέγεται καταπεπολεμηκὼς Τιτᾶνας ἐρα-
σθῆναι μιᾶς τῶν νυμφῶν Ἱμαλίας ὀνομαζομένης, καὶ
τρεῖς ἐξ αὐτῆς τεκνῶσαι παῖδας, Σπαρταῖον, Κρόνιον,
Κύτον. Κατὰ δὲ τὴν τούτων ἡλικίαν φασὶν Ἀφροδίτην ἐκ
Κυθήρων κομιζομένην εἰς Κύπρον καὶ προσορμιζομένην
τῇ νήσῳ κωλυθῆναι ὑπὸ τῶν Ποσειδῶνος υἱῶν, ὄντων
ὑπερηφάνων καὶ ὑβριστῶν· τῆς δὲ θεοῦ διὰ τὴν ὀργὴν
ἐμβαλούσης αὐτοῖς μανίαν, μιγῆναι αὐτοὺς βίᾳ τῇ μη-
τρὶ καὶ πολλὰ κακὰ δρᾶν τοὺς ἐγχωρίους. Ποσειδῶνα
δὲ τὸ γεγονὸς αἰσθόμενον τοὺς υἱοὺς κρύψαι κατὰ γῆς
διὰ τὴν πεπραγμένην αἰσχύνην

Chronicon Paschale, Chronicon paschale Σελ. 206, γρ. 7

Ἱππικὸν ὠνόμασεν, θέλων διασκεδάσαι τὸ πλῆθος τοῦ δήμου

Ῥώμης, ὅτι ἐστασίαζον καὶ ἐπήρχοντο αὐτῷ διὰ τὸν ἀδελφὸν αὐ-
τοῦ· καὶ ἐπετέλεσεν πρῶτος ἱππικὸν ἀγῶνα ἐν τῇ πόλει Ῥώμῃ εἰς
ἑορτὴν τοῦ Ἡλίου καὶ τῶν ὑπ' αὐτὸν τεσσάρων στοιχείων, του-
τέστιν τῆς γῆς καὶ τῆς θαλάσσης καὶ τοῦ πυρὸς καὶ ἀέρος, λο-
γισάμενος ὅτι διὰ τοῦτο εὐτυχῶς φέρονται οἱ τῶν Περσῶν βασι-
λεῖς εἰς τοὺς πολέμους, ὡς τιμῶντες τὰ τέσσαρα ταῦτα στοιχεῖα
ἐν τῇ Ῥώμῃ γὰρ οὐκ ἐτίμων αὐτὰ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα οὐδὲ ἐν
μιᾷ ἑορτῇ. ὁ δὲ τῆς Πισαίων χώρας βασιλεὺς Οἰνόμαος ἀγῶνα
ἐπετέλει ἐπὶ τὰ Εὐρώπεια μέρη μηνὶ δύστρῳ τῷ καὶ μαρτίῳ κεʹ
τῷ Ἡλίῳ Τιτᾶνι ὡς ὑψουμένῳ, ἀγωνιζομένης, φησίν, γῆς καὶ
θαλάσσης, τουτέστιν Δημήτρας καὶ Ποσειδῶνος, καὶ τῶν ὑπο-
κειμένων στοιχείων τῷ Ἡλίῳ. καὶ ἐβάλλετο κλῆρος μετὰ τοῦ
αὐτοῦ Οἰνομάου βασιλέως καὶ τοῦ ἐρχομένου ἀπὸ οἱασδήποτε χώ-
ρας καταγωνίσασθαι αὐτοῦ· καὶ ὅτε μὲν ὁ κλῆρος ἐκάλει τὸν
Οἰνόμαον ἀγωνίσασθαι ὑπὲρ τοῦ Ποσειδῶνος, ἐφόρει σχῆμα ἱμά-
τιον κυανόν, ὅ ἐστι τῶν ὑδάτων· καὶ ὁ ἀνταγωνιζόμενος κατ'
αὐτοῦ ἐφόρει τὸ χλοῶδες σχῆμα, ὅ ἐστιν τῆς γῆς. καὶ πάλιν εἰ
ἤνεγκεν ὁ κλῆρος τῷ Οἰνομάῳ φορέσαι τὸ τῆς Δημήτρας σχῆμα,
 161

ἐφόρει τὸ χλοῶδες σχῆμα, καὶ ὁ ἀνταγωνιζόμενος αὐτοῦ ἐφόρει

τὸ σχῆμα τοῦ Ποσειδῶνος, ὅ ἐστιν τῶν ὑδάτων. τὸ κυανόν.

Timotheus Gramm., Excerpta ex libris de animalibus (e cod. Paris. gr.

2422) Τμ. 9, γρ. 3

καταψύξῃ ὁ ἀήρ.
κεφ. ηʹ. περὶ ὕστριγγος. ὅτι ἡ ὕστριγξ μέγεθος λύκου
ἔχει κατὰ τὸ ἔλαττον.
ὅτι ἐν τῷ νώτῳ ἔχει ἀντὶ τριχῶν ὡς σκώλους τινὰς καὶ
ἀκάνθας μεγάλας, ἀφ' ὧν αἱ γυναῖκες χρυσώσασαι ποιοῦσι
περόνας εἰς τοὺς ἑαυτῶν πλοκάμους.
ὅτι ταύτας τοξεύει φεύγουσα καὶ ἄνδρα καὶ κύνα πολ-
λάκις θηρευτικὸν ἀναιρεῖ.
κεφ. θʹ. περὶ τίγρεως ἐν ταὐτῷ καὶ γρυπός. ὅτι ἐν
τῷ πολέμῳ τῷ κατὰ Κρόνον καὶ Δία ἀπὸ τοῦ αἵματος τῶν
Τιτάνων θηρία ἐγένοντο ἐν πάσῃ τῇ γῇ.
ὅτι τῶν Αἰθιόπων τὰ θηρία μείζονα καὶ φοβερώτατα
τυγχάνει. ὧν ἐστὶ καὶ ἡ τίγρις, ἥτις συλλαμβάνουσα τίκτει
ἐξ ἀνέμου.
ὅτι δυσχερῶς ζῶσά ποτε συλλαμβάνεται ἢ ἡμεροῦται,
σφόδρα ταχυτάτη οὖσα ὡς ἐξ ἀνέμου γεννωμένη.
ὅτι τοὺς σκύμνους αὐτῆς ἀπούσης ἁρπάζοντες οἱ θη-
ρευταὶ βάλλουσιν ἐν ὑαλίνοις ἀγγείοις, καὶ ὅταν καταληφ-
θῶσιν ὑπὸ τῆς μητρὸς ταχυτάτης οὔσης, ῥίπτουσιν ἀγγεῖον
ἕν, καὶ περὶ τοῦτο αὐτῆς ἀπησχολημένης καὶ ὑπὸ τῆς τοῦ
τέκνου ἐν τῷ ὑελίῳ μορφῆς ἀπατωμένης οἱ ἱππεῖς τὴν

Joannes Laurentius Lydus Hist., De mensibus βιβ. 4, τμ. 51, γρ. 8

Ἡ πρὸ δεκαεπτὰ Καλενδῶν Ἀπριλίων ἄπρα-

κτος. ἐν ταύτῃ τῇ ἡμέρᾳ Εὔδοξος τοὺς ἰχθύας ἀνί-
σχειν καὶ βορρᾶν πνεῖν παραδίδωσιν.
Λίβερ παρὰ Ῥωμαίοις ὁ Διόνυσος οἱονεὶ ἐλεύ-
θερος, τουτέστιν Ἥλιος. μυστήρια ἀπὸ τῆς στερήσεως
τοῦ μύσους ἀντὶ τοῦ ἁγιωσύνης. Διόνυσος, δι' ὃν ἡ
νύσσα – ὁ καμπτήρ – καὶ ἡ περικύκλησις τοῦ χρό-
νου. Τέρπανδρός γε μὴν ὁ Λέσβιος Νύσσαν λέγει τε-
τιθηνηκέναι τὸν Διόνυσον τὸν ὑπό τινων Σαβάζιον
ὀνομαζόμενον, ἐκ Διὸς καὶ Περσεφόνης γενόμενον, εἶτα
ὑπὸ τῶν Τιτάνων σπαραχθέντα. φέρεται δὲ καί τις
μῦθος περὶ αὐτοῦ κατὰ τὸν Ἀπολλόδωρον, ὡς εἴη γε-
 162

γονὼς ἐκ Διὸς καὶ Γῆς, τῆς δὲ Γῆς Θεμέλης προσα-

γορευομένης διὰ τὸ εἰς αὐτὴν πάντα καταθεμελιοῦ-
σθαι, ἣν κατὰ συναλλαγὴν ἑνὸς στοιχείου, τοῦ σ, Σε-
μέλην οἱ ποιηταὶ προσηγορεύκασι. κατὰ δὲ τοὺς ποιη-
τὰς Διόνυσοι πέντε· πρῶτος Διὸς καὶ Λυσιθέας, δεύ-
τερος ὁ Νείλου, ὁ καὶ βασιλεύσας Λιβύης καὶ Αἰθιο-
πίας καὶ Ἀραβίας· τρίτος Καβείρου παῖς, ὅστις τῆς
Ἀσίας ἐβασίλευσε, ἀφ' οὗ ἡ Καβειρικὴ τελετή· τέ-
ταρτος ὁ Διὸς καὶ Σεμέλης, ᾧ τὰ Ὀρφέως μυστήρια

Joannes Laurentius Lydus Hist., De mensibus

βιβ. 4, τμ. 154, γρ. 38

φησι Φύλαρχος ἐν τῇ ἑπτακαιδεκάτῃ καὶ Μένανδρος

γε τῇ πρώτῃ, οὔτε γυνὴ οὔτε κύων οὔτε μυῖα
εἰσῄει. τοιαῦτα μὲν οὖν τοῖς ἔξωθεν εἴρηται· ὁ
δὲ ἱερὸς λόγος – αὐτοῖς γὰρ τοῖς τοῦ μεγάλου
Πρόκλου χρησόμεθα ῥήμασι – πρὸς λέξιν οὕ-
τως λέγει· ‘ὁ δὲ δὴ Κρόνος τέταρτος ὢν καὶ βίᾳ
δέχεται τὸ τοῦ πατρὸς σκῆπτρον καὶ παραδίδωσι τῷ
παιδὶ βιασθείς, κατὰ τὸ τοῦ μύθου πρόσχημα· τὸ
δὲ αἴτιον τῆς τοιαύτης διασκευῆς οἱ μυθικοὶ δοκοῦ-
σιν ἀπὸ τῆς ἰδιότητος τοῦ θεοῦ λαβεῖν· ἐπειδὴ γὰρ
τῆς Τιτανικῆς ἡγεῖται διακοσμήσεως παρὰ τὸ δι-
αιρετικὸν καὶ τῶν νοερῶν τὸ ἀκρότατον, ἐν οἷς ἑτε-
ρότης ἐξέλαμψε· διὰ δὲ ταῦτα καὶ λαμβάνειν αὐτόν
φασι καὶ διδόναι τὴν βασιλείαν, οἷον μαχητικῶς καὶ
βιαίως τὴν δύναμιν τὴν ἐρίζουσαν τὰ δεύτερα τοῖς
πρώτοις ἐπάγειν. δυσμενὲς γὰρ ὄντως ἐστὶ καὶ
δυσκοινώνητον τὸ τῆς ἑτερότητος γένος, ὡς ὁ
Πλάτωνος λόγος· ὅθεν δὴ καὶ διακρίνειν λέγεται ἑαυ-
τὸν ὁ υἱὸς τοῦ πατρός, καὶ καταλαμβάνειν αὖθις
τὴν ἀρχὴν ὁ υἱὸς, τὴν πρὸς ἑκάτερον ὁμόνοιαν
διὰ τὴν ἰδιότητα τὴν Τιτανικὴν καταβιασάμενος.’

Joannes Laurentius Lydus Hist., De mensibus βιβ. 4, τμ. 154, γρ. 48

τῆς Τιτανικῆς ἡγεῖται διακοσμήσεως παρὰ τὸ δι-

αιρετικὸν καὶ τῶν νοερῶν τὸ ἀκρότατον, ἐν οἷς ἑτε-
ρότης ἐξέλαμψε· διὰ δὲ ταῦτα καὶ λαμβάνειν αὐτόν
φασι καὶ διδόναι τὴν βασιλείαν, οἷον μαχητικῶς καὶ
 163

βιαίως τὴν δύναμιν τὴν ἐρίζουσαν τὰ δεύτερα τοῖς

πρώτοις ἐπάγειν. δυσμενὲς γὰρ ὄντως ἐστὶ καὶ
δυσκοινώνητον τὸ τῆς ἑτερότητος γένος, ὡς ὁ
Πλάτωνος λόγος· ὅθεν δὴ καὶ διακρίνειν λέγεται ἑαυ-
τὸν ὁ υἱὸς τοῦ πατρός, καὶ καταλαμβάνειν αὖθις
τὴν ἀρχὴν ὁ υἱὸς, τὴν πρὸς ἑκάτερον ὁμόνοιαν
διὰ τὴν ἰδιότητα τὴν Τιτανικὴν καταβιασάμενος.’
τοιαῦτα μὲν καὶ αὐτὸς ἐπὶ τῆς τῶν ἱερῶν μύ-
θων ἀναπτύξεως. κατὰ δὲ τὴν νεομηνίαν τοῦ μη-
νὸς ἀπέχοντες κράμβης ηὔχοντο Ποσειδῶνι καὶ
Ἀφροδίτῃ καὶ Ἀμφιτρίτῃ, προσέτι δὲ αἱ δυνάμεις
τῷ Κρόνῳ ὑπὲρ τοῦ ἐσομένου χειμῶνος· ὁμοίως δὲ
καὶ Τύχῃ ἐφόρῳ, Σωφροσύνῃ καὶ Ἔρωτι, ὃν οἱ μυθι-
κοὶ Ζεφύρου τοῦ Γίγαντος εἶναι παῖδα ἀξιοῦσιν, ὥς
φησιν Εὔρυτος ὁ Λακεδαιμόνιος ὁ μελοποιός· ἄρ-
χεται δὲ οὕτως· ‘ἀγαλμοειδὲς Ἔρως’· ὁ δὲ Πλάτων
ἐν συμποσίῳ φησὶν τοῖς τῆς Ἀφροδίτης γενεθλίοις

Manetho Astrol., Apotelesmatica βιβ. 2, γρ. 396

ῥέζει, καὶ μύθοις ἀγαθοὺς ἔργοις τε φερίστους. –

Ἠέλιος δ' αὐτὸς μὲν ὑπὲρ χαροποῖο Λέοντος
εὐκλέας ἐν βιότῳ καὶ ὑπείροχον εὖχος ἔχοντας
ῥέζει· κέντρου δ' αὖτε τυχὼν βασιλῆας ἔτευξεν,
ἢν ἐσθλῶν κοσμῆται ὑπ' ἄστρων μαρτυρίῃσιν.
ὣς δ' αὕτως καὶ Μήνη ἑὸν δόμον ἀμφιβεβῶσα
πρήξιας ἀνθρώπων ἀγαθὰς καὶ κῦδος ὀπάζει·
ἢν δὲ μεσουρανέῃ νυκτός, βασιλῆας ἔθηκεν.
οἱ δ' ἄρ' ἀμειβόμενοι ζῶ' ἀλλήλων κατὰ κύκλον,
ζώοις δ' ἐμβεβαῶτες ἐπ' ἀλλήλων κατὰ κύκλον,
Μήνῃ μὲν Τιτάν, Μήνη δὲ γέγηθε Λέοντι.
τοῖα μὲν ἀλλήλων οἴκοις ὁρίοις τε παρόντες
τεύχουσ' ἄλλα τε πολλὰ πολυτλήτοις μερόπεσσιν.
Αὐτὰρ ἀληθείην πᾶσαν βροτέου βιότοιο
σύγκρασις διέκριν', ἐπιμαρτυρίαι τε φαεινῶν
ἄστρων ἀλλήλοις χώροις θ', ὑπὲρ ὧν γεγάασιν·
ὅσσα δ' ἅμ' Ἠελίῳ δρῶσιν παρεόντες, ἀείσω.
πάντες μὲν χαίρουσιν ἐπ' ἀντολίῃσιν ἐόντες,
ὡς ἐν ἑοῖσιν ἕκαστος ἀγαλλόμενος βασιλείοις·
καί ῥά τ' ἐπ' ἀντολίης μὲν ἰόντες ἅτ' ἐς νεότητα,
θνητοῖς πάντα τελοῦσιν ἄγαν κρατεροὶ παρεόντες·

Manetho Astrol., Apotelesmatica βιβ. 3, γρ. 107

 164

ἤτοι γὰρ σοφίης βίοτον καλάμοιό τε γραπτῶν

πρῆξιν ἔδωκ', ἢ παισὶν ὑφηγητῆρας ἔφηνεν
παιδείης, τοὺς δ' αὖτε τραπέζης ἀργυραμοιβοῦ
εἷσεν ὕπερ, πολέσιν δὲ τέχνας ἡρμόσσατο χειρός.
ἢν δ' ὑπόγειος ἔῃ, πινυτὸν νόον ἐξετέλεσσεν,
θῆκεν καὶ σοφίης δεδαηκότας, ἐν βιότῳ δὲ
αἰὲν ὑπ' ἀλλήκτῃσι μεληδόσι μητιόωντας.
δύνων δ' ἐν μύθοισι καὶ ἐν πραπίδεσσιν ἀρίστους,
καὶ πλούτῳ γηθεῦντας ἀεὶ φήμαις τ' ἀγαθῇσιν.
εὖτ' ἂν δ' ὠκεανοῖο λελουμένος ἀντέλλῃσιν
Τιτάν, ἐν δ' ὥρῃ κείνῃ βροτὸς ἐς φάος ἔλθῃ,
πατρὸς ἀριγνώτου γεγαὼς τότε φύσεται ἀνὴρ,
τιμήεις δέ τ' ἄγαν καὶ ὑπείροχός ἐστ' ἐνὶ πάτρῃ,
πλούτῳ καὶ κτεάτεσσιν ὑπέρτατος ἐν μερόπεσσιν·
πολλάκι καὶ βασιλῆες ἐν ὥρῃ τῇδ' ἐγένοντο.
δύνων δ' Ἠέλιος λαμπροὺς βιότῳ καὶ ἐπόλβους
τεύχει, καὶ πραπίδων μάλ' ἀριφραδέων ἐπινοίῃ.
Τιτὰν δ' ἐν γενέθλῃ μέσον οὐρανὸν ἀμφιπολεύων,
ἢν μὲν ὑπ' ἀκτίνεσσ' ἀγαθῶν καὶ μαρτυρίῃσιν
κοσμῆται, μεγάλους τε καὶ εὐκλέα ἔργα τελοῦντας,
φαύλῃσιν δ' αὐγαῖς ὀλοῶν βεβολημένος ἄστρων

Manetho Astrol., Apotelesmatica βιβ. 3, γρ. 221

δεινὸν σχῆμα τέτυκται, ἐπεὶ βιότῳ μὲν ἀνίας,

ἐν δ' ἀγορῇ κρίσιας, θωήν θ' ἅμα νείκεσι πολλοῖς
ἴσχουσι γραπτῶν ἕνεκεν· Μήνην δ' ἐσορῶντες
καὶ δὲ καὶ Ἠέλιον μερόπων τεύχουσι φονῆας,
αἰεὶ δ' ἔκπτωσιν βιότου τεύχουσι πρὸς οἴκους.
– – – – – –
ταῦτα δὲ καὶ δοιοῖς ἑτέροις τεύχουσιν ἐόντες
ἀστέρες ἐν κέντροισιν, ὅσ' αὐτίκα δὴ κατέλεξα.
ὅσσα δὲ καὶ βασιλῆες ἀγακλειτοὶ τελέουσιν
Ἠέλιος Μήνη τε, τάδ' αὐτίκα νῦν καταλέξω.
ἢν ἀνίῃ περάτης Τιτάν, δύνῃ δὲ Σελήνη,
ἢ ὁ μὲν ὕψι μέσον τέμνῃ πόλον, ἡ δ' ὑπόγειον
κέντρον ἔχῃ, μάλα φῶτας ἀριγνώτους καὶ ἀγητοὺς
ῥέζουσιν, ποτὲ δ' αὖ μεγάλους βασιλῆας ἔτευξαν,
ἠὲ πάτρης προὔχοντας, ἢ ἐν δήμοισιν ἀρίστους.
ὣς δὲ καὶ ἢν τάδε κέντρα μεταλλάξαντες ἔχωσιν.
Ἤδη καὶ σύγκρασιν ἀείσω μαρτυρίας τε,
 165

ἠδ' ὅσ' ἐπαντέλλοντες ἢ ἀλλήλους ὁρόωντες

ἀστέρες ἔρδουσιν· τὰ γὰρ ἀτρεκίην μάλα φαίνει.
πάντα μὲν οὖν οὐκ ἄν τις ἑῷ φράσσαιτ' ἐνὶ θυμῷ,
οὐδ' ἐνέποι·

Manetho Astrol., Apotelesmatica βιβ. 3, γρ. 406

δηθάκι καὶ σπορίμης αἰδοῦς ἀπὸ μήδε' ἔκειραν.

τὼς μὲν ἄρ' αἰνὰ πέλει φύσιος βροτέης κατέναντα
φῶτ' ἐνὶ δεικήλοισιν ἑὸν δρόμον ἐξανύοντα.
Ἀλλ' ἐπεὶ οὖν μοι θυμὸς ἐνὶ προτέροισιν ἀεῖσαι
μήσατ' ἀναγκαῖον χρεῖος, σάφα νῦν καταλέξω,
ὁππόθεν ἐν γενέθλῃσι χρεὼν ζωῆς χρόνου ἀρχὴν
ἀνθρώποις φράζεσθ' ἠδ' ἔμπαλιν, ὁππόθι λήγει.
οὐ μὲν δὴ πάντεσσιν ὁμῶς μερόπεσσιν ἔοικεν
οἴης ἐκ χώρης ἐτέων λάζυσθαι ἀριθμόν·
ἄλλη γάρ' θ' ἑτέρῃ γενέθλῃ ἄφεσις συνάρηρεν.
ὅσσοις μὲν Τιτὰν ἠοῖ ἔνι γεινομένοισιν
κέντρῳ ἐπεμβεβαὼς ἰνδάλλεται, ἐξ ἄρα κείνου
μοίρης ἄρχεσθαι βιότου χρόνον ἐξαριθμοῦντας·
νυκτερινῇ γενέθλῃ δὲ Σεληναίης ἀπὸ μοίρης.
ὁππότε δ' ἂν κέντρων ἐκτὸς δύο φῶτ' ἀποκλινθῇ,
ἠδ' ἄρ' ἐπὶ μοίρῃσι κατωφερέεσσι πόλοιο
νίσσηται προθέοντα, τότ' ἀστέρος ἄρχεο κείνου,
ὅς ῥά τε δεσπόζει γενέθλης, μέγα τε κράτος ἴσχει.
εἰ δ' ἄρα κἀκεῖνον λεύσσοις κλινθέντ' ἀπὸ κέντρου,
ἐξ ὥρης τότ' ἔπειτα χρόνων ἄφεσιν σύ γε φράζου.
ζωῆς δ' αὖτ' ἀρχὴν εὖτ' ἂν διζήμενος εὕρῃς,

Manetho Astrol., Apotelesmatica βιβ. 6, γρ. 200

ἤτοι γάρ τ' αὐτοὶ τόθ' ὁμεύνους ἥρπασαν ἄλλων,

ἢ κείνων ἀλόχους ἕτεροι βίῃ εἴρυσαν αὐτῶν.
αἰπυτάτῳ δ' ἐπὶ κέντρῳ ἐϋστέφανος Κυθέρεια
Τιτῆνος μέτα δερκομένη πατέρων ὀλοῇσιν
παλλακίσιν συνέμιξ' ἢ μητρυιῇσιν ἑῇσιν.
εἰ δέ κ' Ἄρης τούτοισιν ὁμοῦ πέλῃ, ἄχρι γάμοιο
ζευχθέντες κείνῃσιν ἄφνω πάλιν αὐτοὶ ἔλειφθεν.
Ἄρης δ' ἡνίκα μέσσον ἀν' οὐρανὸν ἀμφιπολεύῃ,
ὡρονόμον δ' ἐπέχῃ Φαέθων, Τιτὰν δέ τε δύνῃ,
τῆμος ἄρ' ἁρπαγίμους νύμφας ἐς δώματ' ἄγονται.
 166

εἰ δὲ μεσουράνιον μὲν ἔχῃ Μήνη βλοσυρῶπις,

Κύπρις δ' αὖθ' ὑπόγειον ἴσαις μοίραις βεβαυῖα,
αὐτοκασιγνήτων σφετέρων συνέασιν ὁμεύνοις.
ἀνδρὸς γεινομένου δ' ὁπότ' ἂν Τιτάν τε καὶ Ἄρης
καὶ Κύπρις Στίλβων τε μίαν κατ' ἀταρπὸν ἴωσιν,
εἵνεκα κλεπτοσύνης εὐνῆς λαθρίης τε κυθήρης
ἐν συνοχῇσι γένονθ', οἱ δ' αὖ καὶ δεσμὸν ἔτλησαν,
αὐτοί τε μάχλοι τε καὶ ἐς φιλότητ' ἀκόρεστοι,
ἔκ τ' ἀλόχων λώβας τε καὶ ὕβριας αἰὲν ἔχοντες,

Manetho Astrol., Apotelesmatica βιβ. 6, γρ. 247

ὣς δ' αὕτως κατόπισθε μεσουρανίῳ δεικήλῳ

ἠέ θ' ὑποχθονίῳ Φαίνων καὶ Ἄρης ἐπιόντες
δυστεκνίην ἢ πάμπαν ἀπαιδίην ἐπέκλωσαν.
ἀλλ' Ἄρης σὺν Μήνῃ ἰδ' Ἀφρογενεῖ πάλι φαίνων
δῶκε τέκνων γενεήν· Ἑρμῇ δ' ἅμα νόσφισε παίδων.
ἢν δὲ Κύπρις μὲν ἔῃ ζώῳ Κρόνου, αὐτὰρ ὅγ' οἴκῳ
ἔμπαλι Κυπρογενοῦς, παίδων γενεὴν τότ' ἀφαιρεῖ.
εἰ δ' ἔτι καὶ Πυρόεις Παφίην ἀκτῖσιν ὁρῴη,
ὠμοτόκοις ὠδῖσι γονὴν ἔρραισαν ἅπασαν.
εἰ δὲ μεσουρανίῳ ζώῳ κενεῷ γεγαῶτι
Τιτὰν καὶ Πυρόεις ἄμφω κατόπισθεν ἕπωνται,
χῆρον ἀεὶ τεύχουσι δόμον γλυκερῶν ἀπὸ τέκνων.
ὅσσαι δὲ Στίλβοντι καὶ Ἠελίῳ ἅμα Μήνην
ἐν ζώῳ ἴσχουσι μεσουρανέοντι δισώμῳ,
νηδύος εἴσω σπέρμα γονῆς διδύμοιο λάβοντο.
εἰ δὲ δυσὶν σελάεσσιν ὁμοῦ πάλιν ἀστέρες εἶεν
καλοί, ἰδ' ἐν ζώοις δισσοῖς παρεόντες ὁρῷντο,
καὶ δὲ καὶ ὡρονόμος ζώῳ φαίνοιτο δισώμῳ,
τῆμος ἀδελφειοὶ παιδὸς δίδυμοι προγένοντο.
εἰ δὲ πολυσπέρμοισιν ὁμοῦ ζώοισιν ἐπεῖεν
ἀστέρες ἐσθλοδόται, παίδων πληθὺν χαρίσαντο.

Manetho Astrol., Apotelesmatica βιβ. 6, γρ. 600

ζωροπότας, κώμοισι γεγηθότας, ἔν τε μέθῃσιν

ὃν βίοτον τελέοντας, ἐπ' ἀλλοτρίαις δὲ γυναιξὶν
κρυπταδίαις τ' εὐνῇσι μεμηνότας ἄνδρας ἔτευξαν
εἰ δὲ Κρόνος τοῖσιν μάρτυς πέλοι, αἴσχεσιν αἰνοῖς
ἀμφέβαλεν· τοῖσιν γὰρ ἅδεν κύπρις στομάτεσσιν.
εὖτ' ἂν δ' Ἠελίῳ συνίῃ κερόεσσα Σελήνη
ἀμφοτέρων μέσσοιο φαεινομένου Πυρόεντος,
 167

τοῖσι δ' ὁμοῦ βεβαῶσι Κρόνος τετράγωνος ὁρῆται,

τῆμος ἐνὶ στέρνοισι χολὴ ζείουσα μέλαινα
ἀνθρώποις παρέπλαγξε νόον, λύσσαν τ' ἐπορίνει.
δύνοντες Τιτὰν δὲ καὶ ὦκα θέουσα Σελήνη

Manetho Astrol., Apotelesmatica βιβ. 4, γρ. 14

ζωιδίων τε πόλοιο περίδρομον, ὃς κατὰ Γαῖαν

αἰθερίην τε κέλευθον ἐν ἡμιτμῆτι πορείῃ
πλαγκτὰ διχαζόμενος διέπει θεομήστορα κόσμον
ἐξ ἠοῦς ἐπὶ νύκτα καὶ ἀντολίης ἐπὶ δυσμάς.
ταῦτα γὰρ ἐξ ἱερῶν ἀδύτων φύσις αἰθερόπλαγκτος
ὀρθὰ τεκμαιρομένοισι διώρισεν ἀνδράσιν ἄστρα,
οἷς πλαγκτὴ κόσμοιο βροτοκλώστειρα χορείη
δόγματος ἐξ ἱεροῖο σαφῆ πρὸς ἔλεγχον ἰοῦσα,

ἐξ οὗ μὲν καὶ ἐς οἷον ἀμείβεται εἶδος ἕκαστον.

Πρῶτα μὲν οὖν Τιτὰν παντὸς Κρόνος αἰθέρος ἄρχει,
ἀστήρ, ὃν Φαίνοντα θεοὶ μέροπές τε καλοῦσιν·
οὗτος, ἐπὴν οἰκεῖα φανῇ κατὰ δώμαθ' ἑαυτοῦ
γεινομένοις θνητοῖσιν ἐπίσκοπον εἰς βίου ὥρην,
εὐκτεάνους δείκνυσι καὶ ὄλβου πλείονος ἄρχειν,
εὐτυχέας ζωῇ τε καὶ εἰς τέλος αἰὲν ἀμόχθους·
ἔστι δ' ἐν οἰκείοισι τεταγμένα ταῦτα Κρόνοιο
ζωίδι', οἷστε φανεὶς τεύχει πολυχρήμονας ἄνδρας·

Manetho Astrol., Apotelesmatica βιβ. 1, γρ. 281

εἰ δὲ Κρόνῳ καὶ Ἄρηι συνῇ κερόεσσα Σελήνη,

μοίρης ἐντὸς ἐοῦσα, συνάπτῃ δ' αὐτίκα τοῖσδε,
ἐντὸς ἔχει κακίην Ἄρεός τ' ἠδὲ Κρόνου αἰνήν,
αἰνός τ' ἀνθρώπων ἔσεται βίος ἠδ' ἐλεεινός,
καὶ πενίη καὶ μοῖρα κακή· καὶ λάτρια ἔργα
πείσονται, βίοτόν τε ῥοπῇ λείψουσι πρόμοιροι.
Ἡνίκα δ' ἡ Κερόεσσα μέσον πόλον ἀμφιβεβῶσα
νυκτερινοῦ θέματος κατὰ μοῖραν ἰοῦσα φαανθῇ,
Ἠέλιος τ' ἐπίκεντρος ἐν ἀρσενικοῖσι τόποισιν,
γεννῶσιν βασιλῆα, θεὸν βροτὸν ἀνθρώποισιν.
Ἑρμείας δὲ μεσουρανέων, Τιτὰν δὲ σὺν αὐτῷ
αὐτή θ' ἡ Κερόεσσα καθ' ὡρονόμοιο τυχοῦσα
ἡμερινοῦ θέματος, βασιληίδος ἐστὶ γενέθλη.
 168

ταῦτα δέ τοι τελέουσιν, ἐπὴν ἐπίκεντροι ἔωσιν,

μηδένα τῶν ὀλοῶν κατεναντίον ἐχθρὸν ἔχοντες.
Ἢν δ' ἐπὶ μαρτυρίην Ἄρεως ἐλθοῦσ' Ἀφροδίτη
ὄμμα βάλῃ πανταυγὲς ἐν ἡμερινῇσι λοχείαις,
ἐκ πυρὸς αὐχήσουσι τέχνας μέλανός τε σιδήρου
ἄκμοσι ῥαιστοτύποις μεμελημένοι ἠδὲ καμίνῳ.
Ἑρμῆς δ' οἰκείοις ὁπότ' ἂν κατὰ κύκλα φαανθῇ,

Menander Rhet., Περὶ ἐπιδεικτικῶν Spengel σελ. 438, γρ. 31

χυμένων καὶ φερομένων τὴν ἄτακτον ἐκείνην καὶ

†ἀμειγῆ† φοράν, σὲ ἐκ τῶν οὐρανίων ἀψίδων ἐκλάμ-
ψαντα σκεδάσαι μὲν τὸ χάος ἐκεῖνο, ἀπολέσαι δὲ τὸν
ζόφον, τάξιν δ' ἐπιθεῖναι τοῖς ἅπασιν. ἀλλὰ ταῦτα
μὲν σοφῶν παισὶ φιλοσοφεῖν παραλείπω, ἣν δὲ ἀκήκοα
μυθολογούντων γένεσιν, ταύτην καὶ δὴ πειράσομαι
λέγειν· πάντως δὲ οὐδὲ οὗτος ἀπὸ τρόπου σοι ὁ λόγος,
ὃς κεκρυμμένην εἶχεν ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀληθεστέραν γνῶ-
σιν. εἶτα ἐρεῖς κεφάλαιον μετὰ τὸν ὕμνον δεύτερον
τὸ γένος, ἄρξῃ δὲ ἐκεῖθεν· Ζεὺς ἐπειδὴ κατέλυσε
τοὺς Τιτᾶνας ἀρχὴν ἄνομον καὶ ἀκόλαστον ἄρχοντας,
μᾶλλον δὲ ὥσπερ βίαιον τυραννίδα διέποντας, καὶ
Ταρτάρου μυχοῖς παραδέδωκεν, τότε γένεσιν παίδων
δημιουργεῖν ἐνενόησεν, μεθ' ὧν τὰ πάντα ἄριστα
καταστήσειν ἔμελλεν, καὶ μίαν τῶν Τιτανίδων νύμφην ἐξελόμενος,
ἐπειδὴ τοὺς πρὸς Ἥραν θεσμοὺς
†ἑτέροις τόκοις† ἐφύλαττεν, ἐδημιούργει μετ' ἐκείνης
τὸν τόκον· κάλλει μὲν γὰρ καὶ ὥρᾳ σώματος διέφερεν,
ἔπρεπε δὲ γενέσθαι μητέρα Ἀπόλλωνος καὶ Ἀρτέμιδος.
καταλαμβάνει δὲ τὴν Δῆλον μέλλουσα τίκτειν ἡδέως,
οἱ δέ φασι τὴν Λυκίαν. καὶ λέγουσι μὲν οἱ τὴν Δῆλον

Joannes Pediasimus Philol., Rhet., Scholia in Hesiodi scutum (scholia

paraphrastica Pediasimi et exegesis Joannis Tzetzae)
Σελ. 625, γρ. 26

ἀνδρειοτάτῳ ὄντι. Ὧν, τῶν ἐναντιουμένων δηλαδὴ τῷ Ἡρα-

κλεῖ, αἱ ψυχαὶ μὲν εἰς τὸν ᾅδην περαιοῦνται, τὰ ὀστᾶ δὲ αὐ-
τῶν, σαπέντων τῶν δερμάτων, κἀκεῖνα σήπεται ἐν τῇ γῇ ἕνε-
κεν τοῦ ἡλίου τοῦ ξηραντικοῦ. Παναίολον, ἤγουν ποικίλον.
Λέγεται δὲ αἰόλον τὸ ποικίλον, ἀπὸ Αἰόλου τινὸς γραφομένου
τῷ ποιητῇ, ποικίλου τὴν φρόνησιν, καὶ ἀπαρομίλου τὴν σύνε-
σιν. Τίτανος, ἡ ἄσβεστος· ἐνταῦθα δὲ τὸν γύψον λέγει, ὃν
 169

καλοῦμεν σκίῤῥον. Ἐλέφας ἐνταῦθα, καὶ παρὰ τῷ ποιητῇ,

τὸ τοῦ ἐλέφαντος ὀστοῦν λέγεται. Ἤλεκτρος καταχρηστικῶς
ἐνταῦθα ὁ χρυσολαμπὴς χαλκὸς, διὰ τὸ λαμπρόν. Di.
142 ΚΥΚΛΩι ΤΙΤΑΝωι. Τινὲς μὲν γύψον μετὰ λευ-
κοῦ ὠοῦ. Ἐπάνω δὲ τοῦ γύψον, ἤλεκτρος ἦν καὶ χρυσὸς ἡ
λεγομένη μαρμάρῳ καὶ κονίᾳ. Tz.
143 ΗΛΗΛΑΝΤΟ. Κανόνισον· ἐλάω, ἐλῶ, τὸ ἐλαύνω·
ὁ μέλλων ἐλάσω, ὁ παρακείμενος ἤλακα, ὁ παθητικὸς ἤλαμαι,
ὁ ὑπερσυντέλικος ἠλάμην, τὸ τρίτον τῶν πληθυντικῶν ἤλαντο,
καὶ Ἀττικῶς ἠλήλαντο, καὶ ὤφειλεν εἶναι ἐλήλαντο, ἀλλὰ τὰ
Ἀττικὰ τὰ ἀπὸ βραχέος ἀρχόμενα ἐν τῷ παρακειμένῳ, χρονικῶς
μεγεθύνονται ἐν τῷ ὑπερσυντελίκῳ. Δράκων, ἀπὸ τοῦ δέρκω
ἔδαρκον, δάρκων καὶ δράκων. Ὥσπερ ἀρνὸς ἀρνειὸς, οὕτω
καὶ φατὸς φατειός

Martyrium Ignatii, Martyrium Ignatii Antiocheni (martyrium

Romanum) τμ. 3, τμ. 7, γρ. 4

Τραϊανὸς εἶπεν· Καὶ πόσοι εἰσὶν

θάνατοι; Ἰγνάτιος εἶπεν· Δύο, ὁ μὲν πρόσκαιρος, ὁ δὲ αἰώνιος·
οὕτω δὲ καὶ ζωαὶ δύο, ἡ μὲν ὀλιγοχρόνιος, ἡ δὲ αἰώνιος.
Τρα-
ϊανὸς εἶπεν· Θῦσον τοῖς θεοῖς καὶ τὰς τιμωρίας ἔκκλινον· οὐ γὰρ
εἶ σὺ τῆς γερουσίας ἀμείνων.
Ἰγνάτιος εἶπεν· Ποίοις θεοῖς
θέλεις θύσω, τῷ δεκατρεῖς μῆνας διὰ μοιχείαν ἐν πίθῳ καθ-
ειρχθέντι, ἢ τῷ πεπεδημένῳ τὰς βάσεις χαλκεῖ, ἢ τῷ ἀστοχήσαντι
τῆς μαντικῆς καὶ ὑπὸ γυναικὸς νικηθέντι, ἢ τῷ ὑπὸ Τιτάνων δια-
σπωμένῳ ἀνδρογύνῳ, ἢ τοῖς τὰ Ἰλίου οἰκοδομήσασι τείχη καὶ τὸν
μισθὸν ἀποστερηθεῖσιν, ἢ ταῖς τὰ ἀνδρῶν ἔργα μιμουμέναις, τὰ
δὲ τῶν γυναικῶν ἐκλαθομέναις;
αἰδοῦμαι λέγειν θεοὺς γόη-
τας καὶ φθορεῖς παίδων καὶ μοιχοὺς εἰς ἀετὸν καὶ ταῦρον καὶ
χρυσὸν καὶ κύκνον καὶ δράκοντα, ὡς ὑμεῖς λέγετε, μεταβαλλομέ-
νους, οὐκ ἐπ' ἀγαθῷ τινι, ἀλλ' ἐπὶ διαλύσει ἀλλοτρίων γάμων, οὓς
ἐχρῆν βδελύττεσθαι, οὐχὶ δὲ καὶ προσκυνεῖν. τούτοις ὑμῶν εὔχον-
ται αἱ γυναῖκες, ἵνα τὴν σωφροσύνην φυλάξωσιν ὑμῖν.

[Musaeus] Phil., Fragmenta Fragment 1, γρ. 2

ΜΟΥΣΑΙΟΥ ΘΕΟΓΟΝΙΑΣ ΑΒΓ

 170

SCHOL. APOLL. Rhod. III 1179

ἐν δὲ τῆι γ Μουσαῖος Τιτανογραφίαι [?] λέγεται ὡς Κάδμος ἐκ τοῦ
Δελφικοῦ ἐπορεύετο προκαθηγουμένης αὐτῶι τῆς βοός.
– IV 156 ἐν τούτοις καὶ τοῖς ἐφεξῆς φησι τὴν Μήδειαν
ἐπιρραίνουσαν ἀρκεύθωι φάρμακον κομίσαι τὸν δράκοντα ἐπάιδου-
σαν ... ἡ δὲ ἄρκευθος δένδρον τι ἀκανθῶδες Ἀπόλλωνος ἴδιον
ὡς ἱστορεῖται ἐν γ τῶν εἰς Μουσαῖον ἀναφερομένων.
ARIST. hist. anim. Z 6, 563a 18 ὁ δ' ἀετὸς ὠιὰ μὲν τίκτει
τρία, ἐκλέπει δὲ τούτων τὰ δύο ὥσπερ ἔστι καὶ ἐν τοῖς Μουσαίου
λεγομένοις ἔπεσιν·
ὃς τρία μὲν τίκτει, δύο δ' ἐκλέπει, ἓν δ' ἀλεγίζει.

[Musaeus] Phil., Fragmenta Fragment 14, γρ. 3

τὴν κεφαλὴν ὑπὸ Ἡφαίστου διαιρεῖται, κατὰ δὲ τὸν Εὔμολπον ἢ τὸν

συνθέντα ταῦτα ποιητὴν ὑπὸ Παλαμάονος. SCHOL. PIND.
Ol. VII 66 ἐν τοῖς Μουσαίου Παλαμάων λέγεται πλῆξαι τοῦ Διὸς
τὴν κεφαλήν, ὅτε τὴν Ἀθηνᾶν ἐγέννα.
PHILOD. de piet. 97, 18 47 G. (Argos) ἐστὶ τέτταρας
ἔχων ὀφθαλμούς. Μουσαῖος δὲ τὸν Ἄργον φησὶ ‘τέτταρας
Αἰθίοπας’ καὶ ‘βασιλεῖς μερόπων’ ἐκ Κελαινοῦς γεννῆσαι
τῆς Ἄτλαντος.
– – 137, 5 61 G. ἐμ μέν τισιν ἐκ Νυκτὸς καὶ Ταρτά-
ρου λέγεται τὰ πάντα, ἐν δέ τισιν ἐξ Ἅιδου καὶ Αἰθέρος· ὁ δὲ τὴν
Τιτανομαχίαν γράψας ἐξ Αἰθέρος φησίν, Ἀκουσίλαος [8 B 1] δ' ἐκ
Χάους πρώτου τἆλλα· ἐν δὲ τοῖς ἀναφερομένοις εἰς Μουσαῖον γέ-
γραπται Τάρταρον πρῶτον καὶ Νύκτα. Vgl. 13, 16 80 G. ἐν δὲ
τῶι δευτέρωι τά τε εἰς Ὀρφέα καὶ Μου-
σαῖον ἀναφερόμενα ... πειρᾶται συνοικειοῦν ταῖς δόξαις αὐτῶν.
14, 18 81 κἀν τῶι δευτέρωι [Περὶ φύσεως] τὴν
Νύκτα θεάν φησιν εἶναι πρωτίστην.
SCHOL. APOLL. Rhod. III 1 ἐν δὲ τοῖς εἰς Μουσαῖον ἀνα-
φερομένοις δύο ἱστοροῦνται γενέσεις Μουσῶν, πρεσβυτέρων μὲν
κατὰ Κρόνον, νεωτέρων δὲ τῶν ἐκ Διὸς καὶ Μνημοσύνης.

Μιχαήλ Ψελλός Orationes panegyricae Oration 1, γρ. 141

ματίζοντα καὶ πρὸς τὸ τῆς οἰκονομίας εἶδος ἐμβιβάσω τὸν

νοῦν, αὐτόχρημά σε τέχνην λογίζομαι καὶ δεινότητος μέθο-
δον. ὅταν κληροῦντα τὰς ὑποθέσεις καὶ διαιτῶντα ταῖς δί-
 171

καις καὶ χειροτονοῦντα τὰς ψήφους, τὴν θείαν δίκην φαν-

τάζομαι καὶ πρὸς τὸ ἀδέκαστον δικαστήριον ἀναφέρομαι.
ὅταν ἐν ἀρχαιρεσίαις σε δοκιμάσω, θαυμάζω τὴν σύνεσιν
καὶ τὴν κατὰ λόγον κρίσιν καὶ τὸ ἀπαραλόγιστον τοῦ
φρονήματος. ὅταν εὐεργετοῦντί σοι προσέξω τὸν νοῦν, τὸ
Ἀτλαντικὸν ὁρῶ πέλαγος καὶ τοὺς ἐξ Ἐδὲμ ῥέοντας ποταμ-
ούς, τὴν ἀνεξάντλητον πηγὴν τοῦ θεοῦ. ὅταν βλέπω τοὺς
Τιτᾶνας κολάζειν ἀναγκαζόμενον, τοὺς εἰς οὐρανὸν τὸ
τόξον ἐντείνοντας, ἵνα σὲ τὸν τοῦ θεοῦ παῖδα, εἰρήσθω
γάρ, ἐν σκοτομήνῃ κατατοξεύσωσιν. ὅταν ἴδω τεθηγμένην
τὴν μάχαιραν, τὴν ῥομφαίαν ἐστιλβωμένην, ἀνημμένους
τοὺς ἄνθρακας, ἀνεστομωμένας τὰς ἀκτῖνας τῆς πρηστη-
ρίου φλογός· ὅταν ἴδω τὸν τύραννον ἐπὶ κεφαλὴν ὠθού-
μενον εἰς τὸ βάραθρον, πρὸς ξιφουλκίαν αἰρόμενον, κατὰ
γῆς ἐρριμμένον καὶ τοῖς δημίοις ἀφεικότα τοὺς ὀφθαλμ-
ούς, εὐθύς σε μετατιθέμενον ὁρῶ καὶ σπενδόμενον τῷ
φονεῖ καὶ πρὸς τὴν χεῖρα ἥμερον βλέποντα τὴν τυραννικήν.

Μιχαήλ Ψελλός Orationes panegyricae Oration 2, γρ. 45

εἰσάγει καὶ Πλάτωνας, ἐν οἷς δ' ἀνηβᾶν δοκεῖ καὶ ἀκμὴν

ἔχειν νεότητος, καὶ παραδόξων πραγμάτων εἶναι τοκεύς,
ἀντ' Ἀριστοτέλους καὶ Μενεκράτους, ὑφάντας ἀπογεννᾷ
καὶ χυτρέας, καὶ δῆμόν τινα τεχνῶν πρακτικῶν ἐμπειρό-
τατον; εἰ γάρ τις ἀφέλῃ τὸν κόμπον τῶν ὀνομάτων καὶ τὸ
πολυειδὲς τοῦ μέτρου καὶ τοῦ ῥυθμοῦ οἷς Ὅμηρος τὴν
Ἰλιάδα συγγράφων ἐχρήσατο, εὑρήσει τὸ ὅλον Ἀλέξανδρον
κόρην ἁρπάσαντα, καὶ μάχην ἐπὶ τούτῳ συγκροτηθεῖσαν,
τὰ δ' ἄλλα, μύθους τινὰς καὶ σοφιστικὰ πλάσματα, ἔριν
θεῶν ἑτερόδοξον, Κρόνου ῥίψιν καὶ σύντριψιν, Δῖα πα-
τροφόνον καὶ τύραννον, Τιτᾶνας αὖθις γῆς παῖδας τῷ με-
γίστῳ τούτῳ ἐπανισταμένους θεῷ, κεραυνοὺς οὐκ ἐκ νε-
φῶν ῥηγνυμένους ἀλλ' ἐκ τῆς αἰγίδος, ἴσως ἀφ' ἧς καὶ αἱ
βρονταί, καὶ τὸν ἄλλον λῆρον ὃν ὁ τῆς ματαιότητος ἀνέ-
πλασε λογισμός. ἐν στενῷ γὰρ κομιδῇ τῶν πραγμάτων κα-
θεστηκότων καὶ τὴν ποιητικὴν οὐχ ὁρώντων μοῦσαν, πα-
ραδοξολογίαι τινὲς ἀνεπλάσθησαν, καὶ Καλλιόπη τις
ἐσχεδιάσθη τῷ λόγῳ καλλιόπην διδοῦσα τῷ ποιητῇ.
Εἰ δὲ παρῆν Ὅμηρος νῦν, καὶ εἴ τις ἄλλος τῶν κατ'
ἐκεῖνον, οὐδὲ πᾶσαι ἂν ἤρκεσαν μοῦσαι ἐμπνέουσαι τῷ
συγγραφεῖ τὴν σοφίαν αὐτόματον καὶ χάριν τῆς
 172

Μιχαήλ Ψελλός Oratoria minora Oration 14, γρ. 98

ἐπιστήμη. τὸ μὲν γὰρ λευκὸν εἰ καὶ ἀφέστηκε τοῦ μέλανος παντάπασι,

ἀλλὰ τό γε ὑποκείμενον τούτῳ οὐκ ἄδεκτον καὶ θατέρου ἄκρου ἀλλ'
ἐπιτη-
δείως καὶ πρὸς ἐκεῖνο ὑφέστηκε· κάπηλος δὲ ἄνθρωπος μηδὲ πρόθυρά
ποτε νόμων ἰδὼν πῶς ἂν αὐτίκα τὴν τοῦ Μίνωος σχοίη ἀξίαν ἢ Ῥαδαμάν-
θυος, οὔτε τῷ θεῶν ἐννεάσας οὔτε ταῖς Διὸς ἐντετυχηκὼς δέλτοις οὔθ'
ὥσπερ αἱ κίσσαι ῥυθμισθεῖσαι τὴν γλῶτταν ἐξ ἀκοῆς εἰς ἀνθρωπείαν διά-
λεκτον; καὶ δαιτρὸς μὲν οὐκ ἄν ποτε παραθείη κρειῶν πίνακας ἀείρας, εἰ
μή γε πρότερον εἰδείη εὐστρόφως τοῖς ὀβελοῖς ταῦτα ὑπὲρ πυρὸς μεταλ-
λάττειν, εἴτε χοίρεια εἴη εἴτε ἐρίφεια· σὺ δ' ὥσπερ αὐτοσχέδιος νομικὸς
ὁμοῦ τε ἐσπάρης καὶ ἀνεδόθης καὶ κόρυθα νεύεις, οὐκ οἶδα εἴτε τετραφά-
λαρον ἢ μονόμφαλον, καὶ μετὰ δόρατος ὦψαι καὶ ὥσπερ οἱ Τιτᾶνες
ἀποτοξεύεις εἰς θεούς.
Καὶ ὁ μὲν Διόνυσος καὶ μετ' ἐκεῖνον ὁ Ἡρακλῆς οὐκ ἄν ποτε
συναρίθμιοι
τοῖς Ἑλληνίοις θεοῖς γεγόνασιν, εἰ μὴ ὁ μὲν τὴν γῆν ἅπασαν τῶν μιαρῶν
ἀνθρώπων ἐκάθηρεν, ὁ δὲ ἀνίατα πάθη ἠκέσατο· κἀν τούτοις δὲ εἰσὶν
ὑφ' ὧν καταγελῶνται τῆς συναριθμήσεως. σὺ δὲ τὰ ἐναντία ἐκείνοις
δεδρακὼς καὶ τὴν μὲν γῆν οὐ μιάνας, τὴν δὲ ὑγρὰν διαφθείρας φύσιν καὶ
ῥωμαλεότητα καταβαλὼν σώματος διὰ τῆς τοῦ ἀκράτου φορᾶς, εἶτα
βούλει
ὥσπερ οἱ παρ' Ὁμήρῳ θεοὶ πὰρ Ζηνὶ καθίζειν ἐν ἐδάφει χρυσέῳ καὶ
δημηγορεῖν ἅττα οὐκ οἶδας, οὐδὲ τὴν χρυσόθρονον Ἥραν δεδιὼς μή που
κατείπῃ σου πρὸς τὸν Δία καὶ διαγράψηταί σε τοῦ ἱεροῦ κύκλου.

Olympiodorus Diaconus Scr. Eccl., Commentarii in Job

Σελ. 394, γρ. 1

τοῦ κέρατος τῆς αἰγὸς οἶνον, μέλι καὶ γάλα καὶ ὅτι ἂν ἐπιζητήσῃ.
ἐγὼ δὲ πιθανώτερον ἀναπλάττω μῦθον ὡς ἐοικέναι τῇ ἀληθείᾳ· φημὶ
γὰρ τὴν αἶγα τὴν λεγομένην Ἀμάλθειαν τὴν γῆν ἀνορύττουσαν τῷ κέ-
ρατι θησαυρὸν κεκρυμμένον ἀποκαλύψαι, τὸν δὲ αἰπόλον πλούσιον εὐ-
θὺς ἐκ πένητος ἀναφανῆναι καὶ οὕτω τῆς Ἀμαλθείας τὸ κέρας εἰς
παράστασιν εὐδαιμονίας πρὸς ἀνθρώπων ὀνομάζεσθαι.
ἔστι δὲ καὶ ἄλλους μυρίους ἀναπλάσαι μύθους τῶν Ἑλληνικῶν
πιθανωτέρους, ἀλλ' οὐ σχολή γε τοῖς τῆς ἀληθείας ἐπιμεληταῖς
τούτοις προσέχειν τὸν νοῦν. ἴσμεν δὲ μόνον, ὅτι ἐκ παλαιοῦ τῆς
Ἀμαλθείας τὸ κέρας εἰς δήλωσιν ἀφθόνων ἀγαθῶν ἐκλαμβάνεται, ὥστε
κἂν σειρήνων ἡ γραφὴ μέμνηται, κἂν κοιλάδος Τιτάνων, κἂν Γιγάντων
 173

τῶν ἀπ' αἰῶνος ὀνομαστῶν, οὐκ, ἐπειδή τινα περὶ τούτων Ἕλ-
ληνες μυθολογοῦσιν, τὰ τῆς ἱερᾶς ἀθετοῦμεν γραφῆς ῥήματα, ἀλλ'
ἐκείνοις μὲν τοὺς μύθους καὶ τὰ πλάσματα καὶ τὰ γραώδη σοφίσματα
καταλιμπάνομεν, ἡμεῖς δὲ πανταχοῦ τῆς ἀληθείας μεταποιούμεθα
πανταχόθεν ἑαυτοῖς ἐκ τῆς θεοπνεύστου γραφῆς τὰ ψυχωφελῆ ποριζό-
μενοι.

Oecumenius Phil., Rhet., Commentarius in Apocalypsin

Σελ. 157, γρ. 24

λαλεῖν ἐνεργείᾳ διαβολικῇ. φασὶ δὲ καὶ διδόναι χάραγμα

καὶ σφραγῖδα τὸν ἀντίχριστον τοῦ οἰκείου ὀνόματος, ἧς
ἄνευ οὔτε ὠνήσεταί τις οὔτε μὴν ἐκποιήσει. ᾧδέ φησίν
ἐστιν ἡ σοφία ψηλαφησάτω τὸ ὄνομα τοῦ θηρίου, καὶ διὰ τῆς
ψήφου εὑρέτω αὐτό. οὐ γὰρ ψῆφον ἐρῶ φησι ξένην καὶ
ἀήθη, οὐδὲ μετὰ ἐπικρύψεως καὶ διπλόης ὀνομαζομένην,
ἀλλὰ ψῆφον ἐντριβῆ καὶ ἐγνωσμένην ἀνθρώποις, ἥτις συνά-
γει ἀριθμὸν ἑξακοσιοστὸν ἑξηκοστὸν ἕκτον. σημαίνει δέ
γε οὗτος ὁ ἀριθμὸς καὶ ἄλλα μὲν πολλὰ κύριά τε καὶ
προσηγορικὰ ὀνόματα, σημαίνει δὲ καὶ ταῦτα· κύρια μὲν
Λαμπέτις, Βενέδικτος, Τιτάν. τὸ μὲν γὰρ Τιτὰν διὰ
τοῦ ῗ γράφεται, ἔνι δὲ καὶ δίφθογγον αὐτὸ γράψαι. εἰ
γὰρ ἀπὸ τῆς τείσεως ὁ Τειτάν, ἔστι δὲ τὸ ῥῆμα, τείνω,
καὶ ὁ μέλλων, τενῶ, εἰκότως δίφθογγον γραπτέον αὐτό, ὡς τὸ
φθείρω ἀπὸ τοῦ φθερῶ, καὶ σπείρω ἀπὸ τοῦ σπερῶ· προση-
γορικὰ δὲ ὁ νικητής, ἴσως γὰρ οὕτως ἑαυτὸν ὠνόμασεν, ἐξ
οὗ τὰ τρία κέρατα ἤτοι τοὺς βασιλεῖς καταπολεμήσας ἐκρι-
ζώσει. ὅρα τί φησιν ὁ Δανιὴλ περὶ τούτων ἐν τῇ ὀγδόῃ
αὐτοῦ ὀπτασίᾳ· προσενόουν φησὶν τοῖς κέρασιν αὐτοῦ, του-
τέστι τοῦ τετάρτου θηρίου, καὶ ἰδοὺ κέρας ἕτερον μικρὸν ἀνέ-
βαινεν ἐν μέσῳ αὐτῶν, καὶ τρία κέρατα τῶν ἔμπροσθεν αὐτοῦ...

Ιωάννης Μαλαλάς χρονογραφία Σελ. 73, γρ. 2

σασα ἔτη ϡζʹ, καθὼς Ἀφρικανὸς ὁ σοφώτατος χρονογράφος

ἐξέθετο.
Μετὰ δὲ βραχὺ ἡγήσατο τοῦ Ἰσραὴλ Γεδεών. ἐν αὐτῷ δὲ
τῷ χρόνῳ ἦν Ὀρφεὺς ὁ Θρᾴξ, ὁ λυρικὸς Ὀδρυσαῖος, ὁ σοφώ-
τατος καὶ περιβόητος ποιητής· ὅστις ἐξέθετο θεογονίαν καὶ κό-
 174

σμου κτίσιν καὶ ἀνθρώπων πλαστουργίαν, εἰρηκὼς ἐν τῇ ἀρχῇ

τοῦ συντάγματος αὐτοῦ ὅτι ἐκ τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἐνθυμήσεως οὐκ
ἐξέθετό τί ποτε περὶ θεοῦ ἢ τῆς κοσμικῆς κτίσεως, ἀλλ' εἶπεν ὅτι
αἰτησαμένου διὰ ἰδίας αὐτοῦ εὐχῆς μαθεῖν παρὰ τοῦ Φοίβου Τι-
τᾶνος ἡλίου τὴν θεογονίαν καὶ τὴν τοῦ κόσμου κτίσιν καὶ τίς
ἐποίησεν αὐτήν. ἐμφέρεται γὰρ ἐν τῇ αὐτοῦ ἐκθέσει διὰ ποιητι-
κῶν στίχων οὕτως.
Ὦ ἄναξ, Λητοῦς υἱέ, ἑκατηβόλε, Φοῖβε κραταιέ,
ὦ δέσποτα, ἡμέρας υἱέ, ὁ τὰ πάντα πόῤῥωθεν ταῖς ἀκτῖσί σου
τοξεύων, ἀμίαντε καὶ δυνατέ,

Ιωάννης Μαλαλάς χρονογραφία Σελ. 77, γρ. 17

βασιλέως τῆς Ἑλλησπόντου. καὶ συγκρούσαντες ναυμαχίᾳ ἐφό-

νευσαν τὸν Κύζικον βασιλέα· καὶ εἰσελθόντες νυκτὸς παρέλαβον
τὴν Κύζικον, μητρόπολιν τῆς Ἑλλησπόντου ἐπαρχίας. καὶ με-
μαθηκότες ἀπὸ τῶν πολιτῶν καὶ τῶν συγκλητικῶν ὅτι Κύζικός
ἐστιν ὁ σφαγεὶς παρ' αὐτῶν, ἐπένθησαν δι' αὐτόν, ὅτι συγγενὴς
αὐτῶν ὑπῆρχε καὶ ἐκ τῆς αὐτῶν χώρας ἔφερε τὸ γένος. καὶ
ᾔτουν συγγνώμην τῇ τῶν ἀμφοτέρων ἀγνοίᾳ, καὶ ἀπολογησάμε-
νοι πρὸς τούτους ἔκτισαν ἐν τῇ αὐτῇ Κυζίκῳ πόλει μετὰ τὴν νί-
κην ἱερόν. καὶ ἀπελθόντες οἱ Ἀργοναῦται εἰς τὸ μαντεῖον, ἔνθα
λέγεται τὰ Πύθια θερμά, καὶ ποιήσαντες θυσίαν ἐπηρώτησαν
λέγοντες ταῦτα. Προφήτευσον ἡμῖν, προφῆτα, Τιτάν, Φοῖβε
Ἄπολλον, τίνος ἔσται δόμος οὗτος, εἰ τί δὲ ἔσται; καὶ ἐδόθη
αὐτοῖς χρησμὸς παρὰ τῆς Πυθίας οὗτος.

Ιωάννης Μαλαλάς χρονογραφία Σελ. 118, γρ. 4

Ὁμήρῳ ἐκθεμένῳ τὴν Ὀδυσσέως πλάνην.

Ὁ δὲ Ὀδυσσεὺς ἀπὸ τῆς Σικελίας ἦλθεν εἰς τὰς Αἰολίας νή-
σους· καὶ ἐδεξιώθη παρὰ τοῦ Αἰόλου, βασιλέως τῶν νήσων.
ὅστις μέλλων τελευτᾶν διένειμε τὰς δύο νήσους ταῖς θυγατράσιν
αὐτοῦ, καὶ ἦσαν βασιλίδες τῶν δύο νήσων. ἡ δὲ Κίρκη ὑπῆρ-
χεν ἱέρεια Ἡλίου, δοθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἰδίου πατρὸς ἐκ νηπιόθεν ἀνα-
τραφῆναι εἰς τὸ ἱερὸν ἐν τῇ νήσῳ τῇ λεγομένῃ Αἰαίᾳ· ἥτις αὐ-
ξηθεῖσα ἐγένετο μυστικὴ μάγος· ἦν δὲ εὐπρεπὴς πάνυ. ἡ δὲ
ταύτης ἀδελφὴ Καλυψώ, διαφθονουμένη αὐτῇ, ἔχθραν εἶχε
πρὸς αὐτὴν μεγάλην, λέγουσα, φησί, Διὰ τί ἀρνεῖται τὸν ἴδιον
πατέρα τὸν Ἄτλαντα καὶ λέγει ἑαυτὴν θυγατέρα Τιτᾶνος Ἡλίου;
καὶ ἐφοβεῖτο αὐτὴν ἡ Κίρκη, ἐπειδὴ ἡ Καλυψὼ εἶχε πλῆθος ἀν-
δρῶν γενναίων ἐν τῇ ἰδίᾳ αὐτῆς νήσῳ, μήποτε ὀργιζομένη ἐπέλ-
 175

θοι καὶ κακῶς αὐτῇ χρήσεται. λοιπὸν ἡ Κίρκη, ὡς μὴ δυνα-

μένη τινὰς προτρέψασθαι εἰς συμμαχίαν καὶ παραφυλακὴν ἑαυ-
τῆς, κατασκευάσασα διὰ βοτανῶν τινων φάρμακον, τοὺς πα-
ριόντας, φησί, ξένους ἐδεξιοῦτο καὶ διὰ ποτοῦ δόσεως ὑποταγὴν
φίλτρου δεινοῦ καὶ παραμονῆς καὶ λήθης πατρίδος ἰδίας τοὺς πί-
νοντας ξένους ἐποίει συνεῖναι αὐτῇ· καὶ πάντες αὐτῇ εἰς ὑπερβο-
λὴν παρέμενον εἰς τὴν αὐτὴν νῆσον ληθαργοῦντες τῆς ἑαυτῶν πα-
τρίδος, καὶ συνῆγε πολλούς. μαθοῦσα δὲ ἡ Κίρκη τὰ πλοῖα

Joannes Damascenus Scr. Eccl., Theol., Vita Barlaam et Joasaph [Sp.]

Σελ. 410, γρ. 15

Ἄρης δὲ παρεισάγεται θεὸς εἶναι πολεμιστὴς

καὶ ζηλωτής, καὶ ἐπιθυμητὴς θρεμμάτων καὶ
ἑτέρων τινῶν· ὕστερον δὲ αὐτὸν μοιχεύοντα τὴν
Ἀφροδίτην δεθῆναι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ νηπίου Ἔρωτος
καὶ ὑπὸ Ἡφαίστου. πῶς οὖν θεός ἐστιν ὁ ἐπι-
θυμητὴς καὶ πολεμιστὴς καὶ δέσμιος καὶ μοιχός;
Τὸν δὲ Διόνυσον παρεισάγουσι θεὸν εἶναι, νυκ-
τερινὰς ἄγοντα ἑορτὰς καὶ διδάσκαλον μέθης, καὶ
ἀποσπῶντα τὰς τῶν πλησίον γυναῖκας, καὶ μαινό-
μενον καὶ φεύγοντα· ὕστερον δὲ αὐτὸν σφαγῆναι
ὑπὸ τῶν Τιτάνων. εἰ οὖν Διόνυσος σφαγεὶς οὐκ
ἠδυνήθη ἑαυτῷ βοηθῆσαι, ἀλλὰ καὶ μαινόμενος
ἦν καὶ μέθυσος καὶ δραπέτης, πῶς ἂν εἴη θεός;
Τὸν δὲ Ἡρακλῆν παρεισάγουσι μεθυσθῆναι
καὶ μανῆναι, καὶ τὰ ἴδια τέκνα σφάξαι, εἶτα πυρὶ
ἀναλωθῆναι καὶ οὕτως ἀποθανεῖν. πῶς δ' ἂν εἴη
θεός, μέθυσος καὶ τεκνοκτόνος, καὶ κατακαιό-
μενος; ἢ πῶς ἄλλοις βοηθήσει, ἑαυτῷ βοηθῆσαι
μὴ δυνηθείς;

Sextus Julius Africanus Hist., Cesti (fragmenta) βιβ. 5, τμ. 1, γρ. 26

⟦ἀνθρώ⟧πους τ⟦ί⟧νεσθον, ὅτις κ' ἐπ⟦ί⟧ορκον ὀμόσσῃ,

⟦ὑμεῖς⟧ μάρτυροι ἔστε, τελείετε δ' ἄμμιν ἀοι⟦δή⟧ν·
⟦ἦλθον⟧ χρησόμενος ὡς ἂν εἰς Γαῖαν ἱκάνω
⟦Τηλεμ⟧άχου γε, ὃν ἔλειπον ἐπὶ κόλποισι τ⟦ιθή⟧νης,
⟦τέκνο⟧ν ἐμόν»· τοίη γὰρ ἀρίστη ἦν ἐπαοιδ⟦ή⟧.
(ἃ δεῖ ἐπᾷσαι λέγει)
»⟦κλῦθί⟧ μοι, εὐμειδὴς καὶ ἐπίσκοπος, εὔσπο⟦ρ' Ἄν⟧ουβι
† ...α̣υλλ̣ι̣παε παρευνεταωσι ο̣ει † ...
 176

⟦ἔλθ' Ἑρ⟧μῆ, ἅρπαξ, δεῦρ' εὐπλόκαμε χθόνιε Ζεῦ,

⟦κῦρς⟧αι δωσάμενοι κρηήνατε τήνδ' ἐπαοιδήν·
⟦δεῦρ' Ἅιδ⟧η καὶ Χθών, πῦρ ἄφθιτον, Ἥλιε Τιτάν,
⟦ἐλθὲ καὶ⟧ Ἰάα καὶ Φθᾶ καὶ Φρῆ νομοσώσω⟦ν⟧,
⟦καὶ Νεφ⟧θὼ πολύτιμε καὶ Ἀβλαναθὼ πολύολβε,
⟦πυρς⟧οδρακοντόζων', ἐρυσίχθων, ἰβικαρείη,
⟦Ἀβραξ⟧ᾶ, περίβωτε τὸ κοσμικὸν οὔνομα δαίμων,
⟦ἄξονα⟧ καὶ χορίον καὶ φῶτα νέμων παγέρ' Ἄρκτων,
⟦ἐλθὲ κ⟧αὶ ἐνκρατείᾳ πάντων προφερέστερ' ἐμοί, Φρήν,

Γεώργιος Κέδρηνος χρονογραφία Compendium historiarum

Τόμ. 1, σελ. 52, γρ. 8

ται. ἔστι δὲ παρ' αὐτῇ πάμπολυ τὸ βαλσάμου φυτόν. ὑπονοεῖται

δὲ ἀνατετράφθαι ὑπὸ τοῦ θεοῦ διὰ τὴν τῶν περιοικούντων ἀσέ-
βειαν.
Ὅτι ὁ Ἰσαὰκ γέλως μεθ' ἡδονῆς ἑρμηνεύεται· διὰ γὰρ τὸ
ἐπιμειδιᾶσαι τὴν Σάρραν τῇ θείᾳ τοῦ ἐν γήρᾳ τοκετοῦ ἐπαγγελίᾳ
κέκληται οὕτω κατὰ τὴν Ἑβραϊκὴν διάλεκτον. γεννηθέντος Ἰσαὰκ
ἔτος ἦν κόσμου ͵γυιγʹ.
Κατὰ τούτους δὲ τοὺς χρόνους ἐν οἷς Ἰσαὰκ ἐγεννήθη, ἐν
Κρήτῃ ἄρξαι Κρόνον καὶ Ῥέαν Ἕλληνες ἱστοροῦσι. τοῖς δὲ τὸν
Ἀτλάντιον κόλπον οἰκοῦσι τοῦ ὠκεανοῦ πρῶτον Οὐρανὸν τοὔνομα
βασιλεῦσαι, γήμαντα Τιτάν, ἀφ' οὗ Τιτᾶνας ὀνομασθῆναι. τοῦ-
τον λέγουσι γενόμενον ἐπιμελῆ παρατηρητὴν τῶν ἄστρων πολλοῖς·
προλέγειν τὰ κατὰ κόσμον.
Τῷ δὲ πεʹ ἔτει Ἀβραὰμ λιμοῦ γενομένου κατέβη αὐτὸς εἰς
Αἴγυπτον. ἐν τούτῳ τῷ ἔτει τῆς Κρήτης βασιλεύει Ζεὺς ὁ τοῦ
Κρόνου υἱὸς καὶ Ἥρα. γίνεται δὲ καὶ ὁ Τιτάνων πρὸς Δία πό-
λεμος. καὶ Διόνυσος, οὐχ ὁ τῆς Σεμέλης ἀλλ' ἄλλος τούτου
πολὺ ἀρχαιότερος, τὸν οἶνον ἐξεῦρε καὶ ἐν τοῖς ληνοῖς ἀπέθλιψεν,
ἀφ' ὧν καὶ Ληναῖος ὠνομάσθη. ὡς καὶ Δήμητρα λέγεται ἐφευ-
ρεῖν τὸν σῖτον καὶ τὴν κριθήν. αὕτη δέ ἐστιν ἡ παρ' Αἰγυπτίοις
τιμωμένη Ἶσις.

Γεώργιος Κέδρηνος χρονογραφία Compendium historiarum

Τόμ. 1, σελ. 52, γρ. 13

κέκληται οὕτω κατὰ τὴν Ἑβραϊκὴν διάλεκτον. γεννηθέντος Ἰσαὰκ

ἔτος ἦν κόσμου ͵γυιγʹ.
Κατὰ τούτους δὲ τοὺς χρόνους ἐν οἷς Ἰσαὰκ ἐγεννήθη, ἐν
Κρήτῃ ἄρξαι Κρόνον καὶ Ῥέαν Ἕλληνες ἱστοροῦσι. τοῖς δὲ τὸν
Ἀτλάντιον κόλπον οἰκοῦσι τοῦ ὠκεανοῦ πρῶτον Οὐρανὸν τοὔνομα
 177

βασιλεῦσαι, γήμαντα Τιτάν, ἀφ' οὗ Τιτᾶνας ὀνομασθῆναι. τοῦ-

τον λέγουσι γενόμενον ἐπιμελῆ παρατηρητὴν τῶν ἄστρων πολλοῖς·
προλέγειν τὰ κατὰ κόσμον.
Τῷ δὲ πεʹ ἔτει Ἀβραὰμ λιμοῦ γενομένου κατέβη αὐτὸς εἰς
Αἴγυπτον. ἐν τούτῳ τῷ ἔτει τῆς Κρήτης βασιλεύει Ζεὺς ὁ τοῦ
Κρόνου υἱὸς καὶ Ἥρα. γίνεται δὲ καὶ ὁ Τιτάνων πρὸς Δία πό-
λεμος. καὶ Διόνυσος, οὐχ ὁ τῆς Σεμέλης ἀλλ' ἄλλος τούτου
πολὺ ἀρχαιότερος, τὸν οἶνον ἐξεῦρε καὶ ἐν τοῖς ληνοῖς ἀπέθλιψεν,
ἀφ' ὧν καὶ Ληναῖος ὠνομάσθη. ὡς καὶ Δήμητρα λέγεται ἐφευ-
ρεῖν τὸν σῖτον καὶ τὴν κριθήν. αὕτη δέ ἐστιν ἡ παρ' Αἰγυπτίοις
τιμωμένη Ἶσις. ὁ δὲ Διόνυσος παρ' Αἰγυπτίοις Ὄσιρις λέγεται.
ἐνταῦθα δὲ καὶ ἡ Μαρσύου τοῦ Φρυγὸς ἔρις κατὰ τοὺς μύθους
πρὸς Ἀπόλλωνα διὰ τὴν κιθάραν· ἐλθεῖν πρὸς Διόνυσον εἰς
Νύσσαν, κἀκεῖ τὸν Μαρσύαν ἡττηθέντα ἐκδαρῆναι ζῶντα παρὰ
τοῦ Ἀπόλλωνος διὰ τὴν ὀργήν, τάς τε χορδὰς ἐκρῆξαι καὶ τὴν
εὑρημένην ἁρμονίαν ἀφανίσαι.

Γεώργιος Κέδρηνος χρονογραφία Compendium historiarum

Τόμ. 1, σελ. 101, γρ. 17

ἔλαβε δὲ τὰ ἐνώτια τὰ χρυσᾶ ἐκ τῶν σκύλων, καὶ ἐποίησεν ἐφούδ,

καὶ ἔστησεν αὐτὸ ἐν τῇ πόλει αὐτοῦ ἐν Ἐφραθᾷ, εἰς τὴν κληρονο-
μίαν Μανασσῆ. καὶ ἐξεπόρνευσε πᾶς Ἰσραὴλ ἐπ' αὐτῷ, καὶ γέ-
γονε σκάνδαλον τῷ λαῷ. καὶ ἡσύχασεν ἡ Γῆ ἐπὶ Γεδεών, ὃς καὶ
Ἱεροβάαλ ἐλέγετο, ἐπὶ ἔτη μʹ. ἐν τούτοις τοῖς χρόνοις τοῦ Γεδεὼν
ἦν Ὀρφεὺς ὁ Θρᾲξ ὁ λυρικὸς ὁ Βρυώσιος, ὁ σοφώτατος καὶ περι-
βόητος ποιητής, ὅστις ἐξέθετο θεογονίας καὶ κόσμου κτίσιν καὶ
ἀνθρώπων πλαστουργίαν, εἰρηκὼς ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ συντάγματος
αὐτοῦ ὅτι ἐκ ἰδίας ἐνθυμήσεως οὐκ ἐξέθετό τι περὶ θεοῦ ἢ τῆς
κοσμικῆς κτίσεως, ἀλλ' αἰτησαμένου αὐτοῦ μαθεῖν παρὰ τοῦ
Φοίβου Τιτᾶνος ἡλίου τὴν θεογονίαν καὶ τὴν τοῦ κόσμου κτίσιν,
καὶ τίς ἐποίησεν αὐτήν. ἐκφέρεται γὰρ ἐν τῇ αὐτοῦ ἐκθέσει διὰ
ποιητικῶν στίχων οὕτως.
ὦ ἄνα Λητοῦς υἱέ, ἑκατηβόλε, Φοῖβε, κραταιέ.
ὦ δέσποτα ἡμέρας υἱέ, ὁ τὰ πάντα πόρρωθεν ἐν ταῖς ἀκτῖσί σου
τοξεύων, ἀμίαντε καὶ δυνατέ.

Constantinus VII Porphyrogenitus Imperator Hist., De thematibus

Asia-Europe Europ, τμ. 1, γρ. 33

ὑπὸ τὸν βασιλέα Κωνσταντινουπόλεως ἐτέτακτο καὶ εἰς ὑπουργίαν αὐτοῦ

ἐχρημάτιζε, καὶ οὐδέπω τις στρατηγὸς ἦν ἐν αὐτῷ· ἀφ' οὗ δὲ τὸ θεομί-
 178

σητον τῶν Βουλγάρων ἔθνος ἐπεραιώθη εἰς τὸν Ἴστρον ποταμόν, τότε
καὶ
αὐτὸς ὁ βασιλεὺς ἠναγκάσθη διὰ τὰς ἐπιδρομὰς τῶν Σκυθῶν καὶ αὐτῶν
τῶν
Βουλγάρων εἰς θέματος τάξιν ἀγαγεῖν αὐτὸ καὶ στρατηγὸν ἐν αὐτῷ χει-
ροτονῆσαι. Ἐγένετο δὲ ἡ τῶν βαρβάρων περαίωσις ἐπὶ τὸν Ἴστρον ποτα-
μὸν εἰς τὰ τέλη τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου τοῦ Πωγωνάτου, ὅτε καὶ τὸ
ὄνομα αὐτῶν φανερὸν ἐγένετο· πρότερον γὰρ Ὀνογουνδούρους αὐτοὺς
ἐκά-
λουν. Ἡ δὲ Θρᾴκη ὀνομασίαν μὲν ἔσχεν ἀπὸ Θρᾳκὸς βασιλέως, τοῦ
πάλαι
ἐν αὐτῇ τελευτήσαντος· ἢ ἀπὸ νύμφης Τιτανίδος, ἀφ' ἧς καὶ Κρόνου Δό-
λογκος, ὅθεν τὸ πρῶτον ἔθνος τῶν Θρᾳκῶν Δόλογκοι ὀνομάζονται. Μαρ-
τυρεῖ δὲ τῷ λόγῳ καὶ τὸ τῶν Δολόγκων ἔθνος τῇ Θρᾴκῃ συνα-
ριθμῶν. Ἱεροκλῆς δὲ ὁ γραμματικὸς ὁ γράψας τὸν Συνέκδημον
λέγων οὕτως· «εἰσὶν αἱ πᾶσαι ἐπαρχίαι καὶ πόλεις, αἱ ὑπὸ τὸν βασιλέα
τῶν Ῥωμαίων διοικούμεναι τὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐπαρχίαι μὲν ξδʹ,
πόλεις δὲ ϡλεʹ». Ἀρχὴν οὖν τῆς Εὐρώπης τὴν βασιλίδα τῶν πόλεων καὶ
τοῦ κόσμου παντὸς τὴν νέαν Ῥώμην ἐγὼ τίθημι· διὰ τοῦτο καὶ τὸ περὶ
αὐτὴν θέμα τὸ καλούμενον Θρᾴκη, τῶν ἐν τοῖς Εὐρώπης μέρεσι θεμάτων
πρῶτον τεθείκαμεν, ὡς καὶ αὐτῆς τῆς πόλεως τῆς πάλαι Βυζαντίδος

Ιωάννης Γαληνός γραμματικός Allegoriae in Hesiodi theogoniam

Σελ. 310, γρ. 1

καὶ τὰς ἀστραπὰς ποιεῖν, θᾶττον ἡμῶν περιθεούσας τοὺς

ὀφθαλμούς· ἢ διὰ τὸ κατὰ περιόδους τινὰς καὶ κυκλικῶς
τὰ τοιαῦτα πάθη γίνεσθαι.
147. ἄλλοι δ' αὖ Γαίης τε καὶ Οὐρανοῦ ἐξεγέ-
νοντο, παῖδες ἑκατοντάχειρές τε καὶ πεντηκοντακέφαλοι,
δηλαδὴ τὰ ὑπὸ τὴν γῆν ἐναποκλειόμενα πνεύματα, καὶ
αὐτὴν δεινῶς σπαράττοντα καὶ οἷον μαστίζοντα.
155. σφετέρῳ δ' ἤχθοντο τοκῆι. ἀπεχθάνονται δὲ
οὗτοι τῷ πατρὶ τῷ οὐρανῷ, παρόσον ἐξ αὐτοῦ ἀπο-
πέμπονται πρὸς γῆν καὶ κατακρύπτονται· οἵ τινες καὶ Τιτᾶνες λέγονται,
παρόσον τιταίνουσιν, ἤγουν κατασκευάζουσι
βλάβας τοῖς ἀνθρώποις· ὑπὸ σεισμῶν γὰρ καὶ οἰκίαι
καταπίπτουσι καὶ ἡ Γῆ σχίζεται καὶ κατακλύζονται ἄνθρω-
ποι καὶ ἀλλ' ἅττα συμβαίνουσι.
161. αἶψα δὲ ποιήσασα. ποιεῖ δὲ ἡ Γῆ ἐκ τοῦ πο-
λιοῦ ἀδάμαντος μέγα δρέπανον, παρόσον ἡ τοῦ σιδήρου
γένεσις ἐκεῖθέν ἐστιν, ὃ δὴ καὶ πολιὸν καλεῖ, οὐχ ὡς
λευκόν, ἀλλ' ὡς τίμιον καὶ πολύχρηστον.
 179

171. πατρός γε δυσωνύμου. δυσώνυμος δὲ ὁ οὐ-

ρανὸς λέγεται κατὰ ἀντίφρασιν, ἤγουν διότι ὠρεῖ, τουτέστι
φυλάσσει καὶ ἔνδον ἑαυτοῦ ἀποκλείει τὰ πάντα· τοῦτο δὲ

Ιωάννης Γαληνός γραμματικός Allegoriae in Hesiodi theogoniam

Σελ. 330, γρ. 14

ἡμᾶς διϊκνεῖσθαι οἴου ἀποφοράν, εἴτε πλάνητες εἶεν εἴτ'

ἀπλανεῖς, μόνον δὲ ἥλιον καὶ σελήνην τοὺς δύο τούτους
φωστῆρας τοὺς μεγάλους φυσικῶς τὰ περὶ τὸν ἀέρα ἀπο-
τελεῖν πάθη δόξαζε, καὶ ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐργάτας εἶναι
καὶ καιρῶν καὶ χρόνων, οὐκ ἐμψύχους ὄντας, οὐδ' ἀφ'
ἑαυτῶν δραστικήν τινα δύναμιν πλουτοῦντας, ἀλλ' ἀπὸ
τοῦ πρώτου νοῦ τοῦ πάντων πατρὸς τοῦτο λαχόντας· μὴ
θαυμάσῃς δέ, εἰ τὴν σελήνην Ἑκάτην προσαγορεύει ὁ
Ἡσίοδος· τοιοῦτον γὰρ τὸ μεταληπτικὸν εἶδος τοῦ λόγου
ἐστίν, ἐπεὶ καὶ Ὀρφεὺς τὸν ἥλιον Ζῆνα προσαγορεύει καὶ
Παιᾶνα καὶ Τιτᾶνα. ἄκουε γάρ·
Τιτὰν χρυσαυγής, Ὑπερίων, οὐράνιον φῶς,
δεξιὲ μὲν γενέτωρ ἠοῦς, εὐώνυμε νυκτός·
φωσφόρος, αἰολόδεικτα, φερέσβιε, κάρπιμε, Παιάν.
αἰθαλής, ἀμίαντε, χρόνου πάτερ, ἀθάνατε Ζεῦ.
πρὸς γὰρ διαφόρους αὐτοῦ ἐνεργείας ἀπιδὼν τούτοις αὐ-
τὸν τοῖς ὀνόμασι προσαγορεύει. Τιτᾶνα μὲν διὰ τὸ παν-
ταχοῦ τιταίνειν καὶ ἐξαπλοῦν τὰς ἀκτῖνας ἢ διὰ τὸ παρὰ
πάντων τίεσθαι, τουτέστι τιμᾶσθαι.

Ιωάννης Γαληνός γραμματικός Allegoriae in Hesiodi theogoniam

Σελ. 330, γρ. 15

ἀπλανεῖς, μόνον δὲ ἥλιον καὶ σελήνην τοὺς δύο τούτους

φωστῆρας τοὺς μεγάλους φυσικῶς τὰ περὶ τὸν ἀέρα ἀπο-
τελεῖν πάθη δόξαζε, καὶ ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐργάτας εἶναι
καὶ καιρῶν καὶ χρόνων, οὐκ ἐμψύχους ὄντας, οὐδ' ἀφ'
ἑαυτῶν δραστικήν τινα δύναμιν πλουτοῦντας, ἀλλ' ἀπὸ
τοῦ πρώτου νοῦ τοῦ πάντων πατρὸς τοῦτο λαχόντας· μὴ
θαυμάσῃς δέ, εἰ τὴν σελήνην Ἑκάτην προσαγορεύει ὁ
Ἡσίοδος· τοιοῦτον γὰρ τὸ μεταληπτικὸν εἶδος τοῦ λόγου
 180

ἐστίν, ἐπεὶ καὶ Ὀρφεὺς τὸν ἥλιον Ζῆνα προσαγορεύει καὶ

Παιᾶνα καὶ Τιτᾶνα. ἄκουε γάρ·
Τιτὰν χρυσαυγής, Ὑπερίων, οὐράνιον φῶς,
δεξιὲ μὲν γενέτωρ ἠοῦς, εὐώνυμε νυκτός·
φωσφόρος, αἰολόδεικτα, φερέσβιε, κάρπιμε, Παιάν.
αἰθαλής, ἀμίαντε, χρόνου πάτερ, ἀθάνατε Ζεῦ.
πρὸς γὰρ διαφόρους αὐτοῦ ἐνεργείας ἀπιδὼν τούτοις αὐ-
τὸν τοῖς ὀνόμασι προσαγορεύει. Τιτᾶνα μὲν διὰ τὸ παν-
ταχοῦ τιταίνειν καὶ ἐξαπλοῦν τὰς ἀκτῖνας ἢ διὰ τὸ παρὰ
πάντων τίεσθαι, τουτέστι τιμᾶσθαι. Παιᾶνα δὲ διὰ τὸ
παύειν λιμόν τε καὶ χειμῶνα ἢ διὰ τὸ παιήονα εἶναί τινα
ταῖς καρπογονίαις καὶ ἀναθηλήσεσι ταῖς παρ' αὐτοῦ γινο-
μέναις. Ζῆνα δὲ διὰ τὸ ζωῆς εἶναι αἴτιον

Ιωάννης Γαληνός γραμματικός Allegoriae in Hesiodi theogoniam

Σελ. 337, γρ. 12

δυνάμεις ὥσπερ ἐν αἰθάλῃ σπινθῆρας κεκρυμμένους ἔχοντα

ἐπιλύεται τοῦ δεσμοῦ ὁ Ἡρακλῆς, ὁ ἀπὸ τῶν μαθημάτων
ἐπισυναγόμενος ἡμῖν νοῦς, ὁ κλεΐζων ἐκ τότε τὴν ἔραν,
τουτέστι τὸ γήϊνον σῶμα· τελειοῖ γὰρ τὸ ἐν ἡμῖν ἀτελὲς
οὗτος ὁ νοῦς θύραθεν ἐπιγενόμενος.
617. Βριάρεῳ δ' ὡς πρῶτα. ὁ Κόττος δέ, καὶ ὁ
Γύγης, καὶ ὁ Βριάρεως, ὅτι μὲν τὰ ὑπὸ γῆν ἐναποκλειό-
μενά εἰσι πνεύματα, καὶ ὅτι τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς
εἰσι παῖδες, καὶ πῶς ἄρα εἰσὶ μετὰ τοῦ πατρὸς ἀποπεμ-
πόμενοι εἰς γῆν, προφθάσαντες ἀνωτέρω εἴπομεν. νῦν
δὲ τὴν μετὰ τῶν Τιτάνων μάχην αὐτῶν ἀθρητέον, καὶ
πῶς πρότερον μὲν ἐν δεσμοῖς οἱ προειρημένοι ἦσαν· ὕστε-
ρον δὲ τῶν Τιτάνων ὑπερισχύσαντες αὐτοὺς κατεπολέμη-
σαν καὶ εἰς ἔρεβος ἀπέπεμψαν, τίς τε ἡ Ῥέα ἡ τῷ Κρόνῳ
εὐνηθεῖσα καὶ τοὺς Τιτᾶνας ἀποτεκοῦσα, καὶ τί τὸ νέκταρ
καὶ ἡ ἀμβροσία ὑποσημαίνει, ὧν μεταλαβόντες οἱ προειρη-
μένοι μένεος ἐπλήσθησαν. ἐμοὶ δοκεῖ, ὡς φυσιολογεῖ ἐν-
ταῦθα τῆς τοῦ χειμῶνος συστάσεως ὁ ποιητὴς καὶ τὴν
τῶν στοιχείων πρὸς ἄλληλα μάχην καὶ τῶν ἐν ἡμῖν ποιο-
τήτων ὑποσημαίνει διὰ τούτων· καὶ γὰρ νηνεμίας οὔσης
ἐν θέρει καὶ τοῦ ἡλίου μακρὰν ἀπελαύνεσθαι παρασκευά

Ιωάννης Γαληνός γραμματικός Allegoriae in Hesiodi theogoniam

Σελ. 340, γρ. 14
 181

ὦ τέκνον, ἐπιγαννύμενον, ὡς ὁρῶ, τῇ ἀπὸ τῆς ἀγριελαίου

ἐπὶ τὴν καλλιέλαιον μεταλήψει τοῦ λόγου. ἦν ὅτε καὶ ἡ
τῶν ἀνθρώπων φύσις ὑπὸ γῆν ἐταρταροῦτο καὶ κατε-
κρύπτετο· ἣν Κόττον μὲν ὁ λόγος καλεῖ διὰ τὸ ἐγκοτεῖσθαι
τῷ πατρὶ καὶ πλάστῃ θεῷ καὶ ἀπ' αὐτοῦ ἀπεστράφθαι
διὰ τὴν παράβασιν· Γύγην δὲ διὰ τὸ γηΐνην εἶναι καὶ
φθαρτὴν κατὰ τὸ σῶμα· Βριάρεων δὲ διὰ τὸ ὑψηλὸν καὶ
μετέωρον τῆς ψυχῆς καὶ τὸ ἀθάνατον. ἀλλὰ ταύτης τῆς
ἡμετέρας φύσεως παρὰ θεοῦ ἀπεστραμμένης καὶ ὑπὸ γῆν
κεκρυμμένης καὶ τῷ ᾅδῃ κατεχομένης, τὰ Τιτανικὰ καὶ
Δαιμόνια φῦλα τῷ παντὶ ἐπεπόλαζον, κατακυριεύοντα τῶν
ὑπὸ τὴν σελήνην καὶ πάντας ὑποκλέπτοντα καὶ κατα-
καίοντα τῷ ξηραντικῷ τῆς ἁμαρτίας καύσωνι. ἀλλὰ ὁ
Κρονίδης ἐλθὼν καὶ οἱ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι, δηλαδὴ ὁ
τῆς μεγάλης βουλῆς τοῦ πατρὸς ἄγγελος, ἥν τινα καὶ διὰ
τὸ ἀφανῆ εἶναι καὶ ἄγνωστον τοῖς ἀγγέλοις καὶ ἀπόκρυ-
φον ἀτρέστως ὁ λόγος κορὸν νοῦν ὀνομάζει, ἢ διὰ τὸ
ἀκατάληπτον εἶναι τὴν ἐκ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ γέννησιν,
καὶ οἱ ἐκ τῆς Ῥέας γεννηθέντες καὶ τοῦ Κρόνου, του-
τέστιν οἱ κατὰ χάριν υἱοθετηθέντες τῷ θεῷ,

Ιωάννης Γαληνός γραμματικός Allegoriae in Hesiodi theogoniam

Σελ. 340, γρ. 31

φον ἀτρέστως ὁ λόγος κορὸν νοῦν ὀνομάζει, ἢ διὰ τὸ

ἀκατάληπτον εἶναι τὴν ἐκ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ γέννησιν,
καὶ οἱ ἐκ τῆς Ῥέας γεννηθέντες καὶ τοῦ Κρόνου, του-
τέστιν οἱ κατὰ χάριν υἱοθετηθέντες τῷ θεῷ, οἱ φθαρτοὶ
μὲν καὶ ῥευστοὶ κατὰ τὴν οἰκείαν φύσιν, ἀθάνατοι δὲ
καὶ θεοὶ χρηματίσαντες κατὰ χάριν· Κρόνον γὰρ νῦν τὸν
πατέρα νομιστέον, κορὸν νοῦν ὄντα καὶ ἀκατάληπτον· τὴν
γὰρ γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται; οὗτοι τοίνυν ἐλθόντες,
ὁ Χριστὸς δηλαδὴ καὶ οἱ προφῆται ἢ οἱ ἀπόστολοι, δια-
λύειν τοὺς δεσμοὺς προτρέπονται καὶ ὑποτίθενται μηκέτι
δειλιᾶν τὰς Τιτανικὰς φάλαγγας, ἀλλὰ πατεῖν ἐπάνω ὄφεων
καὶ σκορπίων. εἰς δὲ τὸν κατ' ἐκείνων χωροῦμεν πόλεμον,
ἀμβροσίας πρότερον πλησθέντες καὶ νέκταρος, τουτέστιν
ἰδόντες ἀπαθανάτισιν τῆς ὁμοφυοῦς ἡμῖν σαρκὸς καὶ θέω-
σιν τοῦ προσλήμματος· συνεχάρη γὰρ πᾶσα ἡ φύσις ἡμῶν
καὶ συνέζησε τῇ ζωοπαρόχῳ τοῦ σωτῆρος σαρκί, ὥσπερ
τῷ Ἀδὰμ συναπέθανε πρότερον. ἢ νέκταρ καὶ ἀμβροσία
εἴη ἂν ἡ εἰς Χριστὸν πεποίθησις· δίκαιος γὰρ ἐπὶ κύριον
πέποιθεν ὡς λέων· ἢ τὸ τοῦ σταυροῦ σημεῖον καὶ ἡ
 182

πίστις αὐτή· ἐν τούτοις γὰρ θαρρήσαντες οἱ ἅγιοι τὰς

τῶν δαιμόνων ἥττησαν φάλαγγας·

Ιωάννης Γαληνός γραμματικός Allegoriae in Hesiodi theogoniam

Σελ. 352, γρ. 14

διαλυομένης ἤδη καὶ σκεδαννυμένης ὑπὸ τῶν τοῦ ἡλίου

ἀκτίνων καὶ ὑπὸ τῆς ὁμίχλης, ὡσανεὶ τοῦτο παιδεύοντος
ἡμᾶς τοῦ λόγου, ὡς ἄρα διαλυθείη ὁ τὸν ὅρκον παρα-
θραύσων οὕτως, ὡς διαλύεται καὶ διασκεδάννυται ἡ κα-
ταρρέουσα τῆς Ἴριδος δρόσος ἡ ψεκανώδης.
817. Βριάρεών γε μὲν ἠὺν ἐόντα. τὸν δὲ Βριά-
ρεων ὁ Ποσειδῶν ποιεῖται γαμβρὸν καὶ δίδωσιν αὐτῷ τὴν
Κυμοπόλειαν, παρόσον ἡ τῶν κυμάτων κίνησις ἔστιν ὅτε
σφοδροτέρα γίνεται καὶ βριαρωτέρα ὑπὸ πνευμάτων, οἷον
αὐτῇ συνερχομένων.
820. αὐτὰρ ἐπεὶ Τιτᾶνας. μετὰ δὲ τὸ τοὺς Τιτᾶνας
ὑπὸ τοῦ Διὸς καταβληθῆναι εἰς Τάρταρον ὁ Τυφωεὺς
ἐκ τῆς γῆς νεώτερος παραδίδοται γεννηθῆναι, συνελθούσης
τῷ Ταρτάρῳ, καὶ τὰ ἑξῆς τῶν ἐπῶν· ὄντος γὰρ μετὰ τὸ
ἀπελαθῆναι τοῦ περὶ ἡμᾶς ἀέρος τὴν ἀτμιδώδη πᾶσαν
ἀναθυμίασιν, καὶ ὑπὸ γῆν ἐμβληθῆναι καὶ τῷ λεγομένῳ
κάτω ἡμισφαιρίῳ προσπελάσαι, ἐπιγίνονται, καθὼς οἴεται
ὁ παρὼν ποιητής, τυφῶνες καὶ ἐκνεφίαι δεινοί, κλονοῦντες
τὴν γῆν καὶ ἐκδειματοῦντες ἡμᾶς ταῖς ἀτάκτοις αὐτῶν ὁρ-
μαῖς καὶ ἐκκυκῶντες οὐ γῆν μόνον, ἀλλὰ μικροῦ δεῖν καὶ
τὸν ἅπαντα κόσμον σπαράσσοντες·

Josephus Genesius Hist., Βασιλεῖαι βιβ. 3, τμ. 13, γρ. 14

τὸν ἀμεραμνουνῆ ἐκπορθῆσαι, ὡς ἐντεῦθεν κεχολῶσθαι τοῦτον συμβέβη-

κεν. διὸ στρατιὰν ἐξ Αἰγύπτου καὶ Παλαιστίνης συλλεξάμενος διάφορον,
καὶ πρὸς τὸ Ταρσοῦ τῆς Κίλικος, ἥτις ὠνόμασται τῇ πτώσει Βελλεροφόν-
του ἐκεῖσε φοιτήσαντος καὶ κατὰ τὸν ταρσὸν πεπονθότος· ἢ Τερσὸς
ἀπὸ τοῦ Ταῦρον τὸ ὄρος Τερσίαν κεκλῆσθαι τὸ πρίν, διὰ τὸ πρῶτον
ἀνικμωθῆναι αὐτὸ κατακλυσμῷ ἐξυδατωθείσης γῆς· τέρσαι γὰρ τὸ
ἀναξηράνθαι λέγεται. ὑπάρχει δὲ αὕτη παράδυτος, τῷ ἐμφανῆ εἶναι τὸν
Ταῦρον καὶ τούτου τοῖς γηλόφοις εἴργεσθαι, ταύτης δὲ διὰ μέσου Κύδνον
τὸν ποταμὸν ὁδεύοντα εὔφορον χρηματίζειν τὴν χώραν. καὶ μὴν ὑπὸ
Ἐριχθονίου κτίσεως ἐτετεύχει, κατεσχέθη δὲ παρὰ Ὀρσάνου ἑνὸς τῶν
Τιτάνων καὶ ἐπικτίσεως εἴληχεν. ἦν δὲ πάλαι Κύδνῳ τῷ ποταμῷ νῆσος,
ἥτις ὑπ' αὐτοῦ περικλυζομένη εἰς τὴν νῦν θέσιν ἐλήλυθεν. εἶτα παρὰ
Σεμιράμεως ἐπισκευῆς καὶ οἰκισμοῦ μείζονος εὐτύχησεν, αὐτῆς τε εἰκόνα
 183

ἐκεῖσέ φασιν ἀφωσιῶσθαι τῷ Ἡρακλεῖ, παρισταμένην Νίνῳ τῷ ταύτης

ἀνδρί· μετὰ δὲ τοῦτο ἐρειπωθεῖσα ταῖς μετοικήσεσιν παρὰ Σαρδαναπά-
λου ἐκ βάθρων σὺν Ἀγχιάλῃ ἀνέκτισται, ἐφ' αἷς ἐπιγέγραπται· “Νι-
νευὴς βασιλεὺς, Ἀνακυνδαράξου παῖς, ἐν μιῇ ἡμέρᾳ Ταρσόν τε καὶ
Ἀγχιά-
λην ἔδειμεν.” τὸν δὲ ἴδιον υἱὸν ὁ ἀμεραμνουνῆ προεξέπεμψεν κατὰ τὸ
πρὸς ἀνατολὴν σὺν τοῖς ἀνατολικωτάτοις τῶν ἀνδρικῶν Τούρκων,
καὶ αὐτοῖς γειτνιάζουσιν, ἄχρι χιλιάδων ιʹ, μετὰ πάσης τῆς ἐξ Ἀρμενίων
στρατιᾶς, τοῦ τε Βεσπαρακανίτου, καὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρχοντος τῶν
ἀρχόντων,

Γεώργιος Σύγγελος χρονογράφος Εκλογή χρονογραφημάτων

Σελ. 46, γρ. 6

Ἀλεξάνδρου τοῦ Πολυίστορος περὶ τῆς πυργοποιίας

Σίβυλλα δέ φησιν ὁμοφώνων ὄντων πάντων ἀνθρώπων τινὰς τούτων

πύργον ὑπερμεγέθη οἰκοδομῆσαι, ὅπως εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβῶσι. τοῦ
δὲ θεοῦ ἀνέμους ἐμφυσήσαντος ἀνατρέψαι αὐτούς, καὶ ἰδίαν ἑκάστῳ φω-
νὴν δοῦναι, διὸ δὴ Βαβυλῶνα τὴν πόλιν κληθῆναι. μετὰ δὲ τὸν κατακλυ-
σμὸν Τιτᾶνα καὶ Προμηθέα γενέσθαι. καὶ τὰ μὲν τῆς πυργοποιίας Ἀλέξ-
ανδρος ταῦτα μαρτυρῶν καὶ αὐτὸς Βαβυλῶνα διὰ τὴν σύγχυσιν κληθῆναι
τὴν πρὸ πολλῶν μυριάδων ἐτῶν μυθολογουμένην παρ' αὐτοῖς βεβασι-
λευκέναι.

Pseudo-Nonnus, Scholia mythologica Oration 4, historia 76, γρ. 10

Ἡσίοδος εἷς ἐστι τῶν πραττομένων ποιητῶν, οὗ πράττονται

τρία ποιήματα, ἡ καλουμένη Θεογονία καὶ τὰ καλούμενα Ἔργα
καὶ Ἡμέραι καὶ ἡ καλουμένη Ἀσπίς. ἐν τῷ οὖν Θεογονίᾳ ὁ
Ἡσίοδος ἄρχεται καταριθμεῖσθαι τὰς γενέσεις τῶν θεῶν, ὅτι ἐκ
τοῦ Χάους καὶ ἐκ τοῦ Αἰθέρος ἐγγενήθη ὁ δεῖνα, ἐκ τοῦ Οὐρα-
νοῦ καὶ τῆς Γῆς ὁ Κρόνος, ἐκ τοῦ Κρόνου ὁ Ζεύς, ὁ Ποσειδῶν,
ὁ Πλούτων. εἶτα καταφέρει σειρὰς γενῶν καὶ θεῶν καινοτέρων
ὀνόματα, καὶ ὅτι οἵδε οἱ θεοὶ μετὰ τῶνδε ἐπολέμησαν, καὶ οἵδε
ἡττήθησαν, καὶ οἵδε διεσπάραξαν τόνδε ἢ τούσδε. οἱ γὰρ
Τιτᾶνες λέγονται διασπαράξαι τὸν Διόνυσον.
Ταῦτα δὲ τὰ ὀνόματα ἅτινα λέγει ὧδε, οἷον Κόττον,
Βριάρεων, ὁ Ἡσίοδος λέγει γεννᾶσθαί τινας ἀνθρώπους ἀπὸ
ἑκατὸν χειρῶν ἔχοντας, οἵτινες μετὰ τῶν θεῶν ἐπολέμησαν τοὺς
Γίγαντας. οἱ γὰρ Γίγαντες μυθεύονται κατὰ θεῶν ἐπαναστῆναι,
 184

ἕως οὗ ἐκεραύνωσεν αὐτοὺς ὁ Ζεύς. ὁμοίως δὲ περὶ τῶν δρακον-

τοπόδων Ἡσίοδος λέγει ὅτι ἐγεννήθησαν ἄνθρωποι δρακοντόπο-
δες. κεραυνοφόρους δὲ λέγει νῦν θεούς, ἢ αὐτὸν τὸν Δία, ὡς
κεραυνὸν ἐπαφέντα τοῖς Γίγασιν, ἢ Στερόπην καὶ Βρόντην,
τοὺς χαλκεύσαντας τῷ Διὶ τὴν βροντὴν καὶ τὴν ἀστραπὴν καὶ
τοὺς κεραυνούς. νήσους δὲ καὶ βέλη καὶ τάφους λέγει ἐπαφεῖς

Pseudo-Nonnus, Scholia mythologica Oration 5, historia 30, γρ. 7

Τριακοστή ἐστιν ἱστορία ἡ περὶ τῶν κεκομμένων καὶ διεσπα-

σμένων θεῶν.

Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ αὕτη περὶ τῶν Τιτάνων εἶναι καὶ τοῦ Διο-
νύσου. ἔστι δὲ αὕτη. Περσεφόνη γεννᾷ τὸν Ζαγρέα Διόνυσον,
ἐκ τοῦ Διὸς συλλαβοῦσα αὐτόν. τοῦτον γεννηθέντα οἱ Τιτᾶνες
(δαιμονίων δὲ τάξεις αὗται) φθονήσαντες τῷ Διονύσῳ ὡς ἐκ τοῦ
Διὸς ἔχοντι τὴν γένεσιν, διασπαράττουσιν αὐτόν. ἄλλοι δὲ
λέγουσιν ὅτι καθ' ὑπόθεσιν τῆς Ἥρας διεσπάσθη ὑπὸ τῶν
Τιτάνων ὁ Διόνυσος.
Καὶ περὶ μὲν τῶν διεσπασμένων θεῶν ἐστιν αὕτη ἡ περὶ τοῦ
Διονύσου· περὶ δὲ τῶν κεκομμένων οὐδεμία τις φαίνεται ἡμῖν
ἱστορία, ἢ ἡ περὶ τῶν Γιγάντων. οὗτοι γὰρ πολεμεῖν ἐθέλοντες
τοῖς θεοῖς, οἱ θεοὶ ἀντιστρατευσάμενοι ἐπολέμησαν καὶ κατέκο-
ψαν αὐτούς, ὕστερον δὲ τοῦ Διὸς καὶ τὸν κεραυνὸν ἐπιπέμψαν-
τος αὐτοῖς καὶ καταφλέξαντος αὐτούς.
Theognostus Gramm., Canones sive De orthographia
Τμ. 349, γρ. 3

ζόμενα εἰς θηλυκὸν γένος διὰ τῆς οι διφθόγγου γράφονται·

οἷον, ἀλοιμός· κυδοιμός· ἀμοιμὸς κατὰ ἐναλλαγὴν στοιχείων
ἀπὸ τοῦ ἀμοιβός· σεσημείωται τὸ ἕτοιμος προπαροξυνόμενον
καὶ διὰ τῆς οι διφθόγγου γραφόμενον· τριγενὲς γὰρ, καὶ τὸ
ἀλύδοιμος.
Τὰ εἰς ος δισύλλαβα ἔχοντα ἐν τῇ πρώτῃ καὶ δευτέρᾳ
συλλαβῇ τὸ αὐτὸ σύμφωνον· διὰ τοῦ ι γράφεται· οἷον, Νί-
νος· μῖμος· Τίτος· τίτλος· βίβλος.
Τὰ εἰς ος ὑπὲρ δύο συλλαβὰς ἔχοντα ἐν τῇ ἀρχούσῃ καὶ
ἐν τῇ μετὰ ταύτην τὸ αὐτὸ σύμφωνον διὰ τοῦ ι γράφονται·
οἷον, διδάσκαλος· δίδυμος· Τίτανος· Σισίννιος· σεσημείωται
τὸ σήσαμος διὰ τοῦ η.
Τὰ διὰ τοῦ ενος δισύλλαβα, εἴτε ὀξύτονα εἴτε βαρύτονα,
διὰ τοῦ ε ψιλοῦ γράφονται τῇ παραληγούσῃ· σεσημείωται
τὸ αἶνος ἐπὶ τοῦ ὕμνου, ἐπί τε τῆς πόλεως, διὰ τῆς διφθόγγου
 185

γραφόμενον, καὶ βαρυνόμενον· ἐπὶ γὰρ τοῦ δεινοῦ ὀξύνεται

καὶ τὴν αὐτὴν φυλάττει γραφήν· γέγονε γὰρ οὕτω· ἀπὸ τοῦ
δέος παρωνύμως γέγονε δεινὸς, ὡς καὶ ἀπὸ τοῦ κλέος κλεεινὸς,
καὶ κατὰ συγκοπὴν κλεινὸς καὶ δεινός· ἀποβολῇ οὖν τοῦ δ
καὶ τροπῇ τοῦ ε εἰς α αἰνός· τὰ γοῦν διὰ τοῦ ψιλοῦ γραφό-
μενα εἰσὶ ταῦτα· ἐνὸς ὁ ἐνιαυτός· ξένος· στενός·

Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon

Αλφαβητικόν letter delta, σελ. 507, γρ. 25

Τρωϊκὸν περιέχον πόλεμον, ὅπερ λαβὼν ὁ Κλαύ-

διος, ἐξέδωκε γράφεσθαι.
Διμίτριος. ὁ δύο μίτρας ἔχων, ὅ ἐστι πολεμικὰς
ζώνας ὑφαινομένας διὰ μίτου. ἐφοροῦντο δὲ αὗ-
ται ἐσώτερον τῆς λαγόνος χάριν ἀσφαλείας. ἢ
χαλκαῖ λεπίδες.
Διμήτωρ. ὁ Διόνυσος.
Δίοκλος. τόπος.
Δῖος. ὁ ἔνδοξος. [ἀπὸ τῆς γενικῆς Διὸς γέγονε
δίϊος, καὶ κατὰ κρᾶσιν δῖος, ὁ ἔνδοξος. καὶ
Δῖος ὁ ἥρως ὁ εἷς τῶν Τιτάνων καὶ Πελοπίδων.
παρὰ τὸ δέος δέεας καὶ ἐν συναλοιφῇ δείας
διὰ διφθόγγου, ὁ δέος ἐμποιῶν. ἢ παρὰ τῆς
Διὸς γενικῆς.]
Διοπτῆρα. κατάσκοπον. ἐκ τοῦ ὄπτω. οἷον·
τόν ῥα διοπτῆρα στρατὸς ἔμμεναι ἡμετέροιο.
καὶ διοπτεύω τὸ κατασκοπεύω. καὶ διοπτῆρες,
οἱ οἰκονόμοι, οἱ ἐπιτηρηταὶ, οἱ προφύλακες.
[οὐχ οἷοί τε ἐγένοντο οἱ διοπτῆρες διαγνῶναι
ἐπιόντας τοὺς δυσμενεῖς. καὶ διοπτὴρ μηχανι-
κόν τι ὄργανον, δι' ὧν ἐστοχάζοντο τῶν ἐπάλ

Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon

Αλφαβητικόν letter tau, σελ. 1730, γρ. 12

Τὸ Τ μετὰ τοῦ Ι. (Ἀρσενικόν.)

Τίγρης. ποταμός. καὶ κλίνεται Τίγρητος. τίγρις

δὲ, τὸ ζῶον, ι, καὶ κλίνεται τίγριδος.
Τιτάν. καταχθόνιος δαίμων, τιμωρητικός.
ἐτυμολογεῖται δὲ παρὰ τὸ τίω, τὸ τιμωρῶ.
Τιβὴν, τιβῆνος. τοῦ τρίποδος.
Τιθώης. κύριον.
 186

Τιμηταί. οἱ πρῶτον τιμώμενοι.

Τίννοι. ἐθνικόν.
Τίς. ἀντὶ τοῦ οὐδείς. ὡς τό· τίς ἔγνω νοῦν κυ-
ρίου;
Τίτανος. ἄσβεστος.
Τιτθοί. οἱ μασθοί. ὅτι ἐπιστηθίδιοί τινές εἰ-
σιν. ἢ οἱ ἐντιθέμενοι ἐν τοῖς στόμασιν.

Anonymi Exegesis In Hesiodi Theogoniam, Exegesis in Hesiodi

theogoniam Σελ. 383, γρ. 15

δὲ ἵμερος καὶ ἔρως. ἔρως μὲν γὰρ ὁ διὰ τῆς ὁράσεως

μόνης γινόμενος πόθος, ἵμερος δὲ ἡ μετὰ τὴν ὅρασιν
χρῆσις, καὶ τὸ τοῦ ὁραθέντος ἐπαπολαῦσαι.
203. ταύτην δ' ἐξ ἀρχῆς τιμὴν. τοῦτο δὲ ἔλαβεν
ἐξ ἀρχῆς· τὰς συνουσίας τῶν παρθένων, τοὺς γέλωτας,
τὰς ἀπάτας, τὴν τέρψιν, τὴν μειλιχίην. δεῖ γὰρ τὸν ἐρῶντα
καὶ πρᾶον εἶναι.
206. τοὺς δὲ πατήρ. πάλιν πρὸς τὸ ἐξ ἀρχῆς
ἀνατρέχει καί φησιν, ὅτι τοὺς Κύκλωπας ἐκείνους, τὸν
Κόττον, τὸν Βριάρεων καὶ τὸν Γύγην, ἤγουν τοὺς ἀνέ-
μους ἐκάλεσε Τιτᾶνας παρὰ τὸ εἰς πάντα τὰ μέρη τῆς
οἰκουμένης τετάσθαι.
211. Νὺξ δ' ἔτεκε. ὅσα μὲν φυσικῶς ἐθεωρεῖτο
καὶ πρὸς τοῦτο συνέτεινε, κατ' ἀρχὰς εἶπε. νῦν δὲ πρὸς
τὰ καθ' ἡμᾶς ἔρχεται καί φησιν, ὅτι ἡ Νὺξ ἐγέννησε τὸν
Μόρον, τὴν Κῆρα, τὸν Θάνατον. ἐπεὶ γὰρ ἀφανῆ καὶ
ἄδηλα τὰ πεπρωμένα πᾶσίν εἰσι, διὰ τοῦτο εἶπεν, ὅτι ἡ
Νὺξ ἐγέννησε ταῦτα. ὅτι δὲ Μόρον οὐχ ἁπλῶς τὸν θάνα-
τον δηλοῖ, ἀλλὰ τὸ μεμορμένον καὶ πεπρωμένον, ἄκουσον
Ὁμήρου· δέδοικα μὴ ὑπὲρ μόρον Ἀίδος εἴσω βήσομαι,
μόρου νοουμένου τοῦ πεπρωμένου καὶ εἱμαρμένου. ἐγέν

Anonymi Exegesis In Hesiodi Theogoniam, Exegesis in Hesiodi

theogoniam Σελ. 398, γρ. 14

βάλλεται ἡ πρόνοια, ποτὲ δὲ εἰς ἀνθρώπινον, ποτὲ δὲ εἰς

ἄλλο καὶ ἄλλο. ἢ τὸ ἐγέννησε τὸν Ζῆλον καὶ τὴν Νίκην
οὕτω νοητέον. ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἔφασκεν εἶναι σφαῖραν
καὶ ἐν αὐτῇ γεγράφθαι τὸ σύμπαν, τὴν φιλίαν τε καὶ
τὸ νεῖκος, καὶ ὁμονοούντων μὲν μηδὲν γίνεσθαι, διαλυ-
θέντων δὲ πάντα τὰ τῇδε γενέσθαι, διὰ μὲν τοῦ Ζήλου
νοουμένης τῆς φιλίας, διὰ δὲ τῆς Νίκης, νοουμένου τοῦ
 187

νείκους. ἐγέννησε δὲ τὸ Κράτος καὶ τὴν Βίαν, ὧν χωρὶς

οὐδὲν ἱδρύεται. οὕτως γὰρ ἐβούλευσεν ἡ Στὺξ γενέσθαι,
ὅτι ὁ πρῶτος νοῦς συνεκαλέσατο πάντα ἐξελθεῖν εἰς τὸν
κατὰ τῶν Τιτάνων πόλεμον, ἤγουν τῆς ἀταξίας. εἶπε δὲ
τιμηθῆναι καὶ ὃς τὴν τῶν πάντων ἀταξίαν διαλύσειεν.
404. Φοίβη δ' αὖ Κοίου. ἡ λαμπηδὼν δή, φησί,
τῶν τοῦ ἡλίου ἀκτίνων, συνελθοῦσα τῷ Κοίῳ, ἤγουν ὑπο-
χωρήσασα (ἀπὸ τοῦ κίω τὸ πορεύομαι, πλεονάζοντος τοῦ
ο), ἐγέννησε τὴν Λητώ, ἤγουν τὴν νύκτα, διὰ τὸ ἐν
αὐτῇ πάντας ἐπιλανθάνεσθαι τῶν κακῶν καὶ τῶν θλίψεων.
μειλίχιον δὲ εἶπε διὰ τὸ πάντας ἐν νυκτὶ ἡμεροῦσθαι.
409. γείνατο δ' Ἀστερίην. ἐγέννησε δὲ καὶ τὰ
ἄστρα, οἷς συνῆλθεν ὁ Πέρσης, ἅ τινα δηλαδὴ κινοῦνται.

Anonymi Exegesis In Hesiodi Theogoniam, Exegesis in Hesiodi

theogoniam Σελ. 406, γρ. 24

624. ἀλλά σφεας Κρονίδης. ἐνταῦθα δηλοῖ τὴν

διὰ τῶν ἑπτὰ πλανήτων συνερχομένην σύγχυσιν τοῦ παν-
τός. ποτὲ μὲν γὰρ δι' ὕδατος ἐγένετο, οἷον τὸ ἐπὶ τοῦ
κατακλυσμοῦ, (ὅπερ μέγαν χειμῶνα οἱ παλαιοὶ ἔφασκον),
ποτὲ δὲ διὰ πυρός, οἷον τὸ ἐν τοῖς Σοδόμοις γεγονός,
(ὅπερ μέγα θέρος ἔλεγον). ἐνταῦθα γοῦν τοῦτο δηλοῖ,
ὅτι ὅτε ἔμελλε τὸ τοιοῦτον γίνεσθαι, ἤγουν ἡ δι' ὕδατος
σύγχυσις τοῦ παντός, τότε τὰ ὕδατα ἐκ τῆς γῆς ἀνήχθη-
σαν, οἷον θελησάσης καὶ ὑπακουσάσης τῆς γῆς.
629. δηρὸν γὰρ μάρναντο. ἐπὶ πολύν, φησί, χρό-
νον ἡ τοιαύτη ἀταξία ἐγίνετο. οἱ μὲν γὰρ Τιτᾶνες συν-
έπιπτον ἀπὸ τοῦ Ὀθρύος τῆς ὑψηλῆς, ἤγουν ἢ τῆς
γῆς, ἣν ἀθροῦμεν, ἢ τοῦ ἀέρος, δι' οὗ ἀθροῦμεν, οἱ δὲ
θεοί, ἤγουν τὰ οὐράνια σώματα, ἀπὸ τοῦ Ὀλύμπου.
639. ἀλλ' ὅτε δή. τοῦτο πρὸς μὲν τὴν ἔννοιαν οὐ
συνᾴδει, πρὸς δὲ ἀστεϊσμὸν εἰς τὸ μέσον ἐτέθη, ἵνα δη-
λώσῃ, ὅτι ὑδροποτοῦσι καὶ οἱ ἀστέρες. ἀλλ' ὅτε, φησί,
τοῖς ἄστρασι πρὸς συνοχὴν ἐδωρήσατο τὸ ὕδωρ, τότε ὁ
Ζεύς, ἤτοι ὁ ἥλιος (ἀπὸ τοῦ ζέειν ἢ ἀπὸ τοῦ εὖ ζῆν
ἡμῖν παρέχειν), καὶ οἱ ἀστέρες συνῆλθον τὸ εἰωθὸς ἡμῖν

Anonymi Exegesis In Hesiodi Theogoniam, Exegesis in Hesiodi

theogoniam Σελ. 410, γρ. 16

νου καὶ κλειομένου ἐν αὐτῷ, μὴ εὑρίσκοντος ἔξοδον, τὸ

 188

νέφος στενοχωρεῖται, τὸ δὲ στενοχωρούμενον κινεῖται καὶ

κινούμενον ἐκπυροῦται καὶ πυρούμενον εἰς ἀστραπὰς καὶ
κεραυνοὺς τὸ τοιοῦτον πνεῦμα διαλύει.
853. Ζεὺς δ' ἐπεὶ οὖν. ἐπεὶ οὖν κατέστειλε τὸ
τοιοῦτον πνεῦμα, οὕτως, ὥσπερ ὅταν τὸ ὄρος καίηται καὶ
τὰ ἐν αὐτῷ τοῦ χαλκοῦ μέταλλα ἀναλύωσιν, ἔρριψεν αὐτό,
ἤτοι διέλυσεν. ἀπ' αὐτοῦ δὲ τοῦ Τυφῶνος γεννῶνται
ἄνεμοι καταιγιδώδεις, βλαβεροὶ ὄντες τοῖς ἀνθρώποις.
881. αὐτὰρ ἐπεί ῥα πόνον. ἐντεῦθεν ἄλλως νοη-
τέον τοὺς Τιτᾶνας. ἐκεῖ μὲν γὰρ εἰς τὰ ὑπὸ γῆν πνεύ-
ματά τε καὶ ὕδατα ἠλληγόρηντο, ἐνταῦθα δὲ εἰς τὸ
χαλκοῦν γένος, περὶ οὗ καὶ ἐν τῷ περὶ ἔργων καὶ ἡμε-
ρῶν φησιν. ἐπεὶ γάρ, φησίν, οἱ μάχαις συζῶντες ἠφα-
νίσθησαν ἄνθρωποι, (τότε, ἐπεὶ τῇ τετάρτῃ γενεᾷ, δηλαδὴ
τῇ τῶν ἡρώων, ὁ Ζεὺς ἐβασίλευεν, ἤτοι ὁ νοῦς), ἐγέ-
νοντο ἕτεροι, οἳ αὑτῶν βασιλέα τὸν Δία προεστήσαντο,
οἵ τινες δὴ μετὰ φρονήσεως ἔζων καὶ βουλῆς.
886. Ζεὺς δὲ θεῶν βασιλεὺς. ὁ δὲ Ζεύς, φησίν,
ἤτοι ὁ νοῦς, πρῶτον συνῆλθε τῇ Μήτιδι. εἰ μὴ γὰρ
ὁ νοῦς βουλεύσαιτο καὶ τὸ ἐπαμφοτερίζον εἰς ἓν

Simplicius Phil., In Aristotelis quattuor libros de caelo commentaria

Τόμ. 7, σελ. 375, γρ. 15

θος, οὐδεμίαν ἀποδεικτικὴν ἀνάγκην εἰσάγει, καὶ ὅτι οἱ συστήσαντες

αὐτὸν
ἐῴκεσαν καὶ αὐτοὶ νομίζειν βάρος ἔχειν γεηρὸν τὰ οὐράνια καὶ διὰ τοῦτο
δεῖσθαί τινος ἀνάγκης ἐμψύχου τῆς ἀνεχούσης αὐτά. εἰ τοίνυν δέδεικται
μήτε βάρος ἔχοντα μήτε κουφότητα τὰ οὐράνια, δῆλον, ὅτι παρέλκων ἂν
εἴη ὁ μῦθος διὰ τὴν τοῦ βάρους ὑποψίαν πλασθείς. ἀλλ' εἰ μὲν πλάσμα
τι ἀνθρώπειον τοῦτο τὸ κατὰ τὸν Ἄτλαντά ἐστιν ἀπὸ τῆς τοῦ βάρους
ὑποψίας πλασθέν, ἐλήλεγκται τῷ ὄντι περιττὸν ἐκ τοῦ μήτε βάρος μήτε
κουφότητα τοῖς οὐρανίοις ὑπάρχοντα ἀποδεδεῖχθαι, εἰ δὲ μῦθος ὄντως
ἐστὶ
θεῖόν τι κρύπτων ἐν ἑαυτῷ καὶ σοφόν, λεγέσθω, ὅτι Ἄτλας εἷς μέν ἐστι
καὶ αὐτὸς τῶν περὶ τὸν Διόνυσον Τιτάνων, διὰ δὲ τὸ μὴ τελέως ἐξαμαρ-
τεῖν εἰς αὐτόν, τουτέστι μὴ κατὰ τὴν Τιτανικὴν μόνην διάκρισιν
ἐνεργῆσαι
περὶ τὴν Διονυσιακὴν δημιουργίαν, ἀλλ' ἀποκλίνειν πως καὶ πρὸς τὴν
Δίιον
συνοχὴν κατ' ἄμφω τὰς ἰδιότητας ἐνεργεῖ περὶ τὰς μεγίστας τοῦ κόσμου
μερίδας διακρίνων μὲν καὶ ἀνέχων τὸν οὐρανὸν ἀπὸ τῆς γῆς, ὡς μὴ ἐπι-
συγχεῖσθαι τὰ ἄνω τοῖς κάτω· ὡς γὰρ ὑπεζωκώς τις, οὐ μὴν νοερός, δια-
 189

κρίνει κατὰ τὸ λόγιον

πῦρ πρῶτον καὶ πῦρ ἕτερον σπεύδοντα μιγῆναι·
διακρίνει δὲ καὶ ἀνέχει μετὰ τοῦ συνέχειν ἐν ἀλλήλαις αὐτάς· καὶ γὰρ αἱ
κίονες τὴν συναμφότερον ἔχουσι δύναμιν διακριτικήν τε ἅμα καὶ

Joannes Philoponus Phil., In Aristotelis analytica posteriora

commentaria Τόμ. 13,3, σελ. 383, γρ. 20

δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος γίνεται. ζητεῖ γοῦν, ἆρα ὥσπερ ἐπὶ τῶν ὄντων
[τῶν] καὶ καθ' ὁλοκληρίαν συνεστώτων πραγμάτων ἀποδίδοται καὶ ὑλικὰ
καὶ τελικὰ αἴτια, οὕτως ἐνδέχεται καὶ ἐπὶ τῶν γινομένων καὶ μὴ καθ'
ὁλοκληρίαν ὑφεστώτων πραγμάτων ἀποδίδοσθαι καὶ ὑλικὰ αἴτια καὶ
τελικά.
γινόμενον δὲ πρᾶγμά ἐστι καὶ ἡ βροντὴ διὰ τὸ κατὰ μέρος συνίστασθαι.
καὶ δείκνυσιν ὡς ἀπὸ τοῦ παραδείγματος ὅτι καὶ ἐπ' αὐτῶν ἀποδίδονται
καὶ ὑλικὰ αἴτια καὶ τελικά. οἷον πρὸς τὸν ζητοῦντα εἰ βροντᾷ, ἤγουν
διὰ τί βροντᾷ, ἐρεῖς ὑλικὸν αἴτιον τὸ ἀποσβέννυσθαι τὸ πῦρ καὶ οὕτως ἐξ
ἀνάγκης σίζειν ἐν τῇ ἀποσβέσει, ἤγουν ψόφον γίνεσθαι. οἱ δὲ Πυθαγό-
ρειοι τελικὸν αἴτιον ἀπεδίδουν τῆς βροντῆς τὸ διὰ τοῦ ψόφου τὸν Δία ἐπ-
απειλεῖν καὶ ἐκφοβεῖν τοὺς ἐν τῷ ταρτάρῳ Τιτᾶνας. πλεῖστα δὲ
τοιαῦτα εὑρήσεις ἐν τοῖς φυσικοῖς πράγμασιν, ἐφ' ὧν ἀποδίδονται καὶ
ὑλικὰ καὶ τελικὰ αἴτια. εἶπε δὲ φυσικὰ διὰ τὰ τεχνητά, ἐξ ὧν καὶ παρα-
δείγματα προέθετο τοὺς λαμπτῆρας.

Olympiodorus Phil., In Platonis Phaedonem commentaria

τμ. 1, τμ. 3, γρ. 7

Τρίτον ἐπιχείρημα· τὸν μὲν ἑκούσιον δεσμὸν ἑκουσίως δεῖ λύειν, τὸν δὲ
ἀκούσιον
ἀκουσίῳ λύσει λυτέον καὶ μὴ ἀναμίξ· τὴν μὲν οὖν φυσικὴν ζωὴν
ἀκούσιον οὖσαν
ἀκουσίῳ λύσει λυτέον τῷ φυσικῷ θανάτῳ, τὴν δὲ μετ' ἐμπαθείας ζωήν,
ἣν
ἡμεῖς κατὰ προαίρεσιν ᾑρησάμεθα, ἑκουσίῳ λύσει λυτέον τῇ καθάρσει.
Καὶ ταῦτα μὲν ἔξωθεν· ἡ δὲ λέξις ὡς εἴρηται διὰ δύο ἐπιχειρημάτων
κατασκευ-
άζει ὅτι οὐ δεῖ ἐξάγειν ἑαυτούς.
Καὶ ἔστι τὸ μυθικὸν ἐπιχείρημα τοιοῦτον· παρὰ τῷ Ὀρφεῖ [frg. 220]
τέσσαρες
βασιλεῖαι παραδίδονται. πρώτη μὲν ἡ τοῦ Οὐρανοῦ, ἣν ὁ Κρόνος
διεδέξατο
ἐκτεμὼν τὰ αἰδοῖα τοῦ πατρός· μετὰ δὲ τὸν Κρόνον ὁ Ζεὺς ἐβασίλευσεν
καταταρ-
 190

ταρώσας τὸν πατέρα· εἶτα τὸν Δία διεδέξατο ὁ Διόνυσος, ὅν φασι κατ'
ἐπιβουλὴν
τῆς Ἥρας τοὺς περὶ αὐτὸν Τιτᾶνας σπαράττειν καὶ τῶν σαρκῶν αὐτοῦ
ἀπο-
γεύεσθαι. καὶ τούτους ὀργισθεὶς ὁ Ζεὺς ἐκεραύνωσε, καὶ ἐκ τῆς αἰθάλης
τῶν
ἀτμῶν τῶν ἀναδοθέντων ἐξ αὐτῶν ὕλης γενομένης γενέσθαι τοὺς
ἀνθρώπους.
οὐ δεῖ οὖν ἐξάγειν ἡμᾶς ἑαυτούς, οὐχ ὅτι, ὡς δοκεῖ λέγειν ἡ λέξις, διότι
ἔν τινι
δεσμῷ ἐσμεν τῷ σώματι (τοῦτο γὰρ δῆλόν ἐστι, καὶ οὐκ ἂν τοῦτο
ἀπόρρητον
ἔλεγεν), ἀλλ' ὅτι οὐ δεῖ ἐξάγειν ἡμᾶς ἑαυτοὺς ὡς τοῦ σώματος ἡμῶν
Διονυσια-
κοῦ ὄντος· μέρος γὰρ αὐτοῦ ἐσμεν, εἴ γε ἐκ τῆς αἰθάλης τῶν Τιτάνων
συγκείμεθα
γευσαμένων τῶν σαρκῶν τούτου.

Olympiodorus Phil., In Platonis Phaedonem commentaria

τμ. 1, τμ. 5, γρ. 12

θεωρητικὰς ἐνεργεῖ, ὧν παράδειγμα ἡ τοῦ Οὐρανοῦ βασιλεία, ἵνα ἄνωθεν

ἀρξώμεθα· διὸ καὶ Οὐρανὸς εἴρηται παρὰ τὸ τὰ ἄνω ὁρᾶν. ἢ καθαρτικῶς
ζῇ,
ἧς παράδειγμα ἡ Κρονία βασιλεία· διὸ καὶ Κρόνος εἴρηται, οἷον ⟦ὁ⟧
κορόνους
τις ὢν διὰ τὸ ἑαυτὸν ὁρᾶν· διὸ καὶ καταπίνειν τὰ οἰκεῖα γεννήματα
λέγεται
ὡς αὐτὸς πρὸς ἑαυτὸν ἐπιστρέφων. ἢ κατὰ τὰς πολιτικάς, ὧν σύμβολον ἡ
τοῦ
Διὸς βασιλεία· διὸ καὶ δημιουργὸς ὁ Ζεύς, ὡς περὶ τὰ δεύτερα ἐνεργῶν. ἢ
κατὰ
τὰς ἠθικὰς καὶ φυσικὰς ἀρετάς, ὧν σύμβολον ἡ τοῦ Διονύσου βασιλεία·
διὸ
καὶ σπαράττεται, διότι οὐκ ἀντακολουθοῦσιν ἀλλήλαις αἱ ἀρεταί. καὶ τὰς
σάρκας
μασῶνται οἱ Τιτᾶνες, τῆς μασήσεως δηλούσης τὸν πολὺν μερισμόν,
διότι τῶν
τῇδε ἔφορός ἐστιν, ἔνθα ὁ πολὺς μερισμὸς διὰ τὸ ἐμὸν καὶ σόν. καὶ ὑπὸ
τῶν
Τιτάνων σπαράττεται, τοῦ ‘τὶ’ μερικὸν δηλοῦντος, σπαράττεται δὲ τὸ
καθόλου εἶδος ἐν τῇ γενέσει· μονὰς δὲ Τιτάνων ὁ Διόνυσος. λέγεται δὲ
σπαράττεσθαι
 191

ὑπὸ τῆς γενέσεως, γενέσεως τῶν αἰτίων ταύτης ἀκουόντων· οὕτω γὰρ καὶ
τὴν Δήμητραν πυροὺς καλοῦμεν καὶ τὸν Διόνυσον οἶνον· φησὶ γὰρ ὁ
Πρόκλος
[hymn. frg. I]
’ὅσσ' ἴδον ἐν τεκέεσσιν ἐφημίξαντο τοκεῦσιν’.
κατ' ἐπιβουλὴν δὲ τῆς Ἥρας, διότι κινήσεως ἔφορος ἡ θεὸς καὶ προόδου·
διὸ
καὶ συνεχῶς ἐν τῇ Ἰλιάδι ἐξανίστησιν αὕτη καὶ διεγείρει τὸν Δία εἰς
πρόνοιαν
τῶν δευτέρων. καὶ γενέσεως ἄλλως ἔφορός ἐστιν ὁ Διόνυσος, διότι καὶ
ζωῆς
καὶ τελευτῆς·

Olympiodorus Phil., In Platonis Phaedonem commentaria

τμ. 6, τμ. 13, γρ. 2

Ἐγγυτάτω ἐσόμεθα τοῦ εἰδέναι [67a3]: ‘ἐγγυτάτω’ διὰ τὴν θεωρη-

τικὴν γνῶσιν· αὕτη γὰρ τέλος.
Ἐὰν ὅτι μάλιστα μηδὲ ὁμιλῶμεν τῷ σώματι [67a3 – 4]: κατὰ
σχέσιν, ἐπεί ἐστι καὶ ἐν τούτῳ ὄντας καθαρτικῶς παρ' ὅλον τὸν βίον ζῆν.
ἐνθουσιαστικῶς μὲν γὰρ ἐν ὅλῳ τῷ βίῳ οὐκ ἔστι ζῆσαι, διότι διακόπτεται
ὑπὸ τῆς φαντασίας· ἐναντίως γὰρ ἔχει αὕτη πρὸς ἐνθουσιαστικὴν
ἐνέργειαν.
οὕτω καὶ ἐν τῷ πτάρνυσθαι ἀφαντασιάστως ἐνεργοῦμεν· εἰ γὰρ
φαντασθῶμεν,
διακόπτεται καὶ ὁ πταρμός· διὸ καὶ ‘ζῆθι’ φαμέν, ὡς τοῦ ζῴου δεομένου
κατὰ
φαντασίαν ἐνεργεῖν καὶ κινδυνεύοντος μὴ εἶναι.
Ἕως ἂν ὁ θεὸς αὐτὸς ἀπολύσῃ [67a6]: θεὸν ἐνταῦθα καλεῖ τὸν Διό-
νυσον, διότι οὗτος ἔφορος καὶ ζωῆς καὶ θανάτου, ζωῆς μὲν διὰ τοὺς
Τιτᾶνας,
θανάτου δὲ διὰ τὴν μαντείαν τὴν περὶ τὸν θάνατον. ἔφορος γὰρ πάσης
βακχείας·
διὸ οὐ μόνον κωμικῶν ἔφορός ἐστιν ὡς περὶ ἡδονὰς καταγινομένων,
ἀλλὰ καὶ
τραγικῶν περὶ λύπας καὶ θανάτους καταγινομένων.
Ὡς τὸ εἰκός [67a7 – 8]: οὐκ ἐνδοιάζων τὸ ‘εἰκός’, ἀλλὰ τουτέστι τὸ
ἐοικός.

