Ανατομική Φραγκίσκη Αναγνωστοπούλου Ανθούλη ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ
Ανατομική Φραγκίσκη Αναγνωστοπούλου Ανθούλη ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ
Ανατομική (Θ)
Ενότητα 1: Κρανίο
Ανατομική του Ανθρώπου
Οστεολογία- αρθρολογία -
συνδεσμολογία
Ινιακό οστό
Αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του πίσω
εγκεφαλικού βόθρου μαζί με το μισό
τμήμα του λιθοειδούς του κροταφικού
οστού.
Αποτελείται από :
• Ινιακό τρήμα από το οποίο διέρχεται ο
προμήκης μυελός
• Ινιακούς κονδύλους για την ένωση με
τον άτλαντα της ΣΣ
• Πίσω ρηγματώδες ή σφαγιτιδικό “Gray129” από Pngbot
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
τρήμα από το οποίο διέρχονται οι
σφαγίτιδες φλέβες και οι 9, 10 και 11
εγκεφαλικές συζυγίες (Ε.Σ.)
2
Κροταφικό οστό
Το κροταφικό αποτελείται από 4
επιμέρους μοίρες (τμήματα)
1. το λιθοειδές (έσω επιφάνεια-βάση
κρανίου)
2. το μαστοειδές (έξω επιφάνεια-κάτω
επιφάνεια κρανίου)
3. το τυμπανικό (έξω επιφάνεια-
πλάγια επιφάνεια κρανίου)
4. το λεπιδοειδές (έξω επιφάνεια-
πλάγια επιφάνεια κρανίου)
• ΜΟΝΑ • ΖΥΓΑ
1. ΜΕΤΩΠΙΑΙΟ 1. ΚΡΟΤΑΦΙΚΑ
2. ΒΡΕΓΜΑΤΙΚΑ
2. ΙΝΙΑΚΟ
3. ΣΦΗΝΟΕΙΔΕΣ
4. ΗΘΜΟΕΙΔΕΣ
Σφηνοειδές
• Σχηματίζει το 1/3 του πρόσθιου εγκεφαλικού βόθρου και το
½ του μέσου εγκεφαλικού βόθρου.
• Στον πρόσθιο
εγκεφαλικό βόθρο
παρατηρούνται το
σώμα με τις ελάσσονες
πτέρυγες, ενώ στον
μέσο παρατηρούνται
το βοθρίο του
τουρκικού εφιππίου
και οι μείζονες
πτέρυγες. “Gray145” από Pngbot
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
6
Ηθμοειδές
Αποτελείται από 3 πέταλα
1. Τετρημένο: σχηματίζει το 1/3
του πρόσθιου εγκεφαλικού
βόθρου
2. Κάθετο: σχηματίζει το ½ του
οστέινου ρινικού
διαφράγματος
3. Παπυρώδες: τμήματά του
είναι οι πάνω και οι μέσες “Gray152” από Magnus Manske
ρινικές κόγχες. διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
“Gray176” , “Gray177”
13
από Magnus Manske διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
14
Κόλποι κρανίου
16
Παραρίνιοι κόλποι κρανίου (2/2)
17
Ι. Οφθαλμικός Κόγχος
Έχει σχήμα πυραμίδας στην κορυφή της οποίας βρίσκεται το
οπτικό τρήμα και αποτελείται από 4 πλευρές
• Άνω Πλευρά: • Έξω Πλευρά:
Σχηματίζεται από τα οστά: Σχηματίζεται από τα οστά:
− Σφηνοειδές − Ζυγωματικό
− Μετωπιαίο − Σφηνοειδές
• Κάτω Πλευρά: • Έσω Πλευρά:
Σχηματίζεται από τα οστά: Σχηματίζεται από τα οστά:
− Ζυγωματικό − Ηθμοειδές
− Άνω Γνάθος − Σφηνοειδές
19
Προσωπικό κρανίο
Οστά προσωπικού ή σπλαγχνικού
κρανίου (1/2)
• Είναι 14 ή 15 (μαζί με το ΥΟΕΙΔΕΣ)
• Χωρίζονται σε ΜΟΝΑ (2) και ΔΙΠΛΑ (6 ζεύγη)
Τα Μονά είναι:
• Κάτω Γνάθος (σχηματίζει με την κροταφική γλήνη της
λεπιδοειδούς μοίρας του κροταφικού την ΚΡΟΤΑΦΟΓΝΑΘΙΚΗ
Διάρθρωση-μόνη κινητή άρθρωση του κρανίου)
• Ύνις – Σχηματίζει μαζί με το κάθετο πέταλο του ηθμοειδούς
και τον τετράγωνο χόνδρο το Ρινικό Διάφραγμα που χωρίζει
τη ρινική κοιλότητα σε 2 θαλάμους
23
Το ιερό οστό
Το ιερό οστό (1/2)
• Αποτελείται από τη συνοστέωση των 5 ιερών σπονδύλων
(νόθοι σπόνδυλοι)
• Έχει σχήμα τριγώνου με τη βάση πάνω και την κορυφή κάτω
• Στο πάνω τμήμα του υπάρχει ο ιερός σωλήνας και στο κάτω
το ιερό σχίσμα (δίοδος τελικού νηματίου Ν.Μ.)
