EΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ

ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ, ΑΝΩ ΙΛΙΣΣΙΑ, 157 84 ΑΘΗΝΑ
Τηλ: 210-72.74.204, κιν: 6974243074,
e-mail: kelepertsis@geol.uoa.gr,

Ομότ. ΚαθηγητήςΑ. Κελεπερτζής

Ph.D. UniversityofManchester, U.K.
Δρ. Τμήματος Γεωλογίας Πανεπιστημίου Πατρών

Αθήνα, 18 Ιανουαρίου, 2018

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ

ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΙΓΜΕ , ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2017
ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ ΧΥΤΑ ΣΤΟ
ΜΑΥΡΟ ΒΟΥΝΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ

Aπό Α. ΚΕΛΕΠΕΡΤΖΗ Ομότ.Καθηγητήκαι

Γ. ΠΑΠΑΔΟΚΟΤΣΩΛΗ Γεωλόγο

Μετά τα τελευταία δραματικά γεγονότα στην περιοχή ΜΑΝΔΡΑΣ, λόγω των βίαιων
βροχοπτώσεων και τις κλιματικές αλλαγές που είναι πλέον ορατές και στην Αττική, σας
επιστείνουμε την προσοχή στα παρακάτω σημεία που δεν ανταποκρίνονται στην ασφαλή
χωροθέτηση και κατασκευή του έργου ΧΥΤΑ Γραμματικού,όπως παρουσιάζονται
κατηγορηματικά στην Έκθεση του ΙΓΜΕ. Κρίνεται απαραίτητη η περαιτέρω πορεία των
ενεργειών σας για την ασφαλή και ορθολογική εκτέλεση παρεμβάσεων στην περιοχήτου
Γραμματικού με αναστολή των εργασιών,αλλαγή χρήσης γης και περιφρούρηση του
περιβάλλοντος χερσαίου και παράκτιου.
Η ΈκθεσηΙΓΜΕστερείται υπαίθριων γεωλογικών, υδρογεωλογικώνπαρατηρήσεων καθώς
επίσης εργαστηριακών ορυκτολογικών και γεωχημικών δεδομένων για την ορθή
επιστημονική αξιολόγηση της περιοχής του ΧΥΤΑ.
Η κριτική ανασκόπηση της Έκθεσης του ΙΓΜΕ έχει ως στόχο να αναδείξει τα
επιστημονικά κενά που υπάρχουν τα οποία οδηγούν σε εσφαλμένα συμπεράσματα και
εκτιμήσεις σχετικά με την ορθή επιλογή της θέσης για τη χωροθέτησηΧΥΤΑ στην
περιοχή ΜΑΥΡΟ ΒΟΥΝΟ ΓΡΜΜΑΤΙΚΟΥ.
Παρακάτω παρατίθενται τα σημεία της ΕΚΘΕΣΗΣΙΓΜΕστα οποία υπάρχουν επιστημονικά
κενά και εσφαλμένες ερμηνείες.
Αναλυτικότερα :