Olympiodorus Phil., In Platonis Phaedonem commentaria

τμ. 7, τμ. 10, γρ. 6
 192

Καὶ ἄλλῳ ἀνδρί [67c2]: οὐκ ἐνέμεινε τοῖς κατὰ μέρος, καὶ ταῦτα τοῦτον
ἔχων σκοπόν, ἐπειδὴ ἀφιλόσοφον τοῦτο, ἀλλὰ ἀνῆλθεν ἐπὶ τὸ καθόλου.
Παρεσκευάσθαι τὴν διάνοιαν ὥσπερ κεκαθαρμένην [67c2 – 3]:
οἰκεία ἡ διάνοια τῇ καθαρτικῇ ζωῇ, ὥσπερ ὁ νοῦς τῇ θεωρητικῇ. τὸ δὲ
‘ὥσπερ’
εἶπεν διὰ τὸν θεωρητικὸν βίον, ἐκεῖνος γὰρ κατὰ ἀλήθειάν ἐστι
κεκαθαρμένος.
Συναγείρεσθαί τε καὶ ἀθροίζεσθαι καὶ οἰκεῖν [67c8 – 9]: τί βούλεται
ὁ ἐπαναδιπλασιασμὸς τῶν λέξεων τούτων; οὐ γὰρ μάτην εἴρονται οὐδὲ
ἐπίδειξιν
λέξεως νῦν σκοπὸν ἔχει ποιήσασθαι ὁ Πλάτων, ἀλλὰ διὰ μὲν τοῦ
‘συναγείρεσθαι’
τουτέστιν ἀπὸ τῆς σωματοειδοῦς ζωῆς ἐπιστρέφεσθαι, διὰ δὲ τοῦ
‘ἀθροίζεσθαι’
τουτέστιν ἀπὸ τῆς δοξαστικῆς. πῶς δὲ ἄρα οὐ τὰ Ὀρφικὰ ἐκεῖνα [frg.
211]
παρῳδεῖ νῦν ὁ Πλάτων, ὅτι ὁ Διόνυσος σπαράττεται μὲν ὑπὸ τῶν
Τιτάνων,
ἑνοῦται δὲ ὑπὸ τοῦ Ἀπόλλωνος; διὸ ‘συναγείρεσθαι’ καὶ ‘ἀθροίζεσθαι’
τουτέστιν ἀπὸ τῆς Τιτανικῆς ζωῆς ἐπὶ τὴν ἑνοειδῆ. καὶ ἡ Κόρη δὲ
κατάγεται μὲν εἰς Ἅιδου, ἀνάγεται δὲ πάλιν καὶ οἰκεῖ ἔνθα πάλαι ἦν ὑπὸ
τῆς Δήμητρος· διὸ καὶ τὸ ‘οἰκεῖν’·

Στέφανος γραμματικός Θεθνικά(επιτ. ) Σελ. 138, γρ. 18

Ἀστελέβη, πόλις Λυδίας, Ξάνθος ἐν τετάρτῃ Λυδια-

κῶν. οἱ οἰκοῦντες Ἀστελεβαῖοι.
Ἀστερία, πόλις Συρίας. [Ξάνθος ἐν τετάρτῃ Λυδιακῶν.]
λέγεται καὶ Ἀστερίς. ὁ πολίτης Ἀστεριώτης καὶ Ἀστέριος.
ἔστι καὶ νησίον Ἀστερία μεταξὺ Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης.
Ὅμηρος Ἀστερίδα ταύτην φησίν
ἔστι δέ τις νῆσος μέσσῃ ἁλὶ πετρήεσσα
μεσσηγὺς Ἰθάκης τε Σάμοιό τε παιπαλοέσσης,
Ἀστερίς, οὐ μεγάλη.
Ἀστέριον, πόλις Θετταλίας. Ὅμηρος “οἵ τ' ἔχον
Ἀστέριον Τιτάνοιό τε λευκὰ κάρηνα”. ἡ νῦν Πειρεσία. οὕτω
δὲ καλεῖται διὰ τὸ λαμπρόν, ὅτι ἐφ' ὑψηλοῦ ὄρους κειμένη
τοῖς πόρρωθεν ὡς ἀστὴρ φαίνεται. ἢ ἀπὸ Ἀστερίου τινὸς
[ἥρωος]. τὸ ἐθνικὸν Ἀστεριώτης, καὶ θηλυκὸν Ἀστερηίς, καὶ
Ἀστεριεύς.
Ἀστερουσία, ὄρος Κρήτης πρὸς τὸ νότιον μέρος, ἀπο-
βλέπον εἰς θάλασσαν, ἀφ' οὗ καὶ πόλις περὶ τὸν Καύκασον
 193

Σινδικὴ Ἀστερουσία κέκληται, Κρητῶν ἀποικίας ἐκεῖ σταλεί-

σης. οἱ οἰκήτορες Ἀστερουσιανοί καὶ Ἀστερουσιεῖς καὶ Ἀστε-
ρούσιοι.

Στέφανος γραμματικός Θεθνικά(επιτ. ) Σελ. 169, γρ. 20

τῇ ἐκκλησιαστικῇ ἱστορίᾳ. τὸ ἐθνικὸν ὁμοίως Βιέννιος, εἰ

μὴ κατὰ τὸν ἐγχώριον τύπον Βιεννήσιος ὡς Λουγδουνήσιος.
τῆς δὲ Βιέννης Βιενναῖος.
Βιζύη, πόλις Θρᾴκης, τὸ τῶν Ἀστῶν βασίλειον. τὸ
ἐθνικὸν Βιζυηνός.
Βιζώνη, πόλις Ποντική. τὸ ἐθνικὸν ἠδύνατο Βιζωναῖος
ἢ Βιζωνίτης. ἔστι δὲ Βιζώνιος ὡς Παλλήνιος.
Βιθύαι, ἔθνος Θρᾴκης, ἀπὸ Βίθυος τοῦ Ἄρεος καὶ
Σήτης τῆς Ῥήσου ἀδελφῆς.
Βιθυνία, πρὸς τῷ Πόντῳ χώρα, ἀπὸ Βιθυνοῦ τοῦ
Διὸς καὶ Θρᾴκης τῆς Τιτανίδος, ἣ ἐκ μὲν Διὸς ἔσχε Βιθυνόν, ἐκ δὲ
Κρόνου Δόλογκον. καὶ τὸ ἐθνικὸν Βιθυνός καὶ
Βιθυνή καὶ Βιθυνίς καὶ Βιθυνιάς. τὰ δὲ εἰς νος καθαρὸν
ὑπερδισύλλαβα τῷ υ παραληγόμενα προπαροξύνεται, εἰ μὴ
ἐθνικὰ εἴη. τὸ μόσσυνος βαρυνόμενον σημειῶδες καὶ μακρὸν
ἔχει τὸ υ (τὰ γὰρ ἔχοντα τὸ σ βραχὺ ἔχει τὸ υ), καὶ τὸ
γέρυνος ὁ μικρὸς βάτραχος.
Βιθύνιον, πόλις Βιθυνίας, Παυσανίας ὀγδόῳ. ὁ οἰκῶν
Βιθυνιεύς καὶ Βιθυνιάτης. ἀφ' οὗ Πινυτὸς ἐγένετο Ῥώμης
γραμματικός, Ἐπαφροδίτου τοῦ Νέρωνος ὢν ἐξελεύθερος.

Στέφανος γραμματικός Θεθνικά(επιτ. )

Σελ. 276, γρ. 6

εἰς τὴν ἔραν βαίνειν. λέγονται καὶ Ἐρεμβαῖοι καὶ θηλυκὸν

Ἐρεμβίς.
Ἔρεσος, πόλις Λέσβου, ἀπὸ Ἐρέσου τοῦ Μάκαρος, ἐξ
ἧς Θεόφραστος Ἀριστοτέλους γνώριμος καὶ διάδοχος ὁ ἐπι-
φανέστατος, ὃς Τύρταμος ἐλέγετο καὶ διὰ τὸ τῆς φράσεως
θεσπέσιον Θεόφραστος ἐκλήθη. τὸ ἐθνικὸν Ἐρέσιος ὡς Ἐφέ-
σιος, καὶ Ἐρεσία καὶ Ἐρεσιεύς.
Ἐρέτρια, πόλις Εὐβοίας. Ὅμηρος “Χαλκίδα τ' Εἰρέ-
τριάν τε”. ἐκαλεῖτο δὲ Μελανηίς ἀπὸ Μελανέως τοῦ Εὐρύτου
πατρός. οὕτω δ' ἐκλήθη ἀπὸ Ἐρετριέως τοῦ Φαέθοντος υἱοῦ.
τοῦτον δ' εἶναι ἕνα τῶν Τιτάνων. ἔστι καὶ Θεσσαλίας. ὁ
πολίτης Ἐρετριεύς. καὶ κλίνεται Ἐρετριέως καὶ Ἐρετριῶς ὡς
 194

Στειριῶς. καὶ Ἐρετρίς θηλυκὸν καὶ Ἐρετριάς. καὶ Ἐρέτριος

καὶ Ἐρετριαῖος καὶ Ἐρετριακός.
Ἐρευάτης, πόλις Λυκίας, ἀπὸ Ἐρεύας τῆς καὶ Ἐλευ-
θερᾶς. τὸ ἐθνικὸν Ἐρευάτης.
Ἔρημος, καὶ νῆσός ἐστιν ἐρήμη. ἐρήμη δ' ἐστὶ Γῆ με-
μονωμένη, ἀφ' ἧς ἐρημαῖος καὶ ἐρημαία.
Ἔρθα, πόλις Παρθίας ἐπὶ τῷ Εὐφράτῃ, ὡς Γλαῦκος
ἐν Ἀραβικῶν δευτέρῳ. τὸ ἐθνικὸν Ἐρθηνός.

Στέφανος γραμματικός Θεθνικά(επιτ. ) Σελ. 316, γρ. 10

Ἰάδος ἀρχαίης ἱστορίης πρύτανιν,

Δωρίδος ἐκ πάτρης βλαστόντ' ἄπο· τῶν γὰρ ἄτλητον
μῶμον ὑπεκπροφυγὼν Θούριον ἔσχε πάτρην.
τὸ ἐθνικὸν ὁμωνύμως Θούριοι, καὶ Θουριακοί, καὶ Θουρῖνος
οἶνος, ὡς Στράβων. καὶ ὤφειλε δὲ παρὰ τὸ Θούριος Θουρια-
νός, ὡς Πάριον Παριανός, ἢ παρὰ τὴν Θουρίαν, ὡς Ὀλβια-
νός. [ἔστι καὶ Μεσσηνίας πόλις.] Παυσανίας δὲ Ἄνθειαν
αὐτήν φησι. καὶ τὸ ἐθνικὸν Θουριᾶται καὶ Θουριάς τὸ θη-
λυκὸν καὶ Θουριεύς. τινὲς δὲ Θουνίαν καὶ Θουνιάτας.
Θρᾴκη, [ἀπὸ Θρᾳκὸς βασιλέως τοῦ πάλαι ἐν αὐτοῖς
τελευτήσαντος, ἢ] ἀπὸ Θρᾴκης νύμφης Τιτανίδος, ἀφ' ἧς καὶ
Κρόνου Δόλογκος. ἔστι δὲ ἡ Θρᾴκη χώρα, ἣ Πέρκη ἐκαλεῖτο
καὶ Ἀρία. τὸ ἐθνικὸν Θρᾷξ καὶ Θρᾷσσα. καὶ Θρᾷττα ἀττικῶς,
καὶ ἡ ἀπὸ Θρᾴκης δούλη καὶ εἶδος ἰχθύος καὶ ὀρνέου. τὸ
θηλυκὸν Θρᾳκία ἀπὸ τοῦ Θρᾴκιος καὶ Θρᾴκιον. τὸ δὲ Θραΐ-
κιος λέγεται καὶ διὰ μακροῦ τοῦ ι “ἀνέρα δὲ Τροίη Θρηίκιον
οὔτε φορήσει”. τὸ ἐθνικόν φασι καὶ Θρέικες, καὶ θηλυκῶς
Θρέισσα. καὶ θρᾳκιστί τὸ ἐπίρρημα, ὡς ἀπὸ τοῦ θρᾳκίζω.
Θρᾳκῶν κώμη, πλησίον Ἀντιοχείας. τὸ ἐθνικὸν κατὰ
τέχνην Θρᾳκοκωμήτης.

Στέφανος γραμματικός Θεθνικά(επιτ. ) Σελ. 591, γρ. 3

Ἰουστινιαναί προσαγορευθεῖσα]. Στράβων ἑνικῶς αὐτὴν λέ-

γει Συκήν .... οἰκειότερον δέ, ὡς λέγονται, Συκαί καλοῖντ' ἄν. οἱ
τόποι γὰρ ἀπὸ τῶν ἐν αὐτοῖς ὄντων ὀνομάζονται, Κυπάρισσος
Ἐλαία, καὶ τύπῳ περιεκτικῶν Σικυών Μαραθών, καὶ εἰς ους
Δαφνοῦς Κερασοῦς Φηγοῦς Μυρρινοῦς Ἀχερδοῦς Ἁγνοῦς Σε-
λινοῦς. [ἡ πόλις αὕτη παρὰ τὸ γεννικῶς ἀνθεῖν Ἄνθου-
σα.] οὐδὲν τῶν τοιούτων εἰς ις λήγει, Συκίς, ἀλλ' ἐχρῆν ἢ
 195

Συκάς ἢ Συκήν ἢ Συκοῦντα ἢ Συκῶνα καλεῖσθαι. ἔστι καὶ

ἄλλη Συκή πλησίον Συρακουσῶν. καὶ Κιλικίας. ἔστι καὶ ἑτέρα
Ἀλεξανδρείας. [φησὶν ἕνα τῶν Τιτάνων Συκέα διωκόμενον
τὴν μητέρα Γῆν ὑποδέξασθαι καὶ ἀνεῖναι τὸ φυτὸν τοῦτο.]
ὁ πολίτης ὤφειλε Συκαῖος. ἔστι δὲ νῦν Συκαΐτης, ὅπερ ἐστὶν
ἀπὸ τῆς Συκαῖος, ὡς Θηβαῖος Θηβαΐτης.
Συκαμίνων, πόλις Φοινίκων. τὸ ἐθνικὸν Συκαμινίτης.
Σύλκοι, πόλις ἐν Σαρδοῖ, Καρχηδονίων κτίσμα.
Σύλειον, πόλις Φρυγίας, διὰ τῆς ει διφθόγγου. τινὲς
δὲ Παμφυλίας. τὸ ἐθνικὸν Συλειεύς.

Στέφανος γραμματικός Θεθνικά(επιτ. ) Σελ. 626, γρ. 15

Τίρυνθάδε ὡς πρὸς αἰτιατικήν.

Τισία, ὡς Ἀσία, πόλις Ἰταλίας. τὸ ἐθνικὸν Τισιάτης
ὡς Ἀσιάτης, καὶ Τισιᾶτις θηλυκόν.
Τῖσις, πόλις Αἰγύπτου, ἣν ἔκτισε Τῖσις. ὁ πολίτης
Τισίτης.
Τίσσαι, χωρίον Σικελίας. Φίλιστος ἐνάτῳ. τὸ ἐθνικὸν
Τισσαῖος.
Τιτακίδαι, δῆμος τῆς Ἀντιοχίδος φυλῆς, ἀπὸ Τιτακοῦ
τοῦ προδόντος Ἀφίδνας τοῖς Διοσκούροις. ὁ δημότης Τιτα-
κίδης ὁμοφώνως. καὶ τὰ τοπικὰ ἐπιρρήματα ὡσαύτως.
Τίτανα, χωρίον τῆς Σικυωνίας. λέγεται καὶ ἑνικῶς
“Τιτάνοιό τε λευκὰ κάρηνα”. τὸ ἐθνικὸν Τιτάνιος καὶ Τιτανία. νῦν δὲ
Τευτάνιον καλεῖται.
Τιταρών, πόλις Θεσσαλίας, ἣν Τίταρον Λυκόφρων
φησί. τὸ ἐθνικὸν Τιταρώνιος. ἔστι καὶ Τιταρήσιος ποτα-
μὸς Θεσσαλίας. τὸ ἐθνικὸν ὁμοφώνως Τιταρήσιος.
Τιτωνεύς, ὄρος .... Διονύσιος Γιγαντιάδος πρώτῳ. ὁ
οἰκήτωρ Τιτωνεύς.
Τλῆτες, ἔθνος Ἰβηρικὸν περιοικοῦν τοὺς Ταρτησσίους.

Στέφανος γραμματικός Θεθνικά(επιτ. ) Σελ. 627, γρ. 1

Τισία, ὡς Ἀσία, πόλις Ἰταλίας. τὸ ἐθνικὸν Τισιάτης

ὡς Ἀσιάτης, καὶ Τισιᾶτις θηλυκόν.
Τῖσις, πόλις Αἰγύπτου, ἣν ἔκτισε Τῖσις. ὁ πολίτης
Τισίτης.
Τίσσαι, χωρίον Σικελίας. Φίλιστος ἐνάτῳ. τὸ ἐθνικὸν
Τισσαῖος.
Τιτακίδαι, δῆμος τῆς Ἀντιοχίδος φυλῆς, ἀπὸ Τιτακοῦ
τοῦ προδόντος Ἀφίδνας τοῖς Διοσκούροις. ὁ δημότης Τιτα-
 196

κίδης ὁμοφώνως. καὶ τὰ τοπικὰ ἐπιρρήματα ὡσαύτως.

Τίτανα, χωρίον τῆς Σικυωνίας. λέγεται καὶ ἑνικῶς
“Τιτάνοιό τε λευκὰ κάρηνα”. τὸ ἐθνικὸν Τιτάνιος καὶ Τι-
τανία. νῦν δὲ Τευτάνιον καλεῖται.
Τιταρών, πόλις Θεσσαλίας, ἣν Τίταρον Λυκόφρων
φησί. τὸ ἐθνικὸν Τιταρώνιος. ἔστι καὶ Τιταρήσιος ποτα-
μὸς Θεσσαλίας. τὸ ἐθνικὸν ὁμοφώνως Τιταρήσιος.
Τιτωνεύς, ὄρος .... Διονύσιος Γιγαντιάδος πρώτῳ. ὁ
οἰκήτωρ Τιτωνεύς.
Τλῆτες, ἔθνος Ἰβηρικὸν περιοικοῦν τοὺς Ταρτησσίους.
Θεόπομπος τεσσαρακοστῷ πέμπτῳ.

Anonymi In Aristotelis Ethica Nicomachea Phil., In ethica Nicomachea

ii-v commentaria Σελ. 186, γρ. 10

Εἰπὼν καὶ περὶ ἃ τῶν ἰδίων ὁ μεγαλοπρεπὴς ἀναλώσει, ὅτι περὶ

γάμους τέκνων καὶ εὐφημίας καὶ τὰ τοιαῦτα, φησὶ σφαῖρα μὲν γὰρ ἢ
λήκυθος ἡ καλλίστη ἔχει μεγαλοπρέπειαν παιδικοῦ δώρου· ἡ
γὰρ τούτων τιμὴ μικρὸν καὶ ἀνελεύθερον. καθότι καὶ διαφέρειν τὸ
ἐν τῷ ἔργῳ μέγα τοῦ ἐν τῷ δαπανήματί φησι. καὶ γὰρ ἡ σφαῖρα καὶ
ἡ λήκυθος ἡ καλλίστη μικρὰν καὶ ἀνελεύθερον ἔχουσι τιμὴν καὶ
δαπάνην.
ὡς δὲ ἐν τοῖς τοιούτοις οὖσι παιδικοῖς δώροις ἔστι τι τῷ δαπανῶντι
μέγεθος,
οὕτω δὲ καὶ ἐν ἑκάστῳ γένει ἔστι τι οἰκεῖον μέγεθος. καὶ λαμπρύνεται
παρὰ μέλος. παροιμία ἐπὶ τῶν μὴ προσφόρως τι ποιεῖν εἰωθότων. καὶ
κωμῳδοῖς χορηγῶν. σύνηθες ἐν κωμῳδίᾳ παραπετάσματα δέρρεις ποιεῖν
οὐ πορφυρίδας. Μυρτίλος ἐν Τιτανόπασι τὸ “δεινῆς ἀκούεις, Ἡράκλεις,
τοῦτ' ἔστι σοι τὸ σκῶμμα ἀσελγὲς καὶ Μεγαρικὸν καὶ σφόδρα ψυχρόν.
† γελᾶς, ὁρᾷς τὰ παιδία”. διασύρονται γὰρ οἱ Μεγαρεῖς ἐν κωμῳδίᾳ, ἐπεὶ
καὶ ἀντιποιοῦνται αὐτῆς ὡς παρ' αὐτοῖς πρῶτον εὑρεθείσης, εἴ γε καὶ
Σου-
σαρίων ὁ κατάρξας κωμῳδίας Μεγαρεύς. ὡς φορτικοὶ τοίνυν καὶ ψυχροὶ
διαβάλλονται, καὶ πορφυρίδι χρώμενοι ἐν τῇ παρόδῳ. καὶ γοῦν Ἀριστο-
φάνης ἐπισκώπτων αὐτοὺς λέγει που “μηδ' αὖ γέλωτα Μεγαρόθεν κεκλη-
μένον”. ἀλλὰ καὶ Ἐκφαντίδης παλαιότατος ποιητὴς τῶν ἀρχαίων φησὶ
“Μεγαρικῆς κωμῳδίας † ἆσμα δίειμαι αἰσχυνόμενος τὸ δρᾶμα
Μεγαρικὸν

Πρόκλος In Platonis rem publicam commentarii Τόμ. 1, σελ. 90, γρ. 8

 197

τοὺς μὲν ἄλλους ποιητὰς καὶ περὶ τὴν τῶν θείων πραγμά-
των ἐξήγησιν ἐνθεάζοντας κατ' ἐκεῖνον φῶμεν τὸν τρόπον
ἐν τοῖς θεοῖς ὑποτίθεσθαι πολέμους τε καὶ μάχας, ὃν καὶ
τὰ θεῖα γένη διῄρητο κατὰ τὰς πρωτίστας τῶν ὅλων ἀρχάς.
τὰ γὰρ ἀναγωγὰ τοῖς γενεσιουργοῖς, καὶ τὰ συνεκτικὰ τοῖς
διακριτικοῖς, καὶ τὰ ἑνοποιὰ τοῖς πληθύουσιν τὴν τῶν ὄν-
των πρόοδον, καὶ τὰ ὁλικὰ τοῖς μεριστῶς δημιουργοῦσι, καὶ
τὰ ἀναπλωτικὰ τοῖς τῶν μερικῶν προστάταις ἀντικεί-
μενά πως μάχεσθαι καὶ πολεμεῖν ἀλλήλοις οἱ μῦθοι τὴν
ἀλήθειαν ἐπικρυπτόμενοι λέγουσιν. ὅθεν οἶμαι καὶ τοὺς
Τιτᾶνας τῷ Διονύσῳ καὶ Διῒ τοὺς Γίγαντας ἀνταγωνίζεσθαί
φασιν· τοῖς μὲν γὰρ ὡς πρὸ τοῦ κόσμου δημιουργοῖς ἥ τε
ἕνωσις προσήκει καὶ ἡ ἀμέριστος ποίησις καὶ ἡ πρὸ τῶν
μερῶν ὁλότης, οἳ δὲ εἰς πλῆθος προάγουσιν τὰς δημιουργι-
κὰς δυνάμεις καὶ μεμερισμένως διοικοῦσιν τὰ ἐν τῷ παντὶ
καὶ προσεχεῖς εἰσιν πατέρες τῶν ἐνύλων πραγμάτων. Τὴν
δὲ Ὁμηρικὴν θεομυθίαν κατὰ τὸν ἕτερον τρόπον νοήσωμεν
τοὺς ἐν τοῖς θεοῖς πολέμους διαπλάττουσαν. πρῶτον μὲν
γὰρ τὴν δημιουργικὴν μονάδα παντὸς ἐξαιρεῖ τοῦ πλήθους

Πρόκλος In Platonis rem publicam commentarii Τόμ. 1, σελ. 93, γρ. 23

ὑποτιθεμένης, φανήσεται μέν που καὶ περὶ ἐκείνης τοῖς

μὴ παρέργως ἀκούουσιν ἐνδεικνύμενος ὁ ποιητής, ἡνίκα
ἂν λέγῃ [Il. Ξ 203]·
ὅτε τε Κρόνον εὐρύοπα Ζεὺς
γαίης νέρθε κάθισε.
καὶ περὶ τοῦ Τυφῶνος ἐν ἄλλοις [Il. Β 781]·
Γαῖα δ' ὑπεστενάχιζε Διῒ ὡς τερπικεραύνῳ
χωομένῳ, ὅτε τ' ἀμφὶ Τυφωέϊ Γαῖαν ἱμάσσῃ
εἰν Ἀρίμοις, ὅθι φασὶ Τυφωέος ἔμμεναι εὐνάς.
πάντως γάρ που τὸν πρὸς τὸν Δία πόλεμον ἐν τούτοις
αἰνίσσεται τὸν Τιτανικὸν καὶ τὰς καλουμένας καταταρταρώ-
σεις παρὰ τοῖς Ὀρφικοῖς· διαφερόντως δὲ αὖ κατὰ τὴν
δευτέραν ὑπερβολὴν τοὺς θεοὺς πολεμοῦντας ἀλλήλοις καὶ
διαφερομένους περὶ τῶν ἀνθρωπίνων παραδιδοὺς (ἐν οἷς
καὶ σφόδρα ἄν τις ἀγασθείη τὴν ἔνθεον τοῦ ποιητοῦ καὶ
νοερὰν τῶν πλασμάτων διάθεσιν· ἐπεὶ γὰρ ταῦτα τὰ γένη
περὶ αὐτὰ τὸν πόλεμον τοῦτον ὑφίστασθαί φησιν, εἰ καὶ
τὰς ἀποπερατώσεις ἐκληρώσατο τῶν θείων προόδων, ἀλλ'
οὖν καὶ αὐτὰ τῶν θεῶν ἐξήρτηται καὶ ἔστι προσεχῆ μὲν
 198

τοῖς διοικουμένοις, συγγενῆ δὲ τοῖς αὐτῶν ἡγεμόσιν) τὴν

μὲν πρὸς τὰ καταδεέστερα συμπάθειαν αὐτῶν ἐνδείκνυται

Πρόκλος In Platonis rem publicam commentarii

Τόμ. 2, σελ. 74, γρ. 29

φύσεις ἔχοντες ἀκροτάτας καὶ τοιαύτας, οἵας αὐτὸς εἶναι

διώρισεν τῶν ἐσομένων φυλάκων τά τε ἄλλα καὶ πρὸς τὸ
ὀξεῖς εἶναι καὶ μνήμονας ἀρίστων. ὥστε ἐξ ἁπάντων τού-
των ἀσφαλὲς ὑπέλαβεν ὁ νομοθέτης, ἐνδειξάμενος μόνον ὅτι
δέονται καὶ τῆς τῶν κοσμικῶν περιόδων θεωρίας, αὐτοῖς
ἐπιτρέψαι τὴν τῆς θεωρίας ταύτης εὕρεσίν τε καὶ ἐπιτή-
δευσιν.
ΜΒ. Ὁ μὲν θεολόγος Ὀρφεὺς τρία γένη παραδέ-
δωκεν ἀνθρώπων· πρώτιστον τὸ χρυσοῦν, ὅπερ ὑποστῆ-
σαι τὸν Φάνητά φησιν· δεύτερον τὸ ἀργυροῦν, οὗ φησιν
ἄρξαι τὸν μέγιστον Κρόνον· τρίτον τὸ Τιτανικόν, ὅ φησιν ἐκ
τῶν Τιτανικῶν μελῶν τὸν Δία συστήσασθαι· συννοήσας ὡς
ἐν τρισὶν ὅροις τούτοις πᾶν εἶδος περιέχεται τῆς ἀνθρω-
πίνης ζωῆς. ἢ γὰρ νοερόν ἐστιν καὶ θεῖον, αὐτοῖς τοῖς
ἀκροτάτοις τῶν ὄντων ἐνιδρυμένον, ἢ πρὸς ἑαυτὸ ἐπέστραπται
καὶ νοεῖ ἑαυτὸ καὶ ἀγαπᾷ τὴν τοιαύτην ζωήν, ἢ πρὸς τὰ
χείρονα βλέπει καὶ μετ' ἐκείνων ἐθέλει ζῆν ἀλόγων ὄντων.
τριττῆς οὖν οὔσης τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς τὸ μὲν πρώτιστον
ἀπὸ τοῦ Φάνητός ἐστιν, ὃς πᾶν τὸ νοοῦν συνάπτει τοῖς νοη-
τοῖς, τὸ δὲ δεύτερον ἀπὸ τοῦ Κρόνου τοῦ πρώτου, φησὶν
ὁ μῦθος, ἀγκυλομήτου καὶ πάντα πρὸς ἑαυτὰ ποιοῦντος

Πρόκλος Theologia Platonica (lib. 1-5) Τόμ. 2, σελ. 65, γρ. 25

ἐναποκεκρυμμένος θεοῖς.
Καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν εἰς λογισμοὺς ἀπὸ τῆς νοερᾶς
ὑμνῳδίας καταβάντες καὶ τὴν ἀνέλεγκτον προβαλόντες
τῆς διαλεκτικῆς ἐπιστήμην, θεωρήσωμεν ἑπόμενοι τῇ
θέᾳ τῶν πρώτων αἰτίων ὅπως ἐξῄρηται τῶν ὅλων ὁ πρώτι-
στος θεός, καὶ μέχρι ταύτης ἡ κάθοδος ἔστω· καὶ γὰρ
ἐντεῦθεν ἐπ' ἐκεῖνα διαβάλλειν [μήποτε διαβαίνειν] καὶ
αὖθις δυνατόν· δόξα δὲ αὖ καὶ φαντασία καὶ αἴσθησις
ἐκλύουσι μὲν ἡμῶν τὴν τῶν θεῶν παρουσίαν, καθέλκουσι δὲ
ἀπὸ τῶν Ὀλυμπίων ἀγαθῶν ἐπὶ τὰ γηγενῆ κινήματα,
καὶ διαιροῦσι Τιτανικῶς τὸν ἐν ἡμῖν νοῦν, καὶ ἀπὸ τῆς
ἐν τοῖς ὅλοις ἱδρύσεως ἐπὶ τὰ τῶν ὄντων εἴδωλα κατασπῶσι.
 199

Πρόκλος Theologia Platonica (lib. 1-5)

Τόμ. 5, σελ. 39, γρ. 16

καὶ Διὸς καὶ Ἥρας κοινήν τινα συμπλέκει ζήτησίν τε

καὶ θεωρίαν. Καὶ δὴ καὶ ἐν Νόμοις τὰς θεσμοφόρους θεὰς
ἀνυμνῶν εἰς τὴν ἕνωσιν τῆς τε Δήμητρος καὶ τῆς Κόρης
ἀναπέμπει πᾶσαν τὴν ἔνθεσμον ζωήν. Ἐπεὶ καὶ κατ'
Ὀρφέα τῷ μὲν Κρόνῳ συνοῦσα κατὰ τὴν ἀκρότητα τὴν
ἑαυτῆς ἡ μέση θεὸς Ῥέα καλεῖται, τὸν δὲ Δία παράγουσα
καὶ μετὰ Διὸς ἐκφαίνουσα τούς τε ὅλους καὶ τοὺς μερικοὺς
διακόσμους τῶν θεῶν, Δημήτηρ. Καὶ ἔστιν ὁ σύμπας τῆς
μέσης ζωῆς διάκοσμος περιληπτικὸς τῶν τε ἄλλων Τιτα-
νίδων καὶ δὴ καὶ τῆς Δήμητρος· ταύτην γὰρ προεστήσατο
μονάδα συναγωγὸν μέσην τῶν ἐν αὐτῇ πασῶν τάξεων,
τῶν τε κρυφίων καὶ τῶν μεριζομένων περὶ τὰς γεννητικὰς
τῆς θεοῦ δυνάμεις. Τριτταὶ δέ εἰσιν ἑκάτεραι· καὶ τὴν μὲν
ἄνω τριάδα συνάπτει τῷ Κρόνῳ, τὴν δὲ κάτω συνυφαίνει
τῇ δημιουργικῇ τάξει, μέσην δὲ οὖσαν τὴν Δημητριακὴν
μονάδα συντεταγμένην ἅμα καὶ ἐξῃρημένην ἀποφαίνει
τοῦ δημιουργοῦ τῶν ὅλων· καὶ γὰρ ὑφίστησι Δία μετὰ
τῆς ὅλης καὶ συναπογεννᾷ τὴν Κόρην μετὰ τοῦ Διός.

Πρόκλος Theologia Platonica (lib. 1-5) Τόμ. 5, σελ. 90, γρ. 25

δήπου καὶ τὸν ὅλον δημιουργὸν εἰς ταὐτὸν ἥκειν τῷ Διὶ

καὶ μίαν ὕπαρξιν ἀμφοτέρων εἶναι, πάντα τὰ ἐν τῷ κόσμῳ
κατευθύνουσαν καὶ πᾶν τὸ πλημμελὲς καὶ ἄτακτον
εἰς τάξιν περιάγουσαν· θέμις γὰρ οὐκ ἦν, φησί,
τῷ ἀρίστῳ δρᾶν ἄλλο τι πλὴν τὸ κάλλιστον.
Ὁ τοίνυν τῇ Θέμιδι τὰ ὅλα διακοσμῶν καὶ μετ' αὐτῆς τὰ
πάντα παράγων πῶς οὐ κατ' οὐσίαν ἔχει τὴν πολιτικὴν
πᾶσαν ἐν ἑαυτῷ; Πῶς δὲ οὐκ αὐτός ἐστιν ὁ πρώτιστος
Ζεύς, ὁ πᾶσι μὲν τὸ θεῖον ἀφορίζων καὶ μίαν ἐκ πάντων
πολιτείαν συνυφαίνων, ἐξῃρημένος δὲ ἁπάντων τῶν μερι-
στῶν αἰτίων καὶ τῶν Τιτανικῶν γενῶν καὶ ταῖς ἀχράντοις
ἑαυτοῦ δυνάμεσιν ἐπέκεινα φρουρούμενος τοῦ κόσμου
παντός; Αἱ γὰρ περὶ αὐτὸν φυλακαὶ τὴν ἄτρεπτον
αὐτοῦ τάξιν καὶ τὴν ἄκλιτον τῆς δημιουργίας φρουρὰν
αἰνίσσονται, δι' ἣν ἐν ἑαυτῷ μονίμως ἱδρυμένος διήκει διὰ
πάντων ἀκωλύτως, καὶ πᾶσι παρὼν τοῖς ἑαυτοῦ γεννήμασι
 200

κατ' ἄκραν ὑπεροχὴν τῶν ὅλων ὑπερήπλωται.

Καὶ μὴν καὶ ἡ ἀκρόπολις ἡ τοῦ Διὸς κατὰ τὰς
τῶν θεολόγων φήμας τῆς νοερᾶς ἐστι περιφορᾶς καὶ
τῆς ἀκροτάτης κορυφῆς τοῦ Ὀλύμπου σύμβολον, ἣν
καὶ πάντες οἱ σοφοὶ τῆς νοερᾶς ἐξάπτουσι τοῦ Διὸς

Πρόκλος In Platonis Alcibiadem i Τμ. 43, γρ. 21

τῆς ψυχῆς ἐκδεδομένον τὴν ἀνάλογον ἀποτυποῦται ζωήν, καθ' ἣν καὶ

χαρακτηρίζει τὴν ἑαυτοῦ ζωήν· πᾶσα γὰρ ψυχὴ τοῦτό ἐστι τὸ μόριον
ᾧ ζῇ καὶ κατὰ τοῦτο ἀφώρισεν ἑαυτήν. μεταξὺ δέ πώς ἐστι τούτων ὁ
Ἀλκιβιάδης, σπαραττόμενος μὲν κάτωθεν ὑπὸ τῶν ἐμπαθῶν ἐραστῶν
καὶ κατασπώμενος ἐπὶ τὴν χείρονα μοῖραν, ἄνωθεν δὲ ὑπὸ τοῦ
Σωκράτους ἑνὸς ὄντος βοηθούμενος καὶ σωζόμενος ὑπ' αὐτοῦ καὶ
προνοούμενος, μή τι πάθῃ πρὸς τῶν περιρρεόντων αὐτὸν ἐραστῶν.
ἀνάγκη τοίνυν κατὰ τὴν τῶν ἄκρων ἀναλογίαν καὶ τὸν Ἀλκιβιάδην ἐν
ψυχῇ λογικῇ τάττειν, ἧς ἐξήρτηται μὲν ἔτι τὰ πάθη καὶ αἱ ἄλογοι
δυνάμεις, οἷον ἐπιβουλεύουσαι τῇ λογικῇ ζωῇ καὶ Τιτανικῶς αὐτὴν
ἐπιχειροῦσαι σπαράττειν, ὑπερίδρυται δὲ ὁ νοῦς Ἀθηναϊκῶς ἀνέχων
αὐτὴν ἀπὸ τῆς ῥοπῆς καὶ τῆς εἰς τὸ ἔνυλον φορᾶς. Ἀθηναϊκὸν γὰρ τὸ
σώζειν ἀμέριστον τὴν ζωήν, ’ἐξ οὗπερ Σώτειρ' ἐπεκλήθη Παλλὰς
Ἀθήνη‘· Τιτανικὸν δὲ τὸ μερίζειν αὐτὴν καὶ προκαλεῖσθαι περὶ τὴν
γένεσιν.
ὥσπερ τοίνυν ὁ νοῦς οὐκ ἀεὶ ταῖς ψυχαῖς ἑαυτὸν δείκνυσιν, ἀλλ' ὅταν
ἀποσκευάσωνται ‘τὸν πολὺν ὄχλον τὸν ἐκ τῆς γενέσεως
ὕστερον προσφύντα‘, καθάπερ φησὶν ὁ Τίμαιος, οὕτω δὴ καὶ
ὁ Σωκράτης τότε μεταδίδωσι τῷ νεανίσκῳ τῆς ἑαυτοῦ συνουσίας, ὅτε
τῶν πολλῶν ἐραστῶν καὶ ὕστερον αὐτὸν περιστοιχισαμένων ἐλεύθερος
γενόμενος σχολὴν ἄγει φιλοσοφίας πέρι καὶ τῶν εἰς ταύτην ἄγειν
δυναμένων. καὶ καθάπερ ὁ νοῦς ἀεὶ μὲν ἐνεργεῖ περὶ ἡμᾶς καὶ δίδωσιν
ἀεὶ τὸ τῆς νοήσεως φῶς, καὶ πρὶν εἰς ἀλογίαν ῥέψωμεν καὶ ὅτε συζῶμεν
τοῖς πάθεσι καὶ κοιμισθέντων ἡμῖν ἤδη τῶν παθῶν, οὐκ ἀεὶ δὲ αὐτοῦ
συναισθανόμεθα, ἀλλ' ὅταν τοῦ πολλοῦ κλύδωνος τοῦ γενεσιουργοῦ

Πρόκλος In Platonis Parmenidem Σελ. 875, γρ. 28

εἴ τις ἐπὶ ταύτης ἑστὼς τῆς ἐξηγήσεως γυμνά-

ζει τοὺς προειρημένους λόγους, οὐδὲν ἀδύνατον
φαίνεται τῶν πρότερον ἡμῖν ὡς ἀδυνάτων
ἀπογεγραμμένων. Ποῦ γὰρ ἀδύνατον ὅλον ἐν
πᾶσιν εἶναι ταὐτὸν, εἴ μοι νοοίης ὅτι τὸ ἄϋλον
καὶ νοερὸν εἶδος, ἐν ἑαυτῷ ὂν καὶ οὐδὲ ἕδρας
οὐδὲ τόπου δεόμενον, πᾶσι πάρεστιν ἐξίσου τοῖς
 201

μετέχειν αὐτοῦ δυναμένοις; Ποῦ δὲ ἀδύνατον

τὸ ἀμέριστον καθ' αὑτὸ καὶ ἓν προϋπάρχον εἶ-
δος μερίζεσθαι ἐν τοῖς μετέχουσι καὶ τὸν Τιτανικὸν ὑπομένειν
διασπασμόν; Πῶς δὲ οὐκ
ἀληθέστατον ὅτι, τοῦ αὐτομεγέθους μετασχὸν,
ἐλάττονος μετέσχε; τὸ γὰρ ἐν αὐτῷ μέγεθος
διαστατὸν ὂν τοῦ αὐτομεγέθους εἴδωλον, τὸ δὲ
εἴδωλον μορίῳ δή τινι τοῦ παραδείγματος ἠλάτ-
τωται. Τί δὲ, οὐ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ
τὸ αἰσθητὸν ἴσον ἐλάττονος ἐρεῖς αὐτοῦ τοῦ ἴσου
μετασχὸν ἴσον προσονομάζεσθαι; τὸ γὰρ ἐν-
ταῦθα καλούμενον ἴσον ἔλαττον τῆς τοῦ αὐτοΐσου
δυνάμεως. Πῶς δὲ καὶ τὸ εἴδωλον τοῦ σμικροῦ
οὐχὶ σμικρότερον ἐκείνου, καθόσον ἀπολείπεται

Πρόκλος In Platonis Cratylum commentaria Τμ. 99, γρ. 8

κλέους, οἳ τὸν δίϊον βίον καὶ ἡγεμονικὸν διὰ τῆς ἐν τῇ γε-

νέσει ζωῆς ἀτρέπτως διεφύλαξαν. τριχῶς ἄρα πατὴρ ὁ Ζεύς,
θεῶν, ψυχῶν, μερικῶν ψυχῶν νοερὸν καὶ δίϊον ἑλομένων βίον.
Τῆς τοίνυν νοερᾶς τῶν θεῶν διακοσμήσεως ἄνω-
θεν μὲν ὁριζομένης τῷ βασιλεῖ τῶν ὅλων θείων γενῶν καὶ
πατρικὴν ἔχοντι πρὸς πάντας τοὺς νοεροὺς ὑπεροχήν,
ὅν τε Φάνητα
φησὶν Ὀρφεύς (frg 127),
πρωτόγονον μάκαρες κάλεον κατὰ μακρὸν Ὄλυμπον,
προϊούσης δὲ διά τε τῶν τριῶν Νυκτῶν καὶ τῶν Οὐρανίων
ὑποστάσεων εἰς τὴν Τιτανικὴν γενεάν, ἣ πρώτη τῶν πατέρων
ἑαυτὴν διέκρινεν καὶ τῆς συνοχικῆς βασιλείας τὴν διαιρετικὴν
ἠλλάξατο τῶν ὅλων προστασίαν· [καὶ] ἀναφαίνεται πᾶν τὸ
δημιουργικὸν τῶν θεῶν γένος ἀπὸ πάντων μὲν τῶν προειρη-
μένων ἀρχικῶν αἰτίων καὶ βασιλικῶν, προσεχῶς δ' ἀπὸ τοῦ
ἑνὸς τῶν Τιτανικῶν διακόσμων ἡγεμόνος καὶ πρὸ τῶν ἄλλων
δημιουργῶν ὁ Ζεύς, τὸ ἑνιαῖον κράτος τῆς ὅλης δημιουργικῆς
σειρᾶς κληρωσάμενος καὶ τά τε ἀφανῆ πάντα καὶ τὰ ἐμφανῆ
παράγων καὶ ὑφιστάς, νοερὸς μὲν αὐτὸς ὑπάρχων κατὰ τὴν
τάξιν, τὰ δ' εἴδη τῶν ὄντων καὶ τὰ γένη προάγων εἰς τὴν
τῶν αἰσθητῶν διακόσμησιν, καὶ τῶν μὲν ὑπὲρ ἑαυτὸν θεῶν

Πρόκλος In Platonis Cratylum commentaria Τμ. 106, γρ. 23

ἀναλογίαν φήσομεν οὕτως καλεῖσθαι. εἴτ' οὖν τὸν νοητὸν

καὶ κρύφιον νοῦν λέγειν ἐθέλοις, εἴτε τὸν ἐκφαντορικὸν εἴτε
 202

τὸν συνεκτικὸν εἴτε τὸν τελεσιουργόν, εἴη ἂν ὁ Κρόνος διά-

νοια πρὸς τούτους ἅπαντας· τὴν γὰρ ἡνωμένην νόησιν εἰς
πλῆθος προάγει καὶ πεπλήρωκεν ἑαυτὸν τῶν ἐπὶ πᾶν διεγει-
ρομένων νοητῶν· ὅθεν δὴ καὶ ἡγεμὼν εἶναι λέγεται τοῦ Τι-
τανικοῦ γένους καὶ διακρίσεως παντοίας ἔξαρχος καὶ τῆς ἑτε-
ροποιοῦ δυνάμεως. καὶ τάχ' ἂν ὁ Πλάτων ἐν τούτοις τοῦ
τῶν Τιτάνων ὀνόματος διττὰς ἐξηγήσεις ἡμῖν ἀρχοειδεῖς πα-
ραδίδωσιν, ἃς Ἰάμβλιχός τε καὶ Ἀμέλιος ἀναγέγραφεν·
Τιτᾶνας γὰρ ὁ μὲν παρὰ τὸ διατείνειν ἐπὶ πάντα τὰς ἑαυ-
τῶν δυνάμεις, ὁ δὲ παρὰ τό τι ἄτομον κεκλῆσθαί φησιν,
ὡς τοῦ μεριστοῦ καὶ τῆς διακρίσεως τῶν ὅλων εἰς τὰ μέρη
τὴν ἀρχὴν ἐκ τούτων λαμβανούσης. ὁ γοῦν Σωκράτης
νῦν ταῦτα ἀμφότερα ἐνδείκνυται, μεγάλην τινὰ προσειπὼν
(p 396b) τὴν διάνοιαν τοῦ βασιλέως τῶν Τιτάνων· τὸ μὲν
γὰρ μέγα τῆς ἐπὶ πάντα διηκούσης ἐστὶν δυνάμεως, τὸ δὲ
τινὰ τῆς ἄχρι τῶν μερικωτάτων προϊούσης.

Πρόκλος In Platonis Cratylum commentaria Τμ. 110, γρ. 54

ἄκραν ἕνωσίν τε καὶ διάκρισιν.

μετεωρολόγους δὲ νῦν (p 396c) ἀκουστέον οἰκείως
τοὺς ἀναγωγὸν βίον ἑλομένους καὶ νοερῶς ζῶντας καὶ μὴ
ὄντας ἐμβριθεῖς καὶ ὀπισθοβαρεῖς, ἀλλὰ πρὸς τὸ ἄναν-
τες τοῦ θεωρητικοῦ βίου μετεωριζομένους. ἡ γὰρ ἐκεῖ λεγο-
μένη Γῆ μητρικῶς ὑφίστησιν ὅσα ὁ Οὐρανὸς πατρικῶς ὁ
ταύτῃ σύστοιχος, καὶ ὁ ἐκεῖ ἐνεργῶν οἰκείως λέγοιτ' ἂν με-
τεωρολόγος.
ὁ γοῦν Οὐρανὸς συνεκτικῆς ὢν φύσεως ὑπερήπλωται μὲν
καὶ τῶν Κρονίων διακόσμων καὶ πάσης τῆς νοερᾶς ὑποστά-
σεως, καὶ παράγει ἀφ' ἑαυτοῦ πᾶσάν τε τὴν Τιτανικὴν γένεσιν καὶ πρό γε
ταύτης τὴν τελεσιουργὸν καὶ τὴν φρουρη-
τικήν, καὶ ὅλως πάντων τῶν ἀγαθῶν ἐξηγεῖται τοῖς νοεροῖς
θεοῖς. καὶ ἐπειδὴ τὸν Κρόνον διὰ τῆς ἀσχέτου πρὸς τὰ ἐγ-
κόσμια νοήσεως ἀνύμνησεν (p 396b) καὶ τῆς εἰς τὴν ἑαυτοῦ
περιωπὴν ἐπεστραμμένης ζωῆς, τὸν Οὐρανὸν δι' ἄλλης ἐνερ-
γείας τελεωτέρας ἀνευφημεῖ (p 396c)· τὸ γὰρ τοῖς ὑψηλο-
τέροις συνάπτεσθαι τοῦ πρὸς ἑαυτὸν ἐπεστράφθαι μεῖζόν ἐστιν
ἀγαθόν.

Πρόκλος In Platonis Cratylum commentaria Τμ. 111, γρ. 7

συνέχειν καὶ τὰ μετ' αὐτὸν πάντα, ὅθεν καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ

(p 247c) τῇ ἑαυτοῦ περιφορᾷ λέγεται πάντα περιάγειν εἰς
 203

τὸν ὑπερουράνιον τόπον καὶ τὴν τῶν πρωτίστων νοητῶν

περιωπήν.
Ὅτι τριῶν ὄντων τούτων πατέρων τε καὶ βασιλέων,
ὧν καὶ ὁ Σωκράτης ἐν τούτοις (p 396a – d) πεποίηται μνείαν,
μόνος ὁ Κρόνος δοκεῖ βιαίως καὶ λαμβάνειν τὴν ἀρχὴν παρὰ
τοῦ σφετέρου πατρὸς καὶ διδόναι τῷ μετ' αὐτόν. θρυλοῦσι
γοῦν οἱ μυθοπλάσται Οὐρανίας τομὰς καὶ Κρονίας λέγοντες·
τὸ δ' αἴτιον, ὅτι συνεκτικῆς μέν ἐστιν τάξεως ὁ Οὐρανός,
Τιτανικῆς δ' ὁ Κρόνος, δημιουργικῆς δ' ὁ Ζεύς· τὸ δ' αὖ
Τιτανικὸν γένος διακρίσεσι χαίρει καὶ ἑτερότησι, προόδοις τε
καὶ πολλαπλασιασμοῖς τῶν δυνάμεων. ὁ τοίνυν Κρόνος ὡς
διαιρετικὸς θεὸς χωρίζει τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν ἀπὸ τῆς τοῦ
Οὐρανοῦ, ὡς δὲ νοῦς καθαρὸς ἐξῄρηται τῆς εἰς τὴν ὕλην
ποιήσεως· διὸ καὶ τὸ δημιουργικὸν γένος πάλιν ἀπ' αὐτοῦ
διακρίνεται. ἐφ' ἑκάτερα δ' οὖν ἡ τομὴ αὕτη· καθόσον μὲν
γάρ ἐστιν Τιτάν, τῶν συνεκτικῶν αἰτίων ἀποτέτμηται· καθό-
σον δ' οὐ δίδωσιν ἑαυτὸν τῇ εἰς ὕλην δημιουργίᾳ, τοῦ δημι-
ουργοῦ Διὸς ἀποτέτμηται.
Ὅτι Οὐρανὸν ἀκουστέον νῦν (p 396bc

Πρόκλος In Platonis Cratylum commentaria Τμ. 111, γρ. 8

(p 247c) τῇ ἑαυτοῦ περιφορᾷ λέγεται πάντα περιάγειν εἰς

τὸν ὑπερουράνιον τόπον καὶ τὴν τῶν πρωτίστων νοητῶν
περιωπήν.
Ὅτι τριῶν ὄντων τούτων πατέρων τε καὶ βασιλέων,
ὧν καὶ ὁ Σωκράτης ἐν τούτοις (p 396a – d) πεποίηται μνείαν,
μόνος ὁ Κρόνος δοκεῖ βιαίως καὶ λαμβάνειν τὴν ἀρχὴν παρὰ
τοῦ σφετέρου πατρὸς καὶ διδόναι τῷ μετ' αὐτόν. θρυλοῦσι
γοῦν οἱ μυθοπλάσται Οὐρανίας τομὰς καὶ Κρονίας λέγοντες·
τὸ δ' αἴτιον, ὅτι συνεκτικῆς μέν ἐστιν τάξεως ὁ Οὐρανός,
Τιτανικῆς δ' ὁ Κρόνος, δημιουργικῆς δ' ὁ Ζεύς· τὸ δ' αὖ
Τιτανικὸν γένος διακρίσεσι χαίρει καὶ ἑτερότησι, προόδοις τε
καὶ πολλαπλασιασμοῖς τῶν δυνάμεων. ὁ τοίνυν Κρόνος ὡς
διαιρετικὸς θεὸς χωρίζει τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν ἀπὸ τῆς τοῦ
Οὐρανοῦ, ὡς δὲ νοῦς καθαρὸς ἐξῄρηται τῆς εἰς τὴν ὕλην
ποιήσεως· διὸ καὶ τὸ δημιουργικὸν γένος πάλιν ἀπ' αὐτοῦ
διακρίνεται. ἐφ' ἑκάτερα δ' οὖν ἡ τομὴ αὕτη· καθόσον μὲν
γάρ ἐστιν Τιτάν, τῶν συνεκτικῶν αἰτίων ἀποτέτμηται· καθό-
σον δ' οὐ δίδωσιν ἑαυτὸν τῇ εἰς ὕλην δημιουργίᾳ, τοῦ δημι-
ουργοῦ Διὸς ἀποτέτμηται.
 204

Πρόκλος In Platonis Cratylum commentaria Τμ. 149, γρ. 1

νιδῶν τὴν τρίτην ἐπιτροπεύει μοῖραν τῶν ὅλων κατὰ τὸ

τριχθὰ δὲ πάντα δέδασται (Hom. O 189), καὶ ἔστιν ἀκρό-
τατος τῶν τριῶν καὶ ὁμώνυμος τῷ πηγαίῳ καὶ ἡνωμένος
αὐτῷ καὶ καλεῖται μοναδικῶς Ζεύς· ὁ δὲ δεύτερος δυαδικῶς
καλεῖται Ζεὺς ἐνάλιος καὶ Ποσειδῶν. ὁ δὲ τρίτος τριαδικῶς
Ζεύς τε καταχθόνιος καὶ Πλούτων καὶ Ἅιδης. καὶ ὁ μὲν
πρῶτος τὰ ἀκρότατα σῴζει καὶ δημιουργεῖ καὶ ζωοποιεῖ, ὁ δὲ
δεύτερος τὰ δεύτερα, ὁ δὲ τρίτος τὰ τρίτα· διὸ καὶ ἁρπάζειν
λέγεται τὴν Κόρην οὗτος, ἵνα μετ' αὐτῆς τὰ πέρατα ψυχώσῃ
τῶν ὅλων.
Ὅτι τῆς Τιτανικῆς διακοσμήσεως διαιρούσης μὲν
ἑαυτὴν ἀπὸ τῆς συνοχικῆς τοῦ Οὐρανοῦ τάξεως, ἐχούσης δέ
τι καὶ μένον ἐν αὐτῇ καὶ συμφυές, ὁ μὲν Κρόνος ἡγεμών
ἐστιν τῆς διακρίσεως, καὶ διὰ τοῦτο ὁπλίζει καὶ τοὺς ἄλλους
κατὰ τοῦ πατρὸς καὶ αὐτὸς ὑποδέχεται τὴν ἅρπην παρὰ τῆς
μητρός, δι' ἧς ἀφορίζει τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν ἀπὸ τῆς Οὐρα-
νίας· ὁ δ' Ὠκεανὸς συντέτακται τοῖς μένουσιν ἐν τοῖς τοῦ
πατρὸς ἤθεσιν καὶ τὴν μεσότητα φρουρεῖ τῶν δύο διακόσμων,
ὡς μὲν Τιτὰν τοῖς μετὰ τοῦ Κρόνου θεοῖς συναριθμούμενος,
ὡς δὲ τὴν πρὸς τὸν Οὐρανὸν σύνταξιν ἀγαπῶν τοῖς συνοχι-
κοῖς ἑαυτὸν συνάπτων. προσήκει γὰρ δὴ τῷ ὁρίζοντι τὰς
Πρόκλος In Platonis Cratylum commentaria Τμ. 149, γρ. 19

ὡς μὲν Τιτὰν τοῖς μετὰ τοῦ Κρόνου θεοῖς συναριθμούμενος,

ὡς δὲ τὴν πρὸς τὸν Οὐρανὸν σύνταξιν ἀγαπῶν τοῖς συνοχι-
κοῖς ἑαυτὸν συνάπτων. προσήκει γὰρ δὴ τῷ ὁρίζοντι τὰς
πρώτας καὶ δευτέρας διακοσμήσεις ἐν μέσῳ τετάχθαι τῶν διο-
ριζομένων· πανταχοῦ δὲ ὁ θεὸς οὗτος τοιαύτην κεκλήρωται
δύναμιν καὶ διακρίνει τὰ γένη τῶν θεῶν. τὰ μὲν Τιτανικὰ
τῶν συνοχικῶν, τὰ δὲ ζωογονικὰ τῶν δημιουργικῶν· ὅθεν δὴ
καὶ ἡ παλαιὰ φήμη τὸν διορίζοντα τὸ φανερὸν τοῦ οὐρανοῦ
καὶ τὸ ἀφανὲς Ὠκεανὸν καλεῖ, καὶ διὰ τοῦτο τόν τε ἥλιον καὶ
τοὺς ἄλλους ἀστέρας ἐξ Ὠκεανοῦ φασιν ἀνίσχειν οἱ ποιηταί.
διὰ τούτων ἄρα τῶν δύο συζυγιῶν πᾶσαν τὴν Τιτανικὴν τάξιν
περιείληφεν ὁ λόγος μένουσάν τε καὶ προϊοῦσαν ὁμοῦ, καὶ
διὰ μὲν τῆς Κρονίας πᾶν τὸ διακρινόμενον ἀπὸ τῶν πατέρων,
διὰ δὲ τῆς Ὠκεανίτιδος πᾶν τὸ συναφὲς πρὸς τοὺς συνεκτι-
κοὺς θεούς· ἤ, εἰ βούλει λέγειν, διὰ μὲν τῆς Κρονίας πᾶν τὸ
μητρικὸν αἴτιον, διὰ δὲ τῆς λοιπῆς πᾶν τὸ τῆς πατρικῆς αἰ-
τίας ὑπήκοον· προόδου μὲν γὰρ καὶ διακρίσεως αἴτιον τὸ
θῆλυ, ἑνώσεως δὲ καὶ μονῆς σταθερᾶς τὸ ἄρρεν.
 205

Ὅτι τῆς δημιουργικῆς τριάδος τῆς διελομένης τὸν

σύμπαντα κόσμον καὶ τὴν ἀδιαίρετον καὶ μίαν καὶ ὅλην τοῦ
πρωτίστου Διὸς δημιουργίαν κατανειμαμένης

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 1, σελ. 38, γρ. 27

πλημμελές. εἰ δὲ ἀποβλέψειας καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ὅλον

δημιουργὸν καὶ τὸ ἄτρεπτον τῶν θεῶν καὶ ἀμείλικτον, οὓς
καὶ ἡ ἔνθεος ποίησις φύλακας ὠνόμασε τοῦ Διός, ἔχοις ἂν
καὶ τὴν ἐν τῷ πατρὶ τῶν διττῶν τούτων γενῶν προυπάρ-
χουσαν αἰτίαν· διὰ μὲν γὰρ τὸ ὂν τὸ δημιουργικὸν πάντα
κεκόσμηται, διὰ δὲ τὴν ἄτρεπτον ἐν αὐτῷ φρουρὰν μένει
πᾶσα ἡ διακόσμησις αἰώνιος, πάσης ἀταξίας ἄρδην ἀφανι-
ζομένης. ἴδοις δ' ἂν ἐκεῖ καὶ τὴν Δίκην τὴν μετὰ τοῦ
Διὸς τὰ πάντα κατευθύνουσαν – ἕπεται γὰρ αὐτῷ πρὸ τοῦ
θείου νόμου τιμωρός – καὶ τὴν ἐνόπλιον τάξιν, μεθ'
ἧς διατάττει τὸ πᾶν, ὥσπερ λέγουσιν οἱ τὰς τιτανομαχίας τε
καὶ Γιγαντομαχίας ἀναγράψαντες. ἀλλὰ ταῦτα μὲν καὶ εἰσαῦ-
θις. τὸ δ' ἔξωθεν καὶ ἔνδοθεν δύναιτο ἄν τις καὶ
οὑτωσὶ νοεῖν· ἡ πλημμελὴς καὶ ἄτακτος τῶν σωμάτων ῥοὴ
ποτὲ μὲν γίνεται παρὰ τὴν ἀδυναμίαν τῶν λόγων, ποτὲ δὲ
παρὰ τὴν πλεονεξίαν τῆς ὕλης· εἰσὶ δὲ οἱ μὲν λόγοι τοῖς
ποιητικοῖς αἰτίοις οἰκεῖοι, ἡ δὲ ὕλη διὰ τὴν ἑαυτῆς ἀορι-
στίαν καὶ τὸ πόρρω τῆς ὑφέσεως ξένη τῶν κοσμούντων αὐτήν.
οὐκοῦν ἡ ἀνανταγώνιστος ῥώμη τῶν θεῶν καὶ ἡ ἄτρεπτος
τάξις καὶ ἡ τῆς δημιουργίας φρουρὰ παντοίως ἀναιροῦσα
τὴν πλημμέλειαν ἀνανεοῖ μὲν τοὺς λόγους καὶ παραμυθεῖται

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 1, σελ. 79, γρ. 27

Ἀφροδίτην αὐτὴν καθ' αὑτὴν ἀφιείς, ἵνα πᾶσιν ἕνωσιν ἐπι-

λάμπῃ καὶ ἁρμονίαν, τοῖς δὲ χείροσι συμμαχοῦσαν, διότι τὸ
ἓν ἐν τούτοις χεῖρόν ἐστι τοῦ πλήθους· πᾶσα γὰρ ἐναντίωσις
μετὰ τοῦ ἑνὸς θεωρεῖται δεόντως ἢ πρὸ αὐτῆς ὄντος, ἢ
ἐν αὐτῇ συμφυῶς ὑφεστηκότος, ἢ μετ' αὐτὴν ἐπιγεννημα-
τικοῦ πως ὄντος. ἃ δὴ καὶ ὁ Πλάτων ὡς οἱ θεολόγοι κατ-
ιδὼν ὀρθῶς πρὸ τῆς μιᾶς κοσμοποιίας τὴν πεπληθυσμένην
παραδιδοὺς καὶ πρὸ τῶν ὅλων τὰ μέρη καὶ ἐν εἰκόσι ταῦτα
πρὸ τῶν παραδειγμάτων εὑρὼν ἐπ' ἀνθρώπων ταύτην τὴν
ἐναντίωσιν θεωρεῖ τὴν ἀνάλογον καὶ ἐν τοῖς ὅλοις οὖσαν,
οὔτε τιτανομαχίας οὔτε Γιγαντομαχίας δεηθείς – πῶς γὰρ
ἔμελλεν ἀρεστὰ Σωκράτει λέξειν τῷ τῇ προτεραίᾳ κατηγο-
ρήσαντι τῶν ταῦτα πλαττόντων ποιητῶν; – ἀλλ' ἀπὸ τῆς
 206

ἱστορίας τὰ πράγματα λαβών, ἵνα δὴ μὴ ἐπὶ θεῶν αὐτῷ

γίγνηται ὁ λόγος, ὅτι μάχονται ἀλλήλοις, ἀλλ' ἐπ' ἀνθρώπων
μὲν φέρηται ταῦτα, διὰ δὲ ἀναλογίας εὐλαβοῦς καὶ ἐπ' αὐ-
τοὺς μεταφέρηται τοὺς θεούς· καὶ γὰρ τοῖς ποιηταῖς τοῖς
ἐνθέοις πρὸ τῆς τάξεως τῆς μιᾶς οἱ τοιοῦτοι πόλεμοι παρα-
δίδονται· ἀλλ' ἐκείνοις μὲν ὁ τρόπος ἐκεῖνος προσήκει, Πλά-
τωνι δὲ οὗτος, μετὰ μὲν πολιτικῆς οὗτος σωφρονέστερος ὤν,
μετὰ δὲ τελεστικῆς ἐκεῖνος ὡς ἐνθεώτερος. ταῦτα μὲν περὶ

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 1, σελ. 172, γρ. 26

πολέμου θρυλουμένου καὶ ὡς τῆς Ἀθηνᾶς ἀριστευσάσης ἐν

τῇ κατ' αὐτῶν μάχῃ, διότι τούτους τε καὶ τοὺς Τιτᾶνας μετὰ
τοῦ πατρὸς κατηγωνίσατο, τὸ μὲν αὐτόθεν εἰς θεοὺς πόλεμον
εἰσαγαγεῖν οὐχ ἡγήσατο εἶναι ἀσφαλές – αὐτὸ γὰρ τοῦτο ἦν,
ὃ καὶ τοῖς παλαιοῖς ἐνεκάλει ποιηταῖς, καὶ ἦν ἄτοπον τὸν
Κριτίαν ἢ Τίμαιον ἀκροατὴν γενόμενον ὧν ὁ Σωκράτης ᾐτιά-
σατο τοὺς ποιητὰς τῇ προτεραίᾳ, πάλιν ἐπὶ τοὺς θεοὺς πολέ-
μους ἀναγαγεῖν καὶ στάσεις – διὰ δὲ τῆς παρ' ἀνθρώποις
τῶν θείων ἀναλογίας καὶ τοῦτον παραδίδωσι τὸν πόλεμον πρὸ
τῆς κοσμοποιίας, ἀντὶ μὲν τῆς Ἀθηνᾶς καὶ τῶν Ὀλυμπίων
θεῶν τοὺς Ἀθηναίους λαβών, ἀντὶ δὲ τῶν Τιτάνων καὶ
Γιγάντων τοὺς Ἀτλαντίνους – τὰ γὰρ αὐτὰ καὶ ἐν εἰκόσιν,
ἅπερ ἐν τοῖς ὅλοις, θεωρεῖν δυνατόν – καί, ἵνα τῆς ἀνα-
λογίας ἡμᾶς ἀναμνήσῃ, διὰ μὲν τοῦ τῶν Ἀθηναίων ὀνό-
ματος ἐπὶ τὴν Ὀλυμπίαν ἀναπέμπει τοὺς ἀκούοντας συστοι-
χίαν, τὴν ὑπὸ τῆς Ἀθηνᾶς στρατηγουμένην, διὰ δὲ τοῦ τῶν
Ἀτλαντίνων ἐπὶ τοὺς Τιτανικοὺς θεούς· εἷς γάρ που τῶν
Τιτανικῶν καὶ ὁ μέγιστος Ἄτλας· καὶ γὰρ οἱ θεολόγοι
[Orph. frg. 205] μετὰ τὸν τοῦ Διονύσου διασπασμόν, ὃς
δηλοῖ τὴν ἐκ τῆς ἀμερίστου δημιουργίας μεριστὴν πρόοδον

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria

Τόμ. 1, σελ. 173, γρ. 1

... ἀναγαγεῖν καὶ στάσεις – διὰ δὲ τῆς παρ' ἀνθρώποις

τῶν θείων ἀναλογίας καὶ τοῦτον παραδίδωσι τὸν πόλεμον πρὸ
τῆς κοσμοποιίας, ἀντὶ μὲν τῆς Ἀθηνᾶς καὶ τῶν Ὀλυμπίων
θεῶν τοὺς Ἀθηναίους λαβών, ἀντὶ δὲ τῶν Τιτάνων καὶ
Γιγάντων τοὺς Ἀτλαντίνους – τὰ γὰρ αὐτὰ καὶ ἐν εἰκόσιν,
ἅπερ ἐν τοῖς ὅλοις, θεωρεῖν δυνατόν – καί, ἵνα τῆς ἀνα-
λογίας ἡμᾶς ἀναμνήσῃ, διὰ μὲν τοῦ τῶν Ἀθηναίων ὀνό-
ματος ἐπὶ τὴν Ὀλυμπίαν ἀναπέμπει τοὺς ἀκούοντας συστοι-
 207

χίαν, τὴν ὑπὸ τῆς Ἀθηνᾶς στρατηγουμένην, διὰ δὲ τοῦ τῶν

Ἀτλαντίνων ἐπὶ τοὺς Τιτανικοὺς θεούς· εἷς γάρ που τῶν
Τιτανικῶν καὶ ὁ μέγιστος Ἄτλας· καὶ γὰρ οἱ θεολόγοι
[Orph. frg. 205] μετὰ τὸν τοῦ Διονύσου διασπασμόν, ὃς
δηλοῖ τὴν ἐκ τῆς ἀμερίστου δημιουργίας μεριστὴν πρόοδον
εἰς τὸ πᾶν ὑπὸ τοῦ Διός, τοὺς μὲν ἄλλους Τιτᾶνας ἄλλας
λήξεις διακεκληρῶσθαί φασι, τὸν δὲ Ἄτλαντα ἐν τοῖς πρὸς
ἑσπέραν τόποις ἱδρῦσθαι ἀνέχοντα τὸν οὐρανόν·
Ἄτλας δ' οὐρανὸν εὐρὺν ἔχει κρατερῆς ὑπ' ἀνάγκης,
πείρασιν ἐν γαίης.
ἔτι τοίνυν τῆς Ἀθηνᾶς τὰ νικητήρια παρὰ Ἀθηναίοις ἀνύ-
μνηται, καὶ ἑορτὴν ποιοῦνται ταύτην ὡς τοῦ Ποσειδῶνος ὑπὸ ...

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 1, σελ. 174, γρ. 13

τε ζωὴν καὶ συνεχῆ καὶ ποικίλως προϊοῦσαν. εἴτε οὖν

ἀπὸ θεῶν ἀρξόμενος λέγοις Ὀλυμπίους καὶ Τιτανικούς, εἴτε
ἀπὸ νοῦ στάσιν καὶ κίνησιν ἢ ταὐτὸν καὶ θάτερον, εἴτε
ἀπὸ ψυχῶν λογικὰς καὶ ἀλόγους, εἴτε ἀπὸ σωμάτων οὐρανὸν
καὶ γένεσιν, εἴτε ἄλλως ὁπωσοῦν μερίζοις τὰς οὐσίας, κατὰ
πάσας τὰς διαιρέσεις ἀναλογήσει τοῖς μὲν ἀμείνοσι τὸ τῶν
ἐντὸς Ἡρακλέους στηλῶν γένος πᾶν, τοῖς δὲ χείροσι τὸ τῶν
ἐκτός· ἐκεῖ γὰρ ὁ ἀληθινὸς πόντος ὁ τῆς ἀνομοιότη-
τος καὶ πᾶσα ἡ ἔνυλος ζωὴ καὶ ἡ προϊοῦσα εἰς διάστασιν καὶ
πλῆθος ἀπὸ τοῦ ἑνός. εἴτε οὖν Ὀρφικῶς ἐθέλοις ἀντιτάτ-
τειν τὰ Ὀλύμπια γένη καὶ Τιτανικὰ καὶ κρατοῦντα τὰ ἕτερα
τῶν ἑτέρων ὑμνεῖν, εἴτε Πυθαγορείως τὰς δύο συστοιχίας
ὁρᾶν ἄνωθεν ἄχρι τῶν ἐσχάτων διηκούσας καὶ τὴν ἀμείνω
κοσμητικὴν τῆς καταδεεστέρας, εἴτε Πλατωνικῶς πολὺ μὲν τὸ
ἄπειρον θεωρεῖν ἐν τῷ παντί, πολὺ δὲ τὸ πέρας, ὡς ἐν
Φιλήβῳ [30 C] μεμαθήκαμεν, καὶ τὴν ὅλην ἀπειρίαν μετὰ
τῶν τοῦ πέρατος μέτρων γένεσιν ἀπειργασμένην διὰ πάντων
τείνουσαν τῶν ἐγκοσμίων, ἓν ἐξ ἁπάντων ἂν λάβοις τού-
των, ὅτι πᾶσα ἡ τοῦ κόσμου σύστασις ἐκ τῆς ἐναντιώσεως
συνήρμοσται ταύτης. καὶ εἰ ὁ γενναῖος Ἡράκλειτος [frg. 53
Diels] εἰς ταύτην ἀπιδὼν ἔλεγε πόλεμος πατὴρ πάντων,

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 1, σελ. 183, γρ. 2

κρατοῦσι μὲν δὴ τῆς Ἀτλαντίδος, ὡς πάντα τὰ πρώτιστα

καὶ ὁλικώτατα γένη τῆς χείρονος συστοιχίας συνέχοντες, κρα-
 208

τοῦσι δὲ τῶν ἄλλων νήσων, ὡς καὶ τὰ μέσα προειληφότες

διὰ τῆς αὐτῶν ὁλότητος, κρατοῦσι δὲ καὶ τῶν τῆς ἠπείρου
μερῶν, ὡς καὶ τὰ ἔσχατα κοσμοῦντες ἐφ' ὅσον δυνατόν,
δυναστεύουσι δὲ καὶ κατά τινων μερῶν τῆς ἐντὸς οἰκου-
μένης, διότι καὶ τῆς κρείττονος συστοιχίας τὰ ἔσχατα δου-
λεύουσι τοῖς πρώτοις τῆς χείρονος, καὶ οὐδὲν θαυμαστόν,
ὥσπερ καὶ δαίμονές τινες ἡρώων τινῶν ὑφεῖνται, καὶ ψυχαὶ
μερικαὶ τῆς τοῦ νοητοῦ μοίρας οὖσαι δουλεύουσιν εἱμαρμένῃ
πολλάκις. τοιαύτη γὰρ καὶ παρὰ τοῖς θεοῖς ἡ Τιτανικὴ
τάξις, εἰς ἣν καὶ ὁ Ἄτλας τελεῖ, καὶ τούτων δὲ τῶν δέκα
βασιλέων ὁ πρώτιστος Ἄτλας ἐκαλεῖτο καὶ τῇ νήσῳ τὸ ὄνομα
δέδωκεν αὐτός, ὡς ἐν τῷ Ἀτλαντικῷ [Crit. 114 A] λέγεται.
τὰ δ' οὖν ἀκρότατα τῆς δευτέρας συστοιχίας κοσμεῖται μὲν
ὑπὸ τῶν Ὀλυμπίων θεῶν, ὧν ἡγεῖται ἡ Ἀθηνᾶ, κρατεῖ δὲ
πάσης τῆς καταδεεστέρας τῶν θεῶν οὐσίας, τελούσης δὲ ὑπὸ
τὴν χείρονα συστοιχίαν, οἷον τῶν ἀλόγων ψυχῶν, τῶν ἐνύ-
λων ὄγκων, τῆς ὕλης αὐτῆς. καὶ ἔοικεν ὁ Πλάτων καὶ
διὰ τοῦτο μεγάλην καὶ θαυμαστὴν καλέσαι τὴν δύναμιν τῶν
Ἀτλαντίνων,

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 1, σελ. 185, γρ. 32

κρατοῦσι μὲν οἱ Ἀθηναϊκοὶ τῶν τοῦ Ποσειδῶνος, οἱ πρῶτοι

τῶν δευτέρων καὶ τὰ μοναδικὰ τῶν δυαδικῶν καὶ ἁπλῶς
τὰ κρείττω τῶν χειρόνων, σῴζουσι δὲ αἰωνίως τὰ μέσα φυ-
λάττοντα τὴν ἑαυτῶν τάξιν καὶ οὐ κρατούμενα τοῖς τῆς
χείρονος συστοιχίας διὰ τὴν ἑαυτῶν ἕνωσιν καὶ τὸ μόνιμον
τῆς δυνάμεως γένος, ἐξαιροῦνται δὲ καὶ τὰ δουλεύοντα τῆς
δουλείας εἰς ἕνωσιν αὐτὰ καὶ στάσιν ἀνακαλούμενοι· τὰ μὲν
γὰρ ἀεί ἐστιν ἐν ὕλῃ, τὰ δὲ ἀεὶ κεχώρισται, τὰ δὲ ποτὲ
μὲν ὑπὸ τοῖς ὑλαίοις γένεσι γίνεται, ποτὲ δὲ εἰς χωριστὴν
ἀνατάσσεται ζωήν, οἷον δὴ καὶ τὸ περὶ ἡμᾶς δρᾶμα ποτὲ
μὲν ὑπὸ τὴν Τιτανικὴν τάξιν ταττομένους, ποτὲ δὲ ὑπὸ τὴν
Ὀλυμπίαν, καὶ ποτὲ μὲν ἐν γενέσει, ποτὲ δὲ ἐν οὐρανῷ τε-
λοῦντας. τοῦτο δὲ ὑπάρχει ταῖς μερικαῖς ψυχαῖς διὰ τὴν
ἀεὶ ὡσαύτως ἑστῶσαν πρόνοιαν τῶν θεῶν τὴν ἀναγωγὸν
τῶν ψυχῶν· ὡς γὰρ διὰ τὸ εἶναι γενεσιουργοὺς θεοὺς καὶ
ψυχαὶ κατίασιν ὑπηρετούμεναι ταῖς βουλήσεσιν αὐτῶν, οὕτω
δήπου καὶ διὰ τὸ τὰ ἀναγωγὰ προϋπάρχειν αἴτια καὶ ταῖς
ἡμετέραις ψυχαῖς ἡ ἐντεῦθεν ἄνοδος περιγίνεται. ταῦτα μὲν
περὶ τῆς ὅλης τῶν ἐκκειμένων ῥημάτων διανοίας. ἐπεξέλ-
θωμεν δὲ καὶ τοῖς καθ' ἕκαστον συντόμως. τὸ μὲν οὖν
πάντων προστῆναι τὴν ὁλικὴν περίληψιν δηλοῖ τῶν
 209

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 1, σελ. 390, γρ. 30

γὰρ ἐλαττούμενον οὐ καθ' ὅλον ποιεῖ. πάντα ἄρα ἐν ἑαυτῷ

πρώτως· τὰ δὲ ἐκτὸς εἰκόνες τῆς αὐτοῦ παντότητος· καὶ ἡ
τάξις ἄλλως μὲν ἐν τοῖς ἀποτελέσμασιν, ἄλλως δὲ ἐν τοῖς
παραδείγμασιν· αὕτη μὲν γὰρ συμπλέκεται τοῖς ἀτάκτοις,
ἐκείνη δὲ αὐτὸ τάξις ἐστίν, ἐν ἑαυτῇ οὖσα καὶ ἑαυτῆς, ἵνα
καὶ τὰ ἄτακτα δύνηται τάττειν ἐξῃρημένη τε ἀπ' αὐτῶν καὶ
σῴζουσα τὴν ἑαυτῆς οὐσίαν ἄχραντον. ταῦτα μὲν οὖν περὶ
τῶν λέξεων εἰρήσθω παρ' ἡμῶν. ἄξιον δὲ μηδὲ ἐκεῖνο
παραλιπεῖν, ὅτι μιμεῖται τοὺς θεολόγους πρὸ τῆς κοσμο-
ποιίας τὸ πλημμελὲς καὶ ἄτακτον ὑφιστάς· ὡς γὰρ ἐκεῖνοι
πολέμους καὶ στάσεις εἰσάγουσι τῶν Τιτάνων πρὸς τοὺς
Ὀλυμπίους, οὕτω δὴ καὶ ὁ Πλάτων δύο ταῦτα προϋποτί-
θεται, τό τε ἄκοσμον καὶ τὸ κοσμοποιόν, ἵνα θάτερον κοσμηθῇ
καὶ μετάσχῃ τῆς τάξεως. ἀλλ' ἐκεῖνοι μὲν θεολογικῶς· αὐ-
τοὺς γὰρ τοὺς προστάτας τῶν σωμάτων ἀντιτάττουσι τοῖς
Ὀλυμπίοις· ὁ δὲ Πλάτων φιλοσόφως ἀπὸ τῶν θεῶν ἐπὶ τὰ
διοικούμενα τὴν τάξιν μετήγαγε. Φέρε δὴ οὖν καὶ ὅσα ὁ
φιλόσοφος Πορφύριος ἐν τούτοις ἱεροπρεπῆ νοήματα παρα-
δέδωκε, συντόμως περιλάβωμεν. Πρῶτον μὲν οὖν ἀποτείνεται
πρὸς τοὺς περὶ Ἀττικὸν πολλὰς ὑποτιθεμένους ἀρχὰς συνα-
πτούσας ἀλλήλοις τὸν δημιουργὸν καὶ τὰς ἰδέας, οἳ καὶ τὴν

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 2, σελ. 316, γρ. 19

ἐπειδὴ δὲ πάσης ἀναλογίας καὶ πάσης ἁρμονίας ἀρχὰς περιέχει,

κόσμου οὖσα ψυχή, οὐδεμία ἀναλογία παρεῖται. ὅτι δὲ θεὸς ὁ
συνιστάς, τὸ θειότερον τῶν γενῶν παρείληπται τὸ διατονικόν·
ἐνθεαστικὸν γάρ. καὶ κατ' ἀρχὰς μέν, ὅτι ἥ τε οὐσία καὶ ταὐ-
τὸν παρελαμβάνετο καὶ θάτερον, τὸ πρὸ τῶν μερῶν ὅλον αὐτῆς
ὑφίστατο, νῦν δὲ διὰ τῆς ψυχογονίας τὸ ἐν τοῖς μέρεσιν ὅλον·
καὶ γὰρ διαιρεῖ καὶ ἑνοῖ τὰ μέρη ὁ δημιουργὸς διὰ τῶν ἀνα-
λογιῶν, διὰ δὲ τῶν κύκλων ἡ ἐν ἑκάστῳ ὁλότης τῶν μερῶν
παραδίδοται. καὶ ληπτέον, ὅτι ὁ δημιουργὸς ὁ ἐν τῷ Τιμαίῳ
ὁ μετὰ πάντων τῶν δημιουργῶν ἐνεργῶν ἐστι· καὶ γὰρ τέμνει
Τιτανικῶς εἰς ἑπτὰ καὶ ἑνοῖ Ἀπολλωνιακῶς καὶ σωματουργεῖ
καὶ σχηματίζει ὡς τὸν Ἥφαιστον ἔχων καὶ ὁρίζει τὰ μέτρα τῶν
ἀνόδων καὶ καθόδων, καὶ νόμους εἱμαρμένους ἐγγράφει ὡς τὴν
Ἀνάγκην ἔχων. Σκοπὸν δεῖ ἔχειν εἰς τὴν ψυχογονίαν ἢ
εἰς τὴν οὐσίαν αὐτῆς ἀναπέμπειν τὰ λεγόμενα ἢ εἰς τὰ ὑπ'
αὐτῆς διοικούμενα, μᾶλλον δὲ εἰς ἄμφω· τὰ γὰρ ἐν τῷ κόσμῳ
 210

ὑπὸ τῶν κατ' οὐσίαν ἐν αὐτῇ ὑπαρχόντων ἐστίν. Ὅτι δεῖ

ζητεῖν, τίνες αἱ μεσότητες, τίνες οἱ πολλαπλάσιοι λόγοι, οἱ ἐπι-
μόριοι, οἱ ἐπιμερεῖς, τί τὸ λεῖμμα, τίνες αἱ ἑπτὰ μοῖραι, διὰ τί
εἰς τὸ τετράκις διὰ πασῶν καὶ διὰ πέντε καὶ τόνον προῆλθε τὸ
διάγραμμα. Ὅτι τριῶν οὐσῶν τῶν μεσοτήτων, γεωμετρικῆς,

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria

Τόμ. 3, σελ. 144, γρ. 3

τίμητον, ἐν ᾗ καὶ ὁ Ζανὸς πύργος καὶ ἡ τοῦ Κρόνου

πρόοδος; οὐ γὰρ μόνον ὁ Τάρταρος, τὸ ἔσχατον ὢν τῆς γῆς,
ὑπὸ τοῦ Κρόνου καὶ τῆς Κρονίας κατείληπται δυνάμεως,
ἀλλὰ καὶ εἴ τι τούτου καταδεέστερον ἐπινοοίης· καὶ γὰρ
τοῦτο συνέχεται διὰ τῶν ὑποταρταρίων θεῶν, ὥς φησιν
Ὅμηρος [C 278 s], οὐχ ὅτι τοὺς θεοὺς ἐπέκεινα τάττει τοῦ
Ταρτάρου, ὡς τὰ ῥήματα ἐνδείκνυται, ἀλλ' ὅτι πανταχόθεν
ὑπ' αὐτῶν περιείληπται καὶ αὐτὸς ὁ Τάρταρος. ἔτι τοίνυν
θεατέον τὴν ἀναλογίαν τῆς γῆς, ἣν ἔχει πρὸς τὴν νοερὰν
γῆν· ὡς γὰρ ἐκείνη περιέχει τάξεις θεῶν καὶ ὑφίστησι
τελεσιουργούς, φρουρητικάς, Τιτανικάς, ὧν αἱ Ὀρφικαὶ
θεολογίαι πλήρεις, οὕτω δὴ καὶ αὕτη δυνάμεις ἔχει ποι-
κίλας, καὶ ὡς μὲν ‘τροφὸς’ τὴν τελεσιουργὸν μιμεῖται τάξιν,
καθ' ἣν καὶ πάτριον Ἀθηναίοις ‘κουροτρόφον’ αὐτὴν ὑμνεῖν
καὶ ‘ἀνησιδώραν’, ὡς καὶ ἀνιεῖσαν τὰ φυτὰ καὶ τὰ ζῷα καὶ
τρέφουσαν, ὡς δὲ ‘φύλαξ’ τὴν φρουρητικήν, ὡς δὲ ‘τετα-
μένη περὶ τὸν διὰ παντὸς πόλον’ τὴν Τιτανικήν. ἐπειδὴ
δὲ καὶ ἐκείνη πρὸ τῶν ἄλλων Αἴγλην τε καὶ τὴν ἐσπερέ-
θουσαν Ἐρίθυιαν ἀπεγέννησε, καὶ αὕτη νυκτός ἐστι καὶ
ἡμέρας δημιουργός· καὶ δήλη καὶ ἡ τούτων ἀναλογία πρὸς
ἐκείνας. ταῦτα καὶ περὶ τούτων. εἰ δὲ καὶ κατ' ἄλλον

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 3, σελ. 185, γρ. 14

[Hom. Τ 121]·
Ζεῦ πάτερ, ἀργικέραυνε, ἔπος τί τοι ἐν φρεσὶ θήσω.
καὶ [Η 446]·
Ζεῦ πάτερ, ἦ ῥά τίς ἐστι βροτῶν ἐπ' ἀπείρονα Γαῖαν·
οὗ μὲν γὰρ ὁ Ποσειδῶν, οὗ δὲ ἡ Ἥρα προηνέγκατο τὸ
 211

Ζεῦ πάτερ. ὥστε οὐδὲν θαυμαστόν, εἰ καὶ Ὠκεανὸς καὶ

Τηθὺς καὶ ἀδελφοὶ λέγοιντο Κρόνου καὶ Ῥέας καὶ πατέρες,
ὡς ἐν ἀδελφοῖς σῴζοντες τὸ πατρικόν. πρῶτον μὲν οὖν
οὑτωσὶ λυτέον τὴν ἀπορίαν. ἔπειθ' ὅτι τῶν δύο Τιτανι-
κῶν ἑβδομάδων ὁ μὲν Ὠκεανὸς πρόεισι καὶ μένει ἑαυτὸν
ἑνώσας τῷ πατρὶ καὶ οὐκ ἀφίσταται τῆς ἐκείνου βασιλείας,
οἱ δὲ ἄλλοι προόδῳ χαίροντες τῆς μὲν Γῆς τὴν βούλησιν
ἀποπληροῦν λέγονται, τῷ πατρὶ δὲ ἐπιβουλεύειν διαιροῦντες
ἑαυτοὺς ἀπὸ τῆς ἐκείνου βασιλείας εἰς ἑτέραν διακόσμησιν.
μᾶλλον δὲ πάντων τῶν οὐρανίων γενῶν τὰ μὲν μένει μόνον
ἐν ταῖς ἀρχαῖς, ὥσπερ αἱ δύο πρῶται τριάδες (ὡς γὰρ ἐνό-
ησε, φησίν, αὐτοὺς ὁ Οὐρανὸς ἀμείλιχον ἦτορ ἔχοντας
καὶ φύσιν ἐκνομίην,

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 3, σελ. 189, γρ. 5

τούτων βασιλείαν τελεῖ καὶ ἄλλος ἀριθμὸς θεῶν, ὧν ὁ Κρό-

νος περιεκτικὸς καὶ ἡ Ῥέα, διὰ δὴ τοῦτο προσέθηκε καὶ τὸ
ὅσοι μετὰ τούτων· οὐ γὰρ δαίμονας μόνον διὰ τούτου
περιλαμβάνει, καθάπερ λέγουσί τινες, ἀλλὰ καὶ ὁ ἀγγελικὸς
Κρόνος καὶ ὁ δαιμόνιος ἔχει μεθ' ἑαυτοῦ πλῆθος, ὃ μὲν
ἀγγελικόν, ὃ δὲ δαιμόνιον καὶ ὁ ἐν θεοῖς θεῖον, καὶ ὃ μὲν
ἀέριος ἀέριον, ὃ δὲ ἔνυδρος ἐνύδριον, ὃ δὲ χθόνιος χθόνιον.
ὁμοίως δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν κρειττόνων γενῶν τῶν
ὑπ' αὐτοὺς τεταγμένων ἔοικε τὸ ὅσοι μετὰ τούτων δη-
λοῦν τούς τε λοιποὺς Τιτᾶνας, Κοῖον καὶ Ὑπερίονα, Κρεῖον,
Ἰαπετόν, Φόρκυν, καὶ τὰς λοιπὰς Τιτανίδας, τὴν Φοίβην,
τὴν Θείαν, τὴν Μνημοσύνην, τὴν Θέμιν, τὴν Διώνην, μεθ'
ὧν ὁ Κρόνος καὶ ἡ Ῥέα προῆλθον, καὶ τοὺς ἅμα τῷ Φόρκυι
προελθόντας, τὸν Νηρέα, τὸν Θαύμαντα, τὴν κινητικωτάτην
Εὐρυβίαν, καὶ τοὺς μάλιστα τὴν γένεσιν ὅλην συνέχοντας.
ἐκεῖνο μὴν γινώσκειν ἄξιον, ὡς οὐ προσῆκεν ἀκριβολογεῖ-
σθαι περὶ τῆς ἐν αὐτοῖς τάξεως, πότερον ὁ Κρόνος ἐστὶν
ὑπέρτερος ἢ ὁ Φόρκυς· ἕνωσις γὰρ αὐτῶν ἐστι καὶ ὁμοιότης.
εἰ δὲ χρὴ διαιρεῖν, ἄμεινον κατὰ τὸν θεῖον Ἰάμβλιχον
τάττειν, ὡς τοῦ μὲν Κρόνου μονάδος ὄντος, τῆς δὲ Ῥέας
δυάδος τινὸς προκαλουμένης τὰς ἐν αὐτῷ δυνάμεις, τοῦ δὲ

Φώτιος βιβλιοθήκη Codex 190, Bekker σελ. 152a, γρ. 17

(ταχύτατος δ' ἦν ὁ Δάμυσος πάντων Γιγάντων) καὶ

ἀνελόμενος αὐτοῦ τὸν ἀστράγαλον, ἐναρμόζει τῷ Ἀχιλ-
 212

λέως ποδί, καὶ φαρμάκοις αὐτὸν σωματοποιεῖ. Τοῦ-

τον δὲ τὸν ἀστράγαλον ἀποπεσεῖν διωκομένου ὑπὸ
Ἀπόλλωνος, καὶ οὕτως αὐτὸν ἀναιρεθῆναι καταπεσόντα.
Φασὶ δὲ ποδάρκην αὐτὸν ὑπὸ τοῦ ποιητοῦ λέγεσθαι ὅτι
φασὶ τῆς Ἄρκης τὰ πτερὰ τὴν Θέτιν περιθεῖναι τῷ
παιδὶ γεννηθέντι, καὶ εἶναι τὸ ποδάρκης ὁ ἐν τοῖς
ποσὶ τὰ τῆς Ἄρκης πτερὰ ἔχων. Ἡ δ' Ἄρκη Θαύ-
μαντος ἦν θυγάτηρ, ἧς ἡ ἀδελφὴ Ἶρις· πτερὰ δ' εἶχεν
ἑκατέρα. Ἐν δὲ τῷ πρὸς Τιτᾶνας τῶν θεῶν πολέμῳ
ἀποπτᾶσα τῶν θεῶν ἡ Ἄρκη πρὸς τοὺς Τιτᾶνας ἦλθε.
Μετὰ δὲ τὴν νίκην, ὁ Ζεὺς τὰ μὲν πτερὰ αὐτῆς ἀφεί-
λετο, αὐτὴν ταρταρώσας, παραγενόμενος δὲ ἐπὶ τῷ
Πηλέως καὶ Θέτιδος γάμῳ δῶρον τὰ πτερὰ τῇ Θέτιδι
προσάγει. Ὡς Πηλεῖ ἐπὶ τῷ γάμῳ φασὶ δωρήσασθαι
Ἥφαιστον μὲν μάχαιραν, Ἀφροδίτην δὲ φιάλην ἐγγε-
γλυμμένην Ἔρωτα χρυσῆν, Ποσειδῶνα δὲ ἵππους Ξάν-
θον καὶ Βάλιον, Ἥραν δὲ χλαμύδα καὶ Ἀθηνᾶν αὐλούς,
Νηρέα δὲ τοὺς θείους ἅλας καλουμένους ἐν κοίτιδι· τού-
τους δὲ δύναμιν ἔχειν ἀμήχανον πρὸς πολυφαγίαν καὶ

Φώτιος βιβλιοθήκη Codex 250, Bekker σελ. 444a, γρ. 38

ὑπὲρ κάλλους καταστῆναι θεαῖς, ὧν ἑκάστη μὲν ἐδέκαζε

τὸν κριτὴν τοῖς παρ' ἑαυτῇ δώροις, ἵνα παρίδῃ τὸ
δίκαιον, οὐδεμιᾷ δὲ παρηκολούθει τὸ συμπεσούμενον ἐκ
τῆς κρίσεως τέλος.
Ἔτι τὸ μὲν Ἀθηνᾶς μέγεθος εἰς χελι-
δόνος συγκαταβαίνειν ὄγκον, τὸ δὲ τοῦ Διὸς ἀξίωμα εἰς
κύκνου κατασταλῆναι τάξιν, τὸ δὲ τῆς Δημήτρας κάλ-
λος εἰς τὴν αἰσχίστην μετασταθῆναι διάθεσιν. Τὸν δὲ νο-
μιζόμενον μέγιστον Δία ἐπιβουλευθῆναι μὲν ὑπὸ τοῦ
ἀναγκαιοτάτου τῆς γυναικὸς ἀδελφοῦ, σωθῆναι δὲ ὑπὸ
τῶν ἐχθίστων, λέγω δὴ τῶν Τιτάνων· οὓς ἀναβάντας
ἐκ τῶν δεσμῶν καὶ τοῦ σκότους καὶ τῆς ἐκεῖσε φυλακῆς,
ἐπεὶ τὴν χρείαν παρέσχοντο φοβήσαντες τοὺς περὶ τὸν
Ποσειδῶνα, καταβῆναι πάλιν ἑκουσίως εἰς τὸν Ἀχέροντα
καὶ τὸν Ἅιδου τόπον.
Ἔτι τὴν μὲν Ἀφροδίτην
τιτρωσκομένην ὑπὸ θνητῆς δυνάμεως, τὸν δ' Ἄρην
δεσμούμενον ὑπ' Ὤτου καὶ Ἐφιάλτου, τὸν δὲ Ἅιδην, ἐν
ᾧ τόπῳ τὴν βασιλείαν εἶχεν, ἐκεῖσε ὑφ' Ἡρακλέους το-
 213

ξευθέντα ταῖς μεγίσταις ἀλγηδόσι περιπεσεῖν· τὸν δὲ

Ἥφαιστον, ἀπὸ τοῦ κατὰ τὸν οὐρανὸν ἀπορριφέντα ὕψους,

Φώτιος λεξικόν. (Ε – Ω) Αλφαβητικόν letter kappa, Σελ. 120, γρ. 3

Ἀρχὴ σὺν Θεωῖ τῆς κ

Κάβαξ: πανοῦργος.
Κάβαισος: ἄπληστος· κάβος γὰρ μέτρον σιτικόν·
καὶ τὸν μέθυσον ἡμεῖς πίθον.
Κάβειροι: δαίμονες ἐκ Λήμνου διὰ τὸ τόλμημα τῶν
γυναικῶν μετενεχθέντες· εἰσὶ δὲ ἤτοι Ἥφαιστοι ἢ Τιτᾶνες.
Κάβησις: ὄρνεόν τι.
Καβύλη: χωρίον τῆς Θραίκης ἱδρυμένον πρὸς τωῖ
Τάξωι ποταμωῖ κατὰ μέσον τῆς Θράκης.
Κάγκανον: ξηρόν.
Καγχάζει: ἀθρόως γελαῖ.
Καδίσκος: οὗ αἱ ψῆφοι τῶν δικαστῶν βάλλονται.
Καδίσκος: ἀγγεῖον τί, εἰς ὃ ἐψηφοφόρουν οἱ δικασταὶ,
οὕτως ἐκαλεῖτο· Φρύνιχος Μούσαις· Ἰδοὺ δέχου
τὴν ψῆφον· ὁ καδίσκος δέ σοι Ὁ μὲν ἀπολύων
οὗτος, ὁ δ' ἀπολλὺς ὁδί.

Φώτιος λεξικόν. (Ε – Ω) Αλφαβητικόν letter pi, Σελ. 374, γρ. 18

ἐλέγετο· ὡς Δείναρχος δηλοῖ καὶ Μένανδρος.

Παλιρρόθιον: ἐκ τουπίσω ἐφωρμηκός.
Παλίνσκιον: Ἰσαῖος μὲν ἀντὶ τοῦ σύσκιον· Ἀρχί-
λοχος δὲ ἀντὶ τοῦ σκοτεινόν· καὶ Σοφοκλῆς· –
χειμῶνι (σὺν) παλινσκίωι· ἀντὶ τοῦ ζοφερωῖ.
Παλίωξις: ἡ ἐξ ἐπιστροφῆς δίωξις· ὅταν οἱ φεύγοντες
μεταβαλλόμενοι διώκωσιν.
Παλιώρους: ἀκοντιστάς.
Παλλάς: παρθένος μεγάλη· ἔστι δὲ ἐπίθετον Ἀθηνᾶς,
ἀπὸ τοῦ πάλλειν τὸ δόρυ· ἢ ἀπὸ τοῦ ἀνηιρηκέναι
Πάλλαντα ἕνα τῶν Τιτάνων.
Παλλάδος πρόσωπον: τοὺς στατῆρας· ἀπὸ τοῦ σεση-
μασμένου· ἐκ θατέρου γὰρ Ἀθηνᾶς πρόσωπον ἦν.
Παλλακίς: κόρη.
Παλλακόν: τὸν παλλακευόμενον.
Παλαμναῖος: τοὺς αὐτοχειρία τινὰς ἀνελόντας τηῖ
παλάμηι παλαμναίους ἐκάλουν.
Παλληνεύς: Παλλήνη δῆμος τῆς Ἀντιοχίδος· τὸ δὲ
 214

ἐκ τόπου ἐπίρρημα, Παλλήνηθεν· ὁ δὲ δημότης,

Παλληνεύς· ὅτι δέ ἐστι καὶ ἐν Θραίκηι Παλλήνη, γνώριμον.

Φώτιος λεξικόν. (Ε – Ω) Αλφαβητικόν letter tau, Σελ. 591, γρ. 20

Μεταγένης Θουριοπέρσαις· Τίς τρόπος ἵππων· ὡς

δ' ὀρχοῦνται τὸν βαρβαρικὸν τρόπον οὗτοι.
Τίσω: ἀποδώσω.
Τίσωσιν: τιμήσωσιν· τιμωρήσονται.
Τιταγίδαι καὶ Θυργωνίδαι: φρατρίαι τινὲς καὶ γένη
ἄδοξα καὶ οὐδενὸς ἄξια· εἰς γὰρ εὐτέλειαν ἐκωμω-
δεῖτο· οὐχὶ δὲ δῆμοι, ὥς τινες οἴονται.
Τιτακίδαι: δῆμος ἐστι τῆς Αἰαντίδος φυλῆς· μήποτε
δὲ ἀπὸ Τιτάκου ὠνομάσθησαν οὗ μνημονεύει Ἡρό-
δοτος.
Τιτανίδα γῆν: οἱ μὲν τὴν πᾶσαν· οἱ δὲ τὴν Ἀττικήν·
ἀπὸ Τιτινίου ἑνὸς τῶν Τιτάνων ἀρχαιοτέρου οἰκή-
σαντος περὶ Μαραθῶνα· ὃς μόνος οὐκ ἐστράτευσεν
ἐπὶ τοὺς θεοὺς, ὡς Φιλόχορος ἐν τετραπόλει· Ἴς-
τρος δ' ἐν αʹ Ἀττικῶν, Τιτᾶνας βοαῖν· ἐβοήθουν
γὰρ τοῖς ἀνθρώποις ἐπακούοντες, ὡς Νίκανδρος ἐν
αʹ Αἰτωλικῶν· ἐνομίζοντο δὲ τῶν Πριαπωδῶν θεῶν
εἶναι.
Τίτανον: λευκόν· ἢ γύψον· κονίαν.

Damascius Phil., De principiis Τόμ. 1, σελ. 236, γρ. 4

ὅλον κόσμον ἀπὸ τοῦ τιτανικοῦ προελθεῖν, οἱ νῦν δὴ ῥηθέντες

ἁρμόσουσι λόγοι
περὶ τῶν κόσμων· εἰ δὲ ἀπὸ Κρόνου τὸν Διὰ παράγοι τις, ἴσμεν ὅτι μετὰ
ἄλλων πολλῶν ὁ Ζεὺς ἀπὸ Κρόνου γεννᾶται καὶ παρὰ τοῖς Ἕλλησι καὶ
παρὰ
τοῖς βαρβάροις, ὡς ἀπὸ τοῦ Οὐρανοῦ πάλιν μετὰ ἄλλων ὁ Κρόνος, καὶ
αὖ πάλιν ἀπὸ τοῦ Διὸς Διόνυσος. Εἰ δὲ οἱ μὲν κατὰ μέρη διανειμάμενοι
τὸν
ὅλον πατέρα ἕκαστον, οἱ δὲ μονοειδῶς ἀφ' ὅλου προελθόντες (διὸ καὶ
διάδοχοι
οὗτοι καθίστανται τῶν πατρικῶν βασιλειῶν), οὐδὲν τοῦτο παραθραύει
τὴν
τοῦ λόγου ἀλήθειαν. Ὁ γὰρ Ζεύς, φέρε εἰπεῖν, τοὺς πολλοὺς ἀφ' ἑαυτοῦ
 215

παραγαγὼν κατὰ μέρη θεούς, ἐπὶ τούτῳ τῷ ὁλοτελεῖ μερισμῷ τὴν

μεριστὴν
ὁλότητα παρήγαγεν, καὶ τοὺς ὑπὸ ταύτῃ πολλοὺς τεταγμένους θεούς; Ἢ
οὐχὶ καὶ τοὺς Τίτανας ὁ Ζεὺς ἐγέννησεν ἐν τῷ οἰκείῳ διακόσμῳ κατὰ τὴν
ὀρφικὴν παράδοσιν; οὕτω δὴ καὶ ὁ Κρόνος ἐπὶ πολλῇ γενεᾷ τῇ πρότερον,
ἐπ' ἐσχάτῳ παράγει τὸν ὅλον Δία τῆς ἑτέρας ἐξάρχοντα βασιλείας· τὰ δὲ
ὅμοια καὶ τὸν Οὐρανὸν ὑφιστῶντα παραδίδωσι μετὰ τοὺς ἄλλους
Οὐρανίδας
τὸν Κρόνον ἔσχατον· καὶ ἀντιπλεονεκτεῖν διὰ τοῦτο πρὸς ἀλλήλους
ῥητέον
τοὺς παραγομένους, τοὺς μὲν ὄντας ἐν τῷ πατρὶ καὶ παρὰ τῷ πατρί, μερι-
κωτέρους δὲ ὅμως ὄντας, καὶ τοὺς ἐξισταμένους μὲν τῆς πατρικῆς
ἰδιότητος

Damascius Phil., In Parmenidem Σελ. 134, γρ. 18

τὸ ἕτερον, τί ἂν αὐτοὶ εἶεν οἱ πατέρες; οἷον ὁ πρῶτος ἄρα τὸ ἐν ἄλλῳ·

ἀλλὰ
τοῦτο σύμβολόν ἐστιν, ὥς φησι, τῆς τοῦ πρὸ αὐτοῦ συναφῆς, ὥσπερ τὸ ἐν
ἑαυτῷ τῆς ἀπὸ τῶν δευτέρων ἀνεχούσης ὑπεροχῆς. Αὐτὸς ἄρα οὐχ ἕξει τι
σύν-
θημα τῆς ἑαυτοῦ οὐσίας· ὥστε οὐδὲ ἡ ζωογόνος θεός, εἴπερ τὸ ἑστὼς
ἀμεί-
λικτος αὐτός ἐστιν· αὕτη δὲ κινεῖται πρὸς τὸ πρὸ αὐτῆς. Ἔτι οὖν τρίτον
διὰ τί ἐπὶ τοῦ τρίτου οὐχὶ ταυτότης ἀμείλικτος, ἀλλ' ἡ ἑτερότης· αὕτη γὰρ
τῷ
ἐν ἄλλῳ καὶ τῷ κινουμένῳ ἀναλογεῖ. Τέταρτον διὰ τί τοὺς μὲν
ἀμειλίκτους
πάντως ποιεῖν Θέλομεν, τὸν δὲ ὑπεζωκότα σημαίνοι ἄν, εἴπερ αὐτοῦ
ἐστιν
τὸ ἐν ἑαυτῷ καὶ καθ' ἑαυτὸ κεχωρισμένον τῶν ἄλλων. Τοῦτο μὲν οὖν
ἀληθές
ἐστιν ὅτι ἐμφαίνεται καὶ τοῖς πατράσι τὰ τῶν ἄλλων ἰδιώματα. Καὶ γὰρ ὁ
παρ' Ὀρφεῖ Κρόνος, ὃς Τιτάν ἐστι κατὰ τὸν ἑαυτοῦ ὑπεζωκότα, καὶ
κατα-
πίνει τὰ οἰκεῖα γεννήματα κατὰ τὸν ἀμείλικτον. Καὶ δὴ καὶ τὸ ὄνομα ὁ
Κορό-
νους δηλοῖ νοῦν καὶ τὸν κουρῆτα τούτου, καὶ ἔτι τὸν ὑπεζωκότα. Ὁ γὰρ
καθαρὸς
νοῦς οὐχὶ καὶ νοητὸν ἔτι ἐστίν, ἀλλὰ μόνον νοῦς ἀποτεμὼν ἑαυτὸν ἀπὸ
πάντων
 216

κατὰ τὴν οἰκείαν περιγραφήν. Ἀλλ' ὅμως ἕνα τὸν Κρόνον Θεὸν
ἀνυμνοῦμεν·
ὥστε αἱ τρεῖς αὗται ἀντιθέσεις τοὺς τρεῖς ἡμῖν δηλούτωσαν νοεροὺς
πατέρας.
Διὰ τί οὖν οὐχὶ καὶ τὴν ὅλην ἑβδομάδα ὁ Πλάτων παραδίδωσι, καίτοι
ἔχων καὶ παρ' Ὀρφεῖ τὴν νοερὰν ἑβδομάδα; ἢ ὅτι καὶ Ὀρφεὺς τὰς τρεῖς
ταύτας μονάδας ὁρᾷ προηγουμένας· ἐν δὲ ταύταις περιλαμβάνει τὸ

Damascius Phil., In Phaedonem (versio 1) Τμ. 2, γρ. 3

ἀπό τινος μονάδος ὡρμῆσθαι. τέταρτον ἐφεξῆς εἶναι τὸ πλῆθος ἐκείνῃ τῇ

ονάδι καὶ μὴ ἀπηρτῆσθαι τοὺς λόγους ..εων· οὐ γὰρ ἐπιστημονικὸν ἡ
ἄμεσος μετάβασις. πέμπτον τὸ τὴν ἀ............ ἡ ἀπόδειξις τῶν μερικῶν
εἶναι ........... τῶν ἐν φρουρᾷ οὐσῶν ............ ὅτι ἐμφαίνει δεῖ τῇ αἰτίᾳ
............ καὶ γὰρ τῷ σώματι καὶ φρουρᾶς ......... ἢ φρουρά ‘τίς’
ἐστι καὶ οἷον ............. τόμος ἢ ὅτι δύναταί τις ἀ............ ἢ ὅτι
γνωστικαὶ .............. δεῖν. δέκατον ὅτι τῆς τελεστικῆς ἐστιν ἰδιότητος
ἡ αἰτία καὶ οὔτε κρείττονος οὔτε καταδεεστέρας.
βʹ. – Ὅτι τούτοις χρώμενοι τοῖς κανόσι ῥᾳδίως διελέγξομεν ὡς οὔτε
τἀγαθόν ἐστιν ἡ φρουρά, ὥς τινες, οὔτε ἡ ἡδονή, ὡς Νουμήνιος [frg. 38],
οὔτε ὁ δημιουργός, ὡς Πατέριος, ἀλλ', ὡς Ξενοκράτης [frg. 20], Τιτανική
ἐστιν καὶ εἰς Διόνυσον ἀποκορυφοῦται. οὕτω δὲ καὶ Πορφύριος
προϋπενόησεν
ἐν τῷ ὑπομνήματι.
γʹ. – Ὅτι οὔσης διττῆς δημιουργίας, ἢ ἀμερίστου ἢ μεμερισμένης,
ταύτης
μὲν προεστάναι φησὶ τὸν Διόνυσον, διὸ μερίζεσθαι, ἐκείνης δὲ τὸν Δία,
καὶ
πλῆθος ὑποτετάχθαι οἰκεῖον τῷ μὲν Ὀλυμπίων θεῶν, τῷ δὲ τῶν Τιτάνων,
εἶναι
δὲ ἑκατέρωθι καὶ μονάδα καὶ τριάδα δημιουργικήν.
δʹ. – Ὅτι τὰ μὲν περὶ μονάδος καὶ τριάδος ἀληθῶς εἴρηται, Τιτᾶνας δὲ
τῷ
Διονύσῳ ἐπιβουλεύοντας ἄλλης εἶναι φήσομεν ἰδιότητος· οὐδεὶς γὰρ
ἀριθμὸς
ἐναντιοῦται τῇ οἰκείᾳ μονάδι οὐδὲ ἀναιρεῖ αὐτήν, ἢ οὕτω γε καὶ ἑαυτόν.
ἀλλὰ καὶ
ὁ Ζεὺς οὐ πρὸς τοὺς Τιτᾶνας λέγει, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἄλλους θεούς [Orph.
frg. 208]·

Damascius Phil., In Phaedonem (versio 1) Τμ. 4, γρ. 1

 217

ἡ αἰτία καὶ οὔτε κρείττονος οὔτε καταδεεστέρας.

βʹ. – Ὅτι τούτοις χρώμενοι τοῖς κανόσι ῥᾳδίως διελέγξομεν ὡς οὔτε
τἀγαθόν ἐστιν ἡ φρουρά, ὥς τινες, οὔτε ἡ ἡδονή, ὡς Νουμήνιος [frg. 38],
οὔτε ὁ δημιουργός, ὡς Πατέριος, ἀλλ', ὡς Ξενοκράτης [frg. 20], Τιτανική
ἐστιν καὶ εἰς Διόνυσον ἀποκορυφοῦται. οὕτω δὲ καὶ Πορφύριος
προϋπενόησεν
ἐν τῷ ὑπομνήματι.
γʹ. – Ὅτι οὔσης διττῆς δημιουργίας, ἢ ἀμερίστου ἢ μεμερισμένης,
ταύτης
μὲν προεστάναι φησὶ τὸν Διόνυσον, διὸ μερίζεσθαι, ἐκείνης δὲ τὸν Δία,
καὶ
πλῆθος ὑποτετάχθαι οἰκεῖον τῷ μὲν Ὀλυμπίων θεῶν, τῷ δὲ τῶν Τιτάνων,
εἶναι
δὲ ἑκατέρωθι καὶ μονάδα καὶ τριάδα δημιουργικήν.
δʹ. – Ὅτι τὰ μὲν περὶ μονάδος καὶ τριάδος ἀληθῶς εἴρηται, Τιτᾶνας δὲ
τῷ
Διονύσῳ ἐπιβουλεύοντας ἄλλης εἶναι φήσομεν ἰδιότητος· οὐδεὶς γὰρ
ἀριθμὸς
ἐναντιοῦται τῇ οἰκείᾳ μονάδι οὐδὲ ἀναιρεῖ αὐτήν, ἢ οὕτω γε καὶ ἑαυτόν.
ἀλλὰ καὶ
ὁ Ζεὺς οὐ πρὸς τοὺς Τιτᾶνας λέγει, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἄλλους θεούς [Orph.
frg. 208]·
’κλῦτε, θεοί, τόνδ' ὔμμιν ἐγὼ βασιλῆα δίδωμι’.
ἐπεὶ καὶ ὁ Διόνυσος ἐν μὲν τῷ θρόνῳ τοῦ Διὸς ἀμέριστος .................
εἰς τοὺς Τιτᾶνας μερι..........ρακως μεταμορφοῦται, κ..............
ἀλλὰ Τιτανικῶς. ἀμέλει καὶ ............... μεριζόμενος ὅμως συμφύεται
.............. μᾶλλον πεφυκώς. λέγε τοίνυν ........... τὰ εἴδη ἢ τοῦ
ὅλου, εἰ καὶ μόνου ............... τὸν ἑαυτοῦ ὡς Τιτανικὰ ............
τῷ διεσπασμένα ἢ μέσα εἶναι καὶ τὸ πᾶν συμπληροῦν, ἀλλ' οὐ τὸ ὅλον ὡς

Damascius Phil., In Phaedonem (versio 1) Τμ. 8, γρ. 1

ϛʹ. – Ὅτι δίκας τίνουσιν ἐπεχόμενοι τὰς διαιρετικὰς ἐνεργείας. τοιοῦτον

γὰρ
πᾶσα κόλασις· ἀνακόπτειν βούλεται καὶ συστέλλειν τὰς ἁμαρτωλοὺς
ἕξεις τε
καὶ ἐνεργείας.
ζʹ. – Ὅτι τριτταὶ παραδέδονται τῶν Τιτάνων κολάσεις· κεραυνώσεις,
δεσμοί, ἄλλων ἀλλαχοῦ πρόοδοι πρὸς τὸ κοιλότερον. αὕτη μὲν οὖν οἷον
τιμωρίας
ἐπέχει τάξιν, ἐπιτρίβουσα αὐτῶν τὸ διαιρετικὸν καὶ ἀποχρωμένη τῷ
κερματισμῷ
αὐτῶν εἰς σύστασιν τῶν ἀτόμων ἄλλων τε καὶ ἀνθρώπων· ἡ δὲ μέση
 218

κολαστική,
τὰς διαιρετικὰς ἐπέχουσα δυνάμεις· ἡ δὲ πρώτη καθαρτική, ὁλίζουσα
αὐτοὺς κατὰ
μέθεξιν. δεῖ δὲ περὶ ἕκαστον τὰς τρεῖς θεωρεῖν, εἰ καὶ ὁ μῦθος μερίζει· ἐν
ἑκάστῳ
γάρ εἰσι πρῶται καὶ μέσαι καὶ τελευταῖαι δυνάμεις.
ηʹ. – Πῶς ἐκ Τιτανικῶν θρυμμάτων οἱ ἄνθρωποι γίνονται; – Ἢ ἐκ μὲν
τῶν θρυμμάτων, ὡς ἀπεστενωμένοι τὴν ζωὴν εἰς ἔσχατον μερισμόν· ἐκ δὲ
τῶν Τιτανικῶν, ὡς ἐσχάτων δημιουργῶν καὶ τοῖς δημιουργήμασι
προσεχεστάτων.
ὁ μὲν γὰρ Ζεὺς ‘πατὴρ ἀνδρῶν καὶ θεῶν’, οἱ δὲ ἀνθρώπων μόνων ἀλλ'
οὐχὶ καὶ
θεῶν, καὶ οὐκέτι πατέρες ἀλλὰ αὐτοί, οὐδὲ αὐτοὶ ἁπλῶς ἀλλὰ τεθνεῶτες,
καὶ
οὐδὲ τοῦτο μόνον ἀλλὰ καὶ συντεθρυμμένοι· ὁ γὰρ τοιοῦτος τρόπος τῆς
ὑποστά-
σεως εἰς τοὺς αἰτίους ἀναπέμπεται.
θʹ. – Ὅτι ἡ Τιτανικὴ ζωὴ ἄλογός ἐστιν, ὑφ' ἧς ἡ λογικὴ σπαράττεται.
Κάλλιον δὲ πανταχοῦ ποιεῖν αὐτήν, ἀπὸ θεῶν γε ἀρχομένην τῶν
Τιτάνων·
καὶ τοίνυν τῆς λογικῆς τὸ δοκοῦν αὐτεξούσιον καὶ οἷον ἑαυτοῦ
βουλόμενον
εἶναι μόνου, οὔτε δὲ τῶν κρειττόνων οὔτε τῶν χειρόνων, τοῦτο ἡμῖν οἱ
Τιτᾶνες

Damascius Phil., In Phaedonem (versio 1) Τμ. 8, γρ. 3

καὶ ἐνεργείας.
ζʹ. – Ὅτι τριτταὶ παραδέδονται τῶν Τιτάνων κολάσεις· κεραυνώσεις,
δεσμοί, ἄλλων ἀλλαχοῦ πρόοδοι πρὸς τὸ κοιλότερον. αὕτη μὲν οὖν οἷον
τιμωρίας
ἐπέχει τάξιν, ἐπιτρίβουσα αὐτῶν τὸ διαιρετικὸν καὶ ἀποχρωμένη τῷ
κερματισμῷ
αὐτῶν εἰς σύστασιν τῶν ἀτόμων ἄλλων τε καὶ ἀνθρώπων· ἡ δὲ μέση
κολαστική,
τὰς διαιρετικὰς ἐπέχουσα δυνάμεις· ἡ δὲ πρώτη καθαρτική, ὁλίζουσα
αὐτοὺς κατὰ
μέθεξιν. δεῖ δὲ περὶ ἕκαστον τὰς τρεῖς θεωρεῖν, εἰ καὶ ὁ μῦθος μερίζει· ἐν
ἑκάστῳ
γάρ εἰσι πρῶται καὶ μέσαι καὶ τελευταῖαι δυνάμεις.
ηʹ. – Πῶς ἐκ Τιτανικῶν θρυμμάτων οἱ ἄνθρωποι γίνονται; – Ἢ ἐκ μὲν
τῶν θρυμμάτων, ὡς ἀπεστενωμένοι τὴν ζωὴν εἰς ἔσχατον μερισμόν· ἐκ δὲ
τῶν Τιτανικῶν, ὡς ἐσχάτων δημιουργῶν καὶ τοῖς δημιουργήμασι
 219

προσεχεστάτων.
ὁ μὲν γὰρ Ζεὺς ‘πατὴρ ἀνδρῶν καὶ θεῶν’, οἱ δὲ ἀνθρώπων μόνων ἀλλ'
οὐχὶ καὶ
θεῶν, καὶ οὐκέτι πατέρες ἀλλὰ αὐτοί, οὐδὲ αὐτοὶ ἁπλῶς ἀλλὰ τεθνεῶτες,
καὶ
οὐδὲ τοῦτο μόνον ἀλλὰ καὶ συντεθρυμμένοι· ὁ γὰρ τοιοῦτος τρόπος τῆς
ὑποστά-
σεως εἰς τοὺς αἰτίους ἀναπέμπεται.
θʹ. – Ὅτι ἡ Τιτανικὴ ζωὴ ἄλογός ἐστιν, ὑφ' ἧς ἡ λογικὴ σπαράττεται.
Κάλλιον δὲ πανταχοῦ ποιεῖν αὐτήν, ἀπὸ θεῶν γε ἀρχομένην τῶν
Τιτάνων·
καὶ τοίνυν τῆς λογικῆς τὸ δοκοῦν αὐτεξούσιον καὶ οἷον ἑαυτοῦ
βουλόμενον εἶναι μόνου, οὔτε δὲ τῶν κειττόνων οὔτε τῶν χειρόνων,
τοῦτο ἡμῖν οἱ Τιτᾶνες

Damascius Phil., In Phaedonem (versio 1) Τμ. 9, γρ. 1

τὰς διαιρετικὰς ἐπέχουσα δυνάμεις· ἡ δὲ πρώτη καθαρτική, ὁλίζουσα

αὐτοὺς κατὰ
μέθεξιν. δεῖ δὲ περὶ ἕκαστον τὰς τρεῖς θεωρεῖν, εἰ καὶ ὁ μῦθος μερίζει· ἐν
ἑκάστῳ
γάρ εἰσι πρῶται καὶ μέσαι καὶ τελευταῖαι δυνάμεις.
ηʹ. – Πῶς ἐκ Τιτανικῶν θρυμμάτων οἱ ἄνθρωποι γίνονται; – Ἢ ἐκ μὲν
τῶν θρυμμάτων, ὡς ἀπεστενωμένοι τὴν ζωὴν εἰς ἔσχατον μερισμόν· ἐκ δὲ
τῶν Τιτανικῶν, ὡς ἐσχάτων δημιουργῶν καὶ τοῖς δημιουργήμασι
προσεχεστάτων.
ὁ μὲν γὰρ Ζεὺς ‘πατὴρ ἀνδρῶν καὶ θεῶν’, οἱ δὲ ἀνθρώπων μόνων ἀλλ'
οὐχὶ καὶ
θεῶν, καὶ οὐκέτι πατέρες ἀλλὰ αὐτοί, οὐδὲ αὐτοὶ ἁπλῶς ἀλλὰ τεθνεῶτες,
καὶ
οὐδὲ τοῦτο μόνον ἀλλὰ καὶ συντεθρυμμένοι· ὁ γὰρ τοιοῦτος τρόπος τῆς
ὑποστά-
σεως εἰς τοὺς αἰτίους ἀναπέμπεται.
θʹ. – Ὅτι ἡ Τιτανικὴ ζωὴ ἄλογός ἐστιν, ὑφ' ἧς ἡ λογικὴ σπαράττεται.
Κάλλιον δὲ πανταχοῦ ποιεῖν αὐτήν, ἀπὸ θεῶν γε ἀρχομένην τῶν
Τιτάνων·
καὶ τοίνυν τῆς λογικῆς τὸ δοκοῦν αὐτεξούσιον καὶ οἷον ἑαυτοῦ
βουλόμενον
εἶναι μόνου, οὔτε δὲ τῶν κρειττόνων οὔτε τῶν χειρόνων, τοῦτο ἡμῖν οἱ
Τιτᾶνες
ἐμποιοῦσιν, καθ' ὃ καὶ τὸν ἐν ἡμῖν Διόνυσον διασπῶμεν, παραθραύοντες
ἡμῶν
 220

τὸ ὁμοφυὲς εἶδος καὶ οἷον κοινωνικὸν πρὸς τὰ κρείττω καὶ ἥττω. οὕτω δὲ
ἔχοντες Τιτᾶνές ἐσμεν· ὅταν δὲ εἰς ἐκεῖνο συμβῶμεν, Διόνυσοι γινόμεθα
τετε-
λειωμένοι ἀτεχνῶς.
ιʹ. – Τίς ἡ ‘τὶς φρουρά’ [62b3 – 4]; – Ὡς μὲν τὸ φρουροῦν, αὐτὸς ὁ
Διόνυσος·

Damascius Phil., In Phaedonem (versio 1) Τμ. 170, γρ. 3

τις φιλοσοφίαν μαλακώτερον οὐ καρποῦται τὸ τέλος αὐτῆς, δῆλον ὡς καὶ

τελεστικῇ ἐνδιατρίβων ἰδιωτικῶς οὐκ ἀμήσει τὸν καρπὸν αὐτῆς οὐδὲ
οὗτος.
ρξζʹ. – [69c6] Ὅτι τὸ μὲν ‘κεῖσθαι’ τὴν εἰς ἑτεροκίνητον πάρεσιν δηλοῖ
τῆς
ψυχῆς οἷον σῶμα γενομένης, τὸ δὲ ‘μετὰ θεῶν οἰκεῖν’ συμπολιτεύεσθαί
φησι
τοῖς θεοῖς καὶ συνοικονομεῖν. τί οὖν τὸ λόγιον βούλεται [frg. 130.2]
’ἐν δὲ θεῷ κεῖνται πυρσοὺς ἕλκοντες ἀκμαίους’;
ἢ τοῦτο μεῖζον καὶ παντὸς αὐτοκινήτου τελεώτερον, οἷον ὑπερφυὲς
ἑτεροκίνητον.
ρξηʹ. – [69c8 – d1] Ὅτι ὁ νάρθηξ σύμβολός ἐστι τῆς ἐνύλου
δημιουργίας καὶ
μεριστῆς ὡς ψευδώνυμον εἶδος· ‘ξύλον’ γὰρ ‘καὶ οὐ ξύλον’.
Κάλλιον δὲ διὰ τὴν ὅτι μάλιστα διεσπασμένην συνέχειαν, ὅθεν καὶ
Τιτανικὸν
τὸ φυτόν· καὶ γὰρ τῷ Διονύσῳ προτείνουσιν αὐτὸν ἀντὶ τοῦ πατρικοῦ
σκήπτρου,
καὶ ταύτῃ προκαλοῦνται αὐτὸν εἰς τὸν μερισμόν. καὶ μέντοι καὶ
ναρθηκοφοροῦσιν
οἱ Τιτᾶνες· καὶ ὁ Προμηθεὺς ἐν νάρθηκι κλέπτει τὸ πῦρ, εἴτε τὸ
οὐράνιον φῶς
εἰς τὴν γένεσιν κατασπῶν, εἴτε τὴν ψυχὴν εἰς τὸ σῶμα προάγων, εἴτε τὴν
θείαν
ἔλλαμψιν ὅλην ἀγένητον οὖσαν εἰς τὴν γένεσιν προκαλούμενος. διὰ δὴ
τοῦτο καὶ
ὁ Σωκράτης τοὺς πολλοὺς καλεῖ ‘ναρθηκοφόρους’ Ὀρφικῶς, ὡς ζῶντας
Τιτανικῶς.
ρξθʹ. – Ὅτι ὁ μὲν πρῶτος Βάκχος ὁ Διόνυσός ἐστιν, ἐνθουσιῶν βάσει τε
καὶ ἰαχῇ, ὅ ἐστι πάσῃ κινήσει, ἧς δὴ καὶ αἴτιος, ὡς ἐν Νόμοις [II 672a5 –
d4]·
ὁ δὲ τῷ Διονύσῳ καθιερωθεὶς ἅτε ὁμοιωθεὶς αὐτῷ μετέχει καὶ τοῦ
ὀνόματος.
 221

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 1, σελ. 192, γρ. 20

μόνοι οὕτω καλοῦσιν, ἀνθρώποις δὲ οὔτε ἔγνωσται οὔτε ὠνόμασται. Ὅτι

δὲ τρόπον τινὰ καὶ τριώνυμος ὁ Βριάρεως, πρὸ βραχέων εἴρηται. ἐξ
ἀνθρώπων δὲ τῷ μύθῳ καὶ ἡ ῥηθεῖσα πολυωνυμία παρείλκυσται, παρ' οἷς
ἄλλο μὲν ὄνομα οἰκειακόν, λλο δὲ ἐν τοῖς ἐτός, ὡς καὶ ἡ Ἀλκυόνη δηλοῖ
ἐν τοῖς ἑξῆς, ἡ καὶ Μάρπησσα. Ἰστέον δὲ ὡς τὸν μυθικὸν Αἰγαίωνα ὁ
Στωϊκὸς Ὅμηρος Ποσειδῶνος εἶναί φησιν. ὁ δὲ ποιητής φησι καί, ὅτι
τοῦ πατρὸς ἀμείνων ἦν, ὅπερ σπάνιον κατὰ τὸν Ἡσίοδον λέγοντα·
«παῦροι δέ τε πατρὸς ἀρείους». φασὶ δὲ οἱ παλαιοί, ὅτι Ζηνόδοτος ὁ ἀντὶ
τοῦ «Παλλὰς Ἀθήνη» μεταγράψας »Φοῖβος Ἀπόλλων» καὶ ἐνταῦθα ἀντὶ
τοῦ «οὗ πατρὸς ἀμείνων» γράφει «πολὺ φέρτερος ἁπάντων, ὁπόσοι
ναίουσιν ὑπὸ Τάρταρα εὐρώεντα». ἀμελεῖται δὲ ὁ Ζηνόδοτος καὶ ἐν
τούτῳ· οὐ γὰρ ἐκ τῶν ἀπὸ Ταρτάρου Τιτάνων ὁ Βριάρεως,
ἀλλὰ δαίμων, φασί, θαλάσσιος. [Ὅτι δὲ τὸ Βριάρεως καὶ πεντασυλλάβως
λέγεται Ὀβριάρεως, ἔστιν ἀλλαχοῦ γνῶναι.] Ὅτι τὴν μὲν τοῦ Αἰγαίωνος
παρήχησιν ἐξέκλινεν, ὡς εἴρηται, ὁ ποιητὴς ἐν τῷ μὴ ὁμοιοπτώτως εἰπεῖν
»Αἰγαίων κύδεϊ γαίων», ἀλλ' ἐν ἀρχῇ μὲν στίχου ἑνὸς εἰπεῖν Αἰγαίωνα, ἐν
δὲ
τέλει τοῦ ἑτέρου Αἰγαίων, αἰτιατικὴν δηλονότι καὶ εὐθεῖαν, εἰ καὶ ἄλλως
ἡ
ἔκθλιψις τοῦ α τῆς αἰτιατικῆς εἰς τρισυλλαβίαν συστείλασα τὸν Αἰγαίωνα
ἔμφασιν δίδωσι παρηχήσεως. καὶ οὕτω μὲν οὐ καθαρῶς παρήχησεν ὁ
ποιητὴς
ἐν τῷ Αἰγαίωνι. ἐφεξῆς δ' ἑτέρᾳ παρηχήσει χρᾶται εἰπών, ὅτι τὸν
Αἰγαίωνα

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα

Τόμ. 1, σελ. 242, γρ. 2

ἐνορίαις. καὶ καιρὸς μὲν κατὰ τόνον ὀξὺν ὁ χρονικός, καῖρος δὲ

προπερισπωμέ-
νως τὸ μίτωμα, ὃ καὶ ἐν Ὀδυσσείᾳ δηλοῦται. καὶ Ἄνεκτος μὲν
προπαροξυτόνως
κύριον, ἀνεκτὸς δὲ ὀξυτόνως ὁ φορητός. ὁμοίως καὶ Νικήτης μὲν κύριον,
νικητὴς δὲ ὁ νικήσας. καὶ Κάκος μὲν λῃστής, κακὸς δὲ τὸ ἐπίθετον. καὶ
ἄλλα
δὲ ὅμοια πολλά.] Ἰστέον δὲ ὅτι ἡ τοῦ Ἡφαίστου ῥῖψις οὐρανόθεν καὶ
 222

τοιοῦτόν
τι δηλοῖ, ὡς ὁ ἄνω τόπος ὁ αἰθέριος, περὶ ὃν οἱ θεοί, οὐδὲν φθαρτικὸν καὶ
ἐπιβλαβὲς καὶ ὅλως φαῦλόν τι παραμένον ἔχουσι. διὸ οὔτε ὁ μυθικὸς
Βρόντης
καὶ Στερόπης καὶ Ἄργος φιλοῦνται τῷ Διΐ, ἀλλὰ καὶ ἡ Ὁμηρικὴ Ἄτη
ἐκεῖθεν κατηνέχθη. ὅθεν καὶ λόφος Ἄτης ἐν Τροίᾳ παρὰ Λυκόφρονι,
ἔνθα ὑπὸ
Διὸς ἐκείνη ἐρρίφη, ὡς καὶ ἐν τοῖς Ἀπίωνος καὶ Ἡροδώρου δηλοῦται.
οὕτως
οὖν καὶ ὁ καυστικὸς Ἥφαιστος ἐκεῖθεν ὀστρακιζόμενος ῥίπτεται· οἱ δὲ
Τιτᾶνες
καὶ ὑποταρτάριοι γίνονται, οὓς ἡ ἀλληγορία δηλοῖ. Ἰστέον δὲ ὅτι ἐν τῷ
«ῥῖψε
ποδὸς τεταγὼν ἀπὸ βηλοῦ θεσπεσίοιο» [τὸ μὲν ῥῖψε ποδὸς τεταγών
ἤγουν τείνας
ἢ λαβόμενος, ὡς εἰρήσεται, ἀστείως ἔφη, ὡς εἰ καὶ λαγὼν ἤ τι τοιοῦτον
ἑλὼν ὁ
Ζεὺς καὶ κουφίσας ἐκ ποδὸς ἐξέρριψε.] Θεσπέσιος [δὲ] βηλὸς εἴρηται
πρὸς
διαστολὴν τῶν μὴ θείων ἀλλὰ βεβήλων. Τὸ δὲ τεταγών Ἰωνική ἐστι
μετοχὴ
μετὰ συνήθους ἀναδιπλασιασμοῦ ἐν χρόνῳ ἀορίστῳ δευτέρῳ ἐκ τοῦ
τάζω τάξω,
ἐξ οὗ καὶ τὸ τόξον, ὅθεν ἀόριστος πρῶτος οὐ χρηστὸς ἔταξα, δεύτερος
ἔταγον,
οὗ μετοχὴ ταγὼν καὶ Ἰαστὶ τεταγών. [Οἱ δὲ τεχνικοὶ ἐθάρρησαν εἰπεῖν
καὶ
ὡς ἐκ τοῦ τῶ τὸ λαμβάνω γίνεται τάζω κατὰ παραγωγήν, ὡς φρῶ φράζω,
ῥῶ
ῥάζω τὸ ῥαίνω, καὶ ἐξ αὐτοῦ τὸ τεταγών κατὰ τὴν ῥηθεῖσαν ἐπιβολήν, ἵνα
ᾖ

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 1, σελ. 429, γρ. 14

φιλοσόφους ἔσχον ἄνδρας αὕτη τε καὶ ἡ Εὔβοια, ὡς ἡ σχολὴ δηλοῖ τῶν

Ἐρετρι-
κῶν σοφῶν τῶν περὶ Μενέδημον καὶ ἡ Ἀριστοτέλους ἐν Χαλκίδι
διατριβή· εἶχον
δὲ καὶ διενέξεις, φησίν, ἀεὶ περὶ τοῦ Λιλαντίου. καὶ ὅτι ἀμφότεραι πρὸ
τῶν
Τρωϊκῶν ὑπ' Ἀθηναίων ἐκτίσθησαν καὶ ὅτι ἀποικίας ἀξιολόγους
ἔστειλαν,
αἳ καὶ καταλέγονται πολλαχοῦ, καὶ ὅτι μεγάλην ποτὲ δύναμιν ἔσχον καὶ
 223

πολ-
λῶν ἐπῆρχον νήσων καὶ ὅτι τὴν ἀρχαίαν Ἐρέτριαν κατέσκαψαν Πέρσαι
σαγηνεύσαντες τοὺς ἐκεῖ, ὕστερον δὲ ἐπεκτίσθη ἑτέρα. καὶ ὅτι Χαλκὶς
φέρεται
τὰ πρωτεῖα καὶ μητρόπολις Εὐβοέων λέγεται, δευτερεύει δὲ ἡ Ἐρέτρια,
περὶ
ἧς οἱ παλαιοὶ τάδε φασίν. Ἐρέτρια ἐκαλεῖτο μὲν καὶ Μελανηῒς ἀπὸ
Μελανέως,
πατρὸς Εὐρύτου· ἔσχε δὲ τὴν κλῆσιν ἀπὸ Ἐρετριέως, υἱοῦ Φαέθοντος,
ἑνὸς
τῶν Τιτάνων. ταύτης ὁ πολίτης Ἐρετριεύς, οὗ γενικὴ Ἐρετριέως καὶ
συναι-
ρέσει Ἐρετριῶς, ὡς Στειριεύς Στειριέως Στειριῶς, χοεύς χοέως χοῶς,
εἶδος
μέτρου, οὗ καὶ αὐτοῦ ἡ αἰτιατικὴ τὸν χοᾶ, ὡς Πειραιεύς Πειραιέως
Πειραιῶς
Πειραιᾶ. ἐκωμῳδοῦντο δέ, φασίν, οἱ Ἐρετριεῖς ὡς πολλῷ τῷ ρ ἐν ταῖς
ὁμιλίαις
χρώμενοι. διὸ καὶ αὐτοί, καθὰ καὶ Ἠλεῖοι, βαρβαρόφωνοι ἐκαλοῦντο, ὡς
ἐν
ῥητορικῷ εὕρηται Λεξικῷ, διὰ τὸν πλεονασμὸν τοῦ ρ. οἱ μέντοι Κᾶρες
ἄλλως
βαρβαρόφωνοι, ὡς φανήσεται. [Εἰ δὲ διὰ τὴν τοῦ ῥῶ χρῆσιν μόνην
ἐκληροῦντο
οἱ Ἐρετριεῖς τὸ βαρβαρόφωνον, τίνες ἂν καλοῖντο οἱ Αἰτωλοὶ ἀλλόκοτα
λαλοῦντες, ὡς ὁ γραμματικὸς Ἀριστοφάνης παρέπηξεν, οἷς ἔφη περὶ
καινοτέρων
λέξεων·

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα

Τόμ. 1, σελ. 490, γρ. 11

βρίαν καὶ πρὸς Ἀλεξάνδρειαν μάλιστα, ἔχουσαν ἱερὸν ἐπιφανὲς Λινδίας

Ἀθηνᾶς,
Δαναΐδων ἵδρυμα. ἦν δέ, φησί, καὶ κώμη Ἰαλυσός. [Ἰστέον δὲ ὅτι Λίνδος
οὐ
μόνον Ῥοδία πόλις, ἀλλὰ καί τι ἀρωματικὸν εἶδος, ὡς δῆλον ἐκ τοῦ
«ὀσμὴ
λιβάνου, σμύρνης, καλάμου, στύρακος, λίνδου», ὥς φησιν Ἀθήναιος.]
Τὴν δὲ
Ῥόδον τὴν πόλιν ὕστερόν φησι κτισθῆναι κατὰ τὰ Πελοποννησιακὰ ὑπὸ
ἀρχιτέκτονος, ὑφ' οὗ καὶ ὁ Ἀττικὸς λιμήν, ὁ Πειραιεύς. ὁ δὲ τὰ Ἐθνικὰ
 224

συλλέξας
καὶ Σικελικὴν πόλιν Λίνδον ἱστορεῖ, ὃς καὶ τὴν παρ' Ὁμήρῳ Ἰηλυσὸν
Ἰαλυσὸν
γράφει λέγων εἶναι καὶ ἐν Σκυθίᾳ καὶ ἐν τῷ Ἀδρίᾳ δὲ κόλπῳ Ἰαλυσόν.
τὴν δὲ
Κάμιρον διὰ τοῦ ι καὶ αὐτὸς γράφει πρὸς διαστολὴν τοῦ κυρίου. τὸ γὰρ
κύριον,
ὁ Κάμειρος, διὰ διφθόγγου γράφεται. Κάμιρον δὲ ἀργινόεντα λέγει, ὡς
καὶ πρὸ
τούτου τὸν Λύκαστον καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς δὲ λευκὴν Τίτανον τὴν
λευκόγειον. λέγεται
δὲ Καμιρέα εἶναι Πείσανδρον διασημότατον ποιητήν. τὸν δὲ
προρρηθέντα Λίνδον
καὶ τοὺς αὐτοῦ ἀδελφοὺς οὕτω γενεαλογοῦσιν οἱ παλαιοί· Ἡλίου καὶ
Ῥόδου
νύμφης υἱὸς Κέρκαφος, οὗ καὶ Λυσίππης Λίνδος, Ἰηλυσὸς καὶ Κάμειρος,
ὃν καὶ ὁ Χοιροβοσκὸς κατὰ κανόνα διὰ διφθόγγου γράφει ἐν τῇ
Ὀρθογραφίᾳ.
ἐκ δὲ τοῦ ῥηθέντος Κερκάφου Κερκαφίδες αἱ Ῥόδιαι γυναῖκες
ἐκαλοῦντο. [Τὸ
δέ «ἀργινόεντα Κάμιρον» δύναται διγενὲς εἶναι, τὸ μὲν κοινῶς, τὸ δὲ
Ἰωνικῶς,
καθὰ καὶ τὸ «Πύλου ἠμαθόεντος». τὸ δὲ ἀργινόεις ἔχοι ἂν ἀπορίαν πῶς
τῷ ι
προπαραλήγεται καὶ μὴ τῇ ει διφθόγγῳ, ὡς ἀπὸ τοῦ ἀργεννόν, τὸ λευκόν.
εἴη

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα

Τόμ. 1, σελ. 518, γρ. 2

«Θεσσαλὸν σόφισμα ὡς πανούργων καὶ ποικίλων μαρτυρουμένων τῶν

ἐκεῖ».
ὡς εἶναι κατ' αὐτὸν Θετταλὸν σόφισμα μὴ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, ἀλλ' ἁπλῶς τὸ
πανούργημα, καθὰ ἐμφαίνει καὶ Εὐριπίδης ἐν τῇ μονομαχίᾳ τῶν παίδων
τοῦ
Οἰδίποδος. ὡς δὲ καὶ ἀνδραποδισταὶ οἱ Θετταλοί, λαλεῖ καὶ ὁ Κωμικὸς
τοῦτο.
[Σόφισμα δὲ Θετταλὸν φάναι τὸν ἐκ Θετταλίας σοφιστήν, ὡς παρὰ τῷ
Ἀθηναίῳ
κεῖται, μετάληψίς ἐστι νοήματος ἀστεία εἰς νόημα ἑτεροῖον παρὰ τὸ
σύνηθες.
 225

καί εἰσι πολλὰ τοιαῦτα ζηλωτέα τοῖς παλαιοῖς, ὁποῖον καὶ τὸ «σὺ δέ μοι
εἰπέ,
ὦ Θετταλὸν πάλαισμα», ἀντὶ τοῦ «ὦ Θετταλὲ ἐλεγκτικέ», ῥηθὲν πρὸς
ὁμοιότητα
τοῦ Θετταλὸν πήδημα καὶ σόφισμα καὶ τῶν ὁμοίων.] (v. 734 – 7) Ὅτι
Εὐρυ-
πύλῳ, υἱῷ Εὐαίμονος, τεσσαράκοντα νῆες ἕποντο καὶ ἄνδρες «οἳ ἔχον
Ὀρμένιον,
οἵ τε κρήνην Ὑπέρειαν, οἵ τ' εἶχον Ἀστέριον Τιτάνοιό τε λευκὰ κάρηνα»,
ἤγουν τὸ Τίτανον ὄρος. Ἔχει δέ τι ἀστεῖον ἐνταῦθα ἡ ῥηθεῖσα τροπή. τὸ
γὰρ
λευκὰ κάρηνα ὡς ἐπὶ πολιᾶς εἴρηται κεφαλῆς. (v. 734) Ὀρμένιον δὲ πόλις
Θετταλικὴ μεταξύ, φασί, Φερῶν καὶ Λαρίσσης, ὅθεν ὁ Φοῖνιξ δοκεῖ τισι
φυγεῖν
εἰς Φθίαν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ ῥηθήσεται. ὠνομάσθη δὲ ἀπὸ Ὀρμένου,
πατρὸς
Ἀμύντορος, οὗ παῖς Φοῖνιξ, ὁ τοῦ Ἀχιλλέως τροφεύς. διὸ καὶ τὸ περὶ
αὐτοῦ
Ὁμηρικὸν ἔπος, ὥς που εἰρήσεται, οὕτω τινὲς ἔγραφον «οἷον ὅτε πρῶτον
λίπον
Ὀρμένιον πολύπυρον». ὁ δὲ Γεωγράφος φησίν, ὅτι Ὀρμένιον τὸ νῦν
Ὀρμίνιον.