• Στα πλάγια του ιερού σχίσματος βρίσκονται 2 αρθρικές
αποφύσεις τα ιερά κέρατα (κάτω αρθρικές επιφάνειες 5ου
ιερού σπονδύλου)
• Οι 2 πλαϊνές επιφάνειες έχουν τα ιερά πτερύγια (αρθρικές
επιφάνειες για τη σύνδεση με τα 2 ανώνυμα οστά της
πυέλου)
Θωρακικοί σπόνδυλοι
Ιδιαίτερα γνωρίσματα θωρακικών
σπόνδυλων
• Έχουν ενδιάμεσου μεγέθους σπονδυλικό σώμα με εξαίρεση τους
αρχικούς Θ1,Θ2, όπου το σώμα είναι μικρό προσομοιάζον με αυτό
των αυχενικών σπονδύλων και τους τελευταίους Θ10-Θ12, των
οποίων το σώμα είναι μεγάλο προσομοιάζον με αυτό των
οσφυϊκών σπονδύλων
• Φέρουν στα πλάγια του σπονδυλικού σώματος 4 πλευρικά
ημιγλήνια (2 πάνω και 2 κάτω), εκτός των Θ11-Θ12 που έχουν
ολόκληρη γλήνη για την άρθρωση με την κεφαλή των αντίστοιχων
πλευρών (νόθες ασύντακτες πλευρές)
• Έχουν την εγκάρσια γλήνη στην αντίστοιχη απόφυση για την
άρθρωση με το φύμα της κεφαλής της πλευράς (πλευρεγκάρσια
διάρθρωση), εκτός από τους Θ11-Θ12, που στερούνται αυτής γιατί
οι αντίστοιχες πλευρές δεν έχουν φύμα
6
Θωρακικοί σπόνδυλοι
Οσφυϊκοί σπόνδυλοι
• Έχουν το μεγαλύτερο σώμα
• Η ακανθώδης απόφυση έχει
σχήμα τετράπλευρου
(περίπου στο ίδιο οριζόντιο
επίπεδο με το σώμα από τα
πλάγια)
• Έχουν το θηλώδες φύμα σε
κάθε πάνω αρθρική
απόφυση
• Έχουν το επικουρικό φύμα “Lumbar vertebrae” από Anatomist90 διαθέσιμο
με άδεια CC BY-SA 3.0
σε κάθε εγκάρσια απόφυση
9
Αυχενικοί σπόνδυλοι
Η σπονδυλική στήλη
• Αποτελείται από 32-33
σπονδύλους.
Από αυτούς οι 24 είναι
γνήσιοι (μη συνοστεωμένοι)
και 8-9 νόθοι
(συνοστεωμένοι) και
σχηματίζουν το ιερό οστό και
τον κόκκυγα.
12
14
15
Ενότητα 3: Αρθρολογία - Συνδεσμολογία
1
Διαρθρώσεις με κινητικότητα (1/2)
1. Επίπεδες (και οι 2 επίπεδες-ολίσθηση), π.χ. ιερολαγόνια,
πλευρεγκάρσια
2. Γωνιώδεις (επιφάνεια κοίλη-επιφάνεια κυρτή -κίνηση στον
εγκάρσιο άξονα, δηλαδή κάμψη και έκταση), π.χ.