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 1 .
ΣΧΌΛΙΑ : Στην γειτονική και ευρύτερη περιοχή του ΧΥΤΑ υπάρχουν περισσότερα από 30
σημεία υδροληψίας τα οποία αρκετά είναι καταχωρημένα με αλφαβητική σειρά στο
ΕΜΣΥ (Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας) της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου
Μαραθώνα (υπεύθυνος κ. Γιώργος Κολοβός). Στην μελέτη του ΙΓΜΕ αναφέρονται μόνο οι
δύο μακρυνές κοινοτικέςγεωτρήσεις τουΒαρνάβα και Γραμματικού.
Άρα δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η επιφανειακή και υπόγεια κυκλοφορία του νερού με
πορεία προς χαμηλότερα υψόμετρα.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 2.
ΣΧΟΛΙΑ : Όπως προκύπτει από τις αεροφωτογραφίες της ΓΥΣ 1945 -1960 η λεκάνη
απορροής έκτασης 1.200 στρεμμάτωνκαταλήγει στο εντός αυτής υδατόρεμμα το οποίο
αξιολογεί και η μελέτη ΙΓΜΕ και αυτό το υδραυλικό σύστημα λειτουργείεδώ και
εκατομμύρια χρόνια καταλήγοντας στην παράκτια ζώνη ΣΕΣΙ, όπως φαίνεται από τον όγκο
των ιζημάτων. Τα χωματουργικά έργα μέσα στο ΧΥΤΑ και η διαμόρφωση των πρανών δεν
θα εξασφαλίσουν την υδραυλική καταλληλότητα και τις αντοχές στο αυξανόμενο βάρος
για την ασφάλεια σε ισχυρές νεροποντές με αποτέλεσμα την ρύπανση των θαλάσσιων
ιζημάτων.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 3.
ΣΧΟΛΙΑ : Η ασφάλεια του έργου δεν επικυρώνεται με αποτύπωση στα πρανή εκσκαφών
αλλά στην υδραυλική συμπεριφορά του όλου τεχνικού που αγνόησαν όλες οι ΜΠΕ έως
τώρα, και εκπονείται από ειδικούς Γεωτεχνικούς
Επιστήμονες,ENGINEERINGGEOLOGISTS, με φορτίσεις και μεθόδους αναγνώρισης
συμπεριφοράς εδαφών και ψηφιακά μαθηματικά μοντέλα για διαφορετικούς ρύπους έως
και τοξικά ρευστά.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 4.
ΣΧΟΛΙΑ : ΜΕ βάση το γεγονός ότι τοαρμόδιο Δασαρχείο Καπανδριτίουαδειοδότησε τις
χωματουργικές εργασίες για την κατασκευή δρόμου σε συνδυασμό με την αποψίλωση της
περιοχής λόγω πυρκαγιάς και την ύπαρξη αρχαιολογικών ευρημάτων εντός του χώρου
ΧΥΤΑ μπορεί να σχεδιασθεί να γίνει αλλαγή χρήση γης σε χώρο πολιτισμού και συναυλιών
και θεατρικών θεαμάτων,προσαρμόζοντας τις υποδομές για τις ανάγκες επισκεψιμότητας
και ανθρώπινης ψυχαγωγίας και σεβασμό στο ιστορικό συμβάν του αεροπορικού
ατυχήματος και του Ιερού Ναού πλησίον.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 5.
( ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ αΕκθεσης ΙΓΜΕ.Στο χώρο του ΧΥΤΑ δεν αναπτύσσεται υπόγεια
υδροφορία ……. κλπ. Δεν αποτελεί νερό ενιαίου υδροφόρου στρώματος).

ΣΧΟΛΙΑ : Αυτό δεν είναι ορθό αφού εντοπίσθηκε νερό στις δύο γεωτρήσεις που έγιναν
στον χώρο του ΧΥΤΑ , ,ΓΕΩΤΡΗΣΗ 1 και 2, σε βάθη 12 και 27,4 μ. αντίστοιχα η δε στήλη
του νερού συνεχίζεται μέχρι τα βάθη των γεωτρήσεων, 48 και 66μ αντίστοιχα. Επίσης σε
όλες τις γεωτρήσεις διαφυγών βιοαερίου διαπιστώθηκε η ύπαρξη υδροφορίας.
Από δειγματοληψία των σχιστολιθικών πετρωμάτων πλουσίων σε ασβεστίτη του χώρου του
ΧΥΤΑ και ορυκτολογικές αναλύσεις με ακτίνες Χ σε συνδυασμό με γεωχημικές αναλύσεις
προέκυψε ότι οι σχιστόλιθοι είναι έντονα εξαλλοιωμένοι και αποτελούνται από αργιλικά
ορυκτά (μοντμορριλονίτη,ιλλίτη,κλινόχλωρο), χαλαζία, μοσχοβίτη και ασβεστίτη.Η
παρουσία των ορυκτών αυτών σε συνδυασμό με τις έντονες διαρρήξεις συντελεί στην
αύξηση της υδροπερατότηταςτων ασβεστιτικών σχιστολίθωνοριζοντίως και
κατακόρυφα,επιτρέπει την κατείσδυση του μετεωρικού νερού με αποτέλεσμα την
δημιουργίαενιαίου υδροφόρου στρώματος εντός του υποκείμενου μαρμάρου.

Τα παραπάνω δείχνουν ότισε μικρό βάθος κάτω από την επιφάνεια του πυθμένα του
ΧΥΤΑ ΣΧΗΜΑΤΊΖΕΤΑΙ υδροφόρο στρώμα πιεσμένο ( confined) εξ ου και η διαφορά
της πιεζομετρικής στάθμης των δύο γεωτρήσεων.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 6.
( ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ β Εκθεσης ΙΓΜΕ :Οι υδρογεωτρήσεις στην περιοχή Γραμματικού και
Άνω Σουλίου δεν δύνανται να επηρεασθούν από τυχόν κατείσδυση ρύπων στο χώρο του
ΧΥΤΑ………κλπ).
ΣΧΟΛΙΑ : Όπως αποδεικνύεται παραπάνω λόγω της αυξημένης υδροπερατότητας των
ασβεστιτικών σχιστολίθων δύνανται να επηρεασθούν από κατείσδυση ρύπων οι
υδρογεωτρήσεις όχι μονο στην εγγύς και ευρύτερη περιοχή του ΧΥΤΑ ( γεωτρήσεις
υδροδότησης ΣΕΣΙ) αλλά και οι γεωτρήσεις του ΒΑΡΝΑΒΑ και ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ.