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 1, σελ. 518, γρ. 3

ὡς εἶναι κατ' αὐτὸν Θετταλὸν σόφισμα μὴ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, ἀλλ' ἁπλῶς τὸ

πανούργημα, καθὰ ἐμφαίνει καὶ Εὐριπίδης ἐν τῇ μονομαχίᾳ τῶν παίδων
τοῦ
Οἰδίποδος. ὡς δὲ καὶ ἀνδραποδισταὶ οἱ Θετταλοί, λαλεῖ καὶ ὁ Κωμικὸς
τοῦτο.
[Σόφισμα δὲ Θετταλὸν φάναι τὸν ἐκ Θετταλίας σοφιστήν, ὡς παρὰ τῷ
Ἀθηναίῳ
κεῖται, μετάληψίς ἐστι νοήματος ἀστεία εἰς νόημα ἑτεροῖον παρὰ τὸ
σύνηθες.
καί εἰσι πολλὰ τοιαῦτα ζηλωτέα τοῖς παλαιοῖς, ὁποῖον καὶ τὸ «σὺ δέ μοι
εἰπέ,
ὦ Θετταλὸν πάλαισμα», ἀντὶ τοῦ «ὦ Θετταλὲ ἐλεγκτικέ», ῥηθὲν πρὸς
ὁμοιότητα
τοῦ Θετταλὸν πήδημα καὶ σόφισμα καὶ τῶν ὁμοίων.] (v. 734 – 7) Ὅτι
Εὐρυ-
πύλῳ, υἱῷ Εὐαίμονος, τεσσαράκοντα νῆες ἕποντο καὶ ἄνδρες «οἳ ἔχον
Ὀρμένιον,
 226

οἵ τε κρήνην Ὑπέρειαν, οἵ τ' εἶχον Ἀστέριον Τιτάνοιό τε λευκὰ κάρηνα»,

ἤγουν τὸ Τίτανον ὄρος. Ἔχει δέ τι ἀστεῖον ἐνταῦθα ἡ ῥηθεῖσα τροπή. τὸ
γὰρ
λευκὰ κάρηνα ὡς ἐπὶ πολιᾶς εἴρηται κεφαλῆς. (v. 734) Ὀρμένιον δὲ πόλις
Θετταλικὴ μεταξύ, φασί, Φερῶν καὶ Λαρίσσης, ὅθεν ὁ Φοῖνιξ δοκεῖ τισι
φυγεῖν
εἰς Φθίαν, ὡς καὶ ἀλλαχοῦ ῥηθήσεται. ὠνομάσθη δὲ ἀπὸ Ὀρμένου,
πατρὸς
Ἀμύντορος, οὗ παῖς Φοῖνιξ, ὁ τοῦ Ἀχιλλέως τροφεύς. διὸ καὶ τὸ περὶ
αὐτοῦ
Ὁμηρικὸν ἔπος, ὥς που εἰρήσεται, οὕτω τινὲς ἔγραφον «οἷον ὅτε πρῶτον
λίπον
Ὀρμένιον πολύπυρον». ὁ δὲ Γεωγράφος φησίν, ὅτι Ὀρμένιον τὸ νῦν
Ὀρμίνιον.
ἔστι δὲ κώμη ὑπὸ τῷ Πηλίῳ κατὰ τὸν Παγασιτικὸν κόλπον, μία τῶν
συνῳκι-
σμένων πόλεων εἰς τὴν Δημητριάδα. καὶ πάλιν ὁ αὐτός, ὅτι τῶν
περιοικίδων
Δημητριάδος ἐστὶ καὶ τὸ Ὀρμένιον, ἀπέχον Δημητριάδος πεζῇ σταδίους
εἰκοσιεπτά. ἣν ἔκτισε, φησί, Δημήτριος ὁ Πολιορκητὴς ἐπώνυμον
ἑαυτοῦ,

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 1, σελ. 518, γρ. 26

Θετταλὸς Ἰάσων. Ὁ γοῦν Γεωγράφος ἱστορῶν τινας τῷ Ἰάσωνι μέχρι

Κασπίας συμπλεύσαντάς φησιν, ὅτι ὅδε ἦν ἐξ Ὀρμενίου πόλεως τῶν περὶ
Βοιβηΐδα λίμνην. Ὑπέρεια δὲ κρήνη ἐν μέσῃ τῇ τῶν Φεραίων πόλει.
ὠνόμασται
δὲ ἀπὸ Ὑπέρητος, υἱοῦ Λυκάονος. ἔστι δὲ καὶ Σικελικὴ πόλις. ἡ μέντοι
Ὑπερησία πόλις Ἀχαίας. ὁ Γεωγράφος δὲ δύο κρήνας οἶδε, Μεσσηΐδα καὶ
Ὑπέρειαν, πλησίον τῆς πόλεως Ἑλλάδος καὶ Φαρσάλων. (v. 735)
Ἀστέριον
δὲ πόλις καὶ αὕτη Θετταλικὴ ἢ ἀπὸ Ἀστερίου τινὸς ἥρωος ἢ διὰ τὸ
λαμπρόν.
ἐφ' ὑψηλοῦ γάρ, φασί, κειμένη τοῖς πόρρωθεν ὡς ἀστὴρ φαίνεται. ἡ δέ γε
Ἀστερία οὐχ' Ἑλληνική, ἀλλὰ Συρίας πόλις ἐστίν· ἡ δὲ ἐν Ὀδυσσείᾳ
Ἀστερὶς
νῆσος οὐ μεγάλη «μεσσηγὺς Ἰθάκης Σάμοιό τε». ἔστι δὲ καὶ Ἀστερουσία
Κρήτης, φασίν, ὄρος καὶ πόλις δὲ περὶ τὸν Ἰνδικὸν Καύκασον. Τίτανος
δὲ ἀπὸ
τοῦ συμβεβηκότος κατὰ τὸν Γεωγράφον. λευκόγεων γάρ, φησί, τὸ
χωρίον. ἔστι
δὲ καὶ ὄρος τὸ Τίτανον ὀνομασθὲν οὕτω καὶ αὐτὸ διὰ τὸ τιτανῶδες
 227

χρῶμα τῆς
γῆς. διὸ καί φησι «Τιτάνου λευκὰ κάρηνα». τίτανον δὲ κυρίως τὴν
κονίαν
φαμέν, τὸ ἰδιωτικῶς λεγόμενον ἄσβεστον, τὸ ἐν λίθοις κεκαυμένοις
χνοῶδες
λευκόν. ἐκλήθη δὲ οὕτως ἀπὸ τῶν μυθικῶν Τιτάνων, οὓς ὁ τοῦ μύθου
Ζεὺς
κεραυνοῖς βάλλων κατέφρυγε· δι' αὐτοὺς γὰρ καὶ τὸ ἐξ ἄγαν πολλῆς
καύσεως
καὶ ὡς οἷον εἰπεῖν τιτανώδους διαθρυφθὲν ἐν λίθοις λεπτὸν τίτανος
ὠνομάσθη,
οἷα ποινῆς τινος Τιτανικῆς γενομένης καὶ ἐν αὐτῷ. οἱ δὲ παλαιοί φασι·
«τίτανος·
κόνις, γύψος». Ἔχει δέ τι κάλλος ἀμυδρὸν τὸ «λευκὰ κάρηνα». εἰς ἣν
γὰρ λέξιν
κατέληξε τὸ λευκά, ἐκ τοιαύτης ἄρχεται τὸ κάρηνα. καὶ καλεῖται καὶ
τοῦτο τὸ

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα

Τόμ. 1, σελ. 519, γρ. 19
σχῆμα ἐπαναστροφή, ὅμοιον ὂν τῷ «ὄλισθε θέων» καὶ τοῖς ὁμοίοις.
ἀνωτέρω δὲ
καὶ ἄλλο σχῆμα ἦν περικαλλὲς τὸ «οἵ» τρισσάκις [γοργῶς] λεχθέν. ἔφη
γάρ· «οἳ
Ὀρμένιον εἶχον, οἵ τε Ὑπέρειαν, οἵ τε Ἀστέριον». τοῦτο δὲ ὀνομάζεται
τοῖς
ῥήτορσιν ἐπαναφορά. Τῷ δὲ γράψαντι τὴν τῶν Ἐθνικῶν ἐπιτομὴν
δυσχερὲς
προσέχειν, εἰπόντι χωρίον Σικυωνίας τὸ Τίτανον. οὐ γὰρ περὶ Σικυωνίας
ἐνταῦθα τῷ ποιητῇ ὁ λόγος, ἀλλὰ περὶ Θετταλίας. εἰ μὴ ἄρα ἐρεῖ τις, ὅτι
καὶ ἐν
Σικυῶνι χωρίον ἦν ὁμώνυμον τῷ Θετταλικῷ. (v. 738 – 47) Ὅτι
Πολυποίτης,
υἱὸς Πειριθόου, ὃν ἔτεκε Ζεὺς ἐξ Ἱπποδαμείας, νῆας μὲν ἦγε
τεσσαράκοντα,
ἡγεμόνευε δὲ ἀνδρῶν, «οἳ Ἄργισσαν ἔχον καὶ Γυρτώνην ἐνέμοντο,
Ὄρθην
Ἠλώνην τε πόλιν τε Ὀλοοσσόνα λευκήν», ἤτοι λευκόγειον, ὡς καὶ
ἀνωτέρω
ἔλεγε «Τιτάνου λευκὰ κάρηνα». εἶτα ὑπερβατῶς σχηματίζων φησίν·
 228

«οὐκ οἶος»,
ἤγουν οὐ μόνος ὁ Πολυποίτης ἦρχε τῶν ῥηθέντων, «ἅμα τῷ γε Λεοντεύς,
ὄζος
Ἄρηος, υἱὸς ὑπερθύμου Κορώνου Καινείδαο», ἤγουν ὃν ἔτεκεν ὁ
Καινεύς.
ἐφ' οἷς ὁ ποιητὴς παραπλέκων συνήθως ἱστορίαν μετὰ καὶ τῶν
διηγηματικῶν
περιστατικῶν, ἐν οἷς καὶ ὁ καιρός, λέγει, ὅτι τὸν Πολυποίτην «ὑπὸ
Πειριθόῳ
τέκετο κλυτὸς Ἱπποδάμεια ἤματι τῷ, ὅτε φῆρας ἐτίσατο λαχνήεντας, τοὺς

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 2, σελ. 95, γρ. 12

ἐνταῦθα ὁ ποιητής. [Ἡ δὲ ἀναλογία τῆς ἐνωπῆς ταύτης κατὰ τὴν μάχιμον

ἐνοπήν. ὡς γὰρ τοῦτο ἐκ τῆς ὀπός, ἐκεῖνο ἐκ τοῦ ὠπός.] (v. 378) Ὅτι
ἄκρας
φιλίας δηλωτικὸν τὸ «ὃς ἐμοὶ πάντων πολὺ φίλτατός ἐστιν». Ἐνταῦθα
λαβὼν
Σοφοκλῆς Ἀχιλλέως τὰ φίλτατα ἔφη τὸν Πάτροκλον, ὅπερ οἱ μεθ'
Ὅμηρον
ἐπὶ τῶν πάνυ ἐγγυτάτω φασὶ συγγενῶν. φίλτατα γὰρ ἑκάστῳ γονεῖς καὶ
γυνὴ
καὶ παῖδες. [Ὅρα δ' ἐν τούτοις καιρίαν ὑπέρθεσιν. φίλον γὰρ υἱὸν ἡ
Ἀφροδίτη
τὸν Αἰνείαν φαμένη ἐπήγαγεν ὑπερθετικῶς τὸ πολὺ φίλτατος.] (v. 379 s.)
Ὅτι πολλῆς τόλμης καὶ θρασύτητος ἐνδεικτικὸν τὸ «οὐ γὰρ ἔτι Τρώων
καὶ
Ἀχαιῶν φύλοπις αἰνή, ἀλλ' ἤδη Δαναοί γε καὶ ἀθανάτοισι μάχονται». Καὶ
σημείωσαι ὅτι εὐσχημόνως εἰς ἀντιθέους ἡ Ἀφροδίτη ἄγει τοὺς Ἕλληνας,
εἴγε καὶ ἀθανάτοισι μαχέσονται, ὥσπερ ποτὲ δηλαδὴ Τιτᾶνες καὶ
Γίγαντες. Ὅρα δὲ καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ λόγου. πρὸ ὀλίγου μὲν γὰρ ἔφη,
ὅτι ὁ Διομήδης καὶ ἂν Διῒ πατρὶ μάχοιτο, ἐνταῦθα δὲ κατὰ μεταποίησιν
ῥητορικὴν ἢ παράφρα-
σιν ἐπιτείνουσα τὸν αὐτὸν λόγον φησίν, ὅτι οὐκέτι Τρώων καὶ Ἑλλήνων
μάχη,
ἀλλ' ἤδη Ἀχαιοὶ καὶ θεοῖς μάχονται ὡς οἷον ἀντίθεοι. καὶ τοίνυν ἦσαν
ἀντίθεοι,
οὐχ' οἵους μέντοι βούλεται ἡ Ἀφροδίτη λέγειν αὐτούς, ἀλλὰ ἰσόθεοι καὶ
κατὰ
τὸν Διομήδην ἀγχίθεοι. καὶ ἡ μὲν Ἀφροδίτη κατὰ τῶν Ἀχαιῶν οὕτω
λέγει, διὰ
τὸ πάθος αὔξουσα τὸ κακόν, ἡ μέντοι μήτηρ Διώνη σεμνότερον λαλοῦσα
οὐκ ἐκ
 229

βροτοῦ ἀνδρός φησιν αὐτὴν τὸ ἕλκος παθεῖν, ἀλλά τινος τῶν Οὐρανίων.
Λέγει
δὲ καὶ παρακατιοῦσα ὡς οἱ θεοὶ ἐπ' ἀλλήλοις ἄλγεα τιθέντες ἐξ ἀνδρῶν
χαλεπὰ
ἄλγεα πάσχουσι. τοῦτο δὲ καὶ παραμυθία ἐστὶ τὸ μὴ ἐξ ἐλαττόνων, ἀλλὰ

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 2, σελ. 496, γρ. 1

μέγα ἔργον, ἤγουν ἐθαύμαζον, ἐκ τοῦ θηῶ θηήσω, ἐξ οὗ θηητόν, τὸ θέας

ἄξιον.
[Καὶ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι, καθὰ θεωρεῖν ἐστι κυρίως τὸ βλέπειν, οὐ κατὰ νοῦν
φιλοσόφως ὀφθαλμοῖς νοεροῖς, ἀλλὰ τοῖς κατὰ σῶμα, οὕτω καὶ
θαυμάζειν
ἀπὸ θέας καὶ αὐτὸ ὁμοίως, καὶ θάμβος δὲ ὡσαύτως, ὅπερ κατὰ θέαν
βαίνει
ἐς ψυχήν. Καὶ τὸ τεθηπέναι δὲ τούτοις εἶναι σύστοιχον ὑπὸ τῶν παλαιῶν
λέγεται. Οὐκοῦν καὶ τὸ θηητόν. καὶ οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ταῦτα ἑτέρως
νοούμενα,
εἰ μὴ προηγήσεται ὅρασις πορθμεύουσα τὸ θεατὸν ἐς ψυχήν.] (v. 446 s.)
Ὅτι δεινοπαθῶν ὁ τοῦ μύθου Ποσειδῶν ἐφ' οἷς οἱ Ἀχαιοὶ τειχοποιοῦσί
φησι
»Ζεῦ πάτερ, ἦ ῥά τίς ἐστι βροτῶν ἐπ' ἀπείρονα Γαῖαν, ὅς τις ἔτ'
ἀθανάτοισι
νόον καὶ μῆτιν ἐνίψει», τουτέστιν· εἰσί τινες ἔτι καὶ μετὰ τοὺς Τιτᾶνας
ἐκείνους
καὶ τοὺς Γίγαντας, οἳ κακολογήσουσι καὶ βλάψουσιν ἡμᾶς, εἴπερ οἱ
Ἀχαιοὶ
τοιαῦτα δρῶσι δίχα ἡμῶν. Ἐπάγει οὖν «οὐχ' ὁράᾳς ὅτι δ' αὖτε
καρηκομόωντες
Ἀχαιοὶ τεῖχος ἐτειχίσαντο νεῶν ὕπερ, ἀμφὶ δὲ τάφρον ἤλασαν, οὐδὲ
θεοῖσι
δόσαν κλειτὰς ἑκατόμβας». Καὶ οὕτω μέν τινες ἀποφατικῶς τὸ ῥηθὲν
ἐνόησαν.
Ἕτεροι δὲ οὕτω κατ' ἐρώτησιν «Ζεῦ πάτερ, ἆρα δή ἐστί τις περὶ γῆν ὃς
ἐνίψει»,
τουτέστιν ἐνίσπῃ, «βουλὴν οἰκείαν ἡμῖν τοῖς θεοῖς λόγῳ μαντείας ἢ καὶ
θύσει»,
ἵνα νοῆται ὡς οὐδείς ἐστιν ὁ τοῦτο ποιήσων, εἴπερ οἱ Ἀχαιοὶ οὕτω
τειχίζουσι
μήτε μαντευσάμενοι μήτε θύσαντες. Δοκεῖ δὲ κρείττων εἶναι ἡ πρώτη
 230

ἔννοια

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 2, σελ. 574, γρ. 19

ἀετὸς τοὺς περὶ Ἕκτορα, οἳ σήμερον κρατοῦσι διὰ τὸν Δία, ὁ δὲ

κρατούμενος
νεβρός, ὁ τῆς φυζακινῆς καὶ δειλῆς ἐλάφου γόνος, τοὺς τεθηπότας καὶ
κατεπτη-
χότας καὶ κρατουμένους Ἕλληνας, ἡ δὲ παρὰ τῷ βωμῷ τοῦ Διὸς
καταβολὴ
τοῦ νεβροῦ, ὡς ἐκφευξοῦνται τοὺς κρατοῦντας οἱ Ἕλληνες διὰ τὸν Δία,
οὗ
τὸν βωμὸν οὔποτε, ὡς ἐρρέθη, παρῆλθεν ἀγέραστον ὁ βασιλεύς. Ἔστι
γὰρ ἀεὶ
ἀμοιβὴ τῇ εὐσεβείᾳ. ὅθεν οὐδὲ μετὰ ὥρας τινὰς ἀλλ' αὐτίκα ὁ ἀετὸς
πέμπεται.
Ὃν διὰ τί τελειότατον λέγει, ἐν τοῖς ἑξῆς ῥηθήσεται, ὅπου κείσεται καὶ εἴ
τι ἄλλο λεχθῆναι χρὴ περὶ ἀετοῦ. Ἐνταῦθα δὲ ῥητέον ὅτι τε ἀετός παρὰ
τὸ
α ἐπιτατικὸν καὶ τὸ ἐτεόν ὠνόμασται οἱονεὶ ὁ ἀεὶ ἀληθὴς καὶ αἴσιος, καὶ
ὅτι φέρεται μῦθος, ὅτε ὤδινεν ἡ Ῥέα γεννωμένου Διός, ἀετὸν φανῆναι.
ὅθεν
καὶ κατὰ τὴν ἀποκλήρωσιν τῶν Τιτάνων ὁ Ζεὺς αὐτὸν ἐν τῇ διανεμήσει
τῶν
πτηνῶν ἐπελέξατο. (v. 248) Νεβρὸς δὲ οὐ τελεία ἔλαφος, ἀλλ' ὁ νεωστὶ
βορὰν δεχόμενος. Διὸ πρὸς διασάφησιν περιφράσας ἐπήγαγε «τέκος
ἐλάφοιο
ταχείης», τουτέστιν ᾗ τάχος ἐξαίρετον ἡ φύσις ἐφιλοτιμήσατο εἰς
ἀποφυγὴν
τῶν ἐπιβούλων. [Φέρεται δὲ καὶ Ἀνακρέοντος χρῆσις αὕτη «οἷά τε
νεβρὸν
νεοθηλέα γαλαθηνόν». Ἕτερος δέ τις γράφει οὕτω «ἐλάφων τὰ μὲν νέα
νεβροί, αἱ δὲ ἀρτίως ἐκ νεβρῶν ἐπ' ἐλάφους μεταβάλλουσαι καλοῦνται
κεμάδες,
τὰ δὲ τέλεια οὐκ ἄλλο τι ἢ ἔλαφοι.» Εἰ μὴ ἄρα, φησίν, οἱ ἀχαιΐναι καὶ οἱ
σπαθίναι
λεγόμενοι ἡλικίᾳ τινὶ διαφέρουσιν ἢ εἴδει καὶ κεράτων ἰδιότητι καὶ
μεγέθει.
Λέγει δ' αὐτὸς καὶ τὰς πρόκας παρὰ Ἀρχιλόχῳ ἐπὶ ἐλάφου τεθεῖσθαι, παρ'
ᾧ καί τις διὰ δειλίαν προσωνομάσθη πρόξ. Εἰς δὲ τοὺς ῥηθέντας ἀχαιΐνας

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 2, σελ. 577, γρ. 10

 231

βάζοντες διπλασιάζουσι καὶ ἐν τῷ ἔννατος δι' ἀναλογίαν τὸ ἀμετάβολον,

οἷς δοκεῖ καὶ τροπῇ τοῦ ἑνὸς ν εἰς ι γενέσθαι ἀπὸ τοῦ ἔννατος τὸ εἴνατος,
ὡς καὶ αἰεί αἰέν, καὶ ἐνείκω ἐνέγκω. ὅτι δὲ ταῦτα ἀντιλέγονται, δῆλον.
Ὅρα
δὲ καὶ τὸ «Τεῦκρος ἦλθε». Διομήδης μὲν γὰρ εἷλεν ἄνδρα, ὁμοίως δὲ καὶ
ἕκαστος τῶν μετ' αὐτόν. Τεῦκρος δὲ οὐχ' εἷλεν οὐδένα, ἀλλ' ἦλθε
τοξεύσων.
Παλίντονα δὲ δοκεῖ μὲν ἅπαντα εἶναι τὰ τόξα. Ἡρόδοτος δὲ ἐπιστήσας
τινὶ
ἔθνει παλίντονα τόξα ἔχοντι ὑπέβαλε νοεῖν μὴ πᾶν τόξον εἶναι
παλίντονον
ἁπλῶς, ἀλλὰ κυρίως καὶ μάλιστα τὸ κατ' ἐπίτασιν ἔμπαλιν τεινόμενον, ὡς
καὶ οὕτω κυκλοτερὲς γίνεσθαι, ἢ καὶ ἄλλως φράσαι, τὸ ἐπὶ θάτερα μέρη
κλινόμενον, ὥς φασιν οἱ παλαιοί. Τὸ δὲ τιταίνειν, ὅ ἐστι τείνειν, παράγει
μὲν
καὶ τοὺς Τιτᾶνας κατὰ τὸν Ἡσιόδου μῦθον, καὶ διὰ μέσων αὐτῶν τὸ
προδηλωθὲν
ἐν Βοιωτίᾳ τίτανον. Κυριολεκτεῖται δὲ καὶ ἐπὶ ταλάντων, ἃ τὸν ἄλλον
καιρὸν
ἀνιέμενα ἐν τῇ ζυγοστατήσει τείνονται. (v. 258 s.) Διὰ μέσων δὲ τῶν
εἰρημένων
κεῖται καὶ διασάφησις μεταφρένου, ἡ προδεδηλωμένη, οὕτως·
«μεταφρένῳ
ἐν δόρυ πῆξεν ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσεν»,
ταὐτολογήσαντος

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 3, σελ. 212, γρ. 10

Ἀχιλλέως. οὐ γὰρ ἔχει Ὅμηρος μὴ φιλεῖν καὶ αὐτήν, οὐχ' οὕτω τοῦ
γένους
οὐδὲ τοῦ κάλλους οὐδὲ τῶν λοιπῶν, ἃ τὴν Στησιχόρειον παλινῳδίαν
πεποίηκε,
ἀλλὰ καὶ ὅτι μετάμελον ἐκείνη σωφρόνως πάσχει, ἐφ' οἷς οὐκ εὖ
πεποίηκε,
καὶ ὅτι ἀφορμὴ ἐπιδείξεως αὕτη μεγάλης τῷ ποιητῇ γέγονε
συγκροτήσασα
τηλικαύτην πραγματείαν αὐτῷ. Ὅρα δὲ καὶ ὡς ὑπεξαγαγὼν ὁ ποιητὴς τὸν
βασιλέα διὰ τοῦ Κόωνος ἀπάγει νῦν καὶ τὸν Διομήδην διὰ τοῦ Πάριδος,
εἶτα
τὸν Ὀδυσσέα διὰ τοῦ Σώκου, καὶ ἄλλως τοὺς λοιπούς. καὶ οὕτω τῶν
ἀρίστων
 232

ἀπόντων, ῥᾴων ἡ νίκη τῷ Ἕκτορι γίνεται πελάσαντι κατὰ τὴν βουλὴν τοῦ
Διὸς ταῖς ναυσί. (v. 370) Τόξα δὲ πληθυντικῶς καὶ νῦν τὸ κατωτέρω
ἑνικῶς
τόξον, ὥσπερ ἀλλαχοῦ τὸ ἅρμα ἅρματα. [Τὸ δὲ «τιταίνω» πρωτότυπόν
ἐστι
τοῦ Τιτάν Τιτᾶνος, τοῦ τε κατὰ μῦθον λαμβανομένου καὶ τοῦ κατὰ
σκῶμμα,
ὅπερ ἐνέφηνε καὶ ὁ κατὰ τοὺς παλαιοὺς εἰπεῖν ἄστυτος γέρων ἢ
Ἀστυάναξ,
ὃς δηλαδὴ οὐκ εἶχε στύεσθαι τριέμβολον, καθὰ παίζει ὁ Κωμικός. εἰ γὰρ
ἐκεῖνος οὐκ εἶχε τανύσαι, ὁ ἄρα τανύσαι δυνάμενος κατὰ τὸν νοῦν
ἐκείνου εἴη
ἂν Τιτάν.] (v. 371) Τὸ δὲ στήλῃ περιέχεσθαι κρύβδην τὸν Πάριν ἄοπλον
ἐλλοχῶντα ἔχει τι κατὰ τοὺς παλαιοὺς ἀστεῖον σκῶμμα, εἰ νεκρὸν ἀντὶ
Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 3, σελ. 640, γρ. 4

ἢ ἡ διαφανής, τοιοῦτον γὰρ τὸ ὕδωρ, ἢ ἡ θρεπτικὴ τοῦ μαρμαίροντος,

ἤγουν
λαμπροῦ, ἡλίου. ἄναμμα γὰρ ἡλίῳ θάλασσα, φασὶν οἱ παλαιοί,
προστιθέντες
καὶ τὸ νοερόν, ἐν τῷ εἰπεῖν ἄναμμα νοερὸν τὸ ἐκ θαλάσσης
ἀναπεμπόμενον.
Κτητικὴ δὲ λέξις τὸ μαρμαρέη ἀπὸ τοῦ μάρμαρος λίθος. ὅθεν μαρμάρειος
κτητικόν, ἐξ οὗ μαρμάρεος ἀποβολῇ τοῦ ἰῶτα, οὗ θηλυκὸν μαρμαρέη.
Περὶ
δὲ Χαρίτων καὶ πῶς ὁπλότεραι, καὶ περὶ Πασιθέης καὶ ὡς αὐτῆς ἀεὶ ὁ
Ὕπνος
ἐπεθύμει, προσεχῶς εἴρηται. εἰ δὲ καὶ τὸν περὶ Πασιθέης ὅρκον τῷ
Ὕπνῳ
ἡ Ἥρα ἐτέλεσεν, ἀφῆκεν εἰπεῖν που ὁ Ὅμηρος ὡς μὴ ἀναγκαῖον ὄν. (v.
279)
Ἐν δὲ τῷ «οἳ Τιτῆνες καλέονται» προσγράφουσί τινες καὶ ἕτερον στίχον
τοῦτον
»ὤμνυε δ' ἐκ πέτρης καταλειβόμενον Στυγὸς ὕδωρ», ὡς δέον ὂν
ἐπομώσασθαι
καὶ Στύγα, καθὰ ὁ Ὕπνος ἀπῄτησε. Τιτᾶνας δὲ ἡ ἀλληγορία νοεῖ τὰ ἐν
ἀέρι
συμπτώματα πανταχοῦ γῆς τιταινόμενα. διὸ καὶ τῷ Κρόνῳ φιλίως
οἱ τοιοῦτοι Τιτᾶνες ἔχειν λέγονται, ψυχρῷ καὶ αὐτῷ ὄντι κατὰ τοὺς
ἀποτελεσμα-
τικούς. τὰ τοιαῦτα δὲ πάθη πρὶν μὲν εὐτάκτως ἔχειν τὸν κόσμον, ὁπηνίκα
ὁμοῦ ἦν ἅπαντα χρήματα, ἀτάκτως ἐπεπόλαζον, ὡς εἰκός, ἄνω καὶ
συχνὰς
 233

ἐποίουν φθοράς, καὶ τῷ Κρόνῳ ἀμφ' αὐτὸν ὄντες συνεβάλλοντο φθείρειν

τὰ
ἐξ αὐτοῦ, ὃν ὁ μῦθός φησι τεκνοφαγεῖν. ἐπεὶ δὲ κόσμος ὁ κόσμος ἐγένετο
καὶ
διεκρίθη τὰ πάντα καὶ ἐτάχθησαν ὧραι καὶ εὐκόσμως εἶχε τὰ ὑπὲρ γῆν,
τότε
δὴ καὶ οἱ ῥηθέντες Τιτᾶνες ἐξηλάθησαν ὑπὸ Διός, ἤγουν ὑπὸ ἡλίου τε
καὶ
αἰθέρος, καὶ οὐκέτι διηνεκῶς ἄνω τιταίνονται, στενοχωροῦνται δέ που
κάτω,
καὶ ὑπόγειον ἔχουσι χώραν, ὅπου καὶ ὁ Τάρταρος, ἀὴρ ἐκεῖνος ἀφώτιστος

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 3, σελ. 640, γρ. 29

καὶ αὐτῆς καὶ μάλιστα ἐν χειμερίῳ καιρῷ. καὶ οὕτω μὲν Κρόνος καὶ
Τιτᾶνες
ὑπερβολαὶ ψυχρότητος ἄκρατοι καὶ ἄτακτοι τῶν ἄνω γεγόνασιν
ὑπερόριοι.
Εἰ δέ τις εἴπῃ, ὡς ἐχρῆν τὸν μῦθον καὶ τῆς ἀντιθέτου μνησθῆναι ἄκρας
θερμότητος καὶ κολάσαι καὶ αὐτὴν καθὰ καὶ τὸν ψυχρὸν Κρόνον, ἴστω
ὅτι
ποιεῖ καὶ τοῦτο ὁ μῦθος ἐν ἄλλοις, ὅτε τὰ κατὰ τὸν πυρόεντα Τυφῶνα
λαλεῖ,
περὶ οὗ καὶ ἡ Βοιωτία περιέχει τινά. Ἰστέον δὲ καὶ ὡς, εἰ καὶ ὁ Κρόνος,
τὴν
ἀνωτάτω ζώνην κατέχων ἢ σφαῖραν μετὰ τὴν ἀπλανῆ, δοκεῖ ὑψηλότατος
εἶναι, ὅτε ὑπὲρ γῆς κινεῖται, ἀλλ' ὁ μῦθος τὰ ἑαυτοῦ λαλεῖν ἐθέλων οὐ τὴν
ἄνω περιπόλησιν τοῦ Κρόνου περιεργάζεται, ἀλλὰ τὴν ὑπὸ γῆν ὅτε τῷ
ἡμισφαι-
ρίῳ συμπεριενεχθεὶς βάθιστός ἐστι καί, ὡς ὁ μῦθός φησιν, ὑποταρτάριος.
[Ὅτι δὲ Ἰωνικὸν μέν ἐστιν ὁ Τιτήν τοῦ Τιτῆνος, Δωρικὸν δὲ ὁ Τιτάν, ὡς
καὶ ὁ σπλάν, ἤγουν ὁ σπλήν, εἰ καὶ ἄλλως κεκοίνωται ὁ Τιτάν, καὶ ὅτι ὁ
κίναιδος
καὶ πειώλης Τιτὰν σκωπτικῶς λέγονται, οὗ δριμύτερον τὸ Κένταυρος,
παρὰ
τοῖς παλαιοῖς, ἀλλαχοῦ δεδήλωται.] (v. 281) Ὅτι ὁ ποιητὴς Ὕπνον καὶ
Ἥραν εἰπὼν τὸ ἐπ' αὐτοῖς δυϊκὸν ἀρσενικῶς προάγει, λέγων «τὼ βήτην
Λήμνου τε καὶ Ἴμβρου ἄστυ λιπόντε», καὶ «ῥίμφα πρήσσοντε κέλευθον».
ἐκνικᾷ γὰρ ἡ τοῦ ἀρσενικοῦ ἀξία εἰς σύνταξιν, ὁποῖον καὶ τὸ «Μοῦσαι
καλαὶ
 234

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 4, σελ. 350, γρ. 29

τισμὸν ὑποφωνήσαντα καὶ φθεγξάμενον τοῦτο δὴ τὸ τοῦ Ἡροδότου,

εἰπόντος,
ὅτου ἂν ὁ ἵππος ἡλίου ἐπανατείλαντος πρῶτος φθέγξηται, ἐτεκμήρατό τι
ἐντεῦθεν μάντευμα τεχνικῶς περὶ ἑαυτοῦ, ὥς που καὶ ὁ παρὰ Σοφοκλεῖ
Τειρεσίας ἀπὸ οἰωνῶν κλαγγῆς οἰωνίζεται. καὶ τοῦτό ἐστιν ἡ τοῦ Ξάνθου
ἵππου
αὐδή, ἡ συμβολικὴ τοῦ μέλλοντος δήλωσις καὶ ὡς εἰπεῖν πρόρρησις ἢ
πρόσφθεγξις [ἢ φθογγή, καθότι καὶ Ὅμηρος ἐν Ὀδυσσείᾳ τὴν φθογγὴν
καὶ ἐπὶ
θρεμμάτων τίθησι.] Διόδωρος δὲ λέγει κατὰ μυθικὴν ἱστορίαν Ξάνθον
καὶ
Βαλίον Τιτᾶνας εἶναι πρότερον, βοηθῆσαι δὲ τῷ Διΐ, Ξάνθον μέν,
Ποσειδῶνος
ἑταῖρον ὄντα, Βαλίον δέ, Διός, καὶ ἐν τῇ μάχῃ ἀξιῶσαι μεταθέσθαι τὴν
μορφήν,
οἷα αἰδουμένους ὁρᾶσθαι ὑπὸ τῶν ὁμογενῶν Τιτάνων, καὶ γενέσθαι τὴν
αὐτῶν
ἀξίωσιν. καὶ εἶναι τούτους τοὺς τῷ Πηλεῖ δοθέντας. διό, φησί, καὶ
Ξάνθος
μαντεύεται Ἀχιλλεῖ τὸν θάνατον. Ἴδε δὲ περιπέτειαν ἀστείαν καὶ καινήν,
εἰ μὴ
μόνον ὁ Ξάνθος νῦν οὗτος, ἀλλὰ καὶ ἕτερος Ξάνθος φωνήεις γίνεται τῷ
Ἀχιλλεῖ
ἐν τοῖς ἑξῆς, ἤγουν ὁ Σκάμανδρος ποταμός, ὁ καὶ Ξάνθος λεγόμενος. καὶ
οὗτος
μὲν σώσειν λέγει τὸν Ἀχιλλέα κατὰ σχῆμα προαναφωνήσεως καὶ ποιεῖ
τοῦτο,
ἐκεῖνος δὲ παρὰ μικρὸν ἄγει κινδύνου τὸν ἥρωα. αἰτιῶνται δέ τινες
ἐνταῦθα τὸν
Ὅμηρον εἰπόντα, ὡς ἡ μὲν Ἥρα αὐδήεντα ἔθηκε τὸν Ξάνθον, αἱ δὲ
Ἐριννύες
ἐπέσχον αὐτῷ τὴν αὐδήν, οὐ μὴν ἡ αὐτὴ Ἥρα. τὸ δέ ἐστιν ὄντως
φιλόσοφον.

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 4, σελ. 373, γρ. 2

ρες δράσουσιν ἐπ' ἀλλήλοις, ἡ ἐφεξῆς ῥαψῳδία δηλώσει. τῷ τέως δὲ

ἡρωϊκαὶ
πράξεις ἐκτεθήσονται, ἵνα μὴ τοῦ κατὰ τὸν Ἀχιλλέα πολέμου
προηγήσωνται
μείζονες οἱ δαιμόνιοι, καὶ οὕτω ψεύσηται τὸ τὴν ἔριν ὀλίγην τὰ πρῶτα
 235

κορύς-
σεσθαι, αὐτὰρ ἔπειτα οὐρανῷ στηρίζειν κάρα. Ἰστέον δὲ ὅτι τὸ «ἰὰ
πτερόεντα»
μεταπέπλασται συνήθως ἐκ τοῦ ἰοὶ πτερόεντες. (v. 70) Χρυσηλάκατος δὲ
Ἄρτεμις κἀνταῦθα ἡ χρυσότοξος, ἠλάκατα γὰρ καὶ τὰ βέλη καὶ οὐ μόνον
τὰ
ἔρια. Ὅρα δὲ ὅπως ἐφιλοτιμήσατο τὴν Ἄρτεμιν ἐπιθέτοις ὁ ποιητὴς εἰπὼν
»Ἥρῃ δ' ἀντέστη χρυσηλάκατος κελαδεινή, ἰοχέαιρα, κασιγνήτη
Ἑκάτοιο»,
τουτέστιν Ἀπόλλωνος. διὸ καὶ αὐτὴν Ἑκάτην οἱ μεθ' Ὅμηρον λέγουσιν
ἀπὸ
τοῦ ἀρσενικοῦ παρονομάσαντες, ὥσπερ πάλιν τινὲς ἀνάπαλιν ἀπὸ
θηλυκοῦ τῆς Τιτανίδος Φοίβης τὸν Φοῖβον εἰρῆσθαί φασιν. [Ὅτι δὲ
πολυώνυμος ἡ ῥηθεῖσα
Ἑκάτη, δηλοῖ καὶ τὸ εἰς αὐτὴν ἐπίγραμμα, ἔχον οὕτως «δέσποινα τριοδῖτι,
τρίμορφε, τριπρόσωπε, τρίγλαις κηλευμένη», τουτέστι θελγομένη,
χαίρουσα.
Ἑκάτῃ γάρ, ἤγουν Ἀρτέμιδι, ᾠκείωται ἡ τρίγλη, ὡς καὶ αὐτὸ
προδεδήλωται.

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 4, σελ. 530, γρ. 14

ἐστὶ ἐκεῖνο μὲν τῇ φαντασίᾳ δοῦναι, τοῦτο δὲ τῇ ἀκριβείᾳ, ἣν ὁ μῦθος

αἰτεῖν
δοκεῖ. (v. 408) Τὸ δὲ «ἐκόνισε χαίτας» καὶ ἑξῆς, οὐκ ἔστιν ἀλληγορῆσαι.
νικᾷ
γὰρ ὁ μῦθος, γελῶν που ἐνταῦθα καὶ αὐτὸς ὅτι μὴ εἰς τὸ πᾶν αὐτοῦ ἡ
ἀλληγορία περιγίνεται. (v. 410 – 1) Ὅτι ὁ ὑπὸ τοῦ χείρονος
ἐπηρεαζόμενος
εἰπεῖν δύναται τὸ τῆς Ἀθηνᾶς πρὸς τὸν Ἄρην «νηπύτιε», ὅ ἐστιν νήπιε,
ὡς
προεδηλώθη, «οὐδέ πω ἐπεφράσω ὅσσον ἀρείων εὔχομ' ἐγὼν ἔμεναι, ὅτι
μοι
μένος ἰσοφαρίζεις», ἢ ἀντιφαρίζεις. ἀρείων δὲ ἤτοι κρείττων Ἄρεος ἡ
Ἀθηνᾶ οὐ
μόνον κατὰ ἀλληγορίαν, ἀλλὰ καὶ μυθικῶς κατὰ τοὺς παλαιούς. ἡ μὲν
γὰρ ἐξ
ἀνδρὸς μόνου, ὁ δὲ καὶ ἐκ γυναικός, καὶ ἡ μὲν συνέφυ τοῖς ὅπλοις, ὅθεν
καὶ
σύμφυτον ἔχει τὴν ἀρετήν, ὁ δὲ οὔ. ἔτι δὲ ταύτης ὁ πατὴρ ἅμα γεννήσας
αὐτὴν
νίκην ἐποίησε κατὰ Τιτάνων. διὸ καὶ Ἀθηνᾶ νίκη ἐπωνομάσθη πρός τε
μνήμην
 236

τῆς πατρῴας ἀρετῆς καὶ εἰς φερωνυμίας ἐπώνυμον διὰ τὸ τῆς φρονήσεως
ἀεὶ
νικητικόν. (v. 412) Ὅτι ἐν τῷ «οὕτω κεν τῆς μητρὸς ἐριννύας
ἐξαποτίνοις»
ἐριννύας μητρὸς λέγει τὰς μητρικὰς ἀράς, δι' ὧν Ἐριννύες ἐρεθίζονται
κατὰ
φαύλου παιδός. (v. 413 s.) Ἀθηνᾶ δὲ τὸν ῥηθέντα λόγον ἔφη πρὸς τὸν
Ἄρην,
καθ' οὗ χωομένη κακὰ μήδεται ἡ μήτηρ Ἥρα, «οὕνεκα», φησίν,
«Ἀχαιοὺς
κάλλιπες αὐτὰρ Τρωσὶν ὑπερφιάλοισιν ἀμύνεις». ὃ δὴ σαφῶς δηλοῖ τὸ
τοῦ

Ευστάθιος Σχόλια στην Ομήρου Οδύσσεια. Τόμ. 1, σελ. 298, γρ. 3

Ἑρμῆν προσέφη. Ἑρμεία Διὸς υἱὲ διάκτορε δῶτορ ἑάων, ἦ ῥά κεν ἐν

δεσμοῖς ἐθέλοις κρατεροῖσι πιεσθεὶς
εὕδειν ἐν λέκτροισι παρὰ χρυσῇ Ἀφροδίτῃ; ὁ δὲ, αἲ γὰρ τοῦτο φησὶ
γένοιτο ἄναξ ἑκατηβόλε Ἄπολλον.
δεσμοὶ μὲν τρὶς τόσσοι ἀπείρονες ἀμφὶς ἔχοιεν, ὑμεῖς δ' εἰσορόῳτε θεοὶ
πᾶσαί τε θέαιναι, αὐτὰρ ἐγὼν
εὕδοιμι παρὰ χρυσῇ Ἀφροδίτῃ. ὣς ἔφατ'. ἐν δὲ γέλως ὦρτ' ἀθανάτοισι
θεοῖσι. καὶ ἔστι σημειώσασθαι
ὡς ἐν τῷ χωρίῳ τούτῳ συνέμιξεν Ὅμηρος σπουδαῖα καὶ γελοῖα καὶ
πικρά. καὶ πικρίας μὲν πολύ τι
ἔχουσιν οὐκ ὀλίγα τῶν τοῦ Ἡφαίστου. ἐν οἷς κατατρέχει ὡς μοιχαλίδος
τῆς Ἀφροδίτης. γελοῖα δέ εἰσιν
ἄλλα τε, καὶ τὰ προσεχῶς λεχθέντα ὑπὸ Ἑρμοῦ. καθὰ καὶ ὁ ποιητὴς
ἐπέστησεν ἐν τῷ, γέλως ὦρτο. καὶ
πρὸ αὐτοῦ δὲ ἀνωτέρω. ἔνθα καὶ ἄλλως ἐγέλασαν οἱ ἐνταῦθα γελῶντες.
φανερὸν δ' ὅτι οὐ σεμνὸς γέλως
ὁ ἐφ' οἷς ἐλάλησεν Ἑρμῆς, ἀλλ' οἷος ἐπιπρέπειν τοῖς παραύλοις ταυτόν δ'
εἰπεῖν παρεξηυλημένοις
Φαίαξι. τοιαῦτα γὰρ ὁ Ἑρμῆς εἶπεν, ὁποῖα ἐρεῖ ἂν ἀνὴρ κήλων. καὶ
λάγνης ἢ λάγνος διὰ τοῦ ο. καὶ
οἰφόλης. καὶ τιτάν. καὶ μάχλος. ὧν αἱ χρήσεις, παρὰ τοῖς παλαιοῖς. οἵ
φασιν, ὡς κήλων μὲν πεποίη-
ται ἀπὸ τῶν ὀχευτῶν ὄνων. Ἀρχίλοχος. ὥστ' ὄνου πριηνέως κήλωνος
ἐπλήμυρον. οἰφόλης δὲ, ὁ καὶ
φιλοίφας, ἀπὸ τοῦ οἴφειν φασὶν ἢ οἴφεσθαι, ὅ πέρ ἐστι, περαίνειν ἢ
περαίνεσθαι. Τιτὰν δὲ, ἀπὸ τοῦ
τιταίνειν. ἤγουν ἐντείνειν. λάγνος δὲ, παρὰ τὸ λα ἐπιτατικὸν μόριον καὶ
 237

τὸ γόνος, οἱονεὶ λαγόνης ὁ

λίαν πολύγονος. μάχλος δὲ ἀφ' οὗ καὶ ἡ κατὰ τὸν Πάριν μαχλοσύνη, ὁ
δίυγρος ὑπὸ καταφερείας. ὅθεν
φασὶ καὶ Αἰσχύλος τὴν ῥεομένην ἄμπελον μάχλον ἔφη. καὶ οὕτω μὲν
γελοῖα τὰ εἰρημένα. σπουδαῖα
δὲ τοῖς τοιούτοις λόγοις ἀναμέμικται, ἥ, τε ῥηθησομένη τοῦ Ποσειδῶνος
ἐμβρίθεια, καὶ τὸ, οὐκ
ἀρετᾷ κακὰ ἔργα. καὶ τὸ ἐφεξῆς περὶ ἐγγύης γνωμικόν. καὶ οὕτω μὲν καὶ
τοῦτο. ἐπεὶ δὲ ἐχρῆν πιθανῶς

Ησύχιος λεξικόν. (Α – Ο) Αλφαβητικόν letter alpha, entry 802, γρ. 1

ἀγριβρόξ· ὀρίγανον
ἀγρίδιον· κωμάριον, χωρίον vA [παρὰ Αἰτωλοῖς]
ἀγριέες· λῦπαι A
()ἀγριέλαιος· ἄκαρπος (Rom. 11,17)
ἀγριεύς· ἀγροῖκος
Ἀγρίνιον· ὄρος παρὰ Αἰτωλοῖς
ἀγρῖνοι· ἀγρονόμοι. ‖ καὶ οἱ παιδερασταὶ οὕτως (Aeschin. 1,52)
Ἀγριομέλισσα· Ἡγησίας οὕτως ἐπεκαλεῖτο
ἀγριόθυμος· ἀγριόψυχος q. vgAn θηριώδης
ἄγριον· ἄμικτον. ἀνήμερον (μ 119) Aw
ἄγριοι θεοί· οἱ Τιτᾶνες
Ἄγριοι λιμένες· τόπος ἐν Ἕρμωνι
ἄγριον αἶγα· αἴγαγρον (Γ 24)
ἄγριον· γενικῶς ἐπὶ θηρίου· Σῦν ἄγριον ἀργιόδοντα (Ι 539)
καὶ μεταφορικῶς, ἐπίθετον· Ἄγριον αἰχμητήν (Ζ 97) κατ' ἰδίαν
δὲ ὄνομα κύριον, Οἰνέως μὲν ἀδελφοῦ, πατρὸς δὲ Θερσίτου
(Ξ 117)
ἀγρίου βέβρωκας· οἱονεὶ ζώου ἀγρίου. εἰώθασι δὲ οἱ βεβρω-
κότες χασμᾶσθαι (Com. ad.)
ἀγριοπήγανον· βοτάνη
ἀγριοψωρία· νόσος. καὶ ἀγριολειχῆναι

Ησύχιος λεξικόν. (Α – Ο) Αλφαβητικόν letter alpha, entry 6862, γρ. 2

ἀπροτίμαστος· ἀπρόσθικτος, ἄψαυστος. Μάσασθαι γὰρ τὸ

ἅψασθαι (Τ 263) [ἀπρόσβατον]
ἀπροτίμαστον· ἀπροσδόκητον AS
ἀπρόσφορον· ἀνάρμοστον n
ἀπρόσωπος· οὐκ εὐπρόσωπος. καὶ ὁ προσωπείῳ μὴ χρώμενος,
 238

ἢ λανθάνων
ἀπροτιόπιστος· ἀπρονόητος
ἀπροτίοπτοι· ἀόρατοι
ἁπτά· φάρμακα
†ἀπταυτίτας· τοῦτο ἐν συνηθείᾳ λέγεται. σημαίνει δὲ ἀπτὰν
πένητα, Τιτὰν δὲ παιδεράστην
†ἀπτάν· ἀναχωρήσιον
ἀπταρύσσεται· πέτεται
Ἀπταρεύς· ὁ ἀπὸ Κρήτης· Ἄπταρα γὰρ πόλις Κρήτης
ἄπτερα· ἰσόπτερα. ταχέα. ἡδέα
ἄπτερος· αἰφνίδιος· παρὰ Ὁμήρῳ ὁ προσηνὴς ἢ ταχύς (ρ 57)
Αἰσχύλος Ἀγαμέμνονι (276) [αἰφνίδιον]
ἀπτέρωτα· ταχέα. αἰφνίδια
ἀπτίλους· λείας
ἅπτεσθαι· ψαύεσθαι
ἀπταίστως·

Ησύχιος λεξικόν. (Α – Ο) Αλφαβητικόν letter alpha, entry 7534, γρ. 1

(Eur. Med. 294)

ἀρτιχείλης· ὑπερέχων τοῖς χείλεσιν, †ὑπόμακρος
ἀρτίως· πρὸ μικροῦ (Eur. Hec. 955 ..) Sb ἢ ὑγιῶς, ὁλοκλήρως.
τελείως AS
ἀρτιωργά· βραχυτάτῳ χρόνῳ συντετελεσμένα
ἄρτοι πίονες· οὕτως πλακοῦντες
ἀρτοπόπος· ὁ πέσσων ἐν ἐργαστηρίῳ
ἄρτος· βόλος τις. καὶ ὁ Ἀθηναίων ξένος (Thuc. 7,33,4)
ἀρτοῦ· ἀρτίζου. ⌊ἑτοιμάζου S
ἀρτύνει· ἡδύνει
[ἄρτυες] ἄρτυεν· “ὁ Τιτὰν ἄρτυεν” (Epich. fr. 192?) ἀντὶ τοῦ
διέτασσεν, ἐβασίλευεν
ἀρτύλλεν· λόγχην. ἀγκύλην
[ἀρτυλία· διαθήκη gAS]
ἄρτυμα· διαθήκη. δίκη
ἀρτύμασι· τοῖς πρὸς τὴν θυσίαν εὐτρεπιζομένοις. Σοφοκλῆς
Φινεῖ βʹῳ (fr. 643)
ἀρτύν· φιλίαν. καὶ σύμβασιν. ἢ κρίσιν
ἀρτῦναι· διαθεῖναι AS
ἀρτυνθῆναι·

Ησύχιος λεξικόν. (Α – Ο) Αλφαβητικόν letter kappa, entry 2225, γρ. 1

κενὴ δόξα· κενοδοξία (Avg bp)

 239

[κενίσαι· κεντρίσαι]
[κενοῖο· αὐτοῦ]
κενόν· τὸ κενωθέν. μάταιον (Eur. Or. 1043 ..) r. An
κενοφωνίας· ματαιολογίας (1. Tim. 6,20) Avgn
κέν πως· ἄν πως (Τ 81?)
κενῶσι· κενεῶσι. λαγόσι
κένσαι· κεντρίσαι Agn. †κτίσαι. κελεῦσαι (Ψ 337)
[κενταυρίσκος· ἀγροῖκος, ἄγριος]
κενταυρικῶς· ἀγροίκως, ἀγρίως
κένταυροι· λῃσταί. καὶ οἱ Τιτᾶνες. καὶ οἱ παιδερασταί, ἀπὸ
τοῦ ὄῤῥου
[κένταυρος· ὄῤῥος]
κεντήματα· ζημιώματα (Sophr. fr. 143)
†Κενταταπίτη· χωρίον τι
κέντορες· κεντρισταὶ ἐν τῷ ἐλαύνειν, ἐλατῆρες (Δ 391)
Κεντριάδαι· τῶν περὶ τὰ μυστήρια
κεντρῖναι· †φωνήν.

Ησύχιος λεξικόν. (Α – Ο) Αλφαβητικόν letter nu, entry 380, γρ. 1

νεοχμιζομένου· καινουργουμένου
νέπιτα· ἡ καλαμίνθη
νέποδες· νηξίποδες· τὸ γὰρ ἄποδες ἀποδιδόναι, ψεῦδος·
ἔχουσι γὰρ πόδας αἱ φῶκαι νέποδες (δ 404)
νεπόδων· νηξιπόδων ἰχθύων (Callim. fr. 533) ASn
νέρθεν· κάτωθεν ASvg. ὑποκάτωθεν (Η 212 ..) r. n
νέρτερος· ὑποκάτωθεν. ἢ νεκρὸς ὑπὸ γῆν ASvg. κατώτερος
Svg. καταχθόνιος (AS)
νέρτος· ἱέραξ. οἱ δὲ εἶδος ὀρνέου (Ar. Av. 303)
νέρτατα· ἔσχατα
νέρτεροι καὶ νερτέριοι· οἱ Τιτᾶνες, διὰ τὸ κατατεταρ-
ταρῶσθαι. καὶ χθόνιοι. νεκροί
[νέρωπα· λαμπρόν Avgp]
Νέσσος· ποταμός
νεύσταθμος· λιμήν A, ἔνθα ἵστανται τὰ πλοῖα
Νεφθαλείμ· πλατυσμός
†νεσθώπραι· υἱῶν καὶ θυγατέρων θυγατέρες AS
νέτωπον, νετώπιον· μύρον συντιθέμενον ἐκ πολλῶν μιγμά-
των. οἱ δὲ μετώπια
νεύει· ἐπανέρχεται.

Ησύχιος λεξικόν. (Π – Ω) Αλφαβητικόν letter tau, entry 973, γρ. 2

 240

Ησύχιος λεξικόν. (Π – Ω)
Αλφαβητικόν letter tau, entry 974, γρ. 1

τίται.νον· ἕλκουσι. τείνουσι

τιταίνειν· σπεύδειν. τείνειν. κραδαίνειν. ἕλκειν. τίσιν λαμβάνειν. τι-
μωρεῖν
τιταινομένω· ἐκτετακότε
τιτάν· παιδεραστής. [καὶ τὸ τοῦ ἀντιχρίστου ὄνομα]
Τιτανίδα· τὴν Εὔβοιαν, παρόσον Βριάρεω[ς] θυγάτηρ ἦν. ἔνιοι δὲ
τὴν Ἀσωποῦ φασι
Τιτᾶνες· τιμωροί, ἀπὸ τοῦ τιταίνειν. ἄλλοι δὲ οἱ μὴ ἔχοντες ἀποτῖ σαι ἀ
Τιτᾶνες ὠνομάζοντο, οἱ δὲ ἔχοντες Τιτᾶνες
Τιτανὶς γῆ· ἤτοι πᾶσα ἡ γῆ, (ἢ) ἡ (Ἀττικὴ) ἀπὸ τῶν κατασχόντων
τίτανος· [ὄρος Θεσσαλίας.] καὶ κονία, ἄσβεστος. οἱ δὲ τιγύψου
χρῖσμα
..τιτανωμένας· γεγυψωμένας
τιτανωτὴ χρόα· γυψωτή, ἢ λευκόχροος
Τιταρήσιος· ποταμὸς Ἠπείρου
τίταξ· ἔντιμος. ἢ δυνάστης. οἱ δὲ βασιλεύς
[τιτᾶσθαι· στερήσασθαι]
[τιτένων· τείνων. πέμπων. ἕλκων]

Θεοδώρετος Graecarum affectionum curatio βιβ. 3, τμ. 56, γρ. 4

ἢ τὴν νύκτα, ἐν ᾗ οἷόν τινα λήθην ἡ διάνοια δέχεται. Ὁ δὲ

Ὀρφεύς·
Γῆ φησι μήτηρ πάντων, Δημήτηρ πλουτοδότειρα.
Ὅτι δέ γε καὶ τὰς ἀλλήλων θεολογίας ἀνέτρεπον, ὁ Πλάτων
ἐν Ἐπινομίδι δηλοῖ, λέγων ὡδί· «Θεολογίαν τοίνυν καὶ ζῳογο-
νίαν ἀναγκαῖον, ὡς ἔοικε, πρῶτον ἐμοί, κακῶς ἀπεικασάντων
τῶν ἔμπροσθεν, βέλτιον ἀπεικάσαι κατὰ τὸν ὕστερον λόγον, ἀνα-
λαβόντα καὶ πρὸς τοὺς εὐσεβεῖς ἐληλυθότα λόγους.» Περὶ δέ γε
τῶν θεοποιηθέντων ἀνθρώπων ὁ Πλούταρχος ἐν τῷ ξυγγράμματι
τῷ Περὶ τῶν ἐκλελοιπότων χρηστηρίων ὧδέ φησιν· «Τὰ δὲ
Γιγαντικά τε καὶ Τιτανικὰ παρ' Ἕλλησιν ᾀδόμενα καὶ πολλαί
τινες ἄθεσμοι πράξεις καὶ Τυφῶνος ἀντιτάξεις πρὸς Ἀπόλλωνα
φυγαί τε Διονύσου καὶ πλάνη Δήμητρος οὐδὲν ἀπολείπουσι τῶν
Ὀσιρικῶν καὶ Τυφωνικῶν, ὧν παρὰ πᾶσιν ἀνέδην ἔστι μυθολο-
γουμένων ἀκούειν.» Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς καὶ τάδε φησίν· «Ἐπεὶ
καὶ Σολύμους πυνθάνομαι τοὺς Λυκίων προσοίκους ἐν τοῖς
 241

μάλιστα τιμᾶν τὸν Κρόνον· ἐπειδὴ ἀποκτείνας τοὺς ἀρχηγέτας

αὐτῶν, Ἄρσαλον καὶ Ἄρυον καὶ Τόσοβιν, ἔφυγε καὶ μετεχώ-
ρησεν ὁπουδήποτε – τοῦτο γὰρ οὐκ ἔχουσιν εἰπεῖν – ἐκεῖνον
μὲν ἀμεληθῆναι, τοὺς δὲ περὶ Ἄρσαλον σκιρροὺς θεοὺς προσαγο-
ρεῦσαι, καὶ τὰς κατάρας ἐπὶ τούτων ποιεῖσθαι ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ

Θεοδώρετος Quaestiones in libros Regnorum et Paralipomenon

Τόμ. 80, σελ. 609, γρ. 21

Κοιλάδα Τιτάνων τίνα λέγει;

Τοὺς Γίγαντας καὶ Τιτᾶνας ὠνόμαζον· ὁ δὲ

Ἑβραῖος Ῥαφαεὶμ αὐτοὺς κέκληκεν. Ἔσχε δὲ
τοιούτους ἄνδρας καὶ ἡ Χεβρὼν, καὶ ἡ Γέθ· καὶ ἐκ
τούτων ἦν καὶ ὁ Γολιὰθ, καὶ ἄλλοι τινὲς, ὧν ὁ συγ-
γραφεὺς ἐμνήσθη τῶν ἀριστέων, τοῦ Δαβὶδ τὰς
ἀνδραγαθίας συγγράφων. Εἰκὸς τοίνυν ἐν τῷδε τῷ
χωρίῳ πάλαι τινὰ τούτων γενέσθαι παράταξιν, καὶ
λαβεῖν ἐκ τούτων τὴν ἐπωνυμίαν τὸν τόπον.

Georgius Choeroboscus Gramm., Prolegomena et scholia in Theodosii

Alexandrini canones isagogicos de flexione nominum
Σελ. 261, γρ. 7

ρύνονται, οἷον δελφίν Σαλαμίν ποιμήν Τροιζήν ἄρσην Ἕλλην· οὐδέποτε

δὲ περισπῶνται, χωρὶς εἰ μὴ ὦσιν εἰς ων, ἐν γὰρ τῇ εἰς ων καταλήξει
ἔστιν ὅτε ἐπιδέχονται καὶ τὴν περισπωμένην τάσιν, οἷον Ξενοφῶν Πο-
σειδῶν, περὶ ὧν ἔχομεν ἐν τοῖς ἑξῆς μαθεῖν· πρόσκειται «ἀρσενικὰ ἢ
θηλυκά» διὰ τὰ οὐδέτερα, διὰ τὸ χαλκοῦν χρυσοῦν ὀστοῦν περισπώμενα.
Ταῦτα μὲν ἐν τούτοις.
Διδάσκει δὲ ἡμᾶς ὁ τεχνικὸς περὶ τῶν εἰς αν ληγόντων· καὶ ἄξιόν
ἐστι ζητῆσαι, διατί περὶ τῶν εἰς αν ληγόντων πρῶτον διαλαμβάνει· καὶ
ἔστιν εἰπεῖν, ἐπειδὴ τὸ α προτερεύει τῶν ἄλλων στοιχείων. Ἰστέον δὲ
ὅτι τὰ εἰς αν λήγοντα εἰ μὲν ὦσιν ἁπλᾶ ὀξύνονται, οἷον Ἀλκμάν παιάν
Τιτάν, εἰ δὲ ὦσι σύνθετα βαρύνονται, τουτέστι παροξύνονται, οἷον
Ἑρμόπαν Αἰγίπαν Τιτανόπαν· μόνον δὲ τὸ καρβάν (σημαίνει δὲ τὸν
βάρβαρον) οὔτε ἁπλοῦν ἐστιν οὔτε σύνθετον ἀλλὰ παρασύνθετον καὶ
ὀξύνεται· ἔστι γὰρ ἀπὸ τοῦ Κάρ Καρός Καρί καὶ τοῦ βοή κάριβος σύν-
θετον, καὶ παρασύνθετον καριβοάν, καὶ ἐν συγκοπῇ καρβάν, οἱονεὶ ὁ
ἔχων βοὴν Καρὸς τουτέστι βάρβαρον· οἱ γὰρ Κᾶρες βάρβαρον φωνὴν
εἶχον, ὡς καὶ ὁ ποιητὴς δηλοῖ λέγων Β 867 Νάστης αὖ Καρῶν
ἡγήσατο βαρβαροφώνων. Ταῦτα μὲν ἐν τούτοις.
Δεῖ δὲ γινώσκειν, ὅτι τὰ εἰς αν λήγοντα καὶ μακρὸν ἔχουσι τὸ α
 242

καὶ προσθέσει τοῦ ος ποιοῦσι τὴν γενικὴν καὶ φυλάττουσι τὸ α παντα-

χοῦ μακρόν, οἷον Ἀλκμάν Ἀλκμᾶνος, Τιτάν Τιτᾶνος, παιάν παιᾶνος,

Georgius Choeroboscus Gramm., Prolegomena et scholia in Theodosii

Alexandrini canones isagogicos de flexione nominum
Σελ. 261, γρ. 8

δὲ περισπῶνται, χωρὶς εἰ μὴ ὦσιν εἰς ων, ἐν γὰρ τῇ εἰς ων καταλήξει

ἔστιν ὅτε ἐπιδέχονται καὶ τὴν περισπωμένην τάσιν, οἷον Ξενοφῶν Πο-
σειδῶν, περὶ ὧν ἔχομεν ἐν τοῖς ἑξῆς μαθεῖν· πρόσκειται «ἀρσενικὰ ἢ
θηλυκά» διὰ τὰ οὐδέτερα, διὰ τὸ χαλκοῦν χρυσοῦν ὀστοῦν περισπώμενα.
Ταῦτα μὲν ἐν τούτοις.
Διδάσκει δὲ ἡμᾶς ὁ τεχνικὸς περὶ τῶν εἰς αν ληγόντων· καὶ ἄξιόν
ἐστι ζητῆσαι, διατί περὶ τῶν εἰς αν ληγόντων πρῶτον διαλαμβάνει· καὶ
ἔστιν εἰπεῖν, ἐπειδὴ τὸ α προτερεύει τῶν ἄλλων στοιχείων. Ἰστέον δὲ
ὅτι τὰ εἰς αν λήγοντα εἰ μὲν ὦσιν ἁπλᾶ ὀξύνονται, οἷον Ἀλκμάν παιάν
Τιτάν, εἰ δὲ ὦσι σύνθετα βαρύνονται, τουτέστι παροξύνονται, οἷον
Ἑρμόπαν Αἰγίπαν Τιτανόπαν· μόνον δὲ τὸ καρβάν (σημαίνει δὲ τὸν
βάρβαρον) οὔτε ἁπλοῦν ἐστιν οὔτε σύνθετον ἀλλὰ παρασύνθετον καὶ
ὀξύνεται· ἔστι γὰρ ἀπὸ τοῦ Κάρ Καρός Καρί καὶ τοῦ βοή κάριβος σύν-
θετον, καὶ παρασύνθετον καριβοάν, καὶ ἐν συγκοπῇ καρβάν, οἱονεὶ ὁ
ἔχων βοὴν Καρὸς τουτέστι βάρβαρον· οἱ γὰρ Κᾶρες βάρβαρον φωνὴν
εἶχον, ὡς καὶ ὁ ποιητὴς δηλοῖ λέγων Β 867 Νάστης αὖ Καρῶν
ἡγήσατο βαρβαροφώνων. Ταῦτα μὲν ἐν τούτοις.
Δεῖ δὲ γινώσκειν, ὅτι τὰ εἰς αν λήγοντα καὶ μακρὸν ἔχουσι τὸ α
καὶ προσθέσει τοῦ ος ποιοῦσι τὴν γενικὴν καὶ φυλάττουσι τὸ α παντα-
χοῦ μακρόν, οἷον Ἀλκμάν Ἀλκμᾶνος, Τιτάν Τιτᾶνος, παιάν παιᾶνος,
Πάν Πανός, ὅτε ἀρσενικόν ἐστιν· πρόσκειται «ὅτε ἀρσενικόν ἐστιν»,

Georgius Choeroboscus Gramm., Prolegomena et scholia in Theodosii

Alexandrini canones isagogicos de flexione nominum
Σελ. 261, γρ. 22

ἔχων βοὴν Καρὸς τουτέστι βάρβαρον· οἱ γὰρ Κᾶρες βάρβαρον φωνὴν

εἶχον, ὡς καὶ ὁ ποιητὴς δηλοῖ λέγων Β 867 Νάστης αὖ Καρῶν
ἡγήσατο βαρβαροφώνων. Ταῦτα μὲν ἐν τούτοις.
Δεῖ δὲ γινώσκειν, ὅτι τὰ εἰς αν λήγοντα καὶ μακρὸν ἔχουσι τὸ α
καὶ προσθέσει τοῦ ος ποιοῦσι τὴν γενικὴν καὶ φυλάττουσι τὸ α παντα-
χοῦ μακρόν, οἷον Ἀλκμάν Ἀλκμᾶνος, Τιτάν Τιτᾶνος, παιάν παιᾶνος,
Πάν Πανός, ὅτε ἀρσενικόν ἐστιν· πρόσκειται «ὅτε ἀρσενικόν ἐστιν»,
ἐπειδή ἐστιν οὐδέτερον τὸ πᾶν ἀπὸ τοῦ πᾶς ἀρσενικοῦ γεγενημένον,
ὅπερ καὶ περισπᾶται καὶ διὰ τοῦ ντ κλίνεται πρὸς ὁμοιότητα τοῦ ἀρσε-
νικοῦ· ὁ πᾶς γὰρ τοῦ παντός καὶ τὸ πᾶν τοῦ παντός. Δεῖ δὲ γινώ-
 243

σκειν ὅτι ταῦτα, φημὶ δὴ τὸ Ἀλκμάν καὶ παιάν καὶ Τιτάν, προπερι-
σπῶνται κατὰ τὴν γενικήν, ἐπειδὴ φύσει μακρά ἐστι πρὸ μιᾶς βραχείας,
οἷον Ἀλκμᾶνος παιᾶνος Τιτᾶνος· τὸ γὰρ Πάν Πανός ὀξύνεται κατὰ
τὴν γενικὴν ὡς δισύλλαβον, ὥσπερ τὸ μηνός Ζηνός χηνός. Περὶ δὲ τοῦ
Δυμάν, ἀπὸ ποίας εὐθείας ἐστίν, ἐν τῷ Ὀνοματικῷ Ἡρωδιανοῦ εἰ
θεῷ φίλον μαθησόμεθα.
Τούτων οὕτως ἐχόντων ἄξιόν ἐστι ζητῆσαι, εἰ ἄρα τὰ εἰς αν λή-
γοντα οὐδέποτε τρία σύμφωνα ἔχουσι πρὸ τοῦ α, ἀλλ' ἢ καθαριεύουσιν,
ὡς τὸ παιάν, ἢ ἔχουσιν ἓν σύμφωνον πρὸ τοῦ α, ὡς τὸ Τιτάν, ἢ δύο,
καὶ ταῦτα ἢ κατὰ σύλληψιν ἢ κατὰ διάστασιν, κατὰ σύλληψιν μέν, ὡς
ἐν τῷ ἰδμάν (σημαίνει δὲ τὸν ἔμπειρον) μεγιστάν, κατὰ διάστασιν δέ,

Georgius Choeroboscus Gramm., Prolegomena et scholia in Theodosii

Alexandrini canones isagogicos de flexione nominum
Σελ. 385, γρ. 23

μακρόν, κατὰ τὴν παραλήγουσαν, οἷον Θόαντος Βίαντος Δρύαντος· οὕ-

τως οὖν καὶ Αἴαντος· ἀπὸ δὲ τῶν εἰς ας περισπωμένων ὑπὲρ μίαν
συλλαβὴν οὖσαι ἐκτεταμένον ἔχουσι τὸ α, τουτέστι φύσει μακρόν, οἷον
ἀλλᾶς ἀλλᾶντος, πελεκᾶς πελεκᾶντος, Γλισᾶς Γλισᾶντος (ἔστι δὲ ὄνομα
πόλεως)· πρόσκειται «ὑπὲρ μίαν συλλαβήν» διὰ τὸ πᾶς παντός, τοῦτο
γὰρ θέσει μακρὸν ἔχει τὸ α κατὰ τὴν γενικήν. Ἐπειδὴ οὖν ἡ ὦ Αἶαν
κλητικὴ συνεσταλμένον ἔχει τὸ α, διὰ τοῦτο προπερισπᾶται· πᾶσα γὰρ
φύσει μακρὰ πρὸ μιᾶς συλλαβῆς βραχείας, ἐφ' ἑαυτῆς ἔχουσα τὸν τόνον,
ἐν ἑνὶ μέρει λόγου, κοινολεκτουμένη, μὴ ἐπεκτεινομένη διὰ τοῦ χ καὶ
[τοῦ] ι ἢ διὰ τοῦ θ καὶ ε ἢ διὰ τοῦ δ καὶ ε ἐν τοῖς δυϊκοῖς, περισπω-
μένην δέχεται, οἷον παῖδες Πᾶνες Ἀλκμᾶνες Τιτᾶνες δελφῖνες ἀκτῖνες
φῶτες Τρῶες μῆνες χῆνες μῆλον δῶρον κῆπος δῆμος βῆμα Μοῦσα αἷμα
ἦθος εἶδος τεῖχος ἧπαρ γυναῖκες· πρόσκειται «φύσει μακρά» διὰ τὰς
θέσει μακράς, οἷον ἄλλος ἔργον ἔνθα πέμπτος ἕκτος· περισπωμένη γὰρ
οὐ τίθεται εἰ μὴ ἐπάνω φύσει μακρᾶς, οἷον Μοῦσα Ἑρμῆς Ἡρακλῆς·
καὶ διατί ἐπάνω θέσει μακρᾶς οὐ τίθεται, ἐμάθομεν ἀνωτέρω· «πρὸ
μιᾶς» δὲ «βραχείας» πρόσκειται διὰ τὸ μὴ εὑρεθῆναι δύο βραχείας ἐπι-
φερομένας· πρὸ δύο γὰρ συλλαβῶν οὐ τίθεται περισπωμένη, οἷον βή-
ματος ποιήματος νοήματος σοφώτερος λογιώτερος.

Georgius Choeroboscus Gramm., De orthographia (επιτ. ) (e cod.

Barocc. 50) Σελ. 168, γρ. 2

γλωχίν· Τελχὶς, Τελχίν· ῥὶς, ῥίν· θὶς, θίν· ἄλλωστε τὰ εἰς ις

λήγοντα, εἴτε ἀρσενικὰ, εἴτε θηλυκὰ, εἴτε δικατάληκτα, εἴτε
 244

ἁπλᾶ, εἴτε μὴ ἁπλᾶ, εἴτε μακροκατάληκτα, εἴτε μὴ μακροκα-

τάληκτα, εἴτε βαρύτονα, εἴτε μὴ βαρύτονα, κοινολεκτούμενα
ἀποστρέφονται τὴν διὰ τῆς ει διφθόγγου γραφήν· οἷον, πόλις·
Θέτις· χάρις· λέξις· πέψις· κνημίς· ἀσπίς· ῥανίς· βολίς·
καὶ κρηπίς· καὶ ἄλλως· τὰ εἰς ις ὀξύτονα θηλυκὰ ὑπὲρ μίαν
συλλαβὴν κοινολεκτούμενα ἀποστρέφονται τὴν ει δίφθογγον·
ἀσπίς· ῥανίς· βολὶς, καὶ τὰ ὅμοια· καὶ ἄλλως τὰ εἰς ν λή-
γοντα, εἴτε ἀρσενικὰ, εἴτε θηλυκὰ, οὐκ ἔχουσι πρὸ τοῦ ν δί-
φθογγον· οἷον, Ἕλλην· αὐχήν· Τιτάν· γέγονεν δὲ ἀκτὶς ἀπὸ
ἐτυμολογίας ἀπὸ τοῦ ἄγω, ἄξω, ἦχα, ἦγμαι, ἦξαι, ἦκται,
ἀκτίς· οἱονεὶ ἡ πανταχοῦ φερομένη· ἡ γὰρ ἀκτὶς τοῦ ἡλίου
πανταχοῦ φέρεται· ἢ ἐκ τοῦ ἦκται ἐκτὸς, ἐκ τούτου ἀκτίς.
Ἀμφίων: Διὰ τοῦ ι· ἔστι γὰρ ὄνομα κύριον ἀπὸ τῆς ἀμφὶ
προθέσεως καὶ τῆς ἴων μετοχῆς, ἀμφιΐων, βαρύτονον· καὶ ἀμ-
φίων, κατὰ κράσιν τοῦ ϊ εἰς ἓν ι μακρόν· τὰ γὰρ διὰ τοῦ ϊων
βαρύτονα τρέποντα τὸ ω εἰς ο ἐν τῇ γενικῇ, εἴτε κύρια, εἴτε μὴ
κύρια βαρύτονα· οἷον, Ἠμαθίων, Ἠμαθίωνος·

Georgius Choeroboscus Gramm., De orthographia (επιτ. ) (e cod.

Barocc. 50) Σελ. 263, γρ. 21

Σωσίας: Παρὰ τὸ σώσω, Σωσίας· ὥσπερ παρὰ τὸ κινήσω,

κινησίας.
Σηγώρ: η κατὰ παράδοσιν· κατὰ δὲ τὴν ἐτοιμολογίαν ι·
καὶ γὰρ ἑρμηνεύεται μικρὰ ἢ ταπεινὴ, ἤγουν παρὰ τὸ σιγᾶν·
ὁ γὰρ ταπεινὸς μὴ δυνάμενος καθ' ἑαυτὸν σιγᾷ.
Τελχίν: ι, ὡς δικατάληκτον.
Τίρυνς: ι· Τίρυνθος γάρ.
Τραχίν: ι, ὡς δικατάληκτον.
Τέμμικος: ι· Τέμμιξ γὰρ ἡ εὐθεῖα· τὰ δὲ εἰς ψ λή-
γοντα ἀποστρέφονται τὴν ει δίφθογγον.
Τιτάν: Διὰ τοῦ ι· ἢ γὰρ παρὰ τὸ τίνω τὸ σημαῖνον τὸ
ἀποδίδωμι γέγονεν Τινὰν καὶ Τιτὰν, οἱ οὕτω διαπραττόμενοι
ὥστε δοῦναι τιμωρίαν· ἢ παρὰ τὸ στένω γέγονεν Τιτάν· οἱονεὶ,
οἱ τένονται τὰς χεῖρας εἰς τὸ κόψαι τὰ αἰδοῖα τοῦ πατρὸς,
λέγω δὴ τοῦ Οὐρανοῦ· τὸ δὲ Τιτὰν διὰ τοῦ ι συνεσταλμένου
ἐστίν· καὶ ἄλλως· τὰ εἰς αν οὐ παραλήγονται τῇ ει διφθόγγῳ·
οἷον, Ἀκμάν· Παράν· τὸ γὰρ Ἀργεῖαν, ἔστιν δὲ ὄνομα ὄρους
Μεσσηνίας, ἀπὸ τοῦ Ἀργεῖος ἔχειν τὴν δίφθογγον.
Τῖος: Ἡ πόλις ι, ὡς Κῖος.
Τιτῶ: Οὕτω δὲ λέγεται ἡ ἡμέρα, διὰ τοῦ ι γράφεται· παρὰ
γὰρ τὸ Τιτὰν, Τιτᾶνος, γέγονεν Τιτᾶνος,
 245

Georgius Choeroboscus Gramm., De orthographia (επιτ. ) (e cod.

Barocc. 50) Σελ. 263, γρ. 31

Τιτάν: Διὰ τοῦ ι· ἢ γὰρ παρὰ τὸ τίνω τὸ σημαῖνον τὸ

ἀποδίδωμι γέγονεν Τινὰν καὶ Τιτὰν, οἱ οὕτω διαπραττόμενοι
ὥστε δοῦναι τιμωρίαν· ἢ παρὰ τὸ στένω γέγονεν Τιτάν· οἱονεὶ,
οἱ τένονται τὰς χεῖρας εἰς τὸ κόψαι τὰ αἰδοῖα τοῦ πατρὸς,
λέγω δὴ τοῦ Οὐρανοῦ· τὸ δὲ Τιτὰν διὰ τοῦ ι συνεσταλμένου
ἐστίν· καὶ ἄλλως· τὰ εἰς αν οὐ παραλήγονται τῇ ει διφθόγγῳ·
οἷον, Ἀκμάν· Παράν· τὸ γὰρ Ἀργεῖαν, ἔστιν δὲ ὄνομα ὄρους
Μεσσηνίας, ἀπὸ τοῦ Ἀργεῖος ἔχειν τὴν δίφθογγον.
Τῖος: Ἡ πόλις ι, ὡς Κῖος.
Τιτῶ: Οὕτω δὲ λέγεται ἡ ἡμέρα, διὰ τοῦ ι γράφεται· παρὰ
γὰρ τὸ Τιτὰν, Τιτᾶνος, γέγονεν Τιτᾶνος, καὶ ἐκεῖθεν ὑποκο-
ριστικὸν Τιτὼ, ὥσπερ
Τετιανός: ι ἀμφότερα· Ἰταλικότερον γάρ ἐστιν ἐν οἷς
καὶ περὶ τοῦ Ἐλιανὸς διελάβομεν.
Τεμενίτης: ι παρὰ τὸ τέμενος.
Ταυρομενίτης: ι παρὰ τὸ Ταυρομένιον.
Τοπίτης: ι ὁμοίως.
Τυφύς: ι ἐγράφετο· ὁ κανὼν ἐν τῷ Ἰλύς.
Τελεσῖνος: ι, ὡς Ἀραγαντῖνος.
Ταυρῖνος· Τιρύς: Ὁμοίως τοῦ ἰλύς· γίνεται δὲ καὶ
πρόσθεσις τοῦ ν Τίρυνος.

Etymologicum Genuinum, Etymologicum genuinum (ἀνάβλησις –

βώτορες) Αλφαβητικόν letter alpha, entry 1130, γρ. 1

καὶ Ἡσίοδος (Th. 573 – 574)·

ζῶσε δὲ καὶ κόσμησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,
ἀργυφέῃ ἐσθῆτι· κατὰ κρῆθεν δὲ καλύπτρην,
καὶ πάλιν (Σ 50)·
τῶν δὲ καὶ ἀργύφεον πλῆτο σπέος
AB, Sym. 1330, EM 1750, Eust. 1368, 44. Orio.
Ἀργώ· ἡ ναῦς· ἀφ' οὗ οἱ Ἀργοναῦται, εἴρηται δέ, ὅτι
Ἄργος αὐτὴν κατεσκεύασεν, ἤ, ὡς ἱστορεῖ Ἡγήσανδρος (FHG
IV 422), ὅτι ἐν Ἄργει τῇ πόλει κατεσκευάσθη AB, Sym. 1331,
EM 1738.
Ἀργειάν· εἴρηται εἰς τὸ τ στοιχεῖον εἰς τὸ Τιτάν
 246

(Et. gen. τ s. v.) AB, EM 1739.

Ἀργανθώνειον (ARh. 1, 1178)· ὄρος Κίου, οἷον
(l. c.)·

Etymologicum Genuinum, Etymologicum genuinum (ἀνάβλησις –

βώτορες) Αλφαβητικόν letter alpha, entry 1422, γρ. 5

Ἀντιλόχῳ ἐπόρουσε AB, EM 2134. Comm. Hom.

Αὐτόγυον (ARh. 3, 232)· (l. c. 232 – 234)·
πρὸς δὲ καὶ αὐτόγυον στιβαροῦ ἀδάμαντος ἄρτρον
ἤλασεν, Ἠελίῳ τίνων χάριν, ὅς ῥά μιν ἵπποις
δέξατο, Φλεγραίῃ κεκμηότα δηϊοτῆτι.
Φλέγρα ὄρος Θρᾴκης, ὅπου συνέστησαν οἱ θεοὶ πρὸς Τιτᾶνας μάχην.
εἴρηται δὲ διὰ τὸ ἐν αὐτῷ φλεγῆναι τοὺς Γίγαντας τῷ κεραυνῷ Διῒ
ἀνθισταμένους. αὐτόγυον δὲ δύο εἴδη εἰσὶν ἀρότρων, τὸ μὲν καλεῖται
πηκτόν, τὸ δὲ αὐτόγυον· καὶ τὸ μὲν ἐκ συμβολῆς ξύλων ἔχον τὸ
ἔλυμα καλεῖται πηκτόν, τὸ δὲ ἐξ ἑνὸς ξύλου ἔχον τὸ ἔλυμα καλεῖ-
ται αὐτόγυον· τὸ δὲ ἔλυμα ξύλον ἐστίν, εἰς ὃ ὕνις σιδηρᾶ οὖσα
ἐντίθεται καὶ τὴν γῆν σχίζει. ὃ δὲ κρατεῖ ὁ ἀρῶν ἐχέτλη καλεῖται.
τὸ δὲ διὰ τοῦ ἐλύματος διαβεβλημένον ξυλάριον, εἰς ὃ ἡ ἐχέτλη
καθίεται, ἀλύη· τὸ δὲ ξύλον τὸ ἀπὸ τούτου γινόμενον ἐπὶ τοὺς βοῦς
γύης. τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ γύου εἰς τὸν ζυγὸν ἱστοβοεύς. τοῦ δὲ ζυγοῦ τὰ
τιθέμενα ἐπὶ τοὺς αὐχένας τῶν βοῶν οἱ μὲν ζεύγλας, οἱ δὲ βοείας,

Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (ζείδωρος – ὦμαι)

Αλφαβητικόν entry kappa, σελ. 346, γρ. 44

λάνους ἔτρωγον οἱ ἀρχαῖοι· καὶ πάλιν ἤρξαντο ἀπὸ

κριθοῦ ὕστερον ἄρτον ἐσθίειν· ἢ διὰ τὸ κρίνεσθαι καὶ
διαχωρίζεσθαι αὐτὴν ἐκ τῶν ἀχύρων ἀπὸ τοῦ ἀνέ-
μου.
Κριθὴ διὰ τοῦ ἰῶτα· τὰ γὰρ εἰς θη οὐ θέλουσι πα-
ραλήγεσθαι τῇ ει διφθόγγῳ, ὡς μέθη, ποθὴ, πάθη·
ποθὴ σημαίνει δὲ τὸ αἰδοῖον, τιτθὴ, σημαίνει δὲ τὴν
παρέχουσαν τὸ γάλα, τοῖς ἀρτιγένεσι παισί· τιθὴ,
σημαίνει δὲ τὴν μάμμην· οὕτως οὖν καὶ κριθή· πάντα
δὲ τὰ παρ' αὐτοῦ διὰ τοῦ ἰῶτα γράφεται.
Κρῖος, ἔστι δὲ ὄνομα Τιτᾶνος, παρὰ τὸ κεκρίσθαι·
γράφεται δὲ διὰ τοῦ ἰῶτα· προπερισπᾶται δὲ πρὸς ἀν-
 247

τιδιαστολὴν τοῦ κριός· ὁ δὲ Ἀρίσταρχος καὶ τὸ κύριον

ὀξύνει, ὁμοίως τῷ προσηγορικῷ. ἄλλως τε, διὰ τοῦ ι
γράφεται τὸ Κρῖος, τὰ γὰρ δισύλλαβα ἀρσενικὰ, ἀπο-
στρέφει τὴν διὰ τῆς ει διφθόγγου γραφὴν· οἷον,
βίος, Χῖος, ὁ ἀπὸ τῆς Χίου, δῖος ὁ ἔνδοξος, Θρίος
ὄνομα τόπου, Κίος κύριον, Τῖος κύριον, ἴος ὁ μόνος,
ἰὸς τοῦ ὄφεως καὶ τὸ βέλος, Πῖος κύριον, κριός· οὕτως
οὖν καὶ Κρῖος·

Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (ζείδωρος – ὦμαι)

Αλφαβητικόν entry pi, σελ. 450, γρ. 15

Παλλὰς, καὶ κλίνεται Παλλάδος, ὄνομα θεᾶς τῆς

Ἀθηνᾶς, παρὰ τὸ πάλλω, τὸ κινῶ, ἢ ἀπὸ τοῦ παλ-
θῆναι αὐτὴν ἀπὸ τῆς κεφαλῆς τοῦ Διός· ἢ ὅτι Πάλ-
λαντα, ἑνὰ τῶν Γιγάντων ἀπέκτεινεν· ἢ διὰ τὸ παλ-
λωμένην τὴν καρδίαν τοῦ Διονύσου προσκομίσαι τῷ Διΐ.
Παλλὰς, ἀπὸ τοῦ παλλικωδέα ἡλικίαν ἔχειν· ἢ ἀπὸ
τοῦ πάλλειν κατὰ τὸν μυστικωδέα λόγον· ἀναβιβα-
σθέντος γὰρ τοῦ Διονύσου ὑπὸ Ἑρμοῦ εἰς οὐρανὸν, φα-
σὶν, Ἥραν ἀπεχθῶς ἔχουσαν ἐπιπέμψαι αὐτῷ τοὺς
Τιτάνας εἰς τὸ διαφθείραι αὐτὸν, καὶ τούτους ἐπιχει-
ρήσαντας, διασπάσαι αὐτὸν, πάλλουσα τὸ δόρυ ἀπή-
λασε.
Παλλακῖνος, παρὰ τῷ Σώφρονι τὸ ὄνομα δηλοῖ δὲ
τὸν πάλλικα ἢ τὸν τῆς παλλακῆς υἱόν.
Πάμπαν, ἔστι πᾶν, καὶ κατ' ἀναδιπλασιασμὸν πάμπαν·
τὸ δὲ μ, διὰ σύνταξιν· οὕτως Ἡρωδιανός.
Παμπήδην, ἐπίῤῥημα, ὥσπερ τὸ χύδην, μάτην· σημαί-
νει δὲ παντελῶς.

Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (ζείδωρος – ὦμαι)

Αλφαβητικόν entry tau, σελ. 531, γρ. 24

τρίτον τύψειε· καὶ τῷ μὲν πρώτῳ προσώπῳ χρῶνται

οἱ Αἰολεῖς, τοῖς δὲ λοιποῖς ἡ κοινὴ διάλεκτος· ἔστι τὸ
θέμα τίω τὸ τιμωρῶ, τίσω, ἔτισα, ὁ ἀόριστος, καὶ τὸ
εὐκτικὸν τίσειαν.
Τίσανδρος, διὰ τοῦ ἰῶτα, παρὰ τὸν τίσω μέλλοντα·
ἢ ὅτι παρὰ τὴν τῆς τιμῆς γενικὴν γέγονε τιμήσαντος
καὶ κατὰ συγκοπὴν Τίσανδρος.
Τιτθοὶ, οἱ μαστοὶ, παρὰ τὸ ἐντίθεσθαι τοῖς στόμασι.
 248

Τριτρᾶται, τρυπᾶται, διανοίγεται.

Τιτῶ, σημαίνει τὴν ἡμέραν καὶ γράφεται διὰ τοῦ ἰῶτα,
παρὰ γὰρ τὸ Τιτᾶν γίνεται Τιτᾶνος, τιτανίω καὶ Τι-
τανὶς καὶ ἐκεῖθεν ὑποκοριστικὸν τιτῶ, ὥσπερ ὑψιπύλη
ὑψῶ, εἰδοθεὰ, εἰθῶ· Τιτάνος ι ἀμφότερον· Ἰταλι-
κώτερον γάρ ἐστιν ἐν οἷς καὶ περὶ τοῦ Αἰλιανὸς διέ-
λαβε.
Τλήμων, ὁ κακοπαθὴς, παρὰ γὰρ τὸν τλήσω μέλ-
λοντα.
Τλήσομαι, τὸ ῥῆμα τλῶ, τλᾶς, ὁ μέλλων τλήσω· ἐκ
δὲ τοῦ τλῶ τὸ καρτερῶ γίνεται τλᾶς καὶ μετὰ τοῦ
στερητικοῦ α ἄτλας, ὁ ἀκάρτερος καὶ ἐν ὑπερβι-
βασμῷ τάλας, οἱονεὶ ὁ ἀκαρτέρητος καὶ μὴ δυνάμενος

Etymologicum Gudianum, Additamenta in Etymologicum Gudianum

(ἀάλιον – ζειαί) (e codd. Vat. Barber. gr. 70 [olim Barber. I 70] + Pari
Αλφαβητικόν entry alpha, σελ. 77, γρ. 24

τική ἐστιν· ἢ παρὰ τὸ ἄγω ἄξω ⟦ἀκτός⟧ ⌊καὶ ἀκτίς, ὡς παρὰ τὸ⌋ν ῥήξω
ῥηγμός
καὶ ῥηγμίν, ὁ αἰγιαλός, παρὰ τὸ ἐκεῖ ῥήγνυσθαι τὰ κύματα. τὸ δὲ θίς καὶ
ῥίς
ὁ Ἀρίσταρχος διὰ τῆς ει διφθόγγου ἀξιοῖ γράφεσθαι καὶ ἀκολουθῶν τῇ
ἐτυμολογίᾳ
ἔλεγεν, ὅτι τὸ θείς παρὰ τὸ θείνεσθαί ἐστι, καὶ γὰρ ἐν τῷ αἰγιαλῷ
θείνονται καὶ
τύπτονται τὰ κύματα· ἢ παρὰ τὸ θέειν, καὶ γὰρ ἐν τῷ αἰγιαλῷ τρέχει τὰ
κύματα.
τὸ δὲ ῥείς παρὰ τὸ ῥεῖν γέγονε, καὶ γὰρ ἐκ τῆς ῥινός ῥέουσι καὶ
κατέρχονται
τὰ περιττώματα τῆς κεφαλῆς. ἀκολουθῶν οὖν ταύτῃ τῇ ἐτυμολογίᾳ
εἴρηκεν
αὐτὰ διὰ τῆς ει διφθόγγου. ἡ δὲ παράδοσις οἶδεν αὐτὰ διὰ τοῦ ι.
⌊Ἀκτ⌋ίς· διὰ τοῦ ι· καὶ ὅσα διφορεῖται περὶ τὴν κατάληξιν, οἷον γλωχίς
δελφίς θίς ῥίς ... τε ῥινός ἡ γενική. τὰ εἰς ν λήγοντα πάντα ἀρσενικὰ τε
καὶ
θηλυκὰ ἑνὶ φωνήεντι χρῆται, οἷον Ἕλλην τέρην αὐχήν λιμήν Ἀλκμάν
Τιτάν Πυθών Σιδών ἀμπελών. τὸ θίν, κἂν παρὰ τὸ θέω ἐστί, διὰ τοῦ ι
γράφεται· κἂν παρὰ τὸ ῥέειν, ἡ ῥίν.
Ἀκύμων· ἀκύμονος· ὁ ἄνευ κύματος καὶ κυήματος. καὶ εἰς τὸ Κῦμα.
⟦Ἀκ⟧ῶ· τὸ θεραπεύω· ⟦ἐξ οὗ καὶ⟧ ἄκος, ἡ θεραπεία, ⟦καὶ ἄ⟧κος, τὸ φάρ-
μακον, ⟦καὶ ἀνή⟧κεστος, ⟦ὁ⟧ ἀθεράπευτος.
Ἀκωκή· ⟦ἐπιδο⟧ρ⟦ατίς⟧, ἡ ὀ⟦ξύτης τ⟧οῦ β⟦έλους⟧.
 249

Ἀκωκή· ἡ ὀξύτης τοῦ δόρατος.

Etymologicum Gudianum, Additamenta in Etymologicum Gudianum

(ἀάλιον – ζειαί) (e codd. Vat. Barber. gr. 70 [olim Barber. I 70] + Pari
Αλφαβητικόν entry delta, σελ. 345, γρ. 18

Δέλτος· βίβλος· παρὰ τὸ δηλοῦν.

Δέλφακες· οἱ χοῖροι. ἀπ' αὐτῶν καὶ δελφοὶ διὰ πονηρίαν, ἐπεὶ καὶ
Ὅμηρος
Ρ 21 ὀλοόφρονας αὐτοὺς καλεῖ· οἱ γὰρ πονηροὶ δελφοὶ προσηγορεύοντο.
καὶ
οἱ Τυρρηνοὶ διὰ τὴν πονηρίαν καὶ ληστ⟦είαν⟧ δε⟦λ⟧φ⟦ῖνε⟧ς
προς⟦η⟧γορ⟦εύοντο⟧.
⟦Δ⟧έλφαξ· ὁ γαλαθηνὸς χοῖρος· ⟦Ἐπ⟧ίχα⟦ρμος⟧ fr. 100 Kaibel
“δέλ⟦φα⟧κά
τε τῶν γειτόνων ⟦τοῖς⟧ Ἐλευσιν⟦ί⟧οις ⟦φυλάσσω⟧”. παρὰ τὴν ⟦δελ⟧φὺν
τὴν ⟦μή-⟧
τραν· ⟦κυρίως γὰρ ἐπὶ τῆς⟧ θηλ⟦είας λέγεται δέλ⟧φαξ, ἡ ⟦δελ⟧φὺν
ἔχουσα.
Δελφίνιος· οὕτω καλεῖται ὁ Ἀπόλλων καθ' ἱστορίαν.
Δελφοί ⟦καὶ⟧ Δελφός· Καλλίμαχος fr. 450 Schneider “⟦Δελφὸς ἀνὴρ
ἐμὸς ἱεροερ⟧γός”. ⟦τὸ ἔθ⟧νος οἱ Πύθιοι, παρὰ τὸ ἀδελφοί τινες ὄντες
κατὰ ἀφαί-
ρεσιν τοῦ ⟦α, ὅτι τὰ τοῦ Διονύσου μέλη σπαράξαντες οἱ Τιτᾶνες τῷ
Ἀπόλλωνι
παρέθεντο ἐμβαλόντες⟧ λέβητι, ὁ δὲ παρὰ τῷ τρίποδι ἀπέ⟧θετο. ⟦παρὰ τὰ
τοῦ
ἀδελφοῦ Δελφοί τοῦ α ἀφαιρεθέντος⟧.
Δέμας· λέγεται οἱονεὶ δεσμὸς τῆς ψυχῆς, ἢ παρὰ τὸ δεδέσθαι ἐν ⟦αὐ⟧τῷ
τὰ μέλη.

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum

Kallierges σελ. 163, γρ. 55

ΑΕ εἰς α μακρὸν, ἄτη. Σημαίνει δὲ δύο· ἐπὶ μὲν

τῆς σωματοειδοῦς θεᾶς,
Πρέσβα Διὸς θυγάτηρ Ἄτη, ἣ πάντας ἀᾶται.
Ἐπὶ δὲ τῆς βλάβης,
Ζεύς με μέγας Κρονίδης ἄτῃ ἐνέδησε βαρείῃ.
Ἀτημέλητα: Ἀπρονόητα, ἠμελημένα, ἀφρόν-
τιστα· ἀπὸ τοῦ τῆ, ὃ σημαίνει τὸ λάβε. Ἀτημελῶ
 250

οὖν, ἀτημέλητος· ὃ γὰρ τὶς μὴ εἴληφεν, οὐδὲ φρον-

τίζει.
Ἄτης: Ὁ Διόνυσος ἐπιθετικῶς· ἀπὸ τῆς γενο-
μένης ἐκ Τιτάνων εἰς αὐτὸν ἄτης καὶ φθορᾶς.
Ἀτίζω:
Ὁ δὲ πρῶτον μὲν ἀτίζων
ἔρχεται.
Ἀτιμάζων, ὑπερορῶν· τίω, τὸ τιμῶ, ἀτίω· καὶ πλεο-
νασμῷ τοῦ ζ, ἀτίζω. Ἢ ἀπὸ τοῦ ἀτιμάζω, συ-
γκοπῇ. Εἰ μὲν σημαίνει τὸ ὑπερορῶ, γίνεται παρὰ
τὸ τίω· εἰ δὲ σημαίνει τὸ βλάπτω, ἀπὸ τοῦ ἄτη,
ἀτίζω.

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum Kallierges σελ. 255,

γρ. 14

τοῖς Ἐλευσίνοις φυλάσσων.

Παρὰ τὴν δελφὺν, τὴν μήτραν· κυρίως γὰρ ἐπὶ τῆς
θηλείας λέγεται δέλφαξ, ἡ δελφὺν ἔχουσα.
Δελφάκιον: Τὸν χοῖρον· καὶ δελφακοῦσθαι,
τελειοῦσθαι τὰς σῦς. Διογενιανός.
Δέλφικα: Τὸν τρίποδα Ῥωμαῖοι, ἐπεὶ πρῶτον
ἐν Δελφοῖς γέγονεν· ἢ τρίποδα τὸν Διόνυσον, οἷον
ἀδελφικὸν, καὶ δελφικόν· καὶ δελφὶς, παρὰ τὸ δέλφω.
Δελφοί: (Καὶ δελφὸς ἀνὴρ, τὸ ἐθνικόν·) οἱ
Πύθιοι, ἀδελφοί τινες ὄντες, κατὰ ἀφαίρεσιν τοῦ α.
Ὅτι τὰ Διονύσου μέλη σπαράξαντες οἱ Τιτᾶνες τῷ
Ἀπόλλωνι παρέθεντο ἐμβαλόντες λέβητι· ὁ δὲ παρὰ
τῷ τρίποδι ἀπέθετο παρὰ τῷ ἀδελφῷ.
Δελφίνιος: Ὁ Ἀπόλλων. Ὅτι Κασταλίῳ τῷ
Κρητὶ ἀποικίαν στελλομένῳ ὁ Ἀπόλλων ὁμοιωθεὶς
δελφῖνι προηγήσατο τῆς νεὼς ἕως τοῦ Κρισσαίου
κόλπου· καὶ ἐκεῖ κατοικήσας ἐκράτησε τῶν τόπων·
καὶ ἀπ' αὐτοῦ Δελφοὺς ἐκάλουν τοὺς ἐνοικοῦντας·
καὶ Δελφινίου Ἀπόλλωνος ἱερὸν ἱδρύσατο. Τινὲς
δέ φασιν ὅτι ὁ Δελφὶς εἰς τὴν ναῦν ἦλθε, καὶ κατὰ
τοῦτον τὸν τόπον ἐπήδησεν εἰς τὴν θάλασσαν.
 251

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum Kallierges σελ. 264,

γρ. 25

Ὁ μέλλων, δήσω· καὶ δῆλος, ὁ εὑρετὸς καὶ προφα-

νὴς, ὡς παρὰ τὸ ἥσω, ἧλος. Ἢ ὅτι πρῶτον ἐστὶ τὸ
δέω, τὸ σημαῖνον τὸ εὑρίσκω· οὗ μέμνηται Ἀλκαῖος.
Ἐγὼ μέν κ' οὐ δέω ταῦτα μαρτυρεῦντας.
Καὶ ὡς εἴκω, εἴκελος, οὕτω δέω, δέελος· τὰ γὰρ
πρόδηλα ῥᾳδίως εὑρίσκονται. Ἀπὸ δὲ τοῦ δέω
κατ' ἔκτασιν δήω· ἀφ' οὗ τὸ δῆλος.
Δῆλος: Ἡ ἱέρεια τοῦ Ἀπόλλωνος, εἴρηται ὅτι
κρυπτομένην αὐτὴν ἐν τῇ θαλάσσῃ ὁ Ζεὺς δήλην
ἐποίησε, καὶ ἀνέδωκεν, ἵνα ᾖ Λητώ. Ζεὺς γὰρ ἐρα-
σθεὶς Λητοῦς τῆς Κοίου θυγατρὸς ἑνὸς τῶν Τιτάνων
καὶ Φοίβης, ἔγκυον αὐτὴν ἐποίησεν· ἥτις, δεκαμηνι-
αίου χρόνου διαγενομένου, παρεγένετο διὰ θαλάσσης
εἰς Ἀστέριον τὴν νῆσον, μίαν οὖσαν τῶν Κυκλάδων·
ἐκεῖ τε ἐλθοῦσα καὶ ἁψαμένη δύο φυτῶν ἐλαίας καὶ
φοίνικος, διδύμους ἀπεκύησε παῖδας, Ἄρτεμιν καὶ
Ἀπόλλωνα· καὶ τὴν νῆσον ἐκάλεσε Δῆλον, ὅτι ἐξ
ἀδήλου βάσεως ἐρριζώθη.
Δῆλος: Ὁ φανερός· ἐκ τοῦ δαλὸς, τροπῇ τοῦ
ἄλφα εἰς η, καὶ ἀναδόσει τοῦ τόνου.

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum

Kallierges σελ. 270, γρ. 10

παλαίω. Ἀπὸ δὲ τοῦ φθαίρω, ἀποβολῇ τῶν δύο

στοιχείων, αἴρω· καὶ μεταθέσει, ῥαίω.
Διαρύτειν: Διαρύειν, διαντλεῖν· ὡς ἀρύτειν, τὸ
ἀντλεῖν.
Διαρρικνοῦσθαι: Τὸ τὴν ὀσφῦν φορτικῶς περι-
άγειν. Κρατῖνος Τροφωνίῳ,
Ξίφιζε καὶ σπόδιζε καὶ διαρρίκνου.
Ἐκ τοῦ Ῥητορικοῦ. Ἐρείκω, τὸ σχίζω, καὶ ἐρικνῶ·
ἅμα γὰρ τῷ πλεονασμῷ τοῦ συμφώνου συνεστάλη ἡ
δίφθογγος.
Δίας: Ὁ ἥρως, εἷς τῶν Τιτάνων. Παρὰ τὴν
Διὸς γενικὴν, Δίας. Ἢ εἷς τῶν Πελοπιδῶν. Γίνεται
παρὰ τὸ Δέος, Δεΐας· καὶ ἐν συναλοιφῇ, Δείας, διὰ
τῆς ΕΙ διφθόγγου· ὁ δέος ἐμποιῶν.
 252

Διασία: Ἑορτὴ ἐπιτελουμένη ἐν Ἀθήναις, τῷ

Διΐ· παρὰ τὰς ἄσας, τὰς ἀνίας· οἷον,
μή μιν ἔδουσιν ἄσαι.
Καὶ ἀσόμενος, ἡ μετοχή. Διασία οὖν, ἡ ἀποτρέ-
πουσα τὰς ἄσας.

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum

Kallierges σελ. 287, γρ. 35

Εἰς τὸ ἐρεγμός· καὶ εἰς τὸ ἀρχόμενος περὶ τοῦ

χωρὶς γ.
Δρεπτόν: Διηνεκῶς ἀπολαυστικὸν, τρυγητικὸν,
καὶ ὅπωσποτε ἁρπαστόν·
Καὶ τὸ δρεπτὸν σκευώρηται παρὰ σοῦ φίλημα.
Δρέπειν: Τρυγᾶν, τέμνειν· καὶ δρεπεῖς, οἱ
τρυγηταί.
Δρεπάνη: Ἡ Φαιακία· διὰ τὸ ἐκεῖ κεκρύφθαι
τὸ δρέπανον ᾧ ὁ Κρόνος τὸν πατέρα τῶν αἰδοίων
ἐξέκοψεν· ἢ ὅτι τὸ παρὰ Ἡφαίστου Δήμητρι δοθὲν,
ἵνα τοὺς Τιτᾶνας διδάξῃ θερίζειν.
Δρέπανον: Χώρα τῆς Σικελίας. Εἴρηται ἀπὸ
τοῦ ἐκεῖ κεῖσθαι τὸ δρέπανον ᾧ ἀπέτεμε τὰ αἰδοῖα
τοῦ Οὐρανοῦ ὁ Κρόνος. Ἢ ἀπὸ τοῦ σχήματος·
δρεπανοειδὴς γὰρ ὁ τόπος. Δρέπανον δὲ καὶ χώρα
Βιθυνίας πρὸς τῷ Βοσπόρῳ κειμένη.
Δρῆσος: Ὄνομα κύριον. Παρὰ τὸν δράσω
μέλλοντα, Δρᾶσος, καὶ Δρῆσος τροπῇ, ὡς κτήσω,
Κτῆσος· καὶ ῥήσω, Ῥῆσος· καὶ εἴσω, Ἶσος, κύριον.
Δρία: Ἡσίοδος,

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum

Kallierges σελ. 523, γρ. 51

ἀπὸ τοῦ [ἰδίου] πατρὸς ὀνομάζειν Λάκωνος, ἀνθίστατο

ἡ μήτηρ, καὶ αὐτὴ ἀπὸ τοῦ ἰδίου πατρὸς ὀνομασθῆ-
ναι τὸν παῖδα βουλομένη· Κνῶπις δ' ἐρωτηθεὶς,
εἶπε μηδετέρου ὀνομάζεσθαι αὐτόν· διόπερ Κοῖνος
ἐκλήθη. Ἔνιοι δὲ ἁμαρτάνουσι, Καῖνον αὐτὸν κα-
λοῦντες.
Κοῖος: Ὁ πατὴρ τῆς Λητοῦς· παρὰ τὸ κοεῖν,
ὅ ἐστι νοεῖν καὶ συνιέναι, ὅ ἐστι συνετός.
Κοῖόν τε, Κρεῖόν θ', Ὑπερίονά τ', Ἰαπετόν τε.
Οἱ Αἰολεῖς τὸ κ ἀντὶ τοῦ π κέχρηνται. Οὗτοι δὲ
 253

Τιτᾶνες καλοῦνται καὶ Τιτανίδες, ὡς Ἀκουσίλαος·

ἀλληγορία δὲ, Κοῖον, τὴν ποιότητα· Κρεῖον δὲ, τὴν
κρίσιν· Ὑπερίονα, κουφότητα· τὸν δὲ Ἰαπετὸν, βα-
ρύτητα. Ἡσίοδος ἐν Θεογονίᾳ.
Κοίρανος: Ὁ ἀρχηγὸς, καὶ ἡγεμών. Ὥσπερ
παρὰ τὸ ἀθρεῖν, τὸ βλέπειν, λέγεται Ὀθρὺς τὸ ὄρος
κατὰ τροπὴν τοῦ α εἰς ο, ἀφ' οὗ ἐστιν ἀθρεῖν τὰ
μακρὰν ἀφεστηκότα· οὕτω καὶ παρὰ τὸ καιρὸς γί-
νεται κοίρανος, καίρανός τις ὢν,

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum

Kallierges σελ. 539, γρ. 20

οὕτω καὶ κριὸς ὁ ἐξέχων τῆς ποίμνης. Ὁ δὲ Ἡρω-

διανός φησι παρὰ τὸ κεκρίσθαι τὰς τρίχας· διαφέ-
ρουσι γὰρ αἱ τρίχες τοῦ κριοῦ τῶν ἄλλων. Σημαίνει
δὲ πολλά· ἔστι γὰρ ὁ προηγούμενος τῆς ποίμνης·
ἔστι καὶ ὄργανον πολιορκητικόν· ἔστι καὶ εἶδος
πλοίου· ἔστι δὲ καὶ εἶδος ἐρεβίνθου· ὁ ἐρέβινθος δὲ
ἀρσενικῶς λέγεται. Τινὲς δὲ λέγουσι παρὰ τὸ κέρας
γίνεσθαι κεριὸς, καὶ συγκοπῇ, κριός· οὐ καλῶς.
Κεραῖος γὰρ ὤφειλεν εἶναι, ὡς κνέφας κνεφαῖος,
οὖδας οὐδαῖος.
Κρῖος: Ὄνομα Τιτᾶνος· παρὰ τὸ κεκρῖσθαι.
Προπερισπᾶται πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ κριὸς τοῦ
προσηγορικοῦ· ὁ δὲ Ἀρίσταρχος καὶ τὸ κύριον ὀξύνει.
Τὰ διὰ τοῦ ΙΟΣ δισύλλαβα ἀρσενικὰ τὴν ΕΙ δί-
φθογγον ἀποστρέφεται, βίος, δῖος· Χῖος, ὁ πολίτης
τῆς Χίου· Θρῖος, ὄνομα ποταμοῦ· Κῖος, ὄνομα κύ-
ριον· Πῖος, ὄνομα κύριον· Τῖος, ὄνομα κύριον. Οὕτως
οὖν καὶ Κρῖος. Πρόσκειται, “ἀρσενικὰ,” διὰ τὸ
νειὸς, ὃ σημαίνει τὴν ἀρουμένην γῆν· ἔστι δὲ θηλυ-
κόν. Σεσημείωται ταῦτα, θεῖος, Κεῖος, ὁ τῆς Κέω
πόλεως· πλεῖος, μεῖος, λεῖος, ῥεῖος·

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum

Kallierges σελ. 760, γρ. 36

πράγματος, ὀφείλοντος πληρωθῆναι· ὁ γὰρ λέγων

γράψειας εὔχεται ἵνα εἰς πέρας ἔλθῃ τοῦ γράψαι.
Ὅθεν οὐ δεῖ λέγειν τινὶ ζήσειας, ἐπειδὴ εὑρίσκεται
εὐχόμενος ἵνα εἰς πέρας ἔλθῃ τῆς ζωῆς, τουτέστιν
 254

ἵνα ἀποθάνῃ· λοιπὸν εὑρίσκεται κατευχόμενος αὐτοῦ.

Τιτακίδαι: Δῆμός ἐστι τῆς Αἰαντίδος φυλῆς·
μήποτε δὲ ἀπὸ Τιτακοῦ ὠνόμασται, οὗ μνημονεύει
Ἡρόδοτος. Τὸ δὲ Τιταγίδαι καὶ Θυργοῦνδοι, φρα-
τρίαι τινὲς καὶ γένη ἄδοξα· εἰς γὰρ εὐτέλειαν
ἐκωμῳδοῦντο· οὐχὶ δὲ δῆμοι, ὥς τινες οἴονται.
Τιτανίδα γῆν: Οἱ μὲν τὴν πᾶσαν, οἱ δὲ τὴν
Ἀττικήν· ἀπὸ Τιτάνου ἑνὸς τῶν Τιτάνων· ὃς μόνος
οὐκ ἐστράτευσεν ἐπὶ τοὺς θεούς.
Τιτᾶνες, οἱ καταχθόνιοι δαίμονες· ἢ ἀπὸ τοῦ
τίνω, τὸ ἀνταποδίδωμι, τινὰν καὶ Τιτὰν, οἱ οὕτως δια-
πραττόμενοι ὥστε δοῦναι τιμωρίαν· ἢ παρὰ τὸ τι-
ταίνω, οἱονεὶ οἱ τείνοντες τὰς χεῖρας εἰς τὸ κόψαι τὰ
αἰδοῖα τοῦ πατρὸς Κρόνου, ἤγουν τοῦ Οὐρανοῦ. Τὸ
δὲ τιταίνεται σημαίνει τὸ τείνεται καὶ ἕλκεται·
παρὰ τὸ ταίνω, κατὰ ἀναδιπλασιασμόν· ἢ ἀπὸ τοῦ
τανύω.

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum Kallierges σελ. 760,

γρ. 53

παρὰ τὸ ταίνω, κατὰ ἀναδιπλασιασμόν· ἢ ἀπὸ τοῦ

τανύω.
Τιταρήσιον: Ὄνομα πόλεως· ἢ κύριον· Ἡσί-
οδος ἐν Ἀσπίδι.
Τιτιγόνιον: [Ζωΰφιον] ὅμοιον τέττιγι.
Τιτθοί: Οἱ μαστοὶ, ὅτι ἐπιστηθίδιοί τινες εἰσίν·
ἢ παρὰ τὸ ἐντίθεσθαι τοῖς στόμασι.
Τιτρώσκω: Τρώω, τρώσω, τρώσκω· καὶ κατὰ
ἀναδιπλασιασμὸν, τιτρώσκω.
Τιτώ: Οὕτω λέγεται ἡ ἡμέρα· παρὰ γὰρ τὸ
Τιτὰν Τιτᾶνος γίνεται Τιτανίς· καὶ ἐκεῖθεν ὑποκορι-
στικὸν Τιτὼ, ὡς Ὑψιπύλη, Ὑψώ· Εἰδοθέα, Εἰδώ.
Τίφος: Ἕλος καὶ κάθυγρος τόπος· ἀπὸ τοῦ τύ-
φεσθαι, ὅ ἐστι πύθεσθαι, καὶ κρύπτεσθαι τοὺς ἐν
ἑλώδεσιν ὄντας τόποις. Παρὰ Ἀπολλωνίῳ.
Τιτυσκόμενοι: Καταστοχαζόμενοι, βλέποντες.
Εἰ μὲν σημαίνει τὸ βλέπω, γίνεται ἀπὸ τοῦ θεῶ
θεάσω· κατὰ συγκοπὴν, θῶ· τροπῇ, τῶ· καὶ κατὰ
παραγωγὴν, τύω· ὁ μέλλων, τύσω· πλεονασμῷ τοῦ
κ, τύσκω· καὶ μετάγεται εἰς ἐνεστῶτα, καὶ γίνεται
 255

κατὰ ἀναδιπλασιασμὸν, τιτύσκω.

Sophronius Gramm., Excerpta ex Joannis Characis commentariis in

Theodosii Alexandrini canones Σελ. 384, γρ. 36

σύμφωνον – ἀπὸ γὰρ τοῦ τέθυται – φαμέν, ὅτι οὐ τοῦ ἐνεστῶτος

ἔχει, ὅπερ ὁ κανὼν ἐπεζήτησεν· ὅθεν τὸ πλύτης εἰ γένοιτο πλύνης διὰ
τοῦ τος κλίνεται. Δοκεῖ δὲ σεσημειῶσθαι τὸ Σκύθης Σκύθου· ἔχει δὲ
ἀπολογίαν, ὅτι ἠκολούθησε τοῖς εἰς θης ὑπὲρ δύο συλλαβάς· πάντα γὰρ
εἰς ου ἔχει τὴν γενικήν, Λαπίθης Λαπίθου· ἢ ὅτι Σκύτης ἦν, καὶ ὡς
ἔχων τὸ τ εἰς ου ἐκλίθη. Κόμης Κόμου καὶ γύης γύου καὶ Ἴδης Ἴδου
ἔχουσιν ἀπολογίαν, ὅτι πᾶν ὄνομα ἀπὸ γενικῆς θηλυκοῦ ἐπὶ ἀρσε-
νικὴν εὐθεῖαν μετελθὸν ἰσοσυλλαβεῖ, ὁ ἀράχνης τοῦ ἀράχνου ὅτι ἡ
ἀράχνη τῆς ἀράχνης· οὕτω καὶ ταῦτα. Εἰσὶ δὲ καὶ ἄλλα σημειώδη,
ἃ γνώσῃ ἀναγνώσων αὐτὰ τὰ σχόλια· τὸ Γύγης ἐπὶ μὲν τοῦ Λυδίας
βασιλέως σπονδειακόν, ἐπὶ δὲ τοῦ Τιτᾶνος ἰαμβικόν· τὸ Ἄλης ἑτερο-
κλίτως κλίνεται ὡς ἀπὸ εὐθείας τῆς Ἄλενς Ἄλεντος· οὕτω καὶ
Κλήμης Κλήμεντος.

Anacreontea, Anacreontea Fragment 46, γρ. 7

πίωμεν οὖν τὸν οἶνον

τὸν τοῦ καλοῦ Λυαίου·
σὺν τῶι δὲ πίνειν ἡμᾶς
εὕδουσιν αἱ μέριμναι.
Ἴδε πῶς ἔαρος φανέντος
Χάριτες ῥόδα βρύουσιν·
ἴδε πῶς κῦμα θαλάσσης
ἁπαλύνεται γαλήνηι·
ἴδε πῶς νῆσσα κολυμβᾶι
ἴδε πῶς γέρανος ὁδεύει.
ἀφελῶς δ' ἔλαμψε Τιτάν,
νεφελῶν σκιαὶ δονοῦνται,
τὰ βροτῶν δ' ἔλαμψεν ἔργα,
†καρποῖσι Γαῖα προκύπτει,
καρπὸς ἐλαίας† προκύπτει·
†Βρομίου στέφεται† νᾶμα
κατὰ φύλλον †κατακλόνον
καθελων† ἤνθισε καρπός.

Anonymi In Oppiani Opera, In Oppiani halieutica exegesis (e cod.

Paris. gr. 2735) Σελ. 367, column a, γρ. 50
 256

Βιβλίον τρίτον.

Πᾶν λέγεται παρὰ τὸ γενέσθαι αὐτὸν ἐκ πάντων τῶν

μνηστήρων καὶ Πηνελόπης· οἱ γὰρ νεώτεροι πόρνην
λέγουσι τὴν Πηνελόπην, ἄλλοι φασὶ γενέσθαι αὐτὸν ἐξ
Ἑρμοῦ καὶ Πηνελόπης· ὅτι ὁ Πᾶν υἱὸς Ἑρμοῦ,
ἔφορος τῆς ἁλιευτικῆς, ὃς καὶ τὸν Τυφῶνα δολώσας
ὑπέταξε τῷ Διΐ. Ὁ δὲ Τυφῶν εἷς ἦν τῶν Τιτάνων τῶν
τῷ Διῒ ἀντιστάντων, ἡ δ' ἀλληγορία τὸν μὲν Πᾶνα εἰς
τὸ πᾶν ἀλληγορεῖ, τουτέστιν εἰς τὸν κόσμον τὸν ὁρατὸν,
τὸν δὲ Τυφῶνα εἰς πνεῦμα πυρῶδες ἀπὸ τοῦ τύφω τὸ
καίω, τὸν δὲ Δία εἰς τὸν ἀέρα, ᾧτινι πολέμιός ἐστιν
ὁ τοιοῦτος τυφὼς, οὐρανὸν (sic) ἄχθος ὢν κατὰ τραγικὸν,
ὁ δὲ Πᾶν καταπαύει τὸν τοιοῦτον Τυφῶνα, διότι οὐκ
ἀεὶ ἐν τῷ κόσμῳ τὰ τοιαῦτα πνεύματα. – Ὁ Τυφὼς
οὗτος εἷς ἦν τῶν Τιτάνων καὶ αὐτὸς μαχόμενος τοῖς
θεοῖς· τοῦτον ἔπεισεν ὁ Πᾶν, ἐπὶ δεῖπνον καλέσας ἀνελ-
θεῖν ἐκ τοῦ βάθους τῆς γῆς· ὧδε γὰρ ᾤκει, καὶ ἐλθεῖν
Lexica Segueriana, Glossae rhetoricae (e cod. Coislin. 345)
Αλφαβητικόν entry alpha, σελ. 207, γρ. 30

προαίρεσις, ἐκεῖ ἐστὶ καὶ λύπη.

Ἀναίσχης: ὁ ἄπειρος κληδόνος. εἴρηται δὲ κατὰ στέ-
ρησιν τοῦ αἴσχους καὶ τῆς αἰσχύνης.
Ἀναγωγή: ἡ ἀπόδοσις τοῦ κακῶς πραθέντος ἀνδρα-
πόδου.
Ἄτης ὕης: τὸ μὲν ὕης υἱός, τὸ δὲ ἄτης θεᾶς Ἀβά-
ζιος. οἱ δέ φασι μυστικὰ εἶναι ἐπιφθέγματα. ἄλλοι
δὲ ὕην μὲν εἶναι τὸν Διόνυσον ἀπὸ τοῦ συμβάντος
ἐπὶ τῇ γεννήσει αὐτοῦ ὑετοῦ· ὗσε γὰρ ἀμβροσίαν
ἐπ' αὐτῷ ὁ Ζεύς· ἄττης δέ ἐστιν ὁ Διόνυσος ἀπὸ τῆς
γενομένης ἐκ Τιτάνων εἰς αὐτὸν ἄτης καὶ φθορᾶς.
οἱ δὲ ἐπίθετα Διονύσου.
Ἀθηνᾶ ἱππία: ἐκλήθη οὕτως ἡ Ἀθηνᾶ, ἐπεὶ ἐκ τῆς
κεφαλῆς τοῦ Διὸς μεθ' ἵππων ἀνήλατο, ὡς ἔπ' αὐτῇ
ὕμνος δηλοῖ. ἢ ὅτι, Ποσειδῶνος οὖσα θυγάτηρ καὶ
Κορυφῆς τῆς Ὠκεανοῦ, ἔχουσα ἅρμα οὕτως ἐγεννή-
θη. ἢ ὅτι Ἄδραστος Θήβηθεν φεύγων, ἐπὶ Κολωνῷ
στήσας τοὺς ἵππους, Ποσειδῶνα καὶ Ἀθηνᾶν ἱππίους
προσαγορεῦσαι ...
 257

Lexicon Artis Grammaticae, Lexicon artis grammaticae (e cod. Coislin.

345) Σελ. 429, γρ. 19

Μίνως: ὄνομα κύριον.