μεσοφαλαγγικές, του αγκώνα, του γονάτου
3. Τροχοειδείς (επιφάνεια σχήματος τροχού-επιφάνεια κοίλη-
κίνηση στον επιμήκη άξονα, δηλαδή έσω και έξω στροφή),
π.χ., ατλαντοαξονική, άνω και κάτω κερκιδωλενική
• Αρθρικός θύλακας:
Περιτυλίγει τις αρθρικές επιφάνειες και αποτελείται από:
1. τον ινώδη θύλακα από έξω
2. τον αρθρικό υμένα από έσω και
3. το αρθρικό υγρό (εκκρίνεται από τον αρθρικό υμένα και
πληροί την αρθρική κοιλότητα)
5
Μέρη διάρθρωσης (3/3)
• Επιχείλιοι Χόνδροι: Περιβάλλουν τα χείλη ορισμένων
διαρθρώσεων, όπως:
1. Κατ΄ώμον
2. Κατ’ ισχίον
• Σύνδεσμοι: Βρίσκονται στις διαρθρώσεις αλλά και στις
συνδεσμώσεις και χωρίζονται σε 3 κατηγορίες:
1. Επικουρικοί (εγγύς της άρθρωσης), π.χ. Γληνοβραχιόνιοι
σύνδεσμοι κατ΄ ώμον διάρθρωσης
2. Μεσόστεοι (μεταξύ των οστών της άρθρωσης), π.χ.
Μεσόστεος υμένας κερκιδωλενικής συνδέσμωσης
3. Ίδιοι (μακρά της άρθρωσης), π.χ. Κορακοβραχιόνιος
σύνδεσμος κατ΄ ώμον διάρθρωσης
6
Συναρθρώσεις (1/4)
Συνδεσμώσεις υπάρχουν:
• Στη ΣΣ:
1. Μεσακάνθιες (μεσακάνθιοι σύνδεσμοι)
2. Μεσεγκάρσιες (μεσεγκάρσιοι σύνδεσμοι)
3. Μεσοτόξιες (μεσοτόξιοι ή ωχροί σύνδεσμοι ΣΣ)
4. Επακάνθιες (επακάνθιοι σύνδεσμοι)
• Στο Κρανίο:
1. Όλες οι ραφές του κρανίου στο νεογέννητο έως 4 ετών
7
Συναρθρώσεις (2/4)
Συνδεσμώσεις υπάρχουν:
• Στο Πάνω Άκρο:
1. Κορακοκλειδική συνδέσμωση (κωνοειδής και
τραπεζοειδής σύνδεσμος)
2. Μεσόστεος κερκιδωλενική συνδέσμωση (μεσόστεος
υμένας)
• Στο Κάτω Άκρο:
1. Μεσόστεος κνημοπερονιαία συνδέσμωση (μεσόστεος
υμένας)
2. Κάτω κνημοπερονιαία συνδέσμωση (μεσόστεος
σύνδεσμος, πρόσθιος και οπίσθιος σύνδεσμος του έξω
σφυρού)
8
Συναρθρώσεις (3/4)
Συχονδρώσεις υπάρχουν:
• Στη ΣΣ:
1. Μεσοσπονδύλιοι δίσκοι
• Στο Θώρακα:
1. Πλευρικό τόξο (ένωση χόνδρων 8,9,10 ζεύγους πλευρών
στο χόνδρο του 7 ζεύγους)
2. Λουδοβίκειος γωνία στέρνου
• Στην Πύελο:
1. Ηβική σύμφυση
9
Συναρθρώσεις (4/4)
Συνοστεόσεις υπάρχουν:
• Στο Κρανίο:
1. Όλες οι ραφές του κρανίου μετά το 4ο έτος της ηλικίας
• Στη ΣΣ:
1. Το ιερό οστό (Ι1-Ι50
2. Ο κόκκυγας (κ1-Κ3 ή Κ4)
• Στο Θώρακα:
1. Σώμα στέρνου (στερνίδια οστά)
• Στην Πύελο:
1. Ανώνυμα οστά (ηβικό-ισχιακό-λαγόνιο)
10
Διαρθρώσεις (1/3)
Επίπεδες υπάρχουν:
• Στη ΣΣ:
1. Πλευρεγκάρσιες
2. Σπονδυλικές (μεταξύ των αρθρικών αποφύσεων)
• Στο Πάνω Άκρο:
1. Ακρωμιοκλειδική
2. Στερνοκλειδική
3. Μεσοκάρπιες
• Στο Κάτω Άκρο:
1. Ιερολαγόνιος
2. Πάνω κνημοπερονιαία
3. Μεσοτάρσια
11
Διαρθρώσεις (2/3)
Όλες οι άλλες διαρθρώσεις του σκελετού είναι διαρθρώσεις
μεγάλης κινητικότητας.