Ένα επιπλέον στοιχείο ενδεικτικό της κοινής υδροφορίας των γεωτρήσεων ΧΥΤΑ 2,
ΒΑΡΝΑΒΑ 1,2,3, ΠΗΓΗ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ είναι ο κοινός υδροχημικός τύπος
(κατηγορία δισανθρακικών ασβεστούχων ,ΔιαγραμμαPiper) συνδεόμενος με τον ίδιο
λιθολογικό τύπο , ανθρακικά πετρώματα.Ο υδροχημικός τύπος των γεωτρήσεων Γ1Γ και
Γ3ΑΣ δείχνει δολομιτιωμένα ανθρακικά πετρώματα.

Η ύπαρξη υψηλών συγκεντρώσεων σιδήρου και μαγγανίου στο νερό της γεώτρησης ΧΥΤΑ 2
αλλά και μικρότερων στις άλλες
δείχνει ότι η ύπαρξη τουσιδηρομαγγανιούχου μεταλλεύματος δυτικά της κοινότητας
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ φανερώνει διασπορά σιδήρου και μαγγανίου στην κοινή υδροφορία της
περιοχής τουΧΥΤΑ και της ευρύτερης περιοχής.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 7.
( ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ γ Εκθεσης ΙΓΜΕ).Το γεγονός ότι οι Σχιστόλιθοι……………..).
ΣΧΟΛΙΑ: Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι οι γεωλογικοί σχηματισμοί δεν ανήκουν στον
ΒΡΑΔΥΔΡΟΦΟΡΟ ΤΥΠΟ αλλά παρουσιάζουν αυξημένη υδραυλική αγωγιμότητα.
 ----------------------------------------ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ------------------------------------

1. Στη στενή και ευρύτερη περιοχή του ΧΥΤΑ-ΧΥΤΥ ΥΠΆΡΧΟΥΝ πολλά σημεία
υδροληψίας λόγω της υδροπερατότητας των σχιστολίθων και μαρμάρων που δομούν την
περιοχή.

2.Η ύπαρξη υδροφορίας στις γεωτρήσεις του ΧΥΤΑδείχνει ότι οι σχιστόλιθοι είναι
υδροπερατοί και αυτό οφείλεται στην εξαλλοιωσή τους και στις διαρρήξεις.

3.Απο την ύπαρξη υψηλών τιμών σιδήρου –μαγγανίου στο νερό των γεωτρήσεων του
ΧΥΤΑκαι των άλλων γεωτρήσεων διαφαίνεται ότι υπάρχει επικοινωνία του νερού του
ΧΥΤΑ με το νερό του υδροφόρου των άλλων περιοχών.

4.Ηεπικινδυνότητα της περιοχής λόγω σεισμικότηταςσχετίζεται με την έντονη τεκτονική,

ρήγματα κλπ. Στη Εκθεση του ΙΓΜΕ αναφέρεται ότι κατά την Μετα- Μειοκαινική περίοδο η
περιοχή διατέμνεται από μεγάλης γωνίας κανονικά ρήγματα ΒΑ/κής και ΒΔ/κής διεύθυνσης
που προκάλεσαν έντονο ρηξισχισμό σε όλο το λιθολογικό ιστό της περιοχής.
Δεν γίνεται καμμία αναφορά για την επικινδυνότητα της περιοχής.

5.Τα υδρογεωλογικά δεδομένα της περιοχής συνιστούν κριτήρια αποκλεισμού για την
χωροθέτηση ΧΥΤΑ – ΧΥΤΥ. Η ΟΠΟΙΑΔΉΠΟΤΕ ΚΑΤΕΊΣΔΥΣΗ ΡΎΠΩΝ ΣΤΟ
ΥΠΈΔΑΦΟΣ της περιοχήςαπό οποιαδήποτε αιτία μπορεί να μεταβιβασθεί οριζόντια και
κατακόρυφα στις υπόγειες υδροφορίες της στενής αλλά και της ευρύτερης περιοχής, όπως
είναι οι γεωτρήσεις ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, ΣΟΥΛΙΟΥ και ΒΑΡΝΆΒΑ.

Σημείωση - Παρόμοια έργα στην επικράτεια σε ανάλογο περιβάλλον ανέδειξαν την ίδια
αστοχία και ανεξέλεγκτη κατάσταση ρύπανσης π.χ στην Ανδρο, στη Ζάκυνθο,στην
Παραμυθιά, και αλλού.