Νέπως: ὄρος. ἢ ἰχθύς· ἀπὸ τοῦ νε στερητικοῦ, καὶ
τοῦ πούς.
Εἵλως: ὁ δοῦλος. ὁ κακοπαθῶν.
Νεώς: ὁ ναός.
Τίρυνς: ὄνομα πόλεως.
Μάκαρς: ὁ μακάριος.
Δᾶερ: ὁ ἀνδράδελφος.
Ἀλκμάν: ὄνομα κύριον.
Παιάν: εἶδος ᾠδῆς, ἀπὸ τοῦ παύειν τὴν μανίαν.
Τιτάν: ὄνομα ἔθνους.
Πάν: ὄνομα κύριον.

Philosophus Christianus Alchem., Τοῦ Χριστιανοῦ περὶ τοῦ θείου

ὕδατος (e cod. Venet. Marc. 299, fol. 101r)
Τόμ. 2, σελ. 399, γρ. 15t

ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΥΔΑΤΟΣ

ΠΟΣΑ ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΘΕΙΟΥ ΥΔΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΙΣ Ο
ΕΠΙ ΤΗΣ ΤΙΤΑΝΟΥ ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΤΙΝΑ ΤΟΥΤΩΝ ΕΙΣΙ ΤΑ
ΟΝΟΜΑΤΑ.

Ὁ περὶ τοῦ θείου ὕδατος λόγος, βέλτιστε Σέργιε, πολλοῖς μὲν

γέγονεν ἤδη, πολλοῖς δὲ δυσεύρετος διὰ τὸ εἶναι ὑμὰς ἀπειθεῖς καὶ
ὀκνηρούς. Πάντες δὲ οἱ συγγραφεῖς τῆς τέχνης αὐτὸ ἐκθειάζουσιν,
διττῶς ἐξηγούμενοι, καὶ δυσηγορίαις τῷ ὕδατι τούτῳ κοσμήσαντες,
ποτὲ μὲν ἄθικτον, ποτὲ δὲ δι' ἀσβέστου καλοῦντες, καὶ τούτου ἑκά-
τερον ἐπὶ ξανθοῦ τε καὶ μέλανος καὶ λευκοῦ, πλὴν εἰς ἔννοιαν πρὸς
ἑαυτοὺς διεφώνησαν. Ἐν γὰρ τοῖς καταλόγοις τῶν εἰδῶν, τινὲς τὰ
κατόχιμα συνεγράψαντο σαφῶς, μετρίας ἐμφάσεις τῶν
οὐχ ἰσταμένων ποιήσαντες· ἕτεροι δὲ ποσῶς αἰνιξάμενοι τὰ κατέ-
χοντα, τῶν φευγόντων πλουσίως ἐμνήσθησαν· ἄλλοι δὲ πάντων

Magica, Papyri magicae Preisendanz number 2, γρ. 86

νον Αἰθιοπικόν, στρύχνον καὶ Ἑρμοῦ δ[ά]κτυλον. ἐρεῖς δὲ καὶ πρὸς τὸν
 258

λύχνον
τα[ῦ]τα· ‘περφαηνω...διαμανθω.λ· διαμενχθωθ· περπερχρη ωανουθ
φρουμεν· θορψου.’ τ[ὸ] δὲ κύριον· ‘ακτι καρα̣ αβαιωθ· κύριε [θ]εέ, θεοῦ
ὑπηρέτα,
ἐ[π]έχων τὴν νύκτα τα[ύ]την, παράστα μοι, Ἄπολλον Παιάν.’ κοιμῶ τὴν
κεφαλὴν
ἔχων πρὸς νότον. χρῶ δὲ ἐν τοῖς ἀνατολικοῖς, σελήνης οὔσης ἐν διδύμοις
??.
(τετάρτη κλῆσις·) ‘Δάφνη, μαντοσύνης ἱερὸν φυτὸν Ἀπόλλωνος, ἧς ποτε
γευσάμενος πετάλων
ἀνέφηνεν ἀοιδὰς αὐτὸς ἄναξ σκηπτοῦχος, Ἰήιε, κύδιμε Παιάν, ἐν
Κολοφῶ-
νι ναίων, ἱερῆς ἐπάκουσον ἀοιδῆς. ἐλθὲ τάχος δ' ἐπὶ Γαῖαν ἀπ' οὐρανόθεν
μοι ὁμιλ-
ῶν, ἀμβροσίων στομάτων τε σταθεὶς ἔμπνευσον ἀοιδάς, αὐτός, ἄ-
ναξ μολπῆς, μόλε, κύδιμε μολπῆς ἀνάκτωρ. κλῦθι, μάκαρ, βαρύμηνι,
κραταιό-
φρων, κλύε, Τιτάν, ἡμετέρης φωνῆς νῦν, ἄφθιτε, μὴ παρακούσῃς. στῆθι,
μαν-
τοσύνην ἀπ' ἀμβροσίου στομάτοιο ἔννεπε τῷ ἱκέτῃ, πανακήρατε, θᾶττον,
Ἄπολλον.’ (τοῦ ἡλίου ἀνατέλλοντος λέγε·)
χαιρετισμός·
’χαῖρε, πυρὸς ταμία, τηλεσκόπε κοίρανε κόσμου, Ἠέλιε κλυτόπωλε,
Διὸς γαιήοχον ὄμμα, παμφαές, ὑψικέλευθα, διιπετές, οὐρανοφοῖτα,
αἰγλήεις, ἀκί-
χητε, παλαιγενές, ἀστυφέλικτε, χρυσομίτρη, φαλεροῦχε, πυρισθενές,
αἰολοθώρηξ,
πωτήεις, ἄκαμνε, χρυσήνιε, χρυσοκέλευθα, πάντας δ' εἰσορόων τε καὶ
ἀμφιθέων
καὶ ἀκούων· σοὶ φλόγες ὠδίνουσι φεραυγέες ἤματος Ὄρθρον, σοὶ δὲ

Magica, Papyri magicae Preisendanz number 3, γρ. 210

σκιρτῶντες, δελφῖνες, ὑπὲρ ἁλίοιο παύεσθε,

μείνατέ μοι, ποταμῶν τε ῥοαὶ καὶ νάματα ν[ασμῶ]ν,
οἰωνοὶ πτηνοί, νῦν στήσατε πάντα ὑπ' αἶθραν,
ἑρπετὰ φωλειοῖσι βοὴν ἀΐοντα φοβεῖσθε,
δαίμονες ἐν φθιμέν[ο]ις, σιγὴν τρομέοντες ἔ[χοιτ]ε,
ἀρρήτοις ἔπεσιν κόσμ[ος] ξει[νί]ζ̣εται αὐτός.
Σημέα βασιλεῦ, κόσμου [γενέτω]ρ, ἐμοὶ ἵλαος ἔ[σσο,]
κάν[θαρε, χ]ρυσοκόμην κλ̣[ῄζω θεὸν] ἀθάνατόν σε,
κάν[θαρε, π]ᾶσι θεοῖσι καὶ [ἀνθρώ]ποις μέγα θα[ῦμα,]
........πο.....ε̣πι̣σ̣......ι̣νον̣ πυρε̣ς[ίθυμε],
 259

δέσποτα ἀν[τολίης], Τίταν, πυροεὶς ἀνατε[ί]λας, [σὲ]

κλῄζω, πύριν[ο]ν Διὸς ἄγγελον, θεῖον Ἰάω,
καί σε, τὸν οὐράνιον κόσμον κατέχοντα, Ῥ[αφαήλ,]
ἀντολίῃς χαίρ[ω]ν, θεὸς ἵλαος ἔςςο, Ἀβρασά[ξ,]
καί σε, αἰθέριε, κλῄζω ἀ[ρ]ωγόν σου Μ[ιχαήλ]
καὶ σώζοντα βι̣.οσ̣ιδιω̣ αιρ̣... ὄμμα τέλ[ειον]
καὶ φύσιν δείξαντα καὶ ἐκ φύσεως φύσιν α[ὖθις,]
καὶ κλῄζω ἀθανάτων ...ο̣πα ̣ σ̣ηηπ̣α σεσε[νγενβ]αρφαραγγης·
παντοκράτωρ θεός ἐστι, σὺ δ', ἀθάνατ', ἔσσι μέγι[στος·]
ἱκνοῦμαι, νῦν λάμψον, ἄναξ κόσμοιο, Σα[βαώθ,]

Magica, Papyri magicae Preisendanz number 12, γρ. 434

οὐρὰ χο[ί]ρου· σκορπίουρον.

ὀστοῦν ἰατροῦ· ἀμμίτην λ[ίθ]ον.
Ἑστίας αἷμα· ἀνθέμιον.
ἀετόν· ὁ σελεγβεί.
αἷμα χηναλώπεκος· γάλα συκαμίνης.
ἄρωμα Κρόνου· γάλα χοιριδίου.
τρίχες λέοντος· βύνεως γλῶσσα.
αἷμα Κρόνου· κεδρίας ...
γόνος Ἡλίου· ἐλλέβορος λευκός.
γόνος Ἡρακλέους· εὔζωμον λέγει.
αἷμα ἀπὸ Τιτᾶνος· θρίδαξ ἀγρία.
αἷμα ἀπὸ κεφαλῆς· θέρμος.
γόνος ταύρου· ὠὸν κ[α]νθάρου.
καρδία ἱέρακος· ἀρτεμισίας καρδία.
γόνος Ἡφαίστου· κόνυζαν λέγει.
γόνος Ἄμμωνος· κρινάνθεμον.
γόνος Ἄρεως· τρίφυλλον.
στῆρ ἀπὸ κεφαλῆς· τιθύμαλλον.
ἀπὸ κοιλίας· χαμαίμηλον.
ἀπὸ ποδός·

Magica, Papyri magicae Preisendanz number 23, γρ. 5

[εἰ] γείνεται πρὸς ἐξαίτησιν καλόν, [δ]εῖξ[όν] μοι ὕδωρ [καὶ] ἴ[δ]αν, ε[ἰ]
δὲ ἄλλως, δ[ε]ῖξόν
[μ]οι ὕδωρ καὶ πέτραν.’
Ἄλλο ὀνειραιτητόν. [λα]βών σου τὸν ἔσχατον ψωμὸν δ̣[είκ]ν[υε τῷ]
λύχνῳ καὶ δεικνύων λέγε
καὶ εἴπας διαμάς[η]σαι καὶ πίε ἐπάνω οἶνον καὶ κοιμῶ μη[δε]νὶ λαλήσας.
τοῦτο δὲ ἐὰν
 260

[πραχ]θῇ, ἔ̣π̣[ευθυ θ]εωρήσεις τινά σοι λαλοῦντα ο̣ι..αλ̣ [7] ο̣σμω[.]π̣ρα,

ἐγώ
ε[ἰμι] Λαμψυς. εἰ δέδοταί μοι τόδε τὸ π[ρᾶγ]μα, δεῖξ[ον] ἑταῖραν, εἰ δ' αὖ,
ς[τ]ρατιώτην.
[’Κλῦθί] μοι, εὐμειδὴς καὶ ἐπίσκοπος, εὔσπο[ρ' Ἄν]ουβι,
[κλῦθί τε, αἱ]μ̣ύλε, κρυπτὲ πάρευνε, σαῶτι Ὀσί[ρεω]ς,
[δεῦρ', Ἑρ]μῆ, ἅρπαξ, δεῦρ', ε[ὐ]πλόκαμε, χθόνιε Ζεῦ,
[κῦρσα]ι δωσάμενοι κρηήνατε τήνδ' ἐπαοιδήν.
[δεῦρ', Ἅιδ]η καὶ Χθών, πῦρ ἄφθιτον, Ἥλιε Τιτάν,
[ἐλθὲ καὶ] Ἰάα καὶ Φθᾶ καὶ Φρῆ νομοσώσω[ν,]
[καὶ Νεφ]θὼ πολύτιμε καὶ Ἀβλαναθὼ πολύολβε,
[πυρς]οδρακοντόζων', ἐρυσίχθων, αἰπυκαρείη,
[Ἀβραξ]ᾶ, περίβωτε τὸ κοσμικὸν οὔνομα δαίμων,

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia vetera)

Play Ag, hypothesis-epigram-scholion 169, γρ. 1

Ζεὺς ὅστις· διάφορος γάρ ἐστιν ἡ περὶ τοῦ θείου δόξα. M

εἰ τόδε μάταν] εἰ τὸ τῆς ματαιότητος ἄχθος ὀφείλει τις ἀπο-
σείσασθαι τῆς γνώμης, Δία νομιζέτω. M
βρύων] διὰ τοὺς Τιτᾶνας. M
ὃς δ'] ὁ Τυφῶς. M
τριακτῆρος· νικητοῦ ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἐν τοῖς πεντάθλοις
ἀποτριαδιζόντων. M
ἐπινίκια] ἐπὶ ἐλπίδι νίκης. M
τὸ πᾶν] ὁλοσχερῶς φρόνιμος ἔσται. M
πάθει μάθος] παθὼν δέ τε νήπιος ἔγνω. M
πάθει] τῶι παθόντι.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia recentiora

Demetrii Triclinii) Play Ag, hypothesis-scholion 171b, γρ. 1

χρὴ] πρέπει.
ἐτητύμως] ἀληθῶς καὶ μὴ ἐπιπλάστως.
ἀντιστροφὴ κώλων ηʹ.
ὅστις] ὁ Κρόνος.
πάροιθεν] πρότερον.
παμμάχωι] πᾶσι δυναμένωι μάχεσθαι.
θράσει] τόλμηι, δυνάμει.
βρύων] θάλλων, ἦν κρείττων αὐτοῦ δηλονότι.
 261

λέξαι] ἤγουν εἰ χρὴ εἰπεῖν.

ὃς] ἴσως τὸν Τυφῶνα λέγει.
ὃς] ἢ τοὺς Τιτᾶνας λέγει.
ἔφυ] ἐγένετο.
Τριακτῆρος· νικητῆρος ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν ἐν τοῖς πεντ-
άθλοις ἀποτριαδιζόντων.
τριακτῆρος] ἤγουν νίκης.
οἴχεται] ἐφθάρη.
τυχών] οὐ τυχών. λάμβανε γὰρ τὸ οὐ ἀπὸ τοῦ οὐδ' ὅστις.
προφρόνως] προνοητικῶς.
ἐπινίκια] ἐπὶ ἐλπίδι νίκης δηλονότι.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion-epigram sch, verse 151a, γρ. 1

ὀφθαλμοῖς νεφέλη πλήρης δακρύων».

gll. in BC: ἐμοῖσιν ὄσσοις] Προσχηματισμός.
VWY: ὁμίχλη: Ταύτην τροπικὴν ἀπὸ τοῦ νέφους
καὶ τῆς ὁμίχλης· ἐκ τούτων γὰρ τὸ ὕδωρ καταρρήγνυ-
ται. οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα· νέφους ἐπιγεγονότος ἐκ
θλίψεως, τότε δάκρυον καταχέουσιν ἄνθρωποι.
Mediceus: προσαυαινόμενον] Ξηρόμενον.
Mediceus: ἀδαμαντοδέτοις] Ἰσχυροδέτοις.
Mediceus: οἰακονόμοι] Κυβερνῆται, τροπικῶς.
Mediceus gl: νεοχμοῖς] Νέοις, προσφάτοις.
Mediceus: πελώρια] Τοὺς Τιτᾶνας καὶ τοὺς τούτων
νόμους.
CPPdVWY: Πελώριος πόθεν ἐτυμολογεῖται; ἀπὸ
τοῦ «πέλω» τὸ πλησιάζω καὶ τοῦ «ὤρα»· τῶν γὰρ
μεγάλων πάντες φροντίζουσιν. ἌΛΛΩΣ· «πελώρια»
λέγει τοὺς Γίγαντας. πρὶν γάρ, ὡς λέγουσί τινες, οἱ
Γίγαντες ἐβασίλευον· ἐλθὼν δὲ ὁ Ζεὺς καὶ καταβαλὼν
τούτους, ἐβασίλευσεν.
Pgl: πελώρια] Ἔθη τὰ μεγάλα· θαυμαστά, λαμπρά·
ἢ διὰ τοὺς Τιτᾶνας.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion-epigram sch, verse 164, γρ. 1

«τίς ἀπὸ τῶν θεῶν οὕτως ὑπάρχει λιθοκάρδιος, ᾧτινι ἐπιχαρῆ (ἤγουν
χαρᾶς πρόξενα) ὑπάρχουσι ταῦτα ἃ πάσχεις; τίς οὐ συμπάσχει καὶ
 262

συναλγεῖ τοῖς σοῖς κακοῖς, χωρὶς μόνου τοῦ Διός; οὗτος γὰρ θέμενος,
καὶ οἱονεὶ σχών, ἀκαμπῆ ψυχήν, ἐπικότως καὶ ὀργίλως δάμναται καὶ
δαμάζει τὴν οὐρανίαν γένναν (ἤγουν τὸ γένος τῶν θεῶν)· οὐδὲ παυθή-
σεται τοῦ τυραννεῖν, ἕως οὗ λάβῃ κόρον τῆς τυραννίδος καὶ ἐπιθέσεως,
ἢ ἐν δυνάμει ἰσχυρᾷ ἀφέληταί τις τὴν ἀρχὴν καὶ βασιλείαν αὐτοῦ, τὴν
δυσάλωτον καὶ δυσκόλως ἀφαιρεθησομένην διὰ τὸ ἀνδρεῖον αὐτοῦ».
A (om. C, habent DW).
Mediceus: δίχα] Πλὴν Διός.
Mediceus: οὐρανίαν] Τὴν Τιτανικήν· τὴν ἐξ Οὐρανοῦ.
Mediceus: ἢ παλάμᾳ κ.τ.λ.] Ἢ αὐτὸν καθέλῃ τις τῆς
βασιλείας.
DglPmarg: δυσάλωτον] Ἢ ὅτι βιαστικῶς ἐδράξατο
αὐτῆς, ἢ διὰ τὸ μὴ δύνασθαί τινα .....εῖν αὐτήν (?).
(167 – 177) ἦ μὴν ἔτ' ἐμοῦ: Ὄντως δὴ ἀκμὴν ἐμοῦ χρείαν ἕξει ὁ πρύτανις
καὶ διοικητὴς καὶ ἡγεμὼν τῶν θεῶν Ζεύς, καίτοι αἰκιζόμενός με (ἤγουν
δεσμῶν) ἐν ἰσχυραῖς γυιοπέδαις, ἢ δεσμοῖς τῶν μελῶν. καὶ αἰκιζομένου
ἐμοῦ παρ' ἐκείνου, ἕξει δὴ χρείαν ἐμοῦ δεῖξαι αὐτῷ τὸν νεωστὶ ἀποσυ-
λήσαντα τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ, καὶ εἰπεῖν αὐτῷ βούλευμα ὑφ' οὗ τὴν ἀρχὴν
μέλλει ἀφαιρεθῆναι.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion-epigram sch, verse 425a, γρ. 2

CNPPdmargVXc: Ἀραβίας τ' ἄρειον: «Πῶς τὴν

Ἀραβίαν Καυκάσῳ συνῴκισε;» διότι, ὡς ὁ Στράβων
φησίν, οἱ Τρωγλοδύται μεταξὺ οἰκοῦσι Μαιώτιδος καὶ
Κασπίας, οἵ εἰσι καὶ Ἄραβες.
Mediceus: ἄρειον] Τὸ «ἀρήϊον».
Mediceus: ὑψίκρημνόν θ' (sic) οἱ πόλισμα] Λείπει ὁ
»καί».
Mediceus: νέμουσι (sic in textu)] Νέμονται οἱ
Κόλχοι.
(425 – 435) μόνον δὴ πρόσθεν: Μόνον, φησί, πρὸ σοῦ ἢ πρὸ τῶν ἄλλων
θεῶν Τιτᾶνα Ἄτλαντα εἶδον δαμασθέντα ἐν πόνοις, ἐν βλάβαις, ἀκα-
μαντοδέτοις (ἤγουν ἰσχυραῖς καὶ μηδέποτε δαπανωμέναις)· ὅστις
διόλου βαστάζει ἐν τοῖς νώτοις ὑπείροχον καὶ μέγα βάρος, τὸν κραταιὸν
οὐράνιόν τε πόλον. βοᾷ δὲ καὶ στενάζει διὰ τοῦτο ἡ θάλασσα, καὶ ὁ
μέλας

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion-epigram sch, verse 427a, γρ. 1

οὐρανὸν ἀμφὶς ἔχουσι» καθ' Ὅμηρον.

 263

Y (continuatur cum 425b): Γέγονε δὲ καί τις ἀνὴρ

Λίβυς μαθηματικώτερος, Ἄτλας τὴν κλῆσιν. τὰ δὲ
πέρατα τοῦ οὐρανοῦ, ἃ δὴ παρὰ τοῖς ἄκροις τοῦ ἄξονος
καὶ ἐξ ἑκατέρων τῶν μερῶν νοοῦνται, πόλοι καλοῦνται.
PPaYa (in his continuatur cum 425b): Γέγονε δὲ
καί τις Λίβυς ἀνὴρ μαθηματικώτατος, Ἄτλας τὴν
κλῆσιν, ὃς ἐμυθεύετο τὸν οὐρανὸν ἔχειν, διὰ τὸ ἀρίστως
ἀστρολογεῖν καὶ περὶ τῶν οὐρανίων ἀκριβέστερα
διδάσκειν.
gll. in PPd: « Τιτᾶνες» ἐλέγοντο πάντες ὅσοι ἐξ
Οὐρανοῦ καὶ Γῆς ἐγεννήθησαν.
Cgl: Τιτᾶνα] Τὸν καταχθόνιον δαίμονα
πρὸς τὸν Τυφῶνα. a: Ἔστι μῦθος παλαιὸς ὅτι φέρει ὁ Ἄτλας ἐν τοῖς
αὐτοῦ ὤμοις τὸν οὐρανόν, κ.τ.λ.
Στίχοι. Ἄτλανθ' ὃς αἰέν: Μῦθος παλαιὸς ὡς Ἄτλας νώτοις φέρει
τὸν οὐρανὸν κάτωθεν ἐκ γῆς ἀνέχων.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion-epigram sch, verse 439a, γρ. 3

ἄλλοι δέ φασιν ὅτι οἱ Ἀρκάδες θύειν τοῖς θεοῖς κατέ-

δειξαν· πρῶτον δρῦν, δεύτερον ἵππον λευκόν, τρίτον
δρυὸς φύλλα· ὅθεν καὶ ἡ Πυθώ· «πολλοὶ ἐν Ἀρκαδίᾳ
βαλανηφόροι ἄνδρες ἔασιν».
Fragmentum commentarii cuiusdam in Prom., apud
Et. Magn. 690. II: προσέληνοι: «Προυσελεῖν» λέγουσι
τὸ ὑβρίζειν· καὶ οἱ Ἀρκάδες ἴσως, ἐπειδὴ λοιδορητικοί
εἰσιν. οὕτως ἐν ὑπομνήματι Προμηθέως Δεσμώτου.
(439 – 460) καίτοι θεοῖσι: «Καίτοι τίς» φησίν, «ἄλλος διώρισε τιμὰς τοῖς
νέοις τούτοις θεοῖς;» τοῦτο δὲ λέγει πρὸς τὸν Δία τὸν λόγον ἀποτεινό-
μενος, διὰ τὸ συμβαλέσθαι αὐτῷ κατὰ τῶν Τιτάνων· ἢ ὅτι εἰ καὶ ὁ Ζεὺς
ἀπένειμεν ἑκάστῳ θεῷ τιμήν, ἀλλὰ σχεδὸν οὐ Διὸς ἀλλὰ τοῦ Προμηθέως
τὸ κατόρθωμα· οὗτος γὰρ τὸ προσῆκον ἀξίωμα διετάξατο ἑκάστῳ.
»ἀλλὰ ταῦτα μὲν σιωπῶ», φησιν· «ἐν γινωσκούσαις γὰρ ὑμῖν λέγειν
τοιαῦτα περισσόν· τὰς ἐν ἀνθρώποις δὲ βλάβας ἃς εἶχον πρώην διὰ τὸ
μηδὲν τῶν συμφερόντων εἰδέναι, μάθετε, ὅτι αὐτοὺς μωροὺς ὄντας τὸ
πρὶν φρονίμους ἐποίησα καὶ γνώσεως παντοίας μετέχοντας. λέξω δὲ
ταῦτα οὐχὶ μεμφόμενος τοὺς ἀνθρώπους, ἀλλὰ διηγούμενος ὅσα ἀγαθὰ
δέδωκα αὐτοῖς· οἵτινες πρῶτα μὲν βλέποντες οὐκ ἔβλεπον, καὶ ἀκούοντες
οὐκ ἤκουον, διότι νοῦν καὶ φρόνησιν οὐκ εἶχον («νοῦς γὰρ ὁρᾷ καὶ νοῦς
ἀκούει»), ἀλλὰ διήρχοντο πάντα τὸν καιρὸν τῆς ζωῆς ὅμοιοι ὀνείροις
 264

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion-epigram sch, verse 440, γρ. 1

οὐδὲν σημεῖον καὶ δεῖγμα οὔτε χειμῶνος οὔτε τοῦ ἄνθη ἔχοντος ἔαρος
οὔτε τοῦ θέρους, ἀλλὰ χωρὶς νοὸς καὶ φρονήσεως ἐποίουν πάντα, ἕως
οὗ σφὶν (καὶ αὐτοῖς) τὰς ἀνατολὰς τῶν ἄστρων ἔδειξα καὶ τὰς
δυσγνώστους δύσεις· οἷον ὁ Ὠρίων τὸ ἄστρον ὅταν δύνῃ, χειμῶνα ποιεῖ.
»καὶ δὴ καὶ μηχανήματα ἐξεῦρον αὐτοῖς, καὶ γραμμάτων συνθέσεις
ἐδίδαξα». A.
gll. in PPd: θεοῖσι τοῖς νέοις τούτοις] Οἷον τῷ Διί·
ἐφοβεῖτο γὰρ ὀνομακλήδην εἰπεῖν. ἤγουν τῷ Διί·
ἐφοβεῖτο γὰρ ἐξονομαστικῶς εἰπεῖν τὸν Δία.
Mediceus: Διὰ τὸ συμβαλέσθαι Διὶ κατὰ τῶν Τιτάνων.
εἰ δὲ Ζεὺς ἀπένειμεν ἑκάστῳ θεῷ τιμὴν, σχεδὸν οὐ Διὸς
ἀλλὰ Προμηθέως τὸ κατόρθωμα.
Mediceus: τἀν βροτοῖς δὲ πήματα] Ἃ εἶχον πήματα
πρώην, διὰ τὸ μηδὲν τῶν συμφερόντων εἰδέναι.
Mediceus gl: ἔννους] Ἔμφρονας.
mediceus gl: ἐπηβόλους] Ἐπιτευκτικούς, ἐπιτυχεῖς.
Mediceus: οἳ πρῶτα μὲν βλέποντες κ.τ.λ.] Τὸ παροιμι-
ῶδες ἐξηγεῖται· «νοῦς ὁρῇ καὶ νοῦς ἀκούει.»
Mediceus: ἔφυρον κ.τ.λ.] Ἐν ταραχῇ ἔζων.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion-epigram sch, verse 874a, γρ. 1

σιδήρου.
Pgl (alterum): Γρ. ἀπαμβληθήσεται, ἤγουν ἐκκοπή-
σεται τοῦ φόνου.
gll. in PPd: Καὶ ἀσθενὴς μείνῃ ὑπὸ τοῦ ἔρωτος.
Mediceus et gll. in BDPPdY (in hoc ad 866):
βασιλικὸν γένος] Ἄβαντα.
PglYa: σπορᾶς κ.τ.λ.] Ἀπὸ τῶν ἐγγόνων τοῦ Ἄβαντος
μέλλει γενήσεσθαι ὁ Ἡρακλῆς.
κλεινός] Ὁ Ἡρακλῆς. Glossema in A (om. V; habent
DW).
gll. in BC: Τιτανὶς] Ἡ μία τῶν Τιτάνων.
Pgl: Τιτᾶνες ἐκαλοῦντο οἱ ἀπὸ τοῦ Οὐρανοῦ καὶ τῆς
Γῆς γεννηθέντες.
 265

Mediceus et Sj: Ὅπως δὲ ἔχω τύχης καὶ δι' ἣν

αἰτίαν λυθήσομαι, πολλοῦ λόγου ἂν εἴη τοῦτο.
(875 – 876) DPPdVXc: ὅπως δὲ χὤπη: Ὅπως δὲ λυθήσομαι
καὶ πῶς καὶ δι' ἣν αἰτίαν μακροῦ καὶ πολλοῦ λόγου
ἐστὶν εἰπεῖν.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion-epigram sch, verse 976, γρ. 1

ἀγγελιαφόρον εἶναι ἐμὲ τοῦ Διός», φησὶ πρὸς αὐτὸν ὅτι «ἔοικας τρυφᾶν
καὶ χαίρειν τοῖς κακοῖς οἷς πάσχεις.» ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Προμηθεύς φησι
πρὸς αὐτόν· «τρυφῶ καὶ χαίρω τοιαῦτα πάσχων κακά; οὕτως εἴθε τοὺς
ἐμοὺς ἐχθροὺς ἴδοιμι τρυφῶντας, καὶ σὲ μετὰ τούτων». A (contuli
et DW).
Mediceus: χλιδᾶν] Τρυφᾶν, ἀνίεσθαι.
(974 – 976) Ya: ἦ κἀμὲ] «Κἀμὲ ἐπὶ ταῖς σαῖς βλάβαις ἃς πάσχεις
ἐπαιτιᾷ καὶ μέμφῃ καὶ αἴτιον προβάλλεις;» ὁ δέ φησι·
»τοὺς πάντας θεοὺς ἁπλῶς μισῶ καὶ ἐχθαίρομαι, ὅσοι
ἔπαθον ἐξ ἐμοῦ καλῶς καὶ τὰ νῦν ἀδίκως κακοῦσί με».
Mediceus: Συνῆλθεν γὰρ αὐτοῖς κατὰ τῶν Τιτάνων.
(977 – 978) κλύω σ' ἐγώ: «Νοῶ σε», φησίν, «ἐγὼ μεμηνότα καὶ παρα-
φρονοῦντα καὶ πάσχοντα νόσον κακήν». ὁ Ἑρμῆς ταῦτα λέγει πρὸς τὸν
Προμηθέα· ὁ δὲ πρὸς αὐτόν· «ἔστω νοσεῖν με κατὰ σὲ κριτήν, ἐὰν
νόσημά ἐστι καὶ παραφροσύνη καὶ μανία τὸ μισεῖν τοὺς ἐμοὺς ἐχθρούς».
A (contuli et DW).

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia

recentiora Thomae Magistri et Demetrii Triclinii) (e cod. Neapol. II.F.31)
Hypothesis-verse of play 151, γρ. 4

προσταλαιπωροῦν ταῖς τοῦ ἡλίου καύσεσιν

ἀδαμαντοδέτοις] ἰσχυραῖς, σιδηραῖς λύμαισιν] βλάβαις, κολά-
σεσιν
οἰακονόμοι] ἄρχοντες, ἤτοι ὁ Ζεύς κρατοῦσ'] ἄρχουσι Ὀλύμ-
που] τοῦ οὐρανοῦ νεοχμοῖς] νέοις
Ἀθέσμως· ἤγουν ἔξω τοῦ νόμου καθ' ὃν ἦρχον τῶν θεῶν ὅ τε Οὐρανὸς
καὶ ὁ Κρόνος ἀθέσμως] ἀνόμως κρατύνει] κρατεῖ, ἄρχει
Πέλωρ τὸ θηρίον· πέλωρον δὲ καὶ πελώριον τὸ μέγα ἀπὸ τοῦ πέλας
εἶναι ὤρας καὶ φροντίδος· τῶν γὰρ μεγάλων πάντων εἰώθασι φροντίδα
ποιεῖσθαι πελώρια] τὰ μεγάλα κεφάλαια, τόν τε Κρόνον λέγω καὶ τοὺς
Τιτᾶνας ἀϊστοῖ] ἀφανίζει· ἔρριψε γὰρ αὐτοὺς ὑπὸ τὸν Τάρταρον.
 266

Ante vers. σύστημα κώλων ηʹ

ἡμέτερα † εἰ γάρ μ' ὑπὸ γῆν: ἕτερον σύστημα κατὰ περικοπὴν ἀνομοιο-
μερὲς κώλων ἀναπαιστικῶν ηʹ, ὧν τὸ βτερον καὶ ϛʹ μονόμετρα ἤτοι
ἀναπαι-
στικὴ βάσις, τὰ λοιπὰ δὲ δίμετρα ἀκατάληκτα· τὸ δὲ ηʹ καταληκτικὸν
ἤτοι
ἑφθημιμερές, ὃ καλεῖται παροιμιακὸν ὡς εἴρηται. ἐπὶ τῷ τέλει

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia

recentiora Thomae Magistri et Demetrii Triclinii) (e cod. Neapol. II.F.31)
Hypothesis-verse of play 205, γρ. 1

ἀλλήλους ὀργῆς στάσις] μάχη ἐν ἀλλήλοισιν] τοῦτο διαμέσου

ὠροθύνετο] διηγείρετο
ἕδρας] τοῦ τῆς ἀρχῆς θρόνου
ἀνάσσοι] βασιλεύοι, ἄρχοι δῆθεν] τάχα τοὔμπαλιν] τὸ ἐναν-
τίον
σπεύδοντες] ἀγωνιζόμενοι ὡς] ἵνα μή ποτ' ἄρξειεν] ἀλλ' ὁ
Κρόνος ἀεὶ ἄρχοι
ἐνταῦθ'] ἐν τούτῳ τῷ καιρῷ ἤγουν τότε τὰ λῷστα βουλεύων] τὰ
ὠφέλιμα, τὰ βέλτιστα συμβουλεύων πιθεῖν] καταπεῖσαι
Τιτᾶνας] ἀντέστησαν γὰρ οὗτοι τῷ Διί Χθονὸς] τῆς γῆς
αἱμύλας] ποταπάς, ποικίλας μηχανὰς] ἃς αὐτοῖς ἐμηχανώμην
βουλάς
ἀτιμάσαντες] φαυλίσαντες, εἰς οὐδὲν λογισάμενοι καρτεροῖς]
σκληροῖς καὶ ἀνενδότοις
ᾤοντ'] ὑπελάμβανον ἀμοχθεὶ] ἀπονητὶ πρὸς βίαν] ἤγουν
βιαίως δεσπόσειν] ἄρξειν αὐτόν
οὐχ ἅπαξ] οὐ μόνον καλουμένη Θέμις] δικαιοσύνη
Τοῦτο λέγει ὅτι τὸ θεῖον φύσει μὲν ἕν, ὀνόμασι δὲ πολυμερές
πολλῶν ὀνομάτων] λέγεται γὰρ καὶ ζείδωρος πρὸς τούτοις καὶ
βότειρα καὶ βωτιάνειρα μορφὴ μία] ἡ οὖσα ἓν πρόσωπον

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia

recentiora Thomae Magistri et Demetrii Triclinii) (e cod. Neapol. II.F.31)
Hypothesis-verse of play 351, γρ. 7

γῆς κίονα· ὅστις ἦν ὄρος τὸ νῦν καλούμενον Ἄτλας δοκοῦν οὐρανῷ

ἐγγίζειν
διὰ τὸ ὕψος
ἐρείδων] ἐπιστηρίζων ἤγουν βαστάζων οὐκ εὐάγκαλον] ἀλλὰ
 267

δυσβάστακτον
τὸν γηγενῆ] τὸν γενναῖον καὶ ἀνδρεῖον. τὸν ἐκ γῆς γεννηθέντα
Κιλικίων οἰκήτορα] τὸν ἐν Κιλικίᾳ οἰκήσαντα κολασθέντα δ' ἐν Σικελίᾳ
Ὅτι ὁ Τυφὼς ἐν Κιλικίᾳ μὲν ἐγεννήθη ἐν Σικελίᾳ δὲ ἐκεραυνώθη ἐν
τοῖς ποσὶ τοῦ ὄρους τῆς Αἴτνης· ἔνθα φασὶ καθήμενον τὸν Ἥφαιστον
χαλκεύ-
ειν· καλεῖται δὲ ὁ τόπος οὗτος κρατῆρες, διὰ τὸ μεστὸς εἶναι πυρός
† οὐκ ἔστιν ὁ Τυφὼς ἀδελφὸς Προμηθέως ὡς διδάσκει ἡ ἱστορία
Τὸν γηγενῆ τε: μυθεύεται ὅτι οἱ Τιτᾶνες Οὐρανοῦ καὶ Γῆς παῖδες ὄντες
ἀντῆραν πόλεμον τῷ Διὶ καὶ ἀντέστησαν αὐτῷ· ἐπεὶ δὲ δέκα ἔτη
ἐμάχοντο
καὶ λύσις τοῦ πολέμου οὐκ ἦν ἀλλ' ἴση ἦν ἐν ἀμφοτέροις ἡ μάχη, ἔχρησεν
ἡ
Γῆ τῷ Διὶ τὴν νίκην ἐὰν σχῇ συμμάχους τοὺς Κύκλωπας· ὁ δὲ οὐ μόνον
τοὺς τρεῖς μονοφθάλμους ἔλαβε Κύκλωπας, τὸν Βρόντην, τὸν Στερόπην
καὶ
τὸν Ἄργον, ἀλλὰ καὶ τοὺς τρεῖς ἑκατόγχειρας, τὸν Κότον, τὸν Βριάρεων
καὶ
τὸν Γύγην· παῖδες δὲ καὶ οὗτοι Οὐρανοῦ τε καὶ Γῆς ἐχρημάτιζον· καὶ
νέκταρ
κεράσας εὔφρανε καὶ πρὸς τὴν μάχην ἠρέθισε· καὶ πόλεμον συνάρας
μετὰ
μεγάλου κρότου τοὺς Τιτᾶνας κατετροπώσατο καὶ τῇ γῇ προσέδησε καὶ
κατεταρτάρωσε. μετὰ δὲ ταῦτα ἡ Γῆ τῷ Ταρτάρῳ μιγεῖσα τὸν ἑκατοντα-
κέφαλον Τυφῶνα ἐγέννησεν, ἁπάντων θηρίων ἀγρίων ἔχοντα κεφαλὰς

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia

recentiora Thomae Magistri et Demetrii Triclinii) (e cod. Neapol. II.F.31)
Hypothesis-verse of play 426, γρ. 2

διϊάμβου παίωνος γʹ ἀντὶ ἰωνικοῦ καὶ ἰάμβου διὰ τὴν ἀδιάφορον· εἰ δὲ

βούλει,
ἀσυνάρτητον ἐξ ἰαμβικῆς καὶ ἀναπαιστικῆς συζυγίας. τὸ ϛʹ ἰαμβικὸν
δίμε-
τρον καταληκτικόν, ὃ καλεῖται Ἀνακρεόντειον ἑφθημιμερές. τὸ ζʹ ὅμοιον
δίμετρον ἀκατάληκτον, ὃ καλεῖται καὶ αὐτὸ Ἀνακρεόντειον. τὸ ηʹ τροχαϊ-
κὸν πενθημιμερές. τὸ θʹ χοριαμβικὸν δίμετρον ἀκατάληκτον, ἐκ διϊάμβου
καὶ
χοριάμβου. τὸ ιʹ ὅμοιον τῷ ϛʹ, ἰαμβικόν. τὸ ιαʹ δακτυλικὸν ἑφθημιμερές.
τὸ ιβʹ ἰαμβικὸν ἑφθημιμερὲς ὅμοιον τῷ ϛʹ. ἐπὶ τῷ τέλει κορωνὶς καὶ
 268

παρά-
γραφος· ταῦτα γάρ εἰσι σημεῖα τοῦ τέλους τῆς ἐπῳδοῦ
μόνον] ὃν (or οἶον?) πρόσθεν] πρότερον ἄλλων] θεῶν δηλονότι
δαμέντ'] κολασθέντα ἀκαμαντοδέτοις] μεγάλαις, ἰσχυραῖς
† οὐ χρὴ λέγειν ἐνταῦθα μόνον θεὸν Τιτᾶνα τὸν Τυφῶνα, ὥς τινες οἴον-
ται· οὐ γὰρ περὶ Τυφῶνός ἐστι τῷ χορῷ νῦν λόγος, ἀλλὰ περὶ Προμηθέως
καὶ Ἄτλαντος. οὕτω δὲ λέγε· μόνον σὲ θεὸν Τιτᾶνα εἰσιδόμαν δαμέντα ἐν
πόνοις ἀκαμαντοδέτοις ἐν λύμαις λέγω, πρόσθεν τῶν ἄλλων θεῶν
δηλονότι,
καὶ τὸν Ἄτλαντα καὶ τὰ ἑξῆς
Τιτᾶνα] Τυφῶνα? λύμαις] βλάβαις εἰσιδόμαν] εἶδον
Οὐ μόνον Ἄτλας Ἄτλαντος ἀλλὰ καὶ Ἄτλας Ἄτλα· καὶ μαρτυρεῖ
τὸ Ἀτλαγενέων. ἔστιν οὖν ἐνταῦθα Ἄτλαν κατὰ ποιητικὴν κλίσιν. τὸ γὰρ
θ, τέ ἐστιν· ἢ τὸ Τιτᾶνα μὴ ἐκληπτέον εἰς τὸν Τυφῶνα, ἀλλὰ συναπτέον
πρὸς τὸ Ἄτλαντα. καὶ οὕτως οὐκ ἂν τὸ θ ἀντὶ τοῦ τε εἴποις,

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia

recentiora Thomae Magistri et Demetrii Triclinii) (e cod. Neapol. II.F.31)
Hypothesis-verse of play 426, γρ. 4

τρον καταληκτικόν, ὃ καλεῖται Ἀνακρεόντειον ἑφθημιμερές. τὸ ζʹ ὅμοιον

δίμετρον ἀκατάληκτον, ὃ καλεῖται καὶ αὐτὸ Ἀνακρεόντειον. τὸ ηʹ τροχαϊ-
κὸν πενθημιμερές. τὸ θʹ χοριαμβικὸν δίμετρον ἀκατάληκτον, ἐκ διϊάμβου
καὶ
χοριάμβου. τὸ ιʹ ὅμοιον τῷ ϛʹ, ἰαμβικόν. τὸ ιαʹ δακτυλικὸν ἑφθημιμερές.
τὸ ιβʹ ἰαμβικὸν ἑφθημιμερὲς ὅμοιον τῷ ϛʹ. ἐπὶ τῷ τέλει κορωνὶς καὶ
παρά-
γραφος· ταῦτα γάρ εἰσι σημεῖα τοῦ τέλους τῆς ἐπῳδοῦ
μόνον] ὃν (or οἶον?) πρόσθεν] πρότερον ἄλλων] θεῶν δηλονότι
δαμέντ'] κολασθέντα ἀκαμαντοδέτοις] μεγάλαις, ἰσχυραῖς
† οὐ χρὴ λέγειν ἐνταῦθα μόνον θεὸν Τιτᾶνα τὸν Τυφῶνα, ὥς τινες οἴον-
ται· οὐ γὰρ περὶ Τυφῶνός ἐστι τῷ χορῷ νῦν λόγος, ἀλλὰ περὶ Προμηθέως
καὶ Ἄτλαντος. οὕτω δὲ λέγε· μόνον σὲ θεὸν Τιτᾶνα εἰσιδόμαν δαμέντα ἐν
πόνοις ἀκαμαντοδέτοις ἐν λύμαις λέγω, πρόσθεν τῶν ἄλλων θεῶν
δηλονότι,
καὶ τὸν Ἄτλαντα καὶ τὰ ἑξῆς
Τιτᾶνα] Τυφῶνα? λύμαις] βλάβαις εἰσιδόμαν] εἶδον
Οὐ μόνον Ἄτλας Ἄτλαντος ἀλλὰ καὶ Ἄτλας Ἄτλα· καὶ μαρτυρεῖ
τὸ Ἀτλαγενέων. ἔστιν οὖν ἐνταῦθα Ἄτλαν κατὰ ποιητικὴν κλίσιν. τὸ γὰρ
θ, τέ ἐστιν· ἢ τὸ Τιτᾶνα μὴ ἐκληπτέον εἰς τὸν Τυφῶνα, ἀλλὰ συναπτέον
πρὸς τὸ Ἄτλαντα. καὶ οὕτως οὐκ ἂν τὸ θ ἀντὶ τοῦ τε εἴποις, ἀλλὰ
 269

Ἄτλαντα.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Prometheum vinctum (scholia

recentiora Thomae Magistri et Demetrii Triclinii) (e cod. Neapol. II.F.31)
Hypothesis-verse of play 874, γρ. 1

δεῖ] χρεία ἐστί ἐπεξελθεῖν] διελθεῖν καὶ εἰπεῖν τορῶς] σαφῶς

καὶ κατὰ λεπτόν
σπορᾶς] ἤγουν τοῦ σπέρματος γε μὴν] δὲ τῆσδε] τῆς Ὑπερ-
μνήστρας φύσεται] γεννηθήσεται θρασύς] ἀνδρεῖος ἤγουν ὁ Ἡρα-
κλῆς
τόξοισι] ἐν κλεινός] ἔνδοξος πόνων] ἤγουν τῶν δεσμῶν
λύσει] τοξεύσας τὸν τοὐμὸν ἧπαρ ἐσθίοντα ἀετόν
τοιόνδε] τοῦτο διαμέσου χρησμὸν] μαντείαν ἡ παλαιγενὴς] ἡ
γηραιά
διῆλθε] διηγήσατο, εἶπεν Τιτανὶς] ἡ ἐκ Τιτάνων καταγομένη
ἡμέτερα † ἐν τοῖς ἀρίστοις τῶν ἀντιγράφων οὕτως εὕρηται· ὅπως δ'
ἔχω, πῆ ταῦτα δή. καί μοι δοκεῖ τοιοῦτό τοι λέγειν, ὅπως δὲ ἕξω κατ'
ἀντι-
χρονισμὸν Ἀττικῶς, ἤγουν πῶς τὰ κατ' ἐμὲ ἕξει· καὶ πῆ ταῦτα δή, ἤγουν
ἐν
ποίῳ χρόνῳ ἔσται δηλονότι. τουτέστι πότε πληρωθήσεται, μακροῦ λόγου
ὑπάρχει εἰπεῖν ἤγουν διηγήσασθαι
ἔχω] † ἤγουν ἕξω πῆ ταῦτα δὴ] † ἐν ποίῳ χρόνῳ ἔσται δηλονότι
μακροῦ λόγου] † ὑπάρχει

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia recentiora)

Play Pr, hypothesis-verse of play 122, γρ. 7

πᾶσι θεοῖς] πάντες γὰρ οἱ θεοὶ ὠργίζοντο πρὸς τὸν Προμηθέα διὰ
τὸ πῦρ· ἐκ τούτου γὰρ πάντα ῥᾷστα εἶχον οἱ ἄνθρωποι καὶ οὐκέτι
ἔθυον αὐτοῖς. B.
δι' ἀπεχθείας] ἐν ἔχθρᾳ. B.
εἰσοιχνεῦσι] εἰσπορεύονται, κατοικοῦσι. O. ἀπὸ τοῦ οἴχω
οἰχνῶ, ὥσπερ καὶ ἵκω ἱκνῶ. σχῆμα τὸ λεγόμενον καινοπρεπές.
ἔστι δὲ τῶν Ἀττικῶν· τοῦτο γὰρ πρὸς τὸν νοῦν καὶ τὸ σημαινόμενον
τῆς λέξεως ἀφορῶσιν. C.
εἰσιχνεῦσι] διάγουσι. καλῶς δὲ εἶπε τὸ ὁπόσοι τὴν Διὸς αὐλὴν
εἰσιχνεῦσιν, ὥσπερ εἰ ἔλεγεν ὁπόσοι Διὸς φίλοι, ἦσαν γὰρ καὶ ἕτεροι
οἳ οὐ προσεῖχον Διΐ. τοιοῦτοι δὲ οἱ Τιτᾶνες. B.
 270

φιλότητα βροτῶν] ἀγάπην ἣν εἶχον εἰς τοὺς βροτούς. B.

φεῦ, φεῦ] πλησιέστερον γενομένης τῆς τῶν Ὠκεανίδων
πληθύος ἤδη καὶ τῆς τῶν πτερύγων ἠχῆς αἰσθάνεται, καί φησι, τί
δή ἐστι τὸ κίνημα τῶν ὀρνέων, ὅπερ ἀκούω πλησίον; ὑποσυρίζει γὰρ
ὁ αἰθὴρ ἐν εὐδιειναῖς πνοαῖς πτερύγων. φησὶν οὖν ὁ χορὸς τῶν Ὠκεα-
νίδων πρὸς αὐτὸν, μηδαμῶς φοβηθῇς, Προμηθεῦ· προσέβη γὰρ ἐν-
ταῦθα πληθὺς φίλη ἐν ταχυτάτῃ κινήσει τῶν πτερύγων, μόλις
πείσασα τὴν τοῦ πατρὸς Ὠκεανοῦ διάνοιαν

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia recentiora)

Play Pr, hypothesis-verse of play 151, γρ. 2

καὶ τὸ εἰσιδοῦσι μὲν πρὸς τὸ ὀφθαλμοῖς, τὸ δὲ εἰσιδούσῃ πρὸς τὸ

σημαινόμενον. τὸ γὰρ προσῆλθε τοῖς ἐμοῖς ὄσσοις οὐκ ἔστιν ἕτερον
ἢ ἐμοί. B.
προσαυαινόμενον] προσηλούμενον καὶ ξηραινόμενον O. ξη-
ραινόμενον καὶ προσταλαιπωροῦν. B.
λύμαις] βλάβαις, κολάσεσι. B.
οἰακονόμοι] ἄρχοντες, ἤτοι ὁ Ζεύς. Ὀλύμπου] τοῦ οὐρανοῦ. B.
ἀθέσμως] ἀνόμως, καὶ ἔξω τοῦ νόμου καθ' ὃν ἦρχον ὅ τε
Οὐρανὸς καὶ ὁ Κρόνος. B.
πελώρια] ἐτυμολογεῖται ἀπὸ τοῦ πέλω τὸ πλησιάζω καὶ
ὤρα ἡ φροντίς. Ἄλλως. πελώρια λέγει τοὺς Τιτᾶνας· πρὶν γὰρ,
ὡς λέγουσί τινες, οἱ Τιτᾶνες ἐβασίλευον· ἐλθὼν δὲ ὁ Ζεὺς καὶ
καταβαλὼν τούτους ἐβασίλευσε. πελώρια οὖν λέγει καὶ Τιτᾶνας
καὶ νόμους αὐτῶν. A.
πελώρια] τὰ κεφάλαια, τόν τε Κρόνον τούς τε Τιτᾶνας. B.
λέγει τοὺς Γίγαντας πρὶν γὰρ, ὡς λέγουσί τινες, οἱ Γίγαντες
ἐβασίλευον· ἐλθὼν δὲ ὁ Ζεὺς καὶ καταβαλὼν τούτους ἐβασίλευσε.
ἐτυμολογεῖται δὲ πελώριος ἀπὸ τοῦ πέλω τὸ πλησιάζω καὶ ὤρα ἡ
φροντίς. τῶν γὰρ μεγάλων πάντες φροντίζουσιν. ἢ ἀπὸ τοῦ πέλας
ἤγουν ἐγγὺς εἶναι τοῦ Ὠρίωνος.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia recentiora)

Play Pr, hypothesis-verse of play 351, γρ. 9

ἐρείδων] βαστάζων. οὐκ εὐάγκαλον] ἀλλὰ δυσβάστακτον,

κατεδικάσθη γὰρ ὑπὸ Διὸς ὑπανέχειν τὸν οὐρανὸν δίκην κίονος. B.
τὸν γηγενῆ] μυθεύεται ὅτι οἱ Τιτᾶνες, τοῦ Οὐρανοῦ καὶ τῆς
Γῆς παῖδες ὄντες ἀντῇραν πόλεμον τῷ Διῒ καὶ ἀντέστησαν αὐτῷ·
ἐπεὶ δὲ δέκα ἔτη ἐμάχοντο καὶ λύσις τοῦ πολέμου οὐκ ἦν, ἀλλ' ἴσος
 271

ἦν ὁ πόλεμος, ὁ Ζεὺς συνεργοὺς πρὸς τὴν μάχην λαβὼν τοὺς τρεῖς

μονοφθάλμους Κύκλωπας, τὸν Βρόντην, τὸν Στερόπην, καὶ τὸν Ἄρ-
γον καὶ τοὺς τρεῖς ἑκατόγχειρας, τὸν Κόττον, τὸν Βριάρεων, καὶ
τὸν Γύγην· οἵτινες καὶ αὐτοὶ παῖδες τοῦ Οὐρανοῦ καὶ τῆς Γῆς ἐχρη-
μάτιζον· καὶ νέκταρ κεράσας ηὔφρανε καὶ πρὸς τὴν μάχην ἠρέθισε.
καὶ πόλεμον συναράξας μετὰ μεγάλου κρότου τοὺς Τιτᾶνας κατε-
τροπώσατο καὶ τῇ γῇ προσέδησε καὶ κατεταρτάρωσε. μετὰ δὲ ταῦτα
ἡ Γῆ πρὸς εὐνὴν μιγεῖσα τῷ Ταρτάρῳ τὸν ἑκατοντακέφαλον Τυφῶνα
ἐγέννησεν, ἁπάντων θηρίων ἀγρίων ἔχοντα κεφαλὰς καὶ τέρας δεινὸν
καὶ παμμιγὲς χρηματίζοντα, καὶ ἐξ ὀφθαλμῶν σέλας καταπληκτι-
κὸν ἀστράπτοντα· ὃς πάλιν ἑτέραν μάχην τῷ Διῒ συνῆψε· κεραυνω-
θεὶς δὲ καὶ αὐτὸς ἐν Σικελίᾳ παρὰ τὴν Αἴτνην τῷ ταρτάρῳ ἐκρύβη.
ἐξ οὗ μυθολογεῖται πάντας τοὺς ἀνέμους σφοδροὺς κυΐσκεσθαι, χωρὶς
ζεφύρου καὶ βορρᾶ· θεογενεῖς γὰρ οὗτοι. ἰστέον δὲ ὅτι ἐν Κιλικίᾳ
μὲν ἐγεννήθη ὁ Τυφὼς, ἐκολάσθη δὲ ἐν Σικελίᾳ καὶ Ἡσίοδος “Τόν
“ποτε Κιλίκιον θρέψεν πολυώνυμον ἄντρον.” A.
Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia recentiora)
Play Pr, hypothesis-verse of play 427, γρ. 1

ὑψίκρημνον] τὸ τραχὺ καὶ κρημνῶδες. πόλισμα] κατοικίαν

τῆς Κολχίδος. B.
νέμονται] οἰκοῦσι. B.
δάϊος] πολεμικός. στρατὸς] οἱ Κόλχοι συγκάμνουσι. B.
ὀξυπρῴροισι] ὀξείας τὰς πρῴρας ἐχούσαις. O. ὀξυκερά-
τοις. A.
ὀξέα βέλη ἐχούσαις. βρέμων] ἠχῶν. B.
πρόσθεν ἄλλων] πρότερον. B.
δαμέντ'] κολασθέντα. ἀκαμαντοδέτοις] μεγάλαις καὶ ἰσχυ-
ραῖς. B.
Τιτᾶνα] τὸν Τυφῶνα. λύμαις] βλάβαις. B.
Ἄτλανθ'] εἰσιδόμην, ἀπὸ κοινοῦ. οὐ μόνον Ἄτλας Ἄτλαν-
τος, ἀλλὰ καὶ Ἄτλας Ἄτλα, καὶ μαρτυρεῖ τὸ Ἀτλαγενέων· οἱ
πολλοὶ δὲ ἀγνοοῦντες ἐνταῦθα Ἄτλαντα λέγουσι, οὐκ εἰδότες ὅτι τὸ
θ' τε ἐστίν. ἢ τὸ Τιτᾶνα μὴ ἐκληπτέον εἰς τὸν Τυφῶνα, ἀλλὰ
συναπτέον πρὸς τὸν Ἄτλαντα, καὶ οὕτως οὐκ ἂν τὸ θ' ἀντὶ τοῦ τε
εἴποις, ἀλλὰ Ἄτλαντα. ὅτι δὲ μέγα σθένος καὶ τὸ κραταιὸν οὐράνιον
πόλον ἐκ παραλλήλου. ἐνέβαλε δὲ διὰ μέσου τὴν τοῦ Ἄτλαντος
ἱστορίαν. ὑπείροχον] μέγα.

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia recentiora)

Play Pr, hypothesis-verse of play 428bis, γρ. 10
 272

ἱστορίαν. ὑπείροχον] μέγα. B.

Μῦθος παλαιὸς ὡς Ἄτλας νώτοις φέρει
τὸν οὐρανὸν κάτωθεν ἐκ γῆς ἀνέχων.
σὺ γοῦν ἀκούων γνῶθι τοῦτ' ἀλληγόρως.
ὄρος γὰρ Ἄτλας Λιβύης ἐν ἐσχάτοις,
οὗ τὴν κορυφὴν ἐκ νεφῶν κεκρυμμένην
εἶναι δοκοῦσιν οὐρανῷ συνημμένην.
ἐντεῦθεν οὖν Ἕλλησιν ἡ μυθουργία
Ἄτλαντα νώτοις εἰσαεὶ πόλον φέρειν. O.
μόνον δὴ πρόσθεν] μόνον, φησὶ, πρὸ σοῦ ἢ πρὸ τῶν ἄλλων θεῶν τὸν
Τιτᾶνα Ἄτλαντα εἶδον δαμασθέντα ἐν πόνοις, ἐν λύμαις καὶ βλά-
βαις ἀκαμαντοδέτοις, τουτέστιν ἰσχυραῖς καὶ μηδέποτε δαπανωμέ-
ναις, ὅστις διόλου βαστάζει ἐν τοῖς νώτοις ὑπείροχον καὶ μέγα βά-
ρος, τὸν κραταιὸν οὐράνιόν τε κύκλον. βοᾷ δὲ καὶ στενάζει διὰ τοῦτο
ἡ θάλασσα καὶ ὁ βυθὸς καὶ ὁ μέλας τόπος τοῦ Ἅιδου ὑποβρέμει καὶ
ὑποστενάζει, ἢ μετὰ στεναγμοῦ ἦχον ἐμφέρει. αἱ πηγαί τε τῶν
καθαρῶν ὑδάτων στένουσιν ἄλγος οἰκτρόν. O.Ἄτλας δὲ ἀλληγο-
ρικώτερον ὁ ἄξων ἐστὶ, διακρίνων τὸ ὑπὸ γῆν καὶ ὑπὲρ γῆς ἡμισφαί-
ριον. Ἰαπετοῦ δὲ ἤγουν τῆς κινήσεως τοῦ οὐρανοῦ παῖς ἦν. κατ'
ἀρχὰς δὲ συγκεχυμένου τοῦ παντὸς κοσμικοῦ σώματος,

Scholia In Aeschylum, Scholia in Aeschylum (scholia recentiora)

Play Pr, hypothesis-verse of play 437, γρ. 2

μὴ τί με δοκεῖτε σιγᾶν ἢ ἐν ὑπερηφανίᾳ καὶ κενοδοξίᾳ ἢ αὐθαδίᾳ,

ἤτοι ἐκ κενοδοξίας, μὴ συνομιλοῦντα ὑμῖν, καὶ καταλέγοντα τὰ ἐμὰ,
ἐν συννοίᾳ δὲ κάμπτομαι τὴν ψυχὴν, βλέπων ἐμαυτὸν οὕτως ὑβριζό-
μενον· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ προσελούμενον. ὅθεν καὶ οἱ Ἀρκάδες
πρόσελοι ἢ προσέληνοι. ὕβρισται δὲ ὁ Προμηθεὺς μέμψιν ἀνθρώπων
ἔχων. A.
χλιδῇ] σπατάλῃ. O. ἀκκισμῷ, θρύψει, τρυφῇ. αὐθαδίᾳ] ὑπερ-
οψίᾳ, ὑπερηφανίᾳ, ἢ μωρίᾳ. B.
συννοίᾳ] κατὰ νοῦν φροντίδι. δάπτομαι] τιτρώσκομαι. B.
ὧδε προσηλούμενον] διὰ τὸ συμβάλλεσθαι τῷ Διῒ κατὰ τῶν
Τιτάνων ὑβριζόμενον. O. ἐνταῦθα καρφούμενον. B.
προσελούμενον] γρ. προσηλούμενον. προσκεκαρφωμένον, ὑβριζό-
μενον. ἔνθα καὶ οἱ Ἀρκάσι πρόσελοι ἄνδρες ὑβρισταί. λέγουσι δὲ
εἶναι τοὺς Ἀρκάδας, ἐξ ὧν χρῆσις προσελούμενον.
καίτοι θεοῖσι] καίτοι τίς, φησὶ, διώρισε τιμὰς ἄλλος τοῖς
νέοις τούτοις θεοῖς; τοῦτο δὲ λέγει αἰνιττόμενος τὸν Δία διὰ τὸ
συνάρασθαι αὐτῷ κατὰ τῶν Τιτάνων. ἢ ὅτι εἰ καὶ ὁ Ζεὺς ἐπένειμεν
ἑκάστῳ θεῷ τιμὴν, ἀλλὰ σχεδὸν οὐ Διὸς, ἀλλὰ τοῦ Προμηθέως ἦν τὸ
κατόρθωμα· οὗτος γὰρ τὸ προσῆκον ἀξίωμα διετάξατο ἑκάστῳ. ἀλλὰ
 273

ταῦτα μὲν σιωπῶ, φησίν· ἐν γινωσκούσαις γὰρ ὑμῖν λέγειν τοιαῦτα

περισσόν· τὰς ἐν ἀνθρώποις δὲ βλάβας, ἃς εἶχον πρώην, διὰ ἦν τὸ

Σχόλια στον Απολλώνιο Ρόδιο Αργοναυτικά (scholia vetera)

Σελ. 106, γρ. 1

καταγωνισθεὶς ὑπὸ Ποσειδῶνος κατεποντίσθη εἰς τὸ νῦν λεγόμενον

ὑπὸ τοῦ Ἀπολλωνίου ἠρίον Αἰγαίωνος, τὸν αὐτὸν καὶ Βριάρεων
καλῶν. περὶ δὲ τῆς κλήσεως τοῦ πελάγους ... μὲν ἐν τῷ τρίτῳ
τῆς Νησιάδος φησὶν ἐν τούτοις· ‘τὸ Αἰγαῖον πέλαγος οἱ μὲν ἀπὸ τῆς
περὶ Κάνας Αἰγὸς ἐπώνυμον γεγονέναι φασίν, οἱ δὲ ἀπὸ τῆς Καρυ-
στίας τῆς Αἰγαίης ὀνομαζομένης. αἱ μὲν γὰρ Αἰγαί, ἔνθεν τὸν Ποσει-
δῶνα παραγίνεσθαί φασι, κατὰ Πελοπόννησόν εἰσιν ἐν τοῖς περὶ Κρῖσαν
τόποις. εἰσὶ δέ τινες, οἳ διὰ τὸ θεωρεῖσθαι δι' ὅλου τοῦ πελάγους τὴν
παρακειμένην γῆν’. τὸν δὲ Αἰγαίωνα Ἡσίοδός (Theog. 149) φησιν
Οὐρανοῦ καὶ Γῆς· Βριάρεως δὲ καὶ Αἰγαίων καὶ Γύης ὁ αὐτὸς λέγεται
συνωνύμως. Εὔμηλος δὲ ἐν τῇ Τιτανομαχίᾳ (Titan. fg 2 Kink. 6) τὸν
Αἰγαίωνα Γῆς καὶ Πόντου φησὶ παῖδα, κατοικοῦντα δὲ ἐν τῇ θαλάσσῃ
τοῖς Τιτᾶσι συμμαχεῖν. καὶ Ἴων φησὶν ἐν διθυράμβῳ (fg 11 B. II 255)
ἐκ μὲν τοῦ πελάγους αὐτὸν παρακληθέντα ὑπὸ Θέτιδος ἀναχθῆναι
φυλάξοντα τὸν Δία, Θαλάσσης δὲ παῖδα. ἄλλοι δὲ θαλάσσιον θηρίον
φασὶ τοῦτον.
d μέγα τ' ἠρίον: γράφεται καὶ μέγα τε ῥίον Αἰγαίωνος.
κακῶς· οὐ γὰρ τὸ ὄρος, ἀλλὰ τὸ μνημεῖον δηλοῖ. ὁ δὲ περὶ τοῦ
Αἰγαίωνος μῦθός ἐστιν οὗτος. φυγὼν ἐκ τῆς Εὐβοίας ἦλθεν εἰς τὴν
Φρυγίαν κἀκεῖ τὸν βίον ἐτελεύτησεν· γίγας δὲ ἦν. οὕτως Ταρραῖος (fg
11 a Linnenkugel De Lucillo Tarrh., Diss. Monast. 1926, 93).

Σχόλια στον Απολλώνιο Ρόδιο Αργοναυτικά (scholia vetera)

Σελ. 127, γρ. 17

b τὴν φορέεσκεν: ἥντινα ἐβάσταζεν ἐκ κοτίνου οὖσαν, τουτ-

έστιν ἀγριελαίου. ὀριτρεφέος δὲ τοῦ ἐν ὄρει τεθραμμένου κοτίνου.
35a ἑαδότα δέ φησι τὸν ἀρέσαντα τόπον. P
b ἑαδότα: ἀρέσκοντα. Sm
36 ἷζον: καθέζεσθαι ἐποίουν. Sm
38 – 39a ὀλοοῖο Τυφωέος: διὰ τὸ τερατῶδες καὶ ἐκτράπελον
τοῦ σώματος τοῦτό φησιν· ἐνομίζετο, φησίν, ἢ Τυφῶνος ἢ Γῆς υἱός,
ἀντὶ τοῦ μέγας. ἔστι δὲ ἀπὸ ὀρθῆς τῆς Τυφωεύς.
b πέλωρ δὲ λέγεται τὸ θηρίον καὶ τὸ ὑπερμέγεθες. P
 274

40 χωομένη Διί: ἐπεὶ λέγεται ἡ Γῆ κατὰ ὀργήν, ὅτε τοὺς

Τιτᾶνας κατεταρτάρωσεν ὁ Ζεύς, γεννῆσαι τοὺς Γίγαντας.
42 ἑσπερίην διὰ νύκτα: ἀντὶ τοῦ κατὰ νύκτα, τουτέστι περὶ
τὸν ἕσπερον. Ὅμηρος (Χ 318)· ‘ἕσπερος, ὃς κάλλιστος ἐν οὐρανῷ’.
ἀμαρυγαὶ δὲ αἱ ἀκτῖνες, αἱ λαμπηδόνες.
43 ἔτι χνοάοντας ἰούλους: τοὺς ἰούλους ὡς χνοῦν ἀναφύ-
οντας ἔχων, τὰς ἐξανθήσεις τῶν γενείων. λέγεται δὲ ἴουλος καὶ θηρίον
πολύπουν καὶ εἶδος ᾠδῆς, ὥς φησιν Ἐρατοσθένης (fg XII Hiller

Σχόλια στον Απολλώνιο Ρόδιο Αργοναυτικά (scholia vetera)

Σελ. 210, γρ. 20

δεδιέναι. διὸ θυμῷ γραπτέον. γράφεται δὲ καὶ μύθῳ, ἵνα ᾖ· μὴ

ἐκφόβει ἡμᾶς τῷ περὶ Αἰήτου λόγῳ. [οὐ φέρεται δὲ οὕτως, ἀλλ' ἐν
πᾶσι δειδίσσεο θυμῷ.] κατ' οὐδὲν γάρ, φησί, τοῦ Αἰήτου ἐσμὲν
χείρους. τὸ δὲ ἠθεῖε οἶμαι κατ' ἐπένθεσιν τοῦ η γεγονέναι, ὥσπερ
καὶ τὸ βαιὸς ἠβαιός, μύω ἠμύω. σημαίνει δὲ κατὰ τὸ πρόχειρον τὸ θεῖε,
συγγενές, ἢ τὸ θαυμάσιε – μηδαμῶς ὦ θαυμάσιε – ἢ τὸ καλέ.
b μύθῳ: γράφεται θυμῷ. Lg
1231 – 41a Φιλυρηίδα νῆσον: τὴν τῶν Φιλύρων φησί.
λέγει δὲ Ἀπολλώνιος ἀπὸ Φιλύρας τῆς Ὠκεανοῦ κατοικούσης περὶ τοὺς
τόπους τούτους· Κρόνου δὲ μιγνυμένου αὐτῇ, ὅτε ἐβασίλευε Τιτάνων,
τὴν Ῥέαν αὐτοὺς ἐπ' αὐτοφώρῳ καταλαβεῖν, ὅθεν τὸν μὲν Κρόνον αἰδε-
σθέντα εἰς ἵππον μεταβληθῆναι, τὴν δὲ φυγεῖν εἰς Θεσσαλίαν. Φερεκύδης
(3 fg 50 J.) φησίν, ὅτι Κρόνος ἀπεικασθεὶς ἵππῳ ἐμίγη τῇ Φιλύρᾳ τῇ
Ὠκεανοῦ, καὶ διὰ τοῦτο διφυὴς ὁ Χείρων. Σουίδας δὲ ἐν αʹ Θεσσαλικῶν
(fg 1 M. II 464) τὸν Χείρωνα Ἰξίονος εἶναι παῖδά φησιν, ἀδελφὸν δὲ
Πειρίθου.

Σχόλια στον Απολλώνιο Ρόδιο Αργοναυτικά (scholia vetera)

Σελ. 242, γρ. 19

τερατεύεται δέ.
861 ἑπτάκι δὲ Βριμώ: ἑπτάκις δέ, φησί, καὶ τὴν Ἑκάτην
ἐπικαλέσασα· δοκοῦσι γὰρ αἱ φαρμακίδες τὴν Ἑκάτην ἐπάγεσθαι. Βριμὼ
δὲ αὐτὴν προσηγόρευσε διὰ τὸ φοβερὸν καὶ καταπληκτικὸν τῆς δαί-
μονος καὶ φάσματα ἐπιπέμπειν τὰ καλούμενα Ἑκαταῖα καὶ πολλάκις
αὑτῆς μεταβάλλειν τὸ εἶδος, διὸ καὶ Ἔμπουσαν καλεῖσθαι. ἢ παρὰ τὸν
βρόμον τοῦ πυρός – ’τόσσος γὰρ πέλεται βρόμος’ (Ξ 396) – , ἡ γὰρ
θεὸς λαμπαδοῦχος. τὸ δὲ βρι ἐπιτάσεώς ἐστιν, ὡς τὸ ‘βριήπυος ὄβριμος
 275

Ἄρης’ (Ν 521)· ἴσως οὖν Βριμὼ ἡ μεγάλην ἔχουσα μῆνιν, βρίμηνίς

τις οὖσα.
864 – 66 Τιτηνίδος: ἐπεὶ τῶν Τιτάνων ἦν ὁ Προμηθεύς. διὸ
τὴν ῥίζαν ἔφη Τιτηνίδα, διὰ τὸ ἐκ Προμηθέως βεβλαστηκέναι, ὃς
εἷς ἦν τῶν Τιτάνων. διὰ τοῦτο δὲ τερατεύεται τὰ περὶ τὴν τομὴν τῆς
ῥίζης καὶ τὸ συμπάσχειν τὸν Προμηθέα ἐπὶ τῇ ταύτης τομῇ.
876 λιαροῖσι: λαμπροῖς ἢ καθαροῖς, Ὅμηρος δὲ ἀντὶ τοῦ θερ-
μοῖς. Παρθένιος δὲ ποταμὸς Παφλαγονίας. παραγράφει δὲ τὰ ἐν
Ὀδυσσείᾳ (ζ 102)·

Σχόλια στον Απολλώνιο Ρόδιο Αργοναυτικά (scholia vetera)

Σελ. 251, γρ. 11

βασιλεύσαντος αὐτῶν. Κόριννα (fg 31 B. III 551) δὲ τὸν Ὤγυγον

Βοιωτοῦ υἱόν. ἀπὸ τούτου δὲ καὶ τῶν Θηβῶν πύλαι. περὶ δὲ Εὐρώπης
καὶ τῆς Κάδμου εἰς Θήβας παρουσίας Λυσίμαχος ἐν τῇ αʹ τῶν Θηβαϊκῶν
παραδόξων (fg 4 M. III 336) συνείλεχε πολλὴν τὴν ὕλην διαφωνοῦσαν.
b Κάδμος, ὅτ' Εὐρώπην: περὶ τῆς Κάδμου εἰς Θήβας
παρουσίας Λυσίμαχος ἐν τῇ συναγωγῇ τῶν Θηβαϊκῶν παραδόξων (v.
sch. a) ἱστορεῖ καὶ Ἑλλάνικος ἐν αʹ Φορωνίδος (4 fg 1 a J.), ἱστορῶν,
ὅτι καὶ τοὺς ὀδόντας ἔσπειρε τοῦ δράκοντος κατὰ Ἄρεως βούλησιν καὶ
ἐγένοντο εʹ ἄνδρες ἔνοπλοι, Οὐδαῖος, Χθόνιος, Πέλωρ, Ὑπερήνωρ,
Ἐχίων. ὁ δὲ Ἀπολλώνιος πολλοὺς οἴεται καὶ ἄλλους καὶ ἀλλήλοις
πεπολεμηκέναι. ἐν δὲ τῇ γʹ †Μουσαῖος Τιτανογραφίᾳ† (2 B 1 Diels-
Kranz) λέγεται, ὡς Κάδμος ἐκ τοῦ Δελφικοῦ ἐπορεύετο προκαθηγου-
μένης αὐτῷ τῆς βοός. Ἱππίας δὲ ὁ Ἠλεῖος ἐν Ἐθνῶν ὀνομασίαις
(6 fg 1 J.) φησὶν ἔθνος τι καλεῖσθαι Σπαρτούς, καὶ ὁμοίως Ἀτρόμητος.
Φερεκύδης δὲ ἐν τῇ εʹ οὕτω φησίν (3 fg 22a J.)· ‘ἐπεὶ δὲ Κάδμος
κατῳκίσθη ἐν Θήβῃσιν, Ἄρης διδοῖ αὐτῷ καὶ Ἀθηναίη τοῦ ὄφιος τοὺς
ἡμίσεις ὀδόντας, τοὺς δὲ ἡμίσεις Αἰήτῃ. καὶ ὁ Κάδμος αὐτίκα σπείρει
αὐτοὺς εἰς τὴν ἄρουραν Ἄρεως κελεύσαντος, καὶ αὐτῷ ἀναφύονται
πολλοὶ ἄνδρες ὡπλισμένοι. ὁ δὲ Κάδμος δείσας βάλλει αὐτοὺς λίθοισιν.
οἱ δὲ δοκέοντες ὑφ' ἑαυτῶν βάλλεσθαι, κρατέουσιν ἀλλήλους καὶ θνή-
σκουσιν πλὴν εʹ ἀνδρῶν, Οὐδαίου καὶ Χθονίου καὶ Ἐχίονος καὶ Πέλωρος

Σχόλια στον Απολλώνιο Ρόδιο Αργοναυτικά (scholia vetera)

Σελ. 263, γρ. 22

φυγοῦσα.
36 ληιάς: αἰχμάλωτος, δοριάλωτος.
38 ἀηθέσσουσα: ἀηθὴς οὖσα. δύης δὲ κακοπαθείας.
 276

42 ἀοιδαῖς: ταῖς διὰ φαρμάκων ἐπῳδαῖς. Lm(P)

46 πέζαν: τὸ ἀπολῆγον τοῦ χιτῶνος, ὃ ἡμεῖς ᾤαν λέγομεν· τὸ
γὰρ πρότερον ὑπὲρ τοῦ μὴ τρίβεσθαι δέρμα προβάτου προσέρραπτο.
52 ἀμφί τε δυσπαλέας: χαλεπὰς καὶ κακάς. ἢ τὰς ἐπὶ κακῷ
ἀναδιδομένας ἐκ τῆς γῆς· πλείονα γὰρ τῶν σωτηρίων τὰ φθοροποιά.
ἢ τὰς δυσχερῶς σινομένας.
54 τὴν δὲ νέον Τιτηνίς: Ἥλιος καὶ Σελήνη Ὑπερίονος τοῦ
Τιτᾶνος καὶ Θείας εἰσὶ παῖδες, ὡς Ἡσίοδός φησι (Theog. 371)·
’Θεία δ' Ἠέλιον τέκε λαμπράν τε Σελήνην.’
55 φοιταλέην: ἐμμανῆ, μανιωδῶς πορευομένην· φοῖτος γὰρ
ἡ μανία λέγεται. καὶ Εὐφορίων (fg 108 Scheidw.)·
’φοιταλέος διὰ πᾶσαν ἄδην ἐπάτησε κοθόρνῳ.’
μήποτε διὰ τοῦτο καὶ τὰς ἑταίρας φοιτάδας λέγομεν.
57 – 58 οὐκ ἄρ' ἐγὼ μούνη μετὰ Λάτμιον: Λάτμος ὄρος
Καρίας, ἔνθα ἔστιν ἄντρον, ἐν ᾧ διέτριβεν Ἐνδυμίων. ἔστι δὲ καὶ
πόλις ἡ λεχθεῖσα Ἡράκλεια. λέγεται δὲ κατέρχεσθαι εἰς τοῦτο τὸ ἄντρον
τὴν Σελήνην πρὸς Ἐνδυμίωνα. περὶ δὲ τοῦ τῆς Σελήνης ἔρωτος ἱστο-
ροῦσι Σαπφὼ (fg inc. lib. 83 Lobel = 134 B. III 132) καὶ Νίκανδρος

Σχόλια στον Απολλώνιο Ρόδιο Αργοναυτικά (scholia vetera)

Σελ. 301, γρ. 1

Blass – Snell), καὶ Ἀριστοφάνης δὲ ὁ γραμματικὸς (fg 79 Nauck) σεση-

μείωται τοῦτο. ἄλλοι δὲ ἀνδριαντοποιοῦ λέγουσιν ὄνομα, ὡς Σωκράτης
(fg 18 M. IV 500) καὶ Θεόπομπος ἐν κεʹ (115 fg 158 J.). οὕτως
ἦν ἐν τῇ Κωμικῇ λέξει τῇ συμμίκτῳ (Didymi fg I 5, 34 a Schmidt 70).
974 καλαύροπα: ἀντὶ τοῦ καλόροπον, ῥάβδον βουκολικήν.
Ὅμηρος (Ψ 845)· ‘καλαύροπα βουκόλος ἀνήρ’.
982 – 92a ἔστι δέ τις πορθμοῖο ἕως τοῦ εἰν ἁλὶ νῆσος:
τούτων ὁ νοῦς οὗτός ἐστιν· εἰς τὸν Ἰόνιον κόλπον εἰσπλέουσι ...
νῆσος εὐλίμενος καὶ πεπιασμένη, ὑφ' ᾗ κεῖσθαι τὸ δρέπανον τοῦ Κρόνου
φασίν, ᾧ τὰ τοῦ πατρὸς αἰδοῖα ἀπέτεμεν. οἱ δέ φασι Δήμητρος εἶναι
τοῦτο, ᾧ τοὺς Τιτᾶνας ἐδίδαξε σταχυοτομεῖν· κατῴκησε γὰρ ἡ θεὸς
τότε τὴν νῆσον ἐκείνην, ἀγαπήσασα τὴν Μάκριδα. ... ἣν Φαίακες
κατῴκουν, ἀπὸ θεῶν ὄντες τὸ γένος.
b παροιτέρη: ἔμπροσθεν.

Σχόλια στον Απολλώνιο Ρόδιο Αργοναυτικά (scholia vetera)

Σελ. 302, γρ. 1

τοῦ ξυλώδης ἀπέδωκαν· ᾧ οἰκείως ἐπισυνάπτει τὸ πίειρα, δηλονότι

 277

λιπαρὰ καὶ εὔγειος. P

f πίειρα: λιπαρά, εὔγειος. Lg
g νῆσος, ᾗ ὕπο δὴ κεῖσθαι δρέπανον: [ἡ] νῆσος
ἡ Κέρκυρα· αὕτη πρότερον Σχερία ἐκαλεῖτο. ἀποδίδωσι δὲ τὴν αἰτίαν
Ἀριστοτέλης ἐν τῇ Κερκυραίων πολιτείᾳ (fg 469 Rose 1555a 35)·
φησὶ γὰρ τὴν Δήμητρα φοβουμένην, μὴ οἱ ἐκ τῆς ἠπείρου ἐρχόμενοι
ποταμοὶ ἤπειρον αὐτὴν ποιήσωσι, δεηθῆναι Ποσειδῶνος, ἀποστρέψαι τὰ
τῶν ποταμῶν ῥεύματα· ἐπισχεθέντων οὖν τούτων ἀντὶ Δρεπάνης
Σχερίαν ὀνομασθῆναι. ... διὰ τὸ τὴν Δήμητρα αἰτησαμένην δρέπανον
παρ' Ἡφαίστου τοὺς Τιτᾶνας διδάξαι θερίζειν, εἶτα αὐτὸ κρύψαι εἰς
τὸ παραθαλάσσιον μέρος τῆς νήσου· προσκλυζούσης δὲ τῆς θαλάσσης
ἐξομοιωθῆναι τὴν θέσιν τῆς γῆς δρεπάνη. Τίμαιος (fg 54 M. I 203)
δέ φησιν, ᾧ ἐξέτεμεν [τοῦ Οὐρανοῦ ἢ] τοῦ Κρόνου τὰ αἰδοῖα ὁ Ζεύς,
τοῦτο κεκρύφθαι [φασίν]. h. Μάκριν δὲ ἀπὸ Μάκριδος τῆς Διονύσου
τροφοῦ, Κέρκυραν δὲ ἀπὸ Κερκύρας τῆς Ἀσωποῦ θυγατρός. P
i στάχυν ὄμπνιον· πολύν, δαψιλῆ. Φιλητᾶς ἐν Ἀτάκτοις
γλώσσαις (fg 44 Kuchenmueller) ἀπέδωκεν ὄμπνιον στάχυν τὸν εὔχυλον
καὶ τρόφιμον. Κυρηναίων δέ τινες τὸν πλούσιον καὶ εὐδαίμονα ὄμπνιον
καλοῦσιν. ἄμεινον δὲ τὸν φερέσβιον εἰπεῖν, οἱονεὶ ἔμπνοόν τινα ὄντα
καὶ ὄμπνιον.

Σχόλια στον Άρατον Scholion 16, γρ. 4

ἡρώων, καὶ τρίτην Διὸς σωτῆρος. Ὅμηρος δὲ ἐπὶ τοῦ

βασιλέως (Ι 97)· “ἐν σοὶ μὲν λήξω, σέο δ' ἄρξομαι”.
MDΔVA πρῶτόν τε καὶ ὕστατον: ἀντὶ τοῦ διὰ
παντὸς χρόνου καθ' ἑκάστην ὥραν.
Vat. 191 – χαῖρε, πάτερ, μέγα θαῦμα, μέγ'
ἀνθρώποισιν ὄνειαρ: “οὖλέ τε καὶ μέγα
χαῖρε” (ω 402).
MQA – αὐτὸς καὶ προτέρη γενεή: ἐπὶ
τοῦ Διὸς ἄμφω· “χαῖρε, ἐπεὶ αὐτὸς εἶ καὶ ἡ προτέρα
γενεά”.
MQDΔKVA οἳ δὲ προτέραν γενεὰν τοὺς Τιτᾶνάς φασιν, οὓς καλεῖ-
σθαι τὸ νῦν οὐδένα λόγον ἔχει καταταρταρωθέντας ὑπὸ
τοῦ Διός. ἄλλοι τοὺς ἀδελφοὺς τοῦ Διός· πρότερον γὰρ
γεγόνασι καθ' Ἡσίοδον. προτέραν δὲ ἡμῶν γενεάν, τοὺς
πρώτους καὶ πρὸ ἡμῶν ἀστρονόμους. βέλτιον δὲ καὶ τοὺς
ἥρωας τοὺς προτέρους ἡμῶν νοεῖσθαι, ὧν καὶ τὰ πολλὰ
τῶν ἄστρων ἐπώνυμα, οἷον Περσεὺς Ὠρίων.
Vat. 191 αὐτὸς καὶ προτέρη γενεή: “ὦ Ζεῦ σὺ
καὶ ἡ σὴ γενεά”, ἤτοι οἱ Τιτᾶνες, ὡς καὶ παρὰ Ἀντιμάχῳ,
(fr. 45 Wyss)· “γηγενέας τε θεοὺς προτερηγενέας
 278

Τιτῆνας”, καὶ Ὅμηρος (Ξ 201, 302)· “Ὠκεανόν τε,

θεῶν γένεσιν, καὶ μητέρα Τηθύν”. εἰ δὲ ὡς πρὸς ἀνθρώ-
πους προτέραν νοήσομεν, λέγοι ἂν τὴν τετάρτην ἀπὸ τοῦ
χρυσοῦ γένους τὴν τῶν ἡμιθέων. ἡμεῖς γὰρ τῆς πέμπτης
γενεᾶς. Τιτᾶνας δὲ διὰ τοῦτο λέγει χαίρειν, ἐπειδὴ καὶ
ἐν τοῖς ἑξῆς Ἀστραῖον ἕνα τῶν Τιτάνων ὄντα ὑμνεῖ
λέγων (VV. 98 – 99)· “εἴτ' οὖν Ἀστραίου
κείνου γένος ὅν ῥά τέ φασιν / ἄστρων
ἀρχαίων πατέρ' ἔμμεναι”.

Σχόλια στον Άρατον Scholion 16, γρ. 18

πρώτους καὶ πρὸ ἡμῶν ἀστρονόμους. βέλτιον δὲ καὶ τοὺς

ἥρωας τοὺς προτέρους ἡμῶν νοεῖσθαι, ὧν καὶ τὰ πολλὰ
τῶν ἄστρων ἐπώνυμα, οἷον Περσεὺς Ὠρίων.
Vat. 191 αὐτὸς καὶ προτέρη γενεή: “ὦ Ζεῦ σὺ
καὶ ἡ σὴ γενεά”, ἤτοι οἱ Τιτᾶνες, ὡς καὶ παρὰ Ἀντιμάχῳ,
(fr. 45 Wyss)· “γηγενέας τε θεοὺς προτερηγενέας
Τιτῆνας”, καὶ Ὅμηρος (Ξ 201, 302)· “Ὠκεανόν τε,
θεῶν γένεσιν, καὶ μητέρα Τηθύν”. εἰ δὲ ὡς πρὸς ἀνθρώ-
πους προτέραν νοήσομεν, λέγοι ἂν τὴν τετάρτην ἀπὸ τοῦ
χρυσοῦ γένους τὴν τῶν ἡμιθέων. ἡμεῖς γὰρ τῆς πέμπτης
γενεᾶς. Τιτᾶνας δὲ διὰ τοῦτο λέγει χαίρειν, ἐπειδὴ καὶ
ἐν τοῖς ἑξῆς Ἀστραῖον ἕνα τῶν Τιτάνων ὄντα ὑμνεῖ
λέγων (VV. 98 – 99)· “εἴτ' οὖν Ἀστραίου
κείνου γένος ὅν ῥά τέ φασιν / ἄστρων
ἀρχαίων πατέρ' ἔμμεναι”. δύναται δὲ τὸ
αὐτὸ καὶ τοῖς προειρημένοις καὶ τοῖς ἐπιφερομένοις
συνάπτεσθαι, ὥσπερ καὶ χαίρετε δὲ Μοῦσαι
καθ' ἑαυτό.

Σχόλια στον Άρατον Scholion 16, γρ. 35

καθ' ἑαυτό.
S προτέρη γενεή: τινὲς τοὺς περὶ Ὀφίωνα καὶ
Εὐρυνόμην καὶ Οὐρανὸν καὶ Κρόνον· ἀπὸ γὰρ τῶν
πρώτων βασιλευσάντων πεποίηται τὴν κλῆσιν. τινὲς δὲ
τοὺς ἥρωας οὓς Ἡσίοδος· “προτέρη γενεὴ κατ' ἀπείρονα
Γαῖαν” (Op160). ἄλλοι τὸ χρύσειον γένος, ἐπεὶ
δικαιότερον ἐγένετο. οἱ δὲ ἀκριβέστεροί φασι τὴν τῶν
μαθηματικῶν καὶ ποιητῶν, παρ' ὧν ἔλαβε [καὶ] τὴν
τῶν Φαινομένων πραγματείαν.
 279

Q προτέρη γενεή: τινές φασι τοὺς περὶ Κρόνον

καὶ τὴν Ῥέαν καὶ τοὺς Τιτᾶνας. οἳ δὲ Ἄτλαντα καὶ
Ἀστραῖον. οὗτοι γὰρ δοκοῦσι προγενέστεροι ἀστρο-
λόγοι εἶναι. οἳ δὲ τοὺς ἥρωας ὧν μνημονεύει διὰ τῆς
ποιήσεως. οἳ δὲ τὸ χρύσειον γένος ἔφασαν, ἐπειδὴ
πρῶτοι καὶ δικαιότεροι ἐγένοντο ἄνθρωποι. οἱ δὲ ἀκρι-
βέστερον περὶ τοῦ προκειμένου διαλαμβάνοντές φασιν
ὅτι προτέραν γενεὰν ἐπικαλεῖται τὴν τῶν παλαιοτέρων
ποιητῶν καὶ μαθηματικῶν, παρ' ὧν ἔλαβε τὴν τῶν
Φαινομένων πραγματείαν. τούτους γὰρ καὶ ἐν τοῖς ἑξῆς
νομίζει προτέρους· περὶ γὰρ τοῦ Ὠρίωνος λέγων φησιν
(637)· “Ἄρτεμις ἱλήκοις

Σχόλια στον Άρατον Scholion 282, γρ. 15

S καὶ λέγει· τὸν δὲ μέτα σκαίροντα, καὶ

ὥσπερ ἔμφασιν ἔχοντα τοῦ σκαρίζειν, οἱ βʹ Ἰχθύες
κεῖνται.
MDΔKVUAS εἶτα, ἀπὸ τῶν ἐγνωσμένων Ἰχθύων καὶ τοῦ Ἵππου,
ἐπάγει· πὰρ δ' ἄρα οἱ κεφαλῇ, παρὰ δὲ τῇ
κεφαλῇ τοῦ Ἵππου, ἡ Ὑδροχόου χείρ.
S αἴγης. οὗτος ἐστὶ μὲν ὅμοιος τῷ αἰγειπανί. ἐπ' ἐκεί-
νου δὲ γέγονεν. ἐπέχει δὲ θηρίου τὰ κάτω. καὶ κέρατα
ἐπὶ τῇ κεφαλῇ. ἐτιμήθη δὲ διὰ τὸ σύντροφον εἶναι τῷ
Διί. καθάπερ ὁ τὰ κρητικὰ ἱστορῶν ὅτι ἐν τῇ Ἴδῇ
συνῆν αὐτῷ. ὅτε ἐπὶ τοὺς Τιτάνας ἐστρατεύετο. παρα-
λαβὼν δὲ τὴν ἀρχὴν ἐν τοῖς ἄστροις αὐτὸν ἔθηκε καὶ
τὴν αἶγα τὴν μητέρα. διὰ δὲ τὸν κόχλον ἐν τῇ θαλάσσῇ
παράσημον οὐρὰν ἰχθύος ἔχει. εἰσὶ δ' ἀστέρες ἐφ' ἑκα-
τέρου κέρατος βʹ. ἐπὶ τοῦ μυκτῆρος λαμπρὸς αʹ. ἐπὶ τῆς
κεφαλῆς βʹ. ἐπὶ τοῦ τραχήλου λαμπρὸν αʹ. ἐπὶ τοῦ
στήθους βʹ. ἐπὶ τοῦ ἐμπροσθίου ποδὸς αʹ. ἐπ' ἀκροῦ
αὐτοῦ αʹ. ἐπὶ τῆς ῥάχεως εʹ. ἐπὶ τῆς γαστρὸς δʹ. ἐπὶ
τοῦ οὐραίου βʹ. οἱ πάντες κʹ.

Σχόλια στον Άρατον Scholion 283, γρ. 13

καὶ ἔκχυσιν πολλὴν ποιεῖται ὑγροῦ, ἥτις εἰκάζεται τῷ

νέκταρι. Γανυμήδην γὰρ αὐτὸν ἔφησαν. οἳ δέ, τὸν παρὰ
τῷ Πινδάρῳ (fr. 282 Snell) ἑκατοντόργυιον ἀνδριάντα
ἀφ' οὗ τῆς κινήσεως τῶν ποδῶν τὸν Νεῖλον πλημ-
μυρεῖν.
MDΔKVUA ὁ δὲ Αἰγόκερως ὅμοιός ἐστι τῷ Αἰγίπανι. κατηστε-
 280

ρίσθη δὲ εἰς τιμὴν τοῦ Πανός. εἰς γὰρ τοῦτον μετε-

βλήθη διωκόμενος μετὰ τῶν ἄλλων θεῶν. ἢ ὅτι σύντρο-
φός ἐστι τοῦ Διός. εὗρε δὲ οὗτος τὸν κόχλακα ἐν θαλάς-
σῃ, διὸ παράσημον οὐρὰν ἰχθύος ἔχει. τῷ δὲ ἤχῳ αὐτοῦ,
πανικῷ καλουμένῳ, τοὺς Τιτᾶνας ἐτρέψατο.
Vat. 1087 εἰς Αἰγόκερων μετεσχηματίσθη ὁ Πὰν διωκόμενος
καὶ αὐτὸς μετὰ τῶν ἄλλων θεῶν ὑπὸ τῶν Τιτάνων,
καὶ διὰ τοῦτο κατηστερίσθη καὶ ὁ Αἰγόκερως. ἐστὶ
δὲ χέρσυδρος, διὸ καὶ οὐρὰν ἔχει ἰχθύος.
MDΔKUA – αὐτὰρ ὅ γε πρότερος καὶ νει-
όθι μᾶλλον: ὁ Αἰγόκερως πρότερός ἐστιν αὐτοῦ
τῇ θέσει, ὃς καὶ πρότερον αὐτοῦ ἀνατέλλει, [ἤγουν τοῦ
Ὑδροχόου]. τὸ δὲ νειόθι κατωτέρω· πρότερος καὶ
μᾶλλον πρὸς νότον ὁ Αἰγόκερως τοῦ Ὑδροχόου κεῖται,

Σχόλια στον Άρατον Scholion 403, γρ. 6

πίου, πλησίον αὐτοῦ τοῦ νότου, Θυτήριον ἀπαιω-

ρεῖται καὶ ἤρτηται καὶ φέρεται. τὸ δὲ ἄγχι νό-
τοιο (403) σχεδόν· νοτιώτερον γάρ ἐστι πάντων
τῶν ζῳδίων τὸ Θυτήριον καὶ τοῦ νοτίου πόλου ἐπι-
ψαῦον.
MDΔKUA – Θυτήριον αἰωρεῖται: θυτήριόν
ἐστι λιβανώτιδι ὅμοιον, ᾧ φασι τοὺς θεοὺς χρήσασθαι
ὅτε τοὺς Τιτᾶνας κατηγωνίσαντο.
MDΔKUA ἄλλως: Ἐρατοσθένης φησὶ τὸ Θυτήριον τοῦτο
εἶναι ἐφ' ᾧ τὸ πρῶτον οἱ θεοὶ συνωμοσίαν ἔθεντο ὅτε
ἐπὶ τοὺς Τιτᾶνας ἐστράτευσεν ὁ Ζεὺς Κυκλώπων κατας-
κευασάντων ἔχον ἐπὶ τοῦ πυρὸς κάλυμμα ὅπως μὴ
ἴδωσι τὴν τοῦ κεραυνοῦ δύναμιν. ἐπιτυχόντες δὲ τῇ
πράξει, ἔθηκαν καὶ εἰς οὐρανοὺς τὸ αὐτὸ κατασκεύας-
μα, ὃ εἰς τὰ συμπόσια φέρουσιν οἱ κοινωνεῖν βουλό-
μενοι, ἢ αὑτοῖς αἱρούμενοι ὡς ἐπίθυσιν ἐν τοῖς ἀγῶσι
καὶ ἐν τοῖς ὀμνύειν βουλομένοις, ὡς δικαιοτάτην πίστιν
τηροῦσι, καὶ τῇ χειρὶ ἐφάπτονται, δείκνυντες μαρτύριον
εὐγνωμοσύνης τοῦτο. ὁμοίως δὲ καὶ οἱ μάντεις τοῦτο
ποιοῦσιν.

Σχόλια στον ΆριστοφάνηνScholia in vespas (scholia vetera, recentiora

Tricliniana et Aldina) Argumentum-dramatis personae-scholion sch vesp,
 281

verse 846a, γρ. 13

VGAld παίζει ⌈φήσας VΓAld [δὲ λέγων Lh] “ἐπιτρίψω τινά”. VΓLhAld
ἐπὶ γὰρ τοῦ χοιροκομείου μέλλει δικάζειν ὁ Φιλοκλέων καὶ καταδικάζειν
ὡς
φιλόδικος. VΓAld ἔστι δὲ παροιμία VΓAld [παροιμία ἐστὶ τὸ Lh] “ἀφ'
Ἑστίας ἄρχου” ⌈. μετενήνεκται δὲ VΓAld ἀπὸ τῶν ⌈περὶ τὰ ἱερὰ
καθημένων
VΓ [τὰ ἱερὰ καθιεμένων LhAld] ⌈μετενηνεγμένη Lh· τῇ γὰρ Ἑστίᾳ
⌈πρώτῃ Lh τὰς ἀπαρχὰς ἔθος ἦν ⌈καὶ τὰς θυσίας Lh ποιεῖσθαι. VΓLhAld
καὶ Σοφοκλῆς ἐν Χρύσῃ
ὦ πρῷρα λοιβῆς Ἑστία, κλύεις τάδε; V
μῦθον δὲ συνέθηκεν Ἀριστόκριτος οὕτως ἔχοντα· μετὰ ⌈γὰρ VΓAld τὸ
καταλυθῆναι τὴν τῶν Τιτάνων ἀρχὴν τὸν Δία δεξάμενον τὴν βασιλείαν
⌈φασὶν Lh ⌈ἐπιτρέπειν VΓAld [ἐπιτρέψαι Lh] Ἑστίᾳ λαβεῖν, ὅ τι
βούλοιτο· τὴν δὲ πρῶτον μὲν παρθενίαν αἰτῆσαι, μετὰ δὲ τὴν παρθενίαν
ἀπαρχὰς τῶν θυομένων ⌈αὐτῇ VΓ [αὑτῇ LhAld] νέμεσθαι πρώτῃ παρὰ
τῶν ἀνθρώπων. κέχρηται ⌈δὲ
ΓAld τῇ παροιμίᾳ ⌈ταύτῃ Lh καὶ Πλάτων ἐν Εὐθύφρονι· ⌈“βουλοίμην ἄν,
ὦ Σώκρατες, ἀλλὰ ὀρρωδῶ, μὴ τοὐναντίον γένηται: VΓAld ἀτεχνῶς
γὰρ ἀφ' Ἑστίας δοκεῖ μοι ἄρχεσθαι κακουργεῖν τὴν πόλιν σὲ
ἐπιχειρῶν ἀδικεῖν”.

Σχόλια στον ΆριστοφάνηνScholia in aves (scholia vetera)

Argumentum-scholion sch av, verse 1490, γρ. 9

κτας γὰρ μόνας ἐλῄστευεν Ὀρέστης.

ἐντυγχάνειν αὐτόν. R.
εἰ γὰρ ἐντύχοι τις ἥρωϊ: Ἥρωα αὐτόν φησι
διὰ τὴν ὁμωνυμίαν τὴν πρὸς τὸν Ἀγαμέμνονος υἱὸν
Ὀρέστην. οἱ ἥρωες δὲ δυσόργητοι καὶ χαλεποὶ τοῖς
ἐμπελάζουσι γίνονται, καθάπερ Μένανδρος ἐν Συνε-
φήβοις. ὅτι ἀγαθὸν γάμον χειμῶνος ὁ θεὸς δί-
δωσιν, οὐδ' ἥρωσιν εἰς τοῦτο δύναμιν, ἀλλ' ἀποπλή-
κτους μὲν ποιεῖν δύνανται, τὸ δὲ ὠφελὲς οὐ κέκτηνται.
διό μοι δοκοῦσι καὶ οἱ τὰ ἡρῷα παριόντες σιγὴν ἔχειν,
(ὡς Μυρτίλος ἐν Τιτανόπασί φησίν. ὁ δὲ Ὀρέστης
λωποδύτης).
πάντα τὰ 'πιδέξια: Ὀφθαλμοὺς καὶ κεφαλήν.
οἷον τὰ δεξιὰ τῆς ὄψεως. ἐπλήττοντο γὰρ οἱ συντυγ-
χάνοντες αὐτῷ. ἅμα δὲ, ἐπεὶ οἱ ἐντυγχάνοντες νυκτὸς
ἥρωσι διέστρεφον τὰς ὄψεις.
 282

οἴμοι τάλας: ⟦Κορωνὶς εἰσιόντων αὖθις τῶν

ὑποκριτῶν. οἱ δὲ στίχοι ἰαμβικοὶ τρίμετροι ἀκατάλη-
κτοι νηʹ. τὸ μέντοι ιϛʹ κῶλόν ἐστιν ἰαμβικὸν μονό-
μετρον ἀκατάληκτον. ἐπὶ ταῖς ἀποθέσεσι παράγραφος,
ἐπὶ δὲ τῷ τέλει κορωνίς.⟧

Scholia In Aristotelem, Scholia in Aristotelis sophisticos elenchos

(scholia recentiora) (e cod. Vat. Urb. gr. 35) Bekker σελ. 11, γρ. 172a5-
6m, γρ. of scholion 5

ἀπαραλλάκτως ἀμφότεροι τὰ ἔνδοξα λαμβάνουσιν. ἀλλ' ὁ μὲν δια-

λεκτικὸς, τὰ κυρίως. ὁ δὲ ἐριστικὸς, τὰ φαινόμενα: – /σιβ/
ἐκ γὰρ τῶν αὐτῶν· ἐξ ἐνδόξων /σιβ/
ὁ μὲν οὐκ ἐριστικὸς· ὁ ψευδογράφος /σιγ/
περὶ μὲν τ' ἄλλα· ἤτοι τὰς κοινὰς ἀρ-
χὰς πάσης ἐπιστήμης περὶ ἃς καὶ ἡ διαλεκτική /σιγ/
τὸν δὲ πρὸς πολλούς)
ὁμοίως λευκά εἰσι χιόνος μὲν μελάντερα
Τιτάνων δὲ λευκότερα τὸ ψιμμύθιον καὶ τὸ ὠόν

Scholia In Euripidem, Scholia in Euripidem (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion sch Hec, τμ. 444, γρ. 14

δων γυναικῶν καί φησι πρὸς τὸν τῆς θαλάττης ἄνεμον, ἀπὸ ἑνικοῦ δὲ
δηλοῖ πάσας τὰς γυναῖκας ὁ ποιητής. φησὶ δὲ ταῦτα ὁ χορός· ὦ αὔρα
ποντιὰς, ποῦ με τὴν δυστυχῆ ἐπαγάγῃς ἢ ποῖ τῶν νήσων ἢ ποῖ τῶν
τόπων, καὶ τίνι δούλη γενήσομαι. ἆρα εἰς τὸν ὅρμον τῆς Δωρίδος γῆς με
ἀπάξεις ἢ τῆς Φθιάδος, ὅπου, εἰς τὴν Φθίαν, τὸν Ἀπιδανὸν ποταμόν φασι
ῥέειν. ἢ ποῦ [ἀπὸ] τῶν νήσων· ἆρα εἰς τὴν Δῆλόν με ἀπάξεις, ὅπου
ὁ πρωτόγονος φοῖνιξ· πρωτόγονον δὲ εἶπεν αὐτὸν ὡς πρῶτον γεννηθέντα
τῆς δάφνης· καὶ ἡ δάφνη κλάδους ἀνέφυσε μελλούσης τεκεῖν τῆς Λη-
τοῦς τὸν Ἀπόλλωνα. ἢ εἰς Ἀθήνας με ἀγάγῃς, καὶ ἐν τῷ πέπλῳ, ἐν
ᾧ πάσσουσι τὰ τῆς Ἀθηνᾶς ἆθλα αἱ παρθένοι, κἀγὼ σὺν ἐκείναις στίξω
καὶ γράψω εἰς τὸν αὐτὸν πέπλον τὰ ταύτης ἆθλα καὶ τὴν τῶν Τιτάνων
γενεὰν, ἣν ὁ Ζεὺς κατέφλεξεν ἐν τῷ κεραυνῷ. ἔθος γὰρ ἦν τοῖς τότε
πάσσειν ἐν τοῖς πέπλοις τὰ τῶν ψευδωνύμων αὐτῶν ἆθλα θεῶν, καθὼς
καὶ ἡμεῖς ἐν τοῖς πέπλοις νῦν γράφομεν ἵππους, ὄρνις καί τινα ἄλλα.
τοὺς δὲ πέπλους οὐ μόνον παρθένοι ἔκαμνον, ἀλλὰ καὶ αἱ μὴ οὕτως
ἔχουσαι. καὶ ὁ μὲν νοῦς ἐστι τοιοῦτος, ἡ δὲ σύνταξις οὕτως· αὔρα
ποντιὰς αὔρα, ἥτις κομίζεις τὰς ἐν θαλάσσῃ πορευομένας θοὰς, ἤτοι
ταχυτάτας, νῆας ἐπὶ τὸ κῦμα τῆς θαλάσσης, ποῖ με τὴν μελέαν καὶ
δυστυχῆ κομίσεις καὶ ἀγάγῃς· τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ πορεύσεις· καὶ πρὸς
 283

τίνος οἶκον ἀφίξομαι. τὸ γὰρ τῷ δουλόσυνος πρὸς οἶκον κτηθεῖσ'

ἀφίξομαι τοῦτο λέγει· πρὸς τίνος οἶκον ἀφίξομαι δούλη γενομένη·

Scholia In Euripidem, Scholia in Euripidem (scholia vetera) Vita-

argumentum-scholion sch Hec, τμ. 468, γρ. 3

ἀπὸ τῆς κεφαλοδέσμου τὸ κάλλος τῆς θεοῦ ἐσήμανεν: – M

διὰ τοὺς Θησέως παῖδας Ἀκάμαντα καὶ Δημοφῶντα: – Mi
τᾶς καλλιδίφρου Ἀθαναίας: οὐ μόνον γὰρ παρθένοι
ὕφαινον, ὥς φησιν Ἀπολλόδωρος ἐν τῷ περὶ θεῶν [FHG iv 649a],
ἀλλὰ καὶ τέλειαι γυναῖκες, ὡς Φερεκράτης ἐν Δουλοδιδασκάλῳ [cf. frg.
46]. ὅτι δὲ κρόκινός ἐστι καὶ ὑακίνθινος καὶ τοὺς Γίγαντας
ἐμπεποίκιλται, δηλοῖ Στράττις [frg. 69]. τοῦτον δὲ ἀνιέρουν διὰ
πενταετηρίδος ἐν τοῖς Παναθηναίοις: – M ἐν πέπλῳ ποικίλλουσα: – Mi
ἐν κροκέῳ πέπλῳ: τῷ τῆς Ἀθηνᾶς κροκοειδεῖ πέπλῳ, ἐν ᾧ
ἐγγράφεται ἡ ἀναίρεσις τῶν Τιτάνων ἢ τῶν Γιγάντων. ὁ δὲ νοῦς·
ἐλθοῦσα, φησὶν, εἰς τὰς Ἀθήνας ἢ τοὺς πώλους ζεύξομαι τοὺς ἐπὶ τῷ
πέπλῳ ἢ ἐπισκιάσω τὰς ἀριστείας αὐτῆς ὑφαίνουσα [ἢ] τὴν Γιγαντο-
μαχίαν: – M
ἀνθοκρόκοισι πήναις: κροκωτοβαφέσιν· ἄνθος γὰρ τὸ
βάμμα: – M
ἄλλως: ἀνθοβαφέσι καὶ κροκωτοῖς. πήναις δὲ τοῖς πηνίοις
κροκωτοῖς ἀπὸ τῶν βαμμάτων: – M
ἀνθηροῖς πηνίοις: – Mi
ἢ Τιτάνων γενεάν: ἀντὶ τοῦ Γιγάντων. ὑπσυγχέουσι δὲ τὴν
ἐν ἑκατέροις διαφοράν. καὶ Καλλίμαχος [frg. 465] ‘ἧχι πάλους ἐβάλοντο,

Scholia In Euripidem, Scholia in Euripidem (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion sch Ph, τμ. 1122, γρ. 1

σαι καὶ τὰ σημεῖα, ἀλλὰ μετὰ τὸ ἀποθανεῖν αὐτόν: – Mi

Ὁμολωίσιν δὲ τάξιν εἶχε: αὗται οὕτως ἐκλήθησαν ἀπὸ
Ὁμολωέως τοῦ Ἀμφίονος. τοὺς γὰρ περὶ Ἀμφίονά φασι σὺν τοῖς παι-
σὶν ἅμα Κάδμῳ τειχίσαι τὴν πόλιν. Ἀριστόδημος [frg. 2] δέ φησιν
αὐτὰς οὕτως κληθῆναι διὰ τὸ πλησίον εἶναι τοῦ Ὁμολώου ἥρωος· κατὰ
δὲ τοὺς ψευδολογεῖν βουλομένους ἀπὸ μιᾶς τῶν Νιόβης θυγατέρων
Ὁμολωίδος: – MTAB
λέοντος δέρος ἔχων: λέοντος δέρμα ἔχων. ὁ Τυδεὺς
ἦν ἐγγεγραμμένος τῇ μὲν λαιᾷ τὸ δέρμα, τῇ δὲ δεξιᾷ τὸ πῦρ ἔχων: –
TAB
Τιτὰν Προμηθεύς: τὸ ὡς προτακτέον τοῦ Τιτάν· ὡς ὁ
Προμηθεὺς ὁ ἀπὸ τῶν Τιτάνων: – MTA
 284

τὸ δὲ Τιτὰν Προμηθεύς οὕτως ἐξεδέξαντό τινες· ἀντὶ δόρατος

λαμπάδα εἶχεν ὡς Τιτάν: – MTAB
αὐτόχρημα Τιτὰν Προμηθεύς: – MTAB
πύλαι καὶ αὗται Θηβῶν· ἴσως δὲ τῇ Δίρκῃ παρέκειντο καὶ
ἀπὸ ταύτης ὠνομάσθησαν: – MiT
Ποτνιάδες δ' ἐπ' ἀσπίδι: μανικαί. τινὲς δέ φασι
Γλαῦκον τὸν τῶν Ποτνιάδων ἵππων δεσπότην πατέρα εἶναι Βελλερο-
φόντου, ἐξ οὗ παῖς ἐγένετο Γλαῦκος. Ποτνιάδες δὲ ἐκαλοῦντο ἐπεὶ
ἐν Ποτνίαις ἔτρεφεν αὐτὰς Γλαῦκος. Πότνιαι δὲ πόλις Βοιωτίας.

Scholia In Euripidem, Scholia in Euripidem (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion sch Ph, τμ. 1122, γρ. 4

σὶν ἅμα Κάδμῳ τειχίσαι τὴν πόλιν. Ἀριστόδημος [frg. 2] δέ φησιν

αὐτὰς οὕτως κληθῆναι διὰ τὸ πλησίον εἶναι τοῦ Ὁμολώου ἥρωος· κατὰ
δὲ τοὺς ψευδολογεῖν βουλομένους ἀπὸ μιᾶς τῶν Νιόβης θυγατέρων
Ὁμολωίδος: – MTAB
λέοντος δέρος ἔχων: λέοντος δέρμα ἔχων. ὁ Τυδεὺς
ἦν ἐγγεγραμμένος τῇ μὲν λαιᾷ τὸ δέρμα, τῇ δὲ δεξιᾷ τὸ πῦρ ἔχων: –
TAB
Τιτὰν Προμηθεύς: τὸ ὡς προτακτέον τοῦ Τιτάν· ὡς ὁ
Προμηθεὺς ὁ ἀπὸ τῶν Τιτάνων: – MTA
τὸ δὲ Τιτὰν Προμηθεύς οὕτως ἐξεδέξαντό τινες· ἀντὶ δόρατος
λαμπάδα εἶχεν ὡς Τιτάν: – MTAB
αὐτόχρημα Τιτὰν Προμηθεύς: – MTAB
πύλαι καὶ αὗται Θηβῶν· ἴσως δὲ τῇ Δίρκῃ παρέκειντο καὶ
ἀπὸ ταύτης ὠνομάσθησαν: – MiT
Ποτνιάδες δ' ἐπ' ἀσπίδι: μανικαί. τινὲς δέ φασι
Γλαῦκον τὸν τῶν Ποτνιάδων ἵππων δεσπότην πατέρα εἶναι Βελλερο-
φόντου, ἐξ οὗ παῖς ἐγένετο Γλαῦκος. Ποτνιάδες δὲ ἐκαλοῦντο ἐπεὶ
ἐν Ποτνίαις ἔτρεφεν αὐτὰς Γλαῦκος. Πότνιαι δὲ πόλις Βοιωτίας.
Γλαῦκον δὲ οὐ τὸν ἀπὸ Σισύφου, ἀλλὰ τὸν Θρᾷκα τὸν ἄγριον: – MTA
ἄλλως: τὰς τοῦ Γλαύκου φησὶν, αἳ λυσσήσασαι κατέφαγον τὸν
δεσπότην Γλαῦκον τὸν ἀπὸ Σισύφου ἐν Ποτνίαις τῆς Βοιωτίας: –

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in opera et dies (scholia vetera)

Prolegomenon-scholion sch, τμ. -verse 52, γρ. 7

ἔκλεψ': ἤγουν κλέψας κατήγαγε.

Διὸς πάρα μητιόεντος: ἀπὸ
ἤγουν παρὰ γνώμην τοῦ Διός.
ἐν κοίλῳ νάρθηκι: ἔστι μὲν πυ-
 285

ρὸς ὄντως φυλακτικὸς ὁ νάρθηξ ἠπίαν ἔχων μαλακότητα εἴ-

σω καὶ τρέφειν τὸ πῦρ καὶ μὴ ἀποσβεννύναι δυναμένην.
ἐν δὲ τῷ μύθῳ τοῦ αἰσθητοῦ λαμβάνεται ὡς εἰκών – καὶ γάρ
ἐστι διονυσιακός, ὡς καὶ οἱ τελούμενοι τῷ Διονύσῳ δη-
λοῦσι ναρθηκοφοροῦντες – , ὡς τῶν αἰσθήσεων ἐστὶ ποιητής·
καὶ προσάγεται ὑπὸ τῶν Τιτάνων τῷ Διονύσῳ. τιτανικὸς
δὲ θεὸς καὶ ὁ Προμηθεὺς Ἰαπετοῦ παῖς ὢν Τιτᾶνος ὄντος.
ἐν κοίλῳ νάρθηκι: κούφῳ· φέλλουρα.
τούτων πέρι: περισσῶς.
ἠπεροπεύσας: ἀπατήσας.
χαίροις πῦρ κλέψας: ⟦χαῖρε
ὅτι ἔκλεψας τὸ πῦρ τοῖς ἀνθρώποις αὐτὸ δεδωκὼς καὶ ἠπά-
τησάς με διὰ τὴν τῆς κρεανομίας ἀπάτην⟧.
σοί τ' αὐτῷ μέγα πῆμα:

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in opera et dies (scholia vetera)

Prolegomenon-scholion sch, τμ. -verse 52, γρ. 8

ἐν κοίλῳ νάρθηκι: ἔστι μὲν πυ-

ρὸς ὄντως φυλακτικὸς ὁ νάρθηξ ἠπίαν ἔχων μαλακότητα εἴ-
σω καὶ τρέφειν τὸ πῦρ καὶ μὴ ἀποσβεννύναι δυναμένην.
ἐν δὲ τῷ μύθῳ τοῦ αἰσθητοῦ λαμβάνεται ὡς εἰκών – καὶ γάρ
ἐστι διονυσιακός, ὡς καὶ οἱ τελούμενοι τῷ Διονύσῳ δη-
λοῦσι ναρθηκοφοροῦντες – , ὡς τῶν αἰσθήσεων ἐστὶ ποιητής·
καὶ προσάγεται ὑπὸ τῶν Τιτάνων τῷ Διονύσῳ. τιτανικὸς
δὲ θεὸς καὶ ὁ Προμηθεὺς Ἰαπετοῦ παῖς ὢν Τιτᾶνος ὄντος.
ἐν κοίλῳ νάρθηκι: κούφῳ· φέλλουρα.
τούτων πέρι: περισσῶς.

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in opera et dies (scholia vetera)

Prolegomenon-scholion sch, τμ. -verse 111a, γρ. 3

θαρός· τὸ γὰρ κορὸν σημαίνει τὸ καθαρόν. πάντες οὖν

οἱ νοερῶς ζῶντες κρονίαν ἔχουσι πολιτείαν· καὶ διὰ τοῦ-
το λέγεται βασιλεύειν αὐτῶν ὁ Κρόνος, ὥσπερ ὁ Ζεὺς τῶν
πολιτικῶς ζώντων κατὰ τὴν ἀρίστην πολιτείαν τὴν πάντα
κοινὰ τιθεμένην. οὐχὶ τῶν θεῶν οὖν οἰητέον τὴν βασι-
λείαν μεταβάλλειν, ἀλλὰ τῶν ψυχῶν τὴν ζωὴν μεταβαλλουσῶν
ἄλλον βασιλέα ποιῆσαι θεόν· τὸν δὲ μῦθον ἀφ' ἡμῶν ἐπὶ
τοὺς βασιλέας μεθιστάναι τὴν μεταβολήν.
οἳ μὲν ἐπὶ Κρόνου ἦσαν:
 286

οἱ τότε ἐν τῷ Ὀλύμπῳ ὄντες μετὰ Κρόνου Ὀφίων καὶ Εὐ-

ρυνόμη, Τιτᾶνες· οὗτοι δὲ ἦσαν ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ
Κρόνου, ὡς εἶεν ἀρχαῖοι. ἵνα πιστεύσῃ τὸν μῦθον, τὸν
χρόνον ὁρίζεται.

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in opera et dies (scholia vetera partim

Procli et recentiora partim Moschopuli, Tzetzae et Joannis Galeni
Prolegomenon-scholion sch, σελ. -verse 52, γρ. 7

ΔΙΟΣ ΠΑΡΑ. Παρὰ γνώμην τοῦ Διὸς τοῦ μητιό-

εντος, λαθὼν αὐτὸν τὸν Δία τὸν τερπικέραυνον, νῦν τὴν εἱ-
μαρμένην. TZETZES.
ΕΝ ΚΟΙΛΩι ΝΑΡΘΗΚΙ. Ἔστι μὲν πυρὸς ὄντως
φυλακτικὸς ὁ νάρθηξ, ἠπίαν ἔχων μαλακότητα εἴσω, καὶ τρέ-
φειν τὸ πῦρ, καὶ μὴ ἀποσβεννύναι δυναμένην. Ἐν δὲ τῷ μύ-
θῳ τοῦ αἰσθητοῦ λαμβάνεται ὡς εἰκών· καὶ γάρ ἐστι Διονυσια-
κὸς, ὡς καὶ οἱ τελούμενοι τῷ Διονύσῳ δηλοῦσι, ναρθηκο-
φοροῦντες, ὃς τῶν αἰσθήσεων ἐστὶ ποιητὴς, καὶ προσάγεται
ὑπὸ τῶν Τιτάνων τῷ Διονύσῳ. Τιτανικὸς δὲ θεὸς καὶ ὁ Προ-
μηθεὺς, Ἰαπετοῦ παῖς ὢν, Τιτᾶνος ὄντος. ΑΛΛΩΣ. Μῦθος.
Κλέψας ὁ Προμηθεὺς τὸ πῦρ, εἰς πόλιν ἦλθεν Αἰτωλίαν· ἀφ'
οὗ συνέβη τὴν πόλιν κληθῆναι Πυρηνίαν. PROCLUS.
ΤΟΝ ΔΕ, ΧΟΛΩΣΑΜΕΝΟΣ. Τὸν δὲ προμηθέστα-
τον ἡμέτερον νοῦν, ὀργισθεῖσα ἡ ὥσπερ ἀγείρουσα νεφέλας,
καὶ ταύταις συγκαλυπτομένη, καὶ σκοτεινὴ καὶ ἀπροόρατος
Εἱμαρμένη, πρὸ τοῦ εἰς ἔκβασιν ἀφικέσθαι, φησίν. TZETZES.
ΙΑΠΕΤΙΟΝΙΔΗ. Ἤγουν λογισμοῦ καὶ κινήσεως
παῖ, πρόβουλον καὶ προμηθέστατον φρόνημα· ἀντὶ τοῦ, ὦ
ἄνθρωποι προμηθέστατοι, χαίρετε τὸ πῦρ ἐφευρόντες, καὶ τὴν

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera)

Verse 17b, γρ. 2

μαλερὸν πῦρ τὸ μαραντικόν, οὕτως καὶ αἰδοίην τὴν δι' αἰδοῦς

τοῖς νομίμοις ἀνθρώποις οὖσαν. R2WLZVBT
ἑλικοβλέφαρον: τὴν καλὴν ἀπὸ μέρους, τὴν ἑλι-
κοειδῆ καὶ στρογγύλα καὶ περιφερῆ καὶ ἀνακεκλασμένα τὰ βλέ-
φαρα ἔχουσαν, ἐκ μεταφορᾶς τῶν τῆς ἀμπέλου ἑλίκων. R2WLZV
BT
Ἥβην τε χρυσοστέφανον: τὴν εὔμορφον, ἀπὸ
 287

τῆς στεφάνης τοῦ γυναικείου κόσμου, τοῦ ἐκ χρυσοῦ καὶ λίθων

κατεσκευασμένου. R2WLZVT
Διώνην: οὐ τὴν τῆς Ἀφροδίτης μητέρα, ἀλλὰ μίαν
τῶν Ὠκεανίδων, τουτέστι τῶν Τιτανίδων. R2WLZVT σημείω-
σαι δὲ ὅτι δύο Ἀφροδῖται, ὧν τὴν μίαν συνέζευξε Θέμιδι ἀρχαιοτά-
την οὖσαν. LZV
αἵ νύ ποθ' Ἡσίοδον: αἵτινες Μοῦσαι Ἡσίοδον,
ἀντὶ τοῦ ἐμέ, ὡς Ὅμηρος (Α 240)·
ἦ ποτ' Ἀχιλλῆος ποθή.
Ἡσίοδόν φησι τὸν εὐτελῆ. περὶ δὲ ἑαυτοῦ λέγων ὡς περὶ ἄλλου
λέγει· ἀρχαῖον δὲ τὸ ἦθος. R2WT
αἵ νύ ποθ' Ἡσίοδον: περὶ ἑαυτοῦ λέγει ὡς περὶ
ἄλλου. ἀρχαῖον δὲ τὸ ἦθος, ὡς Ὅμηρος (Α 240) ἐξ Ἀχιλλέως·
ἦ ποτ' Ἀχιλλῆος ποθή.

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera)

Verse 45a, γρ. 3

ἡδυτάτων χαίρουσιν οἱ οἶκοι τοῦ Διός. ἢ τὸ γελᾷ ἀντὶ τοῦ δια-

χεῖται τῆς φωνῆς σκιδναμένης, ἠχεῖ καὶ γελᾷ τὰ δώματα. R2WLZ
θεᾶν: τὸ [δὲ] θεᾶν ἀντὶ τοῦ θεῶν, Δωρικῶς· οἱ γὰρ
Δωριεῖς οὕτως λέγουσιν.
ὄσσαν ἱεῖσαι: ὁ Ἡσίοδος τὴν πᾶσαν φωνὴν ὄσσαν
καλεῖ
κλείουσιν ἀοιδῇ: τὸ τίμιον γένος τῶν θεῶν ὑμνοῦσι
καὶ δοξάζουσι τῇ φωνῇ.
ἐξ ἀρχῆς οὓς Γαῖα: οὓς ἐξ ἀρχῆς ἔτεκεν ἡ Γῆ
καὶ ὁ Οὐρανὸς καὶ τοὺς ἐκ τούτων γινομένους. λέγει δὲ τοὺς
Τιτᾶνας.
ἐξ ἀρχῆς: ⟦ὁ Ὀφίων πρῶτος θεός.
δεύτερον αὖτε Ζῆνα: ἀρχομένου τοῦ δευτέρου
προοιμίου, τὸν Δία ἐκ δευτέρου ὑμνοῦσι ἀρχόμεναι καὶ λήγουσαι
ὡς θεόν, ὡς ἀπ' αὐτοῦ ἄρχουσαι καὶ εἰς αὐτὸν λήγουσαι διὰ τὴν
νίκην.
τὰς ἐν Πιερίῃ: Πιερία ὄρος Μακεδονίας, ἐν ᾧ
ἐγεννήθησαν αἱ Μοῦσαι, παρατεῖνον ἕως τῆς Θρᾴκης.
[Κρόνος τέκε τυτθὸν ἀπ' ἀκροτάτης κορυφῆς· λείπει τὸ οὖσαν, τὴν
Πιερίαν δηλονότι.] ταύτας τὰς Μούσας τῷ ἰδίῳ πατρὶ μιγεῖσα τῷ

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera)

 288

Verse 134, γρ. 7

ὄρη καὶ ἡ θάλασσα, μήπω βροχῆς ἢ δρόσου ἢ ἄλλης τινὸς

ποιότητος οὐρανίας ἐπὶ τῆς γῆς γινομένης· τῷ οὐρανῷ δὲ εὐνηθεῖσα,
ὡσανεὶ μετὰ ταῦτα, ἡ Γῆ ἤρξατο καὶ βρέχεσθαι καὶ καρποφορεῖν.
R2WLZT
Κοῖόν τε: οἱ Αἰολεῖς τὸ κ ἀντὶ τοῦ π τίθενται·
Ποῖόν φησι, τὴν ποιότητα. Κρεῖον τὸ βασιλικὸν καὶ ἡγεμονικόν·
Ὑπερίονα τὴν ὑπὲρ τῆς γῆς κίνησιν τοῦ παντός· Ἰαπετὸν δὲ ἀπὸ
τοῦ ἰέναι· ἐπεὶ γὰρ φύσιν ἔχει πάντα τὰ βάρη ἀφιέμενα πίπτειν
ἄνωθεν, τὸ τοιοῦτον εἶδος Ἰαπετὸν ἐκάλεσεν. οὗτοι δέ, ὡς
Ἀκουσίλαος (FHG I 100, 2; FGrHist I 2 F 7; Vorsokr. 9B4 Diels-
Kranz6), Τιτᾶνες καλοῦνται καὶ Τιτανίδες. Ζήνων (Stoic. vet.
I frg. 100 v. Arnim) δὲ Τιτᾶνάς φησι εἰρῆσθαι φυσικώτερον, διὰ
τὸ [μὴ] διατάττεσθαι διὰ παντὸς τοῦ κόσμου τὰ στοιχεῖα.
ἀλληγοροῦσι δὲ ἄλλως τὸν μὲν Κοῖον εἶναι τὴν ποιότητα
καὶ Κρεῖον τὴν διάκρισιν· Ὑπερίονα δὲ τὸν οὐρανόν, τὸν ὑπεράνω
ἡμῶν ἰόντα, καὶ Ἰαπετὸν τὴν κίνησιν αὐτοῦ, παρὰ τὸ ἴεσθαι καὶ
πέτεσθαι· ὁ γὰρ Οὐρανὸς ἀεικίνητός ἐστιν. R2WLZ
Κοῖόν τε Κρεῖόν θ': ὁ Ζήνων (Stoic. vet. I frg. 100 v. Ar-
nim) φησὶ τοὺς Τιτᾶνας διὰ παντὸς εἰρῆσθαι τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου.
Κοῖον γὰρ λέγει τὴν ποιότητα κατὰ τροπὴν Αἰολικὴν τοῦ π πρὸς τὸ κ·

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera)

Verse 134, γρ. 8

ποιότητος οὐρανίας ἐπὶ τῆς γῆς γινομένης· τῷ οὐρανῷ δὲ εὐνηθεῖσα,

ὡσανεὶ μετὰ ταῦτα, ἡ Γῆ ἤρξατο καὶ βρέχεσθαι καὶ καρποφορεῖν.
R2WLZT
Κοῖόν τε: οἱ Αἰολεῖς τὸ κ ἀντὶ τοῦ π τίθενται·
Ποῖόν φησι, τὴν ποιότητα. Κρεῖον τὸ βασιλικὸν καὶ ἡγεμονικόν·
Ὑπερίονα τὴν ὑπὲρ τῆς γῆς κίνησιν τοῦ παντός· Ἰαπετὸν δὲ ἀπὸ
τοῦ ἰέναι· ἐπεὶ γὰρ φύσιν ἔχει πάντα τὰ βάρη ἀφιέμενα πίπτειν
ἄνωθεν, τὸ τοιοῦτον εἶδος Ἰαπετὸν ἐκάλεσεν. οὗτοι δέ, ὡς
Ἀκουσίλαος (FHG I 100, 2; FGrHist I 2 F 7; Vorsokr. 9B4 Diels-
Kranz6), Τιτᾶνες καλοῦνται καὶ Τιτανίδες. Ζήνων (Stoic. vet.
I frg. 100 v. Arnim) δὲ Τιτᾶνάς φησι εἰρῆσθαι φυσικώτερον, διὰ
τὸ [μὴ] διατάττεσθαι διὰ παντὸς τοῦ κόσμου τὰ στοιχεῖα.
ἀλληγοροῦσι δὲ ἄλλως τὸν μὲν Κοῖον εἶναι τὴν ποιότητα
καὶ Κρεῖον τὴν διάκρισιν· Ὑπερίονα δὲ τὸν οὐρανόν, τὸν ὑπεράνω
ἡμῶν ἰόντα, καὶ Ἰαπετὸν τὴν κίνησιν αὐτοῦ, παρὰ τὸ ἴεσθαι καὶ
πέτεσθαι· ὁ γὰρ Οὐρανὸς ἀεικίνητός ἐστιν. R2WLZ
 289

Κοῖόν τε Κρεῖόν θ': ὁ Ζήνων (Stoic. vet. I frg. 100 v. Ar-

nim) φησὶ τοὺς Τιτᾶνας διὰ παντὸς εἰρῆσθαι τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου.
Κοῖον γὰρ λέγει τὴν ποιότητα κατὰ τροπὴν Αἰολικὴν τοῦ π πρὸς τὸ κ·
Κρεῖον δὲ τὸ βασιλικὸν καὶ ἡγεμονικόν·

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera)

Verse 207, γρ. 2

γραμμένα. οὕτω δὲ καὶ ἐπὶ παντὸς πράγματος. R2WLZT

γεινομένῃ τὰ πρῶτα: αὕτη δὲ ἐξ ἀρχῆς τιμὴν
ἔχει, ὅτε ἐγεννήθη καὶ συνηριθμήθη, φησί, τοῖς θεοῖς. ποίας τιμῆς
ἔλαχε λέγει· παρθενίους τ' ὀάρους καὶ τὰ ἑξῆς. πρῶτον
γὰρ κινεῖται ὁμιλία μεταξὺ παρθένων, εἶτα μειδιασμὸς καὶ γέλως·
εἶτα τέρψις ἐπακολουθεῖ, φιλία καὶ προσήνεια. R2WLZT ἄλλως.
τιμὴν ἔχει τὸ ἕπεσθαι αὐτῇ τὸν Ἔρωτα καὶ τὸν Ἵμερον· ταύτην
ἐξ ἀρχῆς τιμὴν ἔχει. παρθενίους δέ, ἵν' ᾖ τὰς ἐπὶ τῆς παρθε-
νίας ὁμιλίας. R2WLZ
τοὺς δὲ πατήρ: μετὰ τὸ εἰπεῖν περὶ Ἀφροδίτης
ἦλθεν ἐπὶ τοὺς Τιτᾶνας. Τιτᾶνες δὲ οἱ ἄδικοι καὶ Βλαπτικοί, ἐκ
τοῦ σίνεσθαι τὴν ψυχὴν τοῦ μέλλοντος βλάπτεσθαι. ἢ ἀπὸ τοῦ
μέλλειν αὐτοὺς τιμωρίας τίνειν ὑπὲρ τῆς τοῦ πατρὸς ὕβρεως
[ἕνεκα τοῦ Οὐρανοῦ] παρὰ τοῦ Διός [τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ]. R2WLZ
τοὺς δὲ πατὴρ Τιτῆνας ἐπίκλησιν καλέεσκεν:
ἀπὸ τοῦ μέλλειν αὐτοὺς τιμωρίαν τίνειν ὑπὲρ τῆς τοῦ πατρὸς ὕβρεως ὑπὸ
τοῦ Διός. ἢ ἀπὸ τοῦ τιταίνειν τὴν ψυχὴν ἑαυτῶν, ὅ ἐστι βλάπτειν, μέλλον-
τας τιμωρεῖσθαι ὑπὸ Διὸς διὰ τὴν αὐτῶν ἀδικίαν καὶ ἐπανάστασιν.
Τιτᾶνες
γὰρ οἱ ἄδικοι καὶ βλαβεροί, ὅθεν καὶ Τιτᾶνες ὀνομάζονται οἱ
μωραίνοντες.