12
Διαρθρώσεις (3/3)
Αυτές είναι:
1. Kατ’ αγκώνα (ενώνεται το βραχιόνιο με την κερκίδα και την
ωλένη-βραχιονοκερκιδική και ωλενοβραχιόνιος)
2. Κατά γόνυ (ενώνεται το μηριαίο με την επιγονατίδα και την
κνήμη-επιγονατιδομηριαία και κνημομηριαία)
3. Πηχεοκαρπική ή Κερκιδοκαρπική (ενώνεται η κερκίδα με τα
3 πρώτα οστά της 1ης στιβάδας του καρπού)
4. Ποδοκνημική ή Αστραγαλοκνημική (ενώνεται η κνήμη και η
περόνη με τον αστράγαλο.
13
Σύνδεσμοι διαρθρώσεων (1/5)
Διάρθρωση του Ώμου (σφαιροειδής
με κινητικότητα και στους 3 άξονες)
Είναι απλή και συνδέει την ωμογλήνη
της ωμοπλάτης με την κεφαλή του
βραχιονίου - έχει επιχείλιο χόνδρο.
1. 3 Γληνοβραχιόνιοι (εγγύς)
2. Κορακοβραχιόνιος (άπω)
14
15
Σύνδεσμοι διαρθρώσεων (3/5)
• Ιερολαγόνια Διάρθρωση (επίπεδη διάρθρωση, επιτρέπει
μόνο ολίσθηση)
1. Πρόσθιος και Οπίσθιος Ιερολαγόνιος
2. Μεσόστεος Ιερολαγόνιος
3. Οσφυολαγόνιος
4. Μείζων και Ελλάσων Ισχοίερος
• Διάρθρωση του αγκώνα (γωνιώδης, με κίνηση στον εγκάρσιο
άξονα-κάμψη-έκταση). Είναι σύνθετη και αποτελείται από 2
επιμέρους αρθρώσεις, την βραχιονοκερκιδική και την
ωλενοβραχιόνιο
1. Έξω και Έσω πλάγιος
2. Δακτυλιοειδής (περιβάλλει την κεφαλή της κερκίδας)
16
17
Σύνδεσμοι διαρθρώσεων (5/5)
• Πρόσθιοι
1.Τρείς Καθεκτικοί (ορθός, οριζόντιος και οβελιαίος-
καθηλώνουν την επιγονατίδα στη μηριαία τροχιλία)
2.Επιγονατιδικός (προέκταση τένοντα τετρακεφάλου
μηριαίου μ., από την επιγονατίδα ως το κνημιαίο
κύρτωμα)
• Πλάγιοι
1.Έξω Πλάγιος (ενώνει τον έξω μηριαίο κόνδυλο με τον
έξω κνημιαίο κόνδυλο)
2.Έσω Πλαγιος (ενώνει τον έσω μηριαίο κόνδυλο με τον
έσω κνημιαίο κόνδυλο)
18
19
Αρθρώσεις οστών πήχη ή αντιβράχιου
Αρθρώσεις οστών κνήμης
1. Άνω Κερκιδωλενική 1. Άνω Κνημοπερονιαία
(ενώνει τα πάνω άκρα (ενώνει τα πάνω άκρα
κερκίδας και ωλένης- κνήμης και περόνης-
τροχοειδής διάρθρωση) επίπεδη διάρθρωση)
2. Μεσόστεα Κερκιδωλενική 2. Μεσόστεα
(ενώνει τις διαφύσεις Κνημοπερονιαία
κερκίδας και ωλένης- (ενώνει τις διαφύσεις
συνδέσμωση κνήμης και περόνης-
συνδέσμωση)
3. Κάτω Κερκιδωλενική
(ενώνει τα κάτω άκρα 3. Κάτω Κνημοπερονιαία
κερκίδας και ωλένης- (ενώνει το έξω με το έσω
τροχοειδής διάρθρωση) σφυρό-συνδέσμωση)
20
22
23
Αρθρώσεις σπονδυλικής στήλης
Συναρθρώσεις Διαρθρώσεις
• Συνδεσμώσεις 1. Σπονδυλικές (μεταξύ των
1. Επακάνθια άνω και κάτω αρθρικών