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera)

Verse 207, γρ. 10

νίας ὁμιλίας. R2WLZ

τοὺς δὲ πατήρ: μετὰ τὸ εἰπεῖν περὶ Ἀφροδίτης
ἦλθεν ἐπὶ τοὺς Τιτᾶνας. Τιτᾶνες δὲ οἱ ἄδικοι καὶ Βλαπτικοί, ἐκ
τοῦ σίνεσθαι τὴν ψυχὴν τοῦ μέλλοντος βλάπτεσθαι. ἢ ἀπὸ τοῦ
μέλλειν αὐτοὺς τιμωρίας τίνειν ὑπὲρ τῆς τοῦ πατρὸς ὕβρεως
[ἕνεκα τοῦ Οὐρανοῦ] παρὰ τοῦ Διός [τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ]. R2WLZ
τοὺς δὲ πατὴρ Τιτῆνας ἐπίκλησιν καλέεσκεν:
ἀπὸ τοῦ μέλλειν αὐτοὺς τιμωρίαν τίνειν ὑπὲρ τῆς τοῦ πατρὸς ὕβρεως ὑπὸ
 290

τοῦ Διός. ἢ ἀπὸ τοῦ τιταίνειν τὴν ψυχὴν ἑαυτῶν, ὅ ἐστι βλάπτειν, μέλλον-
τας τιμωρεῖσθαι ὑπὸ Διὸς διὰ τὴν αὐτῶν ἀδικίαν καὶ ἐπανάστασιν.
Τιτᾶνες
γὰρ οἱ ἄδικοι καὶ βλαβεροί, ὅθεν καὶ Τιτᾶνες ὀνομάζονται οἱ
μωραίνοντες. T
τιταίνοντας: θελήσαντες τιμωρίαν ἀπαιτῆσαι τὸν
πατέρα, παρεκτείνονται τῇ ὕβρει καὶ τίσεως ἄξια ποιοῦνται τιμω-
ροῦντες τῇ μητρί. ἄλλως. τίσιν καὶ τιμωρίαν λαμβάνοντας ὑπὲρ
ὧν ἠδίκει ὁ Οὐρανός· ἢ τιμωρίαν παρέχοντας, παρόσον καὶ Τιτᾶ-
νες ὀνομάζονται ἢ μωραίνοντες. ἄλλως. παρὰ τὸ τετάσθαι καὶ
ἐξαπλωθῆναι. ἤ [ὅτι], ὡς λέγει οὗτος ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ Ὀρφέως
τοῦτο λαβών (Orphic. frgg. 57, 136 Kern), ὅτι πάλιν τιμωρῆσαι
μέλλει ὁ Κρόνος τοὺς θεοὺς καὶ λαβεῖν τὴν βασιλείαν αὐτοῦ· ἤτοι
πάλιν ἐπικρατῆσαι μέλλει τὸ σκότος ἐκεῖνο τὸ ἀρχαιότατον τοὺς
ζῳδιακοὺς κύκλους τοὺς ἔχοντας τοὺς ἀστέρας.

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera) Verse 392,

γρ. 3

τὸ τιμᾶν καὶ τὸ φοβεῖσθαι. Πάλλαντι δὲ τῇ ἀνωτέρᾳ κινήσει

λέγει, ᾗ συμμισγόμενον τὸ ὕδωρ δυνάμεις τινὰς ἐκτελεῖ. R2WLZT
Ζῆλον δὲ τὸν περὶ τὸ ἀγαθὸν λέγει. R2WLZ
Ὠκεανίνη: τὰ τοιαῦτα ὀνόματα ὁ μὲν Ἅβρων (frg.
18 Berndt) φησὶ πατρωνυμικά· Ὠκεανίνη, Ἀλκμαιωνίνη, Ἀδρη-
στίνη, Αἰητίνη, Φαυστίνη. Τρύφων (frg. 92 De Vels.) δὲ παρώ-
νυμα, ἐπεὶ οὐκ ἔχει ἄρρενα παρακείμενα πατρωνυμικῶς τοῦ αὐτοῦ
τύπου. R2WLZTX
εἶπε δ', ὃς ἄν: ὅτι τὸν μαχόμενον μετ' ἐμοῦ τοῖς
Τιτᾶσι τὴν ἑαυτοῦ τιμὴν ἔχειν ἐάσω. εἶπε δὲ καί· τῷ μὴ ἔχοντι ἐξ
ἀρχῆς τιμὴν παρέξω. R2WLZTX Τιτᾶνας δὲ τὰς δυσφημίας
τὰς ἐν τῷ βίῳ φησί. R2WLZX
ἐπιβησέμεν: ⟦ἀντὶ τοῦ ἐπιβῆναι αὐτὸν τῆς τιμῆς
ποιήσει. X⟧
οἷσι σὺν παίδεσσιν: ⟦ἢ τοῖς οἰκείοις ἢ τοῖς
μόνοις. X⟧
διὰ μήδεα πατρός: τοῦ πατρὸς συμβουλεύσαντος
αὐτῇ δηλονότι, ἢ τοῦ Διὸς ἢ τοῦ Ὠκεανοῦ. R2WLZNsvXB
θεῶν μέγαν ἔμμεναι ὅρκον: ἐπειδὴ καὶ ὁ ὅρκος
φοβερὸς R2WLZNsvX ⟦καὶ δυσμενῶς ἔχει πρὸς τοὺς παραβαί-
νοντας.

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera)

 291

Verse 626, γρ. 2

R2WLZX [ἄλλως. ἀλλ' ὅτε αὐτοὺς ἐποίησαν μετασχεῖν τῆς μοί-

ρας τῶν θεῶν. R2WLZ]
[δῆσε κρατερῷ ἐνὶ δεσμῷ: ἡ περίστροφος τοῦ
οὐρανοῦ κίνησις ἡ κύκλῳ τῷ ἄξονι, περὶ ὃν στρέφεται. R2WLZ]
ἠνορέην: τὴν ἰδίαν ἀνδρείαν. R2WLZNsv
ἀγώμενος: θαυμάζων διὰ τὸ τερατῶδες τῆς φύσεως
ἢ φθονῶν ἢ ἐκπληττόμενος. R2WLZNsvTX
εἵατο: περὶ αὐτὸν (?) ἦσαν ἢ ἐκαθέζοντο. R2WLZNsv
X εἰ μὲν ψιλῶς, ἦσαν· εἰ δὲ δασέως, ἐκαθέζοντο. R2WZNsvX
φραδμοσύνῃσι: ταῖς βουλαῖς καὶ γνώμαις τῆς
Γῆς. ἡ γὰρ Γῆ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι σὺν τούτοις νικᾶτε τοὺς Τιτᾶνας.
R2WLZNsvT [διὰ τὴν πάλιν καὶ πάλιν γινομένην κίνησιν καὶ
ἄπαυστον. οὐ γὰρ λήγει ἐλθὼν εἰς δυσμὰς ὁ οὐρανός. R2WLZ]
δηρὸν γὰρ μάρναντο: μάχη ἁπλῶς τῶν θεῶν
πρὸς τοὺς Τιτᾶνας, τὴν μεριστὴν φύσιν, τὸ μὴ εἰς ταὐτὸν συνιέναι
τὴν νοερὰν καὶ σωματικὴν φύσιν. οἱ μὲν ἀπ' Ὀλύμπου μάχονται
τοῦ ὄλλυσθαι μήποτε, οἱ δὲ ἐξ Ὄθρυος, ὅθι τὸ ῥευστὸν καὶ ἡ ῥύσις.
δέκα δὲ ἔτη ἐμάχοντο, ἵνα τὴν μάχην τὴν πλείστην δηλώσωσιν·
οὐ γὰρ πλεῖον τῶν δέκα· διὸ καὶ τοσαῦτα ἔτη περὶ Ἑλένης, τῆς
ὕλης, τὰ ἐναντία, Τρῶες καὶ Ἕλληνες, ἐμάχοντο. R2WLZ
Ὄθρυος: ὄρος Θεσσαλίας.

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera)

Verse 629, γρ. 2

ἠνορέην: τὴν ἰδίαν ἀνδρείαν. R2WLZNsv

ἀγώμενος: θαυμάζων διὰ τὸ τερατῶδες τῆς φύσεως
ἢ φθονῶν ἢ ἐκπληττόμενος. R2WLZNsvTX
εἵατο: περὶ αὐτὸν (?) ἦσαν ἢ ἐκαθέζοντο. R2WLZNsv
X εἰ μὲν ψιλῶς, ἦσαν· εἰ δὲ δασέως, ἐκαθέζοντο. R2WZNsvX
φραδμοσύνῃσι: ταῖς βουλαῖς καὶ γνώμαις τῆς
Γῆς. ἡ γὰρ Γῆ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι σὺν τούτοις νικᾶτε τοὺς Τιτᾶνας.
R2WLZNsvT [διὰ τὴν πάλιν καὶ πάλιν γινομένην κίνησιν καὶ
ἄπαυστον. οὐ γὰρ λήγει ἐλθὼν εἰς δυσμὰς ὁ οὐρανός. R2WLZ]
δηρὸν γὰρ μάρναντο: μάχη ἁπλῶς τῶν θεῶν
πρὸς τοὺς Τιτᾶνας, τὴν μεριστὴν φύσιν, τὸ μὴ εἰς ταὐτὸν συνιέναι
τὴν νοερὰν καὶ σωματικὴν φύσιν. οἱ μὲν ἀπ' Ὀλύμπου μάχονται
τοῦ ὄλλυσθαι μήποτε, οἱ δὲ ἐξ Ὄθρυος, ὅθι τὸ ῥευστὸν καὶ ἡ ῥύσις.
δέκα δὲ ἔτη ἐμάχοντο, ἵνα τὴν μάχην τὴν πλείστην δηλώσωσιν·
 292

οὐ γὰρ πλεῖον τῶν δέκα· διὸ καὶ τοσαῦτα ἔτη περὶ Ἑλένης, τῆς
ὕλης, τὰ ἐναντία, Τρῶες καὶ Ἕλληνες, ἐμάχοντο. R2WLZ
Ὄθρυος: ὄρος Θεσσαλίας.

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera)

Verse 640, γρ. 2

ἀλλ' ὅτε δὴ κείνοισι παρέσχεθεν ἅρμα-

τα: κυρίως ἅρματα, καταστρέφει δὲ εἰς τὸ ὑγιές· R2W ἀλλ'
ὅτε, φησί, ἐποίησεν αὐτοὺς μετασχεῖν τῆς μοίρας τῶν θεῶν, τὸν
Βριάρεων καὶ Κόττον καὶ Γύγην. R2WLZ
ἀλλ' ὅτε δή: ἀλλ' ὅτε ἐκείνους, τὸν Βριάρεων, τὸν Κόττον, τὸν
Γύγην, ἐποίησαν μετασχεῖν τῆς μοίρας τῶν θεῶν καὶ αὐτοὶ ἔφαγον τὴν
θείαν τροφήν, πάντων ὁ θυμὸς ηὐξάνετο. τὸ δὲ ἄρμενα, ἁρμόδια ἢ
ἅρματα· ἅρματα γὰρ τὰς τροφὰς καὶ προσάρματα ἐκάλουν. καταστρέφει
δὲ
καὶ ταῦτα εἰς τὸ ὑγιές. X
τά περ θεοὶ αὐτοὶ ἔδουσι: τὸ ἀΐδιον τοῖς
οὐρανίοις δέδοται σώμασι· καὶ οὕτω νικῶσι τοὺς ἄλλους Τιτᾶνας,
τὴν μεριστὴν φύσιν. R2WLZNsv
μνησάμενοι φιλότητος: μνημονεύσατε, φησίν,
ὅτι τεταρταρωμένους ἔσωσα ὑμᾶς καὶ ἤγαγον εἰς φῶς. R2WLZTX
δυσηλεγέος: δυσφροντίστου, δυσεκλύτου ἢ κακοήχου.
NsvX
Κόττος: ὁ δίκαιος χόλος καὶ ἡ ὀργή. NsvXsv
οὐκ ἀδάητα: οὐκ ἀσύνετα, οὐκ ἄγνωστα ἡμῖν, ἀλλὰ
γνωστά· οὐκ ἀδίδακτα, οὐκ ἀφανῆ, ἀλλ' εἰδόσι λαλεῖς. καὶ οἴδαμεν
ὅτι πάντα οἶδας καὶ περιέχεις πάντων. R2WLZ
οὐκ ἀδάητα πιφαύσκεαι:

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera)

Verse 663, γρ. 4

κρυεροῖο⌋: ⟦ἤγουν βοηθὸς ἐγένου τοῖς θεοῖς τῆς χαλεπῆς

βλάβης. X⟧
ἀτενεῖ τε νόῳ: συνεχεῖ, προθύμῳ νοΐ. ἄλλως.
ἀτενεῖ· ἄγαν τεταμένῳ, προθύμῳ, σκληρῷ καὶ δυνατῷ· ἀμε-
τατρέπτῳ τῷ νοῒ ῥυσόμεθα τὸ ὑμῶν κράτος. R2WLZ [ἄλλως.
ἀμετακίνητος, ἀμετάτρεπτος καὶ πρόθυμος νοῦς. R2W]
ὑμόν: ⟦τὸ ὑμέτερον Δωρικῶς. Nsv⟧
μαρνάμενοι Τιτῆσι: λαβὼν ὁ θεός, φησὶ Πλάτων
(Tim. 30 a), τόδε τὸ πᾶν πλημμελῶς καὶ ἀτάκτως κινούμενον,
εἰς τάξιν αὐτὸ ἤγαγε· καὶ τοῦτο ἡ μάχη τῶν στοιχείων. ταῦτα
 293

γὰρ Τιτᾶνες, ἡ πλημμέλεια καὶ ἡ ἀταξία. R2WLZN

μᾶλλον ἔτ' ἤ: ⟦ὅτε δηλαδὴ ἔλαβον συμμαχίαν. X⟧
ἀμέγαρτον: ⟦ἀζήλωτον, μεγάλην. XBsv⟧
ἐπέφυκον: ἀντὶ τοῦ ἐπεφύκεισαν. τὸ δὲ πέφυκα, πα-
ρακείμενος ὄν, πεφύκω Δωρικῶς γέγονε καὶ ὅμοιον ἐνεστῶτι ἀνα-
δεξάμενον χαρακτῆρα εἰς τὸν ἐπέφυκον παρατατικὸν ἔκλινεν.

Σχόλια στον Ησίοδον Scholia in theogoniam (scholia vetera)

Verse 734, γρ. 3

ἡ μεταφορὰ ἀπὸ τῶν φυτῶν. R2WLZ

τοῖς οὐκ ἐξιτόν ἐστι: λείπει ἡ διά, ἵν' ᾖ
διὰ τούτων τῶν ῥιζῶν οὐκ ἐκβαδιστέον, οὐ πορευτέον. R2WLZ
θύρας δ' ἐπέθηκε: διότι ὁ αὐτὸς Ἐννοσίγαιος ὁ
τὴν γῆν συνέχων. R2WLZNsvX
τεῖχος δὲ περίκειται ⌊ἀμφοτέρωθεν⌋:
περιέχει ἐκ μήκους καὶ πλάτους. ἢ ἐξ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν,
ἐντὸς τοῦ Ταρτάρου καὶ ἐκτός, τεῖχος περιτρέχει. LZNsvT
ἔνθα Γύγης Κόττος τε: ἐκεῖ ἡ ὀργὴ τῶν θεῶν
ἐπέχει τὰ πλημμελήματα καὶ τὰς δυσφημίας τῶν ἀνθρώπων. δεῖ
δὲ νοεῖν ὅτι οὗτοι ἐκτὸς τοῦ τείχους ἐπιτηροῦσι τοὺς Τιτᾶνας. οὐ
γὰρ ἐν τοῖς Τιτᾶσι δεῖ νοεῖν οἰκοῦντας τούτους. R2WLZT
ἔνθα δὲ γῆς δνοφερῆς: ἐκεῖ καὶ τῆς γῆς καὶ
τοῦ οὐρανοῦ καὶ τοῦ Ταρτάρου καὶ τοῦ πόντου καὶ πάντων αἱ ἀρ-
χαὶ καὶ τὰ τέλη εἰσίν, R2WLZTX ἐπειδὴ ἄναρχα ταῦτα. τὸ
γὰρ ὕδωρ ἄναρχον, ἐξ οὗ τὰ πάντα. R2WLZX
ἑξείης πάντων πηγαί: [λείπει ἡ διά, ἵν' ᾖ
διὰ τούτων τῶν ῥιζῶν.] πάντων ἡ ἀρχὴ ἐκ τοῦ Ταρτάρου ἐκφέρε-
ται καὶ ἐκεῖ ἀποτελεῖται.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα βιβ. of Iliad 1, verse 404a, γρ. of scholion
4

Ariston. μακρὸν Ὄλυμπον: ὅτι μακρὸν τὸν Ὄλυμπον ὡς

ὄρος· τὸν δὲ οὐρανὸν εὐρύν (cf. Γ 364 al.). Aint
ex. ὃν Βριάρεων: Ἡσίοδος δὲ “Ὀβριάρεῳ δ' ὡς πρῶτα”
(th. 617). T ὡς μουσοτραφὴς καὶ τὰς παρὰ θεοῖς ἐπίσταται
λέξεις. ἢ τὰ τελειότερα θεοῖς ἀνατίθησιν. b(BCE4)T
D ὃν Βριάρεων καλέουσι: τῶν διωνύμων – δὲ Σκά-
μανδρον. A
Ariston. {αἰγαίων'·} ὁ γὰρ αὖτε βίῃ οὗ πατρὸς ἀμεί-
νων: ὅτι Ζηνόδοτος γράφει “ὁ γὰρ αὖτε βίῃ πολὺ φέρτατος †ἁπάν-
 294

των / ὁππόσοι ναίουσ' ὑπὸ Τάρταρον εὐρώεντα”. οὐκ ἔστι δὲ τῶν

Τιτάνων ὁ Αἰγεύς, ἀλλὰ ἐνάλιος δαίμων· οὕτως γὰρ καὶ ἡ σύγκρισις
λαμβανομένη πρὸς τὸν Ποσειδῶνα λόγον ἕξει. A
Did. βίῃ: οὕτως διὰ τοῦ ν βίην Ἀρίσταρχος. Aim
ex. οὗ πατρὸς ἀμείνων: Ὅμηρος ὡς Στωϊκὸς Ποσειδῶνος
αὐτὸν εἶναί φησιν. ἢ ὅτι, φησί, “παῦροι δέ τε πατρὸς ἀρείους” (β
277). AT
Ariston. ὅς ῥα παρὰ Κρονίωνι καθέζετο κύδεϊ γαίων:
ὅτι ἐντεῦθεν ἐπὶ τοῦ Ἄρεως λέγεται οὐκ ὀρθῶς “πὰρ δὲ Διῒ Κρονίωνι
καθέζετο κύδεϊ γαίων” (Ε 906). A
ex. παρὰ Κρονίωνι: καθ' ὑπεροχὴν αὐτὸν Κρονίδην καὶ
Ὀλύμπιον ὀνομάζει. T

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα βιβ. of Iliad 2, verse 735a1, γρ. of

scholion 1

μένους στίχους (sc. Β 724 – 6). A

Ariston. {οἵ τ' ἔχον} Οἰχαλίην: ὅτι οὐ τῆς Εὐβοίας ἡ Οἰχαλία καθ'
Ὅμηρον, ὡς παρὰ τοῖς νεωτέροις, ἀλλὰ τῆς Θεσσαλίας. A
Hrd. Ἀσκληπιοῦ: οὕτως ἐκτατέον διὰ τὸ μέτρον τὸ Ἀσκλη-
πιοῦ. Aim
ex. ἰητῆρ' ἀγαθώ: ἔθος ἦν τοῖς πάλαι βασιλεῦσι μανθάνειν
τι τῶν χρησίμων· ὃ καὶ οὗτοι ποιοῦσι καλῶς, ἵνα καὶ τοῖς ἰδίοις καὶ
τοῖς ἑτέρων νοσήμασι μάχοιντο. b(BCE3E4)
Did. τοῖς δέ: οὕτως κατὰ δοτικὴν πτῶσιν τοῖς δέ Ἀρίσταρ-
χος, ὡς πρόκειται (sc. ad Β 516). Aim
ex. Ἀστέριον Τιτάνοιό τε λευκὰ κάρηνα: Ἀστέ-
ριον, ὅτι ἐφ' ὑψηλοῦ ἐστι τόπου· διὰ δὲ τὸ διαφανὲς οὕτως κέκληκε. b
(BCE3E4) Τιτάνοιο δὲ διὰ τὸ λευκόν· τίτανος γὰρ ἡ κονία κα-
λεῖται, A b(BCE3E4) καὶ διὰ τὸ τιτάνῳ κεχρῖσθαι τὰς οἰκίας. A
Ἀστέριον: διαφανὴς καὶ ἐφ' ὕψους κειμένη πόλις.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα βιβ. of Iliad 5, verse 898c, γρ. of scholion
1

Ariston. σπουδῇ: ὅτι μετὰ σπουδῆς καὶ κακοπαθείας. Aim

ex. ἀλλ' οὐ μάν σ' – μήτηρ: ἔδειξεν ἦθος πατέρων
b(BCE3E4)Til διὰ τούτου τοῦ σχήματος. b(BCE3E4)
Ariston. καί κεν δὴ πάλαι ἦσθας ἐνέρτερος Οὐρανιώνων:
ὅτι Ζηνόδοτος γράφει “ἐνέρτατος”. οὐ δεῖ δέ· ἡ γὰρ σύγκρισίς ἐστι
πρὸς τοὺς Τιτᾶνας ἀνομοιογενεῖς καὶ ἐν ἑνὶ κατηγμένους τόπῳ. τού-
 295

των οὖν ἐνέρτερος ὁ μὴ κατὰ γένος ὢν ἐξ αὐτῶν. A

Did. ἐνέρτερος: οὕτως Ἀρίσταρχος, ὁ δὲ Ζηνόδοτος “ἐνέρ-
τατος”. Til
D | ex. ἐνέρτερος Οὐρανιώνων: τῶν Τιτάνων. T | εἰ μὴ ὅτι
ὡς πατὴρ σὸς ἐπέχω αὐτὴν τῆς κατὰ σοῦ ὀργῆς, πά-
λαι ἄν, φησίν, ἦς τῶν ποτε οὐρανίων Τιτάνων ὑποχθονιώτερος. b
(BCE3E4)
Ariston. {ὣς φάτο καὶ} Παιήον': ὅτι ἰατρὸν τῶν θεῶν ἕτερον παρὰ
τὸν Ἀπόλλωνα παραδίδωσι τοῦτον. A
Did. φάρμακ' ἔπασσεν: Ἰακῶς “φάρμακα πάσσεν”. Til
ex. ὡς δ' ὅτ' ὀπὸς γάλα λευκὸν ἐπειγόμενον συνέπηξεν:
οὕτω καὶ τὸ φάρμακον ἔπηξε τὸ αἷμα καὶ ἐσάρκωσε τὴν πληγήν.
ταχέως δὲ παρῆλθε τὸν τῆς ἰάσεως τρόπον· ὁ μὲν γάρ ἐστι θεὸς καὶ
τὴν τέχνην ἔχων, ὁ δὲ θεὸς καὶ τὴν ἴασιν φθάνων.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα βιβ. of Iliad 5, verse 898c, γρ. of scholion
3

ex. ἀλλ' οὐ μάν σ' – μήτηρ: ἔδειξεν ἦθος πατέρων

b(BCE3E4)Til διὰ τούτου τοῦ σχήματος. b(BCE3E4)
Ariston. καί κεν δὴ πάλαι ἦσθας ἐνέρτερος Οὐρανιώνων:
ὅτι Ζηνόδοτος γράφει “ἐνέρτατος”. οὐ δεῖ δέ· ἡ γὰρ σύγκρισίς ἐστι
πρὸς τοὺς Τιτᾶνας ἀνομοιογενεῖς καὶ ἐν ἑνὶ κατηγμένους τόπῳ. τού-
των οὖν ἐνέρτερος ὁ μὴ κατὰ γένος ὢν ἐξ αὐτῶν. A
Did. ἐνέρτερος: οὕτως Ἀρίσταρχος, ὁ δὲ Ζηνόδοτος “ἐνέρ-
τατος”. Til
D | ex. ἐνέρτερος Οὐρανιώνων: τῶν Τιτάνων. T | εἰ μὴ ὅτι
ὡς πατὴρ σὸς ἐπέχω αὐτὴν τῆς κατὰ σοῦ ὀργῆς, πά-
λαι ἄν, φησίν, ἦς τῶν ποτε οὐρανίων Τιτάνων ὑποχθονιώτερος. b
(BCE3E4)
Ariston. {ὣς φάτο καὶ} Παιήον': ὅτι ἰατρὸν τῶν θεῶν ἕτερον παρὰ
τὸν Ἀπόλλωνα παραδίδωσι τοῦτον. A
Did. φάρμακ' ἔπασσεν: Ἰακῶς “φάρμακα πάσσεν”. Til
ex. ὡς δ' ὅτ' ὀπὸς γάλα λευκὸν ἐπειγόμενον συνέπηξεν:
οὕτω καὶ τὸ φάρμακον ἔπηξε τὸ αἷμα καὶ ἐσάρκωσε τὴν πληγήν.
ταχέως δὲ παρῆλθε τὸν τῆς ἰάσεως τρόπον· ὁ μὲν γάρ ἐστι θεὸς καὶ
τὴν τέχνην ἔχων, ὁ δὲ θεὸς καὶ τὴν ἴασιν φθάνων. λευ-
κὸν δὲ γάλα τὸ μὴ ποιοῦν σκιάν.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα βιβ. of Iliad 8, verse 479, γρ. of scholion 1
 296

χαλεπῷ διὰ τὸν φόβον. A

ex. στείνει {ἐν αἰνοτάτῳ}: τὴν τῶν πραγμάτων στενοχω-
ρίαν δηλοῖ. ἅμα δὲ καὶ στενός ἐστι τόπος οὕτω καλούμενος. T
Did.(?) θανόντος: γράφεται “πεσόντος”. Aint
ex. ὣς γὰρ θέσφατόν ἐστι: τὸ μοιρίδιον προβάλλεται, ἵνα
μὴ δοκῇ τυραννεῖν.
ex. πείραθ' ἵκηαι / γαίης καὶ πόντοιο: δείκνυσιν ὁ
ποιητὴς ὅτι συναπολήγει Γῆ καὶ θάλασσα, ὡς ἂν τοῦ ὕδατος περι-
κεχυμένου τῇ γῇ σφαιρικῶς καὶ καλύπτοντος αὐτὴν πλὴν τῶν ἀνε-
χουσῶν ἠπείρων, ἐν αἷς κατοικοῦμεν. A b (BCE3E4)T
D Ἰαπετός: εἷς τῶν Τιτάνων. Aim
D Ἰαπετός τε Κρόνος τε: Διὸς μεταστήσαντος –
ὄρος ἐπιθεὶς †ἀφ οὗ Ὀφιώνιον προσηγορεύθη. A
ex. ὑπερίονος ἠελίοιο: τοῦ ὑπὲρ ἡμᾶς ὄντος ἡλίου. Aim
D Ὑπερίονος: τοῦ ἡλίου. ἤτοι – τὰ ὅλα συνέχεται. A
ex. τὸν δ' οὔτι προσέφη λευκώλενος: ἐν καιρῷ ἡ ἀποσιώ-
πησις· οὔτε γὰρ ἐπαινεῖν ἔχει τὰ λεχθέντα οὔτε ἀντιλέγειν πρὸς ὀργὴν
τοιαύτην.
Ariston. ἐν δ' ἔπεσ' Ὠκεανῷ λαμπρὸν φάος ἠελίοιο: ὅτι
αὐτὸς μὲν εἰς Ὠκεανὸν δύνοντα καὶ ἐξ Ὠκεανοῦ ἀνίσχοντα λέγει τὸν
ἥλιον, ἐξ ἡρωϊκοῦ δὲ προσώπου οὐκέτι.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera)

βιβ. of Iliad 11, verse 1-2, γρ. of scholion 4

ἐπὶ τοὺς κινδύνους φέρεσθαι, ἀλλὰ διὰ τὴν ἡγεμονίαν ἀσφαλέστερον

μᾶλλον ἢ φιλοκινδυνότερον ἀγωνίζεσθαι. ἐπὶ ξυροῦ δὲ νῦν, καὶ ταῦτα
δι' αὐτόν, ὄντων Ἑλλήνων ἀναγκαίως κινδυνεύει. γέγονε δὲ ἀντίστρο-
φα τὰ πράγματα· Διομήδης γὰρ ὑπ' Ἀγαμέμνονος ὀνειδισθεὶς εὐδο-
κιμεῖ, καὶ πάλιν Ἀγαμέμνων ὑπὸ Διομήδους· Ἕκτωρ δὲ μεγάλα
ὑπισχνούμενος διώκεται. b(BE3E4)T
ex. | ex. | ex. Ἠὼς δ' ἐκ λεχέων παρ' ἀγαυοῦ Τιθωνοῖο / ὄρ-
νυθ', ἵν' ἀθανάτοισι φόως φέροι ἠδὲ βροτοῖσι: τὸ ὅλον
τοῦτο νομιστέον ὅτι ἀπὸ τοῦ ἡλίου ἡμέρα γέγονεν. Τιθωνοῖο (1)
δὲ ὡσεὶ ἔλεγε †τιθωνοῖο†· Τιτὰν γὰρ ὁ Ἀπόλλων, ὅτι ἀπὸ Λητοῦς.
τοῦτον δὲ καὶ ἥλιον νενομίκαμεν. ἐκ λεχέων (1) δέ, ὅτι σὺν αὐτῷ
ἀεὶ θεωρεῖται· ἡμέρα γάρ ἐστι πεφωτισμένος ἀὴρ ἡλίου ὑπὲρ γῆν ὄν-
τος. A b (BCE3E4)T | Ἱερώνυμος (fr. 15 We.) φησὶ τὸν Τιθωνὸν
αἰτήσασθαι ἀθανασίαν παρὰ τῆς Ἠοῦς, οὐ μέντοι καὶ ἀγηρασίαν· ὡς
δὲ πολλῷ τῷ γήρᾳ χρώμενος ἐδυσφόρει, αἰτήσασθαι θάνατον· ἡ δὲ
ἀδυνατοῦσα εἰς τέττιγα αὐτὸν μεταβάλλει, ὅπως ἥδοιτο διηνεκῶς τῆς
φωνῆς αὐτοῦ ἀκούουσα. | ἀγαυοῦ (1) δὲ ἤτοι ἀγαστοῦ
ἐπὶ τῷ κάλλει. b(BCE3E4) τινὲς δὲ παρειλῆφθαί φασι τὸν Τιθωνὸν
 297

διὰ τὸ εὐημερεῖν Τρῶας. ἔστιν οὖν ἡ περίφρασις ποιητική· τοῦτο γὰρ

διαλλάττει τῆς ῥητορικῆς, ᾗ ἡ μὲν τὸ πεζὸν οἶδεν, ἡ δὲ φεύγει αὐτό.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera)

βιβ. of Iliad 14, verse 279b2, γρ. of scholion 2

γράφουσιν “ὤμνυε δ' ἐκ πέτρης καταλειβόμενον Στυγὸς ὕδωρ”

(= Ξ 279 a). T
Ariston. τοὺς ὑποταρταρίους, οἳ Τιτῆνες καλέονται: ὅτι
τοὺς περὶ Κρόνον θεοὺς ὑποταρταρίους προσαγορεύει. πρὸς τὸ
“ὁππότε μιν ξυνδῆσαι Ὀλύμπιοι” (Α 399), ὅτι οὐ τοὺς περὶ Κρόνον
λέγει Ὀλυμπίους. A
ex. τοὺς ὑποταρταρίους, οἳ Τιτῆνες καλέονται:
τοὺς ἐν τῷ Ταρτάρῳ ὄντας· οὐ γάρ τι ἔστιν ὑπὸ Τάρταρον. οὐδένα δὲ
αὐτῶν οἶδεν ἢ Ἰαπετόν (cf. Θ 479). παρὰ []. T
τοὺς ἐν τῷ Ταρτάρῳ ὄντας· οὐδὲν γὰρ ἔστιν ὑπὸ Τάρτα-
ρον. Τιτὰν δὲ παρὰ τὸ τιτός, τιτάν. b(BCE3)
Did. (?) | ex. Λήμνου τε καὶ Ἴμβρου ἄστυ λιπόντε: τινὲς
“Λήμνοιο κατὰ μέγα ἄστυ λιπόντε”· τί γὰρ νῦν πρὸς τὴν Ἴμβρον; |
ἔστι δὲ νῆσος πρὸς τῷ Μέλανι κόλπῳ, ἀπέχουσι δὲ ἀλλήλων στάδια
ἑκατὸν εἴκοσι. T
ex. | ex. ἠέρα ἑσσαμένω ῥίμφα πρήσσοντε κέλευθον:
ἐπὶ πελάγους. | ἠέρα ἀεὶ διὰ τοῦ η φησίν. Til
ex. πρήσσοντε: περῶ πρῶ, ὡς βείω βῶ, βορῶ βρῶ, τορῶ
τρῶ, συγκοπῇ. πρήσω b(BCE3)T πέπρακα, βρώσεσθαι βέβρω-
κα, †τέτρωκα. T

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera et recentiora e cod.

Genevensi gr. 44) βιβ. of Iliad 14, verse 274, γρ. of scholion 1

[ῥιπτάζων] ἀπὸ τοῦ ῥίπτω, ὡς ἠλασκάζω, ἀλυσκάζω.

[καί κέ μ' ἄϊστον] καὶ ἂν ἰδών με – θάλασσαν.
[δμήτειρα] ἡ δαμαστρία, ὅ ἐστιν ἄρχουσα.
[θοῇ] ἢ ὅτι διὰ τὸν ὕπνον δοκεῖ θᾶττον ὡς πρὸς τὴν ἡμέραν παριέ-
ναι, ἢ ὅτι θεία.
[ἔρδοι] πράσσοι, ἐκ τοῦ ῥέζω, Βοιωτοὶ ῥέδω, ὑπερθέσει ἔρδω.
[ἀάατον] ἄατον. ἀβλαβὲς μὲν – ἐπιόρκοις. ἀῶ
ἀῶμαι ἀᾶται ἀασάμην· «ἀάσατο μέγα θυμῷ». (Il. IX, 537. XI 340)
ἀατός ὡς περατός, καὶ ἀάατος ὡς ἀπέρατος.
[χειρὶ δὲ τῇ ἑτέρῃ] τὰ βαρύτατα τῶν στοιχείων – ὑγρόν.
[θεοὶ Κρόνον ἀμφὶς ἐόντες] τοὺς Τιτᾶνας λέγει· οὗτοι δέ εἰσιν
– Κοῖος. Κρόνος ἐκ τοῦ χρόνου.
[ἠέρα] ἐκ τοῦ ἀήρ.
 298

[Ἴδην – μητέρα θηρῶν] θηροτρόφος γὰρ ἡ Ἴδη διὰ τὸ πολὺ

τῆς ὕλης.
[Χαλκίδα – κύμινδιν] χαλκὶς ὄρνεον ἥτις καλεῖται καὶ κύ-
μινδις ἀπὸ τῆς φωνῆς. ὁ κύμινδις οἰκεῖ μὲν – θηλυκῶς λέ-
γεται. εὐεπίφορον δὲ καὶ εὔυπνον τὸ ὄρνεον, ἀεὶ δὲ τὴν κεφαλὴν ὑπὸ
τοὺς κλάδους κρύπτει· ἐκ τούτου δὲ καὶ κύμινδις καλεῖται, παρὰ τὸ
κοιμᾶσθαι· εὐεπίφορον γὰρ πρὸς ὕπνον, καθὼς εἴρηται.
οἷον ὅτε – εἰς εὐνήν] Ἥραν τρεφομένην – Εὐφορίωνι.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera et recentiora e cod.

Genevensi gr. 44) βιβ. of Iliad 15, verse 87, γρ. of scholion 1

[Θέμιστι] Θέμις μία τῶν Τιτάνων.

[εὔφρων] εὐφραινόμενος, ἐκ τοῦ φρῶ, τὸ προιῶ.
[ἐγέλασσε] οὗτος ὁ γέλως – θεούς.
οὗτός ἐστιν ὁ ἀλλοπροσάλληλος – ἀδικήματος.
μείζων] τοῦ ἐν τῇ Α πρὸς Ἀθηνᾶν καὶ Ἥραν καὶ Ποσειδῶνα.
[ἑῆος] Ἀπολλώνιός φησιν ἐν τῷ περὶ ἐπιρρημάτων· «ἠΰς καὶ
γενικὴ ἠέος καὶ ὑπερθέσει τοῦ ε ἐῆος».
[γενέην τε τόκον τε] τοὺς γονεῖς – ῥύεσθαι.
[πετέσθην] ὑπερβολικῶς – πτερωτός.
φυσικὴ φαίνεται – ἀπωλείας.
κοινὴ ὅλων τῶν στοιχείων ἡ γῆ, καθότι ἐν αὐτῇ εὑρίσκεται καὶ

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia recentiora Theodori Meliteniotis)

(e cod. Genevensi gr. 44) βιβ. of Iliad 8, verse 479, γρ. of scholion 3

πάντως οἷον ἐμὸν γένος] ἡ δὲ τοῦ πάντων – κατα-

γωνισθῆναι.
ἐπέμυξαν] μεμυκόσι τοῖς χείλεσιν ἐστέναξαν, ἐπεγόγγυσαν.
οὐκ ἐπιεικτόν] οὐκ εὔεικτον, οὐκ εὐσυγχώρητον.
ἠοῦς] ἕω, ὄρθρου, τῇ ἐπιούσῃ ἡμέρᾳ.
στείνει ἐν αἰνοτάτῳ] στενώματι· στεῖνος γὰρ εἴωθε λέγειν τὴν
στενὴν ὁδόν. λέγει δὲ νῦν τὴν ἀπὸ πολλοῦ πλήθους γινομένην
στενοχωρίαν. «αἰνοτάτῳ» δὲ τῷ χαλεπῷ διὰ τὸν φόβον.
ἵν' Ἰαπετός τε Κρόνος τε] Διὸς μεταστήσαντος –
Ὀφιώνιον προσαγορευθέν.
Ἰαπετός] Οὐρανοῦ παῖς εἷς τῶν Τιτάνων.
 299

Ὑπερίονος] τοῦ ἡλίου – συνέχεται.

ἀσπασίη] εὐκταία
τρίλλιστος] πολυλιτάνευτος.
ἐν καθαρῷ] ἔξωθεν δεῖ – νεκρῶν.
ἠριγενείης] ἤτοι τὸν ὄρθρον γεννώσης, ἢ ὑπὸ τοῦ ὄρθρου γεν-
νωμένης.
ἀσπουδεί] ἄνευ κακοπαθείας, χωρὶς πόνου.
παῖδας πρωθήβας] πρῶτον ἡβῶντας, νέον ἀκμάζοντας.
πολιοκροτάφους] πεπολιωμένους. ἀπὸ μέρους ἡ συνεκδοχή.
θεοδμήτων] καθότι Ποσειδῶν καὶ Ἀπόλλων ᾠκοδόμησαν

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia recentiora Theodori Meliteniotis)

(e cod. Genevensi gr. 44) βιβ. of Iliad 15, verse 87, γρ. of scholion 1

[τῇ ἴμεν] ταύτην ἔρχεσθαι, ἢ προαίρεσιν καὶ γνώμην ὁμοίαν

σοι ἔχειν.
[ἶσον ἐμοὶ φρονέουσα] ὁμοία καὶ τὰ αὐτὰ ἐμοὶ φρονοῦσα.
[μετὰ σὸν καὶ ἐμὸν κῆρ] ἐπὶ τὸ σοὶ καὶ ἐμοὶ ἀρέσκον.
[ἀλλ' εἰ δή ῥ' ἐτεόν – ἀγορεύεις] ἀλλ' ἐὰν δὴ, φησὶν, ἀληθῆ
λέγεις.
παλίωξιν] τὴν ἐξ ὑποστροφῆς τῶν φευγόντων δίωξιν, ὅταν οἱ πρό-
τερον – θαρρήσαντες.
σημείωσαι τοῦτο ὅτι – οὗτος.
[εἴη] ἢ «εἴην».
[Θέμιστι] Θέμις μία τῶν Τιτάνων.
[πιφαύσκεται] ἐμφανίζει, λέγει, μηχανᾶται.
[εὔφρων] ἐν εὐφροσύνῃ καὶ θυμηδίᾳ ὑπάρχων.
[ἀφήμενος] ἀποτέρω καὶ πόρρω καθιζόμενος.
[τῷ ἔχετε] διὸ ἀνέχεσθε καὶ ὑπομένετε.
[θαλερὼ πεπλήγετο] θάλλουσιν, ἰσχυροῖς δυϊκῶς ἔπληξεν.
[πᾶσι περιδδείσασα θεοῖσιν] περὶ πάντων εὐλαβηθεῖσα θεῶν.
[ἠλέ] ἀνόητε καὶ μάταιε τὰς φρένας.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia recentiora Theodori Meliteniotis)

(e cod. Genevensi gr. 44) βιβ. of Iliad 15, verse 224, γρ. of scholion 2

[παλλομένων] κλήρῳ μεριζομένων· πάλος γὰρ ὁ κλῆρος.

[ζόφον] σκότον. λέγει δὲ τὸν κατώτατον τόπον.
οἵτινες αὐτοῦ προστάσσοντος ἀναγκαίως πεισθήσονται.
 300

[στρεπταὶ] εὐμετάτρεπτοι, εὔπιστοι εἰς τὸ ἀγαπῆσαι.

[Ἐριννύες ἕπονται] αἱ ἀπὸ τῶν Ἐριννύων ἐκδικήσεις τοῖς με-
ταγενεστέροις ἕπονται.
ἰσόμορον] τῆς ἴσης μερίδος μεθέξοντα, ἰσόμοιρον.
[νεμεσσηθεὶς] αἰδεσθείς, ὅ ἐστι μεμπτὸν ἡγησάμενος.
[χαλκοκορυστὴν] χαλκῷ καθωπλισμένον, τουτέστι πολεμικόν.
μάλα γάρ κε] πάνυ γὰρ ἀπόπειραν τῆς ἡμετέρας δυνάμεως
ἔλαβον καὶ οἱ περὶ Κρόνον Τιτᾶνες ἐν τῷ Ταρτάρῳ ὄντες.
ἐσαγείρετο] νῦν ἠθροίζετο.
[ἐσαγείρετο θυμόν] συνῆγε τὴν ψυχήν.
[ἀμφὶ ἓ γινώσκων] ἄλλως· τοὺς περὶ αὑτὸν γινώσκων, ὅ ἐστιν
ἐπιστάμενος τῇ διανοίᾳ.

Σχόλια στην Ομήρου Οδύσσεια βιβ. 1, hypothesis-verse 52, γρ. 5

φίλων ἄπο] ἀντὶ τοῦ ἄποθεν· διὸ ἐγκλίνεται, ὡς τὸ “ἄπο πλυνοί

εἰσι πόληος.” (Od. ζ, 40.) H.
ἀμφιρύτῃ] τῇ ἀμφοτέρωθεν περιρρεομένῃ. H.
ὅθι τ' ὀμφαλός ἐστι θαλάσσης] μέση τῆς περὶ αὐτὴν θαλάσσης.
ἢ τὸ βάθος. V.
Ἄτλαντος θυγάτηρ] Ἡσίοδος δὲ ἐν Θεογονίᾳ φησὶ τὴν Κα-
λυψὼ θυγατέρα Ὠκεανοῦ καὶ Τηθύος. V.
ὀλοόφρονος] Κλεάνθης δασύνει, τοῦ περὶ τῶν ὅλων φρονοῦντος,
ἴδιον οὕτως . ἄμεινον δὲ ψιλοῦντας ἀκούειν τοῦ τὰ ὀλέθρια καὶ
δεινὰ φρονήσαντος· εἷς γὰρ τῶν Τιτάνων ὁ Ἄτλας ἱστορεῖται. H.
ὀλοόφρονος] ὀλεθρίου· ἐπεὶ πολέμιος τοῖς θεοῖς· καὶ γὰρ τοῖς θεοῖς
ἐπολέμει. οἱ δὲ τὸ ἑξῆς, θαλάσσης ὀλοόφρονος. οἱ δὲ ἐδάσυναν, ἵν' ᾖ
περὶ τῶν ὅλων φρονοῦντος. αὐτὸς γὰρ ὁ Ἄτλας τὸν κόσμον βαστά-
ζων παραδίδοται. ἢ ἐγέγραπτο κατὰ τὴν ἀρχαίαν γραφήν· εἶτά τις
μὴ νοήσας προσέθηκε τὸ ος. H.P.Q.V.
ἔχει δέ τε] νῦν, ἐπιμελεῖται, ὡς καὶ ἐκεῖ, “καί μοι κῆπον
ἔχει πολυδένδρεον” (Od. δ, 737.). ἢ κρατεῖ καὶ βαστάζει. P.V.
αἱμυλίοισι] παραλογιστικοῖς. ἢ εὐνοϊκοῖς καὶ οἷον συγγενι-
κοῖς, ἢ τοῖς μετ' ἐμπειρίας συνετοῖς καὶ προσηνέσιν.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera) (= D scholia)

βιβ. of Iliad 1, verse 9, γρ. of scholion 6

Τίς τ' ἂρ σφῶε.

Τίς δὴ αὐτοὺς τοὺς δύο, Ἀγαμέμνονα, καὶ
Ἀχιλλέα. πάλιν δὲ, τοῦτο ὁ Ποιητὴς
 301

ἐρωτᾷ τὴν Μοῦσαν. Ἔριδι. Φιλονεικίᾳ.

Ξυνέηκε. Συνέβαλε, συνέμιξε.
Λη-
τοῦς καὶ Διὸς υἱός. Ὁ τῆς Λητοῦς καὶ
Διὸς παῖς Ἀπόλλων, πάλιν δὲ τοῦτο ὡς
ἀπὸ τῆς Μούσης. Ζεὺς δὲ ἐρασθεὶς Λη-
τοῦς τῆς Κοίου θυγατρὸς ἑνὸς τῶν Τιτάνων, καὶ Φοίβης, ἔγκυον αὐτὴν
ἐποίησεν.
ἥτις, δεκαμηνιαίου χρόνου διαγενομένου,
ἠπείγετο διὰ θαλάσσης πρὸς Ἀστερίαν
τὴν νῆσον, μίαν οὖσαν τῶν Κυκλάδων.
ἐκεῖσε δὲ ἐλθοῦσα, δρεψαμένη δύο φυτῶν,
ἐλαίας καὶ φοίνικος, διδύμους ἀπεκύησε
παῖδας, Ἄρτεμιν καὶ Ἀπόλλωνα· καὶ
τὴν νῆσον ἐκάλεσε Δῆλον, ὅτι ἐξ ἀδήλου
βάσεως ἐῤῥιζώθη. Ὁ γάρ. Οὗτος γάρ.
Βασιλῆϊ. Τῷ βασιλεῖ. Χολωθείς. Ὀρ-
γισθείς.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera) (= D scholia)

βιβ. of Iliad 1, verse 399, γρ. of scholion 4

φέλας μελαίνοντι, ὀμβροποιῷ. Κρονίωνι.

Τῷ τοῦ Κρόνου παιδί.
Οἴη. Μό-
νη. Ἐν ἀθανάτοισιν. Ἐν τοῖς Θεοῖς.
Ἀεικέα. Ἀπεοικότα, χαλεπόν. Λοι-
γόν. Ὄλεθρον, φθοράν. Ἀμῦναι. Ἀ-
ποσοβῆσαι, ἀποστρέψαι.
Ὁπ-
πότε μιν. Ὁπηνίκα αὐτόν. Ξυνδῆσαι.
Συνδῆσαι. Ἰὰς ἡ διάλεκτος. Ὀλύμπιοι
ἤθελον ἄλλοι. Οἱ Τιτᾶνες. καὶ γὰρ ἐν
ἄλλοις φησί· μάλα γάρ κε μάχης ἐπύ-
θοντο καὶ ἄλλοι, Οἵπερ νέρτεροί εἰσι
Θεοὶ, Κρόνον ἀμφὶς ἐόντες.
Ἥρη
τ', ἠδὲ Ποσειδάων, καὶ Παλλὰς Ἀθήνη.
 302

Γράφεται, καὶ Φοῖβος Ἀπόλλων. Ζεὺς

γὰρ παραλαβὼν τὴν ἐν οὐρανῷ διοίκησιν,
περισσῶς τῇ παῤῥησίᾳ ἐχρῆτο, πολλὰ
αὐθάδη διαπραττόμενος. Ποσειδῶν δὲ
καὶ Ἥρα, καὶ Ἀπόλλων, καὶ Ἀθηνᾶ

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera) (= D scholia)

βιβ. of Iliad 1, verse 609, γρ. of scholion 18

ὥς φησι Καλλίμαχος ἐν βʹ αἰτιῶν· ὥστε

Ζεὺς ἐράτιζε τριηκοσίους ἐνιαυτούς. λά-
θρα δὲ τῶν γονέων ἀλλήλοις συνερχόμε-
νοι, ἔσχον υἱὸν Ἥφαιστον, οὐχ' ὁλόκλη-
ρον, ἑκατέρους δὲ τοὺς πόδας χωλὸν, ὥς
φησιν αὐτὸν καὶ ἀμφιγυήεντα ὁ Ποιη-
τής· ὅτι δὲ λάθρα τῶν γονέων συνήρ-
χοντο ἀλλήλοις, μαρτυρεῖ καὶ ὁ Ποιητὴς,
λέγων· εἰς εὐνὴν φοιτῶντε φίλους λή-
θοντο τοκῆας. μετὰ δὲ τὴν τῶν Τιτάνων
ὑπὸ Διὸς καθαίρεσιν, καταταρταρωθέντος
Κρόνου, Ζεὺς καὶ Ἥρα διαδεξάμενοι τὴν
ἐν οὐρανῷ βασιλείαν, μέχρι τοῦ νῦν θεῶν
τε καὶ ἀνθρώπων βασιλεύουσιν, ἀλλή-
λοις ἡρμοσμένοι, τῆς Ἥρας τελείας καὶ
συζύγου προσαγορευομένης, παρ' ὅσον ἀ-
δελφὴ μόνη ἀνδρὸς ἔτυχεν τοιούτου. ἔσχε
δὲ Ἥβην θυγατέρα, ἣν οἰνοχόον θεῶν
παρίστησιν ὁ Ποιητής.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera) (= D scholia)

βιβ. of Iliad 2, verse 735, γρ. of scholion 1

Ὀϊλεῖ. Πτολιπόρθῳ. Πόλεις πορθοῦντι,

πολεμικῷ.
Τρίκκη, καὶ Ἰθώμη.
Πόλεις Θεσσαλίας. Κλωμακόεσσαν.
Τραχεῖαν, ὀρεινὴν, ἢ ἀποκλίματα ἔ-
 303

χουσα.
Ἡγείσθην. Ἡγοῦντο.
δυϊκῶς. Ἰητῆρε ἀγαθώ. Ἰατροὶ ἀγαθοὶ, ἀνδρεῖοι.
Τιτάνοιό τε λευκὰ κάρηνα. Ἀντὶ τοῦ, λευκόγεων χω-
ρίον. Τίτανος γὰρ, λευκή ἐστι γῆ. Τιτάνοιό τε. Τιτάνου ὄρους
Θεσσαλίας. Κάρηνα. Ἀκρωτήρια. Ἄργισα καὶ Γυρτώνη. Πόλεις
Θεσσαλίας. Ὄρθην. Βαρυτόνως ἀναγνωστέον· ἔστι γὰρ ὄνομα τόπου.
Λευκήν. Λευκόγεων. ἢ, διὰ τὸ τιτάνῳ κεχρίσθαι τὰς οἰκίας.
Μενεπτόλεμος.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera) (= D scholia)

βιβ. of Iliad 8, verse 479, γρ. of scholion 16

ἐστιν αὕτη παρὰ τῷ Ὠκεανῷ) μέγαν

κατὰ Διὸς πόλεμον παρεσκεύαζον. Ζεὺς
δὲ συναντήσας αὐτοῖς, καταγωνίζεται
πάντας. Καὶ μεταστήσας αὐτοὺς εἰς
Ἔρεβος, τῷ πατρὶ Κρόνῳ τὴν τούτων
βασιλείαν παραδίδωσιν. Ὀφίωνα δὲ,
τὸν δοκοῦντα πάντων ὑπερέχειν, κατη-
γωνίσατο, ὄρος ἐπιθεὶς αὐτῷ τὸ ἀπ' αὐτοῦ
Ὀφιώνιον. Ἰαπετός. Οὐρανοῦ παῖς, εἷς
τῶν Τιτάνων.
Ὑπερίονος. Τοῦ
ἡλίου. Ἤτοι ὅτι Ὑπερίονός ἐστι καὶ
Θείας παῖς, ὡς Ἡσίοδος. ἐντεῦθεν γὰρ
αὐτὸν πατρωνυμικῶς Ὑπεριονίδην καλεῖ.
Ἢ ὑπερίων, ὁ ὑπεράνω ἡμῶν ὢν, καὶ πε-
ριπολῶν τὸν κόσμον. διὰ τούτου γὰρ τὰ
ὅλα συνέχεται.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera) (= D scholia)

βιβ. of Iliad 14, verse 274, γρ. of scholion 3

τον. Ἤτοι, ἀβλαβὲς, ἢ, πολυβλαβές.

Χειρὶ δὲ τῇ ἑτέρῃ μὲν ἕλε χθόνα
πουλυβότειραν, Τῇ δ' ἑτέρῃ ἅλα μαρ-
μαρέην. Τὰ βαρύτατα τῶν στοιχείων
ὄμνυσι. καθάπερ ἐν τῇ συνηθείᾳ λέγο-
μεν, Ξηρὸν, καὶ ὑγρόν.
Μαρμαρέην. Λευκήν. Θεοὶ Κρόνον ἀμ-
φὶς ἐόντες. Οἱ περὶ τὸν Κρόνον θεοί.
 304

Λέγει δὲ τοὺς Τιτᾶνας. Οὗτοι δέ εἰσιν

Οὐρανοῦ παῖδες, Κρόνος, Κρεῖος, Ὑπερί-
ων, Ἰαπετός. Κοῖος Ὠκεανοῦ, ὅσπερ τε
γένεσις πάντεσσι τέτυκται. ἐπεὶ ἐξ ὕ-
δατος αἱ αὐξήσεις ὑπάρχουσι. Πῶς, Ἡ-
σιόδου πάντων πρῶτον εἰπόντος γεγενῆ-
σθαι τὸ Χάος, Ὅμηρός φησιν Ὠκεανόν; Ῥητέον οὖν, ὅτι ἕκαστος μὲν
εἴρηκεν ὡς ἐβούλετο. Ὅμηρος δέ φησι φιλοσοφώτερον.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera) (= D scholia)

βιβ. of Iliad 15, verse 87, γρ. of scholion 3

καὶ σημαίνει τὸ, ὑπῆρχον. ὡς αὐτοῦ τοῦ

ἀνδρὸς ἐπιλογιζομένου· Εἴην, πορευοίμην.
Ὁ δὲ λόγος· εἰς ἐκείνην τὴν χώραν πο-
ρευθείην, ἢ εἰς ταύτην πορευοίμην. Με-
νοινήσειε. Ἐνθυμηθῇ, διανοηθῇ.
Διέπτατο. Διέπτη.
Δεικανόωντο.
Ἐδεξιοῦντο.
Θέμιστι. Ἀντὶ τοῦ
παρὰ Θέμιδος. Θέμις δέ ἐστι μία τῶν
Τιτάνων.
Ἀτυζομένη. Τεταρα-
γμένη, ἠπορημένη.
Ἦ μάλα δή
σε φόβησεν. Ἀκριβῶς δή σε ἐπτόησεν.
Ἀκοίτης. Ἀνήρ.
Διείρεο. Διε-
ρώτα.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera) (= D scholia)

βιβ. of Iliad 15, verse 224, γρ. of scholion 4

Ἀνήκεστος. Ἀνίατος.
Πόθεσαν.
Ἐν πόθῳ ἐγίγνοντο.
Χαλκοκορυ-
στήν. Χαλκῷ καθωπλισμένον. τουτέστι,
πολεμικόν.
Αἰπύν. Χαλεπὸν, νῦν.
 305

Μάλα γάρ κε μάχης ἐπύθοντο καὶ

ἄλλοι. Πάνυ γὰρ ἀπόπειραν τῆς ἡμετέ-
ρας δυνάμεως ἔλαβον καὶ οἱ περὶ Κρόνον
Τιτᾶνες ἐν τῷ Ταρτάρῳ ὄντες.
Ἐνέρτεροι. Οἱ κατώτεροι.
Ἀλλὰ τόδ' ἠμὲν ἐμοί. Παρὰ τοῦτο μὲν καὶ
ἐμοί.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera) (= D scholia)

βιβ. of Iliad 15, verse 318, γρ. of scholion 10

Τοῦ σώματος κορεσθῆναι. Ὄφρα

μὲν αἰγίδα. Καὶ τὰ ἑξῆς. Κρόνος
χρησμὸν λαβὼν, ὅτι ὁ ἴδιος αὐτὸν τῆς
βασιλείας μεταστήσει υἱὸς, τὰ γεννώ-
μενα κατέπινε. Ῥέα δὲ τεκοῦσα Δία,
Κρόνῳ μὲν, λίθον ἀντ' αὐτοῦ σπαργανώ-
σασα, ἔδωκε καταπιεῖν. τὸ δὲ παιδίον
εἰς Κρήτην διακομίσασα ἔδωκε Θέμιδι
καὶ Ἀμαλθείᾳ, ἣ ἦν αἴξ. Ταύτην οἱ
Τιτᾶνες ὁπόταν θεάσαιντο, ἐφοβοῦντο.
Αὕτη δὲ τοὺς ἑαυτῆς μαζοὺς ἐπέχουσα,
ἔτρεφε τὸ παιδίον. Αὐξηθεὶς δὲ ὁ Ζεὺς,
μετέστησε τῆς βασιλείας τὸν πατέρα.
Πολεμούντων δὲ αὐτῷ τῶν Τιτάνων, Θέ-
μις συνεβούλευσε τῷ τῆς Ἀμαλθείας
δέρματι σκεπαστηρίῳ χρήσασθαι. εἶναι
γὰρ αὐτὸ ἀεὶ φόβητρον. Πεισθεὶς δὲ ὁ
Ζεὺς ἐποίησε, καὶ τοὺς Τιτᾶνας ἐνίκησεν.
Ἐντεῦθεν αὐτόν φασιν αἰγίοχον προσα-
γορευθῆναι.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera) (= D scholia)

βιβ. of Iliad 19, verse 127, γρ. of scholion 7

Αὐτίκα δ' εἷλ' Ἄτην κεφαλῆς λιπαρο-

πλοκάμοιο. Ἀφείλετο δὲ ἐκ τῆς αὐτοῦ
βαθυπλοκάμου κεφαλῆς τὴν Ἄτην. οἱ δὲ
ἐκ τῆς ἠλειμμένους πλοκάμους ἐχούσης.
 306

Καρτερὸν ὅρκον. Τὸ Στυγὸς ὕδωρ.

τὴν Στύγα Ὠκεανοῦ παῖδα οὖσαν καὶ
αὐτὴν τιμιωτάτην τῶν ἀδελφῶν μετὰ τὴν
τῶν οὐρανίων θεῶν μάχην τῶν λεγομένων
Τιτάνων, εἶναι συνέβη διὰ τήνδε τὴν αἰ-
τίαν. οἱ περὶ Κρόνον Οὐρανοῦ παῖδες ἀρ-
χαῖοι Τιτᾶνες τοῖς ἀμφὶ τὸν Δία νεωτέ-
ροις θεοῖς πόλεμον ἤραντο, καὶ τοῦ Διὸς
συμμάχους ἀγείροντος, ἡ Στὺξ πρώτη
πάντων σὺν τοῖς παισὶν αὐτῆς παρεγένε-
το. δι' ὃ ἐξόχως αὐτὴν ἐτίμησαν οἱ περὶ
τὸν Δία θεοί. καὶ τὸ ὕδωρ αὐτῆς τῆς ἐν
ᾅδου πηγῆς θεῶν ὅρκον ἐποίησαν.
Τάχα. Ταχέως.

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα (scholia vetera) (= D scholia)

βιβ. of Iliad 20, verse 4, γρ. of scholion 3

ταθορεῖν, καὶ πηδῆσαι. ἔστι δὲ οὗτος ἐν

Ἰλίῳ, σταδίων πέντε τὴν περιμέτρον με-
ταξὺ Σιμοῦντος ποταμοῦ, καὶ τῆς Ἰλιέων
καλουμένης κώμης. ὅπου καὶ τὰς θεὰς
κριθῆναι λέγουσι περὶ κάλλους. ὀνομάζε-
ται δὲ Καλλικολώνη, ἐπεὶ τῶν πέριξ τό-
πων ἐπισημότατός ἐστιν. ἡ ἱστορία παρὰ
Δημητρίῳ τῷ Σκηψίῳ.
Θέμιστα.
Ἀντὶ τοῦ Θέμιν, δικαιοσύνην, ἥτις ἐστὶ
μία τῶν Τιτανίδων.
Κρατὸς ἀπ'
Οὐλύμποιο. Κορυφῆς τοῦ Ὀλύμπου, τῆς
ἀκρωρείας. Πολυπτύχου. Πολλὰς ἀπο-
κλίσεις καὶ ἐξοχὰς ἔχοντος.

Scholia In Lucianum, Scholia in Lucianum (scholia vetera et recentiora

Arethae) Lucianic work 21, τμ. 3, γρ. 5

ἐναρμόττων ἅτε τοῖς ἤδη πεπραγμένοις ἀφομοιούμενα. ~

VOΩΔ
σάτυρον: δασεῖαν ἢ καταφερῆ Δωρικῶς. καὶ σατύριον
πόα τις συνεργὸς πρὸς τὰς ἀφροδισίους ἀφορμάς, καὶ
ζῷόν τι τετράπουν λιμναῖον. καὶ σάτυρος ἤτοι [ἡ] χορευ-
 307

τὴς ἢ ἔντασις. ~ Δ
ἐπὶ ξυροῦ ἕστηκεν] παροιμία ἐπὶ τῶν ἐν ἐσχάτῳ ὄντων
κινδύνῳ λεγομένη διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὸν ξυρὸν ἵστα-
σθαι. ~ τὰ νέρθεν] τὰ κάτωθεν ἀπὸ τῶν καταχθονίων· ἐκεῖ γάρ,
ὡς λέγουσιν, οἱ Τιτᾶνες ἐδέδεντο. ~ VΓΔ
Πῶλος ἢ Ἀριστόδημος] οὗτοι τραγῳδίας ἦσαν ὑπο-
κριταί. ἐπειδὴ οὖν ὁ Ζεὺς τραγικοὺς ἰάμβους ἔλεγεν
αὐτοῖς, διὰ τοῦτο εἶπεν ὅτι ‘ἀντὶ Διὸς Πῶλος ἐφάνης
ἢ Ἀριστόδημος’. ~ ΓVΔ
– ἄλλως. Ἀρέθα. Πῶλος καὶ Ἀριστόδημος ὑποκριταὶ
περιφανεῖς. ὑπεκρίνοντο οὖν ἐν ταῖς τραγῳδίαις καὶ ταῖς
κωμῳδίαις καὶ θεούς· καὶ τοῦτο νῦν Ἥρα γυναικείᾳ κρα-
τουμένη ὀλιγωρίᾳ καὶ ὅτι ὅλως θεῶν ὑπεισέρχονται πρός-
ωπα ὑποκνιζομένη περιπαθῶς τῷ Διὶ ὑποτίθεται. ~

Scholia In Lucianum, Scholia in Lucianum (scholia vetera et recentiora

Arethae) Lucianic work 24, τμ. 23, γρ. 3

ταῦτα λέγει ὁ φυσικός. ~ ΔVφΩ

ἀποκαλύψαι κτλ.] ὡραῖον. ~ ΓV
τὸν ἐπὶ σκηνῆς ἑκάστου βίον] τὴν ἑκάστου κατοικίαν
λέγει, εἰ μὴ δριμέως καὶ τοῦτο λέγει δραματουργῶν ὡς
ἐπὶ σκηνῆς ἑκάστου τῶν ἀνθρώπων διαβιοῦντος, ἅτε ἄλλου
μὲν ὄντος, ἄλλου δὲ ἀξιοῦντος δοκεῖν. ~ ΔVφΩ
ἵνα] τοπικὸν τοῦτο, ἀντὶ τοῦ ὅπου. ~ VφΩΔ
φυσικοὺς ἐκεῖνος κτλ.] ὡραῖον. ~ Γ
ὁ δὲ Ζεὺς κτλ.] ὡραῖον. ~ ΓV
τιτανῶδες] καταπληκτικὸν καὶ φοβερόν, ἀπὸ τῶν Τιτά-
νων· Τιτᾶνες δὲ οἱ παλαιοὶ θεοί. ~ ΓVφΩΔ
ἐμβεβροντημένος] ἐξηχωθείς. ~ ΓφΔ
ἀπαγορεύσαιμι] ἀτονήσαιμι. ~ ΓVΔ
διασπώμενος ὑπὸ τῶν λόγων] ὑπὸ διαφόρων δοξῶν
ἀνθελκόμενος. ~

Scholia In Lucianum, Scholia in Lucianum (scholia vetera et recentiora

Arethae) Lucianic work 79,11, τμ. 1, γρ. 2

Ἡφαίστου καὶ Ἀπόλλωνος.

Ἰαπετοῦ πρεσβύτερον Ἰαπετὸς θεὸς παρ' Ἕλλησι πα-

λαιότατος εἷς ὢν καὶ αὐτὸς τῶν Τιτάνων. ~ ΓΩ
μαγάδα τὸ ξυλίφιον, ᾧ ἐπαναπαύονται αἱ χορδαί. ~ BCΩ
 308

Ποσειδῶνος καὶ Ἑρμοῦ.

Νῦσαν] Νῦσα ὄρος ἐν διαφόροις μὲν τόποις οὕτω λεγό-

μενον, νῦν δὲ τὸ ἐν τῇ Θρᾴκῃ. ~ ΓΩ

Σχόλια στον Λυκόφρονα (scholia vetera et recentiora partim Isaac et

Joannis Tzetzae) Scholion 63, γρ. 3

ἠδύνατο ἢ T
ὅτι κεχρισμένα ἦν τὰ βέλη Φι-
λοκτήτου τῷ ἰῷ τῆς ὕδρας, ἐν οἷς Ἀλέξανδρος ἐτοξεύθη,
ἢ ὅτι προλειφθέντος τοῦ τραύματος ἐπέθηκε τὰ φάρ-
μακα·ἡ γὰρ Οἰνώνη ἰατρικὴν καὶ μαντικὴν ἤσκει.
Γιγαντοραίστοις· ὁ γὰρ Ἡρακλῆς τούτοις τοῖς
τόξοις τοὺς Γίγαντας ἀνεῖλεν. s2, int. lin. s3 ἡ Γῆ κατὰ τῶν
Τιτάνων ἀγανακτοῦσα ἐν Φλέγραις τῆς Πελλήνης T γεννᾷ
δρακοντόποδας καὶ βαθυγενείους καὶ βαθυχαίτας Γίγαντας,
οἳ πέτρας καὶ δρῦς πεπυρακτωμένας ἠκόντιζον εἰς οὐρανὸν
ὧν πρῶτοι Πορφυρίων καὶ Ἀλκυονεύς, οἳ καὶ ἀθάνατοι ἦσαν,
ἔστ' ἂν ἐν τῇ γῇ, ᾗ ἐγεννήθησαν, ἐμάχοντο. συμμαχοῦντος
δὲ Ἡρακλέος Διὶ καὶ τούτους κατατοξεύοντος ἀνῃρέθησαν.
πρῶτον μὲν οὖν τοξεύει Ἀλκυονέα, ὃς πίπτων ἐπὶ τὴν γῆν
μᾶλλον ἀνεθάλπετο, Ἀθηνᾶς δὲ βουλῇ Πελλήνης ἐξαγαγὼν
τοῦτον ἀνεῖλε. Πορφυρίωνι δὲ Ζεὺς Ἥρας ἐπιθυμίαν ἐμβάλ-
λει καὶ τοῦτον Ἡρακλῆς ἐν τῷ καταρρηγνύειν Ἥρας τὰ πέπλα
τοξεύσας καὶ τοῦ Διὸς κεραυνῷ πλήξαντος ἀναιρεῖ.

Σχόλια στον Λυκόφρονα (scholia vetera et recentiora partim Isaac et

Joannis Tzetzae) Scholion 207, γρ. 33

κίδος T καὶ ἐκεῖ κατοικήσας EO (Eg EM) ὁ Καστάλιος ... οὗ ὁ

υἱὸς Δελφὸς EO ἐπεκράτησε τῶν τόπων καὶ ἀπ' αὐτοῦ Δελ-
φοὺς ἐκάλεσε τοὺς ἐνοικοῦντας καὶ Δελφινίου Ἀπόλλωνος
ἱερὸν ἐνιδρύσατο EO (Eg EM). τινὲς δέ φασιν ὅτι ὡς δελφὶς εἰς
τὴν ναῦν ἦλθε καὶ κατὰ τοῦτον τὸν τόπον ἐπήδησεν εἰς
τὴν θάλασσαν EO 4622 (Eg EM 25517) s4 ὅθεν ἐκλήθη καὶ ὁ
τόπος Δελφοὶ καὶ ὁ Ἀπόλλων Δελφίνιος T. Κερδῷος δέ,
ὅτι διὰ χρησμῶν τὰ συντείνοντα καὶ ἐπικερδῆ δείκνυσιν.
s4 παρ' ἄντρα παρὰ τοὺς ἐσωτάτους τόπους τοῦ ναοῦ.
ἐτιμᾶτο δὲ καὶ Διόνυσος ἐν Δελφοῖς σὺν Ἀπόλλωνι οὑτωσί· T
 309

οἱ Τιτᾶνες τὰ Διονύσου μέλη σπαράξαντες Ἀπόλλωνι Eg (EM) s4

ἀδελφῷ ὄντι αὐτοῦ s4? παρέθεντο ἐμβαλόντες λέβητι, ὁ δὲ
παρὰ τῷ τρίποδι ἀπέθετο Eg (EM 25514) s4 ὥς φησι Καλλίμα-
χος (fr. 374) καὶ Εὐφορίων λέγων ἂν πυρὶ Βάκχαν δίαν
ὑπὲρ φιάλην ἐβάλοντο (Mein. AA 49) s4. ἄλλοι δέ φασι
Δελφοὺς κληθῆναι ἀπὸ Δελφοῦ υἱοῦ Ποσειδῶνος καὶ Μελαν-
θοῦς τῆς Δευκαλίωνος θυγατρός (sch. Aesch. Eum. 2).

Σχόλια στον Λυκόφρονα (scholia vetera et recentiora partim Isaac et

Joannis Tzetzae) Scholion 229, γρ. 26

σύφῳ ἀπὸ Σχοινουντίας – ἐκεῖ γὰρ ἐξερρίφη ἐκ τῆς θαλάς-

σης δελφῖνος αὐτὸν ἐκβαλόντος – Ἀμφίμαχος καὶ Δονακῖνος
ἐκαλοῦντο. ὁ δὲ Σίσυφος ἀδελφὸς ἦν Ἀθάμαντος τοῦ Πα-
λαίμονος πατρὸς βασιλεὺς Κορίνθου, ὅθεν καὶ ἑορτὴν τὰ
Ἴσθμια συνεστήσατο. ἐτιμᾶτο δὲ, ὡς ἔφημεν (10417), ὁ Παλαί-
μων καὶ ἐν Τενέδῳ. ἄλλως. ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν καὶ δὴ ἡ τῆς
Τενέδου θάλασσα ἀναβράσει καὶ στενωθήσεται τῷ πλήθει
τῶν Ἑλληνικῶν ὁλκάδων εἶπε καὶ δὴ ὁ Παλαίμων ὁ βρε-
φοκτόνος δέρκεται καὶ βλέπει τὴν γραῖαν σύγκοιτον
τοῦ Ὠγένου καὶ Ὠκεανοῦ ἤτοι τὴν Τηθὺν τουτέστι τὴν θά-
λασσαν (infr. 14) τὴν Τιτηνίδα τὴν οὖσαν μίαν τῶν Τιτάνων
τῶν παίδων Οὐρανοῦ καὶ Γῆς δέρκεται τί πάσχουσαν; ζέ-
ουσαν καὶ ἀναβράζουσαν ἐν ταῖς αἰθυίαις ταῖς ἐστολις-
μέναις ἐν πλεκτάναις ἤτοι σχοινίοις. λέγει δὲ νῦν συμβο-
λικῶς αἰθυίας τὰ πλοῖα· αἴθυιαι γὰρ κυρίως ὄρνεα θαλάσσια.
ξύνευνον· ξύνευνον λέγει τὴν Τηθὺν Ὠκεανοῦ· ἡ
αὐτὴ δέ ἐστι τῇ θαλάσσῃ.

Σχόλια στον Λυκόφρονα (scholia vetera et recentiora partim Isaac et

Joannis Tzetzae) Scholion 355, γρ. 7

πεπαμένη πῶ τὸ κτῶμαι πάσω πέπακα πέπαμαι πε-

παμένη ὅθεν ἓν μ γραπτέον· οἱ δὲ μεταγραφεῖς οὐκ οἶδ' ὅ
τι παθόντες δύο μμ γράφουσιν ὡς οὐκ εἰδότες ὅτι καὶ δίχα
τούτου τὸ πα μακρόν ἐστιν.
Παλλάδος ζηλώμασι ἐν τῷ ζηλοῦν τὴν Ἀθηνᾶν.
Παλλὰς δὲ ἡ Ἀθηνᾶ ἢ παρὰ τὸ πάλλειν τὰ ὅπλα – πολε-
μικὴ γὰρ ἐν τῷ γεννᾶσθαι ἀπὸ τῆς Διὸς κεφαλῆς ἐξέθορε
τὰ ὅπλα κινοῦσα – ἢ παρὰ τὸ παλλομένην τὴν τοῦ Διο-
νύσου καρδίαν ἀνενεγκεῖν τῷ Διί – Διόνυσον γὰρ τὸν καὶ
Ζαγρέα καλούμενον υἱὸν Διὸς καὶ Περσεφόνης ὑπάρχοντα
 310

μεληδὸν οἱ Τιτᾶνες ἐσπάραξαν οὗ τὴν καρδίαν ἔτι παλλο-

μένην ἀνήνεγκεν – ἢ ὅτι ἐν τῇ συμβολῇ τῆς μάχης τῶν
Γιγάντων καὶ τῶν θεῶν Πάλλαντα ἕνα τῶν Γιγάντων
ἀνεῖλεν. ἢ Πάλλαντα τὸν ἴδιον πατέρα πτερωτὸν ὑπάρχοντα
καὶ βιάζοντα ταύτην ὡς θέλοντα συγγενέσθαι ἡ τὴν παρ-
θενίαν τιμῶσα (13831) τοῦτον ἀνεῖλε καὶ τὸ δέρμα αὐτοῦ ὡς
αἰγίδα περιεβάλλετο καὶ τὰ πτερὰ τούτου τοῖς ποσὶ ταύτης
συνήρμοσεν. ὅθεν αὐτὴν ἐθεοποίησαν οἱ Ἕλληνες καθάπερ
καὶ τὴν πολεμικωτάτην Ἀθηνᾶν Ἰτωνίου μὲν ὑπάρχουσαν
θυγατέρα, Ἰοδάμας δὲ ἀδελφήν, ἣν Ἰοδάμαν ἀντιπολεμοῦσαν
Ἀθηνᾶ ἀνεῖλεν, ὥς φησι Σιμωνίδης ὁ γενεαλόγος

Σχόλια στον Λυκόφρονα (scholia vetera et recentiora partim Isaac et

Joannis Tzetzae) Scholion 706, γρ. 25

ως καὶ τὰ λοιπὰ πάντα, ἵνα μὴ μακρηγορῶ. καὶ ἡ Στὺξ

λίμνη τοῦ Ἅδου παρὰ τὸ στυγεῖσθαι τὰ ἐκεῖ. ἔστι δὲ καὶ
ἐν Ἀρκαδίᾳ ἑτέρα διακόπτουσα τῇ ψυχρότητι πάντα τὰ
ἀγγεῖα χωρὶς τῶν κερατίνων. Τερμιεὺς δὲ ὁ Ζεὺς
λέγεται παρὰ τὸ τῶν πάντων ἀρχὴ καὶ τέρμα εἶναι. ss3 s4
Eg (EM 7538) ὁρκωμότους· ὅρκον γὰρ τῶν θεῶν μυθι-
κῶς ὁ Ζεὺς ἐποίησε τὴν Στύγα. λοιβὰς δὲ ἀφύσσων
τὸ τῆς Στυγὸς ὕδωρ. πέλλη δὲ ποιμενικὸν ποτήριον ἢ
σκύφος. s καὶ λοιβὰς ἤτοι θυσίας ἀφυσσάμενος χρυσοῖς
ποτηρίοις ἐκ τοῦ ὕδατος αὐτῆς, ὅτε ἔμελλε περάσαι
πρὸς πόλεμον Γιγάντων καὶ Τιτάνων. ὁ δὲ Ἡσίοδος ἐν τῇ
Θεογονίᾳ διὰ τοῦτό φησι τὸν Δία ὅρκον τῶν θεῶν ποι-
ῆσαι τὴν Στύγα, ὅτι πρώτη τῶν λοιπῶν θεῶν σῦν τοῖς
ἰδίοις παισὶν εἰς τὴν κατὰ Τιτάνων μάχην ἦλθε συνεργὸς
τῷ Διί.

Σχόλια στον Λυκόφρονα (scholia vetera et recentiora partim Isaac et

Joannis Tzetzae) Scholion 706, γρ. 28

ἀγγεῖα χωρὶς τῶν κερατίνων. Τερμιεὺς δὲ ὁ Ζεὺς

λέγεται παρὰ τὸ τῶν πάντων ἀρχὴ καὶ τέρμα εἶναι. ss3 s4
Eg (EM 7538) ὁρκωμότους· ὅρκον γὰρ τῶν θεῶν μυθι-
κῶς ὁ Ζεὺς ἐποίησε τὴν Στύγα. λοιβὰς δὲ ἀφύσσων
τὸ τῆς Στυγὸς ὕδωρ. πέλλη δὲ ποιμενικὸν ποτήριον ἢ
σκύφος. s καὶ λοιβὰς ἤτοι θυσίας ἀφυσσάμενος χρυσοῖς
ποτηρίοις ἐκ τοῦ ὕδατος αὐτῆς, ὅτε ἔμελλε περάσαι
 311

πρὸς πόλεμον Γιγάντων καὶ Τιτάνων. ὁ δὲ Ἡσίοδος ἐν τῇ

Θεογονίᾳ διὰ τοῦτό φησι τὸν Δία ὅρκον τῶν θεῶν ποι-
ῆσαι τὴν Στύγα, ὅτι πρώτη τῶν λοιπῶν θεῶν σῦν τοῖς
ἰδίοις παισὶν εἰς τὴν κατὰ Τιτάνων μάχην ἦλθε συνεργὸς
τῷ Διί.
Δάειρα ἡ Περσεφόνη ss3 s4 Eg παρὰ Ἀθηναίοις
παρὰ τὴν δᾷδα s6 Eg ἐπειδὴ μετὰ δᾴδων ἐπιτελεῖται αὐτῆς
τὰ μυστήρια ἢ ὅτι δᾷδα φορεῖ Eg (EM 24434)· δᾳδοῦχος γὰρ
ἡ θεός. s6? ... μετὰ τὸ ἀνελθεῖν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Ἅιδου ἀν-
ιερῶσαι κίονα τῷ Ἅιδῃ καὶ τῇ Κόρῃ ἤτοι τῇ Περσεφόνῃ
ἐφ' ᾧ καὶ τὴν περικεφαλαίαν αὐτῇ ἀνέθηκε. ss3 s4 δά-
νος δὲ δωρεάν.

Σχόλια στον Λυκόφρονα (scholia vetera et recentiora partim Isaac et

Joannis Tzetzae) Scholion 1191, γρ. 13b

μοῦ ἐν τῷ αἵματι τῶν θυ-

σιῶν δηλονότι
ταύρων καὶ ταυρικῶν θυμά-
των πλείστας ἀπαρχὰς
δωρούμενος τῷ Διὶ τῷ
ἄνακτι καὶ βασιλεῖ τῶν
Ὀφίωνος θρόνων. πρὸ
γὰρ Κρόνου καὶ Ῥέας Ὀφίων
καὶ Εὐρυνόμη ἡ τοῦ Ὠκεανοῦ
τῶν θεῶν ἐβασίλευον, οὓς Τιτᾶνας καλοῦσιν·
Κρόνος δὲ τὸν Ὀφίωνα καταβαλὼν Ῥέα δὲ τὴν Εὐρυνό-
μην καταπαλαίσασα καὶ ἐμβαλοῦσα τῷ Ταρτάρῳ τῶν θεῶν
ἐβασίλευσαν οὓς πάλιν ὁ Ζεὺς ταρταρώσας ἔσχε τὸ κράτος
ὃ πρώην μὲν ὁ αὐτὸς Κρόνος εἶχε καὶ Ῥέα, πρὸ αὐτῶν δὲ
Ὀφίων καὶ Εὐρυνόμη, ὅθεν ἄνακτα τὸν Δία φησὶ τῆς βασι-
λείας Ὀφίωνος καὶ Εὐρυνόμης.

Scholia In Nicandrum, Scholia et glossae in Nicandri theriaca (scholia

vetera et recentiora) Vita-scholion 12a, γρ. 3

Ἄσκρῃ, χεῖμα κακῇ, θέρει ἀργαλέῃ, οὐδέ ποτ' ἐσθλῇ.»

μυχάτοιο· βαθεός ἢ ὑστάτου K2 βαθυτάτου mb
ἐνδοτάτου f
Μελισσήεντος· Μελισσήεντα δέ φησιν τὸν
τόπον τοῦ Ἑλικῶνος, ἐν ᾧ εὗρε τὰς Μούσας, ὃς οὕτως
 312

ἐκλήθη ἀπὸ Μελισσέως βασιλεύσαντος τοῦ τόπου.

ὄχθαις· τοῦ ποταμοῦ Περμησσοῖο mb κρημνοῖς f
ὄχθοις· ἀκρωρείαις Gd K2
ἰστέον δὲ ὅτι ψεύδεται ὁ Νίκανδρος ἐνταῦθα· οὐδαμοῦ
γὰρ τοῦτο εἶπεν ἐν τοῖς πραττομένοις· περὶ γοῦν τῆς τῶν
δακνόντων θηρίων γενέσεως, ὅτι ἐστὶν ἐκ τῶν Τιτάνων τοῦ
αἵματος, παρὰ μὲν τῷ Ἡσιόδῳ οὐκ ἔστιν εὑρεῖν. Ἀκου-
σίλαος δέ φησιν (Jac. IA, 51 frg. 14) ἐκ τοῦ αἵματος
τοῦ Τυφῶνος πάντα τὰ δάκνοντα γενέσθαι. Ἀπολλώνιος
δὲ ὁ Ῥόδιος ἐν τῇ τῆς Ἀλεξανδρείας κτίσει (Powell C. A.
frg. 4) ἀπὸ τῶν σταγόνων τοῦ τῆς Γοργόνος αἵματος· ὁ δὲ
Ζηνοδότειος Θεόφιλος (FHG Müller, IV frg. 5) ἱστορεῖ
ὡς ἄρα ἐν τῇ Ἀττικῇ δύο ἐγένοντο ἀδελφοί, Φάλαγξ μὲν
ἄρσην, θήλεια δὲ Ἀράχνη τοὔνομα. καὶ ὁ μὲν Φάλαγξ
ἔμαθε παρὰ τῆς Ἀθηνᾶς τὰ περὶ τὴν ὁπλομαχίαν, ἡ δὲ
Ἀράχνη τὰ περὶ τὴν ἱστοποιίαν·

Scholia In Nicandrum, Scholia et glossae in Nicandri theriaca (scholia

vetera et recentiora) Vita-scholion 13b, γρ. 2

δὴ καὶ συμβαίνει ὑπὸ τῶν ἰδίων τέκνων κατεσθίεσθαι.

κατέλεξε· διηγήσατο d
Περμησσοῖο· Περμησσοῦ· ποταμὸς δὲ ὁ Περ-
μησσὸς παραρρέων τῷ Ἑλικῶνι d.
ἐν δὲ τῷ χαλαζήεντα εἶδος ἀντὶ γένους
παρέλαβεν· εἰσὶ γὰρ σκορπίοι χαλαζήεντες διὰ τὸ τοὺς
δεδηγμένους ὑπ' αὐτῶν ἱδροῦν, ὡς ὑπὸ χαλάζης ἢ ὑετοῦ
βεβρεγμένους.
Τιτηνὶς δὲ ἡ Ἄρτεμις, ἡ Λητοῦς θυγάτηρ καὶ Κοίου τοῦ Τιτᾶνος.
ἀνῆκε· παρέδωκεν, ἔπεμψεν f
τεθηγμένον· ὡπλισμένον καὶ ἠκονημένον G
ἠκονημένον dvf
ἦμος· ὅτε d
ἐπέχρα· ἐπέκειτο Gbd ἐπεβάρησεν K ἐπῆλθεν dv
Βοιωτῷ· Ὑριεὺς γὰρ ὁ πατὴρ Ὠρίωνος Βοιωτός
ἐστιν. Οὐαρίων δὲ ἐκλήθη ἐπειδὴ ἀπὸ τῶν οὔρων τοῦ Διὸς
καὶ Ἀπόλλωνος καὶ Ποσειδῶνος ἐγένετο.

Σχόλια στον Οππιανό Scholia et glossae in cynegetica (scholia vetera et

recentiora) βιβ. 1, scholion 9, γρ. 1
 313

Αἰνείου καταγόμενε, Ῥωμαίων.

Αὐσονίου· Ἰταλικοῦ.
Τόν· καὶ ὅν. φιτύσατο· ἐγεννήσατο. Δόμνα· ἡ μη-
τήρ. Σεβήρῳ· πατήρ.
Ὀλβίῳ· τῷ ἐνδόξῳ. εὐνηθεῖσα. κοιμηθεῖσα. καὶ
ὄλβιον· καί σε τὸν ἔνδοξον.
Νύμφη· γυνὴ, νύμφη οὖσα. ἀριστοπόσεια· ἀρίστου
πόσιος κατά. λεχώ· τῷ, ἤτοι τῇ γέννᾳ.
Ἀσσυρίη· ὄνομα τόπου. σελήνῃ· ἐπί.
Ἀφαυρότερον· ἐλλιπὸν, ἀσθενέστερον.
Εὐμενέες· ἵλεοι εἴητε. Τιτὰν Φαέθων· ὀνόματα δαιμόνων.
Πονησάμενος· ποίησας. παλάμῃσι· χερσίν.
Τραφερήν· γῆν. ὑγρήν· καὶ τὴν θάλασσαν.
Θαλέθουσα· γράφεται θαλέουσα. θαλέουσα· θάλ-
λουσα. κύει· πλήθει. πάνδωρος· ἡ τὰ πάντα χαρίζουσα.
Εὐδιόωσα· γαληνιῶσα, ἠρέμα.
Νάουσι· πλήθουσι, ῥέουσιν.
Ἠριγένεια· ἡ ἡμέρα· ἡ ἡμέρα τῆς βασιλείας
ἢ ὁ χρόνος διά σου λάμπει, ἢ ηὔξηται, ἢ ἡ ἡμέρα τῆς
βασιλείας σου παρέρχεται λαμπρῶς, ἐνδόξως.

Σχόλια στον Οππιανό Scholia et glossae in halieutica (scholia vetera et

recentiora) Hypothesis- βιβ. 3, scholion 16, γρ. 3

δασὺ τῶν τριχῶν, κατὰ δὲ τὰ μέσα τοῖς μετεώροις διὰ τὰς

καταιγίδας, Κωρυκίῳ δὲ τῷ ἐν Κωρύκῳ, Κωρύκιον δὲ
τόπος ἐν Ἰσαυρίᾳ ἀντρώδης, ἢ σπηλαιώδης, καὶ φρούριον
ἐν αὐτῷ παρὰ θαλάσσης. Κωρυκίῳ· τῷ ἐν Σικελίᾳ τι-
μωμένῳ· οἰκεῖ γὰρ ἐπὶ τὸν Κωρύκιον σπήλαιον. Κωρυκίῳ·
σπηλαίῳ. παρακάτθεο· ἐδίδαξας, καὶ παρέδωκας, πα-
ρακατέθου (sic), ὦ Ἑρμῆ, τῷ υἱΐ σου Πανὶ τὴν τέχνην
τὴν ἁλιευτικήν.
Παιδὶ τεῷ· τῷ σῷ παιδί· Ἑρμοῦ γὰρ καὶ Πηνε-
λόπης ὁ Πᾶν. ῥυτῆρα· ἐλευθερωτὴν, ῥύστην· τῇ Τιτα-
νομαχίᾳ λέγει, ὅτ' ἐκεραύνωσε τὸν Τυφῶνα ἀπατηθέντα
ὑπ' αὐτοῦ τοῦ Πανός· Τυφῶν οὗτος εἷς ἐστι τῶν Τιτάνων, καὶ αὐτὸς
μάχιμος τῷ Διῒ καὶ τοῖς θεοῖς· ὁ Ζεὺς
οὐχ εὕρισκεν αὐτὸν ἔξω τοῦ βυθοῦ, ἵνα κεραυνώσῃ αὐ-
τόν· τοῦτον ἔπεισεν ὁ Πᾶν, ὡς ἐπὶ δεῖπνον καλέσας, ἐκ
τοῦ βάθους (τῆς) γῆς ἀνελθεῖν· ἐκεῖσε γὰρ ᾤκει· καὶ
ἐλθεῖν εἰς τὴν ἀκτὴν τοῦ ἁλὸς, ὅπου ἔπιπτον οἱ κεραυνοὶ
καὶ αἱ ἀστραπαὶ τοῦ Διὸς, ὑφ' ὧν φλεχθεὶς ὤλετο.
 314

Ῥυτῆρα· ῥύστην, βοηθὸν, φύλακα. Τυφαόνιον·

τοῦ Τυφῶνος. ὀλετῆρα· φθορέα. Τυφαόνιον δ' ὀλετῆρα·
φύλακα (sic) τοῦ Τυφῶνος τοῦ κατοικοῦντος ἐν τῷ βά

Σχόλια στον Οππιανό Scholia et glossae in halieutica (scholia vetera et

recentiora) Hypothesis- βιβ. 5, scholion 1, γρ. 13

ἀνεπιχείρητον εἰς τὸ ἐργασθῆναι, οὔτε κατὰ τὸν πλα-

τύτατον τόπον τῆς θαλάσσης, ἀλλ' ἀληθῶς ἐκ τῶν ἄνω-
θέν τις θεῶν τοὺς ἀνθρώπους ἀνέφυσεν ἰκέλην μακά-
ρεσσι γενέθλην· φασὶ γὰρ ὡς ὕδατος μιχθέντος τῇ γῇ
ἐπλάσθησαν οἱ ἄνθρωποι ὑπὸ τοῦ Προμηθέος, θεῶν δ'
ἀλείμματι τὴν καρδίαν ἀλείψας ἀπετέλεσε τὸν ἄνθρω-
πον· τινὲς δέ φασιν ἐκ τοῦ αἵματος τῶν Τιτάνων πολε-
μούντων μετὰ τῶν οὐρανίων θεῶν, μάλιστα δὲ μετὰ τοῦ
Διὸς, καὶ ἡττηθέντων, ὅθεν καί φασι βροτὸς ὁ ἄνθρωπος
λέγεται, ὡς ἀπὸ τοῦ βρότου ἢ τοῦ αἱματηροῦ μολυσμοῦ
τῶν Τιτάνων. τεκμαίρεο· νόει, σημείου, λογίζου.
Ἀμήχανον· ἀνεπινόητον, ἀντὶ τοῦ πάντα μετὰ
μηχανῆς γίνεται.

Σχόλια στον Πίνδαρο Scholia in Pindarum (scholia vetera)

Ode O 2, scholion 140a, γρ. 6

ὅντινα Ῥαδάμανθυν ὁ πατὴρ πάντων

Κρόνος, ὁ τῆς Γῆς παῖς, ὁ ἀνὴρ τῆς τὸν ὕπατον ἐχούσης
BDEQ θρόνον Ῥέας, ἕτοιμον καὶ ἀχώριστον ἔχει πάρεδρον. συγ-
καταλέγονται δὲ ἐν τούτοις τοῖς δικαίοις ὅ τε Κάδμος καὶ
ὁ Πηλεύς.
A πόσις: ὁ μὲν Ἀρίσταρχος πόσιος γράφει ὁ
πάντων καὶ τὸν Δία ἀκούει συμπότην εἶναι τοῦ Ῥαδαμάν-
θυος. ὁ δὲ Δίδυμος ἐπὶ τοῦ Κρόνου καθιστᾷ τὸν λόγον·
ὃν ὁ πατὴρ πάντων ὁ Κρόνος ἕτοιμον καὶ ἀχώριστον ἔχει
πάρεδρον, πόσις ὢν Ῥέας, παῖς δὲ τῆς ὕπατον ἐχούσης
θρόνον τῆς Γῆς· εἷς γὰρ τῶν Τιτάνων ὁ Κρόνος, οἳ Γῆς
εἰσιν υἱοί. θρόνον δὲ αὐτὴν μέγιστον εἰληφέναι ὡς πάντα
φέρουσαν καὶ τοῦ κόσμου νομιζομένην εἶναι [θεῶν] τροφόν·
ὡς καὶ ὁ ποιητής· ζείδωρον ἄρουραν.
ἔνιοι πόσιν ἤκουσαν τὸν συμπότην.
BCDEQ ἐν τοῖσιν ἀλέγονται: ἀριθμοῦνται. συγκατα-
λέγονται ἐν τοῖς εὐσεβέσι τοῖς κατοικοῦσι τὰς τῶν μακάρων
νήσους. καὶ τὸν Ἀχιλλέα δὲ ἡ μήτηρ τεθνηκότα αὐτόθι
 315

ἤγαγεν, ἐπειδὴ τοῦ Διὸς τὴν ψυχὴν ἔπεισεν ἱκεσίαις.

A ἄμαχον: ἀκαταμάχητον. ἀκαταγώνιστον.

Σχόλια στον Πίνδαρο Scholia in Pindarum (scholia vetera)

Ode O 3, scholion 28a, γρ. 8

BCDEQ μνᾶμα τῶν Ὀλυμπίᾳ: σύμβολον στέμμα τῶν

ἱερῶν ἀγώνων, οἷον Ὀλυμπίων κότινος, Πυθίων δάφνη,
Νεμέων σέλινον χλωρὸν, Ἰσθμίων σέλινον ξηρόν. 28cCDQ 25E
A δᾶμον Ὑπερβορέων: ἀπὸ ἄλλης ἀρχῆς .....
ὑπόνοιαν ἔχῃ ὡς τοῖς ἄνω συνηρτημένον. πανταχοῦ δὲ οἱ
Ὑπερβόρεοι ἱεροὶ Ἀπόλλωνος. ἐκλήθησαν δὲ Ὑπερβόρεοι ἀπὸ
Ὑπερβορέου τινὸς Ἀθηναίου, ὥς φησι Φιλόδημος. Φιλο-
στέφανος δὲ (FHG III, 33) τὸν Ὑπερβόρεον Θεσσαλόν φησιν
εἶναι. ἄλλοι ἀπὸ Ὑπερβορέου Πελασγοῦ τοῦ Φορωνέως καὶ
Περιμήδας τῆς Αἰόλου. ὁ δὲ Φανόδημος τοὺς Ὑπερβορέους
ἀπὸ τοῦ Τιτανικοῦ γένους φησὶν εἶναι. ὁ δὲ Ἑκαταῖος
(FHG II, 387) ἄλλως ἱστορεῖ. 33
BCDEQ δᾶμον Ὑπερβορέων: πείσας τὸν δῆμον τὸν
τῶν Ὑπερβορέων δοῦναι τὸν κότινον· ὅστις δῆμος θεράπων
ἦν τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ θρησκευτὴς αὐτοῦ. 25CDQ 27E
CDEHQ δᾶμον Ὑπερβορέων πείσας: τοὺς Ὑπερβορέους
τοῦ Τιτανικοῦ γένους Φερένικός φησιν εἶναι γράφων οὕτως·
ἀμφί θ' Ὑπερβορέων, οἵτ' ἔσχατα ναιετάουσι
νηῷ ὑπ' Ἀπόλλωνος, ἀπείρητοι πολέμοιο.
τοὺς μὲν ἄρα προτέρων ἐξ αἵματος ὑμνήσουσι
Τιτήνων βλαστόντας ὑπὲρ δρόμον αἰθρήεντα

Σχόλια στον Πίνδαρο Scholia in Pindarum (scholia vetera)

Ode O 7, scholion 72, γρ. 2

BCEQ καὶ τὴν θεὸν αὐτόθι καθιδρυθῆναι, τιμῆσαι δὲ καὶ τὴν

θεὸν τοὺς Ῥοδίους. διὰ τοῦτο δέ φασι τοὺς Ῥοδίους ἄπυρα
θύειν, ὥσπερ οἱ πρῶτοι τῇ Ἀθηνᾷ ἔθυσαν· τινὲς δὲ ὅτι
καὶ φυλαξάντων αὐτῶν ὑπερησθεὶς ὁ Ζεὺς πλοῦτον καὶ
εὐδαιμονίαν παρέσχε, δωρησαμένης καὶ αὐτῆς τῆς Ἀθηνᾶς
τὴν περὶ τὴν τέχνην ἀρετήν.
A φαυσίμβροτος: φαεσίμβροτος. τὸ ε καὶ τὸ α εἰς
τὴν αυ δίφθογγον συνεῖλεν.
Bgl (φαυσίμβροτος:) ὁ τοῖς βροτοῖς φάος φέρων.
 316

BCDEQ δαίμων Ὑπεριονίδας: ὁ Ὑπερίονος παῖς. Ὑπε-

ρίων δὲ εἷς τῶν Τιτάνων κατὰ τὴν Ἡσιόδου θεογονίαν (371)·
Θεία δ' Ἠέλιόν τε μέγαν λαμπράν τε Σελήνην
Ἠῶ θ', ἣ πάντεσσιν ἐπιχθονίοισι φαείνει,
γείναθ' ὑποδμηθεῖσ' Ὑπερίονος ἐν φιλότητι.
οἱ δὲ αὐτὸ ἐπιθετικῶς ἀκούουσιν ἐν τύπῳ πατρωνυμικῷ·
ὁ ὑπὲρ γῆν ἱέμενος, ἢ ὑπὲρ ἡμᾶς πορευόμενος.
A μέλλον ἔντειλεν: τὸ μέλλον ἔσεσθαι ἐνετείλατό,
φησιν, ὁ Ἥλιος, ἵνα πρῶτοι θύσωσι Ῥόδιοι τῇ Ἀθηνᾷ·
ἐκεῖ γὰρ οἰκήσειν ὅπου θύσουσιν αὐτῇ πρῶτον. Ῥοδίων
δὲ ἐπιλαθομένων ἔμπυρα θῦσαι Ἀθηναῖοι ἔθυσαν· διὸ παρ'
αὐτοῖς ἡ θεὸς τιμᾶται.

Σχόλια στον Πίνδαρο Scholia in Pindarum (scholia vetera)

Ode P 4, scholion 518a, γρ. 2

δος καὶ τῶν κτημάτων μακρὰν χωρισθείς. 548cB

ἄλλως·
ἀντὶ τοῦ, καὶ παρὰ θεοῖς τὰ πράγματα ποικίλας ἔχει τὰς
μεταβολάς· ὁ γοῦν Ἄτλας κακῶς πάσχει τὸν οὐρανὸν βαστά-
ζων, πρότερον εὐτυχῶν. 518aE
BEGQ ἄλλως· Ἄτλας οὐρανῷ:
λείπει τὸ ὡς. διὰ δὲ τούτου βούλεται σημαίνειν, ὅτι οὐκ ἀεὶ
τὰ αὐτὰ μένει τῶν πραγμάτων, οὐχ ὅτι παρὰ ἀνθρώποις,
ἀλλ' οὐδὲ παρὰ θεοῖς. 514aB 519E
BDEGQ λῦσε δὲ Ζεύς: ἀπέλυσε δὲ καὶ ὁ Ζεύς ποτε τοὺς
Τιτᾶνας τῆς τιμωρίας, καίτοι ἐπιθεμένους αὐτοῦ τῇ ἀρχῇ καὶ
μεταστῆσαι βουληθέντας. ἐγκαλοῦσι δέ τινες τῷ Πινδάρῳ,
ὅτι οὐκ οἰκείως ἐπὶ τῆς διαλλαγῆς τὸν Ἄτλαντα παρείληφε·
διηνεκῶς γὰρ μοχθεῖ. 519B
λῦσε δὲ Ζεύς: τοῦτο εἴρη-
ται πρὸς τὸ μὴ δεῖν ἐν ταῖς τιμωρίαις ἀδιάλλακτον ἔχειν τὸ
ἔχθος μηδὲ ἀθανάτους ἔχειν τὰς λύπας. 518aB
ἄλλως·
τοῦτο πρὸς τὴν παράκλησιν ἁρμόζει, ὅτι τοὺς Τιτᾶνας Ζεὺς
ἔλυσεν ὑπὸ τοῦ Κρόνου δεθέντας.

Σχόλια στον Πίνδαρο Scholia in Pindarum (scholia vetera)

Ode P 4, scholion 518c, γρ. 2

λῦσε δὲ Ζεύς: ἀπέλυσε δὲ καὶ ὁ Ζεύς ποτε τοὺς

 317

Τιτᾶνας τῆς τιμωρίας, καίτοι ἐπιθεμένους αὐτοῦ τῇ ἀρχῇ καὶ

μεταστῆσαι βουληθέντας. ἐγκαλοῦσι δέ τινες τῷ Πινδάρῳ,
ὅτι οὐκ οἰκείως ἐπὶ τῆς διαλλαγῆς τὸν Ἄτλαντα παρείληφε·
διηνεκῶς γὰρ μοχθεῖ. 519B
λῦσε δὲ Ζεύς: τοῦτο εἴρη-
ται πρὸς τὸ μὴ δεῖν ἐν ταῖς τιμωρίαις ἀδιάλλακτον ἔχειν τὸ
ἔχθος μηδὲ ἀθανάτους ἔχειν τὰς λύπας. 518aB
ἄλλως·
τοῦτο πρὸς τὴν παράκλησιν ἁρμόζει, ὅτι τοὺς Τιτᾶνας Ζεὺς
ἔλυσεν ὑπὸ τοῦ Κρόνου δεθέντας. 518bB 514dE
DEGQ ἐν δὲ χρόνῳ μεταβολαί: μεταβολαὶ γίνονται
ἀνέμων.

Σχόλια στον Πίνδαρο Scholia in Pindarum (scholia vetera)

Ode N 6, scholion 1, γρ. 11

BD Ἐν ἀνδρῶν, ἓν θεῶν γένος: ἐκ μιᾶς μητρὸς ὑπάρ-

χομεν, φησί, καὶ ζῶμεν τῆς Γῆς οἵ τε θεοὶ καὶ οἱ ἄνθρωποι.
ἐμφαίνει δὲ διὰ τοῦ προοιμίου, ὅτι κοινωνίαν τινὰ πρὸς τοὺς
θεοὺς οἱ ἄνθρωποι ἔχομεν τῇ εὐφυΐᾳ καὶ τοῖς ἔργοις τοῦ νοῦ.
ὅτι δὲ κοινὸν ἡμῖν τοῖς ἀνθρώποις πρὸς τοὺς θεοὺς τὸ γένος,
καὶ Ἡσίοδος μαρτυρεῖ, ἐπὶ μὲν τῆς τῶν θεῶν γενέσεως λέγων
(th. 126)·
Γαῖα μέν τοι πρώτιστον ἐγείνατο ἶσον ἑαυτῇ
Οὐρανὸν ἀστερόενθ', ἵνα μιν περὶ πάντα καλύπτῃ.
Οὐρανοῦ δὲ καὶ Γῆς εἰσιν οἱ περὶ Κρόνον καὶ οἱ ἄλλοι Τι-
τᾶνες, ἐκ δὲ τῶν Τιτάνων οἱ ὕστεροι θεοί· Ἥφαιστος δὲ Παν-
δώραν ποιεῖ (o60)·
Ἥφαιστον δ' ἐκέλευσε περικλυτὸν ὅττι τάχιστα
Γαῖαν ὕδει φύρειν, ἐν δ' ἀνθρώπου θέμεν αὐδὴν
καὶ σθένος, ἀθανάτῃς δὲ θεῇς εἰς ὦπα ἐΐσκειν.
ἀπὸ δὲ τῆς Πανδώρας εἰς ἡμᾶς τὸ γένος διῖκται. οὕτως ἕν
ἐστι θεῶν καὶ ἀνθρώπων τὸ γένος. ἀφορᾷ δὲ καὶ πρὸς τὸ
εὐφυὲς τοῦ Ἀλκιμίδου τὸ προοίμιον.
BD διείργει δὲ πᾶσα κεκριμένα δύναμις: ἡ ἀμε-
τάβλητος.

Σχόλια στον Πίνδαρο Scholia in Pindarum (scholia vetera)

Ode I 8, scholion 92, γρ. 10

νῦν φανερὸν γενέσθω τῷ Χείρωνι.

νεικέων πέταλα δὶς ἐγγυαλιζέτω: ἀντὶ τοῦ τῶν
 318

φιλονεικιῶν τὰ φύλλα· τροπικώτερον δὲ τῶν φιλονεικιῶν τὰς

στάσεις ἢ τὰ νείκη, ὡς Ἴβυκος (fr. 29) κλάδον Ἐνυαλίου καὶ
Ὅμηρος (Β 540) ὄζον Ἄρηος. ποῖα δὲ νείκη δισσὰ ἡ Θέτις
τοῖς θεοῖς παρασχεῖν ἔμελλεν; οὐ γὰρ προεγεγόνει νεῖκος ἐξ
αὐτῆς, ὥστε τοῦτο δεύτερον τὸ ὑπὲρ τοῦ γάμου αὐτῆς εἰρη-
μένον. ἤτοι οὖν τοῦτο λέγει· ἐπεὶ νεῖκος ὑμῖν ἕστηκε νῦν
περὶ τοῦ γάμου τῆς Θέτιδος τῶν δύο διαφερομένων θεῶν, μὴ
πρὸς ἓ ἕποντι καὶ ἕτερον κατασκευαζέτω· ἢ προγεγονέναι μέν
φησι νεῖκος τὸ τῶν Τιτάνων, δεύτερον δὲ ἔσεσθαι, εἰ ἐκ ταύ-
της γεννηθείη παῖς ἀθάνατος· ἢ ὅτι ἐφιλονείκησαν Ποσειδῶν
τε καὶ Ζεὺς περὶ Αἰγίνης, ὅτε καὶ μεταβαλεῖν δοκεῖ τὴν νῆσον
Ποσειδῶν, καθὰ ἄλλοι τέ φασι καὶ Πυθαίνετος προσαγόμενος
Ὀρφέα.
ἐν διχομηνίδεσσι δ' ἑσπέραις: τουτέστιν ἐν ταῖς
τῆς πανσελήνου νυξί· κατὰ ταύτας γὰρ ἐποίουν τοὺς γάμους.
ἀντὶ τοῦ διαπαρθενευέτω δὲ ἐν τῇ πανσελήνῳ νυκτί.
ὁ δὲ νοῦς· ἐν δὲ ταῖς νυξὶ ταῖς καταλαμπομέναις τῇ σελήνῃ
τὸν ἐπέραστον τῆς παρθενίας ὑπολύοι δεσμὸν τῷ ἥρωϊ Πηλεῖ.

Σχόλια στον Πίνδαρο Scholia et glossae in Olympia et Pythia (scholia

recentiora Triclinii, Thomae Magistri, Moschopuli, Germani) (col
Ode-treatise O 7, scholion-τμ. 72g, γρ. 2

μεγάλῃ· δείκνυσι δὲ ἐντεῦθεν τὸ πολεμικὸν

τῆς θεοῦ ἢ ὅτι μέγας λόγος ἀνθρώποις ὑπὲρ αὐτῆς ἔσται.
συνέσταλται. – αὐτήν. – † πάντων.
ὁ φωτίζων
τοὺς βροτοὺς ταῖς ἀκτῖσιν ἥλιος.
ὁ υἱὸς τοῦ Ὑπερίονος,
ὃς ἦν εἷς τῶν Τιτάνων.
Th. Μέλλον χρέος λέγει διὰ τοῦτο, διότι ἀναγκαίως
ἔμελλεν ἐκεῖσε τὴν θεὸν οἰκήσειν ἐν οἷς ἂν πρώτοις θυσία αὐτῇ
γένηται.
προσέταξε τηρῆσαι καὶ μὴ ἀμελῆσαι.

Σχόλια στον Πλάτωνα (scholia vetera) Dialogue Euthphr, Stephanus

σελ. 3a,bis, γρ. 5

-ς.
Πιτθεύς: Πιτθὶς δῆμος Αἰγηΐδος Ἀθήνῃσιν, ἐξ οὗ οὗτος.
 319

ἀτεχνῶς· (i) ἀτεχνῶς· παντελῶς ἢ ἀντὶ τοῦ λίαν, περισπωμένως·

βαρυτόνως δὲ τὸ ἀπείρως. (inclusa add. W.) (2) ἁπλῶς ἢ καθάπαξ,
ἰσχυρῶς ἢ τελέως. οἱ δὲ ἐν ἴσῳ τῷ ὄντι καὶ ἀληθείᾳ. οἱ δὲ δηλοῦν τὸ
παράπαν καὶ καθόλου κατ' ἀλήθειαν. (om. W.)
ἀφ' ἑστίας: (1) ἀπὸ τῶν οἰκειοτάτων· ἑστία γὰρ ἡ οἰκία. (2)
παροιμία ἐπὶ τῶν ἐν δυνάμει γινομένων καὶ πρώτους ἀδικούντων
τοὺς οἰκείους, ἐπεὶ ἔθος ἦν τῇ Ἑστίᾳ πρώτῃ τῶν ἄλλων θεῶν θύειν.
φέρεται δέ τις καὶ περὶ αὐτῆς μῦθος τοιοῦτος· μετὰ γὰρ τὸ κατα-
λυθῆναι τὴν τῶν Τιτάνων ἀρχήν φασι τὸν Δία τὴν βασιλείαν παραλα-
βόντα (in mg. γρ. διαδεξάμενον) ἐπιτρέψαι τῇ Ἑστίᾳ λαβεῖν ὅ τι ἂν
βούλοιτο, τὴν δὲ τὴν παρθενίαν αἰτήσασθαι καὶ τὰς ἀπαρχὰς παρὰ τῶν
ἀνθρώπων. (3) ἄλλως, ἀφ' ἑστίας. παροιμία, μετήνεκται δὲ ἀπὸ τῶν
περὶ τὰ ἱερὰ δρωμένων· ἔθος γὰρ ἦν τῇ Ἑστίᾳ τὰς ἀπαρχὰς ποιεῖσθαι.
ἦ που (εἴ που pr.: corr. T: ἤπου W).

Scholia In Sophoclem, Scholia in Sophoclem (scholia vetera)

Play OC, verse 56, γρ. 1

αὐτὰς Εὐμενίδας.
ἀλλ' ἵλεως μέν ἵλεῴ μοι αἱ Εὐμενίδες· ἐγὼ
γὰρ οὐκ ἀναστήσομαι ἐντεῦθεν.
τί δ' ἐστὶ τοῦτο; ἀντὶ διὰ τί οὐκ ἀνίστασαι;
ξυμφορᾶς ξύνθημα σύμβολόν μοι τῆς συμφορᾶς
τὸ καταντῆσαί με εἰς Ἐρινύων ἱερόν.
πρὶν γ' ἂν ἐνδείξω τί δρῶ ἕως οὗ τῇ πόλει
ἐνδείξω τί χρὴ ποιεῖν.
προστρέπω ἱκετεύω.
ὁ πυρφόρος θεὸς ὁ Ἥφαιστος.
Τιτὰν Προμηθεύς περὶ τοῦ τὸν Προμηθέα
περὶ τὴν Ἀκαδήμειαν καὶ τὸν Κολωνὸν ἱδρῦσθαι
Ἀπολλόδωρος γράφει οὕτω τῇ περὶ ........... συν-
τιμᾶται δὲ καὶ ἐν Ἀκαδημείᾳ τῇ Ἀθηνᾷ καθάπερ ὁ
Ἥφαιστος· καὶ ἔστιν αὐτοῦ παλαιὸν ἵδρυμα καὶ βωμὸς
ἐν τῷ τέλει τῆς θεοῦ· δείκνυται καὶ βάσις ἀρχαία
κατὰ τὴν εἴσοδον ἐν ᾗ τοῦ τε Προμηθέως ἐστὶ τύπος
καὶ τοῦ Ἡφαίστου· πεποίηται δέ, ὡς καὶ Λυσιμαχίδης
φησίν, ὁ μὲν Προμηθεὺς πρῶτος καὶ πρεσβύτερος ἐν
δεξιᾷ σκῆπτρον ἔχων ὁ δὲ Ἥφαιστος νέος καὶ δεύ-
τερος· καὶ βωμὸς ἀμφοῖν κοινός ἐστιν ἐν τῇ βάσει
 320

Scholia In Clementem Alexandrinum, Scholia in protrepticum et

paedagogum (scholia recentiora partim sub auctore Aretha)
Σελ. 303, γρ. 17

14, 25 Παρνασσόν] ὄρος τῆς Φωκίδος.

15, 2 φοινικίδι] ἱματίῳ φοινικῷ χρώματι βεβαμμένῳ.
15, 5f ἀνακτοτελέστας] παρὰ τὸ τελεῖν καὶ τελετὰς ἐπινοεῖν
περὶ τὰ ἀνάκτορα, ἅπερ ἱερά ἐστιν· ἄνακτας γὰρ τοὺς θεοὺς ἔλε-
γον.
15, 9 θεσμοφοριάζουσαι] Θεσμοφόριά ἐστιν ἑορτὴ Δήμητρος· ταύ-
της δὲ τῆς προσηγορίας τετύχηκεν, ἐπειδὴ ἅμα τῇ εὑρέσει τῶν Δημη-
τριακῶν καρπῶν ἐπενοήθησαν θεσμοί, τοῦτ' ἔστι νόμοι, τῶν πρὸ
τούτου θηριώδη τὴν δίαιταν ἐχόντων.
15, 18 Ἄττιν] ὅτι Ἄττις αὑτὸς εἶναι τῷ Διονύσῳ καταλέγεται,
οὗτος δὲ τῶν αἰδοίων ἐστέρηται· ὅτε γὰρ ὁ Διόνυσος ὑπὸ Τιτάνων
διεσπάσθη, ἡ Ῥέα τὰς σάρκας αὐτοῦ εὑροῦσα διεσπασμένας ἐν τοῖς
ὀρεινοῖς τόποις συνέθηκεν, τὰ αἰδοῖα μόνα μὴ εὑροῦσα· ὅθεν ἱστόρη-
σάν τινες παρὰ τῶν διασπασάντων ἐν κίστῃ τεθεῖσθαι καὶ Τυρσηνοῖς
παρατεθεῖσθαι· διὸ καὶ τούτων χωρὶς ὁ Ἄττις ὑπείληπται ὡς αὑτὸς
ὢν τῷ Διονύσῳ.

Ελληνική ανθολογία βιβ. 8, epigram 204, γρ. 1

Τίς σ' ἀνέηκεν, ἄπληστε, τόσον κακὸν ἀντὶ τόσοιο

κέρδεος ἀλλάξαι, μηδὲ παρεσταότος;
Στῆλαι καὶ τύμβοι, μέγα χαίρετε, σήματα νεκρῶν·
οὐκέτι κηρύξω μνήμασι τοὺς φθιμένους,
ἡνίκα τὸν περίφαντον ἐμὸν τάφον ὤλεσε γείτων.
Γαῖα φίλη, σὺ δέ μοι δέχνυσο τοὺς φθιμένους.
Στῆλαι καὶ πλακόεντες ἐν οὔρεσιν, ἔργα Γιγάντων,
τύμβοι καὶ φθιμένων ἄφθιτε μνημοσύνη,
σεισμὸς πάντα βράσειεν ἐμοῖς νεκύεσσιν ἀρήγων,
οἷς ἔπι χεὶρ ὀλοὴ ἦλθε σιδηροφόρος.
Ἡνίκα τὸν περίβωτον ἐπ' οὔρεος, ἄγριε Τιτάν,
τύμβον ἀνερρήξω, πῶς ἔσιδες νέκυας,
ὡς δ' εἶδες, πῶς χεῖρες ἐπ' ὀστέα; ἦ τάχα κέν σε
τῇ σχέθον, εἰ θέμις ἦν τοῖσδ' ἕνα τύμβον ἔχειν.
Σήματα καὶ σποδιὴ καὶ ὀστέα οἵ τε πάρεδροι
δαίμονες, οἳ φθιμένου ναίετε τόνδε λόφον,
τόνδ' ἀλιτρὸν τίννυσθε, ὃς ὑμέας ἐξαλάπαξεν.
τῶν δὲ περικτιόνων δάκρυον ὕμμιν ὅσον.
 321

Τύμβοι καὶ σκοπιαὶ καὶ οὔρεα καὶ παροδῖται,

κλαύσατε τύμβον ἐμόν, κλαύσατε τυμβολέτην·

Ελληνική ανθολογία βιβ. 9, epigram 525, γρ. 20

ἰαφέτην, ἱμερτόν, ἰήιον, ἱπποκορυστήν,

κοσμοπλόκον, Κλάριον, κρατερόφρονα, καρπογένεθλον,
Λητογενῆ, λαρόν, λυρογηθέα, λαμπετόωντα,
μυστιπόλον, μάντιν, μεγαλήτορα, μυριόμορφον,
νεβροχαρῆ, νοερόν, νηπενθέα, νηφαλιῆα,
ξυνοχαρῆ, ξυνόν, ξυνόφρονα, ξυνοδοτῆρα,
ὄλβιον, ὀλβιοεργόν, Ὀλύμπιον, οὐρεσιφοίτην,
πρηΰν, πανδερκῆ, παναπήμονα, πλουτοδοτῆρα,
ῥυσίπονον, ῥοδόχρουν, ῥηξήνορα, ῥηξικέλευθον,
σιγαλόεντα, σοφόν, σελαηγενέτην, σωτῆρα,
τερψίχορον, Τιτᾶνα, τελέστορα, τιμήεντα,
ὑμναγόρην, ὕπατον, ὑψαύχενα, ὑψήεντα,
Φοῖβον, φοιβάζοντα, φιλοστέφανον, φρενογηθῆ,
χρησμαγόρην, χρύσεον, χρυσόχροα, χρυσοβέλεμνον,
ψαλμοχαρῆ, ψάλτην, ψευσίστυγα, ψυχοδοτῆρα,
ὠκύπον, ὠκυεπῆ, ὠκύσκοπον, ὡρεσιδώτην.
ὑμνέωμεν Παιᾶνα, μέγαν θεὸν Ἀπόλλωνα.

Ελληνική ανθολογία βιβ. 14, epigram 72, γρ. 1

Ἥκεις, ὦ Λυκόοργε, ἐμὸν ποτὶ πίονα νηόν,

Ζηνὶ φίλος καὶ πᾶσιν Ὀλύμπια δώματ' ἔχουσι·
δίζω, ἤ σε θεὸν μαντεύσομαι ἠέπερ ἄνδρα·
ἀλλ' ἔτι καὶ μᾶλλον θεὸν ἔλπομαι, ὦ Λυκόοργε.
Μὴ μεμψιμοίρει· μὴ θεοὺς μηδέν, ξένε,
ὥρην δὲ μέμφου, ᾗ πατὴρ ἔσπειρέ σε.
Ἁγνῆς εἰς τέμενος καθαρός, ξένε, δαίμονος ἔρχου
ψυχὴν νυμφαίου νάματος ἁψάμενος·
ὡς ἀγαθοῖς ἀρκεῖ βαιὴ λιβάς· ἄνδρα δὲ φαῦλον
οὐδ' ἂν ὁ πᾶς νίψαι νάμασιν ὠκεανός.
Εὖτ' ἂν ὑπὲρ γαίης ἀνέχῃ δρόμον ὄρθρια Τιτὰν
λύσας ἀκτῖσι ζοφερῆς δηλήματα νυκτός,
λάμπῃ δ' αἰγλήεσσα νέον φάος Ἠριγένεια,
δὴ τότ' ἄγων παρὰ θῖνας ἁλιρράντους τε παρ' ἀκτὰς
φῶτα στῆσον ἔναντα δεδορκότα πρὸς φάος αὐγῆς
ἠελίου, καὶ τὸν μὲν ἔσω πόδα χεύματος ἐντὸς
 322

δεξιὸν ἐν δίναις ἐχέτω, λαιὸν δ' ἐπὶ γαίης

στηρισάτω· χείρεσσι δ' ἐπιψαύων ἑκάτερθε,
τῇ μὲν ἁλός, τραφερῆς δ' ἑτέρῃ, πιστούμενος ὅρκον
οὐρανὸν ὀμνυέτω χθόνα τ' ἄσπετον ἠδ' ἁλὸς ὅρμους
αἰθερίου τε πυρὸς βιοδώτορα ἡγεμονῆα·

Ελληνική ανθολογία βιβ. 14, epigram 116, γρ. 4

δάφνῃ καὶ ῥείθροισι παραὶ Πελίοιο γέροντος·

φράζεο δ' ἀνέρα μάντιν ὑφηγητῆρα κελεύθου
Φωκέα, ὃς ψαμάθοισιν Ἀπαρνίδος οἰκία ναίει.
Οὐ θέμις ἐν Τροίης σε πάλαι τμηθέντι θεμείλῳ
Ῥώμης ἱδρῦσαι νέον οὔνομα· βαῖνε δὲ χαίρων
ἐς Μεγαρήιον ἄστυ Προποντίδος ἄγχι θαλάσσης,
ἔνθ' ἰχθῦς ἔλαφός τε νομὸν βόσκονται ἐς αὐτόν.
Τίπτε με τῶν καρύων ἕνεκεν πληγῇσι πιέζεις,
ὦ μῆτερ; τάδε πάντα καλαὶ διεμοιρήσαντο
παρθένοι. ἦ γὰρ ἐμεῖο Μελίσσιον ἕβδομα δοιά,
ἡ δὲ δυωδέκατον Τιτάνη λάβεν· ἕκτον ἔχουσιν
καὶ τρίτον Ἀστυόχη φιλοπαίγμονες ἠδὲ Φίλιννα·
εἴκοσι δ' ἁρπάξασα Θέτις λάβε, δώδεκα Θίσβη·
ἡ δ', ὅρα, ἡδὺ γελᾷ Γλαύκη παλάμῃσιν ἔχουσα
ἕνδεκα· τοῦτο δέ μοι καρύων περιλείπεται οἶον.

Anthologiae Graecae Appendix, Epigrammata dedicatoria

Epigram 177, γρ. 5

Μέμνονα πυνθανόμαν Αἰγύπτιον ἁλίω αὔγᾳ

αἰθόμενον φωνῆν Θηβαϊκῶ 'πὺ λίθω·
Ἀδριανὸν δ' ἐσιδὼν τὸν παμβασιλῆα πρὶν αὔγας
ἀελίω, Χαίρην εἶπέ ϝοι, ὡς δυνοτόν.
Τιτὰν δ' ὅττ' ἐλάων λευκοῖσι δι' αἰθέρος ἵπποις
ἐν] σκίᾳ ὡράων δεύτερον ἦχε μέτρον,
ὡς χαλκοῖο τυπέντος ἴη Μέμνων πάλιν αὐδὰν
ὀξύτονον χαίρων, καὶ τρίτον ἆχον ἴη.
Κοίρανος Ἀδριανὸς χάρε, δὶς δ' ἀσπάσσατο καὖτος
Μέμνονα· καὶ Βαλβίλλα κάμε ϝοισι πόνοις
γρόππατα σαμαίνοντά τ' ὄσ' εὔϝιδε κὤσσ' ἐσάκουσε·
δᾶλον παῖσι δ' ἔγεντ' ὤς ϝε φίλεισι θέοι.

Anthologiae Graecae Appendix, Epigrammata sepulcralia

 323

Epigram 217, γρ. 19

Πᾶς οὖν ἑτ]αίρων τὸν τεὸν μόρον κλαίει·

πολὺς] μὲν ὄχλος οἰκετῶν σε δακρύει,
ἄθλιε·] τί δ' ἦσθα σεμνὸς ὡς δοκεῖν εἶναι
κἂν ὄν]τα παῖδα τοῖς νοήμασιν πρέσβυν;
Δειν]ὸν, ποθητὴ μῆτερ, εὔνασον θρῆνον
πέ]νθους τιθηνὸν, ὃς μάτην σε πημαίνει·
οὐδεὶς γὰρ ἐξήλυξε τὸν μίτον Μοιρῶν,
οὐ θνητὸς, οὐκ ἀθάνατος, οὐδ' ὁ δεσμώτης
οὐδ' αὖ τύραννος βασιλικὴν λαχὼν τιμὴν
θεσμοὺς ἀτρέπτους διαφυγεῖν ποτ' ᾠήθη.
Φαέθοντα Τιτὰν οὐκ ἔκλαυσ' ὅτ' ἐκ δίφρων
ἀπ' οὐρανοῦ κατέπεσεν εἰς πέδον γαίης;
Ἑρμῆς δ' ὁ Μαίας οὐκ ἔκλαυσεν ὃν παῖδα
Μύρτιλον ἀπὸ δίφρων κύμασιν φορούμενον;
οὐδ' αὖ Θέτις τὸν στεναρὸν ἔστενεν παῖδα
ὅτ' ἐκ βελέμνων θνῆσκε τῶν Ἀπόλλωνος;
ο[ὐ]δ' αὖ βροτῶν τε καὶ θεῶν πάντων ἄναξ
Σαρπήδον' οὐκ ἔκλαυσεν, οὐκ ἐκώκυσεν,
οὐδ' αὖ Μακηδὼν ὁ βασιλεὺς Ἀλέξανδρος
ὃν τίκτεν Ἄμμων θέμενος εἰς ὄφιν μορφήν;

Anthologiae Graecae Appendix, Epigrammata sepulcralia

Epigram 332, γρ. 4

Ἦλθον ἐς ἀθανάτους πολλοὶ κατ' Ὀλύμπιον ἕδρην

ἀλλὰ θεὸς τούτων ἐστὶ πατὴρ ὁ μέγας,
ὃς κόσμον διέταξε, Σελήνην νυκτὶ κελεύσας
πείθεσθαι, Τιτᾶν' ἡμεριναῖς χάρισιν·
ᾧ πεισθεῖσα δέμας μὲν ἐπὶ χθονὸς ἧς ἀπετέχθην
λείπω, τὴν ψυχὴν δ' ἀθανάτην ἔλαχον.
Ἐν γαίῃ μὲν σῶμα τὸ συγγενὲς, οὐράνιος δὲ
ἤλυθεν ἡ ψυχὴ δῶμα κατ' οὐ φθίμενον.
Κεῖται μὲν γαίῃ φθίμενον δέμας, ἡ δὲ δοθεῖσα
ψυχή μοι ναίει δώματ' ἐπουράνια.
Ἀθάνατος ψυχὴ τὰ μὲν οἰκία τῶν ἐν Ὀλύμπῳ
ναίω, σῶμα δ' ἐμὸν Γαῖα φέρει φθίμενον.
Ἓν μὲν ὑπ' ἀγκαλίσιν φέρομαι τέκνον ἑνδεκέτηρον
Εὐόδῳ, ὃς πόσις ἦν ὁππότ' ἔναιε δόμους,
 324

Anthologiae Graecae Appendix, Epigrammata sepulcralia

Epigram 420, γρ. 1

Πάσῃ κοσμηθεὶς ἀρετῇ, Τιτάνιε δῖε,

ἔγγονε Παιῶνος, νῆσον ἔχεις μακάρων.
Ὀστέα δ' ἱερὰ σεῖο περικλυτὸς ἀμφιβεβήκει
Φοῖβος, ἐπ' ἠϊθέοις τίμια πάντα νέμων,
ὄφρ' Ὑακίνθῳ μὲν γουνὸς περίβωτος Ἀμύκλης,
σοὶ δὲ Λυκαονίη ἔνδιον ᾖ Πιτάνη.
– Πᾶσιν ἰητορίης ἀπ' ἐμῆς Ἕλλησιν ἀμύνων,
ὑῷ ἐπαρκέσσαι ὃς μόνον ο[ὐ δυνάμην ...

Anthologiae Graecae Appendix, Epigrammata demonstrativa

Epigram 153, γρ. 3

Ἥρας εἰς ἱερόν· λαοὶ δέ μιν ἐζήλωσαν

εὐτεκνίας παίδων· ἡ δὲ χαρεῖσα θεᾷ
εὔξατο παῖδε τυχεῖν τοῦ ἀρίστου δαίμονος αἴσης,
οὕνεκ' ἐτίμησαν μητέρα τὴν σφετέρην.
Αὐτὼ δ' εὐνηθέντε, λίπον βίον ἐν νεότητι,
ὡς τόδ' ἄριστον ἐὸν καὶ μακαριστότατον.

ΑΥΣΟΝΙΟΥ.

Λυαίῳ πατρί.
Αἰγύπτου μὲν Ὄσιρις ἐγώ, Μυσῶν δὲ Φανάκης,
Βάκχος ἐνὶ ζωοῖσιν, ἐνὶ φθιμένοις Ἀϊδωνεύς,
πυρογενής, δίκερως, Τιτανολέτης, Διόνυσσος.

Anthologiae Graecae Appendix, Epigrammata exhortatoria et

supplicatoria Epigram 27, γρ. 1

Χαῖρέ μοι, ὦ Δ]ήλου μεδέων, φαεσίμ[βρ]οτε Τιτὰν,

ἄντροις ὀ]μφαίοισι Κλάρου Βράγχου τε ἱ[ε]ροῖ[σιν
τιόμεν', ὡρομέδων, μουσηγέτα, χρυσοέθειρε,
Δελφῶν] ὦνα πε[τρ]ῶν, πάτερ ἄφθ[ιτ]ε, δεῦρ' ἐ[πάρηξον
 325

εὐχομένοις μερό[π]εσσιν τῆς Τήνου ν[αέταισιν,

καὶ κλύ]ε θειοπρόποιο φίλου μακάρων [τε βροτῶν, τε,
χει]ρῶν [δ]υς[με]νέ[ων] τε τεὸν βρέτα[ς] εἴ[ρυσαι αὐτὸς·

Anthologiae Graecae Appendix, Epigrammata exhortatoria et

supplicatoria Epigram 74, γρ. 5

ΣΥΝΕΣΙΟΥ.

Ἡ σοφίη στίβον εὗρεν ἐς οὐρανόν· οὐ μέγα θαῦμα·

καὶ νόος ἐξ αὐτῶν ἦλθεν ἐπουρανίων.
Ἠνίδε καὶ γυρὰ σφαίρας ἐπετάσσατο νῶτα,
ἶσα δὲ κύκλα τομαῖς οὐχ ὁμαλαῖσι τέμε.
Σκέπτεο τείρεα πάντα πρὸς ἄντυγα, τῆς ἔπι Τιτὰν
νύκτα ταλαντεύει καὶ φάος ἐρχόμενος.
Δέξο ζωοφόρου λοξώσιας, οὐδέ σε λήσει
κλεινὰ μεσημβρινῆς κέντρα συνηλύσεως.

Anthologiae Graecae Appendix, Epigrammata exhortatoria et

supplicatoria Epigram 75, γρ. 41

τρανόν τε μαρτυροῦσα.
Οὕτω προῆλθε πᾶσι
τὸ θερμόβλυστον ῥεῖθρον,
Ἱπποκράτης ἄψυχος,
τέχνης ἄνευ Γαληνός.
Πίστις δὲ τούτου, νῆσος
τὸ πῦρ ἄνω φυσῶσα
πολλῷ βρέμον σὺν ἤχῳ,
πολλῇ τε σὺν κινήσει.
Οἶδεν φέρειν τοιαῦτ' Ἀ-
τιτανία Μηδείας,
καὶ Περσικὴ Πιττάκη,
καὶ Λυδία πλουτοῦσα
μεταλλόχρυσον Γαῖαν.
Ἡρακλέων στηλῶν δὲ
πόρρω πέφυκε πλεῖστα.
 326

Ἐν δ' αὖ γε Πιθηκούσαις
καὶ Λιπάρᾳ τῇ νήσῳ
ἀφεγγές ἐστιν ἆσθμα
ὃ νυκτί περ παμφαῖνον
πέμπει λίθους θειώδεις

Gregorius Paroemiogr., Paroemiae (e cod. Leidense)

Centuria 1, τμ. 63, γρ. 5

Ἄνω κάτω πάντα: ἐπὶ τῶν τὴν τάξιν μεταστρε-

φόντων. Μένανδρος Ἐγχειριδίῳ· καὶ ἐν Χήρᾳ· Τὸ λεγό-
μενον τοῦτ' ἐστὶ νῦν, Τἄνω κάτω, φασί, τὰ
κάτω δὲ ἄνω.
Ἀκίνητα κινεῖν: παροιμία καθ' ὑπερβολήν, ὅτι μὴ
δεῖ κινεῖν μηδὲ βωμοὺς ἢ τάφους ἢ ὅρους.
Ἀφ' Ἑστίας ἄρχεσθαι: ἐπὶ τῶν ἐν δυνάμει γενο-
μένων καὶ πρώτους ἀδικούντων τοὺς οἰκείους, ἐπεὶ ἔθος ἦν
τῇ Ἑστίᾳ πρώτῃ τῶν ἄλλων θεῶν θύειν. φέρεται δέ τις
περὶ αὐτῆς μῦθος τοιοῦτος· μετὰ γὰρ τὸ καταλυθῆναι
τὴν τῶν Τιτάνων ἀρχήν φασι τὸν Δία τὴν βασιλείαν δια-
δεξάμενον ἐπιτρέψαι τῇ Ἑστίᾳ λαβεῖν ὅτι ἂν βούλοιτο·
τὴν δὲ τὴν παρθενίαν αἰτήσασθαι καὶ τὰς ἀπαρχὰς παρὰ
τῶν ἀνθρώπων.

Appendix Proverbiorum, Appendix proverbiorum

Centuria 4, τμ. 89, γρ. 1

τίφρασιν ἀκούει τοὺς βραδεῖς· βέλτιον δὲ τοὺς ἐν ἑτέρῳ †

τινι γενομένους νοεῖν.
Τήνελλα: τοῦτο σημαίνει τὴν ἐν τοῖς ἀγῶσι νί-
κην· μίμημα γάρ ἐστι τοῦ αὐλητικοῦ ἐνδοσίμου.
Τὴν Συρακουσίων δεκάτην: Δήμων Συρα-
κουσίους εὐδαιμονήσαντάς φησι ψηφίσασθαι τὴν δεκάτην
τῶν ὑπαρχόντων ἀποδίδοσθαι εἰς ἐπισκευὴν ναῶν τε καὶ
ἀναθημάτων καὶ θεωριῶν· πολλοῦ τε χρήματος συναχθέν-
τος, εἰς παροιμίαν ἐλθεῖν, ὡς καὶ τὴν Πριηνέων δε-
κάτην. Τιτανῶδες βλέπει: φοβερὸν, καταπληκτικόν.
Τίς τῇδε: οἱ σπένδοντες ἔλεγον τοῦτο 'στὶ τοῦ,
τίς πάρεστι. οἱ δὲ παρόντες ἐπευφημούμεναι ἀπεκρίνοντο,
Καλοὶ κἀγαθοί. τοῦτο δὲ ποιοῦν [οἱ σπένδοντες],
ἵνα οἱ συνειδότες ἑαυτοῖς τι ἄτοπον, ἐκχωροῖεν τῶν
 327

σπονδῶν. Τὸ Δίωνος γρῦ: οὗτος ὁ Δίων, Ἀλεξανδρεὺς

μὲν ἦν, ἐπὶ φιλοσοφίᾳ δὲ περιβόητος· ἔχων δὲ ἀδελφὸν
παλαιστὴν

Macarius Chrysocephalus Paroemiogr., Paroemiae Centuria 8, τμ. 38,

γρ. 1

αὕτη ὁμοία τῇ· Τί πρὸς ἐμὲ τὰ ποικίλα; τάρας δέ

ἐστι ὁ χαμαιλέων τὸ ζῷον.
Τί δ' ἂν κάπηλος παρὰ καπηλίδος λάβοι: ὅτι
οὐδὲν ἢ οἶνον.
Τί κυνὶ καὶ βαλανείῳ: ἐπὶ τῶν ἀσυνήθεις κατα-
λαμβανόντων τόπους.
Τίς καλοῦ μηχανή: ἐπὶ τοῦ μὴ ὁμοίου.
Τιθωνοῦ γῆρας: ἐπὶ τῶν πάνυ παλαιῶν καὶ πολυ-
χρονίων.
Τίσιν ὁ Ἀπόλλων κεκιθάρικεν;
Τιτᾶνας βοᾶν: ἐπὶ τῶν κεκραγότων τινὰς εἰς βοήθειαν.
Τὸν φρουρὸν χρὴ φρουρεῖν, τὸν ἐρῶντα δ' ἐρᾶν.
Τὸ ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ νήφοντος ἐπὶ τῆς γλώτ-
της ἐστὶ τοῦ μεθύοντος.

Michael Apostolius Paroemiogr., Collectio paroemiarum

Centuria 9, τμ. 98, γρ. 7

ῥᾳδίως φέρουσιν ἄνθρωποι τὰς συμφορὰς, ὁρῶντες καὶ ἄλ-

λους τἀυτὸ παθοῦντας.
Κόκκος σίτου προυξένησε θάνατον: ἐπὶ τῶν
διὰ κέρδος εὐτελὲς μέγαν ὑφισταμένων κίνδυνον.
Κόττου ἰσχυρότερος καὶ Βριάρεω: φασὶ περὶ
τούτων ὡς ἔσχον ἑκατὸν χεῖρας ἄνδρες ὄντες. πῶς δὲ οὐκ
εὔηθες τὸ τοιοῦτον; τὸ δ' ἀληθὲς οὕτως ἔχει· τῇ πόλει
ὄνομα ἦν Ἑκατονταχειρία, ἐν ᾗ ᾤκουν. ἦν δὲ πόλις τῆς
καλουμένης Ὀρεστιάδος. ἔλεγον οὖν οἱ ἄνθρωποι, Κόττος
καὶ Βριάρεως οἱ ἑκατοντάχειρες βοηθήσαντες τοῖς θεοῖς,
ἐξήλασαν τοὺς Τιτᾶνας ἐκ τοῦ Ὀλύμπου.
Κορώνη τὸν σκορπίον: ἐπὶ τῶν ἑαυτοῖς λανθανόν-
τως κακόν τι ἐπισπωμένων. ὁμοία ταῖς· Κόνιν φυσᾷς.
Εὖ κείμενον κακὸν κινεῖς. Λέοντα νύσσεις.
Ἀνάγυρον κινεῖς.
 328

Michael Apostolius Paroemiogr., Collectio paroemiarum

Centuria 16, τμ. 58, γρ. 1

Τὸ τ μετὰ τοῦ ι.

Τιθωνοῦ γῆρας: ἐπὶ τῶν πολυχρονίων καὶ ὑπεργή-

ρων τάσσεται· ἱστορεῖται γάρ, ὅτι Τιθωνὸς ἐπιθυμίᾳ τοῦ
τὸ γῆρας ἐκδύσασθαι εἰς τέττιγα μετέβαλλε.
Τιτᾶνας καλεῖν: ἐπὶ τῶν κεκραγότων τινὰς εἰς βοή-
θειαν.
Τίς ἐν Κύδωνος: ἐπὶ τῶν φιλοφρόνως δεχομένων
τοὺς ξένους ἀπὸ Κύδωνος Κορινθίου φιλοξένως διατεθέντος.
Τί πρὸς τὸν Ἑρμῆν: ἀντὶ τοῦ πρὸς τὸν λόγον.
Τίς πατέρ' αἰνήσει, εἰ μὴ κακοδαίμονα τέκνα:
ἴσως ἐπὶ τῶν προγονικὰ ἀνδραγαθήματα ἀπορίᾳ ἰδίων προ-
φερόντων.

Michael Apostolius Paroemiogr., Collectio paroemiarum

Centuria 16, τμ. 64, γρ. 1

ὄνομα· ἥνπερ οὖν καὶ ἐκθειοῦντες οἱ Πυγμαῖοι σεμνοτέ-

ραις ἢ κατ' ἄνθρωπον ἐτίμων τιμαῖς· ἐκ τούτων οὖν ἐκείνη
τὴν διάνοιαν ἐξηνεμώθη, καὶ Ἥραν καὶ Ἀφροδίτην καὶ
Ἀθηνᾶν οὐδὲ ἴκταρ ἔλεγε βάλλειν πρὸς τὸ αὐτῆς κάλλος.
οὐκοῦν κατὰ χόλον Ἥρας εἰς ὄρνιν αἰσχίνην τὸ εἶδος τὸ
ἐξ ἀρχῆς ἤμειψε, καὶ ἔτι νῦν ἡ γέρανος πολεμεῖ τοῖς Πυ-
γμαίοις, ὅτι αὐτὴν ἐξέμηναν τῇ πέρα τιμῇ καὶ ἀπώλεσαν.
Τίς τρίχας ἀντ' ἐρίων ἐποκίξατο: Θεόκριτος. ἐπὶ
τῶν ἀνοήτων.
Τιτανῶδες βλέπει: καταπληκτικόν, φοβερόν.
Τίκτει κόρος ὅταν κακῷ ἀνδρὶ παρείη: ἐπὶ τῶν
ἐν εὐτυχίαις ἐπαιρομένων.
Τίς ἂν θύρας ἁμάρτοι: ἐπὶ τῶν ῥᾳδίων.
Τίς τῇδε: οἱ σπένδοντες ἔλεγον, τίς τῇδε; ἀντὶ τοῦ,
τίς πάρεστιν; οἱ δὲ παρόντες ἐπευφημούμενοι ἔλεγον·
πολλοὶ κἀγαθοί. τοῦτο δὲ ἐποίουν οἱ σπένδοντες, ἵνα
συνειδότες ἑαυτοῖς τὶ ἄτοπον συγχωροῖεν τῶν σπονδῶν.
Τίς ἀνάγκη σαπραγόρᾳ; προίξ: ἐπὶ τῶν τὰ μὴ
πρέποντα αὐτοῖς ζητούντων.
Τιτανίδα παροικεῖς: ἐπὶ τῶν φιλοθέων·
 329

Σούδα λεξικόν Αλφαβητικόν letter kappa, entry 1511, γρ. 2

κηληθμός. καὶ Κήλημα ὁμοίως.

Κήλησις: πειθὼ μετὰ τέρψεως. ἡ διὰ λόγων ἡδονὴ κατα-
κλῶσα. καὶ ἡσυχία σὺν ἡδονῇ. ἀπὸ τοῦ χαλῶ.
Κηλητήρια ᾄσματα: θελκτικὰ μέλη. γράψαντας ἐς τοὺς
ιβʹ θεοὺς χρῆναι ταῦτα ᾄδεσθαι, οἱονεὶ τῶν παρόντων κακῶν κηλη-
τήρια.
Κηλήτης.
Κηλῖδα.
Κηλιδωτόν: ἐρρυπωμένον.
Κηλίς, κηλῖδος. ῥύπος, μῶμος, χρῶμα, μορφή, ἕλκος,
οὐλή. ὥσπερ οὖν τὰ ἐκ τῶν Τιτανικῶν σπερμάτων φύντα τῷ βίῳ
τῶν ἀνθρώπων κηλῖδα προσετρίψαντο.
Κῆλον: τὸ ξύλινον βέλος.
Κηλόνειον: τὸ γεράνιον.
Κηλούμενος: τερπόμενος, φλεγόμενος, οἷον αὐλοῖς καὶ ἡδυ-
φωνίαις. Κηλῶ γὰρ τὸ ὑπ' αὐλὸν ἥδομαι.
Κηλῶ: βλάπτω, ἀπατῶ.
Κήλων: ὁ θερμὸς εἰς συνουσίαν.
Κηλώνιον: ὁ ἵππος.
Κημὸν καταμηλῶν· Ἀριστοφάνης· ἔπειτ' ἀναγκάζω πάλιν
ἐξεμεῖν, ἅττ' ἂν κεκλόφωσί μου. καταμηλοῦν λέγουσι τὸ τὴν μήλην

Σούδα λεξικόν Αλφαβητικόν letter mu, entry 1460, γρ. 2

Μυρσίνη: ὄνομα τόπου.

Μυρσινῶνος.
Μύρσωνος.
Μύρτα: ὁ καρπὸς τῆς μυρρίκης.
Μύρτης· Δημοσθένης ἐν τῷ ὑπὲρ Κτησιφῶντος καταλέγων
τοὺς προδεδωκότας ἑκάστην πόλιν φησιν, Ἀργείους.
Μύρτης, Τελέδαμος, Μνασέας. Θεόπομπος δὲ Πασαίαν καὶ
Ἀμυρταῖον ὀνομάζει τῶν Ἀργείων τοὺς Μακεδονίζοντας. ἰδεῖν οὖν,
εἰ γραφικά ἐστιν ἁμαρτήματα.
Μυρτίλος, Ἀθηναῖος, κωμικός, υἱὸς μὲν Λύσιδος, ἀδελφὸς δὲ
τοῦ κωμικοῦ Ἑρμίππου. δράματα αὐτοῦ Τιτανόπανες, Ἔρωτες.
Μύρτον: τὸ γυναικεῖον αἰδοῖον. Ἀριστοφάνης· οὐδὲ τῶ μύρτω
θιγεῖν ἐῶντι πρὶν ἐξ ἑνὸς λόγου σπονδὰς ποιησόμεθα ποττὰν Ἑλλάδα.
 330

Μύρτον: τὸ σχῆμα τοῦ γυναικείου αἰδοίου, οὗ τὸ μεταξὺ

κλειτορίς. ἀφ' οὗ τὸ ἀκολάστως ἕπεσθαι κλειτορίζεσθαι. τὸ δὲ χεῖλος
ὑποδορίς, τὸ δὲ σύμπτωμα μυρτοχείλη.
Μυρτώνιον· Δημοσθένης ἐν τῷ ὑπὲρ Κτησιφῶντος. φρούριον
ἦν ἐν Θρᾴκῃ.

Σούδα λεξικόν Αλφαβητικόν letter omicron, entry 937, γρ. 1

τέλους δογμάτων οὐδὲν μὲν ἐς τὸ ἀκριβὲς ἐγίνωσκεν, ἐκομψεύετο δὲ

ὡς πλεῖστα εἰδέναι, βρενθυόμενος, τῷ δύσερις εἶναι παρὰ τοὺς ξυλλό-
γους. πολλάκις γὰρ ἰὼν πρὸ τῆς βασιλείου στοᾶς καὶ ἐν τοῖς τῶν
βιβλίων ἥμενος πωλητηρίοις διεπληκτίζετο καὶ ἐμεγαληγόρει πρὸς τοὺς
αὐτόθι ἀγειρομένους καὶ ταῦτα δὴ τὰ εἰθισμένα ῥημάτια τοῦ κρείττο-
νος πέρι ἀνακυκλοῦντας, ὁποῖον δή τι αὐτοῖς ἥ τε φύσις ἐστὶ καὶ ἡ
οὐσία καὶ τὸ παθητὸν καὶ τὸ ἀξύγχυτον· ὧν οἱ πλεῖστοι οὐδὲ ἐς
γραμματιστοῦ οἶμαι φοιτήσαντες, οὐδὲ μὴν βίῳ ἀρίστῳ ἐκδεδιῃτημένοι.
οὗτος ὁ Οὐράνιος ἧκέ ποτε παρὰ Πέρσας, ὑπὸ Ἀρεοβίνδου τοῦ
πρεσβευτοῦ ἀπηγμένος.
Οὐρανίωνες: οἱ Τιτᾶνες οὕτω λέγονται.
Οὐρανοβάμονος: τοῦ οὐρανοφοίτου. λύσις ὀνείρου· πόλον
βλέπειν θέοντα μυστικὸν τόδε.
Οὐρανόμηκες: μέγιστον. κλέος οὐρανόμηκες ἐν βροτοῖς ἕξων.
παρὰ τό, ἐπουράνιον κλέος εἴη.
Οὐρανός. Οὐρανός ἐστιν ἡ ἐσχάτη περιφέρεια, ἐν ᾗ πᾶν
ἵδρυται τὸ θεῖον. Οὐρανοὶ δύο, ὁ σὺν τῇ γῇ γεγενημένος, καὶ
ὁ ὕστερον μέσον τῶν ὑδάτων προσταχθεὶς γενέσθαι· ὃν καὶ στερέωμα
προσηγόρευσεν.

Σούδα λεξικόν Αλφαβητικόν letter tau, entry 676, γρ. 1

τῶν σπονδῶν.
Τίς τρόπος ἵππων: παροιμία ἐπὶ τῶν ἀλλοκότων. Μετα-
γένης Θουριοπέρσαις· τίς τρόπος ἵππων; ὡς δ' ὀρχοῦνται τὸν βαρβα-
ρικὸν τρόπον οὗτοι.
Τί σοι ὁ Ἀπόλλων κεκιθάρικεν: ἀντὶ τοῦ τί σοι ἐμαν-
τεύσατο;
Τίς οὐ γενήσῃ ἰὼν εἰς Ἀρβέλας: Ἀρβέλη πόλισμα Σικελι-
κόν. εὐεξαπάτητοι δὲ οἱ ἐνοικοῦντες ἐκεῖσε ἐδόκουν εἶναι.
Τιτακίδαι: δῆμός ἐστι τῆς Αἰαντίδος φυλῆς. μήποτε δὲ ἀπὸ
Τιτακοῦ ὠνομάσθησαν, οὗ μνημονεύει Ἡρόδοτος.
Τιτᾶνες: οἱ καταχθόνιοι δαίμονες.
Τιτανίδα γῆν: οἱ μὲν τὴν πᾶσαν, οἱ δὲ τὴν Ἀττικήν. ἀπὸ
 331

Τιτηνίου, ἑνὸς τῶν Τιτάνων ἀρχαιοτέρου, οἰκήσαντος περὶ Μαραθῶνα,

ὃς μόνος οὐκ ἐστράτευσεν ἐπὶ τοὺς θεούς, ὡς Φιλόχορος ἐν Τετρα-
πόλει, Ἴστρος δ' ἐν αʹ Ἀττικῶν. Τιτᾶνας βοᾶν, ἐβοήθουν γὰρ
τοῖς ἀνθρώποις ἐπακούοντες, ὡς Νίκανδρος ἐν αʹ Αἰτωλικῶν. ἐνομί-
ζοντο δὲ τῶν Πριαπωδῶν θεῶν εἶναι.
Τίτανον: λευκόν, ἢ γύψον, κονίαν. λίθος διακεκαυμένη, ἣν
πάλαι μὲν τίτανον, νυνὶ δὲ ἄσβεστον καλοῦσι.
Τίτανος: ἡ κεκαυμένη λίθος, ἡ ἄσβεστος· θηλυκὸν δὲ ἡ τίτανος· σπάνιον
δὲ ἀρσενικῶς. Τιτανῶδες βλέπειν: καταπληκτικόν, φοβερόν. καὶ Τιτα
νικὸν σπέρμα.

Σούδα λεξικόν Αλφαβητικόν letter tau, entry 680, γρ. 1

Τιτανίδα γῆν: οἱ μὲν τὴν πᾶσαν, οἱ δὲ τὴν Ἀττικήν. ἀπὸ

Τιτηνίου, ἑνὸς τῶν Τιτάνων ἀρχαιοτέρου, οἰκήσαντος περὶ Μαραθῶνα,
ὃς μόνος οὐκ ἐστράτευσεν ἐπὶ τοὺς θεούς, ὡς Φιλόχορος ἐν Τετρα-
πόλει, Ἴστρος δ' ἐν αʹ Ἀττικῶν. Τιτᾶνας βοᾶν, ἐβοήθουν γὰρ
τοῖς ἀνθρώποις ἐπακούοντες, ὡς Νίκανδρος ἐν αʹ Αἰτωλικῶν. ἐνομί-
ζοντο δὲ τῶν Πριαπωδῶν θεῶν εἶναι.
Τίτανον: λευκόν, ἢ γύψον, κονίαν. λίθος διακεκαυμένη, ἣν
πάλαι μὲν τίτανον, νυνὶ δὲ ἄσβεστον καλοῦσι.
Τίτανος: ἡ κεκαυμένη λίθος, ἡ ἄσβεστος· θηλυκὸν δὲ ἡ τίτανος· σπάνιον
δὲ
ἀρσενικῶς.
Τιτανῶδες βλέπειν: καταπληκτικόν, φοβερόν. καὶ Τιτα-
νικὸν σπέρμα. Αἰλιανός· ὁ δὲ ἐν τοσούτῳ κακῷ ὢν οὐκ ἐπελά-
θετο τῆς βδελυρᾶς ἐκείνης καὶ ἀθέου συγγραφῆς, ἣν ὁ Γαργήττιος,
ὥσπερ οὖν τὰ ἐκ Τιτανικῶν σπερμάτων φύντα. τῷ βίῳ ... προς-
ετρίψατο.

Σούδα λεξικόν Αλφαβητικόν letter tau, entry 680, γρ. 2

Τιτηνίου, ἑνὸς τῶν Τιτάνων ἀρχαιοτέρου, οἰκήσαντος περὶ Μαραθῶνα,

ὃς μόνος οὐκ ἐστράτευσεν ἐπὶ τοὺς θεούς, ὡς Φιλόχορος ἐν Τετρα-
πόλει, Ἴστρος δ' ἐν αʹ Ἀττικῶν. Τιτᾶνας βοᾶν, ἐβοήθουν γὰρ
τοῖς ἀνθρώποις ἐπακούοντες, ὡς Νίκανδρος ἐν αʹ Αἰτωλικῶν. ἐνομί-
ζοντο δὲ τῶν Πριαπωδῶν θεῶν εἶναι.
Τίτανον: λευκόν, ἢ γύψον, κονίαν. λίθος διακεκαυμένη, ἣν
πάλαι μὲν τίτανον, νυνὶ δὲ ἄσβεστον καλοῦσι.
Τίτανος: ἡ κεκαυμένη λίθος, ἡ ἄσβεστος· θηλυκὸν δὲ ἡ τίτανος· σπάνιον
δὲ
 332

ἀρσενικῶς.
Τιτανῶδες βλέπειν: καταπληκτικόν, φοβερόν. καὶ Τιτα-
νικὸν σπέρμα. Αἰλιανός· ὁ δὲ ἐν τοσούτῳ κακῷ ὢν οὐκ ἐπελά-
θετο τῆς βδελυρᾶς ἐκείνης καὶ ἀθέου συγγραφῆς, ἣν ὁ Γαργήττιος,
ὥσπερ οὖν τὰ ἐκ Τιτανικῶν σπερμάτων φύντα. τῷ βίῳ ... προς-
ετρίψατο.
Τιταρήσιον: ὄνομα πόλεως.
Τιτάρωνος.
Τί ταῦτα: ἀντὶ τοῦ διατί; Ἀριστοφάνης· τί ταῦτ' ἔχουσαι κεῖνον
αἰτιώμεθα βαρέως τε φέρομεν;
Τιταίνω.
Τιταιρώνιον: ἀκρωτήριον.
Τιτηνίδα γῆν· ζήτει ἐν τῷ Τιτανίδα γῆν. Τίτθαι· Ἀριστοφάνης· κᾆθ'
ὥσπερ αἱ τίτθαι γε σιτίζεις κακῶς. Τίτθαι· Ἀριστοφάνης· κᾆθ' ὥσπερ αἱ
τίτθαι γε σιτίζεις κακῶς.
οὕτω καλοῦνται αἱ [παρὰ] τοῖς τιτθίοις καὶ τῷ γάλακτι τρέφουσαι τὰ
παιδία· αἵτινες διὰ τὸ μὴ δύνασθαι τὰ παιδία ὁλοκλήρους τὰς τρο-
φὰς ἐσθίειν, διαμασώμεναι, οὕτω μετὰ τὸ κατεργάσασθαι τὰ ἐδέσματα,
ἐξαίρουσαι τοῦ ἰδίου στόματος, ἐντιθέασι τοῖς τῶν παιδίων. εἶτα συμ-
βαίνει τὰς ἀγνώμονας ὀλίγα μὲν διδόναι τοῖς παιδίοις, αὐτὰς δὲ κατ-
εσθίειν τὰ πλείονα. οὕτω ὁ Κλέων ὀλίγα μὲν τῷ δήμῳ χαριζόμενος
τὰ πλείω ἐκέρδαινε· μασώμενος γὰρ τῷ μὲν ὀλίγον ἐντιθεῖς, αὐτὸς δὲ
ἐκείνου τριπλάσιον κατέσπακας.

ΓΙΓΑΝΤΟΜΑΧΙΑ
Plutarchus Biogr., Phil., Antonius τμ. 60, τμ. 4, γρ. 2

Ἀντώνιος μὲν ὑπὸ φαρμάκων οὐδ' αὑτοῦ κρατοίη, πολε-

μοῦσι δ' αὐτοῖς Μαρδίων ὁ εὐνοῦχος καὶ Ποθεινὸς καὶ
Εἰρὰς ἡ Κλεοπάτρας κουρεύτρια καὶ Χάρμιον, ὑφ' ὧν
τὰ μέγιστα διοικεῖται τῆς ἡγεμονίας.
Σημεῖα δὲ πρὸ τοῦ πολέμου τάδε γενέσθαι λέγεται.
Πείσαυρα μέν, Ἀντωνίου πόλις κληρουχία ᾠκισμένη παρὰ
τὸν Ἀδρίαν, χασμάτων ὑπορραγέντων κατεπόθη. τῶν δὲ
περὶ Ἄλβαν Ἀντωνίου λιθίνων ἀνδριάντων ἑνὸς ἱδρὼς
ἀνεπίδυεν ἡμέρας πολλάς, ἀποματτόντων τινῶν οὐ παυ-
όμενος. ἐν δὲ Πάτραις διατρίβοντος αὐτοῦ, κεραυνοῖς
ἐνεπρήσθη τὸ Ἡράκλειον· καὶ τῆς Ἀθήνησι Γιγαντομαχίας
ὑπὸ πνευμάτων ὁ Διόνυσος ἐκσεισθεὶς εἰς τὸ θέατρον
κατηνέχθη· προσῳκείου δ' ἑαυτὸν Ἀντώνιος Ἡρακλεῖ
κατὰ γένος καὶ Διονύσῳ κατὰ τὸν τοῦ βίου ζῆλον ὥσπερ
 333

εἴρηται (4, 2 sq. 24, 4), Διόνυσος νέος προσαγορευόμενος.

ἡ δ' αὐτὴ θύελλα καὶ τοὺς Εὐμένους καὶ Ἀττάλου κολος-
σοὺς ἐπιγεγραμμένους Ἀντωνιείους Ἀθήνησιν ἐμπεσοῦσα
μόνους ἐκ πολλῶν ἀνέτρεψε. ἡ δὲ Κλεοπάτρας ναυαρχὶς
ἐκαλεῖτο μὲν Ἀντωνιάς, σημεῖον δὲ περὶ αὐτὴν δεινὸν
ἐφάνη· χελιδόνες γὰρ ὑπὸ τὴν πρύμναν ἐνεόττευσαν,
ἕτεραι δ' ἐπελθοῦσαι καὶ ταύτας ἐξήλασαν καὶ τὰ νεόττια

Plutarchus Biogr., Phil., Quaestiones convivales (612c-748d)

Stephanus σελ. 731, τμ. F, γρ. 3

νέοις χρωμένας ὀνόμασιν· τὰ γὰρ ὀνόματα τῆς συνηθείας

ἐστὶν τὰ δὲ πάθη τῆς φύσεως· ὅθεν ἐν ἀφωρισμένοις
τούτοις ἐκεῖνα ποικιλλόμενα τὴν ἀπάτην πεποίηκεν· ὡς δὲ
τοῖς τοῦ λόγου μορίοις καὶ ταῖς πρὸς ἄλληλα τούτων
συντάξεσι καινὸν ἐγγενέσθαι βαρβαρισμὸν ἢ σολοικισμὸν
ἐξαίφνης ἀδύνατόν ἐστιν, οὕτως αἱ τοῦ σώματος κράσεις
ὡρισμένας ἔχουσι τὰς ὀλισθήσεις καὶ παραβάσεις, τρόπον
τινὰ τῇ φύσει καὶ τῶν παρὰ φύσιν ἐμπεριεχομένων.
ταύτῃ γε κομψοὶ καὶ οἱ μυθογράφοι· τὰ γὰρ παντάπασιν
ἔκφυλα καὶ τεράστια τῶν ζῴων γενέσθαι λέγουσιν ἐν τῇ
Γιγαντομαχίᾳ, τῆς σελήνης ἐκτρεπομένης καὶ τὰς ἀνατο-
λὰς οὐχ ὅθεν εἴωθεν ποιουμένης· οἱ δὲ καινὰ νοσήματα
τὴν φύσιν ὥσπερ τέρατα γεννᾶν ἀξιοῦσιν, | μήτε πιθανὴν
μήτ' ἀπίθανον αἰτίαν τῆς ἐξαλλαγῆς πλάσσοντες, ἀλλὰ τὸ
ἄγαν καὶ τὸ μᾶλλον ἐνίων παθῶν καινότητα καὶ διαφορὰν
ἀποφαίνοντες· οὐκ ὀρθῶς, ὦ μακάριε Φίλων· ἐπίτασις γὰρ
καὶ αὔξησις μέγεθος ἢ πλῆθος προστίθησι, τοῦ δὲ γέ-
νους οὐκ ἐκβιβάζει τὸ ὑποκείμενον· ὥσπερ οὐδὲ τὴν
ἐλεφαντίασιν οἴομαι, σφοδρότητα τῶν ψωρικῶν τινος τού-
των οὖσαν, οὐδὲ τὸν ὑδροφόβαν τῶν στομαχικῶν ἢ με-
λαγχολικῶν. καίτοι τοῦτό γε θαυμαστὸν εἰ μηδ' Ὅμηρος

Αθηναίος σοφιστής. Δειπνοσοφιστές. βιβ. 9, Kaibel παρ. 72, γρ. 18

καὶ τότ' ἐγὼ θάρσησα. εἰσῆλθε δέ ποτε καὶ εἰς τὸ θέατρον διδάσκων
κωμῳίαν λίθων ἔχων πλῆρες τὸ ἱμάτιον, οὓς βάλλων εἰς
τὴν ὀρχήστραν διαπορεῖν ἐποίησε τοὺς θεατάς. καὶ
ὀλίγον διαλιπὼν εἶπε·
λίθοι μὲν οἵδε· βαλλέτω δ' εἴ τις θέλει·
ἀγαθὸν δὲ κἀν χειμῶνι κἀν θέρει φακῆ.
εὐδοκίμει δ' ὁ ἀνὴρ μάλιστα ἐν ταῖς παρῳδίαις καὶ
περιβόητος ἦν λέγων τὰ ἔπη πανούργως καὶ ὑποκρι-
 334

τικῶς καὶ διὰ ταῦτα σφόδρα παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις

εὐδοκίμει. ἐν δὲ τῇ Γιγαντομαχίᾳ οὕτω σφόδρα τοὺς
Ἀθηναίους ἐκήλησεν, ὡς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ πλεῖ-
στα αὐτοὺς γελάσαι, καίτοι ἀγγελθέντων αὐτοῖς ἐν
τῷ θεάτρῳ τῶν γενομένων περὶ Σικελίαν ἀτυχημά-
των. οὐδεὶς ἀπέστη καίτοι σχεδὸν πᾶσι τῶν οἰκείων
ἀπολωλότων. ἔκλαιον οὖν ἐγκαλυψάμενοι, οὐκ ἀνέ-
στησαν δ', ἵνα μὴ γένωνται διαφανεῖς τοῖς ἀπὸ τῶν
ἄλλων πόλεων θεωροῦσιν ἀχθόμενοι τῇ συμφορᾷ·
διέμειναν δ' ἀκροώμενοι καίτοι καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἡγή-
μονος, ὡς ἤκουσε, σιωπᾶν διεγνωκότος. καθ' ὃν δὲ
χρόνον θαλασσοκρατοῦντες Ἀθηναῖοι ἀνῆγον

Αθηναίος σοφιστής. Δειπνοσοφιστές. βιβ. 15, Kaibel παρ. 56, γρ. 5

’ὡς φιλίων ωρμην παρ' Ἀθηναίοισιν ἀείσας

πεντήκοντ' ἔλαβε δραχμάς, σὺ δὲ μικρὸν ἐπέψω.’
ταῦτά μοι ὁρμαίνοντι παρίστατο Παλλὰς Ἀθήνη (γ 222),
χρυσῆν ῥάβδον ἔχουσα, καὶ ἤλασεν εἶπέ τε φωνῇ·
’δεινὰ παθοῦσα Φακῆ βδελυρά, χώρει 'ς τὸν ἀγῶνα.’
καὶ τότε δὴ θάρσησα καὶ ἤειδον πολὺ μᾶλλον (Α 92)
πεποίηκε δὲ παρῳδίας καὶ Ἕρμιππος ὁ τῆς ἀρχαίας
κωμῳδίας ποιητής. τούτων δὲ πρῶτος εἰσῆλθεν εἰς
τοὺς ἀγῶνας τοὺς θυμελικοὺς Ἡγήμων καὶ παρ' Ἀθη-
ναίοις ἐνίκησεν ἄλλαις τε παρῳδίαις καὶ τῇ Γιγαντομαχίᾳ. γέγραφε δὲ
καὶ κωμῳδίαν εἰς τὸν ἀρχαῖον
τρόπον, ἣν ἐπιγράφουσιν Φιλίνην. ὁ δὲ Εὔβοιος
πολλὰ μὲν εἴρηκεν ἐν τοῖς ποιήμασιν χαρίεντα, περὶ
μὲν τῆς τῶν βαλανέων μάχης (fr. 1 Brandt)·
βάλλον δ' ἀλλήλους χαλκήρεσιν ἐγχείῃσιν (Σ 534).
περὶ δὲ τοῦ λοιδορουμένου κουρέως τῷ κεραμεῖ τῆς
γυναικὸς χάριν (fr. 2)·

Αθηναίος σοφιστής. Δειπνοσοφιστές. (επιτ. ) Τόμ. 2,2, σελ. 22, γρ. 21

βάργυρον ὡρολογητὴν τὸν ἐπὶ μισθῷ ὡρολογοῦντα. ὅτι Ἡγήμων ὁ

Θάσιος ὁ
τὰς παρῳδίας γράψας Φακῆ ἐπεκαλεῖτο. φησὶ γοῦν που αὐτός· ταῦτά
μοι ὁρμαίνοντι παρίστατο Παλλὰς Ἀθήνη, χρυσῆν ῥάβδον ἔχουσα, καὶ
ἤλασεν εἶπέ τε μῦθον· δεινὰ παθοῦσα, Φακῆ βδελυρή, χώρει εἰς τὸν
ἀγῶνα.
καὶ τότ' ἐγὼ θάρσησα. εἰσῆλθε δέ ποτε εἰς θέατρον διδάσκων κωμῳδίαν
λίθων ἔχων πλῆρες τὸ ἱμάτιον, οὓς βάλλων εἰς τὴν ὀρχήστραν διαπορεῖν
 335

ἐποίησε τοὺς θεατάς. καὶ ὀλίγον διαλιπὼν εἶπε· λίθοι μὲν οἵδε. βαλλέτω
δ' εἴ τις θέλει· φακῆ δὲ καὶ ἐν θέρει καὶ ἐν χειμῶνι ἀγαθόν. εὐδοκίμει δὲ
μάλιστα ἐν ταῖς παρῳδίαις καὶ περιβόητος ἦν λέγων τὰ ἔπη πανούργως
καὶ ὑποκριτικῶς καὶ διὰ τοῦτο σφόδρα παρ' Ἀθηναίοις εὐδοκίμει. ἐν δὲ
τῇ Γιγαντομαχίᾳ οὕτω σφόδρα τοὺς Ἀθηναίους ἐκήλησεν, ὡς ἐν ἐκείνῃ
τῇ ἡμέρᾳ πλεῖστα αὐτοὺς γελάσαι, καίτοι ἀγγελθέντων αὐτοῖς ἐν τῷ
θεάτρῳ τῶν περὶ Σικελίαν ἀτυχημάτων. οὐδεὶς οὖν ἀπέστη καίτοι σχεδὸν
πᾶσι τῶν οἰκείων ἀπολωλότων. ἔκλαιον οὖν ἐγκαλυψάμενοι, οὐκ ἀνέ-
στησαν δ' ἵνα μὴ γένωνται διαφανεῖς τοῖς ἀπὸ τῶν ἄλλων πόλεων
θεωροῦσιν
ἀχθόμενοι τῇ συμφορᾷ. διέμενον δ' ἀκροώμενοι, καίτοι καὶ αὐτοῦ τοῦ
Ἡγήμονος, ὡς ἤκουσε, σιωπᾶν διεγνωκότος. καθ' ὃν δὲ χρόνον θαλασσο-
κρατοῦντες Ἀθηναῖοι ἀνῆγον εἰς ἄστυ τὰς νησιωτικὰς δίκας γραψάμενός
τις καὶ τὸν Ἡγήμονα δίκην ἤγαγεν εἰς Ἀθήνας. ὁ δὲ παραγενόμενος καὶ
συναγαγὼν τοὺς περὶ Διονύσιον τεχνίτας προσῆλθε μετ' αὐτῶν,
Αλκιβιάδῃ

Πλάτων Sophista Stephanus σελ. 246, τμ. a, γρ. 4

λέγοντι.
{ΘΕΑΙ.} Δηλοῖ σχεδὸν καὶ τὰ νῦν ὑποφαίνοντα· συν-
άπτεται γὰρ ἕτερον ἐξ ἄλλου, μείζω καὶ χαλεπωτέραν φέρον
περὶ τῶν ἔμπροσθεν ἀεὶ ῥηθέντων πλάνην.
{ΞΕ.} Τοὺς μὲν τοίνυν διακριβολογουμένους ὄντος τε πέρι
καὶ μή, πάντας μὲν οὐ διεληλύθαμεν, ὅμως δὲ ἱκανῶς ἐχέτω·
τοὺς δὲ ἄλλως λέγοντας αὖ θεατέον, ἵν' ἐκ πάντων ἴδωμεν
ὅτι τὸ ὂν τοῦ μὴ ὄντος οὐδὲν εὐπορώτερον εἰπεῖν ὅτι ποτ'
ἔστιν.
{ΘΕΑΙ.} Οὐκοῦν πορεύεσθαι χρὴ καὶ ἐπὶ τούτους.
{ΞΕ.} Καὶ μὴν ἔοικέ γε ἐν αὐτοῖς οἷον Γιγαντομαχία τις
εἶναι διὰ τὴν ἀμφισβήτησιν περὶ τῆς οὐσίας πρὸς ἀλλήλους.
{ΘΕΑΙ.} Πῶς;
{ΞΕ.} Οἱ μὲν εἰς γῆν ἐξ οὐρανοῦ καὶ τοῦ ἀοράτου πάντα
ἕλκουσι, ταῖς χερσὶν ἀτεχνῶς πέτρας καὶ δρῦς περιλαμ-
βάνοντες. τῶν γὰρ τοιούτων ἐφαπτόμενοι πάντων διισχυρί-
ζονται τοῦτο εἶναι μόνον ὃ παρέχει προσβολὴν καὶ ἐπαφήν
τινα, ταὐτὸν σῶμα καὶ οὐσίαν ὁριζόμενοι, τῶν δὲ ἄλλων εἴ
τίς τι φήσει μὴ σῶμα ἔχον εἶναι, καταφρονοῦντες τὸ
παράπαν καὶ οὐδὲν ἐθέλοντες ἄλλο ἀκούειν.

Πλάτων Respublica Stephanus σελ. 378, τμ. c, γρ. 4

 336

πόλει. οὐδὲ λεκτέον νέῳ ἀκούοντι ὡς ἀδικῶν τὰ ἔσχατα

οὐδὲν ἂν θαυμαστὸν ποιοῖ, οὐδ' αὖ ἀδικοῦντα πατέρα κολάζων
παντὶ τρόπῳ, ἀλλὰ δρῴη ἂν ὅπερ θεῶν οἱ πρῶτοί τε καὶ
μέγιστοι.
Οὐ μὰ τὸν Δία, ἦ δ' ὅς, οὐδὲ αὐτῷ μοι δοκεῖ ἐπιτήδεια
εἶναι λέγειν.
Οὐδέ γε, ἦν δ' ἐγώ, τὸ παράπαν ὡς θεοὶ θεοῖς πολεμοῦσί
τε καὶ ἐπιβουλεύουσι καὶ μάχονται – οὐδὲ γὰρ ἀληθῆ – εἴ
γε δεῖ ἡμῖν τοὺς μέλλοντας τὴν πόλιν φυλάξειν αἴσχιστον
νομίζειν τὸ ῥᾳδίως ἀλλήλοις ἀπεχθάνεσθαι – πολλοῦ δεῖ
Γιγαντομαχίας τε μυθολογητέον αὐτοῖς καὶ ποικιλτέον, καὶ
ἄλλας ἔχθρας πολλὰς καὶ παντοδαπὰς θεῶν τε καὶ ἡρώων
πρὸς συγγενεῖς τε καὶ οἰκείους αὐτῶν – ἀλλ' εἴ πως μέλ-
λομεν πείσειν ὡς οὐδεὶς πώποτε πολίτης ἕτερος ἑτέρῳ
ἀπήχθετο οὐδ' ἔστιν τοῦτο ὅσιον, τοιαῦτα λεκτέα μᾶλλον πρὸς
τὰ παιδία εὐθὺς καὶ γέρουσι καὶ γραυσί, καὶ πρεσβυτέροις
γιγνομένοις καὶ τοὺς ποιητὰς ἐγγὺς τούτων ἀναγκαστέον
λογοποιεῖν. Ἥρας δὲ δεσμοὺς ὑπὸ ὑέος καὶ Ἡφαίστου
ῥίψεις ὑπὸ πατρός, μέλλοντος τῇ μητρὶ τυπτομένῃ ἀμυνεῖν,
καὶ θεομαχίας ὅσας Ὅμηρος πεποίηκεν οὐ παραδεκτέον εἰς
τὴν πόλιν, οὔτ' ἐν ὑπονοίαις πεποιημένας οὔτε ἄνευ ὑπο

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20) βιβ. 13, τμ. 82,
τμ. 4, γρ. 3

ὑπάρχει φανερά. τῶν δ' ἄλλων ἢ μέχρι τοίχων

τοὺς νεὼς οἰκοδομούντων ἢ κύκλῳ κίοσι τοὺς σηκοὺς
περιλαμβανόντων, οὗτος ἑκατέρας τούτων μετέχει
τῶν ὑποστάσεων· συνῳκοδομοῦντο γὰρ τοῖς τοίχοις
οἱ κίονες, ἔξωθεν μὲν στρογγύλοι, τὸ δ' ἐντὸς τοῦ
νεὼ ἔχοντες τετράγωνον· καὶ τοῦ μὲν ἐκτὸς μέρους
ἐστὶν αὐτῶν ἡ περιφέρεια ποδῶν εἴκοσι, καθ'
ἣν εἰς τὰ διαξύσματα δύναται ἀνθρώπινον ἐναρ-
μόζεσθαι σῶμα, τὸ δ' ἐντὸς ποδῶν δώδεκα. τῶν
δὲ στοῶν τὸ μέγεθος καὶ τὸ ὕψος ἐξαίσιον ἐχου-
σῶν, ἐν μὲν τῷ πρὸς ἕω μέρει τὴν Γιγαντομαχίαν
ἐποιήσαντο γλυφαῖς καὶ τῷ μεγέθει καὶ τῷ κάλλει
διαφερούσαις, ἐν δὲ τῷ πρὸς δυσμὰς τὴν ἅλωσιν
τῆς Τροίας, ἐν ᾗ τῶν ἡρώων ἕκαστον ἰδεῖν ἔστιν
οἰκείως τῆς περιστάσεως δεδημιουργημένον. ἦν
δὲ καὶ λίμνη κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐκτὸς τῆς
πόλεως χειροποίητος, ἔχουσα τὴν περίμετρον στα-
 337

δίων ἑπτά, τὸ δὲ βάθος εἴκοσι πηχῶν· εἰς ἣν

ἐπαγομένων ὑδάτων ἐφιλοτέχνησαν πλῆθος ἰχθύων
ἐν αὐτῇ ποιῆσαι παντοίων εἰς τὰς δημοσίας ἑστιά-
σεις, μεθ' ὧν συνδιέτριβον κύκνοι καὶ τῶν ἄλλων

Πλούταρχος De fluviis τμ. 5, τμ. 3, γρ. 9

ἀθρόοι τὸν ἐγκείμενον διαρπάζουσι, ὡς ἱστορεῖ Κτή-

σιππος ἐν βʹ Σκυθικῶν.
Παράκειται δὲ τὸ Καυκάσιον ὄρος· ἐκαλεῖτο δὲ τὸ
πρότερον Βορέου κοίτη δι' αἰτίαν τοιαύτην. Βορέας δι'
ἐρωτικὴν ἐπιθυμίαν Χιόνην ἁρπάσας τὴν Ἀρκτούρου
θυγατέρα κατήνεγκεν εἴς τινα λόφον Νιφάντην καλού-
μενον καὶ ἐγέννησεν ἐκ τῆς προειρημένης υἱὸν Ὕρπακα
τὸν διαδεξάμενον Ἡνιόχου τὴν βασιλείαν. Μετωνο-
μάσθη δὲ τὸ ὄρος Κοίτη Βορέου. Προσηγορεύθη δὲ
Καύκασος διὰ περίστασιν τοιαύτην. Μετὰ τὴν γι-
γαντομαχίαν Κρόνος ἐκκλίνων τὰς Διὸς ἀπειλὰς ἔφυ-
γεν εἰς τὴν ἀκρώρειαν Βορέου Κοίτης· καὶ εἰς κροκό-
δειλον μεταμορφωθεὶς [ἔλαθεν· ὁ δὲ Προμηθεὺς] ἕνα
τῶν ἐγχωρίων ποιμένα Καύκασον ἀναταμὼν καὶ κα-
τανοήσας αὐτοῦ τὴν διάθεσιν τῶν σπλάγχνων, εἶπεν οὐ
μακρὰν εἶναι τοὺς πολεμίους. Ὁ δὲ Ζεὺς ἐπιφα-
νεὶς τὸν μὲν πατέρα δήσας πλεκτῷ ἐρίῳ κατεταρτά-
ρωσεν· τὸ δὲ ὄρος εἰς τιμὴν τοῦ ποιμένος Καύκασον
μετονομάσας, προσέδησεν αὐτῷ τὸν Προμηθέα καὶ
ἠνάγκασεν αὐτὸν ὑπὸ σπλαγχνοφάγου ἀετοῦ βασανί-
ζεσθαι, ὅτι παρηνόμησεν εἰς τὰ σπλάγχνα, ὡς ἱστορεῖ

Artemidorus Onir., Onirocriticon βιβ. 4, τμ. 47, γρ. 48

ὁμοίοις. τούτων γὰρ καὶ ἐναυλίσματα δείκνυται καὶ τόποι

παρατάξεων καὶ στρατοπέδων καθιδρύσεις καὶ πόλεων
κτίσεις καὶ βωμῶν ἀναστάσεις καὶ ὅσα ἄλλα τούτοις
ἀκόλουθα. ὅταν οὖν τοιοῦτον ἴδῃ τις, πάντως ὅμοιόν τι αὐτῷ
ἀποβήσεται. ἔτι καὶ τῶν ἱστοριῶν χρὴ προσέχειν ταῖς
πολυθρυλήτοις καὶ ταῖς πρὸς τῶν πλείστων πεπιστευμέναις,
οἷα τὰ περὶ τὸν Προμηθέα καὶ τὴν Νιόβην καὶ τῶν τραγῳ-
δουμένων ἕκαστον· ταῦτα γὰρ εἰ καὶ μὴ οὕτως ἔχοι, ἀλλ'
οὖν γε διὰ τὸ προειλῆφθαι πρὸς τῶν πλείστων ὁμοίως
ταῖς περιοχαῖς ἀποβαίνει. ὅσα δὲ παντελῶς ἐξίτηλα καὶ
φλυαρίας καὶ λήρου μεστά, ὡς τὰ περὶ τὴν Γιγαντομαχίαν
 338

καὶ τοὺς Σπαρτοὺς τούς τε ἐν Θήβαις καὶ τοὺς ἐν Κόλχοις

καὶ τὰ ὅμοια, ἤτοι τέλεον οὐκ ἀποβήσεται ἢ κατὰ τὸν
ἔμπροσθεν λόγον πᾶσαν ἀθετεῖ καὶ περιγράφει προσδοκίαν,
καὶ ματαίας ὑπαγορεύει καὶ κενὰς τὰς ἐλπίδας, εἰ μή τι
ἄρα τῶν μυθικῶν τούτων φυσικὴν ἐπιδέχοιτο τὴν ἐξήγησιν.
οἷον ἔδοξέ τις Ἐνδυμίων γεγονέναι καὶ ὑπὸ τῆς Σελήνης
ἐρᾶσθαι. συνέβη αὐτῷ πολλή τις εὔκλεια καὶ πορισμὸς οὐκ
ὀλίγος ἐκπονήσαντι μαντικὴν τὴν δι' ἄστρων· καὶ γὰρ τὸν
Ἐνδυμίωνα λόγος ἔχει πρὸς μὲν τῶν πολλῶν ὑπὸ τῆς Σελή-
νης φιληθέντα συνεῖναι αὐτῇ, πρὸς δὲ τῶν τὰ τοιαῦτα

Polemon Perieg., Fragmenta Fragment 45, γρ. 48

καί ποτέ τις εἴπῃ σμικρὸν τυροῦντ' ἐσιδοῦσα·

ὡς Φιλίων Ὁρμὴν παρ' Ἀθηναίοισιν ἀείσας
πεντήκοντ' ἔλαβε δραχμὰς, σὺ δὲ μικρὸν ἐπέμψω.
Ταῦτά μοι ὁρμαίνοντι παρίστατο Παλλὰς Ἀθήνη
χρυσῆν ῥάβδον ἔχουσα καὶ ἤλασεν εἶπέ τε φωνῇ·
Δεινὰ παθοῦσα Φακῆ βδελυρὴ χώρ' εἰς τὸν ἀγῶνα.
Καὶ τότε δὴ θάρσησα καὶ ἤειδον πολὺ μᾶλλον.
Πεποίηκε δὲ παρῳδίας καὶ Ἕρμιππος ὁ τῆς ἀρχαίας
κωμῳδίας ποιητής. Τούτων δὲ πρῶτος εἰσῆλθεν εἰς τοὺς
ἀγῶνας τοὺς θυμελικοὺς Ἡγήμων καὶ παρ' Ἀθηναίοις
ἐνίκησεν ἄλλαις τε παρῳδίαις καὶ τῇ Γιγαντομαχίᾳ.
Γέγραφε δὲ καὶ κωμῳδίαν εἰς τὸν ἀρχαῖον τρόπον, ἣν
ἐπιγράφουσι Φιλίννην. Ὁ δὲ Εὔβοιος πολλὰ μὲν εἴρηκεν
ἐν τοῖς ποιήμασι χαρίεντα· περὶ μὲν τῆς τῶν βαλανέων
μάχης·

Chamaeleon Phil., Fragmenta Fragment 44, γρ. 15

χρυσῆν ῥάβδον ἔχουσα, καὶ ἤλασεν εἶπέ τε μῦθον·

δεινὰ παθοῦσα, Φακῆ βδελυρή, χώρει 'ς τὸν ἀγῶνα.
καὶ τότ' ἐγὼ θάρσησα.
εἰσῆλθε δέ ποτε καὶ εἰς τὸ θέατρον διδάσκων κωμῳδίαν λίθων ἔχων
πλῆρες τὸ
ἱμάτιον, οὓς βάλλων εἰς τὴν ὀρχήστραν διαπορεῖν ἐποίησε τοὺς θεατάς.
καὶ ὀλίγον
διαλιπὼν εἶπε·
λίθοι μὲν οἵδε· βαλλέτω δ' εἴ τις θέλει·
ἀγαθὸν δὲ κἀν χειμῶνι κἀν θέρει φακῆ.
εὐδοκίμει δ' ὁ ἀνὴρ μάλιστα ἐν ταῖς παρῳδίαις καὶ περιβόητος ἦν λέγων
 339

τὰ ἔπη
πανούργως καὶ ὑποκριτικῶς καὶ διὰ ταῦτα σφόδρα παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις
εὐδο-
κίμει. ἐν δὲ τῇ Γιγαντομαχίᾳ οὕτω σφόδρα τοὺς Ἀθηναίους ἐκήλησεν,
ὡς ἐν
ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ πλεῖστα αὐτοὺς γελάσαι, καίτοι ἀγγελθέντων αὐτοῖς ἐν
τῷ
θεάτρῳ τῶν γενομένων περὶ Σικελίαν ἀτυχημάτων. οὐδεὶς ἀπέστη καίτοι
σχεδὸν
πᾶσι τῶν οἰκείων ἀπολωλότων. ἔκλαιον οὖν ἐγκαλυψάμενοι, οὐκ
ἀνέστησαν δ',
ἵνα μὴ γένωνται διαφανεῖς τοῖς ἀπὸ τῶν ἄλλων πόλεων θεωροῦσιν
ἀχθόμενοι
τῇ συμφορᾷ· διέμειναν δ' ἀκροώμενοι καίτοι καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἡγήμονος,
ὡς ἤκουσε,
σιωπᾶν διεγνωκότος. καθ' ὃν δὲ χρόνον θαλασσοκρατοῦντες Ἀθηναῖοι
ἀνῆγον

Cleanthes Phil., Testimonia et fragmenta Fragment 594, γρ. 8

Alex. Strom. I 129 S. ὡς δὲ Νεάνθης Σύριος ἢ Τύριος (fuit Py-

thagoras). – – Theodoret. Graec. aff. cur. I 24 11, 13 Ra. ὁ δὲ Νε-
άνθης Τύριον (Πυθαγόραν) ὀνομάζει.]
[Pseudo – Plut. de Fluviorum nominibus V. 3. παράκειται δ'
[αὐτῷ] τὸ Καυκάσιον ὄρος· ἐκαλεῖτο δὲ τὸ πρότερον Βορέου κοίτη δι'
αἰτίαν τοιαύτην. Βορέας δι' ἐρωτικὴν ἐπιθυμίαν Χιόνην ἁρπάσας,
τὴν Ἀρκτούρου θυγατέρα, κατήνεγκεν εἴς τινα λόφον, Νιφάντην κα-
λούμενον, καὶ ἐγέννησεν ἐκ τῆς προειρημένης υἱὸν Ὕρπακα, τὸν δια-
δεξάμενον Ἡνιόχου τὴν βασιλείαν. μετωνομάσθη δὲ τὸ ὄρος κοίτη
Βορέου. προσηγορεύθη δὲ Καύκασος διὰ περίστασιν τοιαύτην. μετὰ
τὴν Γιγαντομαχίαν Κρόνος, ἐκκλίνων τὰς Διὸς ἀπειλάς, ἔφυγεν εἰς
τὴν ἀκρώρειαν Βορέου κοίτης, καὶ εἰς κροκόδειλον μεταμορφωθεὶς
ἔλαθεν· ὁ δὲ Προμηθεὺς ἕνα τῶν ἐγχωρίων ποιμένα, Καύκασον,
ἀναταμών, καὶ κατανοήσας αὐτοῦ τὴν διάθεσιν τῶν σπλάγχνων, εἶπεν
οὐ μακρὰν εἶναι τοὺς πολεμίους. ὁ δὲ Ζεὺς ἐπιφανεὶς τὸν μὲν πα-
τέρα δήσας πλεκτῷ ἐρίῳ κατεταρτάρωσε· τὸ δ' ὄρος εἰς τιμὴν τοῦ
ποιμένος Καύκασον μετονομάσας, προσέδησεν αὐτῷ τὸν Προμηθέα καὶ
ἠνάγκασεν αὐτὸν ὑπὸ σπλαγχνοφάγου ἀετοῦ βασανίζεσθαι, ὅτι παρη-
νόμησεν εἰς τὰ σπλάγχνα, ὡς ἱστορεῖ Κλεάνθης ἐν γ' θεομαχίας.]
[Pseudo – Plut. de Fluv. V. 4. γεννᾶται δ' ἐν αὐτῷ (Cau-
caso) βοτάνη Προμήθειος καλουμένη, ἣν Μήδεια συλλέγουσα καὶ
 340

(H)eren(n)ius Philo Gramm., Hist., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F

3c,790,F, fragment 2, γρ. 202

γεγονότων Φοινίκων ἱεροφάντης ἀλληγορήσας τοῖς τε φυσικοῖς

καὶ κοσμικοῖς πάθεσιν ἀναμίξας, παρέδωκε τοῖς ὀργεῶσι καὶ
τελετῶν κατάρχουσι προφήταις· οἱ δὲ τὸν τῦφον αὔξειν ἐκ
παντὸς ἐπινοοῦντες τοῖς αὐτῶν διαδόχοις παρέδοσαν καὶ τοῖς
ἐπεισάκτοις, ὧν ἦν καὶ Εἰσίριος ὁ τῶν τριῶν γραμμάτων
εὑρετής, ἀδελφὸς Χνᾶ τοῦ πρώτου μετονομασθέντος Φοίνικος».
(40) εἶθ' ἑξῆς αὖθις ἐπιλέγει· «οἱ δὲ Ἕλληνες εὐφυίαι πάντας ὑπερ-
βαλλόμενοι τὰ μὲν πρῶτα πλεῖστα ἐξιδιώσαντο, εἶτα καὶ τοῖς
προκοσμήμασι ποικίλως ἐξετραγώιδησαν, ταῖς τε τῶν μύθων
ἡδοναῖς θέλγειν ἐπινοοῦντες παντοίως ἐποίκιλλον. ἔνθεν Ἡσίο-
δος οἵ τε κυκλικοὶ περιηχημένοι Θεογονίας καὶ Γιγαντομαχίας
καὶ Τιτανομαχίας ἔπλασαν ἰδίας καὶ ἐκτομάς, οἷς συμπεριφερό-
μενοι ἐξενίκησαν τὴν ἀλήθειαν. (41) σύντροφοι δὲ τοῖς ἐκείνων
πλάσμασιν αἱ ἀκοαὶ ἡμῶν γενόμεναι καὶ προληφθεῖσαι πολλοῖς
αἰῶσιν ὡς παρακαταθήκην φυλάσσουσιν ἥνπερ ἐδέξαντο μυθο-
ποιίαν, καθάπερ καὶ ἀρχόμενος εἶπον, ἥτις συνεργηθεῖσα χρόνωι
δυσεξίτητον αὐτῆς τὴν κατοχὴν ἀπείργασται, ὥστε τὴν μὲν
ἀλήθειαν δοκεῖν λῆρον, τὸ δὲ τῆς ἀφηγήσεως νόθον ἀλήθειαν».

Timaeus Hist., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 3b,566,F, fragment 26a, γρ.

29

πόδας τριακοσίους τεσσαράκοντα, τὸ δὲ πλάτος ἑξήκοντα, τὸ δὲ ὕψος

ἑκατὸν
εἴκοσι χωρὶς τοῦ κρηπιδώματος. μέγιστος δ' ὢν τῶν ἐν Σικελίαι καὶ τοῖς
ἐκτὸς οὐκ ἀλόγως ἂν συγκρίνοιτο κατὰ τὸ μέγεθος τῆς ὑποστάσεως· καὶ
γὰρ
εἰ μὴ τέλος λαβεῖν συνέβη τὴν ἐπιβολήν, ἥ γε προαίρεσις ὑπάρχει
φανερά.
(3) τῶν δ' ἄλλων ἢ μετὰ τοίχων τοὺς νεὼς οἰκοδομούντων ἢ κύκλωι κίοσι
τοὺς
οἴκους περιλαμβανόντων, οὗτος ἑκατέρας τούτων μετέχει τῶν
ὑποστάσεων·
συνωικοδομοῦντο γὰρ τοῖς τοίχοις οἱ κίονες, ἔξωθεν μὲν στρογγύλοι, τὸ
δ'
ἐντὸς τοῦ νεὼ ἔχοντες τετράγωνον· καὶ τοῦ μὲν ἐκτὸς μέρους ἐστὶν
αὐτῶν ἡ
περιφέρεια ποδῶν εἴκοσι, καθ' ἣν εἰς τὰ διαξύσματα δύναται ἀνθρώπινον
 341

ἐναρμόζεσθαι σῶμα, τὸ δ' ἐντὸς ποδῶν δώδεκα. (4) τῶν δὲ στοῶν τὸ

μέγεθος
καὶ τὸ ὕψος ἐξαίσιον ἐχουσῶν, ἐν μὲν τῶι πρὸς ἕω μέρει τὴν
Γιγαντομαχίαν
ἐποιήσαντο γλυφαῖς καὶ τῶι μεγέθει καὶ τῶι κάλλει διαφερούσαις, ἐν δὲ
τῶι
πρὸς δυσμὰς τὴν ἅλωσιν τῆς Τροίας, ἐν ἧι τῶν ἡρώων ἕκαστον ἰδεῖν
ἔστιν
οἰκείως τῆς περιστάσεως δεδημιουργημένον.
(5) ἦν δὲ καὶ λίμνη κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἐκτὸς τῆς πόλεως
χειροποίητος,
ἔχουσα τὴν περίμετρον σταδίων ἑπτά, τὸ δὲ βάθος εἴκοσι πηχῶν· εἰς ἣν
ἐπαγομένων ὑδάτων, ἐφιλοτέχνησαν πλῆθος ἰχθύων ἐν αὐτῆι ποιῆσαι
παντοίων

Eusebius Scr. Eccl., Theol., Praeparatio evangelica βιβ. 1, τμ. 10, τμ.
40, γρ. 5

τος τῶν ἀπ' αἰῶνος γεγονότων Φοινίκων ἱεροφάντης ἀλληγορήσας τοῖς τε

φυσικοῖς καὶ κοσμικοῖς πάθεσιν ἀναμίξας, παρέδωκεν τοῖς ὀργεῶσι καὶ
τελετῶν
κατάρχουσι προφήταις· οἱ δὲ τὸν τῦφον αὔξειν ἐκ παντὸς ἐπινοοῦντες
ταῖς αὐτῶν
διαδοχαῖς παρέδοσαν καὶ τοῖς ἐπεισάκτοις· ὧν ἦν καὶ Εἰσίριος, τῶν τριῶν
γραμμάτων εὑρετής, ἀδελφὸς Χνᾶ τοῦ μετονομασθέντος Φοίνικος.”
Εἶθ' ἑξῆς αὖθις ἐπιλέγει·
“Οἱ δὲ Ἕλληνες εὐφυΐᾳ πάντας ὑπερβαλλόμενοι τὰ μὲν πρῶτα
πλεῖστα
ἐξιδιώσαντο, εἶτα τοῖς προςκοσμήμασι ποικίλως ἐξετραγῴδησαν ταῖς τε
τῶν μύθων ἡδοναῖς θέλγειν ἐπινοοῦντες παντοίως ἐποίκιλλον· ἔνθεν
Ἡσίοδος
οἵ τε κυκλικοὶ περιηχημένοι Θεογονίας καὶ Γιγαντομαχίας καὶ
Τιτανομαχίας ἔπλασαν ἰδίας καὶ ἐκτομάς· οἷς συμπεριφερόμενοι
ἐξενίκησαν τὴν ἀλήθειαν.
σύντροφοι δὲ τοῖς ἐκείνων πλάσμασιν αἱ ἀκοαὶ ἡμῶν γενόμεναι καὶ
προληφθεῖσαι πολλοῖς αἰῶσιν ὡς παρακαταθήκην φυλάσσουσιν ἥνπερ
ἐδέξαντο μυθοποιίαν, καθάπερ καὶ ἀρχόμενος εἶπον, ἥτις συνεργηθεῖσα
χρόνῳ δυσεξίτητον αὐτῆς τὴν κατοχὴν ἀπείργασται, ὥστε τὴν μὲν
ἀλήθειαν δοκεῖν λῆρον, τὸ δὲ τῆς ἀφηγήσεως νόθον ἀλήθειαν.”
 342

Eusebius Scr. Eccl., Theol., Praeparatio evangelica βιβ. 2, τμ. 7, τμ.

6, γρ. 4

πρὸς ἄφρονάς τε καὶ νέους, ἀλλὰ μάλιστα μὲν σιγᾶσθαι, εἰ δ' ἀνάγκη τις
ἦν
λέγειν, δι' ἀπορρήτων ἀκούειν ὡς ὀλιγίστους, θυσαμένους οὐ χοῖρον,
ἀλλά
τι μέγα καὶ ἄπορον θῦμα, ὅπως ὡς ἐλαχίστοις συνέβη ἀκοῦσαι. καὶ γάρ,
ἦ δ' ὃς, οὗτοι δὴ οἱ λόγοι χαλεποί. καὶ οὐ λεκτέοι γε, ὦ Ἀδείμαντε, ἐν τῇ
ἡμετέρᾳ πόλει· οὐδὲ λεκτέον νέῳ ἀκούοντι, ὡς ἀδικῶν τὰ ἔσχατα οὐδὲν
ἂν
θαυμαστὸν ποιοῖ οὐδ' αὖ ἀδικοῦντα πατέρα κολάζων παντὶ τρόπῳ, ἀλλὰ
δρῴη ἂν ὅπερ θεῶν οἱ πρῶτοί τε καὶ μέγιστοι. οὐδὲ αὐτῷ μοι δοκεῖ
ἐπιτήδεια
εἶναι λέγειν. οὐδέ γε, ἦν δ' ἐγώ, τὸ παράπαν, ὡς θεοὶ θεοῖς πολεμοῦσι
καὶ ἐπιβουλεύουσιν καὶ μάχονται (οὐδὲ γὰρ ἀληθῆ), εἴ γε δεῖ ἡμῖν τοὺς
μέλ-
λοντας τὴν πόλιν φυλάξειν αἴσχιστον νομίζειν τὸ ῥᾳδίως ἀλλήλοις
ἀπεχθά-
νεσθαι. πολλοῦ γε δεῖ Γιγαντομαχίας τε μυθολογητέον αὐτοῖς καὶ
ποικιλ-
τέον καὶ ἄλλας ἔχθρας παντοδαπὰς θεῶν τε καὶ ἡρώων πρὸς συγγενεῖς τε
καὶ
οἰκείους αὐτῶν· ἀλλ' εἴ πως μέλλοιμεν πείσειν ὡς οὐδεὶς πώποτε πολίτης
ἕτερος ἑτέρῳ ἀπήχθετο οὐδ' ἔστι τοῦτο ὅσιον, τοιαῦτα μᾶλλον λεκτέα
πρὸς
τὰ παιδία εὐθὺς καὶ γέρουσι καὶ γραυσὶ καὶ πρεσβυτέροις γενομένοις, καὶ
τοὺς ποιητὰς ἐγγὺς τούτων ἀναγκαστέον λογοποιεῖν. Ἥρας δὲ δεσμοὺς
ὑπὸ
υἱέος καὶ Ἡφαίστου ῥίψεις ὑπὸ πατρός, μέλλοντος τῇ μητρὶ τυπτομένῃ
ἀμύ-
νειν, καὶ θεομαχίας ὅσας Ὅμηρος πεποίηκεν οὐ παραδεκτέον εἰς τὴν
πόλιν,
οὔτ' ἐν ὑπονοίαις πεποιημένας οὔτε ἄνευ ὑπονοιῶν.”

Eusebius Scr. Eccl., Theol., Praeparatio evangelica βιβ. 13, τμ. 3, τμ.
5, γρ. 5

μὲν σιγᾶσθαι, εἰ δ' ἀνάγκη τις ἦν λέγειν, δι' ἀπορρήτων ἀκούειν ὡς

ὀλιγίστους,
θυσαμένους οὐ χοῖρον, ἀλλά τι μέγα καὶ ἄπορον θῦμα, ὅπως ὡς
ἐλαχίστοις
 343

συνέβη ἀκοῦσαι. Καὶ γάρ, ἦ δ' ὅς, οὗτοί γε οἱ λόγοι χαλεποί. Καὶ
οὐ λεκτοί, ὦ Ἀδείμαντε, ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πόλει. οὐδὲ λεκτέον νέῳ ἀκούοντι
ὡς ἀδικῶν τὰ ἔσχατα οὐδὲν ἂν θαυμαστὸν ποιοῖ οὐδ' αὖ ἀδικοῦντα
πατέρα
κολάζων παντὶ τρόπῳ, ἀλλὰ δρῴη ἂν ὅπερ θεῶν οἱ πρῶτοί τε καὶ
μέγιστοι.
Οὐ μὰ τὸν Δία, ἦ δ' ὅς, οὐδὲ αὐτῷ μοι δοκεῖ ἐπιτήδεια εἶναι λέγειν. Οὐδέ
γε, ἦν δ' ἐγώ, τὸ παράπαν ὡς θεοὶ θεοῖς πολεμοῦσί τε καὶ ἐπιβουλεύουσι
καὶ μάχονται (οὔτε γὰρ ἀληθῆ)· εἴ γε δεῖ ἡμᾶς τοὺς μέλλοντας τὴν πόλιν
φυλάσσειν αἴσχιστον νομίζειν τὸ ῥᾳδίως ἀλλήλοις ἀπεχθάνεσθαι. πολλοῦ
δεῖ Γιγαντομαχίας τε μυθολογητέον αὐτοῖς καὶ ποικιλτέον καὶ ἄλλας
ἔχθρας
πολλὰς καὶ παντοδαπὰς θεῶν τε καὶ ἡρώων πρὸς συγγενεῖς τε καὶ
οἰκείους
αὐτῶν, ἀλλ' εἴ πως μέλλοιμεν πείσειν, ὡς οὐδεὶς πώποτε πολίτης ἕτερος
ἑτέρῳ ἀπήχθετο οὐδ' ἐστὶ τοῦτο ὅσιον, τοιαῦτα μᾶλλον λεκτέα πρὸς τὰ
παιδία εὐθὺς καὶ γέρουσι καὶ γραυσὶ καὶ πρεσβυτέροις γινομένοις καὶ
τοὺς ποιητὰς ἐγγὺς τούτων ἀναγκαστέον λογοποιεῖν. Ἥρας δὲ
δεσμοὺς ὑπὸ υἱέος καὶ Ἡφαίστου ῥίψεις ὑπὸ πατρός, μέλλοντος τῇ μητρὶ
ἀμύνειν τυπτομένῃ, καὶ θεομαχίας ὅσας Ὅμηρος πεποίηκεν, οὐ παραδε-
κτέον εἰς τὴν πόλιν, οὔτ' ἐν ὑπονοίαις πεποιημένας οὔτε ἄνευ ὑπονοιῶν.
ὁ γὰρ νέος οὐχ οἷός τε κρίνειν ὅ τι τε ὑπόνοια καὶ ὅ τι μή, ἀλλ' ἃ ἂν

Eusebius Scr. Eccl., Theol., Praeparatio evangelica βιβ. 14, τμ. 4, τμ.
9, γρ. 7

οὕτως ἔχειν ἐχάλασαν, ἐν μέρει δὲ τοτὲ μὲν ἓν εἶναί φασι τὸ πᾶν καὶ
φίλον ὑπ'
Ἀφροδίτης, τοτὲ δὲ πολλὰ καὶ πολέμιον αὐτὸ αὑτῷ διὰ νεῖκός τι. ταῦτα δὲ
πάντα εἰ μὲν ἀληθῶς τις ἢ μὴ τούτων εἴρηκε, χαλεπὸν καὶ πλημμελὲς
οὕτω
μεγάλα κλεινοῖς καὶ παλαιοῖς ἀνδράσιν ἐπιτιμᾶν.”
Καὶ μετὰ βραχέα ἐπιλέγει·
“Τοὺς μὲν τοίνυν διακριβολογουμένους ὄντος τε πέρι καὶ μὴ πάντας
μὲν
οὐ διεληλύθαμεν, ὅμως δ' ἱκανῶς ἐχέτω· τοὺς δὲ ἄλλως λέγοντας αὖ
θεατέον,
ἵν' ἐκ πάντων ἴδωμεν ὅτι τὸ ὂν τοῦ μὴ ὄντος οὐδὲν εὐπορώτερον εἰπεῖν ὅ
τι
ποτ' ἔστιν.
Οὐκοῦν πορεύεσθαι χρὴ καὶ ἐπὶ τούτους.
Καὶ μὴν ἔοικέ γε ἐν αὐτοῖς οἷον Γιγαντομαχία τις εἶναι διὰ τὴν
 344

ἀμφισβή-
τησιν περὶ τῆς οὐσίας πρὸς ἀλλήλους.
Πῶς;
Οἱ μὲν εἰς γῆν ἐξ οὐρανοῦ καὶ τοῦ ἀοράτου πάντα ἕλκουσι, ταῖς χερσὶν
ἀτεχνῶς πέτρας καὶ δρῦς περιλαμβάνοντες. τῶν γὰρ τοιούτων
ἐφαπτόμενοι
πάντων διισχυρίζονται τοῦτο εἶναι μόνον ὃ παρέχει προσβολὴν καὶ
ἐπαφήν
τινι, ταὐτὸν σῶμα καὶ οὐσίαν ὁριζόμενοι, τῶν δὲ ἄλλων εἴ τις φήσει μὴ
σῶμα
ἔχον εἶναι, καταφρονοῦντες τὸ παράπαν καὶ οὐδὲν ἐθέλοντες ἄλλο
ἀκούειν.

Ευσέβιος εκκλ. ιστορία βιβ. 1, τμ. 2, τμ. 19, γρ. 10

ἀναφανέντες ἐκτὸς ἑνός που καὶ δευτέρου, θηριώδη τινὰ τρόπον

καὶ βίον ἀβίωτον ἐπανῄρηντο· ἀλλὰ καὶ οὔτε πόλιν οὔτε πολι-
τείαν, οὐ τέχνας, οὐκ ἐπιστήμας ἐπὶ νοῦν ἐβάλλοντο, νόμων
τε καὶ δικαιωμάτων καὶ προσέτι ἀρετῆς καὶ φιλοσοφίας οὐδὲ
ὀνόματος μετεῖχον, νομάδες δὲ ἐπ' ἐρημίας οἷά τινες ἄγριοι
καὶ ἀπηνεῖς διῆγον, τοὺς μὲν ἐκ φύσεως προσήκοντας λογισμοὺς
τά τε λογικὰ καὶ ἥμερα τῆς ἀνθρώπων ψυχῆς σπέρματα αὐτο-
προαιρέτου κακίας ὑπερβολῇ διαφθείροντες, ἀνοσιουργίαις δὲ
πάσαις ὅλους σφᾶς ἐκδεδωκότες, ὡς τοτὲ μὲν ἀλληλοφθορεῖν,
τοτὲ δὲ ἀλληλοκτονεῖν, ἄλλοτε δὲ ἀνθρωποβορεῖν, θεομαχίας
τε καὶ τὰς παρὰ τοῖς πᾶσιν βοωμένας Γιγαντομαχίας ἐπιτολμᾶν,
καὶ γῆν μὲν ἐπιτειχίζειν οὐρανῷ διανοεῖσθαι

Porphyrius Phil., Quaestionum Homericarum ad Iliadem pertinentium

reliquiae Iliad βιβ. 20, τμ. 67sqq, γρ. 23

δὲ Ἥραν καὶ τὰ λοιπά. ὁμοίως ἔσθ' ὅτε καὶ ταῖς διαθέσεσι ὀνόματα
θεῶν τιθέναι, τῇ μὲν φρονήσει τὴν Ἀθηνᾶν, τῇ δ' ἀφροσύνῃ τὸν
Ἄρεα, τῇ δ' ἐπιθυμίᾳ τὴν Ἀφροδίτην, τῷ λόγῳ δὲ τὸν Ἑρμῆν, [τῇ
λήθῃ δὲ τὴν Λητώ], καὶ προσοικειοῦσι τούτοις· οὗτος μὲν οὖν τρόπος
ἀπολογίας ἀρχαῖος ὢν πάνυ καὶ ἀπὸ Θεαγένους τοῦ Ῥηγίνου, ὃς πρῶ-
τας ἔγραψε περὶ Ὁμήρου, τοιοῦτός ἐστιν ἀπὸ τῆς λέξεως.
ἔνιοι δὲ ἀπὸ ἔθους ἀπολογοῦνται· συγκεχώρηνται γὰρ ὑπὸ τῶν
πόλεων καὶ τῶν νομοθετῶν τοιαῦτα περὶ θεῶν μὴ μόνον ᾄδειν ἐν
ποιήσεσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς μυστηρίοις παραδιδόναι, ἔν τε ἱεροῖς ἀναθή-
μασι καὶ ἕτερα σύμφωνα τοῖς μύθοις κατασκευάζειν καὶ τὸν πέπλον
ἀνάγειν ἐνυφασμένον τῆς Γιγαντομαχίας.
 345

οἱ δ' ἀπὸ τοῦ καιροῦ τοῦ τότε κατὰ τὴν Ἑλλάδα παραμυθοῦν-
ται· βασιλευομένης γὰρ τότε τῆς Ἑλλάδος καὶ κοινῇ καὶ κατὰ πόλεις,
τὸ τῶν βασιλέων γένος αὔξοντας ποιεῖν ἀπὸ τοῦ ὡς ἂν μὴ παντάπασι
πόρρω εἶναι δοκῇ ἡ ἀνθρωπίνη φύσις τῆς θείας, ὑποπλάττειν δὲ καὶ
περὶ θεῶν ὁποῖα περὶ ἀνθρώπων ὁρῶμεν φάσκοντας. τὸ μὲν οὖν λίαν
ἔν τε τῷ ἀσυμφόρῳ ταράττον καὶ τῷ ἀπρεπεῖ τοιοῦτόν ἐστι. τὰ δ' ἐπὶ
μέρους δίιμεν, ὡς μὲν ἀσύμφορα ταῦτα κατηγορεῖται.
διὰ τί δὲ κατὰ τὸν πόλεμον οὗτοι οἱ θεοὶ ἐναντιοῦνται ἀλλή-
λοις; [Ποσειδῶν μὲν Ἀπόλλωνι, ὅτι κατὰ τὸν μῦθον συναδικηθεὶς αὐτῷ
ὑπὸ Λαομέδοντος ἐκείνοις συνήργει.

Alexander Theol., Tractatus de placitis Manichaeorum Τμ. 5, γρ. 13

ἀφικέσθαι. ἀποχωρισθείσης δὲ ἀκριβῶς τῆς θείας δυ-

νάμεως τὸ ἔξω πῦρ φασι συμπεσὸν ἑαυτό τε καὶ τὸ
ἄλλο σύμπαν, ὅ τι δἂν λείπηται τῆς ὕλης, συγκατα-
φλέξειν.
Οἱ δὲ ἐν τούτοις χαριέστεροι καὶ ἑλληνικῶν οὐκ
ἄπειροι λόγων ἀναμιμνῄσκουσιν ἡμᾶς ἐκ τῶν οἰκείων,
ἐκ μὲν τῶν τελετῶν τὸν κατατεμνόμενον Διόνυσον τῷ
λόγῳ ἐπιφημίζοντες ὑπὸ τῶν Τιτάνων, καθάπερ λέγου-
σιν αὐτοὶ τὴν θείαν δύναμιν μερίζεσθαι εἰς τὴν ὕλην·
ἐκ δὲ τῶν ποιήσεων τῆς Γιγαντομαχίας, ὅτι μηδὲ αὐ-
τοὶ ἠγνόησαν τὴν τῆς ὕλης κατὰ τοῦ θεοῦ ἄνταρσιν.
ἐγὼ δὲ ὡς μὲν ταῦτα οὐχ ἱκανὰ ψυχαγωγῆσαι τοὺς
ἀβασανίστως τὸν λόγον προσιεμένους οὐκ ἂν εἴποιμι,
ὅπου γε καί τινας τῶν συνεσχολακότων ἡμῖν ἐν τῷ
φιλοσοφεῖν μετέστησεν ἡ τοιαύτη ἀπάτη τῶν λόγων
πρὸς ἑαυτήν· εἰς ἐξέτασιν δὲ ὅπως ἔχει νῦν ἐμαυτὸν
καθεὶς ἀπορῶ τί χρήσωμαι. οὔτε γὰρ διά τινων λόγων
νενομισμένων εἰσὶν αὐτῶν αἱ ὑποθέσεις, ἵνα κατὰ ταύ-
τας τὴν ζήτησιν ποιησώμεθα, οὔτε τινὲς ἀρχαὶ ἀπο-
δείξεων, [καὶ] ἵνα τὸ ταύταις ἑπόμενον θεασώμεθα.

[Dercyllus] Hist., Fragmenta Fragment 10, γρ. 3

E LIBRO PRIMO.

Plutarch. De fluv. 19, 4: Παράκειται (Ἀλφειῷ

ποταμῷ) ὄρος, Κρόνιον καλούμενον ἀπ' αἰτίας τοιαύτης.
Μετὰ τὴν Γιγαντομαχίαν Κρόνος, τὰς Διὸς ἀπειλὰς
ἐκκλίνων, εἰς ὄρος παρεγένετο Κτοῦρον, ὃ ἀπ' αὐτοῦ
 346

Κρόνιον μετωνόμασεν· λαθὼν δὲ πρὸς ὀλίγον καιρὸν,

καὶ ἀφορμῆς δραξάμενος, διῆρεν εἰς Καύκασον τῆς
Σκυθίας. Γεννᾶται δ' ἐν τῷ ὄρει τούτῳ Κύλινδρος κα-
λούμενος λίθος ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος· ὁσάκις γὰρ ἂν
ἀστράψῃ Ζεὺς ἢ βροντήσῃ, τοσαυτάκις ἀπὸ τῆς ἀκρω-
ρείας διὰ φόβον κυλίεται· καθὼς ἱστορεῖ Δέρκυλλος ἐν
αʹ Περὶ λίθων.

Pseudo-Dionysius Areopagita Scr. Eccl., Theol., Epistulae

Epistle 9, τμ. 1, γρ. 37

σεων ἢ δυνάμεων ἢ ἰδιοτήτων ἢ λήξεων ἢ μονῶν ἢ προόδων ἢ διακρί-

σεων ἢ ἑνώσεων ἀνδροπλαστίαν τῷ θεῷ καὶ θηρίων καὶ ζῴων ἄλλων
καὶ φυτῶν καὶ λίθων ποικιλομορφίαν περιπλαττούσης καὶ κόσμους αὐτῷ
γυναικείους ἢ βαρβαρικὰς ὁπλοποιίας περιτιθείσης καὶ κεραμίαν καὶ
χωνευτήριον, ὡς ἂν βαναύσῳ τινί, προτιθείσης καὶ ἵππους αὐτῷ καὶ
ἅρματα καὶ θρόνους ὑποστρωννύσης καὶ δαῖτάς τινας ὀψοποιικὰς ἐπι-
σκευαζούσης καὶ πεπωκότα καὶ μεθύοντα καὶ ὑπνώττοντα καὶ κραι-
παλῶντα διαπλαττούσης.
Τί ἄν τις εἴποι τὰς ὀργάς, τὰς λύπας, τοὺς παντοδαποὺς ὅρκους, τὰς
μεταμελείας, τὰς ἀράς, τὰς μήνιδας, τὰ πολυειδῆ καὶ λοξὰ τῆς ἁμαρτίας
τῶν ἐπαγγελιῶν σοφίσματα· τὴν ἐν τῇ Γενέσει Γιγαντομαχίαν, καθ' ἣν
ἐπιβουλεύειν ἐκ φόβου λέγεται τοῖς δυνατοῖς ἐκείνοις ἀνδράσι, καὶ ταῦτα
τὴν οἰκοδομὴν οὐκ ἐπ' ἀδικίᾳ τινῶν ἑτέρων, ἀλλ' ὑπὲρ σωτηρίας τῆς
ἑαυτῶν μεμηχανημένοις· καὶ τὸ συμβούλιον ἐκεῖνο τὸ κατ' οὐρανὸν ἐπὶ
δόλῳ καὶ ἀπάτῃ τοῦ Ἀχαὰβ σκευαζόμενον· καὶ τὰς τῶν ᾀσμάτων προς-
ύλους καὶ ἑταιρικὰς πολυπαθείας, καὶ ὅσα ἄλλα τῆς πάντα τολμώσης
ἐστὶ θεοπλαστίας ἱερὰ συνθήματα φαινόμενα τῶν κρυφίων

Γεώργιος Σύγγελος χρονογράφος Εκλογή χρονογραφημάτων

Σελ. 89, γρ. 8

διὰ σάρων καὶ νήρων καὶ σώσσων καὶ τῆς λοιπῆς ἀλόγου μυθικῆς
ἱστορίας,
ἀλλὰ δι' ἡλιακῶν ἐτῶν. τοὺς γὰρ προγενεστέρους ὡς θεοὺς ἢ ἡμιθέους
νομίζοντες καὶ τοὺς μετ' αὐτοὺς τὴν πλάνην εἰσηγούμενοι τῷ ὄντι
χρόνους
ἀπείρους βεβασιλευκέναι συνέγραψαν, ἀίδιον εἶναι τὸν κόσμον
δοξάζοντες
ἐναντίως ταῖς θεοπνεύστοις γραφαῖς· τοὺς δὲ μεταγενεστέρους καὶ πᾶσι
φανεροὺς δι' ἡλιακῶν ἐτῶν ὡς θνητούς, καὶ οὐχ, ὡς τῷ Πανοδώρῳ δοκεῖ
καὶ ἑτέροις τισί, διὰ τὸ ἐσχάτως ὑπὸ Ζωροάστρου τῶν ἡλιακῶν ἐνιαυτῶν
 347

ἐκ τῶν τοῦ Ἐνὼχ ἐγνωσμένων ἔκτοτε ἡλιακοῖς ἔτεσιν ἐπιμετρεῖσθαι τὰ

τῶν βασιλέων ἔτη. διόπερ ἐκ τῶν θείων γραφῶν πεπεισμένοι καὶ ταῦτα
ψευδῆ εἶναι καὶ μηδεμίαν βασιλείαν ἐπὶ τῆς γῆς γενέσθαι ἕως τῆς τοῦ
Νεβρὼδ ἐπὶ τῆς πυργοποιίας γιγαντομιμήτου καὶ ἀποστατικῆς
τυραννίδος,
ὡς καὶ ἀνωτέρω δέδεικται, μόνους δὲ τοὺς τρεῖς ἄνδρας μετὰ τὸν κατα-
κλυσμὸν ἕως τῆς διασπορᾶς ἡγεῖσθαι τῶν πολλῶν εὐσεβῶς, λέγω δὴ τὸν
δίκαιον Νῶε, τὰ λοιπὰ τῆς ζωῆς ἔτη τνʹ, καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ Σήμ, τὰ
λοιπὰ
τῆς ζωῆς αὐτοῦ ρνʹ, καὶ ἔτι μετὰ τοῦτον τὸν υἱὸν αὐτοῦ Ἀρφαξὰδ τὰ
λοιπὰ λδʹ, τοῦτ' ἔστιν ἔτη φλδʹ τὰ γινόμενα σὺν τοῖς ͵βσμβʹ τοῦ κατακλυ-
σμοῦ ͵βψοϛʹ, ταῦτα οὖν οὕτω μαθόντες καὶ πιστεύοντες καὶ τοὺς λοιποὺς
τῶν ἱστορικῶν, ὡς δειχθήσεται, ὁμοφωνοῦντας, ἀπὸ δὲ τοῦ ͵βψοϛʹ ἔτους,
ὅπερ ἦν τοῦ Ἀρφαξὰδ λδʹ τῆς ἡγεμονίας, ἔχοντες, τῆς δὲ γενέσεως τοῦ
Φαλὲκ ἔτος εʹ, ἐξ αὐτοῦ καὶ τὴν τότε τῶν Χαλδαίων βασιλείαν, ἧς
πρῶτος

Joannes Philoponus Phil., De aeternitate mundi Σελ. 642, γρ. 10

γ', ἔφην, ὦ Ἀδείμαντε, ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πόλει οὐδὲ

λεκτέον νέῳ ἀκούοντι, ὡς ἀδικῶν τὰ ἔσχατα οὐδὲν ἂν
θαυμαστὸν ποιοῖ οὐδ' αὖ ἀδικοῦντα πατέρα κολάζων
παντὶ τρόπῳ, ἀλλὰ δρῴη ἄν, ὅπερ θεῶν οἱ πρῶτοί
τε καὶ μέγιστοι. Οὐ μὰ τὸν Δία, ἦ δ' ὅς, οὐδ' αὐτῷ
μοι δοκεῖ ἐπιτήδεια εἶναι λέγειν. Οὐδέ γε, ἦν δ'
ἐγώ, τὸ παράπαν, ὡς θεοὶ θεοῖς πολεμοῦσί τε καὶ
ἐπιβουλεύουσι καὶ μάχονται (οὐδὲ γὰρ ἀληθῆ), εἴ γε
δεῖ ἡμῖν τοὺς μέλλοντας τὴν πόλιν φυλάξειν αἴσχι-
στον νομίζειν τὸ ῥᾳδίως ἀλλήλοις ἀπεχθάνεσθαι· πολ-
λοῦ δεῖ Γιγαντομαχίας τε μυθολογητέον αὐτοῖς καὶ
ποικιλτέον καὶ ἄλλας ἔχθρας πολλὰς καὶ παντοδαπὰς
θεῶν τε καὶ ἡρώων πρὸς συγγενεῖς τε καὶ οἰκείους
αὐτῶν· ἀλλ' εἴ πως μέλλομεν πείσειν, ὡς οὐδεὶς πώ-
ποτε πολίτης ἕτερος ἑτέρῳ ἀπήχθετο οὐδ' ἔστι τοῦτο
ὅσιον, τοιαῦτα λεκτέα μᾶλλον πρὸς τὰ παιδία εὐθὺς
καὶ γέρουσι καὶ γραυσὶ καὶ πρεσβυτέροις γιγνομένοις,
καὶ τοὺς ποιητὰς ἐγγὺς τούτων ἀναγκαστέον λογο-
ποιεῖν. Ἥρας δὲ δεσμοὺς ὑπὸ υἱέος καὶ Ἡφαίστου
ῥίψεις ὑπὸ πατρὸς μέλλοντος τῇ μητρὶ τυπτομένῃ
ἀμύνειν καὶ θεομαχίας, ὅσας Ὅμηρος πεποίηκεν,

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 1, σελ. 38, γρ. 28

 348

δημιουργὸν καὶ τὸ ἄτρεπτον τῶν θεῶν καὶ ἀμείλικτον, οὓς

καὶ ἡ ἔνθεος ποίησις φύλακας ὠνόμασε τοῦ Διός, ἔχοις ἂν
καὶ τὴν ἐν τῷ πατρὶ τῶν διττῶν τούτων γενῶν προυπάρ-
χουσαν αἰτίαν· διὰ μὲν γὰρ τὸ ὂν τὸ δημιουργικὸν πάντα
κεκόσμηται, διὰ δὲ τὴν ἄτρεπτον ἐν αὐτῷ φρουρὰν μένει
πᾶσα ἡ διακόσμησις αἰώνιος, πάσης ἀταξίας ἄρδην ἀφανι-
ζομένης. ἴδοις δ' ἂν ἐκεῖ καὶ τὴν Δίκην τὴν μετὰ τοῦ
Διὸς τὰ πάντα κατευθύνουσαν – ἕπεται γὰρ αὐτῷ πρὸ τοῦ
θείου νόμου τιμωρός – καὶ τὴν ἐνόπλιον τάξιν, μεθ'
ἧς διατάττει τὸ πᾶν, ὥσπερ λέγουσιν οἱ τὰς τιτανομαχίας τε
καὶ Γιγαντομαχίας ἀναγράψαντες. ἀλλὰ ταῦτα μὲν καὶ εἰσαῦ-
θις. τὸ δ' ἔξωθεν καὶ ἔνδοθεν δύναιτο ἄν τις καὶ
οὑτωσὶ νοεῖν· ἡ πλημμελὴς καὶ ἄτακτος τῶν σωμάτων ῥοὴ
ποτὲ μὲν γίνεται παρὰ τὴν ἀδυναμίαν τῶν λόγων, ποτὲ δὲ
παρὰ τὴν πλεονεξίαν τῆς ὕλης· εἰσὶ δὲ οἱ μὲν λόγοι τοῖς
ποιητικοῖς αἰτίοις οἰκεῖοι, ἡ δὲ ὕλη διὰ τὴν ἑαυτῆς ἀορι-
στίαν καὶ τὸ πόρρω τῆς ὑφέσεως ξένη τῶν κοσμούντων αὐτήν.
οὐκοῦν ἡ ἀνανταγώνιστος ῥώμη τῶν θεῶν καὶ ἡ ἄτρεπτος
τάξις καὶ ἡ τῆς δημιουργίας φρουρὰ παντοίως ἀναιροῦσα
τὴν πλημμέλειαν ἀνανεοῖ μὲν τοὺς λόγους καὶ παραμυθεῖται
τὴν ἀσθένειαν αὐτῶν

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 1, σελ. 79, γρ. 27

Ἀφροδίτην αὐτὴν καθ' αὑτὴν ἀφιείς, ἵνα πᾶσιν ἕνωσιν ἐπι-

λάμπῃ καὶ ἁρμονίαν, τοῖς δὲ χείροσι συμμαχοῦσαν, διότι τὸ
ἓν ἐν τούτοις χεῖρόν ἐστι τοῦ πλήθους· πᾶσα γὰρ ἐναντίωσις
μετὰ τοῦ ἑνὸς θεωρεῖται δεόντως ἢ πρὸ αὐτῆς ὄντος, ἢ
ἐν αὐτῇ συμφυῶς ὑφεστηκότος, ἢ μετ' αὐτὴν ἐπιγεννημα-
τικοῦ πως ὄντος. ἃ δὴ καὶ ὁ Πλάτων ὡς οἱ θεολόγοι κατ-
ιδὼν ὀρθῶς πρὸ τῆς μιᾶς κοσμοποιίας τὴν πεπληθυσμένην
παραδιδοὺς καὶ πρὸ τῶν ὅλων τὰ μέρη καὶ ἐν εἰκόσι ταῦτα
πρὸ τῶν παραδειγμάτων εὑρὼν ἐπ' ἀνθρώπων ταύτην τὴν
ἐναντίωσιν θεωρεῖ τὴν ἀνάλογον καὶ ἐν τοῖς ὅλοις οὖσαν,
οὔτε τιτανομαχίας οὔτε Γιγαντομαχίας δεηθείς – πῶς γὰρ
ἔμελλεν ἀρεστὰ Σωκράτει λέξειν τῷ τῇ προτεραίᾳ κατηγο-
ρήσαντι τῶν ταῦτα πλαττόντων ποιητῶν; – ἀλλ' ἀπὸ τῆς
ἱστορίας τὰ πράγματα λαβών, ἵνα δὴ μὴ ἐπὶ θεῶν αὐτῷ
γίγνηται ὁ λόγος, ὅτι μάχονται ἀλλήλοις, ἀλλ' ἐπ' ἀνθρώπων
μὲν φέρηται ταῦτα, διὰ δὲ ἀναλογίας εὐλαβοῦς καὶ ἐπ' αὐ-
τοὺς μεταφέρηται τοὺς θεούς· καὶ γὰρ τοῖς ποιηταῖς τοῖς
ἐνθέοις πρὸ τῆς τάξεως τῆς μιᾶς οἱ τοιοῦτοι πόλεμοι παρα-
 349

δίδονται· ἀλλ' ἐκείνοις μὲν ὁ τρόπος ἐκεῖνος προσήκει, Πλά-

τωνι δὲ οὗτος, μετὰ μὲν πολιτικῆς οὗτος σωφρονέστερος ὤν,
μετὰ δὲ τελεστικῆς ἐκεῖνος ὡς ἐνθεώτερος.

Ευστάθιος. Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα Τόμ. 1, σελ. 134, γρ. 15

γὰρ ἡ λέξις ἐπὶ πόρνης εὐφημότερον. (v. 197) Ὅτι φύσει μὲν ὄπισθεν
μετὰ τοῦ σ
γραπτέον· συγκέκοπται γὰρ ἀπὸ τοῦ ὀπίσωθεν· τὸ δέ «στῆ δ' ὄπιθεν»
ἀποβολὴν
τοῦ σ πέπονθε. [τοῦτο δὲ καὶ ἐν ἄλλοις εὑρεθήσεται.] (v. 200) Ὅτι
Παλλάδα
τὴν Ἀθηνᾶν λέγει κατὰ ἀλληγορίαν διὰ τὸ τῆς προνοίας ἢ φρονήσεως, εἰς
ἣν ἡ
Ἀθηνᾶ ἐκλαμβάνεται, ὀξυκίνητον, ὡς ἀπὸ τοῦ πάλλω τοῦ δηλοῦντος τὸ
κινῶ·
ἐξ οὗ καὶ πάλος ὁ κλῆρος λέγεται [καὶ κραιπάλη ὁ ἐκ μέθης παλμός, ὅ
ἐστι
κίνησις καὶ δίνησις τοῦ κάρα ἤγουν τῆς κεφαλῆς.] ἡ δὲ ἱστορία εἰς ταὐτὸν
ἄγει
τῇ νεάνιδι τὴν Παλλάδα οὕτω παρὰ τοῖς παλαιοῖς τὰς μείρακας
ὀνομάζεσθαι
λέγουσα· ὅθεν καὶ ἡ παλλακὶς παρωνόμασται καὶ πάλλαντες δὲ παρὰ τοῖς
ἀρχαίοις οἱ νέοι, ὥς φησι Φιλιστίδης ἐν Συγγενικοῖς. τὸ δὲ λέγειν οὕτω
καλεῖσθαι αὐτήν, ἐπειδὴ ἐν τῇ Γιγαντομαχίᾳ Πάλλαντά τινα πεφόνευκε
Γίγαντα,
ἢ ὅτι ἐκ τῆς τοῦ Διὸς ἀνέπαλτο κεφαλῆς ἢ ὅτι κεραυνῷ τῆς Σεμέλης
βληθείσης
καὶ τοῦ Διονύσου διεκπεσόντος ἐμβρύου παλλομένην τὴν τοῦ
ἀμβλώματος καρ-
δίαν ἤνεγκε τῷ Διῒ ἢ εἴ τι τοιοῦτον ἄλλο λέγεται, μύθου ἐστὶ
παραλήρημα.
καὶ ἐκεῖνο μέντοι ἰστέον, ὅτι τὰ τῆς Παλλάδος εἴδωλα Παλλάδια τοῖς
παλαιοῖς
ὀνομάζονται καὶ ὅτι φρόνησις ἠθικῶς ἐστιν ἡ Ἀθηνᾶ, ὡς ἐρρέθη. διὸ καὶ
Διὸς
καὶ Μήτιδος εἶναι λέγεται ἤτοι νοὸς καὶ βουλῆς. φησὶ γὰρ ὁ μῦθος, ὅτι
ἔγκυος
οὖσα τὴν Ἀθηνᾶν ἡ Μῆτις κατεπόθη ὑπὸ τοῦ Διός, ἐν δὲ τῷ ὡρισμένῳ
ταῖς κυού-
σαις καιρῷ ἐξέθορεν, ὡς πρὸ μικροῦ εἴρηται, τῆς τοῦ Διὸς κεφαλῆς ἡ
Ἀθηνᾶ.
 350

Ευστάθιος Σχόλια στην Ομήρου Οδύσσεια. Τόμ. 1, σελ. 63, γρ. 10

οὐ συνέφερεν εἰς πιθανότητα λόγου τὸ τέλος τῆς ἀοιδῆς, εἰκότως ὁ

ποιητὴς τῇ ἐπιστασίᾳ τῆς Πηνε-
λόπης παύει αὐτήν. ἔχει δέ τι καὶ ἄλλως ἀστεῖον ἡ κάθοδος τῆς
Πηνελόπης, ἀναψυχούσης ἐπίτηδες τοὺς
μνηστῆρας, ὡς καὶ μετ' ὀλίγον εὐθὺς ῥηθήσεται. (Vers. 341.) Σημείωσαι
δὲ καὶ ὅτι ἐπίτηδες ὁ ποιη-
τὴς ἐνέκοψε τὴν τοῦ Φημίου ἀοιδὴν, ἑαυτῷ πάντως καὶ τῇ κατ' αὐτὸν
ἀοιδῇ ἀνατιθεὶς τὰ κατὰ τὸν
νόστον. οὗ μνείαν ποιήσεται, ἀρξάμενος ἐκ τῆς γάμμα ῥαψῳδίας.
ἐμφήνας οὖν ὡς καὶ διὰ τοῦ Φη-
μίου εἶχεν εἰπεῖν τὰ τοῦ νόστου, ὅμως ἔκρινε δέον αὐτὸς ἀοιδὸς τούτων
γενέσθαι ἐν τοῖς ἑξῆς.
(Vers. 326.) Ὅτι ἐγκώμιον ἀοιδοῦ τὸ, τοῖσι δ' ἀοιδὸς ἄειδε περικλυτὸς, οἱ
δὲ, σιωπῇ εἴατο ἀκούον-
τες. ἔνθα σημείωσαι ὡς οὐ μόνον ἡ κατὰ τοιαύτας ἀοιδὰς ἀκρόασις, ἀλλὰ
καὶ ἁπλῶς ἡ κατὰ ἀκοὴν
ἡδονὴ καθὰ καὶ ἐν τοῖς τοῦ Ἀθηναίου κεῖται, πολλὰ τῶν παθῶν ἐπέχει,
ἀπασχολοῦσα τοὺς ἀκροωμέ-
νους εἰς ἑαυτήν. Ἡγήμων οὖν φησιν ὁ παρῳδὸς ὁ ἐπιλεγόμενος φακὴ,
σφόδρα εὐδοκιμῶν ἐν τῷ παρῳ-
δεῖν καὶ μάλιστα παρ' Ἀθηναίοις, οὕτως ἐκείνους ἐκήλησέ ποτε ἐν τῇ τῆς
Γιγαντομαχίας παρῳδίᾳ,
ὥστε τὴν ἡμέραν ἐκείνην πλεῖστα αὐτοὺς γελάσαι, καί τοι ἀγγελθέντων
αὐτοῖς ἐν τῷ θεάτρῳ τῶν περὶ
Σικελίαν ἀτυχημάτων. καὶ οὐδεὶς ἀπέστη. καὶ ταῦτα σχεδὸν πᾶσι τῶν
οἰκείων ἀπολωλότων. καὶ ἔκλαιον
μὲν ἐγκαλυψάμενοι, διέμειναν δὲ ἀκροώμενοι. ἵνα μὴ γένωνται διαφανεῖς
τοῖς ἀπὸ τῶν ἄλλων πόλεων
θεωροῦσιν, ἀχθόμενοι τῇ συμφορᾷ. καὶ μὴν, τότε καὶ αὐτὸς ὁ παρῳδὸς
ὡς ἤκουσε, σιωπᾶν διέγνωκε.
καὶ ὅμως ἤνυστο ἡ ὅλη ἀκρόασις διὰ τὴν ἐκ τῆς παρῳδίας ἡδονὴν τῶν
πλειόνων.

Ευστάθιος Σχόλια στον Διονύσιο περιηγητή. Τμ. 357, γρ. 7

νεχθεὶς ἐπώνυμον ἑαυτῷ τὸν ποταμὸν ἀφῆκε. Ση-

μείωσαι δὲ ὅτι παρὰ τῷ Θεοκρίτῳ φαίνεται ἔν τινι
ἀμφιβαλλομένῃ γραφῇ καὶ Σικελικός τις εἶναι Θύμ-
βρις ποταμός.
 351

Ὅτι οἱ Καμπανοὶ, ὧν τὸ πέδον λιπαρὸν διὰ

τὴν εὐκαρπίαν λέγει, ἀπὸ τῶν ὑποκαθημένων ἐκεῖ
κάμπων ὠνομάσθησαν, ἢ ἀπὸ Κάμπου πόλεως. Ζη-
λωτὴ δὲ ἡ τοιαύτη Γῆ δι' ἀρετὴν, καὶ διὰ τοῦτο περι-
μάχητος, ὥστε καὶ Φλεγραῖον ἱστορεῖται εἶναι πεδίον
καὶ ἐκεῖ, καθὰ καὶ ἐν Θρᾴκῃ εἴρηται, καὶ τὰ περὶ
τὴν Γιγαντομαχίαν δὲ οὐ μόνον περὶ τὴν Θρᾴκην,
ἀλλὰ καὶ αὐτόθι διὰ τὸ ἐπίμαχον τῆς χώρας μυθεύε-
ται συμπεσεῖν. Λέγεται δὲ καὶ ἡ Σικελικὴ Κύμη
Φλεγραία, οὐ διὰ ὁμοίαν αἰτίαν, ἀλλὰ διὰ τὸ τὰ ἐκεῖ
πλήρη πυρὸς καὶ θερμῶν ὑδάτων εἶναι. Ιβʹ δὲ τοῖς
Καμπανοῖς οὐσῶν πόλεων, ἐν μεσογείῳ ἐστὶν ἡ Κα-
πύη, κεφαλὴ τῷ ὄντι, ὥς φησιν ὁ Γεωγράφος, κατὰ
τὴν ἐτυμότητα τοῦ ὀνόματος γλώττῃ Λατίνων, καίτοι
τινὲς ἀπὸ Κάπυος τοῦ Τρωὸς αὐτὴν καλεῖσθαι ἠθέλη-
σαν. Ἱστοροῦνται δὲ τρυφῆσαι πολλὰ καὶ οἱ Καμ-
πανοί.

Θεοδώρετος Graecarum affectionum curatio βιβ. 2, τμ. 18, γρ. 1

πολεμεῖ δὲ ἀλλήλοις ἐνίοτε αὐτῶν ἄττα πῃ, τοτὲ δὲ καὶ φίλα

γινόμενα, γάμους τε καὶ τόκους καὶ τροφὴν ἐκγόνων παρέχεται·
δύο δὲ ἕτερος εἰπών, ὑγρὸν καὶ ξηρόν, ἢ θερμὸν καὶ ψυχρόν,
ξυνοικίζει τε αὐτὰ καὶ ἐκδίδωσιν. Τὸ δὲ παρ' ἡμῖν Ἐλεατικὸν
ἔθνος ἀπὸ Ξενοφάνους τε καὶ ἔτι πρόσθεν ἄρχεται, ὡς ἑνὸς ὄντος
τῶν ἁπάντων καλουμένων διεξέρχεται τοὺς μύθους. Ἤδη δὲ
καὶ Σικελικαί τινες Μοῦσαι ξυνενόησαν ὅτι ξυμπλέκειν ἀσφαλέ-
στερον ἀμφότερα καὶ λέγειν ὡς τὸ ὂν πολλά τε καὶ ἕν ἐστιν,
ἔχθρᾳ δὲ καὶ φιλίᾳ ξυνέχεται.» Καὶ τοιαῦτα ἄττα ἐφεξῆς εἰπών,
ἐπάγει· «Καὶ μὴν ἔοικέ γε ἐν αὐτοῖς οἷον Γιγαντομαχία τις
εἶναι διὰ τὴν ἀμφισβήτησιν περὶ τῆς οὐσίας πρὸς ἀλλήλους.
Πῶς; Οἱ μὲν εἰς γῆν ἐξ οὐρανοῦ καὶ περὶ τοῦ ἀοράτου πάντα
ἕλκουσι, ταῖς χερσὶν ἀτεχνῶς πέτρας καὶ δρῦς λαβόντες. Τῶν
γὰρ τοιούτων ἐφαπτόμενοι πάντων, σφόδρα διϊσχυρίζονται τοῦτο
εἶναι μόνον, ὅπερ ἔχει προσβολὴν καὶ ἐπαφήν τινα, ταὐτὸν
σῶμα καὶ οὐσίαν ὁριζόμενοι.»

Θεοδώρετος Graecarum affectionum curatio βιβ. 3, τμ. 40, γρ. 6

ἀπορρήτων ἀκούειν.» Καὶ αὖ πάλιν μετ' ὀλίγα καὶ τάδε ἔφη·

»Καὶ γάρ, ἦ δ' ὅς, οἵ τε λόγοι χαλεποὶ καὶ οὐ λεκτέοι γε, ὦ
 352

Ἀδείμαντε, ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πόλει· οὐδὲ λεκτέον νέῳ ἀκούοντι, ὡς

ἀδικῶν τὰ ἔσχατα οὐδὲν ἂν θαυμαστὸν ποιοῖ, οὐδὲ ἀδικοῦντα τὸν
πατέρα κολάζων παντὶ τρόπῳ, ἀλλὰ δρῴη ἂν ἅπερ θεῶν οἱ
πρῶτοί τε καὶ μέγιστοι. Οὐδὲ αὐτῷ μοι δοκεῖ ἐπιτήδεια εἶναι
λέγειν οὐδὲ ἄλλῳ, ἦν δ' ἐγώ, τὸ παράπαν, ὡς οἱ θεοὶ θεοῖς πο-
λεμοῦσι καὶ ἐπιβουλεύουσι καὶ μάχονται· οὔτε γὰρ ἀληθῆ οὔτε
ξύμφορα· εἴ γε δεῖ ἡμῖν τοὺς μέλλοντας τὴν πόλιν φυλάττειν
αἴσχιστον νομίζειν τὸ ῥᾳδίως ἀλλήλοις ἀπεχθάνεσθαι. Πολλοῦ
γε δεῖ Γιγαντομαχίας τε μυθολογητέον αὐτοῖς καὶ ὑφαντέον καὶ
ἄλλας ἐπιβουλὰς παντοδαπὰς θεῶν τε καὶ ἡρώων πρὸς ξυγγενεῖς
τε καὶ οἰκείους αὐτῶν.» Ἔπειτα νομοθετήσας, τίνα χρὴ προς-
φέρειν τοῖς νέοις μαθήματα, προστέθεικε καὶ ταῦτα· «Ἥρας δὲ
δεσμοὺς ὑπὸ υἱέος καὶ Ἡφαίστου ῥίψεις ὑπὸ πατρός, μέλλοντος
τῇ μητρὶ τυπτομένῃ ἀμύνειν, καὶ θεομαχίας, ὅσας Ὅμηρος πε-
ποίηκεν, οὐ παραδεκτέον εἰς τὴν πόλιν, οὔτε ἐν ὑπονοίαις οὔτε
ἄνευ ὑπονοιῶν.»

Scholia In Aelium Aristidem, Scholia in Aelium Aristidem (scholia

vetera) Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 197,8, γρ. 6

ἄν τις αὐτοῖς πρεσβεύῃ τὴν ἀκρόπολιν] ἤγουν

τὰ πρεσβεῖα καὶ τὴν ὑπεροχὴν δοίη ἢ τῇ πόλει. C.
κορυφὴν] κεφαλήν. B.
οἷον εἰ κεφαλήν· ὅ ἐστι τοῦ ὅλου σώματος τιμιώ-
τερον. BD.
εἴργασται καὶ ἡμῖν ὁ λόγος ἀντὶ τοῦ πέ-
πλου κόσμος, Παναθηναίων τῇ θεωρίᾳ] πέπλον λέγει τὸ
ἱστίον τῆς νεώς. φασὶ γὰρ ὅτι ναῦς ἦν ὑπότροχος κα-
τασκευασθεῖσα, ἥτις ἐν τοῖς Παναθηναίοις ἀπό τινος
τόπου ἀγομένη ἐπὶ τὴν ἀκρόπολιν εἶχεν ἅρμενον, ἐν ᾧ
ἦν γεγραμμένον· ἡ Γιγαντομαχία, ἐν ᾗ φασιν ἀριστεῦσαι
τὴν Ἀθηνᾶν. λέγουσι δὲ ὅτι αἱ καλαὶ τῶν παρθένων ἐν
τοῖς Παναθηναίοις εἰργάζοντο πέπλους, οὓς ἀνετίθεσαν
τῇ Ἀθηνᾷ. BD. ἐν τοῖς Παναθηναίοις ὕφαινον αἱ παρ-
θένοι Ἀθήνησι πέπλον, ἐν ᾧ ἅρμα ἦν ἐντετυπωμένον,
καὶ ἃ κατὰ τῶν Γιγάντων ἡ θεὸς ἔπραξεν. ἐποίουν τοῦτον
τὸν πέπλον ἱστίον τῆς νηὸς, ἥτις ὑπότροχος κατεσκεύαστο,
καὶ ἔκ τινος τόπου πρὸς τὴν ἀκρόπολιν ἤγετο.

Σχόλια στον Απολλώνιο Ρόδιο Αργοναυτικά (scholia vetera)

Σελ. 47, γρ. 21
 353

μᾶλλον δὲ ἀπὸ Θεσσαλικῆς Ἰτωνίας, περὶ ἧς Ἑκαταῖος μὲν ἐν τῇ αʹ τῶν

Ἱστοριῶν (1 fg 2 J.) λέγει· Ἀρμενίδας δὲ ἐν τοῖς Θηβαϊκοῖς (fg 1
M. IV 339) Ἀμφικτύονος υἱὸν Ἴτωνον ἐν Θεσσαλίᾳ γεννηθῆναι, ἀφ' οὗ
Ἴτων πόλις καὶ Ἰτωνὶς Ἀθηνᾶ. μέμνηται καὶ Ἀλέξανδρος ἐν τῷ αʹ τῶν
Κορίννης (fg 30 B. III 551) ὑπομνημάτων (fg 53 M. III 234).
b Τριτωνίδος: γράφεται Ἰτωνίδος. LgP
554 πολιῇ δ' ἐπὶ κύματος ἀγῇ: τῷ αἰγιαλῷ, ἔνθα τὰ κύ-
ματα περιάγνυται.
Σουίδας δὲ ἐν Θεσσαλικοῖς (fg 1 M. II 464) φησιν Ἰξίονος υἱὸν
εἶναι Χείρωνα ὥσπερ καὶ τοὺς λοιποὺς τῶν Κενταύρων. ὁ δὲ τὴν
Γιγαντομαχίαν ποιήσας (Titanomachiae fg 7 K.) φησίν, ὅτι Κρόνος
μετα-
μορφωθεὶς εἰς ἵππον ἐμίγη Φιλύρᾳ τῇ Ὠκεανοῦ, διόπερ καὶ
ἱπποκένταυρος
ἐγεννήθη Χείρων. τούτου δὲ γυνὴ Χαρικλώ. εἰκότως δὲ παρεισήνεγκεν
εἰκόνα τοῦ Χείρωνος, καὶ ὅτι φιλάνθρωπος δικαιότατός τε Κενταύρων,
καὶ διὰ τὴν οἰκειότητα τὴν πρὸς τὸν Ἰάσονα· παρ' αὐτοῦ γὰρ ἔμαθε
τὴν ἰατρικήν, ὅθεν καὶ Ἰάσων ἐκλήθη, παρὰ τὴν ἴασιν.
555 τέγγε: ἔβρεχε.

Σχόλια στον ΆριστοφάνηνScholia in aves (scholia vetera)

Argumentum-scholion arg av, verse 2, γρ. 38

λιτείας. ὑποτίθεται γὰρ περὶ τὸν ἀέρα πόλιν, τῆς γῆς

ἀπαλλάσσων· ἀλλὰ καὶ βουλὰς καὶ συνόδους ὀρνίθων,
ταῖς Ἀθηναίων δυσχεραίνων. ἀλλὰ καὶ ὅσα παίζει,
ἐπίσκοπον, ἢ ψηφισματογράφον, ἢ τοὺς λοιποὺς εἰσά-
γων, οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ γυμνοῖ τὰς πάντων προαιρέσεις,
ὡς αἰσχροκερδείας ἕνεκεν χρηματίζονται. εἶθ' ὕστερον
καὶ τὸ θεῖον εἰς ἀπρονοησίαν κωμῳδεῖ. τὰ δὲ ὀνόματα
τῶν γερόντων πεποίηται, ὡς εἰ πεποιθοίη ἕτερος τῷ
ἑτέρῳ καὶ ἐλπίζοι ἔσεσθαι ἐν βελτίοσι. τινὲς δέ φασι τὸν ποιητὴν τὰς ἐν
ταῖς τραγῳδίαις τερατολογίας ἐν μὲν ἄλλοις διελέγχειν, ἐν δὲ τοῖς νῦν τὴν
τῆς Γιγαντομαχίας συμπλοκὴν ἕωλον ἀποφαίνων, ὄρνισιν ἔδωκε
διαφέρεσθαι πρὸς θεοὺς περὶ τῆς ἀρχῆς.

Σχόλια στον ΆριστοφάνηνCommentarium in aves (scholia vetera et

recentiora Tzetzae)
Argumentum-dramatis personae-scholion arg av 2, τμ. -verse 1, γρ. 27

μέρος οὐκ εἰκῇ, ἀλλ' ἄντικρυς Ἀθηναίων καὶ τῶν παρ' αὐτοῖς
 354

ἐγχειριζομένων
τὰ κοινὰ ἐλέγχει τὴν φαύλην διάθεσιν, ἐπιθυμίαν ἐγκατασπείρων τοῖς
ἀκούουσιν
ἀπαλλαγῆναι τῆς ἐνεστώσης μοχθηρᾶς πολιτείας. ὑποτίθεται γὰρ περὶ τὸν
ἀέρα
πόλιν, τῆς γῆς ἁπάσης ἀπαλλάσσων, ἀλλὰ καὶ βουλὰς καὶ συνόδους
ὀρνίθων,
ταῖς Ἀθηναίων δυσχεραίνων. ἀλλὰ καὶ ὅσα παίζει, ἐπίσκοπον ἢ
ψηφισματογρά-
φον ἢ τοὺς λοιποὺς εἰσάγων, οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ γυμνοῖ τὰς πάντων
προαιρέσεις,
ὡς αἰσχροκερδείας ἕνεκεν χρηματίζονται. εἶθ' ὕστερον καὶ τοὺς θεοὺς
τῶν
Ἀθηναίων εἰς ἀπρονοησίαν κωμῳδεῖ. τὰ δὲ ὀνόματα τῶν γερόντων
πεποίηται,
ὡς εἰ πεποιθοίη ἕτερος τῷ ἑτέρῳ καὶ ἐλπίζοι ἔσεσθαι ἐν βελτίοσι. τινὲς δέ
φασι
τὸν ποιητὴν τὰς ἐν ταῖς τραγῳδίαις τερατολογίας ἐν μὲν ἄλλοις
διελέγχειν, ἐν
δὲ τοῖς νῦν τὴν τῆς Γιγαντομαχίας συμπλοκὴν ἕωλον ἀποφαίνων ὄρνισιν
ἔδωκε
διαφέρεσθαι πρὸς θεοὺς περὶ τῆς ἀρχῆς.

ΤΑ ΤΟΥ ΔΡΑΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΩΠΑ

Εὐελπίδης. Πεισθέταιρος. θεράπων ἔποπος τροχίλος ὀνομαζόμενος.

ἔποψ.
ἀηδών. χορὸς ὀρνίθων. κῆρυξ. ἱερεύς. ποιητής. χρησμολόγος.
γεωμέτρης.
ἐπίσκοπος. ψηφισματοπώλης. ἄγγελος. ἕτερος ἄγγελος. Ἶρις. ἕτερος
κῆρυξ.
πατραλοίας. Κινησίας διθυραμβοποιός. πένης συκοφάντης. Προμηθεύς.
Ποσειδῶν. Τριβαλλός. Ἡρακλῆς. οἰκέτης Πεισθεταίρου.
Ὄρνιθες δρᾶμα κωμικὸν Ἀριστοφάνους τοῦτο,
γραμματικὸς βυζάντιειος οὗπερ Ἀριστοφάνης
ἔγραψε τὴν ὑπόθεσιν, ἣ κεῖται τῷ βιβλίῳ.

Scholia In Euripidem, Scholia in Euripidem (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion sch Hec, τμ. 468, γρ. 6

ὕφαινον, ὥς φησιν Ἀπολλόδωρος ἐν τῷ περὶ θεῶν [FHG iv 649a],

ἀλλὰ καὶ τέλειαι γυναῖκες, ὡς Φερεκράτης ἐν Δουλοδιδασκάλῳ [cf. frg.
46].
 355

ὅτι δὲ κρόκινός ἐστι καὶ ὑακίνθινος καὶ τοὺς Γίγαντας ἐμπεποίκιλται,

δηλοῖ
Στράττις [frg. 69]. τοῦτον δὲ ἀνιέρουν διὰ πενταετηρίδος ἐν τοῖς Πανα-
θηναίοις: – M
ἐν πέπλῳ ποικίλλουσα: – Mi
ἐν κροκέῳ πέπλῳ: τῷ τῆς Ἀθηνᾶς κροκοειδεῖ πέπλῳ, ἐν ᾧ
ἐγγράφεται ἡ ἀναίρεσις τῶν Τιτάνων ἢ τῶν Γιγάντων. ὁ δὲ νοῦς·
ἐλθοῦσα, φησὶν, εἰς τὰς Ἀθήνας ἢ τοὺς πώλους ζεύξομαι τοὺς ἐπὶ τῷ
πέπλῳ ἢ ἐπισκιάσω τὰς ἀριστείας αὐτῆς ὑφαίνουσα [ἢ] τὴν Γιγαντο-
μαχίαν: – M
ἀνθοκρόκοισι πήναις: κροκωτοβαφέσιν· ἄνθος γὰρ τὸ
βάμμα: – M
ἄλλως: ἀνθοβαφέσι καὶ κροκωτοῖς. πήναις δὲ τοῖς πηνίοις
κροκωτοῖς ἀπὸ τῶν βαμμάτων: – M
ἀνθηροῖς πηνίοις: – Mi
ἢ Τιτάνων γενεάν: ἀντὶ τοῦ Γιγάντων. ὑπσυγχέουσι δὲ τὴν
ἐν ἑκατέροις διαφοράν. καὶ Καλλίμαχος [frg. 465] ‘ἧχι πάλους ἐβάλοντο,
διεκρίναντο δὲ τιμὰς πρῶτα Γιγαντείου δαίμονες ἐκ πολέμου’: – M
ἐνεποίκιλλον δὲ τῷ πέπλῳ καὶ τὴν Γιγαντομαχίαν, ἐπεὶ διὰ τὴν
τῆς Ἀθηνᾶς ἰσχὺν κατωρθώθη:

Scholia In Euripidem, Scholia in Euripidem (scholia vetera)

Vita-argumentum-scholion sch Hec, τμ. 472, γρ. 4

πέπλῳ ἢ ἐπισκιάσω τὰς ἀριστείας αὐτῆς ὑφαίνουσα [ἢ] τὴν

Γιγαντομαχίαν: – M
ἀνθοκρόκοισι πήναις: κροκωτοβαφέσιν· ἄνθος γὰρ τὸ
βάμμα: – M
ἄλλως: ἀνθοβαφέσι καὶ κροκωτοῖς. πήναις δὲ τοῖς πηνίοις
κροκωτοῖς ἀπὸ τῶν βαμμάτων: – M
ἀνθηροῖς πηνίοις: – Mi
ἢ Τιτάνων γενεάν: ἀντὶ τοῦ Γιγάντων. ὑπσυγχέουσι δὲ τὴν
ἐν ἑκατέροις διαφοράν. καὶ Καλλίμαχος [frg. 465] ‘ἧχι πάλους ἐβάλοντο,
διεκρίναντο δὲ τιμὰς πρῶτα Γιγαντείου δαίμονες ἐκ πολέμου’: – M
ἐνεποίκιλλον δὲ τῷ πέπλῳ καὶ τὴν Γιγαντομαχίαν, ἐπεὶ διὰ τὴν
τῆς Ἀθηνᾶς ἰσχὺν κατωρθώθη:

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα βιβ. of Iliad 8, verse 247-50, γρ. of

scholion 3
 356

ἐλεεινὸν ἡ παρ' ἐλπίδας ἀτυχία· πάλαι γὰρ περὶ νίκης

εὐχόμενοι νῦν περὶ τῆς σφῶν αἰτοῦσι σωτηρίας. b(BCE3E4)
ex. δακρυχέοντα: καὶ ὅτι ἐδάκρυσεν Ἀγαμέμνων, νῦν ἐσή-
μανεν. b(BCE3E4)Til
ex. νεῦσε – ἔμμεναι: ὑπὲρ ἀναπαύσεως τοῦ ἀκροα-
τοῦ. Til
Did. οὐδ' ἀπολέσθαι: Ἀρίσταρχος “οὐδ' Aim ἀπο-
λεῖσθαι”. AimTil
ex. αἰετὸν ἧκε – ῥέζεσκον Ἀχαιοί: οἱ μέν φασι
τικτομένου τοῦ Διὸς τεχθῆναι καὶ τὸν ἀετόν, οἱ δὲ καὶ ἐν τῇ γιγαντο-
μαχίᾳ αἴσιον τῷ Διῒ γενέσθαι· διὸ ἱερὸς αὐτοῦ ἐστιν. εἴρηται δὲ ἀετὸς
παρὰ τὸ ἀεὶ ἐτεὸν αὐτὸν εἶναι, ὅ ἐστιν ἀληθῆ. τελειότατον δὲ πε-
τεεινῶν (247) ἤτοι τὸν τελεστικώτατον, ἐπεὶ Διός ἐστιν, ἢ τὸν
μείζονα. b(BCE3)T ὁ δὲ νεβρὸς (cf. 248 et 249) τοὺς κατεπτη-
χότας δηλοῖ Ἕλληνας καὶ ὁ κοινὸς βωμὸς τὴν κοινὴν ἅπασιν ἀπὸ τοῦ
Διὸς σωτηρίαν (cf. 249): ἄδειαν γὰρ τοῖς καταφεύ-
γουσιν ὁ βωμὸς πορίζεται. ὅτι δὲ κοινὸς καὶ τῷ πανομφαίῳ (250)
δηλοῖ, οἷον ἀπὸ πάσης φωνῆς καὶ γλώττης τετιμημένῳ· b(BE3E4)T
ὀμφὴ γὰρ ἡ φωνή.

ΤΙΤΑΝΟΜΑΧΙΑ

Αθηναίος σοφιστής. Δειπνοσοφιστές. βιβ. 7, Kaibel παρ. 5, γρ. 28

φησὶν Ἄμφις ἐν Λευκάδι (II 243 K)· ἵνα δὲ εὐμνημό-

νευτά σοι γένηται τὰ λεχθέντα, κατὰ στοιχεῖον τάξω
τὰ ὀνόματα. καὶ γὰρ Σοφοκλέους εἰπόντος ἐν Αἴαντι
μαστιγοφόρῳ τοὺς ἰχθῦς ἑλλοὺς (v. 1297)
ἐφῆκεν ἑλλοῖς ἰχθύσιν διαφθοράν,
ἐζήτησέν τις εἰ καὶ τῶν πρὸ αὐτοῦ τις τῷ ὀνόματι
κέχρηται. πρὸς ὃν ὁ Ζωίλος ἔφη· ‘ἐγὼ δὲ οὐκ ὢν
ὀψοφαγίστατος (οὕτω γὰρ Ξενοφῶν ὠνόμασεν ἐν
Ἀπομνημονεύμασι (III 13, 4) γράφων οὕτως· ‘ὀψοφαγί-
στατός τε καὶ βλακίστατός ἐστιν’) οἶδα ὅτι ὁ τὴν Τιτανομαχίαν ποιήσας,
εἴτ' Εὔμηλός ἐστιν ὁ Κορίνθιος
ἢ Ἀρκτῖνος ἢ ὅστις δήποτε χαίρει ὀνομαζόμενος, ἐν
τῷ δευτέρῳ οὕτως εἴρηκεν (fr. 4 K)·
ἐν δ' αὐτῇ πλωτοὶ χρυσώπιδες ἰχθύες ἑλλοὶ
νήχοντες παίζουσι δι' ὕδατος ἀμβροσίοιο.
ἔχαιρε δὲ Σοφοκλῆς τῷ ἐπικῷ κύκλῳ, ὡς καὶ ὅλα
δράματα ποιῆσαι κατακολουθῶν τῇ ἐν τούτῳ μυθο-
ποιίᾳ.’
 357

Αθηναίος σοφιστής. Δειπνοσοφιστές. βιβ. 11, Kaibel παρ. 39, γρ. 19

ὠκεανὸν προλιποῦσ' οὐρανὸν εἰσαναβῇ·

τὸν μὲν γὰρ διὰ κῦμα φέρει πολυήρατος εὐνή,
ποικίλη Ἡφαίστου χερσὶν ἐληλαμένη
χρυσοῦ τιμήεντος, ὑπόπτερος, ἄκρον ἐφ' ὕδωρ
εὕδονθ' ἁρπαλέως χώρου ἀφ' Ἑσπερίδων
Γαῖαν ἐς Αἰθιόπων, ἵνα δὴ θοὸν ἅρμα καὶ ἵπποι
ἑστᾶσ', ὄφρ' Ἠὼς ἠριγένεια μόλῃ.
ἔνθ' ἐπέβη ἑτέρων ὀχέων Ὑπερίονος υἱός.
Θεόλυτος δ' ἐν δευτέρῳ Ὥρων (FHG IV 515) ἐπὶ λέ-
βητός φησιν αὐτὸν διαπλεῦσαι, τοῦτο πρώτου εἰπόντος
τοῦ τὴν Τιτανομαχίαν ποιήσαντος (312 Ki). Φερε-
κύδης δ' ἐν τῇ τρίτῃ τῶν Ἱστοριῶν προειπὼν περὶ
τοῦ Ὠκεανοῦ ἐπιφέρει (FHG I 80)· ‘ὁ δ' Ἡρακλῆς ἕλ-
κεται ἐπ' αὐτὸν τὸ τόξον ὡς βαλῶν, καὶ ὁ Ἥλιος παύ-
σασθαι κελεύει, ὃ δὲ δείσας παύεται. Ἥλιος δὲ ἀντὶ
τούτου δίδωσιν αὐτῷ τὸ δέπας τὸ χρύσεον, ὃ αὐτὸν
ἐφόρει σὺν ταῖς ἵπποις, ἐπὴν δύνῃ, διὰ τοῦ Ὠκεανοῦ
τὴν νύκτα πρὸς ἑῴην, ἵν' ἀνίσχει [ὁ ἥλιος]. ἔπειτα πο-
ρεύεται Ἡρακλῆς ἐν τῷ δέπαι τούτῳ ἐς τὴν Ἐρύθειαν.
καὶ ὅτε δὲ ἦν ἐν τῷ πελάγει, Ὠκεανὸς πειρώμενος αὐτοῦ
κυμαίνει τὸ δέπας φανταζόμενος.

Αθηναίος σοφιστής. Δειπνοσοφιστές. (επιτ. ) Τόμ. 2,1, σελ. 119, γρ. 5

ὁ υἱὸς αὐτοῦ Ἀλέξανδρος, ὥς φησι Δωρόθεος. Χάρης δ' ὁ Μιτυληναῖος

ἱστορεῖ
ὡς κάλλιστα μῆλα εὑρὼν ὁ Ἀλέξανδρος περὶ τὴν Βαβυλωνίαν χώραν
τούτων
τε πληρώσας τὰ σκάφη μηλομαχίαν ἀπὸ τῶν νεῶν ἐποιήσατο ὡς τὴν θέαν
ἡδίστην γενέσθαι. οὐκ ἀγνοῶ, φησίν, ὅτι ὄψον κυρίως καλεῖται πᾶν τὸ
πυρὶ κατασκευαζόμενον εἰς ἐδωδήν· ἤτοι γὰρ ἑψόν ἐστιν ἢ παρὰ τὸ
ὠπτῆσθαι
ὠνόμασται. χόρος δ' ἀναύδων ἰχθύων ἐπερροθεῖ σαίνουσιν οὐραίοισι,
φησὶ
Σοφοκλῆς. πάντες συνεισήνεγκαν τὰς ἐκ βιβλίων συμβολάς. ὅστις ἀγο-
ράζων ὄψον ἐξὸν ἀπολαύειν ἰχθύων ἀληθινῶν ῥαφανῖδας ἐπιθυμεῖ
πρίασθαι
μαίνεται· φησὶν Ἄμφις. ὅτι καὶ πρὸ Σοφοκλέους εἰπόντος ἐν Αἴαντι
 358

ἑλλοὺς τοὺς ἰχθῦς ὁ τὴν Τιτανομαχίαν ποιήσας, εἰτ' Εὔμηλός ἐστιν ὁ

Κορίνθιος ἢ Ἀρκτῖνος ἢ ὅστις ποτε χαίρει ὀνομαζόμενος, πλωτοί, φησί,
χρυσώπιδες ἰχθύες ἑλλοὶ νήχοντες παίζουσι δι' ὕδατος ἀμβροσίοιο.
ὀψοφα-
γίστατος καὶ βλακίστατός ἐστιν, φησὶ Σοφοκλῆς. Ἀριστοτέλης ἱστορεῖ
τὰς
ἀμίας τὰ μὲν βράγχια ἔχειν καλυπτά, εἶναι δὲ καρχαρόδοντας καὶ τῶν
συναγελαζομένων καὶ σαρκοφάγων χολήν τε ἔχειν ἰσομήκη τῷ ἐντέρῳ
καὶ
σπλῆνα ὁμοίως. λέγεται δὲ ὡς θηρευθεῖσαι προσανάλλονται καὶ ἀποτρώ-
γουσαι τὴν ὀρμίαν ἐκφεύγουσιν. πρωὶ μέν γε ἀπ' ἀοῦς ἀφύας
ἀποπυρίζομεν στρογγύλας·

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20)

βιβ. 1, τμ. 97, τμ. 4, γρ. 4

ἑκατὸν καὶ εἴκοσι τῆς Μέμφεως, πίθον εἶναι τετρη-

μένον, εἰς ὃν τῶν ἱερέων ἑξήκοντα καὶ τριακοσίους
καθ' ἑκάστην ἡμέραν ὕδωρ φέρειν εἰς αὐτὸν ἐκ τοῦ
Νείλου· τὴν δὲ περὶ τὸν Ὄκνον μυθοποιίαν δεί-
κνυσθαι πλησίον κατά τινα πανήγυριν συντελου-
μένην, πλέκοντος μὲν ἑνὸς ἀνδρὸς ἀρχὴν σχοινίου
μακράν, πολλῶν δ' ἐκ τῶν ὀπίσω λυόντων τὸ πλε-
κόμενον. Μελάμποδα δέ φασι μετενεγκεῖν ἐξ Αἰγύ-
πτου τὰ Διονύσῳ νομιζόμενα τελεῖσθαι παρὰ τοῖς
Ἕλλησι καὶ τὰ περὶ Κρόνου μυθολογούμενα καὶ τὰ
περὶ τῆς Τιτανομαχίας καὶ τὸ σύνολον τὴν περὶ τὰ
πάθη τῶν θεῶν ἱστορίαν. τὸν δὲ Δαίδαλον λέγου-
σιν ἀπομιμήσασθαι τὴν τοῦ λαβυρίνθου πλοκὴν τοῦ
διαμένοντος μὲν μέχρι τοῦ νῦν καιροῦ, οἰκοδομη-
θέντος δέ, ὡς μέν τινές φασιν, ὑπὸ Μένδητος, ὡς
δ' ἔνιοι λέγουσιν, ὑπὸ Μάρρου τοῦ βασιλέως, πολ-
λοῖς ἔτεσι πρότερον τῆς Μίνω βασιλείας. τόν τε
ῥυθμὸν τῶν ἀρχαίων κατ' Αἴγυπτον ἀνδριάντων
τὸν αὐτὸν εἶναι τοῖς ὑπὸ Δαιδάλου κατασκευασθεῖσι
παρὰ τοῖς Ἕλλησι. τὸ δὲ κάλλιστον πρόπυλον ἐν
Μέμφει τοῦ Ἡφαιστείου Δαίδαλον ἀρχιτεκτονῆσαι,

Διόδωρος Σικελός ιστορική βιβλιοθήκη (lib. 1-20) βιβ. 3, τμ. 74, τμ.
6, γρ. 3

τὸν δὲ τελευταῖον μικρὸν πρὸ τῶν Τρωικῶν ἐξ

Ἀλκμήνης καὶ Διὸς τεκνωθέντα πολλὴν ἐπελθεῖν
 359

τῆς οἰκουμένης, ὑπηρετοῦντα τοῖς Εὐρυσθέως προς-

τάγμασιν. ἐπιτυχόντα δὲ πᾶσι τοῖς ἄθλοις θέσθαι
μὲν καὶ στήλην τὴν ἐπὶ τῆς Εὐρώπης, διὰ δὲ τὴν
ὁμωνυμίαν καὶ τὴν τῆς προαιρέσεως ὁμοιότητα χρό-
νων ἐπιγενομένων τελευτήσαντα κληρονομῆσαι τὰς
τῶν ἀρχαιοτέρων πράξεις, ὡς ἑνὸς Ἡρακλέους γε-
γονότος ἐν παντὶ τῷ πρότερον αἰῶνι. ὑπὲρ δὲ τοῦ
πλείους Διονύσους γεγονέναι σὺν ἄλλαις ἀποδείξεσι
πειρῶνται φέρειν τὴν ἐκ τῆς Τιτανομαχίας· συμ-
φωνουμένου γὰρ παρὰ πᾶσιν ὅτι Διόνυσος τῷ Διὶ
συνηγωνίσατο τὸν πρὸς τοὺς Τιτᾶνας πόλεμον, οὐδα-
μῶς πρέπειν φασὶ τὴν τῶν Τιτάνων γενεὰν τιθέναι
κατὰ τοὺς τῆς Σεμέλης χρόνους οὐδὲ Κάδμον τὸν
Ἀγήνορος ἀποφαίνεσθαι πρεσβύτερον εἶναι τῶν
Ὀλυμπίων θεῶν. οἱ μὲν οὖν Λίβυες περὶ Διονύ-
σου τοιαῦτα μυθολογοῦσιν· ἡμεῖς δὲ τὴν ἐν ἀρχῇ
πρόθεσιν τετελεκότες αὐτοῦ περιγράψομεν τὴν τρί-
την βίβλον.