αποφύσεων των
2. Μεσακάνθια
σπονδύλων-επίπεδες
3. Μεσεγκάρσια διαρθρώσεις)
4. Μεσοτόξια 2. Ατλαντοαξονική ή Κάτω
• Συχονδρώσεις Κεφαλική (μεταξύ
1. Μεσοσπόνδυλιοι Δίσκοι πρόσθιου τόξου άτλαντα
• Συνοστεώσεις και του οδόντα του άξονα-
τροχοειδής διάρθρωση)
1. Ιερό (Ι1-15)
2. Κόκκυγας (Κ1-Κ3 ή Κ4)
24
Ενότητα 4: Μυολογία
Μύες του πήχη ή αντιβραχίου
Α. Πρόσθιοι ή καμπτήρες
Α.1 Μύες 1ου Στρώματος (1/4)
• Διατάσσονται σε 4 στρώματα
1. Στρογγυλός πρηνιστής
• Έκφυση:
– Παρατροχίλια απόφυση
βραχιονίου
– Κορωνοειδής απόφυση ωλένης
• Κατάφυση:
– Μέσον πρόσθιας επιφάνειας
κερκίδας
Α. Πρόσθιοι ή καμπτήρες
Α.1 Μύες 1ου Στρώματος (3/4)
3. Μακρός παλαμικός
• Έκφυση:
– Παρατροχίλια απόφυση βραχιονίου
• Κατάφυση:
– Παλαμιαία απονεύρωση
• Νεύρωση:
– Οι 3 ανωτέρω μ. από το μέσο ν. του
βραχιονίου πλέγματος
(Α5Α6Α7Α8Θ1)
Α. Πρόσθιοι ή καμπτήρες
Α.2 Μύες 2ου Στρώματος
1. Επιπολής κοινός καμπτήρας των δακτύλων
• Έκφυση:
– Παρατροχίλια απόφυση βραχιονίου
– Κορωνοειδής απόφυση ωλένης
– Πρόσθια επιφάνεια κερκίδας
• Κατάφυση:
– Μεσαία ή 2η φάλαγγα 2ου, 3ου, 4ου, και
5ου δακτύλου
• Νεύρωση:
– Μέσο ν. του βραχιονίου πλέγματος
(Α5Α6Α7Α8Θ1)
“Forearm muscles back superficial” από
Lennert B διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
6
Α. Πρόσθιοι ή καμπτήρες
Α.3 Μύες 3ου Στρώματος (1/2)
1. Ενώ το βάθει κοινός καμπτήρας των δακτύλων
• Έκφυση:
– 2/3 πρόσθιας επιφάνειας ωλένης
• Κατάφυση:
– Τρίτη ή ονυχοφόρος φάλαγγα 2ου, 3ου, 4ου, και 5ου
δακτύλου
• Νεύρωση:
– Μέσο και ωλένιο ν. του βραχιονίου πλέγματος
Α. Πρόσθιοι ή καμπτήρες
Α.3 Μύες 3ου Στρώματος (2/2)
2. Μακρός καμπτήρας του αντίχειρα
• Έκφυση:
– Μέσον πρόσθιας επιφάνειας κερκίδας
• Κατάφυση:
– 2η ή ονυχοφόρος φάλαγγα του αντίχειρα
• Νεύρωση:
– Μέσο ν. του βραχιονίου πλέγματος
8
Α. Πρόσθιοι ή καμπτήρες
Α.4 Μύες 4ου Στρώματος
1. Τετράγωνος Πρηνιστής
• Έκφυση:
– Κάτω ¼ ωλένης
• Κατάφυση:
– Κάτω ¼ κερκίδας
• Νεύρωση:
– Μέσο ν. του βραχιονίου
πλέγματος
Β. Οπίσθιοι ή εκτείνοντες
Β.1 Μύες 1ου Στρώματος ή επιπολής (1/2)
Διατάσσονται σε 2 στρώματα
1. Κοινός εκτείνων τους δακτύλους
• Έκφυση:
– Παρακονδύλια απόφυση
βραχιονίου
• Κατάφυση:
– 2η και 3η φάλαγγα 2ου, 3ου, 4ου, και
5ου δακτύλου
10
Β. Οπίσθιοι ή εκτείνοντες
Β.1 Μύες 1ου Στρώματος ή επιπολής (2/2)
2. Ίδιος εκτείνων τον μικρό δάκτυλο