Ακουσίλαος ιστορικός Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,2,F, fra 5, γρ. 3

Κρόνος ... Δρεπάνη τόθεν ἐκλήισται οὔνομα, Φαιήκων ἱερὴ τροφός. ὣς

δὲ καὶ αὐτοὶ αἵματος Οὐρανίοιο γένος Φαίηκες ἔασιν] Ἀκουσίλαος ἐν τῆι
τρίτηι φησὶν ὅτι ἐκ τῆς ἐκτομῆς τοῦ Οὐρανοῦ ῥανίδας ἐνεχθῆναι
συνέπεσεν,
τουτέστι τὰς σταγόνας, κατὰ τῆς γῆς, ἐξ ὧν γεννηθῆναι τοὺς Φαίακας· οἱ
δὲ (Hesiod. Th. 185) τοὺς Γίγαντας. καὶ Ἀλκαῖος (F 116) δὲ λέγει
τοὺς Φαίακας ἔχειν τὸ γένος ἐκ τῶν σταγόνων τοῦ Οὐρανοῦ. Ὅμηρος
(Od. ε 35 vgl. η 56ff. 201ff.) δὲ οἰκείους τοὺς Φαίακας τοῖς θεοῖς φησι
διὰ τὴν ἀπὸ Ποσειδῶνος γένεσιν.
PHILODEM. π. εὐσεβ. 137, 5 61 Gomperz: ἐμ μὲν τισὶν ἐκ
Νυκτὸς καὶ Ταρτάρου λέγεται τὰ πάντα· ἐν δέ τι[σιν ἐξ] Ἅιδου καὶ
Αἰ[θέρ]ος. ὁ δὲ τὴν Τιτανομαχίαν γράψας (312 Ki) ἐξ Αἰθέρος
φησίν. Ἀκουσί[λ]αος [δ' ἐκ] Χάους πρώτου τἆλλα. ἐν δὲ τοῖς
ἀναφερομένοις
εἰς Μουσαῖον γέγραπται Τάρταρον πρῶτον [τὴν Ν]ύκτα καὶ – –
PLATON Sym178 AB: τὸ γὰρ ἐν τοῖς πρεσβύτατον εἶναι
τὸν θεὸν τίμιον ... τεκμήριον δὲ τούτου· γονῆς γὰρ Ἔρωτος οὔτ' εἰσὶν
οὔτε λέγονται ὑπ' οὐδενὸς οὔτε ἰδιώτου οὔτε ποιητοῦ, ἀλλ' Ἡσίοδος
(Th. 116 ff,) πρῶτον μὲν Χάος φησὶ γενέσθαι, αὐτὰρ ἔπειτα [Γαῖ'
εὐρύστερνος, πάντων ἕδος ἀσφαλὲς αἰεί, ἠδ' Ἔρος φησὶ] μετὰ τὸ Χάος
δύο τούτω γενέσθαι Γῆν τε καὶ Ἔρωτα. Παρμενίδης (18 B 13 Diels)
 360

δὲ τὴν γένεσιν λέγει· ‘πρώτιστον μὲν Ἔρωτα θεῶν μητίσατο πάντων’

Ἡσιόδωι δὲ καὶ Ἀκουσίλεως ὁμολογεῖ.

Ακουσίλαος ιστορικός Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 1a,2,F, fragment 10,

γρ. 3

δ' Οὐρα]νὸν Ἀ[κο]υ̣σί[λαος] δείσαντα τοὺς [Ἑκατ]όγχειρας, μὴ

[περιγένω]νται,
ταρτα[ρῶσαι], διότι τοι[αῦτ' εἶ]δε τούτους [ἀδικήσαντας].
PHILODEM. π. εὐσεβ. 92, 12 43 G.: Ὅμηρος (Il. Β 26) μὲν
γὰρ οὐ μόνο[ν τοὺς] ὀνε[ίρο]υς ἀγγέλους τῶν θεῶν, ἀλλὰ καὶ τόν [θ']
Ἑρμῆ
Δ[ιὸς ἄγ]γελόν φησιν εἶναι καὶ τὴν Ἶριν (Il. Β 786 ö.)· ἔνιοι (Hom. Il.
Σ 166 – 68 u. a.) δὲ ταύτην καὶ τῆς Ἥρας· Ἀκουσίλας δὲ καὶ θεῶν
πάντων· Φερεκύδης δ' ὁ Ἀθηναῖος (3 F 130) καὶ τὸν Ἑρμῆ.
– – 92. 24 43 G: καὶ τὰς Ἁρπυίας τὰ μῆ[λα φ]υλάττειν
Ἀκο[υσίλ]αος· Ἐπιμενίδης (68 B 9 Diels) δὲ καὶ τοῦτο, καὶ τὰς αὐτὰς
εἶναι ταῖς Ἑσπερίσιν. ὁ δὲ τὴν Τι[τα]νομαχίαν τὰ μὲν μῆλα φυλάτ[τειν
– – –
– – 43 15, 1 G: γέρων, ἀλλ' [ἔτυχε] τῆς ἀθανα[σίας
Πρω]τεύς· καί τ[ινες ἔλ]εγον Φόρκ[υος εἶ]ναι τοῦτον [πατέρα]· τινὲς
Εἰδο[θέας] Φόρκυν καὶ [τοῦ] Φόρκου Γραίας. [οὕτως] καὶ Ἀκουσί[λαος].
– – 61 b 46 G: [ἐπιθέσθαι Τυφῶνα εἰρή]κα[σι τῆι βα-
σιλείαι] Διός, [ὡς Αἰσχύλος] ἐν Προ[μηθεῖ (351 ff.) καὶ Ἀ]κουσίλα[ος
καὶ
Ἐπι]μενίδ[ης (68 B 8 Diels) καὶ ἄλλοι] πολλοί. [παρ' Ἐπι]μενίδηι
[δ' ἀναβὰς] Τυφὼν [καθεύδον]τος Διὸς [ἐπὶ τὸ βα]σίλειον,
ἐ[πικρα]τής[ας
δὲ τῶν πυλῶν] καθι[κέσθαι μὲν ἔσω·] παρα[βοηθήσας δὲ] ὁ Ζεὺς [καὶ τὸ
βασίλει]ον ἰδὼ[ν ληφθὲν κτεῖ]ναι λέγ[εται κεραυνῶι].

Pseudo-Apollodorus Myth., Bibliotheca (sub nomine Apollodori) τμ. 1,

τμ. 8, γρ. 8

δὲ διακληροῦνται περὶ τῆς ἀρχῆς, καὶ λαγχάνει Ζεὺς

μὲν τὴν ἐν οὐρανῷ δυναστείαν, Ποσειδῶν δὲ τὴν ἐν
θαλάσσῃ, Πλούτων δὲ τὴν ἐν Ἅιδου.
ἐγένοντο δὲ Τιτάνων ἔκγονοι Ὠκεανοῦ μὲν καὶ
Τηθύος Ὠκεανίδες, Ἀσία Στὺξ Ἠλέκτρα Δωρὶς Εὐ-
ρυνόμη [Ἀμφιτρίτη] Μῆτις, Κοίου δὲ καὶ Φοίβης
Ἀστερία καὶ Λητώ, Ὑπερίονος δὲ καὶ Θείας Ἠὼς Ἥλιος
Σελήνη, Κρείου δὲ καὶ Εὐρυβίας τῆς Πόντου Ἀστραῖος
 361

Πάλλας Πέρσης, Ἰαπετοῦ δὲ καὶ Ἀσίας Ἄτλας, ὃς ἔχει

τοῖς ὤμοις τὸν οὐρανόν, καὶ Προμηθεὺς καὶ Ἐπι-
μηθεὺς καὶ Μενοίτιος, ὃν κεραυνώσας ἐν τῇ Τιτανομαχίᾳ
Ζεὺς κατεταρτάρωσεν. ἐγένετο δὲ καὶ Κρόνου καὶ
Φιλύρας Χείρων διφυὴς Κένταυρος, Ἠοῦς δὲ καὶ
Ἀστραίου ἄνεμοι καὶ ἄστρα, Πέρσου δὲ καὶ Ἀστερίας
Ἑκάτη, Πάλλαντος δὲ καὶ Στυγὸς Νίκη Κράτος Ζῆλος
Βία. τὸ δὲ τῆς Στυγὸς ὕδωρ ἐκ πέτρας ἐν Ἅιδου ῥέον
Ζεὺς ἐποίησεν ὅρκον, ταύτην αὐτῇ τιμὴν διδοὺς ἀνθ'
ὧν αὐτῷ κατὰ Τιτάνων μετὰ τῶν τέκνων συνεμάχησε.

Clemens Alexandrinus Theol., Stromata

βιβ. 1, τμ. 15, τμ. 73, subτμ. 3, γρ. 3

καλουμένων δακτύλων σοφούς τινας πρώτους γενέσθαι λέγουσιν, εἰς

οὓς ἥ τε τῶν Ἐφεσίων λεγομένων γραμμάτων καὶ ἡ τῶν κατὰ μου-
σικὴν εὕρεσις ῥυθμῶν ἀναφέρεται· δι' ἣν αἰτίαν οἱ παρὰ τοῖς μουσι-
κοῖς δάκτυλοι τὴν προσηγορίαν εἰλήφασι. Φρύγες δὲ ἦσαν καὶ
βάρβαροι οἱ Ἰδαῖοι δάκτυλοι. Ἡρόδωρος δὲ τὸν Ἡρακλέα μάντιν καὶ
φυσικὸν γενόμενον ἱστορεῖ παρὰ Ἄτλαντος τοῦ βαρβάρου τοῦ Φρυγὸς
διαδέχεσθαι τοὺς τοῦ κόσμου κίονας, αἰνιττομένου τοῦ μύθου τὴν
τῶν οὐρανίων ἐπιστήμην μαθήσει διαδέχεσθαι. ὁ δὲ Βηρύτιος
Ἕρμιππος Χείρωνα τὸν Κένταυρον σοφὸν καλεῖ, ἐφ' οὗ καὶ ὁ τὴν
Τιτανομαχίαν γράψας φησίν, ὡς πρῶτος οὗτος
εἴς τε δικαιοσύνην θνητῶν γένος ἤγαγε[ν] δείξας
ὅρκους καὶ θυσίας ἱλαρὰς καὶ σχήματα Ὀλύμπου.
παρὰ τούτῳ Ἀχιλλεὺς παιδεύεται ὁ ἐπ' Ἴλιον στρατεύσας, Ἱππὼ δὲ
ἡ θυγάτηρ τοῦ Κενταύρου συνοικήσασα Αἰόλῳ ἐδιδάξατο αὐτὸν τὴν
φυσικὴν θεωρίαν, τὴν πάτριον ἐπιστήμην. μαρτυρεῖ καὶ Εὐριπίδης
περὶ τῆς Ἱπποῦς ὧδέ πως·

Epimenides Phil., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 3b,457,F, fragment 6b, γρ.

3

εἶναι Πάλλαντος. ἐοικότα δὲ πεποιηκέναι τούτοις καὶ Λίνον φασίν ... (2)
Ἐπιμενίδης δὲ ὁ Κρὴς εἶναι μὲν καὶ οὗτος θυγατέρα Ὠκεανοῦ τὴν Στύγα
ἐποίησε, συνοικεῖν δὲ αὐτὴν οὐ Πάλλαντι, ἀλλὰ ἐκ Πείραντος Ἔχιδναν
τεκεῖν,
ὅστις δὴ ὁ Πείρας ἐστί.
PHILODEM. De piet. 46a 18 Gomp (270 Phil.):
τὰς Ἁρπ[υίας θεὰς] οὔσας ὑπ[ὸ τῶν Βορέου παί]δων [Ἐπι]μενίδη[ς γὰρ
 362

Ὠκεα]νοῦ καὶ Γ[ῆς γεννήμα]τ' εἶναι, π[ερὶ δὲ Ῥή]γιον (?) αὐ[τὰς

φονευθῆ]-
ναί (?) φ[ησιν].
– – 92 43 Gomp: καὶ τὰς Ἁρπυίας τὰ μῆ[λα φ]υλάττειν
Ἀκο[υσίλ]αος (2 F 10): Ἐπιμενίδης δὲ καὶ τοῦτο, καὶ τὰς αὐτὰς εἶναι ταῖς
Ἑσπερίσιν. ὁ δὲ τὴν Τιτανομαχίαν [γράψας φησὶν τὰ] μὲν μῆλα
φυλάτ[τεσθαι
ὑπὸ τῶν Ἑσπερίδων, ὑπὸ δὲ τῶν Ἁρπυιῶν τὸν Τάρταρον].
SCHOL. SOPHOKL. O. K. 42: Ἐπιμενίδης Κρόνου φησὶ τὰς
Εὐμενίδας· «ἐκ τοῦ καλλίκομος γένετο χρυσῆ Ἀφροδίτη / Μοῖραι τ'
ἀθάνατοι
καὶ Ἐρινύες αἰολόδωροι». Ἴστρος δὲ ἐν τῆι δ (334 F 20) μητέρα τῶν Εὐ-
μενίδων Εὐωνύμην ἀναγράφει, ἣν νομίζεσθαι Γῆν. ἔνιοι δὲ μεταβαλεῖν
αὐτάς
φασι τὸ ὄνομα ἐπὶ Ὀρέστηι .... Φιλήμων δ' ὁ κωμικὸς (II 534, 217 K)
ἑτέρας φησὶ τὰς Σεμνὰς θεὰς τῶν Εὐμενίδων.
PHILODEM. De piet. 61b 46 Gomp (256 Phil.):
[ἐπιθέσθαι Τυφῶνα εἰρή]κα[σι τῆι βασιλείαι] Διός, [ὡς Αἰσχύλος] ἐν
Προ[μηθεῖ
(351 ff.) καὶ Ἀ]κουσίλα[ος (2 F 12) καὶ Ἐπι]μενίδ[ης καὶ ἄλλοι] πολλοί.

Historia Alexandri Magni, Recensio Byzantina poetica (cod. Marcianus

408) Γρ. 5689

παρόμοιον περιστερᾶς, ἀλύσει τε χρυσέᾳ.

Τοῦτο γὰρ ἔλεγον φωνῇ πάντα διερμηνεῦον,
ἑλληνικὰ φθεγγόμενον τοῖς πάλαι βασιλεῦσιν,
αὐτὴν ζωὴν καὶ τελευτὴν σοφώτατα προλέγειν,
εἶναι τὴν δ' ὄρνιν ἱεράν· εἶδον οὖν καὶ κρατῆρα
μέγαν καὶ χρυσοτόρνευτον ἔνδον τῶν οἴκων Κύρου,
πρὸς ἑκατὸν ἑξήκοντα τὰς μετρητὰς χωροῦντα.
Ἦν οὗτος πάνυ θαυμαστὸς κατασκευῇ καλλίστῃ,
ἔχων εἰς περικύκλευμα τορνεύματ' ἀνδριάντων
καὶ ναυμαχίαν ἄνωθεν, μέσον δὲ ταύτης ζώνην,
θεογονίαν θαυμαστὴν καὶ Τιτανομαχίαν·
ὅλον ἦν χρυσοτόρνευτον ἔξωθεν τοῦ κρατῆρος.
Εἶναι γὰρ ἔλεγον αὐτὸ πρὸς τῆς Αἰγύπτου μᾶλλον
ἐκ τῆς μεγάλης πόλεως Διὸς ἀπενεχθῆναι,
καθ' ὃν τυραννικώτερον οἱ Πέρσαι κατεπόρθουν
αὐτὴν κακῶς τὴν Αἴγυπτον τοῖς παλαιτέροις χρόνοις.
Οἶκος οὖν κατεσκεύαστο μετ' ἑλληνίων λύθρων,
ὅθεν αὐτὸς ὁ βασιλεὺς εἴθιστο χρησμοὺς βλέπειν·
ἐγγεγραμμένη δ' ἦν ἐκεῖ καὶ Ξέρξου ναυμαχία.
 363

Θρόνος ἐκεῖ προσέκειτο χρύσεος μετὰ λίθων,

ᾄδουσα λύρα θαυμαστὴ τὸ μέλος αὐτομάτως·

Hecataeus Hist., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F 3a,264,F, fragment 25, γρ.

1623

ἱερὸν καὶ πύλας Κωκυτοῦ καὶ Λήθης, διειλημμένας χαλκοῖς ὀχεῦσιν·

ὑπάρχειν δὲ καὶ ἄλλας
πύλας Ἀληθείας, καὶ πλησίον τούτων εἴδωλον ἀκέφαλον ἑστάναι Δίκης.
(97) πολλὰ
δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῶν μεμυθοποιημένων διαμένειν παρ' Αἰγυπτίοις,
διατηρουμένης ἔτι
τῆς προσηγορίας καὶ τῆς ἐν τῶι πράττειν ἐναργείας. (2) ἐν μὲν γὰρ
Ἀκανθῶν πόλει
πέραν τοῦ Νείλου κατὰ τὴν Λιβύην ἀπὸ σταδίων ἑκατὸν καὶ εἴκοσι τῆς
Μέμφεως πίθον
εἶναι τετρημένον, εἰς ὃν τῶν ἱερέων ἑξήκοντα καὶ τριακοσίους καθ'
ἑκάστην ἡμέραν ὕδωρ
φέρειν εἰς αὐτὸν ἐκ τοῦ Νείλου. (3) τὴν δὲ περὶ τὸν Ὄκνον μυθοποιίαν
δείκνυσθαι
πλησίον κατά τινα πανήγυριν συντελουμένην, πλέκοντος μὲν ἑνὸς ἀνδρὸς
ἀρχὴν σχοινίου
μακράν, πολλῶν δ' ἐκ τῶν ὀπίσω λυόντων τὸ πλεκόμενον. (4) Μελάμποδα
δέ φασι
μετενεγκεῖν ἐξ Αἰγύπτου τὰ Διονύσωι νομιζόμενα τελεῖσθαι παρὰ τοῖς
Ἕλλησι καὶ τὰ περὶ
Κρόνου μυθολογούμενα καὶ τὰ περὶ τῆς Τιτανομαχίας καὶ τὸ σύνολον τὴν
περὶ τὰ πάθη
τῶν θεῶν ἱστορίαν. (5) τὸν δὲ Δαίδαλον λέγουσιν ἀπομιμήσασθαι τὴν τοῦ
λαβυρίνθου πλοκὴν τοῦ διαμένοντος μὲν μέχρι τοῦ νῦν καιροῦ,
οἰκοδομηθέντος δέ, ὡς μέν τινές φασιν,

(H)eren(n)ius Philo Gramm., Hist., Fragmenta Τόμ. -Jacobyʹ-F

3c,790,F, fragment 2, γρ. 203

καὶ κοσμικοῖς πάθεσιν ἀναμίξας, παρέδωκε τοῖς ὀργεῶσι καὶ

τελετῶν κατάρχουσι προφήταις· οἱ δὲ τὸν τῦφον αὔξειν ἐκ
παντὸς ἐπινοοῦντες τοῖς αὐτῶν διαδόχοις παρέδοσαν καὶ τοῖς
ἐπεισάκτοις, ὧν ἦν καὶ Εἰσίριος ὁ τῶν τριῶν γραμμάτων
εὑρετής, ἀδελφὸς Χνᾶ τοῦ πρώτου μετονομασθέντος Φοίνικος».
(40) εἶθ' ἑξῆς αὖθις ἐπιλέγει· «οἱ δὲ Ἕλληνες εὐφυίαι πάντας ὑπερ-
 364

βαλλόμενοι τὰ μὲν πρῶτα πλεῖστα ἐξιδιώσαντο, εἶτα καὶ τοῖς

προκοσμήμασι ποικίλως ἐξετραγώιδησαν, ταῖς τε τῶν μύθων
ἡδοναῖς θέλγειν ἐπινοοῦντες παντοίως ἐποίκιλλον. ἔνθεν Ἡσίο-
δος οἵ τε κυκλικοὶ περιηχημένοι Θεογονίας καὶ Γιγαντομαχίας
καὶ Τιτανομαχίας ἔπλασαν ἰδίας καὶ ἐκτομάς, οἷς συμπεριφερό-
μενοι ἐξενίκησαν τὴν ἀλήθειαν. (41) σύντροφοι δὲ τοῖς ἐκείνων
πλάσμασιν αἱ ἀκοαὶ ἡμῶν γενόμεναι καὶ προληφθεῖσαι πολλοῖς
αἰῶσιν ὡς παρακαταθήκην φυλάσσουσιν ἥνπερ ἐδέξαντο μυθο-
ποιίαν, καθάπερ καὶ ἀρχόμενος εἶπον, ἥτις συνεργηθεῖσα χρόνωι
δυσεξίτητον αὐτῆς τὴν κατοχὴν ἀπείργασται, ὥστε τὴν μὲν
ἀλήθειαν δοκεῖν λῆρον, τὸ δὲ τῆς ἀφηγήσεως νόθον ἀλήθειαν».
(42) ταῦτα ἀπὸ τῆς Σαγχουνιάθωνος προκείσθω γραφῆς, ἑρμηνευθείσης
μὲν ὑπὸ Φίλωνος τοῦ Βυβλίου, δοκιμασθείσης δὲ ὡς ἀληθοῦς ὑπὸ τῆς
Πορφυρίου τοῦ φιλοσόφου μαρτυρίας.

Titanomachia, Titanomachia (fragmenta) Fragment t, γρ. 1

ΤΙΤΑΝΟΜΑΧΙΑ

ἐν δ' αὐτῆι πλωτοὶ χρυσώπιδες ἰχθύες ἐλλοὶ

νήχοντες παίζουσι δι' ὕδατος ἀμβροσίοιο.
νεκ].ο.[]
[ ς νεφεληγε[ρέτα Ζεύς]
]. Τιτῆνα μέ[γιστον]
]βαλέοντι ἐο[ικώς.]
[ἔχαιρ]ε μέγα̣ φρεσὶ[ν ἧισιν]
ντορα Φοῖβον[]
π]ροσέφη.ευ[]
[ φ̣α οὗ κράτος []

Eusebius Scr. Eccl., Theol., Praeparatio evangelica βιβ. 1, τμ. 10, τμ.
40, γρ. 5

τος τῶν ἀπ' αἰῶνος γεγονότων Φοινίκων ἱεροφάντης ἀλληγορήσας τοῖς τε

φυσικοῖς καὶ κοσμικοῖς πάθεσιν ἀναμίξας, παρέδωκεν τοῖς ὀργεῶσι καὶ
τελετῶν
κατάρχουσι προφήταις· οἱ δὲ τὸν τῦφον αὔξειν ἐκ παντὸς ἐπινοοῦντες
 365

ταῖς αὐτῶν
διαδοχαῖς παρέδοσαν καὶ τοῖς ἐπεισάκτοις· ὧν ἦν καὶ Εἰσίριος, τῶν τριῶν
γραμμάτων εὑρετής, ἀδελφὸς Χνᾶ τοῦ μετονομασθέντος Φοίνικος.”
Εἶθ' ἑξῆς αὖθις ἐπιλέγει·
“Οἱ δὲ Ἕλληνες εὐφυΐᾳ πάντας ὑπερβαλλόμενοι τὰ μὲν πρῶτα
πλεῖστα
ἐξιδιώσαντο, εἶτα τοῖς προςκοσμήμασι ποικίλως ἐξετραγῴδησαν ταῖς τε
τῶν μύθων ἡδοναῖς θέλγειν ἐπινοοῦντες παντοίως ἐποίκιλλον· ἔνθεν
Ἡσίοδος
οἵ τε κυκλικοὶ περιηχημένοι Θεογονίας καὶ Γιγαντομαχίας καὶ
Τιτανομαχίας
ἔπλασαν ἰδίας καὶ ἐκτομάς· οἷς συμπεριφερόμενοι ἐξενίκησαν τὴν
ἀλήθειαν.
σύντροφοι δὲ τοῖς ἐκείνων πλάσμασιν αἱ ἀκοαὶ ἡμῶν γενόμεναι καὶ
προληφθεῖσαι πολλοῖς αἰῶσιν ὡς παρακαταθήκην φυλάσσουσιν ἥνπερ
ἐδέξαντο μυθοποιίαν, καθάπερ καὶ ἀρχόμενος εἶπον, ἥτις συνεργηθεῖσα
χρόνῳ δυσεξίτητον αὐτῆς τὴν κατοχὴν ἀπείργασται, ὥστε τὴν μὲν
ἀλήθειαν δοκεῖν λῆρον, τὸ δὲ τῆς ἀφηγήσεως νόθον ἀλήθειαν.”

[Musaeus] Phil., Fragmenta Fragment 14, γρ. 3

τὴν κεφαλὴν ὑπὸ Ἡφαίστου διαιρεῖται, κατὰ δὲ τὸν Εὔμολπον ἢ τὸν

συνθέντα ταῦτα ποιητὴν ὑπὸ Παλαμάονος. SCHOL. PIND.
Ol. VII 66 ἐν τοῖς Μουσαίου Παλαμάων λέγεται πλῆξαι τοῦ Διὸς
τὴν κεφαλήν, ὅτε τὴν Ἀθηνᾶν ἐγέννα.
PHILOD. de piet. 97, 18 47 G. (Argos) ἐστὶ τέτταρας
ἔχων ὀφθαλμούς. Μουσαῖος δὲ τὸν Ἄργον φησὶ ‘τέτταρας
Αἰθίοπας’ καὶ ‘βασιλεῖς μερόπων’ ἐκ Κελαινοῦς γεννῆσαι
τῆς Ἄτλαντος.
– – 137, 5 61 G. ἐμ μέν τισιν ἐκ Νυκτὸς καὶ Ταρτά-
ρου λέγεται τὰ πάντα, ἐν δέ τισιν ἐξ Ἅιδου καὶ Αἰθέρος· ὁ δὲ τὴν
Τιτανομαχίαν γράψας ἐξ Αἰθέρος φησίν, Ἀκουσίλαος [8 B 1] δ' ἐκ
Χάους πρώτου τἆλλα· ἐν δὲ τοῖς ἀναφερομένοις εἰς Μουσαῖον γέ-
γραπται Τάρταρον πρῶτον καὶ Νύκτα. Vgl. 13, 16 80 G. ἐν δὲ
τῶι δευτέρωι τά τε εἰς Ὀρφέα καὶ Μου-
σαῖον ἀναφερόμενα ... πειρᾶται συνοικειοῦν ταῖς δόξαις αὐτῶν.
14, 18 81 κἀν τῶι δευτέρωι [Περὶ φύσεως] τὴν
Νύκτα θεάν φησιν εἶναι πρωτίστην.
SCHOL. APOLL. Rhod. III 1 ἐν δὲ τοῖς εἰς Μουσαῖον ἀνα-
φερομένοις δύο ἱστοροῦνται γενέσεις Μουσῶν, πρεσβυτέρων μὲν
κατὰ Κρόνον, νεωτέρων δὲ τῶν ἐκ Διὸς καὶ Μνημοσύνης.
 366

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 1, σελ. 38, γρ. 27

πλημμελές. εἰ δὲ ἀποβλέψειας καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ὅλον

δημιουργὸν καὶ τὸ ἄτρεπτον τῶν θεῶν καὶ ἀμείλικτον, οὓς
καὶ ἡ ἔνθεος ποίησις φύλακας ὠνόμασε τοῦ Διός, ἔχοις ἂν
καὶ τὴν ἐν τῷ πατρὶ τῶν διττῶν τούτων γενῶν προυπάρ-
χουσαν αἰτίαν· διὰ μὲν γὰρ τὸ ὂν τὸ δημιουργικὸν πάντα
κεκόσμηται, διὰ δὲ τὴν ἄτρεπτον ἐν αὐτῷ φρουρὰν μένει
πᾶσα ἡ διακόσμησις αἰώνιος, πάσης ἀταξίας ἄρδην ἀφανι-
ζομένης. ἴδοις δ' ἂν ἐκεῖ καὶ τὴν Δίκην τὴν μετὰ τοῦ
Διὸς τὰ πάντα κατευθύνουσαν – ἕπεται γὰρ αὐτῷ πρὸ τοῦ
θείου νόμου τιμωρός – καὶ τὴν ἐνόπλιον τάξιν, μεθ'
ἧς διατάττει τὸ πᾶν, ὥσπερ λέγουσιν οἱ τὰς τιτανομαχίας τε
καὶ Γιγαντομαχίας ἀναγράψαντες. ἀλλὰ ταῦτα μὲν καὶ εἰσαῦ-
θις. τὸ δ' ἔξωθεν καὶ ἔνδοθεν δύναιτο ἄν τις καὶ
οὑτωσὶ νοεῖν· ἡ πλημμελὴς καὶ ἄτακτος τῶν σωμάτων ῥοὴ
ποτὲ μὲν γίνεται παρὰ τὴν ἀδυναμίαν τῶν λόγων, ποτὲ δὲ
παρὰ τὴν πλεονεξίαν τῆς ὕλης· εἰσὶ δὲ οἱ μὲν λόγοι τοῖς
ποιητικοῖς αἰτίοις οἰκεῖοι, ἡ δὲ ὕλη διὰ τὴν ἑαυτῆς ἀορι-
στίαν καὶ τὸ πόρρω τῆς ὑφέσεως ξένη τῶν κοσμούντων αὐτήν.
οὐκοῦν ἡ ἀνανταγώνιστος ῥώμη τῶν θεῶν καὶ ἡ ἄτρεπτος
τάξις καὶ ἡ τῆς δημιουργίας φρουρὰ παντοίως ἀναιροῦσα
τὴν πλημμέλειαν ἀνανεοῖ μὲν τοὺς λόγους καὶ παραμυθεῖται

Πρόκλος In Platonis Timaeum commentaria Τόμ. 1, σελ. 79, γρ. 27

Ἀφροδίτην αὐτὴν καθ' αὑτὴν ἀφιείς, ἵνα πᾶσιν ἕνωσιν ἐπι-

λάμπῃ καὶ ἁρμονίαν, τοῖς δὲ χείροσι συμμαχοῦσαν, διότι τὸ
ἓν ἐν τούτοις χεῖρόν ἐστι τοῦ πλήθους· πᾶσα γὰρ ἐναντίωσις
μετὰ τοῦ ἑνὸς θεωρεῖται δεόντως ἢ πρὸ αὐτῆς ὄντος, ἢ
ἐν αὐτῇ συμφυῶς ὑφεστηκότος, ἢ μετ' αὐτὴν ἐπιγεννημα-
τικοῦ πως ὄντος. ἃ δὴ καὶ ὁ Πλάτων ὡς οἱ θεολόγοι κατ-
ιδὼν ὀρθῶς πρὸ τῆς μιᾶς κοσμοποιίας τὴν πεπληθυσμένην
παραδιδοὺς καὶ πρὸ τῶν ὅλων τὰ μέρη καὶ ἐν εἰκόσι ταῦτα
πρὸ τῶν παραδειγμάτων εὑρὼν ἐπ' ἀνθρώπων ταύτην τὴν
ἐναντίωσιν θεωρεῖ τὴν ἀνάλογον καὶ ἐν τοῖς ὅλοις οὖσαν,
οὔτε τιτανομαχίας οὔτε Γιγαντομαχίας δεηθείς – πῶς γὰρ
ἔμελλεν ἀρεστὰ Σωκράτει λέξειν τῷ τῇ προτεραίᾳ κατηγο-
ρήσαντι τῶν ταῦτα πλαττόντων ποιητῶν; – ἀλλ' ἀπὸ τῆς
ἱστορίας τὰ πράγματα λαβών, ἵνα δὴ μὴ ἐπὶ θεῶν αὐτῷ
γίγνηται ὁ λόγος, ὅτι μάχονται ἀλλήλοις, ἀλλ' ἐπ' ἀνθρώπων
μὲν φέρηται ταῦτα, διὰ δὲ ἀναλογίας εὐλαβοῦς καὶ ἐπ' αὐ-
 367

τοὺς μεταφέρηται τοὺς θεούς· καὶ γὰρ τοῖς ποιηταῖς τοῖς

ἐνθέοις πρὸ τῆς τάξεως τῆς μιᾶς οἱ τοιοῦτοι πόλεμοι παρα-
δίδονται· ἀλλ' ἐκείνοις μὲν ὁ τρόπος ἐκεῖνος προσήκει, Πλά-
τωνι δὲ οὗτος, μετὰ μὲν πολιτικῆς οὗτος σωφρονέστερος ὤν,
μετὰ δὲ τελεστικῆς ἐκεῖνος ὡς ἐνθεώτερος.

Σχόλια στον Απολλώνιο Ρόδιο Αργοναυτικά (scholia vetera) Σελ.

106, γρ. 1

καταγωνισθεὶς ὑπὸ Ποσειδῶνος κατεποντίσθη εἰς τὸ νῦν λεγόμενον

ὑπὸ τοῦ Ἀπολλωνίου ἠρίον Αἰγαίωνος, τὸν αὐτὸν καὶ Βριάρεων
καλῶν. περὶ δὲ τῆς κλήσεως τοῦ πελάγους ... μὲν ἐν τῷ τρίτῳ
τῆς Νησιάδος φησὶν ἐν τούτοις· ‘τὸ Αἰγαῖον πέλαγος οἱ μὲν ἀπὸ τῆς
περὶ Κάνας Αἰγὸς ἐπώνυμον γεγονέναι φασίν, οἱ δὲ ἀπὸ τῆς Καρυ-
στίας τῆς Αἰγαίης ὀνομαζομένης. αἱ μὲν γὰρ Αἰγαί, ἔνθεν τὸν Ποσει-
δῶνα παραγίνεσθαί φασι, κατὰ Πελοπόννησόν εἰσιν ἐν τοῖς περὶ Κρῖσαν
τόποις. εἰσὶ δέ τινες, οἳ διὰ τὸ θεωρεῖσθαι δι' ὅλου τοῦ πελάγους τὴν
παρακειμένην γῆν’. τὸν δὲ Αἰγαίωνα Ἡσίοδός (Theog. 149) φησιν
Οὐρανοῦ καὶ Γῆς· Βριάρεως δὲ καὶ Αἰγαίων καὶ Γύης ὁ αὐτὸς λέγεται
συνωνύμως. Εὔμηλος δὲ ἐν τῇ Τιτανομαχίᾳ (Titan. fg 2 Kink. 6) τὸν
Αἰγαίωνα Γῆς καὶ Πόντου φησὶ παῖδα, κατοικοῦντα δὲ ἐν τῇ θαλάσσῃ
τοῖς Τιτᾶσι συμμαχεῖν. καὶ Ἴων φησὶν ἐν διθυράμβῳ (fg 11 B. II 255)
ἐκ μὲν τοῦ πελάγους αὐτὸν παρακληθέντα ὑπὸ Θέτιδος ἀναχθῆναι
φυλάξοντα τὸν Δία, Θαλάσσης δὲ παῖδα. ἄλλοι δὲ θαλάσσιον θηρίον
φασὶ τοῦτον.
d μέγα τ' ἠρίον: γράφεται καὶ μέγα τε ῥίον Αἰγαίωνος.
κακῶς· οὐ γὰρ τὸ ὄρος, ἀλλὰ τὸ μνημεῖον δηλοῖ. ὁ δὲ περὶ τοῦ
Αἰγαίωνος μῦθός ἐστιν οὗτος. φυγὼν ἐκ τῆς Εὐβοίας ἦλθεν εἰς τὴν
Φρυγίαν κἀκεῖ τὸν βίον ἐτελεύτησεν· γίγας δὲ ἦν. οὕτως Ταρραῖος (fg
11 a Linnenkugel De Lucillo Tarrh., Diss. Monast. 1926, 93).

Σχόλια στην Ομήρου Ιλιάδα βιβ. of Iliad 23, verse 295b, γρ. of
scholion 4

λέως. ἄτοπος δ' ἦν ἡσσώμενος Ἀγαμέμνων. τὸ δὲ μηδέτερον τῶν

βασιλέων ἀγωνίσασθαι ἀπρεπές.
D | Ariston. Αἴθην τὴν Ἀγαμεμνονέην τὸν ἑόν τε Πόδαρ-
γον: ὄνομα τῆς ἵππου, πεποιημένον ἴσως ἀπὸ τοῦ θερμῶς καὶ
ταχέως τρέχειν. | ἡ διπλῆ δέ, ὅτι ἐντεῦθεν παρῴδηται τὰ ὀνόματα
τῶν Ἕκτορος ἵππων, Αἴθων καὶ Πόδαργος (cf. Θ 185)· οὐ γὰρ
εἰσάγει τετρώρῳ χρωμένους. A
ex. Αἴθην τὴν Ἀγαμεμνονέην τὸν ἑόν τε Πόδαρ-
 368

γον: ἔπαινος τοῦ δυναμένου κατευθύνειν τὸ ἐξ ἀνομοίων ζεῦγος.

ἰσχανόωσά τε τοῦ δρόμου (cf. Ψ 300) ἡ Αἴθη οὐκ ἐδίδου ἀνοχὴν τῷ
Ποδάργῳ τοῦ θηλυμανεῖν. καὶ ὁ τὴν Τιτανομαχίαν
δὲ γράψας (E.G.F. fr. 3 [7] K. = 3 [110] A.) δύο ἄρρενάς
φησιν Ἡλίου καὶ δύο θηλείας. T καὶ ὑπαινίττεται ὁ ποιητὴς ὡς
ὅτι περὶ τὰ παιδουργὰ μόρια μόνον διαφέρειν ὀφείλουσιν ἄρρεν καὶ
θῆλυ, κατὰ δὲ τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ πρακτικὸν τοῦ βίου οὐδεμία αὐτοῖς
διαφορά.
ex. ἄλλως· Αἴθην τὴν Ἀγαμεμνονέην τὸν ἑόν τε Πό-
δαργον: ἵνα τρόπον τινὰ κοινῇ ἀγωνίζοιντο. πρὸς δὲ τὸ φιλάδελ-
φον· οὐκ ἐντυγχάνοντα περὶ τῆς ἵππου πεποίηκεν αὐτὸν τἀδελφῷ,
ἀλλὰ ἐπ' ἐξουσίας ὑποζεύγνυσιν Αἴθην τὴν
Ἀγαμεμνονέην τὸν ἑόν τε...

Σχόλια στον Οππιανό Scholia et glossae in halieutica (scholia vetera et

recentiora) Hypothesis- βιβ. 3, scholion 16, γρ. 3

δασὺ τῶν τριχῶν, κατὰ δὲ τὰ μέσα τοῖς μετεώροις διὰ τὰς

καταιγίδας, Κωρυκίῳ δὲ τῷ ἐν Κωρύκῳ, Κωρύκιον δὲ
τόπος ἐν Ἰσαυρίᾳ ἀντρώδης, ἢ σπηλαιώδης, καὶ φρούριον
ἐν αὐτῷ παρὰ θαλάσσης. Κωρυκίῳ· τῷ ἐν Σικελίᾳ τι-
μωμένῳ· οἰκεῖ γὰρ ἐπὶ τὸν Κωρύκιον σπήλαιον. Κωρυκίῳ·
σπηλαίῳ. παρακάτθεο· ἐδίδαξας, καὶ παρέδωκας, πα-
ρακατέθου (sic), ὦ Ἑρμῆ, τῷ υἱΐ σου Πανὶ τὴν τέχνην
τὴν ἁλιευτικήν.
Παιδὶ τεῷ· τῷ σῷ παιδί· Ἑρμοῦ γὰρ καὶ Πηνελόπης ὁ Πᾶν. ῥυτῆρα·
ἐλευθερωτὴν, ῥύστην· τῇ Τιτανομαχίᾳ λέγει, ὅτ' ἐκεραύνωσε τὸν
Τυφῶνα ἀπατηθέντα ὑπ' αὐτοῦ τοῦ Πανός· Τυφῶν οὗτος εἷς ἐστι τῶν
Τιτάνων, καὶ αὐτὸς μάχιμος τῷ Διῒ καὶ τοῖς θεοῖς· ὁ Ζεὺς
οὐχ εὕρισκεν αὐτὸν ἔξω τοῦ βυθοῦ, ἵνα κεραυνώσῃ αὐ-
τόν· τοῦτον ἔπεισεν ὁ Πᾶν, ὡς ἐπὶ δεῖπνον καλέσας, ἐκ
τοῦ βάθους (τῆς) γῆς ἀνελθεῖν· ἐκεῖσε γὰρ ᾤκει·

Περί Γιγάντων

Diogenes Laertius Biogr., Vitae philosophorum

Book 7, section 175, line 3

Περὶ τῆς Ζήνωνος φυσιολογίας δύο,

Τῶν Ἡρακλείτου ἐξηγήσεις, τέσσαρα,
 369

Περὶ αἰσθήσεως,
Περὶ τέχνης,
Πρὸς Δημόκριτον,
Πρὸς Ἀρίσταρχον,
Πρὸς Ἥριλλον,
Περὶ ὁρμῆς δύο,
Ἀρχαιολογία,
Περὶ θεῶν,
Περὶ Γιγάντων,
Περὶ ὑμεναίου,
Περὶ τοῦ ποιητοῦ,
Περὶ τοῦ καθήκοντος τρία,
Περὶ εὐβουλίας,
Περὶ χάριτος,
Προτρεπτικός,
Περὶ ἀρετῶν,
Περὶ εὐφυΐας,

Φίλων Ιουδαίος Γίγαντες Section t, line 1

ψυχὴν δὲ ὑγιαίνουσαν μηδέποτε βλάψαι δυναμένων. διόπερ ὀρθῶς ἂν

αἱ πόλεις ἐποίησαν, πρὶν ὅπλα καὶ μηχανήματα ἀντεπιφέρειν ἀλλήλαις
ἐπ' ἀνδραποδισμῷ καὶ ἀναστάσει παντελεῖ, τῶν πολιτῶν ἕκαστον
ἀναπείσασαι τὴν ἐν αὐτῷ μεγάλην καὶ πολλὴν καὶ συνεχῆ στάσιν
καταλῦσαι· αὕτη μὲν γὰρ πολέμων, εἰ δεῖ τἀληθὲς εἰπεῖν, ἁπάντων
ἀρχέτυπόν ἐστιν, ἧς ἀναιρεθείσης οὐδ' οἱ κατὰ μίμησιν ἔτι συνιστάμενοι
γενήσονται, βαθείας δὲ εἰρήνης χρῆσιν καὶ ἀπόλαυσιν σχήσει τὸ
ἀνθρώπων γένος ὑπὸ νόμου φύσεως διδασκόμενον, ἀρετῆς, θεὸν τιμᾶν
καὶ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ περιέχεσθαι· πηγὴ γὰρ εὐδαιμονίας καὶ βίου
μακραίωνος ἥδε.

ΠΕΡΙ ΓΙΓΑΝΤΩΝ

“Καὶ δὴ ἐγένετο, ἡνίκα ἤρξαντο οἱ ἄνθρωποι πολλοὶ γίνεσθαι

ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ θυγατέρες ἐγεννήθησαν αὐτοῖς” (Gen. 6, 1). ἄξιον οἶμαι
διαπορῆσαι, διὰ τί μετὰ τὴν Νῶε καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ γένεσιν εἰς
πολυανθρωπίαν ἐπιδίδωσιν ἡμῶν τὸ γένος. ἀλλ' ἴσως οὐ χαλεπὸν
ἀποδοῦναι τὴν αἰτίαν· ἀεὶ γὰρ ἐπειδὰν τὸ σπάνιον φανῇ, πάμπολυ τὸ
ἐναντίον εὑρίσκεται. ἑνὸς οὖν εὐφυΐα τὴν περὶ μυρίους διαδείκνυσιν
ἀφυΐαν, καὶ τὰ τεχνικὰ μέντοι καὶ ἐπιστημονικὰ καὶ ἀγαθὰ καὶ καλὰ
ὄντα ὀλίγα τὴν τῶν ἀτέχνων καὶ ἀνεπιστημόνων καὶ ἀδίκων καὶ συνόλως
 370

φαύλων ἄπειρον ὅσην πληθὺν ἐπεσκιασμένην ἀποφαίνει. οὐχ ὁρᾷς ὅτι

καὶ ἐν τῷ παντὶ ἥλιος εἷς ὢν τὸ μυρίον καὶ βαθὺ σκότος κατὰ γῆν καὶ

Φίλων Ιουδαίος Γίγαντες Section 60, line 1

...ἑκατὸν ἐτῶν ὑπερθησόμεθα εἰς τὴν τοῦ προφητικοῦ βίου παντὸς

ἐξέτασιν, ὅταν αὐτὸν ἱκανοὶ γενώμεθα μυεῖσθαι, νυνὶ δὲ τὰ ἑξῆς λέγωμεν.
“Οἱ δὲ Γίγαντες ἦσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις”
(Gen. 6, 4). ἴσως τις τὰ παρὰ τοῖς ποιηταῖς μεμυθευμένα περὶ τῶν
Γιγάντων οἴεται τὸν νομοθέτην αἰνίττεσθαι πλεῖστον ὅσον διεστηκότα τοῦ
μυθοπλαστεῖν καὶ τοῖς ἀληθείας ἴχνεσιν αὐτῆς ἐπιβαίνειν ἀξιοῦντα. παρὸ
καὶ εὐδοκίμους καὶ γλαφυρὰς τέχνας, ζωγραφίαν καὶ ἀνδριαντοποιίαν, ἐκ
τῆς καθ' αὑτὸν πολιτείας | ἐξήλασεν, ὅτι τὴν τοῦ ἀληθοῦς ψευδόμεναι
φύσιν ἀπάτας καὶ σοφίσματα δι' ὀφθαλμῶν ψυχαῖς εὐπαραγώγοις
τεχνιτεύουσι. μῦθον μὲν οὖν οὐδένα περὶ Γιγάντων εἰσηγεῖται τὸ
παράπαν, βούλεται δὲ ἐκεῖνό σοι παραστῆσαι, ὅτι οἱ μὲν γῆς, οἱ δὲ
οὐρανοῦ, οἱ δὲ θεοῦ γεγόνασιν ἄνθρωποι·

Aristocles Paradox., Fragmenta Fragment t6, line 1

ΠΕΡΙ ΓΙΓΑΝΤΩΝ.

Photius Lex.: Μίνθα, τὸ παρ' ἐνίοις ἡδύοσμον· εἰς

ὃ μεταβάλλειν φασὶ τὴν ᾍδου παλλακὴν, ἀφ' ἧς καὶ
τὸ περὶ τὴν Ἦλιν ὅρος· Ζηνόδοτος δὲ τὴν Ἴυγγα
ὑπ' ἐνίων Μίνθαν λέγεσθαι, θυγατέρα μὲν οὖσαν Πει-
θοῦς, Ναΐδα δὲ νύμφην· Ἀριστοκλῆς δὲ ἐν τῷ Περὶ γι-
γάντων διαπλασθῆναι τὸν ἐπ' αὐτῇ μῦθον διὰ τὸ καρ-
πῶδες εὑρεθὲν τῷ καταφρονηθῆναι τὸ φυτόν.

Cleanthes Phil., Testimonia et fragmenta Fragment 481, line 14

περὶ τῆς [τοῦ] Ζήνωνος φυσιολογίας δύο

τῶν Ἡρακλείτου ἐξηγήσεις τέσσαρα
περὶ αἰσθήσεως
περὶ τέχνης
πρὸς Δημόκριτον
πρὸς Ἀρίσταρχον (n. 500)
πρὸς Ἥριλλον
περὶ ὁρμῆς δύο
ἀρχαιολογία
 371

περὶ θεῶν (n. 543)

περὶ Γιγάντων

Ευσέβιος εκκλ. ιστορίαBook 2, chapter 18, section 4, line 3

μέθης τοσαῦτα, καὶ ἄλλα ἄττα διαφόρου καὶ οἰκείας ἐπιγραφῆς

ἠξιωμένα, οἷος ὁ Περὶ ὧν νήψας ὁ νοῦς εὔχεται καὶ καταρᾶται
καὶ περὶ συγχύσεως τῶν διαλέκτων, καὶ ὁ Περὶ φυγῆς καὶ
εὑρέσεως, καὶ ὁ Περὶ τῆς πρὸς τὰ παιδεύματα συνόδου, Περί
τε τοῦ τίς ὁ τῶν θείων ἐστὶ κληρονόμος ἢ περὶ τῆς εἰς τὰ ἴσα
καὶ ἐναντία τομῆς, καὶ ἔτι τὸ Περὶ τῶν τριῶν ἀρετῶν ἃς σὺν
ἄλλαις ἀνέγραψεν Μωυσῆς, πρὸς τούτοις ὁ Περὶ τῶν μετονομα-
ζομένων καὶ ὧν ἕνεκα μετονομάζονται, ἐν ᾧ φησι συντεταχέναι
καὶ Περὶ διαθηκῶν αʹ βʹ. ἔστιν δ' αὐτοῦ καὶ Περὶ ἀποικίας καὶ
βίου σοφοῦ τοῦ κατὰ δικαιοσύνην τελειωθέντας ἢ νόμων
ἀγράφων, καὶ ἔτι Περὶ Γιγάντων ἢ περὶ τοῦ μὴ τρέπεσθαι τὸ
θεῖον, Περί τε τοῦ κατὰ Μωυσέα θεοπέμπτους εἶναι τοὺς ὀνεί-
ρους αʹ βʹ γʹ δʹ εʹ. καὶ ταῦτα μὲν τὰ εἰς ἡμᾶς ἐλθόντα τῶν
εἰς τὴν Γένεσιν,

Φώτιος λεξικόν. (Ε – Ω) Αλφαβητικόν letter mu, Page 271, line 4

Μίμαρκυς: ἡ κοιλία καὶ τὰ ἔντερα μετὰ αἵματος

ἐσκευασμένα.
Μίνθα: τὸ παρ' ἐνίοις ἡδύοσμον· εἰς ὃ μεταβάλλειν
φασὶ τὴν Αἵδου παλλακήν· ἀφ' ἧς καὶ τὸ περὶ τὴν
Ἦλιν ὄρος· Ζηνόδοτος δὲ τὴν Ἴυγγα ὑπ' ἐνίων
Μίνθαν λέγεσθαι, θυγατέρα μὲν οὖσαν Πειθοῦς,
Ναΐδα δὲ νύμφην· Ἀριστοκλῆς δὲ ἐν τωῖ περὶ γι-
γάντων διαπλασθῆναι τὸν ἐπ' αὐτηῖ μῦθον, διὰ τὸ
καρπῶδες εὑρεθὲν τῶ καταφρονηθῆναι τὸ φυτόν.
Μίνθη: καλαμίνθη· ἡδύοσμος· βοτάνη εὐώδης.
Μινθωθῆναι: τὸ μολυνθῆναι· καὶ μινθοῦν, τὸ ὀσφραί-
νειν ἀσχημόνως.

Σούδα λεξικόν Αλφαβητικόν letter phi, entry 448, line 13

πᾶσαν Ἑλληνικὴν παίδευσιν τήν τε τῶν ἐγκυκλίων καλουμένων καὶ

τὰς λοιπὰς ἐπιστήμας σὺν ἀκριβεῖ καταλήψει. ἐπλούτησέ τε λόγον,
παρόμοιον Πλάτωνι, ὡς καὶ εἰς παροιμίαν παρ' Ἕλλησι τοῦτο χωρῆσαι,
ἢ Πλάτων φιλωνίζει, ἢ Φίλων πλατωνίζει· τοσαύτη ἐστὶν ὁμοιότης
 372

τῆς τε διανοίας καὶ φράσεως τοῦ ἀνδρὸς πρὸς τὴν Πλάτωνος. καὶ
τοίνυν γέγραπται αὐτῷ βιβλία ἄπειρα, ἐξ ὧν καὶ ταῦτα· Περὶ συγχύ-
σεως γλωσσῶν βιβλίον αʹ, Περὶ φύσεως καὶ εὑρήματος αʹ, Περὶ ὧν
κατὰ νοῦν τις εὔχεται αʹ, Περὶ παιδεύσεως αʹ, Περὶ κληρονόμου τῶν
θείων πραγμάτων αʹ, Περὶ μερισμοῦ ἴσων καὶ ἐναντίων αʹ, Περὶ τῶν
τριῶν δυνάμεων, Περὶ ἐναλλαγεισῶν γραφῶν παρά τινων, Περὶ συν-
θηκῶν λόγοι βʹ, Περὶ βίου φιλοσόφου, Περὶ Γιγάντων αʹ, Περὶ
ὀνείρων εʹ, Περὶ ζητημάτων καὶ ἑρμηνευμάτων τῆς Ἐξόδου εʹ,

ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΓΙΓΑΝΤΩΝ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ. ΟΙ ΓΙΓΑΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ

ΔΙΑΘΗΚΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΚΛΥΣΜΟΥ

Δαβίδ και Γολιάθ

Η λέξη “γίγας” στην Παλαιά Διαθήκη αποδίδεται με τη λέξη Νεφίλ, που

σημαίνει ισχυρός, καταπιεστής, τύραννος, Γίγαντας. Στον πληθυντικό
αποδίδεται με τη λέξη "Νεφιλείμ". Οι Γίγαντες τους οποίους αναφέρει η
Παλαιά Διαθήκη ονομάζονται και Ραφαΐν ή Ρεφαΐτες, και είναι οι ίδιοι
Γίγαντες με εκείνους όλων των άλλων παραδόσεων.

Σε αντίθεση με τις άλλες μυθολογίες, η Παλαιά Διαθήκη είναι πιο

ρεαλιστική όσον αφορά την ύπαρξη και τη δημιουργία των Γιγάντων.
Σύμφωνα, λοιπόν, με την Παλαιά Διαθήκη, μετά τη δημιουργία του
ανθρώπου από το Θεό, υπήρξαν δύο γενιές ανθρώπων. Η γενιά του Σηθ,
των ανθρώπων που ζούσαν κοντά στο Θεό, και η γενιά του Κάϊν, των
ανθρώπων που ζούσαν μακριά από το Θεό και ήταν βουτηγμένοι στην
αμαρτία και στην διαφθορά.

Όταν το ανθρώπινο γένος και οι απόγονοι του Αδάμ άρχισαν να

πληθαίνουν, τότε οι άνθρωποι του Θεού, που κατάγονταν από τη γενιά του
Σηθ, έβλεπαν τις κόρες των διεφθαρμένων ανθρώπων, από τη γενιά του
Κάϊν, ότι ήταν όμορφες και τις πήραν για γυναίκες τους. Το αποτέλεσμα
ήταν όλο το ανθρώπινο γένος να απομακρυνθεί από το Θεό και να πέσει
στην αμαρτία. Ένα από τα αποτελέσματα της ένωσης των ανθρώπων του
Θεού με τις διεφθαρμένες κόρες των ανθρώπων, ήταν και η γέννηση των
Γιγάντων, οι οποίοι, όπως φαίνεται και σε άλλα σημεία της Παλαιάς
Διαθήκης, επικράτησαν στη γη. Αυτοί έζησαν την πανάρχαια εποχή και
ήταν άνθρωποι ονομαστοί για την τότε εποχή. Αλλά, όμως, όπως και οι
άλλοι άνθρωποι, έτσι κι αυτοί ήταν βουτηγμένοι στην αμαρτία και στην
διαφθορά.
 373

Όπως φαίνεται από την Αγία Γραφή και από άλλες μυθολογίες, οι
περισσότεροι από τους Γίγαντες χάθηκαν από κάποιο πόλεμο που είχαν
με τους κανονικούς ανθρώπους (π.χ. Γιγαντομαχία), και άλλοι από τον
κατακλυσμό που έκανε ο Θεός, για να αφανίσει την κακία και την
διαφθορά από τη γη. Στους προκατακλυσμιαίους ανθρώπους αναφέρθηκε
και ο Ιησούς Χριστός, κάνοντας αναφορά σε ανθρώπους που «έτρωγαν και
έπιναν και παντρεύονταν», ώσπου ήρθε ο Κατακλυσμός (Ματθαίος
24,38).

Ο Θεός, μετά τον κατακλυσμό, όταν είδε που είχε φτάσει η αμαρτία και η
σαρκικότητα των ανθρώπων, αποφάσισε να περιορίσει τη διάρκεια ζωής
των ανθρώπων σε 120 χρόνια. Πριν τον κατακλυσμό, η διάρκεια ζωής των
ανθρώπων ήταν πολύ περισσότερη. Σύμφωνα πάντα με τη διήγηση της
Βίβλου, ο Αδάμ έζησε 930 χρόνια, ο Σηθ 912, ο Ενώς 905, ο Καϊνάν 910,
ο Μαλελεήλ 895, ο Ιάρεδ 962, ο Ενώχ 365, ο Μαθουσάλα 969 και ο Λάμεχ
777 χρόνια.

ΟΙ ΓΙΓΑΝΤΕΣ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ

ΔΙΑΘΗΚΗΣ

Το κρεβάτι του Ωγ

Σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη, η περιοχή στην οποία επεβίωσαν

κάποιοι από τη φυλή των Γιγάντων Νεφιλείμ, ήταν η Βασάν, που
ονομάζεται: "γη Γιγάντων" (Δευτερονόμιο 3,13). Πρόκειται για μία
ορεινή περιοχή ανατολικά της θάλασσας της Γαλιλαίας, κατάλληλη για
επιβίωση από τον Κατακλυσμό που έπληξε τη γη.

Εκεί, οι Γίγαντες υπήρχαν όχι μόνο μετά από τον Κατακλυσμό, αλλά και
στις ημέρες του Αβραάμ και του Μωυσή. Όταν ο Χοδολλογομόρ και οι
σύμμαχοί του, πήγαιναν για να πολεμήσουν με το στρατό των Σοδόμων
και των Γομόρρων, στο πέρασμά τους κατέκοψαν τους Γίγαντες των
πόλεων Ασταρώθ και Καρναΐν, στη Βασάν (Γένεση 14,5).

Τον καιρό που ο Μωυσής έστειλε τους 12 κατασκόπους στη Γη της

Επαγγελίας, κατοικούσαν στη Χεβρών οι γιγαντόσωμοι απόγονοι του
Ανάκ. Οι κατάσκοποι ξεκίνησαν από την έρημο Φαράν, έλεγξαν όλη τη
χώρα από την έρημο Σιν έως τη Ροόβ που βρίσκεται βόρεια και πάει ο
δρόμος προς την Αϊμάθ. Μετά επέστρεψαν στην έρημο και έφτασαν στη
Χεβρών, όπου κατοικούσαν οι Αχιμάν, οι Σεσσί (Σεσαΐ) και οι Θελαμί
(Ταλμαΐ), απόγονοι του γίγαντα Ανάκ (Ενάκ) (Αριθμοί 13,22-23.
 374

Δευτερονόμιο 1,28). Οι κατάσκοποι των ημερών του Μωυσή, ονομάζουν

τους Γίγαντες που βρήκαν στη Χαναάν "Νεφιλείμ" (Αριθμοί 13,33).

Σε άλλα εδάφια, όπως το Δευτερονόμιο 1,28, αναφερόμενο στο ίδιο

γεγονός, ταυτίζει τους Νεφιλείμ με τους Ανακείμ. Με τη λέξη Ανακείμ η
Αγία Γραφή συσχετίζει, όλες τις φυλές Γιγάντων που ζούσαν γύρω από
τη θάλασσα της Γαλιλαίας, όπως ήταν οι Ραφαείμ, οι Εμμαίοι και οι
Ζουμζουμείμ, τους οποίους εξολόθρευσαν οι απόγονοι του Λωτ
(Δευτερονόμιο 2,10-11. 20-21).

Οι Ανακίτες ήταν "ισχυροί και πανύψηλοι» (Αριθμοί 13,22-23. 13,33.

Δευτερονόμιο 9,1-2). Τον καιρό που ο Μωυσής έστειλε τους 12
κατασκόπους στη Γη της Επαγγελίας, κατοικούσαν στη Χεβρών οι
γιγαντόσωμοι απόγονοι του Ανάκ (Ενάκ) και οι γιοι του ο Αχιμά (Αχιμάν),
ο Σουσί (Σεσσί) και ο Θολαμί (Θελαμί) (Αριθμοί 13,22-23. 13,33.
Δευτερονόμιο 1,28. 9,1-2. Ιησούς του Ναυή 15,14. Κριτές 1,10). Ο
Μωυσής, όταν έδινε τις τελευταίες οδηγίες στους Ισραηλίτες, έκανε λόγο
για τους απογόνους του Ανάκ (Ενάκ), οι οποίοι ήταν άνθρωποι μεγάλου
αναστήματος, κατοικούσαν σε πόλεις με υψηλά τείχη και ήταν ισχυροί
στρατιωτικά (Δευτερονόμιο 9,1-2). Εδώ έχουμε και περιγραφή των
Γιγάντων από τους ανιχνευτές που είχε στείλει ο Μωυσής για να
κατασκοπεύσουν τους κατοίκους της Χαναάν:

«…όλοι όσους είδαμε εκεί είναι πανύψηλοι, και είδαμε και τους Γίγαντες
εκεί, τους γιους του Ανάκ από την γενιά των Γιγάντων, εμείς φαινόμασταν
μπροστά τους σαν ακρίδες, και σαν τέτοιους μας έβλεπαν κι εκείνοι»
(Αριθμοί 13,27-33. Δευτερονόμιο 1,24-25. 1,28).

Ο Ωγ ήταν ο τελευταίος βασιλιάς των Αμορραίων, που κατοικούσαν στη

Βασάν. Ο Ωγ ήταν ο μόνος που είχε απομείνει από τη γενιά των Γιγάντων
στη Βασάν (Δευτερονόμιο 3,11. 29,6. Ιησούς του Ναυή 12,4. 13,12. 13,30-
31). Το κρεβάτι του ήταν σιδερένιο και φυλάχτηκε στην ακρόπολη των
Αμμωνιτών. Το μήκος του κρεβατιού του ήταν 9 πήχεις (4,5 περίπου
μέτρα) και το πλάτος του 4 πήχεις (2,20 περίπου μέτρα) (Δευτερονόμιο
3,11).

Οι Ισραηλίτες πριν μπουν στη Χαναάν, έφτασαν στη περιοχή της Βασάν.
Ο βασιλιάς της Βασάν, ο Ωγ, βγήκε με το στρατό του να τους πολεμήσει.
Οι Ισραηλίτες χτύπησαν τη Βασάν και το στρατό της στην Εδραείν.
Θανάτωσαν τον Ωγ και τους γιους του, όπως και όλο το λαό και κυρίεψαν
τη χώρα (Αριθμοί 21,33-35. Δευτερονόμιο 3,1-11. 29,6-7. Ιησούς του
Ναυή 12,4-6. 13,12).
 375

Όταν ο Ιησούς του Ναυή κατέλαβε τις πόλεις της νότιας Χαναάν,
κατέλαβε και τη Χεβρών. Την πόλη πολιόρκησε και κατέλαβε ο Χάλεβ
(Ιησούς του Ναυή 14,6-14). Τη Χεβρών την εποχή εκείνη την κατοικούσαν
την εποχή εκείνη οι Γίγαντες Ενακίτες. Η πόλη λεγόταν τότε Αρβόκ ή
Κιριάθ-Αρβά ή Καριαθαρβοκσεφέρ (πόλη του Αρβά, ο Αρβά ήταν ο πιο
μεγαλόσωμος άνθρωπος ανάμεσα στους Ενακίτες) (Ιησούς του Ναυή
14,15. Κριτές 1,10).

Ο Χάλεβ, σύμφωνα με εντολή του Ιησού του Ναυή, κατέλαβε τη Χεβρών,

η οποία ήταν η πρωτεύουσα των Ενακιτών και εξολόθρευσε τους τρεις
γιούς του Ενάκ, τον Αχιμά (Αχιμάν), τον Σουσί (Σεσσί) και τον Θολαμί
(Θελαμί) (Ιησούς του Ναυή 10,36-37. 15,13-14. Κριτές 1,10). Έτσι ο
Ιησούς του Ναυή εξολόθρευσε τους Γίγαντες Ενακίμ (Ανακίμ), που
ζούσαν στη Χεβρών, στη Δαβίρ, στην Αναβώθ και σ' ολόκληρη την ορεινή
περιοχή της φυλής Ιούδα και του Ισραήλ. Τους αφάνισε και κατέστρεψε
τις πόλεις τους. Δεν απόμεινε πια απόγονος του γίγαντα Ενάκ (Ανάκ) στη
χώρα, παρά μόνο μερικοί στη Γάζα, στη Γεθ και στην Ασεδώθ (Ιησούς του
Ναυή 11,21-22).

Όταν ο Ιησούς του Ναυή κατέλαβε τις πόλεις της νότιας Χαναάν
εξολόθρευσε τους Γίγαντες Ενακίμ (Ανακίμ), που ζούσαν στη Χεβρών,
στη Δαβίρ, στην Αναβώθ και σ' ολόκληρη την ορεινή περιοχή της φυλής
Ιούδα και του Ισραήλ. Τους αφάνισε και κατέστρεψε τις πόλεις τους. Δεν
απόμεινε πια απόγονος του γίγαντα Ενάκ (Ανάκ) στη Χαναάν, παρά μόνο
μερικοί στη Γάζα, στη Γεθ και στην Ασεδώθ (Ιησούς του Ναυή 11,21-22).
Την Χεβρών πολιόρκησε ο Χάλεβ (Ιησούς του Ναυή 14,6-14). Ο Χάλεβ,
σύμφωνα με εντολή του Ιησού του Ναυή, κατέλαβε τη Χεβρών, η οποία
ήταν η πρωτεύουσα των Ενακιτών και εξολόθρευσε τους τρεις γιούς του
Ενάκ (Ανάκ), τον Αχιμά (Αχιμάν), τον Σουσί (Σεσσί) και τον Θολαμί
(Θελαμί) (Ιησούς του Ναυή 10,36-37. 15,13-14. Κριτές 1,10).

Μετά από την εγκατάσταση των Ισραηλιτών στη Γη της Επαγγελίας, οι

υψηλόσωμες αυτές φυλές εξολοθρεύτηκαν, και δεν έμειναν πλέον
Ανακείμ στο Ισραήλ. Μόνο στη Γάζα, στη Γεθ, και στην Άζωτο έμειναν,
αναμεμειγμένοι με τους Φιλισταίους (Ιησούς Ναυή 11,21-22). Ένας απ'
αυτούς ήταν και ο Γολιάθ από τη Γεθ. Το ύψος του ήταν περίπου 2,5 μέτρα.
Φορούσε περικεφαλαία στο κεφάλι του και αλυσιδωτό θώρακα, από χαλκό
και σίδηρο, που το βάρος του ήταν περίπου 50 κιλά. Είχε χάλκινες
περικνημίδες στα πόδια του και χάλκινη ασπίδα στους ώμους του. Το δόρυ
του ήταν χοντρό και μεγάλο, σαν το αντί του αργαλειού και η σιδερένια
λόγχη του ζύγιζε περίπου 6,5 κιλά (Α' Βασιλειών 17,4-7).
 376

Κατά τη μονομαχία του Δαβίδ με το Γολιάθ, μετά τα ειρωνικά σχόλια του

γίγαντα προς το μικρόσωμο Δαβίδ, εκείνος άπλωσε το χέρι του στο
σακούλι, πήρε ένα λιθάρι και το εκσφενδόνισε ενάντια στο γίγαντα. Το
λιθάρι τρύπησε την περικεφαλαία και χώθηκε στο μέτωπο του Γολιάθ, ο
οποίος πληγώθηκε θανάσιμα κι έπεσε με το πρόσωπο στη γη. Έπειτα ο
Δαβίδ στάθηκε πάνω απ' το βαριά τραυματισμένο Γολιάθ, τράβηξε το
ξίφος από τη θήκη του Φιλισταίου και τον αποτέλειωσε, κόβοντάς του το
κεφάλι (Α' Βασιλειών 17,41-51).

Μετά τη θανάτωση των εφτά απογόνων του Σαούλ από τους Γαβαωνίτες,
ο Δαβίδ έδωσε διαταγή στον Δαν, γιο του Ιωά, που ήταν απόγονος των
Γιγάντων να κατεβάσει και να παραλάβει τα κρεμασμένα πτώματα, τα
οποία ο Δαβίδ τα έθαψε μαζί με τα οστά του Σαούλ και του Ιωνάθαν, στον
τάφο του Κις, πατέρα του Σαούλ (Β' Βασιλειών 21,11-14).

Μετά από αρκετά χρόνια έγιναν καινούριες μάχες μεταξύ των Φιλισταίων
και των Ισραηλιτών. Στην πρώτη μάχη πήρε μέρος κι ο Δαβίδ, ο οποίος
λόγω της μεγάλης του ηλικίας κουράστηκε. Μεταξύ των Φιλισταίων ήταν
και ο Ιεσβί, ένας από τους απογόνους των Γιγάντων. Το ακόντιο του
ζύγιζε πάνω από 300 σίκλους χαλκού (3500 γραμμάρια περίπου). Ήταν
ζωσμένος μ' ένα ρόπαλο και μ' αυτό όρμησε αποφασισμένος να σκοτώσει
το Δαβίδ. Αλλά ο Αβεσσά έσπευσε και βοήθησε το Δαβίδ. Χτύπησε τον
Ιεσβί και τον σκότωσε (Β' Βασιλειών 21,15-17).

Μετά τη μάχη αυτή, έγινε μια καινούρια στην περιοχή της Γεθ, στη Γαζέρ,
μεταξύ των Ισραηλιτών και των Φιλισταίων. Εκεί ο Σεβοχά (Σοβοχαΐ) από
την Αστατώθ (Ουσά), σκότωσε το γίγαντα Σεφ (Σαφού). Σε μια άλλη μάχη
στην περιοχή της Γοβ, ο Ελεανάν (Ελλανάν), γιος του Αριωργίμ (Ιαΐρ) από
την Βηθλεέμ, σκότωσε το Λαχμί, αδερφό του γίγαντα Γολιάθ από τη Γεθ,
που το ξύλο της λόγχης του ήταν σαν το αντί του αργαλειού. Σε μια άλλη
μάχη πάλι στην περιοχή της Γεθ, ήταν ένας Γίγαντας φαλακρός, ο οποίος
είχε έξι δάκτυλα στα χέρια και στα πόδια (συνολικά είχε 24 δάκτυλα).
Αυτός έβριζε συνέχεια τους Ισραηλίτες, αλλά ο Ιωνάθαν, γιος του Σαμμαά
(Σεμεΐ) και ανηψιός του Δαβίδ, τον σκότωσε. Και οι τέσσερις αυτοί
πολεμιστές ήταν οι τελευταίοι απόγονοι των Γιγάντων, από τον οίκο του
Ραφά στη Γεθ, και σκοτώθηκαν από το Δαβίδ και τους στρατιώτες του (Β'
Βασιλειών 21,18-22. Α' Παραλειπομένων 20,4-8). Έτσι τον καιρό του
Δαβίδ, σκοτώθηκαν και οι τελευταίοι Γίγαντες τουλάχιστον στο χώρο του
Ισραήλ.
 377

Περί «Γιγάντων» (Γίγαντες – Κύκλωπες – Εκατόγχειρες).

Αναρτήθηκε από τον/την Xείλων στις 13/03/2013

. Οι Γίγαντες αποτελούν κατηγορία πλασμάτων της Ελληνικής

Μυθολογίας, τα οποία ήσαν τεραστίων διαστάσεων και διέθεταν
υπερφυσικές δυνάμεις – ικανότητες. Για λόγους ιστορικής ακρίβειας και
ομαδοποίησης πρέπει να αναφέρουμε ότι ως Γίγαντες είναι γνωστοί οι
Θράκες Γίγαντες (Γιγάντιοι) οι οποίοι κήρυξαν πόλεμο κατά των θεών και
προκάλεσαν την Γιγαντομαχία, αλλά βάσει των προαναφερόμενων
χαρακτηριστικών στους Γίγαντες εντάσσονται και οι παρακάτω «φυλές»:

Αλωάδες, Εκατόγχειρες, Θράκες Γίγαντες (Γιγάντιοι), Κύκλωπες

(Γηραιοί και Νέοι)

Αλωάδες

Ονομάζονταν οι δίδυμοι Γίγαντες Εφιάλτης και Ώτος οι οποίοι ήσαν γιοί

του Αλοέως και της Ιφιμήδειας, ή του Ποσειδώνα και της Ιφιμήδειας. Οι
Αλοάδες σε ηλικία 9 ετών (λέγεται ότι σε αυτήν την ηλικία είχαν ύψος
περίπου 15 μέτρα) αποφάσισαν να πολεμήσουν εναντίον των θεών και έτσι
τοποθέτησαν διαδοχικά την Όσσα επάνω στον Όλυμπο και το Πήλιο
επάνω στην Όσσα, προσπαθώντας με αυτόν τον τρόπο να ανέβουν στον
ουρανό και να επιτεθούν στους θεούς. Αυτήν την προσπάθεια προσπάθησε
να την σταματήσει ο θεός Άρης, αλλά ηττήθηκε από τους Αλοάδες και
φυλακίστηκε για δεκατρείς μήνες σε ένα χάλκινο δοχείο από το οποίο τον
ελευθέρωσε ο Ερμής. Η εξόντωσή τους προήλθε από την θεά Αρτέμιδα
όταν επιτέθηκε εναντίον τους μεταμφιεσμένη σε ελάφι στεκόμενη
ανάμεσά τους οι δύο Γίγαντες σημάδεψαν το ελάφι με τα ακόντιά τους
αλλά αστόχησαν και σκότωσαν ο ένας τον άλλο. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή
τους σκότωσε ο θεός Απόλλων με τα βέλη του.

Εκατόγχειρες – Τριτοπάτορες

Οι Εκατόγχειρες ήσαν οι τρεις γιοί του Ουρανού και της Γαίας με θεϊκές
δυνάμεις και οι οποίοι ήλεγχαν τις θύελλες και ανεμοστρόβιλους. Είχαν
πενήντα κεφάλια και εκατό χέρια για να ελέγχουν τα φυσικά φαινόμενα
που εξουσίαζαν. Υπήρχε και τέταρτος Εκατόγχειρας ο Τυφοεύς ο οποίος
όμως ήταν γιος του Τάρταρου. Οι Εκατόγχειρες ήσαν αδελφοί με τους
Κύκλωπες και τους Τιτάνες.
 378

Ζευς και Τυφοεύς_αναπαράσταση υδρίας της Χαλκίδας_540 πΧ_μουσείο

Μονάχου

Αναλυτικά ήσαν οι: Βριαρεύς (ο οποίος παντρεύτηκε την Κυμοπόλεια –

θηλυκό γίγαντα – κόρη του Ποσειδώνα) Κόττος, Γύης, Τυφοεύς (ο
οποίος είχε τερατώδη διάπλαση και όπως θρυλείται το κεφάλι του άγγιζε
τα άστρα. Ήλεγχε τους θυελλώδεις ανέμους και νικήθηκε από τον Δία).

Οι Τριτοπάτορες γεννήθηκαν από την Γαία και τον Ουρανό ή τον Ήλιο,
προϋπήρχαν όλων, ήταν δαίμονες που φυλούσαν τους ανέμους και ήσαν ο
Αμαλκείδης, ο Πρωτοκλής και ο Πρωτοκλέων. Ελατρεύοντο από τους
Αθηναίους και ο ναός τους ονομαζόταν Ανάκειο.

Θράκες Γίγαντες (Γιγάντιοι)

Γίγαντες με πόδια ερπετού που προήλθαν από την Γαία και το αίμα που
έσταξε στην Γη μετά τον ευνουχισμό του Ουρανού από τον Κρόνο και
γεννήθηκαν στην Παλλήνη, την δυτικότερη από τις τρείς χερσονήσους της
Χαλκιδικής. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή……..εξοργισμένη η Γαία επειδή οι
Ολύμπιοι νίκησαν τους Τιτάνες, γέννησε τους Γίγαντες με σκοπό να
επιτεθούν στον ουρανό παίρνοντας εκδίκηση. Επειδή όμως σύμφωνα με
έναν χρησμό ουδείς μπορούσε να τους νικήσει χωρίς την συνδρομή
θνητού, κλήθηκε ο Ηρακλής προκειμένου να βοηθήσει τους θεούς στην
μάχη κατά των Γιγάντων. Τα ονόματά τους αναφέρονται παρακάτω:

Αγασθένης.

Άγριος: Ήταν μισός άνθρωπος και μισός αρκούδα. Ήταν αδελφός του
Όρειου και γιός του Πολυφόντη και μιας αρκούδας.

Αιγαίος: Σκοτώθηκε από την Αρτέμιδα.

Αλκυονεύς: Ο γηραιότερος των Θρακών Γιγάντων ο οποίος ήταν

αθάνατος όσο πολεμούσε στον τόπο που γεννήθηκε. Σκοτώθηκε από τον
Ηρακλή ο οποίος τον παρέσυρε εκτός της Παλλήνης (τόπο γέννησης)
αφού τον έπληξε με βέλος. Οι επτά πενθούσες κόρες του μεταμορφώθηκαν
σε αλκυόνες.

Αρισταίος: Ο μοναδικός που επέζησε από την Γιγαντομαχία, αφού η

μητέρα του Γαία τον μεταμόρφωσε σε σκαθάρι και τον έκρυψε στην
Σικελία.
 379

Δάμυσος: Ο ταχύτερος από τους Γίγαντες που πολέμησαν εναντίον των

θεών. Σκοτώθηκε από τον κένταυρο Χείρωνα ο οποίος πήρε την ταχύτητά
του και την τοποθέτησε στην φτέρνα του Αχιλλέα.

Έμφυτος: Γιός της Γαίας και του Ταρτάρου.

Εγκέλαδος: Σκοτώθηκε από την Αθηνά η οποία τον έθαψε κάτω από το
ηφαίστειο της Αίτνας.

Εύβοιος

Ευρύαλος

Ευρυμέδων: Βασιλιάς των Θρακών Γιγάντων ο οποίος ευθύνεται για την

ήττα από τους θεούς.

Εύρυτος: Τον σκότωσε ο Διόνυσος με τον θύρσο (διονυσιακή ράβδος η

οποία στην άκρη έχει κουκουνάρι).

Εύφορβος

Θεοδάμας

Θεόμισης

Θόων: Σκοτώθηκε από τις Μοίρες ο οποίες τον έδειραν μέχρι θανάτου με
χάλκινες ράβδους.

Ιαπετός

Ιππόλυτος: Τον σκότωσε ο Ερμής φορώντας το κράνος του Άδη (ήταν

αόρατος).

Κλύτιος: Σκοτώθηκε από την Εκάτη με πυρσό.

Κοίος

Κρατίων: Σκοτώθηκε από την Αρτέμιδα.

Μίμας: Σκοτώθηκε από τον Ήφαιστο με καυτό μέταλλο.

Μόλιος: Αντίπαλος του θεού Ήλιου. Σκοτώθηκε στο νησί Αία και από το
αίμα του λέγεται ότι φύτρωσε το φυτό μώλυ (Όμηρος)

Μύλινος: Από την Κρήτη, τον οποίο σκότωσε ο Δίας.

 380

Λέων: Είχε μορφή λέοντα και σκοτώθηκε από τον Ηρακλή, ο οποίος αφού
του αφαίρεσε την λεοντή κατασκεύασε μανδύα, τον οποίο έκτοτε
φορούσε.

Όλυμπος: Γίγαντας από την Κρήτη (γιος της Γαίας) ο οποίος μεγάλωσε
τον Δία, αλλά αργότερα παρότρυνε τους Γίγαντες να στραφούν εναντίον
του.

Όρειος: Ήταν μισός άνθρωπος και μισός αρκούδα. Αδελφός του Άγριου
και γιος του Πολυφόντη και μιας αρκούδας.

Ουρανίων

Παγκράτης

Πάλλας: Σκοτώθηκε από την Αθηνά η οποία τον έγδαρε και με το δέρμα
του έφτιαξε φόρεμα (εξ’ ου και Παλλάδα).

Πελορεύς: Πολέμησε εναντίον των θεών χρησιμοποιώντας το βουνό

Πήλιο. Σκοτώθηκε από τον Διόνυσο.

Περιβοία: Κόρη του βασιλέα των Γιγάντων Ευρυμέδοντα, γιγαντίων

διαστάσεων.

Πολυβότης: Σκοτώθηκε από τον Ποσειδώνα, ο οποίος του πέταξε ένα

κομμάτι από την νήσο Κω, δημιουργώντας έτσι την Νίσυρο.

Ηρακλής – Πορφυρίων και Ήρα_Αθηναϊκός αμφορέας 400 πΧ_μουσείο

Λούβρου

Πορφυρίων: Ο δυνατότερος από τους Θράκες Γίγαντες, ο οποίος κατά

τον πόλεμο προσπάθησε να βιάσει την Ήρα, αλλά σκοτώθηκε από τον Δία
και τον Ηρακλή.

Συκεύς: Κατά την Γιγαντομαχία έφυγε από την μάχη και η μητέρα του
Γαία τον μεταμόρφωσε σε δένδρο (συκιά).

Τυφών: Σκοτώθηκε από τον Διόνυσο

Υπέρβιος

Φοίτιος

Κύκλωπες Γηραιοί (Ακμωνίδες)

 381

Ήταν τρεις μονόφθαλμοι – αθάνατοι Γίγαντες που σφυρηλάτησαν τους

κεραυνούς του Δία. Μόλις γεννήθηκαν ο πατέρας τους Ουρανός τους
φυλάκισε στα έγκατα της Γης, μαζί με τους αδελφούς τους Εκατόγχειρες
και οι Τιτάνες όταν ανέτρεψαν τον Ουρανό τους μετέφεραν στα Τάρταρα.
Τελικά ο Δίας και οι άλλοι θεοί τους απελευθέρωσαν και αυτοί σε
αντάλλαγμα χάρισαν στον Δία τον κεραυνό, στον Ποσειδώνα την τρίαινα
και στον Πλούτωνα (Άδη) το κράνος, που όποιος το φορούσε γινόταν
αόρατος. Λέγεται ότι οι Γηραιοί Κύκλωπες ήταν συνολικά επτά. Οι
τέσσερεις επιπλέον ήσαν οι γιοι του Βρόντη, οι οποίοι σκοτώθηκαν από
τον Απόλλωνα προκειμένου να εκδικηθεί το θάνατο του γιου του
Ασκληπιού, ο οποίος χτυπήθηκε από κεραυνό.

Αναλυτικά ήσαν οι: Βρόντης, Στερόπης, Άργης, Ευρύαλος, Ελατρεύς,

Τράχιος, Αλιμήδης.

Κύκλωπες Νέοι

Η φυλή των νεότερων Κυκλώπων που αντιμετώπισε ο Οδυσσέας στο

ταξίδι του ήταν μια εντελώς διαφορετική φυλή, πιθανότατα
δημιουργημένη από το αίμα του ευνουχισμένου Ουρανού που έσταξε στην
γη. Γνωστότερος όλων είναι ο Πολύφημος, υιός του Ποσειδώνα και της
νύμφης Θοώσης τον οποίο σκότωσε ο Οδυσσέας. Ίσως η πληροφορία ότι
ο Πολύφημος είχε έναν οφθαλμό να είναι εσφαλμένη, καθότι ο Όμηρος
στην Οδύσσεια αφενός δεν αναφέρει ότι ήταν μονόφθαλμος και αφετέρου
μετά από προσεκτική ανάγνωση, συμπεραίνεται ότι διέθετε δύο
οφθαλμούς.

Άλλοι Γίγαντες ήσαν οι παρακάτω:

Άγρειος: Ήταν γιός της Γαίας και σκοτώθηκε από τις Μοίρες με
ορειχάλκινες ράβδους.

Άλπος: Σικελός Γίγαντας, γιός της Γαίας ο οποίος σκοτώθηκε από τον
Διόνυσο.

Άναξ: Γιός της Γαίας και του Ουρανού από την Μίλητο της Λυδίας και
πατέρας του γίγαντα Αστέριου.

Ηρακλής εναντίον Ανταίου_Αθηναϊκό δοχείο 480 πΧ_ μουσείο

Νationale Gerite Ιtaly_ theoi.com

Ανταίος: Υιός του Ποσειδώνα και της Γαίας και βασιλιάς της Λιβύης, ο
οποίος πάλευε μέχρι θανάτου με όσους επισκέπτονταν το βασίλειό του και
με τα κρανία τους έχτιζε την οροφή του ναού που ήταν αφιερωμένος στον
 382

πατέρα του. Ο Ανταίος αντλούσε την δύναμή του από την μητέρα του Γαία
όσο πατούσε στο έδαφος. Σκοτώθηκε από τον Ηρακλή ο οποίος
ακολουθώντας την συμβουλή της θεάς Αθηνάς, αφού τον σήκωσε ψηλά
τον έσφιξε συντρίβοντας τα πλευρά.

Αντιφάτης: Γιός του Ποσειδώνα και της Γαίας, βασιλιάς των

Λαιστρυγόνων (ανθρωποφάγοι Γίγαντες) τους οποίους αντιμετώπισε ο
Οδυσσέας.

Αντιφάτιδες (σύζυγος και κόρη): Ήσαν θηλυκοί Γίγαντες, γεγονός

σπάνιο στην Ελληνική μυθολογία. Η κόρη περιγράφεται ως «πανύψηλη
και παντοδύναμη» και η σύζυγος καθήμενη στον θρόνο «ψηλή σαν
βουνό».

Άργος Πανόπτης: Γίγαντας με εκατό μάτια ο οποίος ζούσε στην

Αργολίδα και είχε ορισθεί από την Ήρα να φυλάει την νύμφη Ιώ, την οποία
είχε μεταμορφώσει σε λευκή αγελάδα όταν συνέλαβε τον Δία να
ερωτοτροπεί μαζί της. Ο Δίας προκειμένου να σώσει την ερωμένη του
έστειλε τον Ερμή ο οποίος σκότωσε με το ξίφος του τον Άργο και
ελευθέρωσε την Ιώ.

Αστέριος: Γίγαντας από την Λυδία γιός του Άνακτα (βλ. Άναξ).

Άζειος: Γίγαντας από την Αρκαδία ο οποίος πολέμησε στον πόλεμο με

τους Τιτάνες. Ήταν πρόγονος των Αρκάδων βασιλέων.

Βορεάδες Γίγαντες: Τρείς γιοί του Βορέα (βόρειου ανέμου) και της
Χιόνης, οι οποίοι ήσαν αρχιερείς της Υπερβόρειας φυλής.

Γηγενείς: Ήταν φυλή Γιγάντων (γιοί της Γαίας) οι οποίοι είχαν έξι χέρια
έκαστος και σκοτώθηκαν από τους Αργοναύτες στην Μυσία.

Γηρυόνης: Γίγαντας με τρία σώματα, γιός του Χρυσάορα και της

Καλλιρόης, τον οποίο σκότωσε ο Ηρακλής σε έναν από τους 12 άθλους
του.

Δάμασην: Γίγαντας από την Λυδία ο οποίος νίκησε έναν δράκοντα που
τρομοκρατούσε την περιοχή.

Εχιδνάδης: Γίγαντας με πόδια ερπετού, γιός της Έχιδνας ο οποίος

σκοτώθηκε από τον Άρη.

Θούριος: Ο συγκεκριμένος Γίγαντας λέγεται ότι πολέμησε με τον

Ηρακλή.
 383

Κακός: Λατίνος Γίγαντας με φλογισμένη αναπνοή τον οποίο σκότωσε ο

Ηρακλής.

Κυμοπόλεια: Ανήκε στις Αλιάδες (θαλάσσιες νύμφες) ήταν κόρη του

Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης και σύζυγος του Εκατόγχειρα Βριάρεως.

Λαιστρυγόνες: Φυλή ανθρωποφάγων Γιγάντων γιών του Ποσειδώνα και

της Γαίας τους οποίους αντιμετώπισε ο Οδυσσέας στο ταξίδι του. Ζούσαν
στην γη όπου ο «ήλιος δεν δύει ποτέ».

Οπλόδαμος: Αδελφός των Θρακών Γιγάντων ο οποίος τους ώθησε σε

πόλεμο προς βοήθεια της Ρέας όταν της επιτέθηκε ο Τιτάνας Κρόνος αφού
έμαθε ότι έκρυβε τον νεογέννητο Δία.

Οιόλυκα: Ήταν Αλιάδα (θαλάσσια Νύμφη) κόρη του Εκατόγχειρα

Βριάρεως.

Ρόδιοι Γίγαντες: Φυλή Γιγάντων της Ρόδου.

Ταλώς και Αργοναύτες_Αθηναϊκός κρατήρας_μουσείο Ruvo Ιταλία

Ταλώς: Ορειχάλκινος μηχανικός Γίγαντας που είχε κατασκευάσει ο

Ήφαιστος και ο οποίος περιπολούσε στο νησί Κρήτη. Σκοτώθηκε από την
Μήδεια, όταν προσπάθησε να εμποδίσει τους Αργοναύτες να
αποβιβασθούν στο νησί. Είχε δοθεί σαν δώρο από τον Δία στην ερωμένη
του Ευρώπη για να την προστατεύει όταν της χάρισε την Κρήτη.

Τίτυος: Παράνομος Γίγαντας, υιός της Γαίας, ο οποίος σκοτώθηκε από

τον Απόλλωνα και την Αρτέμιδα, όταν αποπειράθηκε να βιάσει την μητέρα
τους Λητώ, ενώ αυτή πήγαινε στους Δελφούς.

Ύλλος: Γίγαντας από την Λυδία της Ανατολίας.

Χάρυβδις: Κόρη του Ποσειδώνα η οποία ήταν από τους θεούς

αλυσοδεμένη στα στενά της Μεσσήνης (Σικελία) απέναντι της Σκύλλας
και με την αναπνοή της δημιουργούσε θαλάσσιες δίνες. Αναφέρεται από
τον Όμηρο ως θεά της παλίρροιας.

Χθόνιος: Γιός της Γαίας τον οποίο η Γαία ώθησε να πολεμήσει κατά του
Διόνυσου, υποσχόμενη να του δώσει την Αφροδίτη.

Χρυσάωρ: Γιός της γοργόνας Μέδουσας και του Ποσειδώνα, ο οποίος

στην μυθολογία εμφανίζεται συνήθως ως Γίγαντας αλλά συναντάται και
 384

ως φτερωτός αγριόχοιρος, όπως ο αδελφός του Πήγασος ως φτερωτό

άλογο.

Ωρίων: Ήταν εμφανίσιμος Γίγαντας (γιός του Ποσειδώνα και της

Ευρυάλης) ο οποίος είχε την ικανότητα να περπατά στο νερό. Αρχικά
υπηρετούσε τον βασιλέα της Χίου Οινοπίωνα ως κυνηγός, αλλά όταν
βίασε την κόρη του Μερόπη τυφλώθηκε και εξορίσθηκε από το νησί. Τότε
ταξίδεψε μέχρι την Λήμνο για να ζητήσει βοήθεια από τον πατέρα του
Ποσειδώνα προκειμένου να βρει το φως του. Ο Ποσειδών του έδωσε για
συνοδεία τον βοηθό του Κεδαλίωνα για να τον συνοδέψει στο μέρος που
ανατέλλει ο θεός Ήλιος προκειμένου να ξαναβρεί την όρασή του, γεγονός
που συνέβη. Στην επιστροφή ο Ωρίων κατέληξε στην Δήλο, ή την Κρήτη
όπου κυνηγούσε μαζί με την θεά Αρτέμιδα, η οποία μετά τον θάνατό του,
τον μετέτρεψε σε αστερισμό.

Πηγές – Βιβλιογραφία

theoi.com Όμηρος: «Ιλιάδα», «Οδύσσεια» 8ος αι. π.Χ

Ησίοδος: «Θεογονία» «Κατάλογοι Γυναικών» 8ος – 7ος αι. π.Χ
Πίνδαρος: «Ωδές» 5ος αι. π.Χ
Απολλόδωρος: Βιβλιοθήκη – ελληνική μυθογραφία 2ος αι. μ.Χ
Καλλίμαχος: Ύμνοι 3ος αι. π.Χ
Κουίντος Σμυρναίος: Πτώση της Τροίας – ελληνικά έπη 4ος αι. μ.Χ
Παυσανίας: Περιγραφή της Ελλάδας 2ος αι. μ.Χ
Διόδωρος Σικελιώτης: Βιβλιοθήκη Ιστορίας – ελληνική ιστορία 1ος αι.
π.Χ
Γάιος Ιούλιος Υγίνος: Ιστορίες – αστρονομικά 2ος αι. μ.Χ
Οβίδιος: Μεταμορφώσεις – λατινικό έπος 1ος αι. π.Χ – 1ος αι. μ.Χ
Βιργίλιος: Αινειάδα – λατινικό έπος 1ος αι. π.Χ
Βιργίλιος: Γεωργικά – λατινικό ειδυλλιακό 1ος αι. π.Χ
Προπέρτιος: Ελεγείες 1ος αι. π.Χ
Πλίνειος ο πρεσβύτερος: Φυσική Ιστορία – λατινική εγκυκλοπαίδεια 1ος
αι. μ.Χ
Σενέκας ο νεώτερος: Ηρακλής – λατινική τραγωδία 1ος αι. μ.Χ
Πούμπλιος Παπίνιος Στάτιος: «Θηβαΐς» «Δάση» – λατινικά έπη 1ος αι.
μ.Χ
Νόννος ο Πανοπολίτης: Διονυσιακά – ελληνικό έπος 5ος αι. μ.Χ

Οι Γίγαντες αποτελούν κατηγορία πλασμάτων της Ελληνικής

Μυθολογίας, τα οποία ήσαν τεραστίων διαστάσεων και διέθεταν
 385

υπερφυσικές δυνάμεις – ικανότητες. Για λόγους ιστορικής ακρίβειας και

ομαδοποίησης πρέπει να αναφέρουμε ότι ως Γίγαντες είναι γνωστοί οι
Θράκες Γίγαντες (Γιγάντιοι) οι οποίοι κήρυξαν πόλεμο κατά των θεών και
προκάλεσαν την Γιγαντομαχία, αλλά βάσει των προαναφερόμενων
χαρακτηριστικών στους Γίγαντες εντάσσονται και οι παρακάτω «φυλές»:

Αλωάδες

Εκατόγχειρες

Θράκες Γίγαντες (Γιγάντιοι)

Κύκλωπες (Γηραιοί και Νέοι)

Αλωάδες

Αλωάδες και Άρτεμις_Αθηναϊκός κρατήρας 500 πΧ_ μουσείο

Βασιλείας_ theoi.com

Ονομάζονταν οι δίδυμοι Γίγαντες Εφιάλτης και Ώτος οι οποίοι ήσαν γιοί

του Αλοέως και της Ιφιμήδειας, ή του Ποσειδώνα και της Ιφιμήδειας. Οι
Αλοάδες σε ηλικία 9 ετών (λέγεται ότι σε αυτήν την ηλικία είχαν ύψος
περίπου 15 μέτρα) αποφάσισαν να πολεμήσουν εναντίον των θεών και έτσι
τοποθέτησαν διαδοχικά την Όσσα επάνω στον Όλυμπο και το Πήλιο
επάνω στην Όσσα, προσπαθώντας με αυτόν τον τρόπο να ανέβουν στον
ουρανό και να επιτεθούν στους θεούς. Αυτήν την προσπάθεια προσπάθησε
να την σταματήσει ο θεός Άρης, αλλά ηττήθηκε από τους Αλοάδες και
φυλακίστηκε για δεκατρείς μήνες σε ένα χάλκινο δοχείο από το οποίο τον
ελευθέρωσε ο Ερμής. Η εξόντωσή τους προήλθε από την θεά Αρτέμιδα
όταν επιτέθηκε εναντίον τους μεταμφιεσμένη σε ελάφι στεκόμενη
ανάμεσά τους……….οι δύο Γίγαντες σημάδεψαν το ελάφι με τα ακόντιά
τους αλλά αστόχησαν και σκότωσαν ο ένας τον άλλο. Σύμφωνα με άλλη
εκδοχή τους σκότωσε ο θεός Απόλλων με τα βέλη του.

Γιγαντομαχία_γλυπτό από τον βωμό της Περγάμου_ 100 πΧ_ fotopedia

Εκατόγχειρες – Τριτοπάτορες

Οι Εκατόγχειρες ήσαν οι τρεις γιοί του Ουρανού και της Γαίας με θεϊκές
δυνάμεις και οι οποίοι ήλεγχαν τις θύελλες και ανεμοστρόβιλους. Είχαν
πενήντα κεφάλια και εκατό χέρια για να ελέγχουν τα φυσικά φαινόμενα
που εξουσίαζαν. Υπήρχε και τέταρτος Εκατόγχειρας ο Τυφοεύς ο οποίος
όμως ήταν γιος του Τάρταρου. Οι Εκατόγχειρες ήσαν αδελφοί με τους
Κύκλωπες και τους Τιτάνες.
 386

Αναλυτικά ήσαν οι: Βριαρεύς (ο οποίος παντρεύτηκε την Κυμοπόλεια –

θηλυκό γίγαντα – κόρη του Ποσειδώνα) Κόττος, Γύης, Τυφοεύς (ο
οποίος είχε τερατώδη διάπλαση και όπως θρυλείται το κεφάλι του άγγιζε
τα άστρα. Ήλεγχε τους θυελλώδεις ανέμους και νικήθηκε από τον Δία).

Οι Τριτοπάτορες γεννήθηκαν από την Γαία και τον Ουρανό ή τον Ήλιο,
προϋπήρχαν όλων, ήταν δαίμονες που φυλούσαν τους ανέμους και ήσαν ο
Αμαλκείδης, ο Πρωτοκλής και ο Πρωτοκλέων. Ελατρεύοντο από τους
Αθηναίους και ο ναός τους ονομαζόταν Ανάκειο.

Θράκες Γίγαντες (Γιγάντιοι)

Γίγαντες με πόδια ερπετού που προήλθαν από την Γαία και το αίμα που
έσταξε στην Γη μετά τον ευνουχισμό του Ουρανού από τον Κρόνο και
γεννήθηκαν στην Παλλήνη, την δυτικότερη από τις τρείς χερσονήσους της
Χαλκιδικής. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή……..εξοργισμένη η Γαία επειδή οι
Ολύμπιοι νίκησαν τους Τιτάνες, γέννησε τους Γίγαντες με σκοπό να
επιτεθούν στον ουρανό παίρνοντας εκδίκηση. Επειδή όμως σύμφωνα με
έναν χρησμό ουδείς μπορούσε να τους νικήσει χωρίς την συνδρομή
θνητού, κλήθηκε ο Ηρακλής προκειμένου να βοηθήσει τους θεούς στην
μάχη κατά των Γιγάντων. Τα ονόματά τους αναφέρονται παρακάτω:

Αγασθένης.

Άγριος: Ήταν μισός άνθρωπος και μισός αρκούδα. Ήταν αδελφός του
Όρειου και γιός του Πολυφόντη και μιας αρκούδας.

Αιγαίος: Σκοτώθηκε από την Αρτέμιδα.

Αλκυονεύς και Ύπνος_Αθηναϊκός κρατήρας 500 πΧ_ μουσείο paul

getty_ theoi.com

Αλκυονεύς: Ο γηραιότερος των Θρακών Γιγάντων ο οποίος ήταν

αθάνατος όσο πολεμούσε στον τόπο που γεννήθηκε. Σκοτώθηκε από τον
Ηρακλή ο οποίος τον παρέσυρε εκτός της Παλλήνης (τόπο γέννησης)
αφού τον έπληξε με βέλος. Οι επτά πενθούσες κόρες του μεταμορφώθηκαν
σε αλκυόνες.

Αρισταίος: Ο μοναδικός που επέζησε από την Γιγαντομαχία, αφού η

μητέρα του Γαία τον μεταμόρφωσε σε σκαθάρι και τον έκρυψε στην
Σικελία.
 387

Δάμυσος: Ο ταχύτερος από τους Γίγαντες που πολέμησαν εναντίον των

θεών. Σκοτώθηκε από τον κένταυρο Χείρωνα ο οποίος πήρε την ταχύτητά
του και την τοποθέτησε στην φτέρνα του Αχιλλέα.

Έμφυτος: Γιός της Γαίας και του Ταρτάρου.

Εγκέλαδος: Σκοτώθηκε από την Αθηνά η οποία τον έθαψε κάτω από το
ηφαίστειο της Αίτνας.

Εύβοιος

Ευρύαλος

Ευρυμέδων: Βασιλιάς των Θρακών Γιγάντων ο οποίος ευθύνεται για την

ήττα από τους θεούς.

Εύρυτος: Τον σκότωσε ο Διόνυσος με τον θύρσο (διονυσιακή ράβδος η

οποία στην άκρη έχει κουκουνάρι).

Εύφορβος

Θεοδάμας

Θεόμισης

Θόων: Σκοτώθηκε από τις Μοίρες ο οποίες τον έδειραν μέχρι θανάτου με
χάλκινες ράβδους.

Ιαπετός

Ιππόλυτος: Τον σκότωσε ο Ερμής φορώντας το κράνος του Άδη (ήταν

αόρατος).

Κλύτιος: Σκοτώθηκε από την Εκάτη με πυρσό.

Κοίος

Κρατίων: Σκοτώθηκε από την Αρτέμιδα.

Μίμας: Σκοτώθηκε από τον Ήφαιστο με καυτό μέταλλο.

Μόλιος: Αντίπαλος του θεού Ήλιου. Σκοτώθηκε στο νησί Αία και από το
αίμα του λέγεται ότι φύτρωσε το φυτό μώλυ (Όμηρος)

Μύλινος: Από την Κρήτη, τον οποίο σκότωσε ο Δίας.

 388

Λέων: Είχε μορφή λέοντα και σκοτώθηκε από τον Ηρακλή, ο οποίος αφού
του αφαίρεσε την λεοντή κατασκεύασε μανδύα, τον οποίο έκτοτε
φορούσε.

Όλυμπος: Γίγαντας από την Κρήτη (γιος της Γαίας) ο οποίος μεγάλωσε
τον Δία, αλλά αργότερα παρότρυνε τους Γίγαντες να στραφούν εναντίον
του.

Όρειος: Ήταν μισός άνθρωπος και μισός αρκούδα. Αδελφός του Άγριου
και γιος του Πολυφόντη και μιας αρκούδας.

Ουρανίων

Παγκράτης

Πάλλας: Σκοτώθηκε από την Αθηνά η οποία τον έγδαρε και με το δέρμα
του έφτιαξε φόρεμα (εξ’ ου και Παλλάδα).

Πελορεύς: Πολέμησε εναντίον των θεών χρησιμοποιώντας το βουνό

Πήλιο. Σκοτώθηκε από τον Διόνυσο.

Περιβοία: Κόρη του βασιλέα των Γιγάντων Ευρυμέδοντα, γιγαντίων

διαστάσεων.

Ποσειδών και Πολυβότης_Αττικός κρατήρας 410-400

πΧ__αρχαιολογικό μουσείο Βερολίνου_theoi.com

Πολυβότης: Σκοτώθηκε από τον Ποσειδώνα, ο οποίος του πέταξε ένα

κομμάτι από την νήσο Κω, δημιουργώντας έτσι την Νίσυρο.

Ηρακλής – Πορφυρίων και Ήρα_Αθηναϊκός αμφορέας 400 πΧ_μουσείο

Λούβρου

Πορφυρίων: Ο δυνατότερος από τους Θράκες Γίγαντες, ο οποίος κατά

τον πόλεμο προσπάθησε να βιάσει την Ήρα, αλλά σκοτώθηκε από τον Δία
και τον Ηρακλή.

Συκεύς: Κατά την Γιγαντομαχία έφυγε από την μάχη και η μητέρα του
Γαία τον μεταμόρφωσε σε δένδρο (συκιά).

Τυφών: Σκοτώθηκε από τον Διόνυσο

Υπέρβιος
 389

Φοίτιος

Κύκλωπες Γηραιοί (Ακμωνίδες)

Κύκλωπες στο εργαστήριο του Ηφαίστου_Ρωμαϊκό ψηφιδωτό της

Πομπηίας 100 μΧ_ αρχαιολογικό μουσείο Νάπολι_ theoi.com

Ήταν τρεις μονόφθαλμοι – αθάνατοι Γίγαντες που σφυρηλάτησαν τους

κεραυνούς του Δία. Μόλις γεννήθηκαν ο πατέρας τους Ουρανός τους
φυλάκισε στα έγκατα της Γης, μαζί με τους αδελφούς τους Εκατόγχειρες
και οι Τιτάνες όταν ανέτρεψαν τον Ουρανό τους μετέφεραν στα Τάρταρα.
Τελικά ο Δίας και οι άλλοι θεοί τους απελευθέρωσαν και αυτοί σε
αντάλλαγμα χάρισαν στον Δία τον κεραυνό, στον Ποσειδώνα την τρίαινα
και στον Πλούτωνα (Άδη) το κράνος, που όποιος το φορούσε γινόταν
αόρατος. Λέγεται ότι οι Γηραιοί Κύκλωπες ήταν συνολικά επτά. Οι
τέσσερεις επιπλέον ήσαν οι γιοι του Βρόντη, οι οποίοι σκοτώθηκαν από
τον Απόλλωνα προκειμένου να εκδικηθεί το θάνατο του γιου του
Ασκληπιού, ο οποίος χτυπήθηκε από κεραυνό.

Αναλυτικά ήσαν οι: Βρόντης, Στερόπης, Άργης, Ευρύαλος, Ελατρεύς,

Τράχιος, Αλιμήδης.

Κύκλωπες Νέοι

Η φυλή των νεότερων Κυκλώπων που αντιμετώπισε ο Οδυσσέας στο

ταξίδι του ήταν μια εντελώς διαφορετική φυλή, πιθανότατα
δημιουργημένη από το αίμα του ευνουχισμένου Ουρανού που έσταξε στην
γη. Γνωστότερος όλων είναι ο Πολύφημος, υιός του Ποσειδώνα και της
νύμφης Θοώσης τον οποίο σκότωσε ο Οδυσσέας. Ίσως η πληροφορία ότι
ο Πολύφημος είχε έναν οφθαλμό να είναι εσφαλμένη, καθότι ο Όμηρος
στην Οδύσσεια αφενός δεν αναφέρει ότι ήταν μονόφθαλμος και αφετέρου
μετά από προσεκτική ανάγνωση, συμπεραίνεται ότι διέθετε δύο
οφθαλμούς.

Άλλοι Γίγαντες ήσαν οι παρακάτω:

Άγρειος: Ήταν γιός της Γαίας και σκοτώθηκε από τις Μοίρες με
ορειχάλκινες ράβδους.

Άλπος: Σικελός Γίγαντας, γιός της Γαίας ο οποίος σκοτώθηκε από τον
Διόνυσο.

Άναξ: Γιός της Γαίας και του Ουρανού από την Μίλητο της Λυδίας και
πατέρας του γίγαντα Αστέριου.
 390

Ανταίος: Υιός του Ποσειδώνα και της Γαίας και βασιλιάς της Λιβύης, ο
οποίος πάλευε μέχρι θανάτου με όσους επισκέπτονταν το βασίλειό του και
με τα κρανία τους έχτιζε την οροφή του ναού που ήταν αφιερωμένος στον
πατέρα του. Ο Ανταίος αντλούσε την δύναμή του από την μητέρα του Γαία
όσο πατούσε στο έδαφος. Σκοτώθηκε από τον Ηρακλή ο οποίος
ακολουθώντας την συμβουλή της θεάς Αθηνάς, αφού τον σήκωσε ψηλά
τον έσφιξε συντρίβοντας τα πλευρά.

Αντιφάτης: Γιός του Ποσειδώνα και της Γαίας, βασιλιάς των

Λαιστρυγόνων (ανθρωποφάγοι Γίγαντες) τους οποίους αντιμετώπισε ο
Οδυσσέας.

Αντιφάτιδες (σύζυγος και κόρη): Ήσαν θηλυκοί Γίγαντες, γεγονός

σπάνιο στην Ελληνική μυθολογία. Η κόρη περιγράφεται ως «πανύψηλη
και παντοδύναμη» και η σύζυγος καθήμενη στον θρόνο «ψηλή σαν
βουνό».

Ερμής εναντίον Άργους Πανόπτου_Αθηναϊκό βάζο 500 πΧ_ιστορικό

μουσείο Βιέννης_ theoi.com

Άργος Πανόπτης: Γίγαντας με εκατό μάτια ο οποίος ζούσε στην

Αργολίδα και είχε ορισθεί από την Ήρα να φυλάει την νύμφη Ιώ, την οποία
είχε μεταμορφώσει σε λευκή αγελάδα όταν συνέλαβε τον Δία να
ερωτοτροπεί μαζί της. Ο Δίας προκειμένου να σώσει την ερωμένη του
έστειλε τον Ερμή ο οποίος σκότωσε με το ξίφος του τον Άργο και
ελευθέρωσε την Ιώ.

Αστέριος: Γίγαντας από την Λυδία γιός του Άνακτα (βλ. Άναξ).

Άζειος: Γίγαντας από την Αρκαδία ο οποίος πολέμησε στον πόλεμο με

τους Τιτάνες. Ήταν πρόγονος των Αρκάδων βασιλέων.

Βορεάδες Γίγαντες: Τρείς γιοί του Βορέα (βόρειου ανέμου) και της
Χιόνης, οι οποίοι ήσαν αρχιερείς της Υπερβόρειας φυλής.

Γηγενείς: Ήταν φυλή Γιγάντων (γιοί της Γαίας) οι οποίοι είχαν έξι χέρια
έκαστος και σκοτώθηκαν από τους Αργοναύτες στην Μυσία.

Ηρακλής και Γυριόνης_Αττικός αμφορέας 550-540 πΧ__μουσείο

Λούβρου theoi.com

Γηρυόνης: Γίγαντας με τρία σώματα, γιός του Χρυσάορα και της

Καλλιρόης, τον οποίο σκότωσε ο Ηρακλής σε έναν από τους 12 άθλους
του.
 391

Δάμασην: Γίγαντας από την Λυδία ο οποίος νίκησε έναν δράκοντα που
τρομοκρατούσε την περιοχή.

Εχιδνάδης: Γίγαντας με πόδια ερπετού, γιός της Έχιδνας ο οποίος

σκοτώθηκε από τον Άρη.

Θούριος: Ο συγκεκριμένος Γίγαντας λέγεται ότι πολέμησε με τον

Ηρακλή.

Κακός: Λατίνος Γίγαντας με φλογισμένη αναπνοή τον οποίο σκότωσε ο

Ηρακλής.

Κυμοπόλεια: Ανήκε στις Αλιάδες (θαλάσσιες νύμφες) ήταν κόρη του

Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης και σύζυγος του Εκατόγχειρα Βριάρεως.

Λαιστρυγόνες: Φυλή ανθρωποφάγων Γιγάντων γιών του Ποσειδώνα και

της Γαίας τους οποίους αντιμετώπισε ο Οδυσσέας στο ταξίδι του. Ζούσαν
στην γη όπου ο «ήλιος δεν δύει ποτέ».

Οπλόδαμος: Αδελφός των Θρακών Γιγάντων ο οποίος τους ώθησε σε

πόλεμο προς βοήθεια της Ρέας όταν της επιτέθηκε ο Τιτάνας Κρόνος αφού
έμαθε ότι έκρυβε τον νεογέννητο Δία.

Οιόλυκα: Ήταν Αλιάδα (θαλάσσια Νύμφη) κόρη του Εκατόγχειρα

Βριάρεως.

Ρόδιοι Γίγαντες: Φυλή Γιγάντων της Ρόδου.

Ταλώς και Αργοναύτες_Αθηναϊκός κρατήρας_μουσείο Ruvo Ιταλία

Ταλώς: Ορειχάλκινος μηχανικός Γίγαντας που είχε κατασκευάσει ο

Ήφαιστος και ο οποίος περιπολούσε στο νησί Κρήτη. Σκοτώθηκε από την
Μήδεια, όταν προσπάθησε να εμποδίσει τους Αργοναύτες να
αποβιβασθούν στο νησί. Είχε δοθεί σαν δώρο από τον Δία στην ερωμένη
του Ευρώπη για να την προστατεύει όταν της χάρισε την Κρήτη.

Περὶ Γιγάντων Συγγραφέας: Φίλων ο Αλεξανδρεύς -Philonis Alexandrini

Opera quae supersunt ediderunt Leopoldus Cohn et Paulus Wendland
Vol. II, p. 42-55 Berolini 1897.

ΠΕΡΙ ΓΙΓΑΝΤΩΝ
 392

1 (1.) [p. 262 M] „Καὶ δὴ ἐγένετο, ἡνίκα ἤρξαντο οἱ ἄνθρωποι πολλοὶ

γίνεσθαι ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ θυγατέρες ἐγεννήθησαν αὐτοῖς“ (Gen. 6, 1).
ἄξιον οἶμαι διαπορῆσαι, διὰ τί μετὰ τὴν Νῶε καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ γένεσιν
εἰς πολυανθρωπίαν ἐπιδίδωσιν ἡμῶν τὸ γένος. ἀλλ´ ἴσως οὐ χαλεπὸν
ἀποδοῦναι τὴν αἰτίαν· ἀεὶ γὰρ ἐπειδὰν τὸ σπάνιον φανῇ, πάμπολυ τὸ
ἐναντίον εὑρίσκεται. 2 ἑνὸς οὖν εὐφυΐα τὴν περὶ μυρίους διαδείκνυσιν
ἀφυΐαν, καὶ τὰ τεχνικὰ μέντοι καὶ ἐπιστημονικὰ καὶ ἀγαθὰ καὶ καλὰ ὄντα
ὀλίγα τὴν τῶν ἀτέχνων καὶ ἀνεπιστημόνων καὶ ἀδίκων καὶ συνόλως
φαύλων ἄπειρον ὅσην πληθὺν ἐπεσκιασμένην ἀποφαίνει. 3 οὐχ ὁρᾷς ὅτι
καὶ ἐν τῷ παντὶ ἥλιος εἷς ὢν τὸ μυρίον καὶ βαθὺ σκότος κατὰ γῆν καὶ
κατὰ θάλατταν κεχυμένον ἐπιλάμψας ἀνασκίδνησιν; εἰκότως οὖν καὶ ἡ
τοῦ δικαίου Νῶε γένεσις καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ τοὺς ἀδίκους πολλοὺς
διασυνίστησι· τῷ γὰρ ἐναντίῳ τὰ ἐναντία πέφυκέ πως μάλιστα
γνωρίζεσθαι. 4 ἄδικος δὲ οὐδεὶς ἄρρενα γενεὰν ἐν ψυχῇ σπείρει τὸ
παράπαν, ἀλλὰ θηλυγονοῦσιν ἐκ φύσεως ἄνανδροι καὶ κατεαγότες καὶ
θηλυδρίαι τὰ φρονήματα, δένδρον οὐδὲν ἀρετῆς, οὗ καλοὺς καὶ
γενναίους ἐξ ἀνάγκης ἔδει τοὺς καρποὺς γενέσθαι, πάντα δὲ κακίας καὶ
παθῶν, ὧν γυναικώδεις αἱ βλάσται, φυτεύσαντες· 5 οὗ χάριν θυγατέρας
οἱ ἄνθρωποι οὗτοι γεννῆσαι λέγονται, υἱὸν δὲ οὐδεὶς αὐτῶν. ἐπεὶ γὰρ ὁ
δίκαιος ἀρρενογονεῖ Νῶε τέλειον καὶ ὀρθὸν λόγον καὶ ἄρρενα ὄντως
μετιών, θηλυτόκος ἡ κατὰ τοὺς πολλοὺς ἀδικία πάντως [p. 263 M]
ἀναφαίνεται· ἀμήχανον γὰρ τὰ αὐτὰ πρὸς τῶν ἐναντίων, ἀλλὰ μὴ τὰ
ἐναντία πάλιν γενέσθαι.

6 (2.) „Ἰδόντες δὲ οἱ ἄγγελοι τοῦ θεοῦ τὰς θυγατέρας τῶν ἀνθρώπων, ὅτι
καλαί εἰσιν, ἔλαβον ἑαυτοῖς γυναῖκας ἀπὸ πασῶν, ὧν ἐξελέξαντο“ (Gen.
6, 2). οὓς ἄλλοι φιλόσοφοι δαίμονας, ἀγγέλους Μωυσῆς εἴωθεν
ὀνομάζειν· ψυχαὶ δ´ εἰσὶ κατὰ τὸν ἀέρα πετόμεναι. 7 καὶ μηδεὶς ὑπολάβῃ
μῦθον εἶναι τὸ εἰρημένον· ἀνάγκη γὰρ ὅλον δι´ ὅλων τὸν κόσμον
ἐψυχῶσθαι, τῶν πρώτων καὶ στοιχειωδῶν μερῶν ἑκάστου τὰ οἰκεῖα καὶ
πρόσφορα ζῷα περιέχοντος, γῆς μὲν τὰ χερσαῖα, θαλάττης δὲ καὶ
ποταμῶν τὰ ἔνυδρα, πυρὸς δὲ τὰ πυρίγονα — λόγος δὲ ἔχει ταῦτα κατὰ
Μακεδονίαν μάλιστα γίνεσθαι —, οὐρανοῦ δὲ τοὺς ἀστέρας. 8 καὶ γὰρ
οὗτοι ψυχαὶ ὅλαι δι´ ὅλων ἀκήρατοί τε καὶ θεῖαι, παρὸ καὶ κύκλῳ
κινοῦνται τὴν συγγενεστάτην νῷ κίνησιν· νοῦς γὰρ ἕκαστος αὐτῶν
ἀκραιφνέστατος. ἔστιν οὖν ἀναγκαῖον καὶ τὸν ἀέρα ζῴων πεπληρῶσθαι·
ταῦτα δὲ ἡμῖν ἐστιν ἀόρατα, ὅτιπερ καὶ αὐτὸς οὐχ ὁρατὸς αἰσθήσει. 9
ἀλλ´ οὐ παρόσον ἀδύνατος ἡ ὄψις ψυχῶν φαντασιωθῆναι τύπους, διὰ
τοῦτ´ οὔκ εἰσιν ἐν ἀέρι ψυχαί, καταλαμβάνεσθαι δ´ αὐτὰς ἀναγκαῖον ὑπὸ
νοῦ, ἵνα πρὸς τῶν ὁμοίων τὸ ὅμοιον θεωρῆται. ἐπεὶ καὶ τί φήσομεν; 10
πάνθ´ ὅσα χερσαῖα καὶ ἔνυδρα οὐκ ἀέρι καὶ πνεύματι ζῇ; τί δέ; οὐκ ἀέρος
κακωθέντος τὰ λοιμικὰ συνίστασθαι παθήματα φιλεῖ, ὡς ἂν αἰτίου τῆς
ψυχώσεως ἑκάστοις; τί δέ; ὁπότε ἀπήμων καὶ ἀβλαβὴς εἴη, ὁποῖον ἐν ταῖς
 393

βορείοις μάλιστα αὔραις εἴωθε γίνεσθαι, οὐ καθαρωτέρου σπῶντα τοῦ

πνεύματος πρὸς πλείονα καὶ κραταιοτέραν διαμονὴν ἐπιδίδωσιν; 11 ἆρ´
οὖν εἰκὸς δι´ οὗ τὰ ἄλλα, ἔνυδρά τε καὶ χερσαῖα, ἐψύχωται, ἔρημον εἶναι
ἢ ψυχῶν ἀμοιρεῖν; τοὐναντίον μὲν οὖν, εἰ καὶ τὰ ἄλλα πάντα ζῴων ἄγονα
ἦν, μόνος ἀὴρ ὤφειλε ζῳοτοκῆσαι τὰ ψυχῆς κατ´ἐξαίρετον χάριν παρὰ
τοῦ δημιουργοῦ σπέρματα λαβών. 12 (3.) τῶν οὖν ψυχῶν αἱ μὲν πρὸς
σώματα κατέβησαν, αἱ δὲ [p. 264 M.] οὐδενὶ τῶν γῆς μορίων ἠξίωσάν
ποτε συνενεχθῆναι. ταύταις ἀφιερωθείσαις καὶ τῆς τοῦ πατρὸς θεραπείας
περιεχομέναις ὑπηρέτισι καὶ διακόνοις ὁ δημιουργὸς εἴωθε χρῆσθαι πρὸς
τὴν τῶν θνητῶν ἐπιστασίαν. 13 ἐκεῖναι δ´ ὥσπερ εἰς ποταμὸν τὸ σῶμα
καταβᾶσαι ποτὲ μὲν ὑπὸ συρμοῦ δίνης βιαιοτάτης ἁρπασθεῖσαι
κατεπόθησαν, ποτὲ δὲ πρὸς τὴν φορὰν ἀντισχεῖν δυνηθεῖσαι τὸ μὲν
πρῶτον ἀνενήξαντο, εἶτα ὅθεν ὥρμησαν, ἐκεῖσε πάλιν ἀνέπτησαν. 14
αὗται μὲν οὖν εἰσι ψυχαὶ τῶν ἀνόθως φιλοσοφησάντων, ἐξ ἀρχῆς ἄχρι
τέλους μελετῶσαι τὸν μετὰ σωμάτων ἀποθνῄσκειν βίον, ἵνα τῆς
ἀσωμάτου καὶ ἀφθάρτου παρὰ τῷ ἀγενήτῳ καὶ ἀφθάρτῳ ζωῆς
μεταλάχωσιν, 15 αἱ δὲ καταποντωθεῖσαι τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ὅσοι
σοφίας ἠλόγησαν ἐκδόντες ἀστάτοις καὶ τυχηροῖς πράγμασιν ἑαυτοὺς, ὧν
οὐδὲν εἰς τὸ κράτιστον τῶν ἐν ἡμῖν, ψυχὴν ἢ νοῦν, ἀναφέρεται, πάντα δὲ
ἐπὶ τὸν συμφυᾶ νεκρὸν ἡμῶν, τὸ σῶμα, ἢ ἐπὶ τὰ ἀψυχότερα τούτου,
δόξαν λέγω καὶ χρήματα καὶ ἀρχὰς καὶ τιμὰς καὶ ὅσα ἄλλα ὑπὸ τῶν μὴ
τεθεαμένων τὰ πρὸς ἀλήθειαν καλὰ ἀπάτῃ ψευδοῦς δόξης ἀναπλάττεται
ἢ ζωγραφεῖται. 16 (4.) ψυχὰς οὖν καὶ δαίμονας καὶ ἀγγέλους ὀνόματα
μὲν διαφέροντα, ἓν δὲ καὶ ταὐτὸν ὑποκείμενον διανοηθεὶς ἄχθος
βαρύτατον ἀποθήσῃ δεισιδαιμονίαν. ὥσπερ γὰρ ἀγαθοὺς δαίμονας καὶ
κακοὺς λέγουσιν οἱ πολλοὶ καὶ ψυχὰς ὁμοίως, οὕτως καὶ ἀγγέλους τοὺς
μὲν τῆς προσρήσεως ἀξίους πρεσβευτάς τινας ἀνθρώπων πρὸς θεὸν καὶ
θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους ἱεροὺς καὶ ἀσύλους διὰ τὴν ἀνυπαίτιον καὶ
παγκάλην ταύτην ὑπηρεσίαν, τοὺς δ´ ἔμπαλιν ἀνιέρους καὶ ἀναξίους τῆς
προσρήσεως καὶ αὐτὸς ὑπολαμβάνων οὐχ ἁμαρτήσει. 17 μαρτυρεῖ δέ μου
τῷ λόγῳ τὸ παρὰ τῷ ὑμνογράφῳ εἰρημένον ἐν ᾄσματι τούτῳ·
„ἐξαπέστειλεν εἰς αὐτοὺς ὀργὴν θυμοῦ αὐτοῦ, θυμὸν καὶ ὀργὴν καὶ
θλῖψιν, ἀποστολὴν δι´ ἀγγέλων πονηρῶν“ (Psalm. 77, 49). οὗτοί [p. 265
M.] εἰσιν οἱ πονηροὶ τὸ ἀγγέλων ὄνομα ὑποδυόμενοι, τὰς μὲν ὀρθοῦ
λόγου θυγατέρας, ἐπιστήμας καὶ ἀρετάς, οὐκ εἰδότες, τὰς δὲ τῶν
ἀνθρώπων θνητὰς θνητῶν ἀπογόνους ἡδονὰς μετερχόμενοι γνήσιον μὲν
οὐδὲν ἐπιφερομένας κάλλος, ὃ διανοίᾳ μόνῃ θεωρεῖται, νόθον δὲ
εὐμορφίαν, δι´ ἧς ἡ αἴσθησις ἀπατᾶται. 18 λαμβάνουσι δὲ οὐ πάσας
ἅπαντες τὰς θυγατέρας, ἀλλ´ ἔνιοι ἐνίας ἐκ μυρίων ὅσων ἐπελέξαντο
ἑαυτοῖς, οἱ μὲν τὰς δι´ ὄψεως, ἕτεροι δὲ τὰς δι´ ἀκοῆς, τὰς δ´ αὖ διὰ
γεύσεως καὶ γαστρὸς ἄλλοι, τινὲς δὲ τὰς μετὰ γαστέρα, πολλοὶ δὲ καὶ τῶν
πορρωτάτω διῳκισμένων ἀντελάβοντο τὰς μηκίστας ἐν ἑαυτοῖς τείνοντες
 394

ἐπιθυμίας· ποικίλαι γὰρ ἐξ ἀνάγκης αἱ ποικίλων ἡδονῶν αἱρέσεις, ἄλλων

ᾠκειωμένων ἄλλαις.

19 (5.) Ἐν δὴ τοῖς τοιούτοις ἀμήχανον τὸ τοῦ θεοῦ καταμεῖναι καὶ

διαιωνίσαι πνεῦμα, ὡς δηλοῖ καὶ αὐτὸς ὁ νομοθέτης. „εἶπε“ γάρ φησι
„κύριος ὁ θεός· οὐ καταμενεῖ τὸ πνεῦμά μου ἐν τοῖς ἀνθρώποις εἰς τὸν
αἰῶνα διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς σάρκας“ (Gen. 6, 3). 20 μένει μὲν γὰρ ἔστιν
ὅτε, καταμένει δ´ οὐκ εἰσάπαν παρὰ τοῖς πολλοῖς ἡμῖν. τίς γὰρ οὕτως
ἄλογος ἢ ἄψυχός ἐστιν, ὡς μηδέποτε ἔννοιαν τοῦ ἀρίστου μήθ´ ἑκὼν μήτ´
ἄκων λαβεῖν; ἀλλὰ γὰρ καὶ τοῖς ἐξαγίστοις ἐπιποτᾶται πολλάκις αἰφνίδιος
ἡ τοῦ καλοῦ φαντασία, συλλαβεῖν δ´ αὐτὴν καὶ φυλάξαι παρ´ ἑαυτοῖς
ἀδυνατοῦσιν. 21 οἴχεται γὰρ εὐθέως μεταναστᾶσα, τοὺς προσεληλυθότας
οἰκήτορας νόμον καὶ δίκην ἐκδεδιῃτημένους ἀποστραφεῖσα, πρὸς οὓς
οὐδ´ ἄν ποτε ἧκεν, εἰ μὴ τοῦ διελέγξαι χάριν τοὺς ἀντὶ καλῶν αἰσχρὰ
αἱρουμένους. 22 λέγεται δὲ θεοῦ πνεῦμα καθ´ ἕνα μὲν τρόπον ὁ ῥέων ἀὴρ
ἀπὸ γῆς, τρίτον στοιχεῖον ἐποχούμενον ὕδατι — παρό φησιν ἐν τῇ
κοσμοποιίᾳ· „πνεῦμα θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος“ (Gen. 1, 2),
ἐπειδήπερ ἐξαιρόμενος ὁ ἀὴρ κοῦφος ὢν ἄνω φέρεται ὕδατι βάσει
χρώμενος —, καθ´ ἕτερον δὲ τρόπον ἡ ἀκήρατος ἐπιστήμη, ἧς πᾶς ὁ
σοφὸς εἰκότως μετέχει. 23 δηλοῖ δὲ ἐπὶ τοῦ τῶν ἁγίων ἔργων δημιουργοῦ
καὶ τεχνίτου φάσκων, ὅτι „ἀνεκάλεσεν ὁ θεὸς τὸν Βεσελεὴλ καὶ
ἐνέπλησεν αὐτὸν πνεύματος θείου, σοφίας, συνέσεως, ἐπιστήμης, ἐπὶ
παντὶ ἔργῳ διανοεῖσθαι“ (Exod. 31, 2–3)· ὥστε τὸ τί ἐστι πνεῦμα θεῖον
ὁρικῶς διὰ τῶν λεχθέντων ὑπογράφεσθαι. 24 (6.) τοιοῦτόν ἐστι καὶ τὸ
Μωυσέως πνεῦμα, ὃ ἐπιφοιτᾷ τοῖς ἑβδομήκοντα πρεσβυτέροις τοῦ
διενεγκεῖν ἑτέρων καὶ βελτιωθῆναι χάριν· [p. 266 M.] οἷς οὐδὲ
πρεσβυτέροις πρὸς ἀλήθειαν ἔνεστι γενέσθαι μὴ μεταλαβοῦσι τοῦ
πανσόφου πνεύματος ἐκείνου. λέγεται γὰρ ὅτι „ἀφελῶ ἀπὸ τοῦ
πνεύματος τοῦ ἐπὶ σοὶ καὶ ἐπιθήσω ἐπὶ τοὺς ἑβδομήκοντα πρεσβυτέρους“
(Num. 11, 17). 25 ἀλλὰ μὴ νομίσῃς οὕτως ἀφαίρεσιν κατὰ ἀποκοπὴν καὶ
διάζευξιν γίνεσθαι, ἀλλ´ οἵα γένοιτ´ ἂν ἀπὸ πυρὸς, ὅ, κἂν μυρίας δᾷδας
ἐξάψῃ, μένει μήδ´ ὁτιοῦν ἐλαττωθὲν ἐν ὁμοίῳ. τοιαύτη τίς ἐστι καὶ τῆς
ἐπιστήμης ἡ φύσις· τοὺς γὰρ φοιτητὰς καὶ γνωρίμους ἀποφήνασα
ἐμπείρους πάντας κατ´ οὐδὲν μέρος ἐλαττοῦται, πολλάκις δὲ καὶ πρὸς τὸ
ἄμεινον ἐπιδίδωσιν, ὥσπερ φασὶ τὰς ἀπαντλουμένας πηγάς· καὶ γὰρ
ἐκείνας λόγος ἔχει τότε μᾶλλον γλυκαίνεσθαι. 26 αἱ γὰρ συνεχεῖς πρὸς
ἑτέρους ὁμιλίαι μελέτην καὶ ἄσκησιν ἐμποιοῦσαι ὁλόκληρον τελειότητα
ἐργάζονται. εἰ μὲν οὖν τὸ ἴδιον αὐτοῦ Μωυσέως πνεῦμα ἤ τινος ἄλλου
γενητοῦ τοσούτῳ πλήθει γνωρίμων ἔμελλε διανέμεσθαι, κἂν
κατακερματισθὲν εἰς μοίρας τοσαύτας ἐμειοῦτο. 27 νῦν δὲ τὸ ἐπ´ αὐτῷ
πνεῦμά ἐστι τὸ σοφόν, τὸ θεῖον, τὸ ἄτμητον, τὸ ἀδιαίρετον, τὸ ἀστεῖον,
τὸ πάντῃ δι´ ὅλων ἐκπεπληρωμένον· ὅπερ ὠφελοῦν οὐ βλάπτεται οὐδὲ
μεταδοθὲν ἑτέροις οὐδ´ αὖ προστεθὲν ἐλαττοῦται τὴν σύνεσιν καὶ
 395

ἐπιστήμην καὶ σοφίαν. 28 (7.) διὸ δὴ πνεῦμα θεῖον μένειν μὲν δυνατὸν ἐν
ψυχῇ, διαμένειν δὲ ἀδύνατον, ὡς εἴπομεν. καὶ τί θαυμάζομεν; οὐδὲ γὰρ
ἄλλου τὸ παράπαν οὐδενὸς ἐχυρὰ καὶ βέβαιος ἐγγίνεται κτῆσις
ἀντιρρεπόντων καὶ πρὸς ἑκάτερα ταλαντευόντων τῶν ἀνθρωπίνων
πραγμάτων καὶ ἄλλοτε ἀλλοίας ἐνδεχομένων μεταβολάς. 29 αἴτιον δὲ τῆς
ἀνεπιστημοσύνης μέγιστον ἡ σὰρξ καὶ ἡ πρὸς σάρκα οἰκείωσις· καὶ
αὐτὸς δὲ ὁμολογεῖ φάσκων „διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς σάρκας“ μὴ δύνασθαι τὸ
θεῖον πνεῦμα καταμεῖναι. καίτοι καὶ γάμος καὶ παιδοτροφία καὶ πορισμὸς
τῶν ἀναγκαίων ἀδοξία τε μετὰ ἀχρηματίας καὶ πραγματεῖαι, ὧν αἱ μὲν
ἴδιαι αἱ δὲ κοιναί, καὶ μυρία ἄλλα, πρὶν σοφίαν ἀνθῆσαι, κατεμάραναν. 30
ἀλλ´ οὐδὲν οὕτως ἐμπόδιον πρὸς αὔξησιν αὐτῆς, ὡς ἡ σαρκῶν φύσις.
αὕτη γὰρ καθάπερ τις θεμέλιος ἀγνοίας καὶ ἀμαθίας πρῶτος καὶ μέγιστος
ὑποβέβληται, ᾧ τῶν εἰρημένων ἕκαστον ἐποικοδομεῖται. 31 ψυχαὶ μὲν
γὰρ ἄσαρκοι καὶ ἀσώματοι ἐν τῷ τοῦ παντὸς θεάτρῳ διημερεύουσαι
θεαμάτων καὶ ἀκουσμάτων θείων, [p. 267 M.] ὧν ἄπληστος αὐτὰς
εἰσελήλυθεν ἔρως, μηδενὸς κωλυσιεργοῦντος ἀπολαύουσιν. ὅσαι δὲ τὸν
σαρκῶν φόρτον ἀχθοφοροῦσι, βαρυνόμεναι καὶ πιεζόμεναι ἄνω μὲν
βλέπειν εἰς τὰς οὐρανίους περιόδους ἀδυνατοῦσι, κάτω δὲ ἑλκυσθεῖσαι
τὸν αὐχένα βιαίως δίκην τετραπόδων γῇ προσερρίζωνται. 32 (8.) παρὸ
καὶ τὰς ἐκνόμους καὶ ἐκθέσμους ὁμιλίας τε καὶ μίξεις ἐγνωκὼς ὁ
νομοθέτης ἀναιρεῖν προοιμιάζεται τὸν τρόπον τοῦτον· „ἄνθρωπος
ἄνθρωπος πρὸς πάντα οἰκεῖον σαρκὸς αὐτοῦ οὐ προσελεύσεται
ἀποκαλύψαι ἀσχημοσύνην· ἐγὼ κύριος“ (Lev. 18, 6). πῶς ἄν τις
προτρέψαιτο μᾶλλον σαρκὸς καὶ τῶν σαρκὸς οἰκείων καταφρονεῖν ἢ
τοῦτον τὸν τρόπον; 33 καίτοι οὐκ ἀποτρέπει μόνον, ἀλλὰ καὶ παγίως
ἀποφαίνεται, ὅτι ὁ πρὸς ἀλήθειαν ἄνθρωπος οὐ προσελεύσεταί ποτε ἑκὼν
ταῖς φίλαις καὶ συγγενέσι σώματος ἡδοναῖς, ἀλλυτρίωσιν δὲ τὴν πρὸς
αὐτὰς ἀεὶ μελετήσει. τὸ μὲν οὖν μὴ ἅπαξ ἀλλὰ δὶς φάναι „ἄνθρωπος
ἄνθρωπος“ σημεῖόν ἐστι τοῦ μὴ τὸν ἐκ σώματος καὶ ψυχῆς ἀλλὰ τὸν
ἀρετῇ κεχρημένον δηλοῦσθαι. ὄντως γὰρ ὁ ἀληθινὸς οὗτός ἐστιν, ὃν καὶ
τῶν παλαιῶν λύχνον τις μεσημβρίας ἁψάμενος πρὸς τοὺς πυνθανομένους
ἄνθρωπον ἔφη ζητεῖν. 34 τὸ δὲ μὴ πρὸς πάντα οἰκεῖον προσέρχεσθαι τῆς
σαρκὸς ἔχει λόγον ἀναγκαῖον. ἔνια γὰρ προσετέον, οἷον αὐτὰ τὰ
ἐπιτήδεια, οἷς χρώμενοι ζῆν ἀνόσως καὶ ὑγιεινῶς δυνησόμεθα, τὰ δὲ
περιττὰ σκορακιστέον, ὑφ´ ὧν ἐξαπτόμεναι αἱ ἐπιθυμίαι τὰ σπουδαῖα
πάντα ῥύμῃ μιᾷ καταφλέγουσι. 35 μὴ πρὸς πάντα οὖν τὰ τῇ σαρκὶ φίλα αἱ
ὀρέξεις ἀνηρεθίσθωσαν· ἡδοναὶ γὰρ αἱ ἀτίθασοι πολλάκις, ὅταν κυνῶν
τρόπον προσσαίνωσιν, ἐξ ὑποστροφῆς ἀνίατα ἔδακον. ὥστε τὴν ἀρετῆς
φίλην ὀλιγοδεΐαν πρὸ τῶν σώματος οἰκείων ἀσπαζόμενοι τὸν πολὺν καὶ
ἀνήνυτον ὄχλον ἀσπόνδων ἐχθρῶν καταλύωμεν. ἐὰν δέ πού τις καιρὸς
βιάζηται πλείω τῶν μετρίων καὶ ἱκανῶν λαμβάνειν, αὐτοὶ μὴ
προσερχώμεθα· λέγει γάρ· „οὐ προσελεύσεται αὐτὸς ἀποκαλύψαι
ἀσχημοσύνην“. 36 (9.) τί δὲ τοῦτό ἐστιν, ἄξιον ἀναπτύξαι· πολλάκις οὐ
 396

γενόμενοί τινες πορισταὶ χρημάτων ἄφθονον ἔσχον περιουσίαν, ἕτεροι δὲ

δόξαν οὐκ ἐπιτηδεύσαντες ἐπαίνων δημοσίᾳ καὶ τιμῶν ἠξιώθησαν, τοῖς
δὲ οὐδὲ μικρὰν ἰσχὺν ἐλπίσασι μεγίστη προσεγένετο εὐτονία. 37
μαθέτωσαν δὴ πάντες οὗτοι μηδενὶ προσέρχεσθαι γνώμῃ τῶν εἰρημένων,
τοῦτο δέ ἐστι μὴ θαυμάζειν αὐτὰ καὶ ἀποδέχεσθαι πλέον τοῦ μετρίου
κρίνοντας ἕκαστον αὐτῶν οὐκ [p. 268 M.] ἀγαθὸν [μόνον], ἀλλὰ καὶ
μέγιστον κακόν, τὰ χρήματα, τὴν δόξαν, τὴν σωμάτων δύναμιν.
φιλαργύροις μὲν γὰρ ἡ πρὸς ἀργύριον, φιλοδόξοις δὲ ἡ πρὸς δόξαν,
φιλάθλοις δὲ καὶ φιλογυμνασταῖς ἡ πρὸς ἰσχὺν πρόσοδος οἰκεία· τὸ γὰρ
ἄμεινον, ψυχήν, τοῖς χείροσιν ἐκδεδώκασιν,ἀψύχοις. 38 ὅσοι δὲ ἐντὸς
ἑαυτῶν εἰσι, τὰς λαμπρὰς καὶ περιμαχήτους εὐπραγίας ὑπηκόους
ἀποφαίνουσιν ὡς ἡγεμόνι τῷ νῷ, προσιούσας μὲν δεχόμενοι πρὸς
ἐπανόρθωσιν, μακρὰν δὲ ἀφεστηκυίαις οὐ προσερχόμενοι,ὡς καὶ δίχα
αὐτῶν δυνηθέντες ἂν εὐδαιμονῆσαι. 39 ὁ δὲ μετιὼν καὶ κατ´ ἴχνος
βαίνειν ἐθέλων αἰσχρᾶς ἀναπίμπλησι δόξης φιλοσοφίαν· οὗ χάριν λέγεται
„ἀποκαλύψαι τὴν ἀσχημοσύνην“. πῶς γὰρ οὐκ ἐναργῆ καὶ πρόδηλα τὰ
ὀνείδη τῶν λεγόντων μὲν εἶναι σοφῶν, πωλούντων δὲ σοφίαν καὶ
ἐπευωνιζόντων, ὥσπερ φασὶ τοὺς ἐν ἀγορᾷ τὰ ὤνια προκηρύττοντας,
τοτὲ μὲν μικροῦ λήμματος, τοτὲ δὲ ἡδέος καὶ εὐπαραγώγου λόγου, τοτὲ
δὲ ἀβεβαίου ἐλπίδος ἀπὸ μηδενὸς ἠρτημένης ἐχυροῦ, ἔστι δ´ ὅτε καὶ
ὑποσχέσεων, αἳ διαφέρουσιν ὀνειράτων οὐδέν; 40 (10.) τὸ δὲ
ἐπιφερόμενον „ἐγὼ κύριος“ παγκάλως καὶ σφόδρα παιδευτικῶς εἴρηται.
ἀντίθες γάρ, φησίν, ὦ γενναῖε, τὸ σαρκὸς ἀγαθὸν τῷ τῆς ψυχῆς καὶ τῷ
τοῦ παντὸς ἀγαθῷ· οὐκοῦν τὸ μὲν σαρκός ἐστιν ἄλογος ἡδονή, τὸ δὲ
ψυχῆς καὶ τοῦ παντὸς ὁ νοῦς τῶν ὅλων, ὁ θεός. 41 ἐφάμιλλός γε ἡ
ἀσύγκριτος σύγκρισις, ὡς παρὰ τὴν ἐγγὺς ὁμοιότητα ἀπατηθῆναι· εἰ μὴ
καὶ τὰ ἔμψυχα ἀψύχοις ἐρεῖ τις καὶ τὰ λογικὰ ἀλόγοις καὶ ἡρμοσμένα
ἀναρμόστοις καὶ περιττοῖς ἄρτια καὶ φωτὶ σκότος καὶ ἡμέραν νυκτὶ καὶ
πάντα τἀναντία τοῖς ἐναντίοις τὰ αὐτὰ πρὸς ἀλήθειαν εἶναι. 42 καίτοι καὶ
εἰ ταῦτα τῷ γένεσιν ἐνδεδέχθαι κοινωνίαν τινὰ ἔχει καὶ συγγένειαν, ἀλλά
γε ὁ θεὸς οὐδὲ τῷ ἀρίστῳ τῶν φύντων ὅμοιος, ὅτιπερ τὸ μὲν γέγονέ τε
καὶ πείσεται, ὁ δ´ ἐστὶν ἀγένητός τε καὶ ποιῶν ἀεί. 43 καλὸν δὲ μὴ
λιποτακτῆσαι μὲν τῆς τοῦ θεοῦ τάξεως, ἐν ᾗ τοὺς τεταγμένους πάντας
ἀριστεύειν ἀνάγκη, αὐτομολῆσαι δὲ πρὸς τὴν ἄνανδρον καὶ κεκλασμένην
ἡδονήν, ἣ βλάπτει μὲν τοὺς φίλους, ὠφελεῖ δὲ τοὺς ἐχθρούς. καινοτάτη
γάρ τις αὐτῆς ἡ φύσις· οἷς μὲν ἂν ἐθελήσῃ τῶν ἰδίων ἀγαθῶν μεταδοῦναι,
τούτους εὐθὺς ἐζημίωσεν, οὓς δ´ ἂν ἀφελέσθαι, τὰ μέγιστα
ὤνησε·βλάπτει μὲν γὰρ ὅταν διδῷ, χαρίζεται δὲ ὅταν ἀφαιρῆται. 44 ἐὰν
οὖν, ὦ ψυχή, προσκαλῆταί σέ τι τῶν ἡδονῆς φίλτρων, μετάκλινε σεαυτὴν
καὶ ἀντιπεριάγουσα τὴν ὄψιν κάτιδε τὸ γνήσιον ἀρετῆς κάλλος καὶ
ὁρῶσα ἐπίμεινον, ἄχρις ἂν ἵμερος ἐντακῇ σοι καὶ ὡς σιδηρῖτις λίθος
ἐπισπάσηταί σε καὶ ἐγγὺς ἀγάγῃ καὶ ἐξαρτήσῃ τοῦ ποθουμένου. 45 (11.)
τὸ δὲ „ἐγὼ [p. 269 M.] κύριος“ ἀκουστέον οὐ μόνον ἐν ἴσῳ τῷ „ἐγὼ τὸ
 397

τέλειον καὶ ἄφθαρτον καὶ πρὸς ἀλήθειαν ἀγαθόν“, οὗ περιεχόμενός τις τὸ

ἀτελὲς καὶ φθαρτὸν καὶ σαρκῶν ἠρτημένον ἀποστραφήσεται, ἀλλὰ καὶ
ἀντὶ τοῦ „ἐγὼ ὁ ἄρχων καὶ [ὁ] βασιλεὺς καὶ δεσπότης“. 46 οὔτε δὲ
ὑπηκόοις παρόντων ἡγεμόνων οὔτε δούλοις δεσποτῶν ἀδικεῖν ἀσφαλές·
ἐγγὺς γὰρ ὅταν ὦσιν οἱ κολασταί,φόβῳ σωφρονίζονται οἱ ἐξ ἑαυτῶν μὴ
πεφυκότες νουθετεῖσθαι. 47 πάντα γὰρ πεπληρωκὼς ὁ θεὸς ἐγγύς ἐστιν,
ὥστε ἐφορῶντος καὶ πλησίον ὄντος μάλιστα μὲν αἰδεσθέντες, εἰ δὲ μὴ
τοῦτο, εὐλαβηθέντες γοῦν τὸ ἀνίκητον τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ κράτος καὶ τὸ
φοβερὸν καὶ ἀπαραίτητον ἐν ταῖς τιμωρίαις, ὁπότε τῇ κολαστηρίῳ
χρῆσθαι δυνάμει διανοηθείη, ἠρεμήσωμεν ἀδικοῦντες, ἵνα καὶ τὸ σοφίας
πνεῦμα θεῖον μὴ ῥᾳδίως μεταναστὰν οἴχηται, πάμπολυν δὲ χρόνον
καταμείνῃ παρ´ ἡμῖν, ἐπεὶ καὶ παρὰ Μωυσεῖ τῷ σοφῷ· 48 χρῆται γὰρ
οὗτος ταῖς εἰρηνικωτάταις σχέσεσιν ἢ ὡς ἑστὼς ἢ ὡς καθεζόμενος,
ἥκιστα τρέπεσθαι καὶ μεταβολαῖς χρῆσθαι πεφυκώς· λέγεται γὰρ ὅτι
„Μωυσῆς καὶ ἡ κιβωτὸς οὐκ ἐκινήθησαν“ (Num. 14, 44), ἤτοι παρόσον ὁ
σοφὸς ἀχώριστος ἀρετῆς ἢ παρόσον οὔτε ἀρετὴ κινητὸν οὔτε σπουδαῖος
μεταβλητόν, ἀλλ´ ἑκάτερον ὀρθοῦ λόγου βεβαιότητι ἱδρυμένον· 49 καὶ
πάλιν ἐν ἑτέροις· „σὺ δὲ αὐτοῦ στῆθι μετ´ ἐμοῦ“ (Deut. 5, 31). λόγιόν
ἐστι τοῦτο χρησθὲν τῷ προφήτῃ·στάσις τε καὶ ἠρεμία ἀκλινὴς ἡ παρὰ τὸν
ἀκλινῶς ἑστῶτα ἀεὶ θεόν·ἀνάγκη γὰρ ὑγιεῖ κανόνι τὰ παρατιθέμενα
εὐθύνεσθαι. 50 διὰ τοῦτό μοι δοκεῖ καὶ ὁ περισσὸς τῦφος, ἐπίκλησιν
Ἰοθόρ, καταπλαγεὶς τὴν ἀρρεπῆ καὶ ἰσαιτάτην καὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ
ὡσαύτως ἔχουσαν προαίρεσιν τοῦ σοφοῦ σχετλιάζειν καὶ
ἀναπυνθάνεσθαι τὸν τρόπον τοῦτον· „διὰ τί σὺ κάθησαι μόνος“ (Exod.
18, 14); 51 ἰδὼν γάρ τις τὸν ἐν εἰρήνῃ συνεχῆ πόλεμον ἀνθρώπων οὐ
κατὰ ἔθνη καὶ χώρας καὶ πόλεις αὐτὸ μόνον συνιστάμενον, ἀλλὰ καὶ κατ´
οἰκίαν, μᾶλλον δὲ καὶ καθ´ ἕνα ἄνδρα ἕκαστον, καὶ τὸν ἐν ταῖς ψυχαῖς
ἄλεκτον καὶ βαρὺν χειμῶνα, ὃς ὑπὸ βιαιοτάτης φορᾶς τῶν κατὰ τὸν βίον
πραγμάτων ἀναρριπίζεται, τεθαύμακεν εἰκότως, εἴ τις ἐν χειμῶνι εὐδίαν ἢ
ἐν κλύδωνι κυμαινούσης θαλάττης γαλήνην ἄγειν δύναται. 52 ὁρᾷς ὅτι
οὐδὲ ὁ ἀρχιερεὺς λόγος ἐνδιατρίβειν ἀεὶ καὶ ἐνσχολάζειν τοῖς ἁγίοις
δόγμασι δυνάμενος ἄδειαν ἔσχηκεν ἀνὰ πάντα καιρὸν πρὸς [p. 270 M.]
αὐτὰ φοιτᾶν, ἀλλ´ ἅπαξ δι´ ἐνιαυτοῦ μόλις (Lev. 16, 2. 34); τὸ μὲν γὰρ
μετὰ λόγου τοῦ κατὰ προφορὰν οὐ βέβαιον, ὅτι δυάς, τὸ δ´ ἄνευ φωνῆς
μόνῃ ψυχῇ τὸ ὂν θεωρεῖν ἐχυρώτατον, ὅτι κατὰ τὴν ἀδιαίρετον ἵσταται
μονάδα. 53 (12.) ὥστε οὖν ἐν μὲν τοῖς πολλοῖς, τουτέστι τοῖς πολλὰ τοῦ
βίου τέλη προτεθειμένοις, οὐ καταμένει τὸ θεῖον πνεῦμα, κἂν πρὸς
ὀλίγον χρόνον ἀναστραφῇ, μόνῳ δὲ ἀνθρώπων εἴδει ἑνὶ παραγίνεται, ὃ
πάντα ἀπαμφιασάμενον τὰ ἐν γενέσει καὶ τὸ ἐσωτάτω καταπέτασμα καὶ
προκάλυμμα τῆς δόξης ἀνειμένῃ καὶ γυμνῇ τῇ διανοίᾳ πρὸς θεὸν
ἀφίξεται. 54 οὕτως καὶ Μωυσῆς ἔξω τῆς παρεμβολῆς καὶ τοῦ σωματικοῦ
παντὸς στρατοπέδου πήξας τὴν ἑαυτοῦ σκηνήν (Exod. 33, 7), τουτέστι
τὴν γνώμην ἱδρυσάμενος ἀκλινῆ, προσκυνεῖν τὸν θεὸν ἄρχεται καὶ εἰς
 398

τὸν γνόφον, τὸν ἀειδῆ χῶρον, εἰσελθὼν αὐτοῦ καταμένει τελούμενος τὰς
ἱερωτάτας τελετάς. γίνεται δὲ οὐ μόνον μύστης, ἀλλὰ καὶ ἱεροφάντης
ὀργίων καὶ διδάσκαλος θείων, ἃ τοῖς ὦτα κεκαθαρμένοις ὑφηγήσεται. 55
τούτῳ μὲν οὖν τὸ θεῖον ἀεὶ παρίσταται πνεῦμα πάσης ὀρθῆς
ἀφηγούμενον ὁδοῦ, τῶν δὲ ἄλλων, ὡς ἔφην, τάχιστα διαζεύγνυται, ὧν καὶ
τὸν βίον ἐν εἴκοσι καὶ ἑκατὸν ἐτῶν ἀριθμῷ πεπλήρωκε· λέγει γάρ·
„ἔσονται αἱ ἡμέραι αὐτῶν ἔτη ἑκατὸν εἴκοσιν“ (Gen. 6, 3). 56 ἀλλὰ καὶ
Μωυσῆς τῶν ἴσων γενόμενος ἐτῶν τοῦ θνητοῦ βίου μετανίσταται (Deut.
34, 7). πῶς οὖν εἰκὸς ἰσοχρονίους εἶναι τοὺς ὑπαιτίους τῷ πανσόφῳ καὶ
προφήτῃ; εἰς μὲν οὖν τὸ παρὸν ἀρκέσει τοῦτο εἰπεῖν, ὅτι τὰ ὁμώνυμα οὐ
πάντως ἔσθ´ ὅμοια, πολλάκις δὲ καὶ ὅλῳ γένει διέζευκται, καὶ ὅτι τὸ
φαῦλον τῷ σπουδαίῳ δύναται μὲν καὶ ἀριθμοὺς καὶ χρόνους ἔχειν τοὺς
ἴσους, ἐπεὶ καὶ δίδυμον εἰσάγεται, ἀπηρτημένας δὲ καὶ μακρὰν ἀλλήλων
διῳκισμένας δυνάμεις. 57 τὸν δὲ ἀκριβῆ λόγον τῶν εἴκοσι καὶ ἑκατὸν
ἐτῶν ὑπερθησόμεθα εἰς τὴν τοῦ προφητικοῦ βίου παντὸς ἐξέτασιν, ὅταν
αὐτὸν ἱκανοὶ γενώμεθα μυεῖσθαι, νυνὶ δὲ τὰ ἑξῆς λέγωμεν.

58 (13.) „Οἱ δὲ Γίγαντες ἦσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις“
(Gen. 6, 4). ἴσως τις τὰ παρὰ τοῖς ποιηταῖς μεμυθευμένα περὶ τῶν
Γιγάντων οἴεται τὸν νομοθέτην αἰνίττεσθαι πλεῖστον ὅσον διεστηκότα
τοῦ μυθοπλαστεῖν καὶ τοῖς ἀληθείας ἴχνεσιν αὐτῆς ἐπιβαίνειν ἀξιοῦντα.
59 παρὸ καὶ εὐδοκίμους καὶ γλαφυρὰς τέχνας, ζωγραφίαν καὶ
ἀνδριαντοποιίαν, ἐκ τῆς καθ´ αὑτὸν πολιτείας [p. 271 M.] ἐξήλασεν, ὅτι
τὴν τοῦ ἀληθοῦς ψευδόμεναι φύσιν ἀπάτας καὶ σοφίσματα δι´ ὀφθαλμῶν
ψυχαῖς εὐπαραγώγοις τεχνιτεύουσι. 60 μῦθον μὲν οὖν οὐδένα περὶ
Γιγάντων εἰσηγεῖται τὸ παράπαν, βούλεται δὲ ἐκεῖνό σοι παραστῆσαι,
ὅτι οἱ μὲν γῆς, οἱ δὲ οὐρανοῦ, οἱ δὲ θεοῦ γεγόνασιν ἄνθρωποι· γῆς μὲν οἱ
θηρευτικοὶ τῶν σώματος ἡδονῶν ἀπόλαυσίν τε καὶ χρῆσιν ἐπιτηδεύοντες
αὐτῶν καὶ πορισταὶ τῶν συντεινόντων εἰς ἑκάστην, οὐρανοῦ δὲ ὅσοι
τεχνῖται καὶ ἐπιστήμονες καὶ φιλομαθεῖς — τὸ γὰρ οὐράνιον τῶν ἐν ἡμῖν
ὁ νοῦς (νοῦς δὲ καὶ τῶν κατ´ οὐρανὸν ἕκαστον) τὰ ἐγκύκλια καὶ τὰς
ἄλλας ἅπαξ ἁπάσας ἐπιτηδεύει τέχνας, παραθήγων καὶ ἀκονῶν ἔτι τε
γυμνάζων καὶ συγκροτῶν ἐν τοῖς νοητοῖς αὑτόν —, 61 θεοῦ δὲ ἄνθρωποι
ἱερεῖς καὶ προφῆται, οἵτινες οὐκ ἠξίωσαν πολιτείας τῆς παρὰ τῷ κόσμῳ
τυχεῖν καὶ κοσμοπολῖται γενέσθαι, τὸ δὲ αἰσθητὸν πᾶν ὑπερκύψαντες εἰς
τὸν νοητὸν κόσμον μετανέστησαν κἀκεῖθι ᾤκησαν ἐγγραφέντες
ἀφθάρτων 〈καὶ〉 ἀσωμάτων ἰδεῶν πολιτείᾳ. 62 (14.) ὁ γοῦν Ἀβραὰμ
μέχρι μὲν διατρίβων ἦν ἐν τῇ Χαλδαίων γῇ τε καὶ δόξῃ, πρὶν
μετονομασθῆναι, καλούμενος Ἀβρὰμ 〈ἦν〉 ἄνθρωπος οὐρανοῦ τήν τε
μετάρσιον καὶ τὴν αἰθέριον φύσιν ἐρευνῶν καὶ τά τε συμβαίνοντα καὶ τὰς
αἰτίας καὶ εἴ τι ἄλλο ὁμοιότροπον φιλοσοφῶν — οὗ χάριν καὶ
προσρήσεως οἷς ἐπετήδευσεν ἔτυχεν οἰκείας· Ἀβρὰμ γὰρ ἑρμηνευθεὶς
πατήρ ἐστι μετέωρος, ὄνομα τοῦ τὰ μετέωρα καὶ ἐπουράνια
 399

περισκοπουμένου πάντα πάντῃ νοῦ πατρός, πατὴρ δὲ τοῦ συγκρίματος ὁ

νοῦς ἐστιν ὁ ἄχρις αἰθέρος καὶ ἔτι περαιτέρω μηκυνόμενος — · 63 ὅταν
δὲ βελτιωθεὶς μέλλῃ μετονομάζεσθαι, γίνεται ἄνθρωπος θεοῦ κατὰ τὸ
χρησθὲν αὐτῷ λόγιον „ἐγώ εἰμι ὁ θεός σου· εὐαρέστει ἐναντίον ἐμοῦ, καὶ
γίνου ἄμεμπτος“ (Gen. 17, 1). 64 εἰ δ´ ὁ τοῦ κόσμου θεὸς καὶ μόνος ὢν
θεὸς καὶ αὐτοῦ κατὰ χάριν ἐξαίρετον ἰδίᾳ θεός, ἐξ ἀνάγκης δήπου καὶ
αὐτὸς θεοῦ. καλεῖται γὰρ πατὴρ ἐκλεκτὸς ἠχοῦς ἑρμηνευθεὶς Ἀβραάμ, ὁ
τοῦ σπουδαίου λογισμός· ἐξειλεγμένος τε γὰρ καὶ κεκαθαρμένος καὶ
πατὴρ φωνῆς ᾗ συνηχοῦμεν. ὁ δὲ τοιοῦτος τῷ ἑνὶ μόνῳ προσκεκλήρωται
θεῷ, οὗ γινόμενος ὀπαδὸς εὐθύνει τὴν ἀτραπὸν τοῦ παντὸς βίου βασιλικῇ
τῷ ὄντι χρώμενος ὁδῷ τῇ τοῦ μόνου βασιλέως καὶ παντοκράτορος,ἐπὶ
μηδέτερα ἀποκλίνων καὶ ἐκτρεπόμενος. 65 (15.) οἱ δὲ γῆς παῖδες τὸν
νοῦν ἐκβιβάσαντες τοῦ λογίζεσθαι καὶ [p. 272 M.] μεταλλοιώσαντες εἰς
τὴν ἄψυχον καὶ ἀκίνητον σαρκῶν φύσιν — „ἐγένοντο γὰρ οἱ δύο εἰς
σάρκα μίαν“, ᾗ φησιν ὁ νομοθέτης (Gen. 2, 24) — τὸ ἄριστον
ἐκιβδήλευσαν νόμισμα καὶ τὴν μὲν ἀμείνω καὶ οἰκείαν τάξιν ἔλιπον, πρὸς
δὲ τὴν χείρω καὶ ἐναντίαν ηὐτομόλησαν ἄρξαντος τοῦ ἔργου Νεβρώδ· 66
λέγει γὰρ ὁ νομοθέτης, ὅτι „οὗτος ἤρξατο εἶναι γίγας ἐπὶ τῆς γῆς“ (Gen.
10, 8), ἑρμηνεύεται δὲ Νεβρὼδ αὐτομόλησις· οὐ γὰρ ἐξήρκεσε τῇ
παναθλίᾳ ψυχῇ μετὰ μηδετέρων στῆναι, ἀλλὰ προσχωρήσασα τοῖς
ἐχθροῖς ὅπλα κατὰ τῶν φίλων ἤρατο καὶ φανερῶς ἀνθεστῶσα αὐτοῖς
ἐπολέμει. παρὸ καὶ ἀρχὴν τῷ Νεβρὼδ τῆς βασιλείας ὑπογράφει
Βαβυλῶνα, μετάθεσις δὲ καλεῖται Βαβυλών, συγγενὲς αὐτομολίᾳ καὶ
ὄνομα ὀνόματι καὶ ἔργον ἔργῳ· παντὸς γὰρ αὐτομολοῦντος προοίμια
γνώμης μεταβολὴ καὶ μετάθεσις. ἀκόλουθον 〈οὖν〉 ἂν εἴη λέγειν, ὅτι
κατὰ τὸν ἱερώτατον Μωυσέα ὁ μὲν φαῦλος, 67 ὥσπερ ἄοικος καὶ ἄπολις
καὶ ἀνίδρυτος καὶ φυγάς, οὕτως καὶ αὐτόμολος, ὁ δὲ σπουδαῖος
βεβαιότατος σύμμαχος. τοσαῦτα εἴς γε τὸ παρὸν ἀρκούντως περὶ τῶν
Γιγάντων εἰρηκότες ἐπὶ τὰ ἀκόλουθα τοῦ λόγου τρεψώμεθα. ἔστι δὲ
ταῦτα·

Νεφιλίμ

Νεφιλίμ (ή Νεφελίμ) είναι μια εβραϊκή λέξη αβέβαιης ετυμολογίας[1] η

οποία στη Μετάφραση των Εβδομήκοντα αποδίδεται ως "Γίγαντες" (Γεν.
6,4. Αριθμ. 13,33-34).

Επιπλέον σημασίες του Νεφιλίμ μπορεί να είναι: α) ο ασυνήθιστος, β)

αυτός που έχει πέσει από τα ουράνια, όπως για παράδειγμα κάποιο θεϊκό
πλάσμα, γ) αυτός που έχει υποστεί ηθική πτώση, δ) αυτός που επιτίθεται,
ο εχθρικός, ο βίαιος κ.ά. Καμία πάντως από τις έννοιες αυτές δεν βρίσκει
σύμφωνους όλους τους μελετητές[2].
 400

Σύμφωνα με τον Ιωάννη Χρυσόστομο, η Αγία Γραφή, "Γίγαντας ενταύθα

τους ισχυρούς το σώμα οίμαι λέγειν"[3].

O Ακύλας, Έλληνας από τη Σινώπη του Πόντου, ο οποίος γύρω στα 140
μ.Χ. ολοκλήρωσε μια κατά λέξη μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης στα
Ελληνικά, απέδωσε το Νεφιλίμ ως οι "επιπίπτοντες" (επιπίπτω= εφορμώ,
επιτίθεμαι), ενώ ο Σύμμαχος (εβιωνίτης με καταγωγή από τη Σαμάρεια),
το μετέφρασε ως "βίαιοι"[4]. Το Βαρούχ 3,26 χαρακτηρίζει τους Νεφιλίμ
ως "ευμεγέθεις, επισταμένους πόλεμον", ενώ το Αριθμ. 13,33 τους
παρουσιάζει "υπερμήκεις".

Φυλές Γιγάντων η Παλαιά Διαθήκη θεωρεί τους Ομμίν (Δευτ. 2,10), τους
Ενακίμ (Δευτ. 2,21) και τους Ραφαΐν (Δευτ. 2,20) ή Ζομζομμίν (Δευτ.
2,20)[5].

Οι Νεφιλίμ στην αποκαλυπτική γραμματεία

Ένα σύνολο ψευδεπίγραφων συγγραμμάτων τα οποία, αν και

κυκλοφόρησαν με το όνομα γνωστών, σπουδαίων προσώπων της
ισραηλιτικής αρχαιότητας, έμειναν όμως εκτός του Κανόνα της Παλαιάς
Διαθήκης, ονομάζονται "αποκαλυπτικά", επειδή αποκαλύπτουν στους
αναγνώστες τους δήθεν μυστήρια, που τους αφορούν ως λαό του Θεού
και πρόκειται να συμβούν στους έσχατους χρόνους[6].

Στα Χειρόγραφα της Νεκράς Θάλασσας έχουν βρεθεί κείμενα και

αποσπάσματα κειμένων που κάνουν λόγο για τον Ενώχ, ανάμεσα στα
οποία είναι και το Βιβλίο των Γιγάντων[7], το οποίο διαβαζόταν ευρύτατα
(μεταφρασμένο σε διάφορες γλώσσες) στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Οι
"Γίγαντες", στο αποκαλυπτικό αυτό έργο αναφέρονται ως απόγονοι των
πεπτωκότων αγγέλων και των θυγατέρων των ανθρώπων[8], όπως
άλλωστε και στο ίδιο το απόκρυφο βιβλίο του Ενώχ, το οποίο στο σημείο
αυτό εμφανίζεται να υπομνηματίζει το 6ο βιβλικό κεφάλαιο της
Γενέσεως[9].

Θρησκευτικές αιρέσεις, παραλογοτεχνία και Νεφιλίμ

Στη Βίβλο, η ιστορία των Γιγάντων αναφέρεται στο κεφάλαιο 6 της

Γένεσης και εκτός από τα προαναφερόμενα αποκαλυπτικά κείμενα του
2ου-1ου αι. π.Χ., ενέπνευσε στον 20ο αιώνα θρησκευτικές ομάδες που
διδάσκουν την ύπαρξη "εξωγήινων πλασμάτων" Ελοχίμ απο τα οποία
προέκυψαν άνθρωποι Νεφιλίμ με ιδιαίτερες ικανότητες[10]. Σε άλλες
περιπτώσεις οι Νεφιλίμ ανήκουν σε κάποια απροσδιόριστη, επική,
μυθολογική εποχή, και σε συνδυασμό με άλλο παραβιβλικό και
 401

παραθρησκευτικό υλικό, αποτελούν μέρος εθνοκεντρικών και άλλων

σεναρίων[11].

Ορθόδοξες ερμηνείες της περικοπής Γεν. 6,1-4

el.orthodoxwiki.org

Όπως φάνηκε, οι παρερμηνείες περί Ελοχίμ και Νεφιλίμ, προέκυψαν από

την ύπαρξη μιας "μικρής...αλλά ιδιαίτερα δυσνόητης, περικοπής"[12] την
οποία βρίσκουμε στο βιβλίο της Γενέσεως, στα εδάφια 1-4 (παρατίθενται
παρακάτω και οι στίχοι 5-6 ώστε να γίνει περισσότερο κατανοητή η
συνολική ερμηνεία της περικοπής):

Γεν. 6,1-6 (σύμφωνα με το αρχαίο κείμενο της Μετάφρασης των

εβδομήκοντα):
1 Και εγένετο ηνίκα ήρξαντο οι άνθρωποι πολλοί γίνεσθαι επί
της γης, και θυγατέρες εγενήθησαν αυτοίς. 2 ιδόντες δε οι υιοί
του θεού τας θυγατέρας των ανθρώπων ότι καλαί εισιν, έλαβον
εαυτοίς γυναίκας από πασών, ων εξελέξαντο. 3 και είπεν
κύριος ο θεός Ου μη καταμείνη το πνεύμά μου εν τοις
ανθρώποις τούτοις εις τον αιώνα δια το είναι αυτούς σάρκας,
έσονται δε αι ημέραι αυτών εκατόν είκοσι έτη. 4 οι δε Γίγαντες
ήσαν επί της γης εν ταις ημέραις εκείναις και μετ̓ εκείνο, ως αν
εισεπορεύοντο οι υιοί του θεού προς τας θυγατέρας των
ανθρώπων και εγεννώσαν εαυτοίς, εκείνοι ήσαν οι Γίγαντες οι
απ’ αιώνος, οι άνθρωποι οι ονομαστοί. 5 Ιδών δε κύριος ο θεός
ότι επληθύνθησαν αι κακίαι των ανθρώπων επί της γης και
πας τις διανοείται εν τη καρδία αυτού επιμελώς επί τα πονηρά
πάσας τας ημέρας, 6 και ενεθυμήθη ο θεός ότι εποίησεν τον
άνθρωπον επί της γης, και διενοήθη.

Γεν. 6,1-6 (μετάφραση της περικοπής των εβδομήκοντα στα νέα

ελληνικά[13]):
1 Όταν άρχισαν οι άνθρωποι να πληθύνονται στην γη και
απόχτησαν πολλές θυγατέρες, 2 είδαν οι ‘υιοί του Θεού’ τις
‘θυγατέρες των ανθρώπων’ ότι ήταν ωραίες και πήραν για
γυναίκες τους όσες τους άρεσαν. 3 Τότε είπε Κύριος ο Θεός:
‘Δεν θα μείνει το πνεύμα μου σ' αυτούς τους ανθρώπους για
πάντα, γιατί έγιναν σάρκες• η ζωή τους θα φτάνει σε εκατόν
 402

είκοσι χρόνια’. 4 Εκείνα τα χρόνια και ακόμα αργότερα ήταν οι

πολεμιστές στην γη• συνέβαινε δε όταν οι ‘υιοί του Θεού’
ενώνοντο με τις ‘θυγατέρες των ανθρώπων’ να τους γεννούσαν
πολεμιστές. Αυτοί είναι οι πολεμιστές οι από παλαιά, οι
ονομαστοί άνδρες. 5 Βλέποντας Κύριος ο Θεός ότι
πληθύνθηκαν οι κακίες των ανθρώπων στην γη και όλοι τους
κάθε μέρα μηχανεύονται με επιμέλεια τα πονηρά, 6
"μετανόησε"[14] που έκανε τον άνθρωπο στην γη και "θύμωσε"
(εναντίον του).

Γεν. 6,1-6 (μετάφραση στα νέα ελληνικά[15] της περικοπής σύμφωνα με

το εβραϊκό κείμενο (ή αλλιώς μασοριτικό κείμενο):
1 Όταν άρχισαν οι άνθρωποι να γίνονται πολλοί πάνω στη γη
και απέκτησαν κόρες, 2 είδαν οι γιοι του Θεού τις κόρες των
ανθρώπων ότι ήταν όμορφες, και πήραν για γυναίκες τους
εκείνες που τους άρεσαν. 3 Τότε είπε ο Κύριος: ‘Δε θα
παραμείνει το ζωοποιό Πνεύμα μου στους ανθρώπους για
πάντα, γιατί είναι σαρκικοί• η ζωή τους θα διαρκεί μόνον
εκατόν είκοσι χρόνια’. 4 Εκείνα τα χρόνια και ακόμα αργότερα
ήταν οι πολεμιστές στην γη• συνέβαινε δε όταν οι ‘υιοί του
Θεού’ ενώνοντο με τις ‘θυγατέρες των ανθρώπων’ να τους
γεννούσαν πολεμιστές. Αυτοί είναι οι πολεμιστές οι από
παλαιά, οι ονομαστοί άνδρες. 5 Όταν ο Κύριος είδε πόσο είχε
αυξηθεί η κακία των ανθρώπων στη γη και ότι όλες τους οι
σκέψεις ήταν πάντα μόνο πονηρές, 6 μετάνιωσε που είχε
δημιουργήσει τον άνθρωπο στη γη και λυπήθηκε κατάκαρδα.

Όπως είναι φανερό, η εν λόγω περικοπή, κινείται γύρω από τρεις έννοιες:
α) Τους "υιούς του θεού",
β) Τις "θυγατέρες των ανθρώπων",
γ) Τους "Γίγαντες".

Ερμηνείες της περικοπής

Όπως μας πληροφορεί ο καθ. Ιω. Γαλάνης, "όσον αφορά εις την φράσιν
'υιοί θεού' των Γεν. 6,2.4 υπάρχουν δύο ερμηνείαι. Η πρώτη δέχεται ως
υιούς αγγέλους και ουρανίους δυνάμεις γενικώς και η δευτέρα εξέχοντας
 403

ανθρώπους"[16]. Έτσι, αρχικά οι "υιοί του θεού", μία από τις σημαντικές
παραμέτρους της περικοπής, έγιναν κατανοητοί ως άγγελοι. Όπως
σημειώνει αλλού ο κ. Γαλάνης, "εκ των ελλήνων πατέρων και
εκκλησιαστικών συγγραφέων οι Ιουστίνος, Αθηναγόρας, Κλήμης ο
Αλεξανδρεύς, Ειρηναίος, Ευσέβιος Καισ. και εκ των λατίνων οι
Κυπριανός, Τερτυλλιανός, Αμβρόσιος, Λακτάντιος, ομιλούν περί
Αγγέλων"[17]. Αργότερα, από τον 4ο αιώνα και εξής άρχισε να επικρατεί η
ερμηνευτική θέση ότι "η θεώρησή τους ως αγγέλων έρχεται σε αντίθεση με
τη βιβλική αντίληψη ότι το κύριο χαρακτηριστικό των αγγέλων είναι η
απουσία ερωτικών σχέσεων (πρβλ. Ματθ. 22:30)"[18].

Κατόπιν, οι ερμηνείες διατυπώθηκαν ως εξής:

1η ερμηνεία

Οι "υιοί του θεού", στα εβραϊκά ονομάζονται "bene ha elohim" (Μπενέ

χα Ελοχίμ ή Ελοΐμ). Το "bene" είναι ο πληθυντικός του "ben" το οποίο
σημαίνει στα εβραϊκά "υιός"[19]. Το "ha" είναι το οριστικό άρθρο[20]. Το
"Elohim" (Ελοχίμ) μόνο του, είναι ένα από τα εβραϊκά ονόματα που
απαντώνται στην Παλαιά Διαθήκη σχετικά με τον Θεό (όπως και τα
Αδωνάϊ, Γιαχβέ[21] κ.ά.)[22].

Από τις μεταφράσεις αυτές διαπιστώνουμε για ποιον λόγο αποδόθηκε η

φράση αυτή από τους εβδομήκοντα ως "υιοί του θεού". Αυτοί οι "υιοί του
θεού" ερμηνεύτηκαν ως άνθρωποι ενάρετοι, υπάκουοι στον Θεό, "οι από
του Σηθ" όπως λέει ο Χρυσόστομος[23], δηλαδή απόγονοι του Σηθ[24].

Οι "θυγατέρες των ανθρώπων" θεωρήθηκαν ως γυναίκες που ανήκουν

στην ασεβή γενιά, στη φυλή του Κάιν. Αυτές τις κόρες των Καϊνιτών τις
άρπαξαν οι Σηθίτες με μοναδικό κίνητρο την ηδονή και την εκμετάλευση.
Από τη μίξη αυτή γεννήθηκαν οι "Γίγαντες", τους οποίους το εβραϊκό
κείμενο προσδιορίζει με τον όρο Νεφιλίμ. Αυτές οι πράξεις και η πλήρης
εξαχρείωση των ανθρώπων (που έγιναν "σάρκα", "σαρκικοί", και ήταν
μακριά από τον Θεό) οδήγησε τελικά στο χαμό τους με τον κατακλυσμό.

2η ερμηνεία

Σύμφωνα με μια δεύτερη ερμηνεία, τα παραπάνω δημιουργούν πολλά

ερωτηματικά. Ο καθ. Ιερεμίας Φούντας σημειώνει: "Αλλά πώς οι
Καϊνίτες, άνδρες σκληροί και πολεμιστές, ανέχθηκαν την αρπαγή των
γυναικών τους από τους Σηθίτες, που ήταν άνδρες απαλοί; Αλλά και οι
ίδιες οι γυναίκες των Καϊνιτών θα ήταν και αυτές σκληρές και
εξοπλισμένες με τον οπλισμό των ανδρών τους και δεν θα ήταν, λοιπόν,
 404

εύκολο να αρπαγούν από τους απαλούς Σηθίτες. Και πως από τον γάμο
αυτό, που οι άνδρες ήταν ήπιοι, προήλθαν οι Γίγαντες, οι ισχυροί
πολεμιστές (στίχ. 4);"[25].

Τα παραπάνω, μετά από λεπτομερέστερη εξέταση της περικοπής,

οδηγούν πολλούς μελετητές στα εξής συμπεράσματα: Το "υιοί του θεού"
μπορεί στα εβραϊκά να αποδοθεί και ως "υιοί ισχυροί". Η ερμηνεία αυτή,
σύμφωνα με τον καθ. Ιερεμία Φούντα προκύπτει από τους εβραίους
εξηγητές: "οι ραββίνοι ερμηνευτές είδαν κυρίως στους 'υιούς του Θεού'
τους ισχυρούς άνδρες [...] [Το] μπενέ χα Ελωχίμ', όπως λέγει το Εβραϊκό,
oι 'υιοί του Elohim [...] κατά λέξη ερμηνεύεται 'ισχυροί άνδρες'"[26].

Όπως σημειώνει και ο Σταύρος Καλαντζάκης, το "Elohim" με βάση την

εβραϊκή γραμματική μπορούμε να το εκλάβουμε και με τη "μεταφορική
σημασία της 'δύναμης'"[27]. Με την απόδοση αυτή, αντιστρέφονται οι δύο
βασικοί όροι και οι "υιοί του θεού" ερμηνεύονται ως οι ισχυροί άνδρες
της ασεβούς φυλής του Κάιν ενώ οι "θυγατέρες των ανθρώπων" είναι οι
κόρες της ευσεβούς γενιάς του Σηθ από τους οποίους γεννιούνται οι
"Γίγαντες", οι Νεφιλίμ, ασεβείς[28], επιθετικοί, φιλοπόλεμοι και άδικοι
(Γεν. 6,11). Τελικά, η διαφθορά της καλής γενεάς καταλήγει σε μια
αντίστοιχη κατάσταση με την πτώση των πρωτοπλάστων[29].

Άλλες ερμηνείες

Εκτός των προαναφερομένων, υπάρχουν και ερμηνείες που βασίζονται

στο σκεπτικό, το οποίο καταγράφει ο καθ. Μιλτιάδης Κωνσταντίνου[30]
και το οποίο βρίσκουν πειστικό πολλοί νεώτεροι ερμηνευτές:

Προκειμένου να πετύχει ο θεόπνευστος συγγραφέας τους στόχους του,

χρησιμοποιεί κάθε διαθέσιμο εκφραστικό μέσο και φυσικά δεν αποκλείει
ούτε τους ευρύτατα διαδεδομένους μύθους του περιβάλλοντος του. Τους
χρησιμοποιεί επειδή τους γνωρίζουν οι αναγνώστες του, και βεβαίως,
επειδή με το αφηγηματικό τους ύφος προσφέρονται περισσότερο από
οποιοδήποτε άλλο λογοτεχνικό είδος για μια γλαφυρή και παραστατική
περιγραφή των σχέσεων του ανθρώπου με τον Θεό. Ένας από αυτούς
είναι ευρύτατα διαδεδομένος στην Ανατολή, και είχε ως θέμα του τις
σχέσεις των θεών με θνητές γυναίκες, από τις όποιες γεννιόνταν ήρωες,
ημίθεοι κ.λπ.

Η χρήση του, δεν πρέπει να θεωρείται κάτι αρνητικό, διότι οι διηγήσεις

αυτές δεν αποτελούν "δάνεια" που ενσωματώνονται αυτούσια στη
βιβλική διήγηση. Η χρήση τους γίνεται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε καθώς
εντάσσονται μέσα στη βιβλική αφήγηση να χάνουν εντελώς το αρχικό
 405

μυθολογικό τους νόημα, και να αποκτούν ένα νέο θεολογικό

περιεχόμενο. Δεν πρόκειται λοιπόν για πρόσληψη μυθολογικής σκέψης,
αλλά για χρήση γνωστών παραστάσεων ώστε να γίνει πιο σαφές, απλό
και σχηματικό το περιεχόμενο στους ακροατές των Γραφών. Άλλωστε,
και στο Γεν. 3,8 όταν γράφει η διήγηση ότι "ήκουσαν την φωνήν κυρίου
του θεού περιπατούντος εν τω παραδείσω το δειλινόν", δεν εννοεί ο ιερός
συγγραφέας ότι ο Θεός περπατάει, όπως λέει ο Χρυσόστομος[31], ούτε
πρέπει κατ’ ανάγκη να θεωρηθεί ότι ήταν δειλινό κατά γράμμα, αλλά
συμβολικά, όπως λέει ο Γρηγόριος Νύσσης[32].

Ανεξάρτητα, λοιπόν, από το αρχικό νόημα που είχε η αφήγηση του

Γένεσις 6,1-4, ο βιβλικός συντάκτης, εντάσσοντάς την στο έργο του ως
εισαγωγή στην ιστορία του κατακλυσμού, έχει κάποιον στόχο να
καταδείξει.

Από εδώ και πέρα, ο καθ. Μιλτιάδης Κωνσταντίνου τάσσεται με την

άποψη ότι η αφήγηση αυτή παρουσιάζει ένα ακόμη επεισόδιο στη
διάσπαση των σχέσεων του ανθρώπου με τον Θεό: Αρχικά, οι άνθρωποι
τρώνε τον καρπό του παραδείσου για να ανοιχτούν τα μάτια τους και να
γίνουν σαν θεοί (Γεν. 3,5), ενώ τώρα, στη διήγηση περί Γιγάντων,
προσπαθούν να πετύχουν την ισοθεΐα όχι με μια τελειωτική πορεία από
το κατ’ εικόνα στο καθ’ ομοίωσιν αλλά αλλοιώνοντας την ανθρώπινη
φύση μέσω της μίξης τους με υπεράνθρωπα όντα. Ένα τέτοιο νόημα ίσως
ταιριάζει και με την παρέμβαση του Θεού, ο οποίος ορίζει ότι η ζωή τους
δεν θα ξεπερνά πλέον τα εκατόν είκοσι χρόνια (Γεν. 6,3)[33]. Επίσης, το
περιεχόμενο περί του ανθρώπου που επαναστατεί κατά του Θεού, ίσως
εκφράζεται με το ότι "οι Nephilim στην αρχαία Αίγυπτο υπήρξαν θεία
όντα, εχθροί των μεγάλων θεών, επαναστάτες, που πολεμούσαν την
αυθεντία τους"[34], κάτι που δεν αποκλείεται να ήταν γνωστό στους
ακροατές των βιβλικών κειμένων.

Ο δογματολόγος Νίκος Ματσούκας διαφοροποιείται στο ότι δεν

αποδέχεται την αναφορά σε υπερφυσικά όντα, ενώ θεωρεί ότι οι
αναφορές σε θυγατέρες των ανθρώπων και Γίγαντες, μπορούν πίσω τους
να κρύβουν σύμβολα:

"εξάπαντος...πίσω από τους αγγέλους εννοούνται ανθρώπινα

όντα. Με άλλα λόγια ο αφηγητής...ανεξάρτητα από που παίρνει
τα σύμβολα και τις εικόνες [...] αποσκοπεί να παραπέμψει σ’ ένα
γεγονός ή καλύτερα στη σημασία αυτού του γεγονότος, που είναι
η διαφθορά του ανθρώπινου γένους"[35].
 406

"Γιοί του Θεού ονομάζονται όχι μόνο οι άγγελοι αλλά και οι

Ισραηλίτες. Ως κόρες των ανθρώπων οφείλουμε να εννοήσουμε
τα κάθε λογής ειδωλικά κατασκευάσματα του ανθρώπου, ως
εγωκεντρικούς τρόπους ζωής, που οδηγούν αναπότρεπτα στη
θεοποίηση της ανθρωπότητας, και συνάμα σε ερειπιώνες
καταστροφής. Οι Γίγαντες, εξάλλου, δεν είναι τίποτα αλλο παρά η
από τη φύση της, έτσι κι άλλιώς, κακότητα της εξουσίας"[36].

Τέλος, ο καθ. Σάββας Αγουρίδης στην εκτενή μελέτη του για το ζήτημα,
θεωρεί πιθανή την πρόταση ότι με την ενσωμάτωσή του εν λόγω
αποσπάσματος στα περί του κατακλυσμού, ο ιερός συγγραφέας ήθελε να
δείξει, εκτός άλλων, ότι "καταδικάζει την ειδωλολατρική μυθολογία"[37].

Υποσημειώσεις

1.

 Φούντας Ιερεμίας (Αρχιμ.), Ερμηνεία Παλαιάς Διαθήκης - Αριθμοί,

Αποστολική Διακονία, Αθήνα 2006, σελ. 318.
  Στο πρωτότυπο: "NEPHILIM [...] (Gen. 6:4; Nu. 13:33) […] The
etymology of nepilim is uncertain. The following explanations have been
advanced with mixed reception. First, it may derive from the niphal of
the verb pala, meaning “be extraordinary,” i.e., “extraordinary men.”
Second, it may derive from the verb napal, “fall,” in one of the following
senses: (1) the “fallen ones” — from heaven, i.e., supernatural beings; (2)
morally “fallen men”; (3) “those who fall upon,” in the sense of invaders
or hostile, violent men; (4) “those who fell by” the sword (cf. Ezk. 32:20f);
(5) “unnaturally begotten men” or bastards [...] None of these satisfies
all scholars, and some consider nephilim an unexplainable relic from an
ancient, now-forgotten language" (Bromiley G. W., The International
Standard Bible Encyclopedia (Revised), Wm. B. Eerdmans 2002, τόμ. 3,
σελ. 518-519).
  ΚΒ΄ Ομιλία εις την Γένεσιν, PG 53,191.
  Λήμμα "Γίγαντες", ΘΗΕ, τόμ. 4 (1964), στ. 515.
  ΘΗΕ, ό.π.
  Καλαντζάκης Ε. Σταύρος, Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη,
Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 2006, σελ. 137.
 407

  Το υλικό από τα χειρόγραφα του Κουμράν, το οποίο ανήκει στο

Βιβλίο των Γιγάντων, προέρχεται από τα σπήλαια 1Q, 2Q, 4Q και 6Q ως
εξής: 1Q23, 1Q24, 2Q26, 4Q203, 4Q530, 4Q531, 4Q532, 4Q556, 4Q206
2-3 και 6Q8 (βλ. L.T. Stuckenbruck, The Book of Giants from Qumran.
Texts, Translation and Commentary (TSAJ 63; Tübingen: Mohr Siebeck,
1997.
  Eisenman Robert-Wise Michael, Τα 50 Χειρόγραφα-Κλειδιά της
Νεκρής Θάλασσας, Έσοπτρον, Αθήνα 1997, σελ. 126.
  Αγουρίδης Σάββας, Τα απόκρυφα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης,
τόμ. Α΄, Έννοια, Αθήναι 2004, σελ. 533.
  Βλ. λήμμα: "Ρεαλική Κίνηση, Διεθνής Ρεαλική Θρησκεία, Ρεαλική
Εκκλησία", στο: Τσιάκκας Χριστόφορος (αρχιμ.), Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό
Θρησκειών και Αιρέσεων, έκδ. Ιεράς Μονής Τροοδιτίσσης, Λεμεσός
2002, σελ. 878-881: Σύμφωνα με τις σχετικές δοξασίες, "οι άνθρωποι
κατασκευάστηκαν μέσα σε εργαστήρια, από ανθρώπους που γνώριζαν
την επιστήμη της γενετικής και της κυτταρο-βιολογίας [οι οποίοι είναι]
οι Ελοχίμ [το οποίο σημαίνει] αυτούς που ήρθαν από τον ουρανό". Οι
Ελοχίμ επέλεξαν υποτίθεται την Γη για τα πειραματά τους και "είχαν τις
βάσεις τους στις Άνδεις, τα Ιμαλάια και την Ελλάδα, γι’ αυτό και η
ελληνική Μυθολογία, ο Βουδδισμός και ο Ισλαμισμός, καθώς και οι
Μορμονικές διδασκαλίες περιέχουν σημαντικές μαρτυρίες".
  Βλ. αναφορές σε σχετικές θεωρίες στο περιοδ. Παρακαταθήκη,
τεύχ. 62 (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 2008), σελ. 8: "Εν αρχή ο Θεός έκανε
τους Ελοχίμ, τον ουρανό και την γη, αυτοί κάναν Νεφελίμ, αφού
διασταυρώθηκαν με τους ανθρώπους, τα κακά Νεφελίμ έμειναν κακά
και τα καλά γίναν Ελ. Από τα καλά νεφελίμ τα Ελ βγήκαν οι Έλληνες. Τα
κακά ζούνε κάτω από τη γη (την κοίλη γη) και εξουσιάζουν τον κόσμο,
μέχρι να γίνει πόλεμος ξανά".
  Κωνσταντίνου Μιλτιάδης, Παλαιά Διαθήκη. Αποκρυπτογραφώντας
την πανανθρώπινη κληρονομιά, Αρμός, Αθήνα 2008, σελ. 88.
  Μετάφραση των στίχων από το: Φούντας Ιερεμίας, Ερμηνεία
Παλαιάς Διαθήκης - Γένεσις, Αποστολική Διακονία, Αθήνα 2004, σελ. 46.
  Όπως μας λέει ο άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος δεν είναι δυνατόν να
αποδεχτούμε και να ερμηνεύσουμε κατά γράμμα εκφράσεις όπως π.χ.
 408

ότι ο Θεός "μετάνιωσε". Για τις εκφράσεις αυτές θα πρέπει να ληφθεί

υπόψη η αδυναμία της ανθρώπινης γλώσσας και έτσι να ερμηνευτούν
"θεοπρεπώς" και όχι με το νόημα που έχουν για τους ανθρώπους:
"Τα γαρ ρήματα επί του Θεού λεγόμενα ου την αυτήν έχει ισχύν: οίον,
ζηλεύει Θεός, οργίζεται Θεός, μετανοεί Θεός, μισεί Θεός. Τα ρήματα
ταύτα ανθρώπινα, άλλα τα νοήματα θεοπρεπή. Πως ζηλεύει
Θεός;...Οργίζεται Θεός;...Μετανοεί Θεός;...Μισεί ο Θεός;...Αλλά μη
πρόσεχε τη ευτελεία των λέξεων αλλά λάβε θεοπρεπή τα νοήματα.
Ζηλεύει ο Θεός, αγαπά γαρ...Υπνοί Θεός, ου καθεύδων, αλλά
μακροθυμών...Ούτω και όταν άκούσης, ότι γέννα Θεός, μη τμήσιν
νόμιζε, αλλά το ομοούσιον"
(Ιω. Χρυσοστόμου, Β΄ Ομιλία, ότε της εκκλησίας έξω ευρεθείς Ευτρόπιος
απεσπάσθη, PG 52,402).
  Μετάφραση των στίχων από το: Συλλογικό έργο, Η Αγία Γραφή
(Παλαιά και Καινή Διαθήκη) - Μετάφραση από τα πρωτότυπα κείμενα,
Βιβλική Εταιρεία, Αθήνα 1997, σελ. 14.
  Γαλάνης Λ. Ιωάννης, Υιοθεσία. Η χρήσις του όρου παρά Παύλω,
Θεσσαλονίκη 1977, σελ. 73, υποσημ. #324.
  Γαλάνης Λ. Ιωάννης, Υιοθεσία..., ό.π.
  Κωνσταντίνου Μιλτιάδης, Παλαιά Διαθήκη..., ό.π.
  Γαλάνης Λ. Ιωάννης, Υιοθεσία..., ό.π., σελ. 72: "Η λέξις υιός
(εβραϊστί ben, αραμαϊστί bar)".
  "(ha-): definite article" (λήμμα: HGK2021, στο: James Swanson,
Dictionary of Biblical Languages with Semantic Domains: Hebrew, Old
Testament (electronic ed.), Bellingham, WA: Logos Research Systems,
1997).
  "Από λόγους σεβασμού...οι Ιουδαίοι θα αντικαστήσουν στην
ανάγνωση των κειμένων το ιερό τετραγράμματο Γιαχβέ (Jahve) από το
Elohim (=Θεός) και πιο πολύ το Adonai (ο Κύριος). Από τα εβραϊκά στα
ελληνικά το όνομα Γιαχβέ θα το αποδώσουν με το Κύριος" (Γαλάνης Λ.
Ιωάννης, Η Δευτέρα Επιστολή του Απ. Παύλου προς Θεσσαλονικείς,
Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 1997, σελ. 138).
  Μουστάκης Βασίλειος, Λεξικό της Αγίας Γραφής, Αθήναι 1955, σελ.
73.
 409

  ΚΒ΄ Ομιλία εις την Γένεσιν, PG 53,189.

  "Σηθ: Ένας από τους προπάτορες του Κυρίου, αναφερόμενος στον
γενεαλογικό κατάλογο του ευαγγελιστού Λουκά (3,38), υιός των
πρωτοπλάστων (Γεν. 5,4 κ. εξ. Α΄ Παρ. 1,1)" (Μουστάκης Βασίλειος,
Λεξικό της Αγίας Γραφής, Αθήναι 1955, σελ. 173).
  Φούντας Ιερεμίας, Ερμηνεία Παλαιάς Διαθήκης - Γένεσις,
Αποστολική Διακονία, Αθήνα 2004, σελ. 46-47.
  Φούντας Ιερεμίας, ...Γένεσις, ό.π., σελ. 400.401.
  Καλαντζάκης Ε. Σταύρος, Εν αρχή εποίησεν ο Θεός..., ό.π., σελ. 63-
64.
  Ο Σάββας Αγουρίδης [χωρίς να συντάσσεται με αυτή] παραθέτει
την "περί Γιγάντων ερμηνεία του Πατριάρχη Γενναδίου: 'Γίγαντες γαρ
οίδεν η Γραφή καλείν τους καθ' υπερβολήν ασεβείς και υπερηφάνους
και τη οικεία ρώμη το παν επιτρέποντας'" (Αγουρίδης Σάββας, Βιβλικές
Θεολογικές Μελέτες, Άρτος Ζωής, Αθήνα 1993, σελ. 222).
  Φούντας Ιερεμίας, ...Γένεσις, ό.π., σελ. 47.
  Για όλα τα παρακάτω, βλ. στο: Κωνσταντίνου Μιλτιάδης, Παλαιά
Διαθήκη..., ό.π., σελ. 87-97.
  PG 49,98.
  PG 45,1053.
  Βλ. στο: Αγουρίδης Σάββας, Βιβλικές Θεολογικές Μελέτες, Άρτος
Ζωής, Αθήνα 1993, σελ. 220.
  Αγουρίδης Σάββας, Βιβλικές Θεολογικές Μελέτες, ό.π., σελ. 220.
  Ματσούκας Α. Νίκος, Επιστήμη, φιλοσοφία και θεολογία στην
Εξαήμερο του Μ. Βασιλείου, 2η έκδ., Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 1990,
σελ. 42-43.
  Ματσούκας Α. Νίκος, Παλαιάς και Καινής Διαθήκης σημεία
νοήματα αποτυπώματα, Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 2002, σελ. 29.

 Αγουρίδης Σάββας, Βιβλικές Θεολογικές Μελέτες, ό.π., σελ. 222.

Απόλλων Τίτυος και Λητώ_Αθηναϊκή πελίκη 440 πΧ_μουσείο Λούβρου

 410

Τίτυος: Παράνομος Γίγαντας, υιός της Γαίας, ο οποίος σκοτώθηκε από

τον Απόλλωνα και την Αρτέμιδα, όταν αποπειράθηκε να βιάσει την μητέρα
τους Λητώ, ενώ αυτή πήγαινε στους Δελφούς.

Ύλλος: Γίγαντας από την Λυδία της Ανατολίας.

Χάρυβδις: Κόρη του Ποσειδώνα η οποία ήταν από τους θεούς

αλυσοδεμένη στα στενά της Μεσσήνης (Σικελία) απέναντι της Σκύλλας
και με την αναπνοή της δημιουργούσε θαλάσσιες δίνες. Αναφέρεται από
τον Όμηρο ως θεά της παλίρροιας.

Χθόνιος: Γιός της Γαίας τον οποίο η Γαία ώθησε να πολεμήσει κατά του
Διόνυσου, υποσχόμενη να του δώσει την Αφροδίτη.

Χρυσάωρ: Γιός της γοργόνας Μέδουσας και του Ποσειδώνα, ο οποίος

στην μυθολογία εμφανίζεται συνήθως ως Γίγαντας αλλά συναντάται και
ως φτερωτός αγριόχοιρος, όπως ο αδελφός του Πήγασος ως φτερωτό
άλογο.

o Ωρίων αναζητώντας το φως του_πίνακας Νικολά Πουσέν

Μητροπολιτικό μουσείο Τέχνης 1658_wikipedia

Ωρίων: Ήταν εμφανίσιμος Γίγαντας (γιός του Ποσειδώνα και της

Ευρυάλης) ο οποίος είχε την ικανότητα να περπατά στο νερό. Αρχικά
υπηρετούσε τον βασιλέα της Χίου Οινοπίωνα ως κυνηγός, αλλά όταν
βίασε την κόρη του Μερόπη τυφλώθηκε και εξορίσθηκε από το νησί. Τότε
ταξίδεψε μέχρι την Λήμνο για να ζητήσει βοήθεια από τον πατέρα του
Ποσειδώνα προκειμένου να βρει το φως του. Ο Ποσειδών του έδωσε για
συνοδεία τον βοηθό του Κεδαλίωνα για να τον συνοδέψει στο μέρος που
ανατέλλει ο θεός Ήλιος προκειμένου να ξαναβρεί την όρασή του, γεγονός
που συνέβη. Στην επιστροφή ο Ωρίων κατέληξε στην Δήλο, ή την Κρήτη
όπου κυνηγούσε μαζί με την θεά Αρτέμιδα, η οποία μετά τον θάνατό του,
τον μετέτρεψε σε αστερισμό.

Πηγές – Βιβλιογραφία

theoi.com
Όμηρος: «Ιλιάδα», «Οδύσσεια» 8ος αι. π.Χ
Ησίοδος: «Θεογονία» «Κατάλογοι Γυναικών» 8ος – 7ος αι. π.Χ
Πίνδαρος: «Ωδές» 5ος αι. π.Χ
Απολλόδωρος: Βιβλιοθήκη – ελληνική μυθογραφία 2ος αι. μ.Χ
Καλλίμαχος: Ύμνοι 3ος αι. π.Χ
Κουίντος Σμυρναίος: Πτώση της Τροίας – ελληνικά έπη 4ος αι. μ.Χ
Παυσανίας: Περιγραφή της Ελλάδας 2ος αι. μ.Χ
 411

Διόδωρος Σικελιώτης: Βιβλιοθήκη Ιστορίας – ελληνική ιστορία 1ος αι.

π.Χ
Γάιος Ιούλιος Υγίνος: Ιστορίες – αστρονομικά 2ος αι. μ.Χ
Οβίδιος: Μεταμορφώσεις – λατινικό έπος 1ος αι. π.Χ – 1ος αι. μ.Χ
Βιργίλιος: Αινειάδα – λατινικό έπος 1ος αι. π.Χ
Βιργίλιος: Γεωργικά – λατινικό ειδυλλιακό 1ος αι. π.Χ
Προπέρτιος: Ελεγείες 1ος αι. π.Χ
Πλίνειος ο πρεσβύτερος: Φυσική Ιστορία – λατινική εγκυκλοπαίδεια 1ος
αι. μ.Χ
Σενέκας ο νεώτερος: Ηρακλής – λατινική τραγωδία 1ος αι. μ.Χ
Πούμπλιος Παπίνιος Στάτιος: «Θηβαΐς» «Δάση» – λατινικά έπη 1ος αι.
μ.Χ
Νόννος ο Πανοπολίτης: Διονυσιακά – ελληνικό έπος 5ος αι. μ.Χ.

Κρυφές Γνώσεις Αρχαίων Ελλήνων περί Γιγάντων Ερπετοειδών.

ΔΗΜΟΘΟΙΝΙΑ fourakis-kea.com μέσω siriusanews

I.ΠΗΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΙΓΑΝΤΟΜΑΧΙΑ

Ο Απολλόδωρος αναφέρει ότι μετά την Τιτανομαχία οι Ολύμπιοι θεοί

αντιμετώπισαν και νίκησαν με μεγάλη δυσκολία ένα φοβερό γένος
ανθρωπο-ερπετικών όντων, τους πανισχύρους Γίγαντες:

«Η Γή δε, αγανακτούσα για τους Τιτάνες, γεννά από τον Ουρανό τους
Γίγαντες, ανυπερβλήτους στο μέγεθος των σωμάτων και
ασυναγωνίστους στην δύναμη, οι οποίοι φαίνονταν φοβεροί στην όψη, με
μακρά κόμη και γένεια κρεμάμενα εκ της κεφαλής τους, και είχαν στο
κάτω μέρος τους φολίδες δρακόντων.Γεννήθηκαν δε, όπως λέγουν
κάποιοι στις Φλέγρες (της Χαλκιδικής), κατ’άλλους δε, στην Παλλήνη
(της Χαλκιδικής).

Εξακόντιζαν δε στον ουρανό βράχους και φλεγόμενες δρύς.Υπερείχαν δε

εκ πάντων αυτών ο Πορφυρίων και ο Αλκυονεύς, ο οποίος μάλιστα,
εφ’όσον μαχόταν στην γή όπου είχε γεννηθεί, ήταν αθάνατος.Επίσης,
αυτός άρπαξε από την Ερύθεια τις αγελάδες του Ηλίου.Είχε δοθεί δε
χρησμός στους θεούς ότι ουδείς των Γιγάντων μπορούσε να φονευθή
απ’αυτούς, αλλά αν συμμαχούσε μαζό τους κάποιος θνητός, εκείνοι θα
πέθαιναν.

Αφού δε η Γή πληροφορήθηκε τούτο, αναζητούσε ένα βότανο, για να μη

μπορούν, δι’αυτού, οι Γίγαντες να φονευθούν ούτε από θνητό.Αλλά ο
 412

Ζεύς, αφού απαγόρευσε στην Ηώ, την Σελήνη και τον Ήλιο να φανούν,
πρόλαβε να κόψη ο ίδιος αυτός το βότανο και κάλεσε δια της Αθηνάς ως
σύμμαχο τον Ηρακλή.Και εκείνος πρώτα μεν τόξευσε τον Αλκυονέα, ο
οποίος όμως, όσο έπεφτε στην γή, τόσο και ανέκαμπτε.Αλλά κατόπιν
συμβουλής της Αθηνάς ο Ηρακλής τον έσυρε έξωθεν της Παλλήνης.

Και εκείνος μεν πέθανε ούτως, ενώ ο Πορφυρίων όρμησε κατά την μάχη
εναντίον του Ηρακλέους και της Ήρας.Αλλά ο Ζεύς του ενέβαλε πόθο
για την Ήρα, η οποία, ενώ αυτός έσχιζε τα πέπλα της, θέλοντας να την
βιάση, ζητούσε βοήθεια.Και αφού ο Ζεύς κεραυνοβόλησε αυτόν, ο
Ηρακλής τον τόξευσε και τον φόνευσε.Όσον αφορά δε τους υπολοίπους
Γίγαντες, ο Απόλλων τόξευσε τον αριστερό οφθαλμό του Εφιάλτη και ο
Ηρακλής τον δεξιό.Τον Εύρυτο δε φόνευσε ο Διόνυσος δια θύρσου, τον
Κλυτίο η Εκάτη δια δαδών και τον Μίμαντα ο Ήφαιστος ρίχνοντάς του
μύδρους (=διάπυρα σίδερα).Η Αθηνά δε έριξε επάνω στον Εγκέλαδο, ο
οποίος είχε τραπεί εις φυγή, την νήσο Σικελία και αφού έγδαρε το δέρμα
του Πάλλαντος, κάλυψε δι’αυτού κατά την μάχη το ίδιο το σώμα της. Ο
Πολυβώτης δε, καταδιωκόμενος δια θαλάσσης από τον Ποσειδώνα,
έφθασε στην Κώ.

Τότε δε, ο Ποσειδών απέσπασε ένα μέρος της νήσου, το ονομαζόμενο

Νίσυρο, και το έριξε επάνω του.Ο Ερμής δε, φορώντας κατά την μάχη
την κυνή του Άδη, φόνευσε τον Ιππόλυτο, η Άρτεμις τον Γρατίωνα και οι
Μοίρες, μαχόμενες δια χαλκίνων ροπάλων, τον Άγριο και τον Θόωνα.

Τους άλλους δε Γίγαντες φόνευσε ο Ζεύς, ρίχνοντάς τους κεραυνούς.Και

όλους, ενώ πέθαιναν, τους τόξευσε ο Ηρακλής».(Βιβλιοθήκη, Α.6.1-2).

Ο Ησίοδος αναφέρει ότι οι Γίγαντες γεννήθηκαν από το αίμα του

Ουρανού που χύθηκε στην Γαία όταν ο Κρόνος απέκοψε τα αιδοία
αυτού, αλλά δεν μνημονεύει καθόλου την Γιγαντομαχία (όπως είναι
γνωστή η σύγκρουσις των Ολυμπίων θεών με τους Γίγαντες:

«Και αυτά (τα αιδοία του Ουρανού) δεν έφυγαν μάταια από το χέρι (του
Κρόνου).
Διότι όσες αιμάτινες σταγόνες χύθηκαν τις δέχθηκε όλες η Γαία.
Και κατά το κυκλικό πέρασμα των ενιαυτών (=μακρών χρονικών
περιόδων) γέννησε τις κρατερές (=κραταιές) Ερινύες, τους μεγάλους
Γίγαντες -οι οποίοι έλαμπαν στα όπλα τους, μακρά δόρατα έχοντας στα
χέρια τους-και τις Νύμφες που Μελίες ονομάζουν στην άπειρη
γαία».(Θεογονία, 182-187).

Ο Έλλην ποιητής του 3ου αιώνος π.Χ. Απολλώνιος ο Ρόδιος αναφέρει

ότι ο Μίμας φονεύθηκε όχι από τον Ήφαιστο, αλλά από τον Άρη
 413

(Αργοναυτκά, Γ.1226).Τούτο συμφωνεί με μία Αθηναϊκή αγγειογραφία

της Κλασσικής εποχής, στην οποία όμως ο Μίμας αναφέρεται ως Μίμων
και απεικονίζεται όχι ως ημιερπετοειδής, αλλά ως ανθρωπόμορφος
οπλίτης.

Ο Έλλην ιστορικός του 1ου αιώνος π.Χ. Διόδωρος ο Σικελιώτης

αναφέρει ότι κατά τους Αιγυπτίους ο Ηρακλής που πολέμησε στην
Γιγαντομαχία δεν ήταν ο υιός του Διός και της Αλκμήνης (ο οποίος είναι
γνωστός ως Αμφιτρυωνιάδης Ηρακλής), αλλά ένας άλλος, πολύ
αρχαιότερος Ηρακλής: «Διότι, καθώς ομολογούν όλοι ότι ο Ηρακλής
αγωνίσθηκε μαζί με τους Ολυμπίους θεούς κατά τον πόλεμό τους
εναντίον των Γιγάντων, λέγουν (οι Αιγύπτιοι) ότι ουδόλως αρμόζει στην
γή να έχει γεννήσει τους Γίγαντες κατά την εποχή που λέγουν οι
Έλληνες ότι γεννήθηκε ο Ηρακλής, μία γενεά, δηλαδή, πρό των Τρωϊκών
(του Τρωϊκού πολέμου), αλλά μάλλον, όπως λέγουν αυτοί, κατά την
εποχή της γενέσεως των ανθρώπων.Διότι απ’εκείνη έως σήμερα οι
Αιγύπτιοι μετρούν περισσότερα από 10.000 έτη, ενώ από τα Τρωϊκά
λιγότερα από 1.200…».(Βιβλιοθήκη Ιστορική, Α.24).

Τούτο είναι αδιαμφισβητήτως ορθό, αφού η Γιγαντομαχία διεξήχθη λίγο

μετά την Τιτανομαχία-η οποία ήταν πολύ αρχαιότερη του Τρωϊκού
πολέμου-ενώ ο Αμφιτρυωνιάδης Ηρακλής φόνευσε δύο τερατώδη τέκνα
του μεταγενεστέρου της Γιγαντομαχίας Τυφώνος, την Λερναία Ύδρα
και τον Όρθο. Προφανώς δε, ο Αμφιτρυωνιάδης Ηρακλής ήταν
μετενσάρκωση του αρχαιότερου Ηρακλέους, και ακριβώς δια τούτο τους
συγχέουν οι Ελληνικοί μύθοι.

Ο Έλλην γεωγράφος και ιστορικός των 1ου π.Χ-1ου μ.Χ αιώνων

Στράβων αναφέρει ότι κατά κάποιους (προφανώς, κυρίως κατοίκους της
Ιταλίας) η Γιγαντομαχία διεξήχθη όχι στην Χαλκιδική, αλλά στο
Φλεγραίο πεδίο (ή Φλέγρα) της Καμπανίας της Ιταλίας, την πεδιάδα
πέριξ της μετέπειτα πόλεως Κύμης.(Γεωγραφικά, Ε.5.4.4-5.4.6-ΣΤ.3.5).
Κατ’αυτή δε την εκδοχή, κάποιοι Γίγαντες διεσώθησαν στην
νοτιοανατολική Ιταλία, στην περιοχή της μετέπειτα μικρής πόλεως
Λευκά: «Είναι και αυτή (τα Λευκά) πολίχνη, όπου δείχνεται πηγή
δυσώδους ύδατος.

Μυθολογούν δε ότι τους Γίγαντες που επέζησαν στην Φλέγρα της

Καμπανίας, οι οποίοι ονομάζονταν Λευτέρνιοι, τους εξεδίωξε ο
Ηρακλής, και κατέφυγαν εκεί, όπου καλύφθηκαν από την γή.

Εκ των ιχώρων τους δε έχει τέτοιο ρεύμα η εν λόγω πηγή.Και δια τούτο
ονομάζουν αυτή την παραλία Λευτερνία…». (Στράβων, Γεωγραφικά,
ΣΤ.3.5).
 414

Επίσης, ο Στράβων αναφέρει -κατά την κρατούσα, Χαλκιδική εκδοχή της

Γιγαντομαχίας- ότι κάποιοι Γίγαντες διέφυγαν στην Μύκονο, αλλά
εξοντώθηκαν και αυτοί από τον Ηρακλή: «Η Μύκονος δε είναι αυτή υπό
την οποία μυθολογούν ότι κείνται οι ύστατοι των Γιγάντων, οι οποίοι
εξοντώθηκαν από τον Ηρακλή…». (Γεωγραφικά, Ι.5.9).

Επίσης, ο Στράβων αναφέρει για τον Πολυβώτη τα ίδια με τον

Απολλόδωρο: «Λέγουν δε ότι η Νίσυρος είναι αποσπασθέν μέρος της
Κώ, προσθέτοντας και τον μύθο ότι ο Ποσειδών, καταδιώκοντας έναν εκ
των Γιγάντων, τον Πολυβώτη, απέσπασε δια της τρίαινάς του ένα
τεμάχιο της Κώ και το έριξε επάνω αυτόν. Και το βληθέν έγινε η
Νίσυρος, η οποία έχει κείμενο κάτωθέν της αυτόν τον γίγαντα. Κάποιοι
όμως λέγουν ότι αυτός κείται κάτωθεν της Κώ».(Γεωγραφικά, Ι.5.16).

Ο Ρωμαίος ποιητής του 1ου αιώνος μ.Χ. Στάτιος αναφέρει ότι «όταν ο
Εγκέλαδος προσπαθεί να αλλάξη πλευρό, άνωθεν του το φλογερό όρος
(η Αίτνα) βροντά από τα έγκατά του και οι κορυφές του πλημμυρίζουν
(από λάβα)».(Θηβαϊς, 3.594).

Δηλαδή, θεωρεί ότι ο Εγκέλαδος είναι καταπλακωμένος από την Αίτνα,

αλλά δεν έχει πεθάνει και προκαλεί δια των κινήσεών του τις
ηφαιστειακές εκρήξεις της. Το ίδιο δε αναφέρει και ο Έλλην ποιητής του
4ου αιώνος μ.Χ. Κόϊντος Σμυρναίος, αποκαλώντας μάλιστα τον
Εγκέλαδο «αθάνατο».(Τα μεθ’Όμηρον, ΙΔ.581).

Ο Έλλην μυθογράφος των 1ου-2ου αιώνων μ.Χ. Πτολεμαίος Ηφαιστίων

αναφέρει ότι ο Γίγας που φονεύθηκε από τον Ηρακλή όταν επιτέθηκε
στην Ήρα, δηλαδή ο Πορφυρίων, ήταν «πυρίπνοος (=είχε πύρινη
αναπνοή)».(Φώτιος,.Επιτομή της Καινής Ιστορίας του Πτολεμαίου
Ηφαιστίωνος, 12).

Επίσης, ο Πτολεμαίος Ηφαιστίων αναφέρει έναν Γίγαντα ονόματι

Λέοντα: «Ο Ηρακλής φορούσε την δορά όχι του λέοντος του Νεμέας,
αλλά του Λέοντος, ενός εκ των Γιγάντων, ο οποίος φονεύθηκε από τον
Ηρακλή αφού τον προκάλεσε εις μονομαχία».(Φώτιος,.Επιτομή της
Καινής Ιστορίας του Πτολεμαίου Ηφαιστίωνος, 37).Αυτός ο Γίγας
ταυτίζεται με έναν λεοντοκέφαλο, και κατά τα λοιπά ανδρόμορφο,
Γίγαντα που απεικονίζεται στα ανάγλυφα του βωμού της Περγάμου.
Προφανώς λοιπόν, ήταν ημιλεοντόμορφος, ενώ ο Ηρακλής που φορούσε
την δορά του ήταν βεβαίως όχι ο Αμφιτρυωνιάδης, αλλά ο πρεσβύτερος
Ηρακλής.

Επίσης, ο Πτολεμαίος Ηφαιστίων αναφέρει έναν Γίγαντα ονόματι

Δάμυσο: «Εκείνος (ο Κένταυρος Χείρων) ξέθαψε το σώμα του Γίγαντος
 415

Δαμύσου, το οποίο έκειτο στην Παλλήνη (ο Δάμυσος ήταν ο ταχύτερος

εξ όλων των Γιγάντων), και αφαίρεσε τον αστράγαλό του, τον οποίον
προσάρμοσε και ενσωμάτωσε δια φαρμάκων στο (αριστερό) πόδι του
Αχιλλέως…».(Φώτιος,.Επiτομή της Καινής Ιστορίας του Πτολεμαίου
Ηφαιστίωνος, 45).

Ο Ρωμαίος μυθογράφος του 2ου αιώνος μ.Χ. Υγίνος αναφέρει ότι η Γαία
γέννησε τους Γίγαντες όχι από τον Ουρανό, αλλά με τον Τάρταρο: «Από
την Γαία και τον Τάρταρο γεννήθηκαν οι Γίγαντες: Ο Εγκέλαδος, ο
Κοίος, ο Ελέντης, ο Μόρφιος, ο Αστραίος, ο Πέλωρος, ο Πάλλας, ο
Έμφυτος, ο Ροίκος, ο Ιένιος, ο Άγριος, ο Αλέμων, ο Εφιάλτης, ο
Εύρυτος, ο Εφφρακόρδων, ο Θεομίσης, ο Θεοδάμας, ο Ώτος, ο Τυφών, ο
Πολυβώτης, ο Μεεφριάρος, ο Άβησος, ο Κολοφώνος και ο Ιαπετός».
(Μύθοι, Προοίμιο).Αυτή η εκδοχή όμως είναι αδιαμφισβητήτως
εσφαλμένη, αφού ο Ησίοδος-στον οποίον και βασίζεται ο Απολλόδωρος
ως πρός την καταγωγή των Γιγάντων-και είναι πολύ αρχαιότερος του
Υγίνου, ήτοι εγγύτερος πρός τα μυθολογικά γεγονότα, και-όπως ο ίδιος
δηλώνει-διδάχθηκε την Θεογονία από τις θεές Μούσες (Θεογονία, 22-
34).

Επίσης, ο Υγίνος σφάλλει ως πρός πέντε από τα 24 ονόματα Γιγάντων

που αναφέρει: Ο Κοίος και ο Ιαπετός είναι Τιτάνες και ο Αστραίος υιός
του Τιτάνος Κριού και της Ευρυβίας, θυγατρός του Πόντου, ο Ώτος ήταν
μεν γίγας, αλλά υιός του Ποσειδώνος και της Ιφιμέδειας, και ο Τυφών
είναι μεν γίγας και υιός του Ταρτάρου και της Γαίας, αλλά δεν ανήκει
στους Φλεγραίους (ή Παλληνίους) Γίγαντες.

Επίσης, ο Υγίνος αναφέρει ότι κατά κάποιους η Γιγαντομαχία συνδέεται

με τον αστερισμό του Δράκοντος: «Κάποιοι δε λέγουν ότι αυτός ο
δράκων (ο αστερισμός του Δράκοντος) ρίφθηκε από τους Γίγαντες κατά
της Αθηνάς, όταν αυτή μαχόταν εναντίον τους. Αλλά η Αθηνά άρπαξε
τον περιελισσόμενο δράκοντα, τον εκσφενδόνισε στα άστρα και τον
τοποθέτησε ακριβώς στον πόλο του ουρανό.Ούτως, μέχρι και σήμερα
αυτός φαίνεται με το σώμα του περιελιγμένο, σαν να έχη μόλις
μεταφερθεί στα άστρα».(Αστρονομικά, 2.3).

Ο Έλλην σοφιστής των 2ου-3ου αιώνος μ.Χ Φιλόστρατος παραθέτει την

άποψη που είχε περί των Γιγάντων ο θείος Έλλην φιλοσόφος του 1ου
αιώνος μ.Χ. Απολλώνιος ο Τυανεύς: «Διότι εκείνοι (οι ποιητές) λέγουν
ότι έχει δεθεί υπό του όρους (της Αίτνας) κάποιος Τυφών ή Εγκέλαδος
και ότι αργοπεθαίνοντας αποπνέει ασθμαίνοντας τούτο το πύρ (της
Αίτνας). Εγώ δε παραδέχομαι ότι έχουν υπάρξει Γίγαντες και ότι
αποκαλύπτονται τέτοια σώματα εις πολλά σημεία της γής, όταν
 416

διαρρηγνύονται τάφοι, όχι όμως ότι αυτοί συγκρούσθηκαν με τους θεούς,

αλλά ότι πιθανώς προσέβαλαν τους ναούς και τα τεμένη τους.Το ότι δε οι
Γίγαντες πήδησαν πάνω στον ουρανό και προσπάθησαν να εκδιώξουν
από εκεί τους θεούς είναι παρανοϊκό τόσο να το λέγη κανείς, όσο και να
το πιστεύη…».(Τα ες τον Τυανέα Απολλώνιον, Ε.16).

Επίσης, ο Φιλόστρατος αναφέρει ότι μερικό καιρό πρό της εποχής του
ανακαλύφηκε στην Κώ o σκελετός ενός Φλεγραίου Γίγαντος: «Και
μάλιστα, πρό τεσσάρων ετών ο Ύμναιος ο Πεπαρήθιος, ο οποίος είναι
φίλος μου, έστειλε έναν εκ των υιών του για να ερωτήση δια εμού τον
Πρωτεσίλαο περί ομοίου θαύματος.Διότι όταν έτυχε να σκάβη αμπέλια
στην νήσο Κώ-η οποία είναι ολόκληρη ιδιοκτησία του-η γή αντήχησε
στους σκάβοντες σαν κενή.Όταν λοιπόν διάνοιξαν εκείνο το σημείο,
ευρήκαν κείμενο έναν δωδεκάπηχο νεκρό (ύψους 5,5 μέτρων), στο
κρανίο του οποίου κατοικούσε ένας (οφιοειδής) δράκων.Ο εν λόγω
νεαρός λοιπόν ήλθε να μας ερωτήση τι έπρεπε να πράξουν με αυτόν, και
ο Πρωτεσίλαος απάντησε “Ας καλύψουμε εντελώς τον ξένο”,
προτρέποντας προφανώς να ξαναθάψουν τον νεκρό και να μην τον
αφήσουν εκουσίως ακάλυπτο.Είπε επίσης ότι αυτός ήταν ένας εκ των
ριγμένων (από τους Ολυμπίους θεούς) Γιγάντων…». (Ηρωϊκός, 670).

Επίσης, ο Φιλόστρατος αναφέρει ότι πολλοί εκ των Γιγάντων ρίφθηκαν

από τους Ολυμπίους θεούς κάτωθεν του ηφαιστειακού όρους Βεζουβίου
(το οποίο ευρίσκεται στο νότιο άκρο της Καμπανικής Φλέγρας): «Οι
Νεαπολίτες δε που κατοικούν στην Ιταλία (στην Νεάπολη της
Καμπανίας) θεωρούν θαυμαστά τα οστά του Αλκυονέως.Λέγουν μάλιστα
ότι έχουν ριφθεί εκεί (από τους Ολυμπίους θεούς) πολλοί εκ των
Γιγάντων και ότι το όρος Βέσβιο (ο Βεζούβιος) καπνίζει επ’αυτών…».
(Ηρωϊκός, 671).Επίσης, αναφέρει ότι ένας εκ των καταπλακωμένων από
τον Βεζούβιο Γιγάντων είναι και ο Εγκέλαδος, ο οποίος δεν έχει πεθάνει,
αλλά αργοπεθαίνει διαρκώς, αποπνέοντας το πύρ του
Βεζουβίου.(Εικόνες, 2.17).

Επίσης, ο Φιλόστρατος αναφέρει ότι στην Παλλήνη διατηρούνταν μέχρι

την εποχή του πολλοί σκελετοί Γιγάντων: «Και μάλιστα, στην Παλλήνη,
την οποία οι ποιητές ονομάζουν Φλέγρα, η γή περιέχει πολλά τέτοια
σώματα Γιγάντων, οι οποίοι είχαν στρατοπεδεύσει εκεί, και οι βροχές
και οι σεισμοί αποκαλύπτουν πολλά εξ αυτών.Δεν εμπιστεύεται δε εκείνη
την περιοχή ούτε ποιμήν κατά το μεσημέρι, λόγω του πατάγου που
κάνουν τα φαντάσματα (των Γιγάντων) που μαίνονται εντός της γής…».
(Ηρωϊκός, 671).
 417

Ο Νόννος αποκαλεί τους Γίγαντες «δρακοντοκόμους» (Διονυσιακά,

Α.18-ΚΕ.87) ή «εχιδνοκόμους» (Διονυσιακά, ΜΗ.49)-ότι, δηλαδή, αντί
μαλλιών είχαν σπείρες οφιοειδών δρακόντων-«Γηγενείς (=γεννημένους
από την γή)» (Διονυσιακά, ΚΕ.92-ΜΗ.32), «ελισσόμενο λαό της γής»
(Διονυσιακά, ΚΕ.93) και «οφιώδεις υιούς της γής» (Διονυσιακά,
ΚΕ.206).Επίσης, αναφέρει ότι οι Γίγαντες είχαν συνολικά «διακόσια
χέρια»-ήσαν, δηλαδή, συνολικά εκατό-και «πίεζαν δια των πολυλαίμων
κεφαλών τους τον αστερόεντα κύκλο (τον ουράνιο θόλο)» (Διονυσιακά,
ΚΕ.93-94), και ότι εκατέρωθεν των ώμων τους «εξορμούσαν ύδρες, πολύ
μεγαλύτερες της Ιναχίας ύδρας (της Λερναίας Ύδρας)», οι οποίες
«σύριζαν ακατάπαυστα στον αιθέρα, στην γειτονιά των
άστρων».(Διονυσιακά, ΚΕ.207-210).Κατανομάζει δε άλλον έναν
Γίγαντα, τον Χθόνιο (Διονυσιακά, ΜΗ.21), ενώ αναφέρει τον Πέλωρο ως
Πελωρέα (Διονυσιακά, ΜΗ.39).

Στο Βυζαντινό Λεξικό του Σουίδα (το οποίο γράφθηκε κατά τον 10ο
αιώνα και βασίζεται κυρίως εις αρχαίες Ελληνικές πηγές) αναφέρεται
άλλος ένας Γίγας, ο Αρισταίος: «Αρισταίος: Ένας εκ των Γιγάντων, ο
οποίος διεσώθη (από την Γιγαντομαχία)…Λέγουν ότι διεσώθη (από την
Γιγαντομαχία) μόνο ο Γίγας Αρισταίος, στο όρος της Σικελίας που
ονομάζεται Αίτνα.Και ούτε ουράνιο πύρ ήλθε εναντίον του, ούτε τον
πιέζει η Αίτνα»…«Αιτναίος κάνθαρος (είδος σκαθαριού): O μέγας.Διότι
και το όρος (Αίτνα) είναι μέγα.Λέγουν ότι διεσώθη (από την
Γιγαντομαχία) μόνο ο Γίγας Αρισταίος, και ούτε ουρανιο πύρ ήλθε
εναντίον του, ούτε τον πιέζει η Αίτνα».Εξ αυτών των λημμάτων
υποδηλώνεται ότι ο Αρισταίος διεσώθη μεταμορφωθείς από την Γαία εις
Αίτναίο κάνθαρο.

Από την προαναφερθείσα Αθηναϊκή αγγειογραφία μαθαίνουμε άλλον

έναν Γίγαντα, τον Φοίτιο, ενώ από άλλες τρείς Αθηναϊκές αγγειογραφίες
της Κλασσικής εποχής μαθαίνουμε άλλους επτά Γίγαντες: Τον
Παγκράτη, τον Ουρανίωνα, τον Εύφορβο, τον Εύβοιο, τον Υπέρβιο, τον
Αγασθένη και τον Ευρύαλο.Πάντως, εις αυτά τα αγγεία οι Γίγαντες
απεικονίζονται όχι ως ημιερπετοειδείς, αλλά ως ανθρωπόμορφοι
οπλίτες.Το ίδιο δε συμβαίνει και εις όλες τις άλλες ευρεθείσες
αγγειογραφίες Φλεγραίων Γιγάντων.

Από τα ανάγλυφα του βωμού της Περγάμου μαθαίνουμε τι εννοούσε ο

Απολλόδωρος λέγοντας ότι οι Γίγαντες «είχαν στο κάτω μέρος τους
φολίδες δρακόντων»: Εις αυτά λοιπόν, με εξαίρεση τον Λέοντα, οι
Γίγαντες απεικονίζονται ως ανδρόμορφοι μέχρι και τους γλουτούς, αλλά
με δύο σπείρες οφιοειδών δρακόντων αντί ποδιών...
 418

Γίγαντες και Γιγαντομαχία. Posted on Αύγουστος 2, 2010 by ellas

Οι Γίγαντες γεννήθηκαν από το σώμα της Γης όταν έσταξε πάνω του
αίμα από την πληγή του Ουρανού μετά τον ακρωτηριασμό του από τον
Κρόνο. Με τον ίδιο τρόπο γεννήθηκαν και οι Ερινύες και οι Μέλιες
Νύμφες. Οι Γίγαντες ήταν όντα τρομακτικά και υπερφυσικά. Είχαν
μορφή ανθρώπου μα ήταν τρομεροί στην όψη, πελώριοι στο ανάστημα
και ακαταμάχητοι στη δύναμη. Το σώμα τους ήταν φολιδωτό και
κατέληγε σε ουρά σαύρας. Είχαν πυκνά μαλλιά και μακριά γένια. Στα
τριχωτά χέρια τους κρατούσαν μακριά και λαμπερά ακόντια.
Μολονότι είχαν θεϊκή καταγωγή ήταν θνητοί ή τουλάχιστον για να
σκοτωθούν έπρεπε να χτυπηθούν ταυτόχρονα από ένα θεό και ένα
θνητό. Αλλες παραδόσεις έλεγαν ότι κάποιοι από τους Γίγαντες ήταν
αθάνατοι όσο πατούσαν στο έδαφος όπου είχαν γεννηθεί.
Επικρατέστερο μέρος για τη γέννησή τους είναι η Παλλήνη της
Χαλκιδικής, μια περιοχή εξαιρετικά άγρια.

Οι Γίγαντες ήταν πολύ περισσότεροι από τους Τιτάνες, τους Κύκλωπες

και τους Εκατόγχειρες. Υπολογίζονται γύρω στους εκατό. Κατοικούσαν
στις δυτικές ακτές του Ωκεανού όπου συχνά τους επισκέπτονταν οι θεοί
και έπαιρναν μέρος στα συμπόσιά τους. Αυτό γινόταν στις γιορτές όταν οι
Γίγαντες πρόσφεραν εκατόμβες. Ακόμα και στο δρόμο, όταν τους
συναντούσαν οι θεοί, πήγαιναν μαζί τους. Η δύναμη των Γιγάντων ήταν
αφάνταστη. Μπορούσαν να ξεκολλούν με ευκολία βράχους ολόκληρους
και να τους εκσφενδονίζουν μακριά.

Η Γη ήταν οργισμένη από την τύχη που είχαν οι Τιτάνες μετά το τέλος
της Τιτανομαχίας. Μολονότι είχε βοηθήσει τον εγγονό της με κάθε τρόπο
για να επικρατήσει, δεν άντεχε να βλέπει τους γιους και τις κόρες της
φυλακισμένους στα Τάρταρα. Έτσι, όταν είδε την τεράστια δύναμη που
είχαν οι Γίγαντες, τους ξεσήκωσε σε πόλεμο εναντίον των Ολυμπίων. Ο
Δίας και τα αδέρφια του έπρεπε να περάσουν άλλη μια δοκιμασία.
Ξέσπασε μια τρομερή μάχη που έμεινε γνωστή με το όνομα
Γιγαντομαχία.

Η επίθεση των Γιγάντων μάλιστα έγινε χωρίς καμιά προειδοποίηση.

Ξαφνικά οι θεοί του Ολύμπου δέχτηκαν βροχή από βράχους, αναμμένους
δαυλούς και ολόκληρα φλεγόμενα δέντρα. Οι Γίγαντες ξερίζωναν τα
βουνά και τα τοποθετούσαν το ένα πάνω στο άλλο για να σκαρφαλώσουν
στην ψηλότερη κορυφή του Ολύμπου, εκεί όπου ήταν χτισμένα τα θεϊκά
παλάτια. Η Γη και ο Ουρανός αναστατώθηκαν. Έγινε σωστή
 419

κοσμοχαλασιά: Στεριές βούλιαζαν και ποτάμια άλλαζαν πορείες. Οι

οροσειρές τραντάζονταν συθέμελα και σαν φύλλα δέντρων έτρεμαν ο
Όλυμπος, η Όσσα, το Πήλιο, η Πίνδος, το Παγγαίο και ο Αθως.

Οι θεοί του Ολύμπου ζώστηκαν τα άρματα και ετοιμάστηκαν για πόλεμο.

Αρχηγός στο θεϊκό στρατόπεδο ήταν ο Δίας, οπλισμένος όχι μόνο με την
αστραπή και τον κεραυνό, όπως στην Τιτανομαχία, αλλά και με την
αιγίδα, το δέρμα κατσίκας που είχε πάνω το κεφάλι της Γοργόνας. Η
τρομερή μορφή της έσπερνε τον πανικό ή απολίθωνε όποιον την αντίκριζε.

Πλάι του πιστή σύμμαχος η κόρη του η Αθηνά, η θεά των μαχών, που
μόλις είχε γεννηθεί πάνοπλη από το τεράστιο κεφάλι του. Φορώντας την
πανοπλία της και με το γοργώνειο στο στήθος πολέμησε καλύτερα και από
άντρας. Γι’ αυτό ο Ζεύς (Δίας) ονομάστηκε γιγαντοφόνης και
γιγαντολέτωρ και η Αθηνά προσονομάστηκε γιγαντολέτειρα, δηλαδή
αυτοί που σκότωσαν τους Γίγαντες. Παραστάτες του Δία ήταν η Νίκη και
η φοβερή μάνα της η Στύγα. Πρωτοπαλίκαρά του ήταν ο Ποσειδώνας, ο
Απόλλωνας και ο Ήφαιστος, που σε κάποια στιγμή που είδε κουρασμένο
τον Ήλιο τον πήρε πάνω στο δικό του άρμα. Μα και οι θεές πρόσφεραν με
κάθε τρόπο τη βοήθειά τους, η Ήρα, η Αφροδίτη, η Αρτεμη, η Εκάτη
και οι Μοίρες. Μόνο η Δήμητρα δε συμμετείχε στον αγώνα αυτόν γιατί
είχε ιδιαίτερη συγγένεια με τη Γη, προστάτευε τους καρπούς που
φύτρωναν στο ιερό της χώμα.

Καθένας θεός και καθεμιά θεά σκότωσαν έναν ή περισσότερους από τους
Γίγαντες που οι πιο γνωστοί ήταν ο Πορφυρίωνας, ο Αλκυονέας, ο
Εγκέλαδος, ο Εφιάλτης, ο Εύρυτος, ο Κλυτίας, ο Πολυβώτης, ο
Πάλλας, ο Ιππόλυτος, ο Γρατίωνας, ο Άγριος και ο Θέωνας. Ο πόλεμος
κρατούσε πολύ καιρό μα με κανέναν τρόπο οι Ολύμπιοι δεν μπορούσαν να
νικήσουν. Τότε η Αθηνά έμαθε τον πανάρχαιο χρησμό που έλεγε πως οι
Γίγαντες θα χαθούν μόνο αν κάποιοι θνητοί πολεμήσουν στο πλάι των
αθανάτων. Μόλις το άκουσε ο Δίας έστειλε την Αθηνά να φωνάξει δυο
θνητούς γιους του, τον Ηρακλή τον οποίο είχε αποκτήσει με την Αλκμήνη
και τον Διόνυσο που τον γέννησε με τη Σεμέλη.

Η Γη αμέσως άρχισε να ψάχνει ένα μαγικό βοτάνι που θα έκανε

ατρόμητους τους Γίγαντες από τα βέλη των θνητών. Ο Δίας για να την
καθυστερήσει απαγόρευσε στον Ήλιο, τη Σελήνη και την Αυγή να
ανατείλουν. Έτσι, επικράτησε για πολλές μέρες σκοτάδι μέχρι που ο Δίας
βρήκε πρώτος το μαγικό βοτάνι και το κατέστρεψε. Έτσι η πορεία προς τη
νίκη ξεκίνησε. Σε λίγο κατέφθασε ο Ηρακλής που υπήρξε ο
πολυτιμότερος σύμμαχος της Αθηνάς σ’ αυτόν τον αγώνα και με τα βέλη
του σκότωσε πάρα πολλούς Γίγαντες. Μάλιστα, επειδή ήταν γιος του Δία,
 420

μπορούσε όταν κουραζόταν από την πολύωρη μάχη, ν’ ανεβαίνει στο άρμα
του θεϊκού πατέρα του. Ο Διόνυσος ήρθε με τη συνοδεία του, τους
Σάτυρους και τους Κορύβαντες, καβάλα πάνω σε γαϊδούρια που με τους
κρότους και τα γκαρίσματά τους πολλές φορές τρόμαζαν τους Γίγαντες.
Ένα άλλο όπλο του Διόνυσου ήταν και ο θύρσος, το σύμβολό του, ένα
μακρύ ραβδί στολισμένο με κισσό. Οι δυο γιοι του Δία για τη
γενναιότητα και το θάρρος που έδειξαν στη Γιγαντομαχία
ανταμείφθηκαν και έγιναν αθάνατοι.

Οι αρχαίοι μυθογράφοι ασχολήθηκαν με τη Γιγαντομαχία και μέσα από

τα έργα τους μας περιγράφουν πολλές σημαντικές σκηνές της.

Ο Ηρακλής χτύπησε πρώτα με το τόξο του τον Αλκυονέα. Αυτός ήταν ο

μεγαλύτερος από τους Γίγαντες και σύμφωνα με μια παράδοση, ο αρχηγός
τους. Ο Αλκυονέας έπεσε κάτω με τρομερό κρότο. Αλλά τη στιγμή που ο
ήρωας πανηγύριζε για την επιτυχία του, τον είδε να σηκώνεται πάλι
υψώνοντας απειλητικά το τεράστιο κορμί του.

Ήταν μάλιστα έτοιμος να εκτοξεύσει στον Ηρακλή έναν τεράστιο βράχο

που βρισκόταν δίπλα του. Ευτυχώς η Αθηνά κατάφερε να τον εμποδίσει.
Μετά εξήγησε στον Ηρακλή που ακόμη δεν μπορούσε να πιστέψει στα
μάτια του, ότι ο Αλκυονέας ήταν αθάνατος όσο πατούσε στο χώμα που
τον γέννησε. Τότε ο ήρωας φορτώθηκε στις στιβαρές πλάτες του το
Γίγαντα, τον μετέφερε έξω από το πεδίο της Φλέγρας όπου είχε γεννηθεί
και τον εξόντωσε τελειωτικά με τα βέλη του. Οι κόρες του, οι Αλκυονίδες,
απελπισμένες από το θάνατο του πατέρα τους, ρίχτηκαν στη θάλασσα και
μεταμορφώθηκαν σε πουλιά (τις αλκυόνες).

Ο Πορφυρίωνας που φιλοδοξούσε να εξουσιάσει τη Δήλο και τους

Δελφούς και η Γη του είχε υποσχεθεί να τον ζευγαρώσει με την Ήβη, την
κόρη της Ήρας, παρακολουθούσε την εξόντωση του αδερφού του και
όρμησε να εκδικηθεί τον Ηρακλή. Και σίγουρα ο τρομερός Γίγαντας θα
καταπλάκωνε μ’ ένα βουνό τον ήρωα. Ευτυχώς όμως ο Δίας μηχανεύτηκε
ένα κόλπο την τελευταία στιγμή. Διέταξε την Αφροδίτη να κυριέψει τον
Γίγαντα με ερωτικό πάθος για την Ήρα που βρισκόταν εκεί κοντά. Η
Αφροδίτη έστειλε το γιο της τον Έρωτα εναντίον του Πορφυρίωνα και
ξαφνικά αυτός αδιαφορώντας για τον Ηρακλή άρχισε να κυνηγάει την
Ήρα για να σμίξει μαζί της. Τη στιγμή ακριβώς που είχε συλλάβει τη θεϊκή
βασίλισσα και είχε σκίσει τα μεγαλόπρεπα πέπλα της, ο Ηρακλής βρήκε
την ευκαιρία να τον εξοντώσει με το βέλος του.

Ανάλογο ρόλο έπαιξε και η ίδια η Αφροδίτη στη διάρκεια της

Γιγαντομαχίας. Σε μια δύσκολη στιγμή που δεκαπέντε Γίγαντες είχαν
περικυκλώσει απειλητικά τον Ηρακλή, αυτή μετέφερε με τη θεϊκή δύναμή
 421

της τον ήρωα σ’ ένα σπήλαιο. Κατόπιν, έδειξε το καταπληκτικό της σώμα
στους Γίγαντες. Αυτοί μονομιάς κυριεύτηκαν από ερωτικό πάθος και
άρχισαν να τρέχουν πίσω από τη θεά. Η Αφροδίτη τους οδήγησε έτσι στη
σπηλιά όπου είχε κρύψει τον Ηρακλή. Επειδή οι Γίγαντες δε χωρούσαν
να περάσουν όλοι μαζί την είσοδο της σπηλιάς, έμπαιναν μέσα ένας ένας.
Ο Ηρακλής με μεγάλη ευκολία κατάφερε να τους εξοντώσει και τους
δεκαπέντε. Η Αθηνά, πολεμική θεά, δεν κατέφυγε σε τέτοια γυναικεία
κόλπα. χρησιμοποιώντας το δόρυ και το ακόντιό της πολέμησε αντρίκεια.
Στην αρχή πάλευε πολλές ώρες με τον Πάλλαντα. Ο Γίγαντας ήταν
τρομερά δυνατός, όμως η Αθηνά χρησιμοποιώντας πολεμικά κόλπα και
έξυπνη στρατηγική κατάφερε να τον εξοντώσει. Στη συνέχεια τον έγδαρε
και από το δέρμα του κατασκεύασε τη δική της αιγίδα, που την έκανε
ατρόμητη.

Ο Εγκέλαδος, όταν είδε το φριχτό τέλος του Πάλλαντα, το έβαλε στα

πόδια. Η Αθηνά όμως τον αντιλήφθηκε και τον καταδίωξε. Επειδή
δυσκολευόταν να τον φτάσει, άρπαξε τη Σικελία και την πέταξε κατά
πάνω του. Το νησί βρήκε το στόχο του και καταπλάκωσε το Γίγαντα. Έτσι
εξηγούνταν από τους αρχαίους οι εκρήξεις της Αίτνας, που δεν ήταν
τίποτα άλλο από τα τινάγματα του Εγκέλαδου που ψυχομαχούσε.

Μια παρόμοια περιπέτεια με τον Εγκέλαδο είχε και ο Πολυβώτης. Αυτόν

ανέλαβε να τον αντιμετωπίσει ο Ποσειδώνας. Η μάχη μέσα στη θάλασσα
ήταν τρομερή. Τεράστια κύματα σηκώθηκαν και κόντευαν να φτάσουν τα
παλάτια του Ουρανού, ψηλά στον Αιθέρα. Ο Ποσειδώνας όμως είχε το
προνόμιο ότι βρισκόταν στο δικό του χώρο, μέσα στο υγρό του βασίλειο.
Με το όπλο που του είχαν χαρίσει οι Κύκλωπες, την τρομερή τρίαινα,
κατάφερε να τρυπήσει πολλές φορές το κορμί του Γίγαντα. Το αίμα του
κυλούσε ασταμάτητα και κοκκίνισε ολόκληρη τη θάλασσα· μη μπορώντας
να τα βγάλει πέρα τράπηκε σε φυγή. Ο θαλασσοσείστης Ποσειδώνας
όμως άρπαξε ένα κομμάτι από την Κω, το πέταξε με μεγάλη δύναμη στον
Πολυβώτη και τον πλάκωσε. Το κομμάτι της Κω που καταπλάκωσε το
Γίγαντα είναι το γνωστό νησάκι Νίσυρος. Στη Γιγαντομαχία έλαβε μέρος
και ο Απόλλωνας, ο γιος του Δία από τη Λητώ. Πιο γνωστή είναι η μάχη
που έδωσε με το Γίγαντα Εφιάλτη. Τα μαγικά του βέλη έπεφταν σαν
βροχή πάνω στο τρομερό τέρας. Στην αρχή ο Εφιάλτης έμοιαζε να μην
καταλαβαίνει τίποτα. Ο Ηρακλής όμως που είχε μάθει από την Αθηνά όλα
τα μυστικά για την εξόντωση των εχθρών, έτρεξε για να βοηθήσει. Ο
Εφιάλτης ήταν ένας από τους Γίγαντες για τους οποίους υπήρχε χρησμός
ότι θα εξοντωνόταν μόνο αν τους χτυπούσε παράλληλα ένας θνητός και
ένας αθάνατος. Έτσι όταν ο Απόλλωνας τόξευσε το αριστερό μάτι του
Γίγαντα, ο Ηρακλής σημάδεψε το δεξί. Τότε ο Εφιάλτης, τυφλωμένος
και με το αίμα να τρέχει σαν ποτάμι πάνω στα γένια του και το τεράστιο
 422

σώμα του, ξεψύχησε. Η Γη για να εκδικηθεί τον Ηρακλή άρχισε από τότε
να στέλνει τη μορφή του Εφιάλτη στα όνειρα των θνητών.

Ο Διόνυσος μαζί με τους Σάτυρους έτρεψαν σε φυγή τον Εύρυτο. Ο γιος

του Δία τον καταδίωξε και μ’ ένα χτύπημα του θύρσου του κατάφερε να
σκοτώσει το Γίγαντα. Αλλά η λύσσα του ήταν τόσο μεγάλη ώστε
παρακάλεσε τον πατέρα του να τον μεταμορφώσει σε λιοντάρι. Ο Δίας
άκουσε το γιο του και έτσι σε λίγο ο Διόνυσος με μορφή λιονταριού
κατασπάραξε το νεκρό Εύρυτο. Ο Πελώρεος που είδε το τέλος του
αδερφού του βάλθηκε να εκδικηθεί το φονιά. Αρπαξε λοιπόν με μεγάλη
ορμή το όρος Πήλιο και το εκτόξευσε ενάντια στον Διόνυσο, τους
Σάτυρους και τους Κορύβαντες. Ευτυχώς που ο Αρης παρακολουθούσε
τη σκηνή και έπιασε το βουνό στον αέρα. Έτσι γλίτωσε τον Διόνυσο και
την παρέα του από βέβαιο θάνατο. Ο Ποσειδώνας στη συνέχεια κυνήγησε
τον Πελώρεο και όταν τον είδε να πηδά μέσα στα νερά του Σπερχειού
ποταμού για να γλιτώσει, τον χτύπησε με την τρίαινά του και τον σκότωσε.

Τον Ευρυμέδοντα, που σύμφωνα με μια παράδοση ήταν αυτός ο αρχηγός

των Γιγάντων, τον σκότωσε ο ίδιος ο Δίας. Και να πώς έγινε η τρομερή
πάλη μεταξύ τους: Ο Ευρυμέδοντας ήθελε να σκοτώσει ο ίδιος τον Δία
έτσι ώστε σε περίπτωση νίκης των Γιγάντων, να γίνει αυτός ο κυρίαρχος
του κόσμου. Έψαχνε λοιπόν μέσα στην αναταραχή τον αρχηγό των
Ολυμπίων. Σε κάποια στιγμή διέκρινε τον αστραποβόλο κεραυνό και
όρμησε με λύσσα εναντίον του. Η Γη προσπάθησε με κάθε τρόπο να
βοηθήσει το γιο της. Έτσι έκανε να φυτρώσουν από το σώμα του χιλιάδες
δηλητηριώδη φίδια. Ο Ευρυμέδοντας άρχισε μ’ όλη του τη δύναμη να
χτυπά τον Δία, που όμως προστατευόταν από τη θεϊκή αιγίδα του. Σε
κάποια στιγμή ο Δίας κατάφερε να βάλει το πρόσωπο της Γοργόνας
μπροστά στα μάτια του Γίγαντα. Τότε αυτός κυριεύτηκε από τρόμο. Ο
Δίας έριξε πάνω του τον κεραυνό και σε λίγο το κορμί του τυλίχτηκε στις
φλόγες. Κόρη του Ευρυμέδοντα ήταν η Περίβοια, που ζευγάρωσε με τον
Ποσειδώνα και έφερε στον κόσμο τον Ναυσίθοο, πατέρα του Αλκίνοου,
του βασιλιά των Φαιάκων.

Ο Ήφαιστος στη διάρκεια της Γιγαντομαχίας χρησιμοποιούσε ως όπλα

του τα διάφορα υλικά που είχε μέσα στο θεϊκό εργαστήρι του. Επάνω στη
φωτιά έλιωνε διάφορα μέταλλα, όπως ατσάλι, σίδερο, χαλκό και
πυρακτωμένα τα εκτόξευε στους Γίγαντες. Μ’ αυτόν τον τρόπο κατάφερε
να εξοντώσει έναν πολύ επικίνδυνο Γίγαντα, τον Μίμαντα. Τη στιγμή που
αυτός χτυπιόταν με τον Δία και την Αθηνά και τους είχε φέρει σε δύσκολη
θέση, ο Ήφαιστος του έριξε βλήματα πυρακτωμένου σιδήρου. Τότε ο
Γίγαντας ένιωσε το κορμί του να ζεματάει, άρχισε να ουρλιάζει, έπεσε
κάτω και κυλιόταν απελπισμένα στο έδαφος. Ο Δίας τότε βρήκε την
 423

ευκαιρία και τον πλάκωσε μ’ ένα βουνό. Από τότε είναι θαμμένος κάτω
από το όρος Μίμαντας που βρίσκεται στις Ερυθρές απέναντι από τη Χίο.

Ο φτερωτός Ερμής και σ’ αυτόν τον πόλεμο χρησιμοποίησε την πονηριά

του. Κατέβηκε στον Αδη και ζήτησε από το θείο του, τον μελαψό
Πλούτωνα, την κυνέα, που τον έκανε αόρατο. Πέταξε αμέσως πάλι στη
χώρα της συμπλοκής και φορώντας το μαγικό κράνος πλησίασε τον
Ιππόλυτο. Ο Γίγαντας άρχισε ξαφνικά να βλέπει τεράστιους βράχους να
σηκώνονται μόνοι τους από τη γη και να πέφτουν επάνω του. Σε λίγο
άρχισε να νιώθει τσιμπήματα, κλοτσιές, γροθιές σ’ όλο του το κορμί μα
δεν έβλεπε κανέναν να βρίσκεται κοντά του. Τότε νόμισε πως τρελάθηκε
από την οχλαγοή και τους κρότους και τράπηκε μόνος του σε φυγή. Ο
Ερμής τον κυνήγησε και κατάφερε με μεγάλη ευκολία να τον
αποτελειώσει.

Αλλά και οι υπόλοιπες θεές που πήραν μέρος στη Γιγαντομαχία

κατάφεραν να δώσουν ένα χέρι βοήθειας στους βασικούς πρωταγωνιστές.
Έτσι, η Εκάτη κατάφερε ρίχνοντας αμέτρητους αναμμένους δαυλούς να
εξοντώσει τον Κλυτία. Αυτός δεν προλάβαινε να αποφύγει τον έναν και
αμέσως έφτανε ο άλλος δαυλός. Σε κάποια στιγμή που άφησε ελεύθερα τα
χέρια του για να ξεκουραστούν, η Εκάτη του πέταξε μια βροχή
αναμμένους δαυλούς. Ο Γίγαντας τυλίχτηκε στις φλόγες χωρίς να
προλάβει ν’ αντιδράσει. Έτσι βρήκε φριχτό θάνατο.

Επίσης, η Αρτεμη, η θεά του κυνηγιού, ρίχνοντας τα θεϊκά βέλη της

σκότωσε τον Γρατίωνα. Τέλος, οι Μοίρες, οι κόρες του Δία, στάθηκαν
στο πλευρό του εξοπλισμένες με τα χάλκινα ρόπαλά τους. Αυτές
σκότωσαν τον Αγριο και τον Θέοντα. Ο φοβερός Αδαμάστορας
βλέποντας τον έναν πίσω από τον άλλο τους αδερφούς του να
εξουδετερώνονται από τους Ολύμπιους, σε μια τελευταία προσπάθεια
διαφυγής από τη μοίρα άρπαξε ολόκληρη την οροσειρά της Ροδόπης και
την έριξε καταπάνω τους. Ο Ήλιος που περνούσε εκείνη την ώρα με το
άρμα του, την τελευταία στιγμή κατάφερε ν’ αλλάξει την πορεία των
βουνών και έσωσε τους θεούς. Τότε αυτοί είδαν πως δεν ήταν εύκολο να
τα βγάλουν πέρα με τον αδάμαστο Αδαμάστορα, παρά μόνον εάν ένωναν
όλοι μαζί τις δυνάμεις τους. Όρμησαν λοιπόν επάνω του ο Δίας, ο Αρης,
ο Ερμής, ο Απόλλωνας, ο Ήφαιστος και μαζί ο Ηρακλής και ο Διόνυσος
και μετά από πολλές ώρες πάλης κατάφεραν να τον εξοντώσουν.

Όλους τους υπόλοιπους Γίγαντες τους ξέκανε με τον κεραυνό του ο Δίας
και με τα βέλη του ο Ηρακλής. Όταν πια τους εξόντωσαν όλους, οι θεοί
κάθισαν να ξαποστάσουν χαρούμενοι για τη νίκη τους. Αμέσως μετά
 424

άρχισαν να τακτοποιούν τα θεϊκά τους παλάτια που σχεδόν είχαν

καταστραφεί ύστερα από τέτοια κοσμοχαλασιά.

Μετά από χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι συνέχιζαν να βρίσκουν μέσα στη

γη κόκαλα από σκοτωμένους Γίγαντες. Έδειχναν βράχους που είχαν
εκσφενδονίσει αυτοί ή οι θεοί, όπως ένα βράχο στη Λυκαονία, που έλεγαν
πως τον είχε ρίξει ο Δίας· νησιά σαν τη Νίσυρο, τη Λήμνο και την
Πορφυριώνη στην Προποντίδα· βουνά σαν τον Μίμαντα και ηφαίστεια
σαν το Βεζούβιο και την Αίτνα που κρατούσαν στα σπλάχνα τους τους
Γίγαντες. Αλλοι ιστορούν πως επίτηδες η Γη με στοργή είχε θάψει τους
γιους της βαθιά κάτω από τα βουνά ή πως είχε μεταμορφώσει τους ίδιους
σε βουνά.

Πηγή: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Ευρετήριον ονομάτων, προσώπων, τόπων, εννοιών

Αθηναίος σοφιστής., 13, 14, 15, 334, 356 Γῆ, 10, 34, 81, 83, 84, 85, 97, 103, 106,
Αἰγεύς, 104, 294 112, 125, 177, 194, 202, 241, 267, 271,
Αίλιος Ηρωδιανός, 44, 46, 48, 50, 51, 52, 274, 288, 289, 291, 292, 296, 308, 351
53, 54, 56, 57, 58 Γῆ σχίζεται, 179
Αισχύλος, 42, 43 Γῆς Θεμέλης, 162
Ἀκουσίλαος, 67, 68, 69, 70, 170, 253, 288, γίγαντα, 374, 375, 376, 378, 381, 386,
289, 359, 366 390, 414
Ακουσίλαος ιστορικός, 67, 68, 69, 70, Γίγαντας, 10, 30, 67, 85, 101, 110, 112,
359, 360 141, 148, 154, 158, 160, 184, 197, 230,
Ἀλῆται, 121, 123, 143 241, 246, 262, 270, 274, 283, 308, 355,
Αλκυονέας, 419, 420 359, 372, 377, 380, 381, 382, 383, 384,
Αλωάδες, 377, 385 388, 390, 391, 400, 410
ἀποτοξεύεις εἰς θεούς, 172 γίγαντάς, 34
Αργοναυτικά, 95, 96, 273, 274, 276, 277, ΓΙΓΑΝΤΕΣ, 1, 372, 373
353, 367 Γίγαντες, 81, 184, 229, 262, 270, 369,
Ἄτλας, 49, 84, 149, 189, 206, 207, 208, 370, 372, 373, 374, 375, 377, 378, 379,
263, 267, 268, 269, 272, 300, 316, 361 380, 381, 382, 383, 385, 386, 387, 388,
Βορεάδες, 382, 390 389, 390, 391, 398, 399, 400, 401, 402,
Γαῖα, 42, 97, 106, 126, 127, 133, 149, 403, 404, 405, 406, 407, 409, 411, 412,
198, 256, 288, 317, 321, 324 413, 414, 415, 416, 417, 418, 419, 420,
Γαῖα,, 42, 97, 106 421, 422, 423, 424
Γαῖαν, 14, 43, 65, 92, 94, 167, 176, 198, Γίγαντες των πόλεων, 374
211, 229, 258, 279, 318, 326, 357 Γιγαντικὰ, 8, 102
Γαίας, 378, 379, 380, 381, 382, 383, 384, Γιγαντολέτης, 33
385, 387, 388, 389, 390, 391, 410, 415 Γιγαντομαχία, 335, 344, 352, 373, 377,
Γῇ, 106 379, 380, 385, 387, 388, 412, 413, 415,
417
 425

Γιγαντομαχίᾳ, 333, 334, 335, 338, 349 301, 302, 303, 305, 307, 308, 310, 311,
Γιγαντομαχίᾳ. γέγραφε, 334 314, 316, 317, 318, 337, 340, 346, 360,
Γιγαντομαχίαν, 337, 338, 340, 341, 346, 361, 368
351, 355 Ἡρακλέα, 32, 90, 108, 158, 361
Γιγαντομαχίαν ποιήσας, 353 Ἡρακλεῖ, 97, 133, 183, 333
Γιγαντομαχίας, 123, 124, 144, 156, 205, Ἡρακλέους, 28, 38, 40, 61, 76, 100, 105,
206, 333, 336, 340, 342, 345, 348, 349, 120, 207, 213, 259, 359
350, 352, 354, 364, 365, 366, 367, 413, Ηρακλή, 378, 380, 382, 383, 386, 388,
414 390, 391, 412, 414, 415, 419, 420, 421,
Γιγαντοραίστοις, 308 422
Γίγαντος, 163, 415, 416 Ἡρακλῆς, 14, 58, 76, 97, 106, 122, 129,
Γιγάντων, 36, 59, 60, 65, 98, 100, 120, 144, 148, 158, 172, 180, 244, 265, 308,
130, 149, 153, 159, 173, 184, 206, 207, 355, 357
212, 247, 283, 310, 311, 321, 353, 355, Ησίοδος, 18, 384, 411, 412, 415
356, 369, 370, 371, 372, 373, 374, 375, Ησύχιος λεξικόν, 237, 238, 239, 240
376, 377, 378, 379, 380, 382, 383, 386, Ἥφαιστον, 40, 41, 210, 212, 213, 267,
387, 388, 390, 391, 392, 398, 400, 405, 302, 318
407, 409, 411, 412, 413,414, 415, 416, Θάλλος, 130, 131
417, 418 Θεογονίας, 123, 144, 340, 364, 365
Γιγάντων ἀπέκτεινεν, 247 Θεογονίας καὶ Γιγαντομαχίας, 342
γίγας, 6, 273, 368, 372, 399, 415 Θεοδώρετος, 240, 241, 351
Γίγας, 82, 414, 415, 417 Θόων, 379, 387
Δάμυσος, 212, 379, 387, 415 Θράκες Γίγαντες, 377, 385
Διόδωρος Σικελός, 21, 22, 23, 24, 25, 26, Θρᾴκην, 351
27, 28, 29, 30, 31, 32, 336, 358, 359 Ἰαπετὸς, 103, 308
Διονύσιος Αλικαρνασσέας, 41 Ἰλιάδι, 191
Διὸς, 5, 13, 15, 17, 18, 27, 28, 31, 32, 34, Κένταυρος, 82, 84, 134, 234, 361, 415
36, 40, 46, 54, 62, 66, 69, 70, 75, 77, 85, Κενταύρων, 353
90, 94, 96, 97, 98, 99, 101, 104, 107, Κοίου τοῦ Τιτᾶνος, 313
109, 117, 119, 131, 140, 148, 153, 159, Κρόνος, 10, 67, 71, 83, 84, 87, 106, 108,
162, 170, 172, 182, 184, 185, 191, 193, 111, 122, 124, 126, 127, 128, 130, 143,
199, 203, 204, 205, 212, 215, 217, 222, 162, 167, 184, 190, 202, 203, 211, 215,
230, 232, 236, 250, 252, 257, 258, 264, 216, 233, 252, 261, 266, 270, 274, 286,
270, 271, 273, 277, 285, 286, 289, 290, 288, 290, 296, 298, 299, 304, 305, 312,
291, 296, 299, 301, 302, 303, 306, 309, 315, 337, 340, 346, 353, 359, 383, 391,
310, 313, 314, 337, 340, 346, 348, 349, 412
356, 359, 360, 363, 365 Κύκλωπας, 83, 97, 106, 186, 267, 271
Διὸς καὶ Γῆς, 162 Κύκλωπες, 84, 377, 378, 381, 385, 386,
Διὸς πόλεμον, 303 389
Ἐγκέλαδος, 148 Λαιστρυγόνες, 383, 391
Εκατόγχειρες, 377, 378, 381, 385, 389, Λουκιανός, 33, 34, 35, 36, 38, 39
418 Μίμας, 380, 387, 413
Ερατοσθένης, 63, 64 Μιχαήλ Ψελλός, 171, 172
Ευρυπίδης, 4, 5, 6 Νεβρώδ, 399
Εφιάλτης, 377, 385, 415, 419, 422 Όλυμπο, 377, 385
Ζεὺς, 4, 10, 11, 20, 30, 33, 34, 42, 63, 64, Όλυμπος, 380, 388, 419
69, 76, 84, 86, 89, 105, 106, 110, 115, Ὅμηρος, 41, 47, 67, 68, 69, 70, 79, 113,
120, 122, 124, 130, 144, 156, 160, 168, 115, 120, 171, 193, 194, 210, 221, 232,
176, 177, 188, 190, 197, 204, 212, 215, 233, 234, 236, 249, 274, 276, 277, 278,
217, 218, 219, 222, 227, 228, 230, 251, 287, 294, 304, 318, 334, 336, 343, 348,
260, 264, 270, 271, 273, 281, 283, 286, 352, 359, 360
 426

Ὁμήρου, 8, 74, 79, 81, 110, 120, 155, 187, Στράβων, 47, 60, 61, 62, 194, 262, 413,
345 414
Ομήρου Οδύσσεια, 236, 300, 350 Συκεύς, 380, 388
Οὐρανὸς, 83, 97, 106, 122, 124, 143, 190, Τάρταρον, 33, 68, 104, 113, 114, 152, 170,
202, 211, 266, 270, 288, 289 182, 266, 294, 297, 360, 362, 366
Οὐρανὸς ἐπιστρατεύει, 122, 124, 143 Τιτὰν, 6, 16, 19, 59, 66, 72, 73, 82, 86, 92,
Ουρανού, 378, 381, 385, 386, 389, 390, 108, 113, 126, 127, 142, 149, 155, 164,
412 165, 166, 167, 173, 179, 180, 204, 234,
Παλαιά Διαθήκη, 372, 373, 400, 403, 407, 237, 238, 239, 245, 254, 255, 284, 297,
408, 409 313, 320, 322, 323, 325
Πάλλαντα, 78, 86, 214, 310, 421 Τιτὰν παντὸς Κρόνος, 167
Πάλλας, 84, 361, 380, 388, 415, 419 Τιτάν τε καὶ Ἄρης, 166
Παλλήνη, 214, 378, 386, 411, 415, 417 Τιτᾶνα Ἄτλαντα, 263, 272
Παλλήνῃ, 85 Τιτᾶνας, 10, 12, 13, 20, 23, 25, 26, 27, 28,
Παλλήνης, 378, 386, 412 29, 30, 33, 37, 42, 60, 64, 66, 67, 71, 79,
Παλληνικὸν, 116 83, 84, 89, 98, 100, 101, 105, 106, 109,
Παυσανίας, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78, 112, 114, 125, 126, 129, 132, 134, 137,
193, 194, 384, 411 138, 139, 140, 141, 148, 150, 154, 156,
Πελλήνης, 78, 308 157, 159, 160, 168, 171, 172, 176, 177,
ΠΕΡΙ ΓΙΓΑΝΤΩΝ, 370, 392 181, 182, 186, 188, 189, 190, 192, 197,
περὶ Γιγάντων, 370, 398 202, 206, 207, 211, 212, 214, 217, 229,
Περὶ Γιγάντων, 371 231, 233, 234, 241, 246, 252, 260, 266,
Πίνδαρος, 9, 20, 384, 411 267, 270, 271, 274, 277, 278, 279, 280,
Πλάτων, 8, 12, 21, 51, 56, 82, 102, 107, 288, 289, 290, 291, 292, 293, 295, 298,
117, 126, 151, 163, 192, 202, 206, 208, 304, 306, 312, 317, 327, 328, 331, 332,
209, 216, 241, 281, 293, 335, 336, 349, 359
367, 372 Τιτᾶνας ἐκ τοῦ Ὀλύμπου, 328
Πλούταρχος, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 59, Τιτᾶνας ἐστράτευσεν, 114, 281
241, 337 Τίτανας ὁ Ζεὺς ἐγέννησεν, 215
πόλις Θρᾴκης, 193 Τιτᾶνας τεύξεσθαι, 135
Πορφυρίων, 85, 308, 380, 388, 411, 412, Τιτάνες, 4, 378, 381, 382, 386, 389, 390,
414 411, 415
Πορφυρίων καὶ Ἀλκυονεύς, 308 Τιτᾶνες, 34, 41, 44, 61, 63, 64, 68, 70, 87,
Πορφυρίωνι, 308 88, 89, 107, 114, 117, 120, 121, 143,
Ποσειδῶν, 5, 16, 52, 56, 84, 87, 120, 122, 145, 155, 172, 184, 187, 191, 213, 218,
144, 182, 184, 204, 211, 229, 299, 302, 219, 220, 222, 229, 233, 237, 239, 240,
318, 345, 355, 361 244, 249, 253, 263, 265, 267, 270, 271,
Ποσειδῶνα, 29, 32, 40, 104, 110, 131, 278, 286, 288, 289, 290, 293, 300, 302,
160, 212, 213, 257, 294, 298 305, 306, 308, 309, 310, 330
Ποσειδῶνος, 30, 33, 64, 68, 74, 131, 160, Τιτᾶνες ἐξηλάθησαν ὑπὸ Διός, 233
161, 207, 208, 221, 234, 237, 257, 273, Τιτᾶνες ἔφυγον, 63, 64, 114
277, 294, 308, 309, 313, 360, 367 Τιτᾶνες καὶ Γίγαντες., 229
Πρίαπον, 29, 36 Τιτᾶνες καλοῦνται, 70, 121, 123, 143,
Πρόκλος, 191, 197, 198, 199, 200, 201, 253, 288, 289
202, 203, 204, 205, 206, 207, 208, 209, Τιτᾶνες λέγονται, 179, 184
210, 211, 348, 366 Τιτανίδα γῆν, 97, 125, 214, 254, 331, 332
Προμηθέα, 31, 39, 41, 86, 109, 183, 265, Τιτανικὰ, 8, 11, 102, 129, 181, 204, 207,
270, 275, 320, 337, 338, 340 217, 241
Σούδα λεξικόν, 329, 331, 332, 372 Τιτανικὰς φάλαγγας, 182
Σοφοκλής, 16 Τιτανικὴν καταβιασάμενος, 163
Στέφανος γραμματικός, 192, 193, 194 Τιτανικῆς ζωῆς, 192
 427

Τιτανικῆς ἡγεῖται, 162, 163 308, 309, 311, 312, 314, 316, 318, 319,
Τιτανικοῦ γένους, 118, 315 320, 326, 331, 332, 345, 355, 356, 359,
Τιτανικοὺς θεούς, 206, 207 361, 368
Τιτανογραφίαι, 170 Τιτάνων ἀρχὴν, 159, 281
Τιτανοκράτωρ, 33, 35 Τιτάνων μάχην, 36, 180, 311
ΤΙΤΑΝΟΜΑΧΙΑ, 1, 132, 356, 364 Τιτάνων ὁ Κρόνος, 315
Τιτανομαχίαν, 14, 15, 68, 91, 114, 170, Τιτάνων πρὸς Δία, 176, 177
357, 360, 361, 363, 366, 368 Τιτάνων ὑπερισχύσαντες, 180
Τιτανομαχίαν γράψας, 68, 91, 170, 360, Τιτάνων, καὶ Φοίβης, 301
361, 366 Τιτήνων, 69, 316
Τιτανομαχίας ἔπλασαν, 123, 124, 144, Τίτυος, 383, 410
340, 364 Τυφῶνα, 9, 69, 126, 150, 233, 256, 261,
Τιτάνος, 59, 248, 415 263, 267, 268, 269, 271, 272, 314, 360,
Τιτάνων, 4, 12, 13, 15, 17, 21, 22, 24, 25, 362, 368
26, 28, 29, 31, 33, 36, 38, 39, 41, 49, 54, Φαέθοντα, 323
59, 62, 69, 76, 79, 80, 84, 85, 88, 89, 95, Φίλων Ιουδαίος, 369, 370
97, 99, 103, 104, 107, 110, 116, 120, Φλέγρα, 246, 413, 414, 417
125, 128, 130, 133, 136, 137, 138, 140, Φλεγραία, 351
145, 148, 152, 153, 156, 159, 161, 162, Φλεγραίῃ, 246
169, 173, 175, 177, 180, 183, 184, 185, Φλεγραῖον, 351
187, 189, 190, 192, 194, 195, 202, 206, Φλεγραίου, 416
207, 209, 213, 214, 216, 217, 218, 220, Φλέγραν, 60
221, 223, 227, 230, 234, 241, 250, 251, Φλέγρας, 416, 420
256, 257, 264, 265, 269, 273, 274, 278, Ωρίων, 384, 410
280, 281, 282, 283, 284, 285, 294, 295, Ώτος, 377, 385, 415
296, 298, 299, 300, 302, 303, 304, 306,