• Έκφυση:
– Παρακονδύλια απόφυση βραχιονίου
• Κατάφυση:
– 2η και 3η φάλαγγα 5ου δακτύλου
3. Ωλένιος εκτείνων τον καρπό
• Έκφυση:
– Παρακονδύλια απόφυση βραχιονίου
• Κατάφυση:
– Βάση 5ου μετακαρπίου
• Νεύρωση:
– Οι 3 ανωτέρω μ. από το κερκιδικό ν. του Lennert
“Forearm muscles back deep” από
B διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
Β. Οπίσθιοι ή εκτείνοντες
Β.1 Μύες 2ου Στρώματος ή εν τω βάθει (1/3)
1. Υπτιαστής
• Έκφυση:
– Παρακονδύλια απόφυση βραχιονίου
– Άνω τμήμα οπίσθιας επιφάνειας ωλένης
• Κατάφυση:
– Άνω 2/3 οπίσθιας επιφάνειας κερκίδας
2. Μακρός απαγωγός του αντίχειρα
• Έκφυση:
– Μέσον οπίσθιας επιφάνειας κερκίδας και
ωλένης
• Κατάφυση: “Forearm muscles back deep” από
Lennert B διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
– Βάση 1ου μετακαρπίου
12
Β. Οπίσθιοι ή εκτείνοντες
Β.1 Μύες 2ου Στρώματος ή εν τω βάθει (2/3)
3. Βραχύς εκτείνων του αντίχειρα
• Έκφυση:
– Μέσον οπίσθιας επιφάνειας κερκίδας
• Κατάφυση:
– Βάση 1ης φάλαγγας αντίχειρα
4. Μακρός εκτείνων του αντίχειρα
• Έκφυση:
– Μέσον οπίσθιας επιφάνειας ωλένης
• Κατάφυση:
– Βάση 2ης ή ονυχοφόρου φάλαγγας αντίχειρα
13
Β. Οπίσθιοι ή εκτείνοντες
Β.1 Μύες 2ου Στρώματος ή εν τω βάθει (3/3)
5. Ίδιος εκτείνων το δείκτη
• Έκφυση:
– Μέσον οπίσθιας επιφάνειας
ωλένης
• Κατάφυση:
– Μέση ή 2η και 3η ή ονυχοφόρο
φάλαγγα του δείκτη
• Νεύρωση:
– Όλοι οι εκτείνοντες μ.
νευρούνται από το κερκιδικό
ν. του βραχιονίου πλέγματος
(Α5Α6Α7Α8Θ1)
“Gray419” από Arcadian
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα 14
Γ. Έξω μύες ή μύες του κερκιδικού χείλους
(1/2)
1. Βραχιονοκερκιδικός
• ΈΚΦΥΣΗ:
– Κάτω 1/3 έξω χείλους βραχιονίου
• ΚΑΤΑΦΥΣΗ:
– Στυλοειδής απόφυση κερκίδας
2. Μακρός κερκιδικός εκτείνων τον καρπό
• ΈΚΦΥΣΗ:
– Έξω χείλος βραχιονίου κατώτερα του
βραχιονοκερκιδικού μυός.
• ΚΑΤΑΦΥΣΗ:
– Βάση 2ου μετακαρπίου
“Forearm muscles front superficial” από
Lennert B διαθέσιμο ως κοινό κτήμα 15
19
21
22
Γ. Έξω μύες ή μύες του κερκιδικού χείλους
(1/2)
2. 3ος και 4ος ελμινθοειδής
• Έκφυση: από τους αντίστοιχους
τένοντες του εν τω βάθει καμπτήρα
των δακτύλων (3ος τένοντας =
παράμεσου = 4ουδακτυλου, 4ος
τένοντας = μικρού = 5ου δακτύλου)
• Κατάφυση: μαζί με τους
αντίστοιχους τένοντες του κοινού
εκτείνοντα τους δακτύλους
• Νεύρωση: 3ος και 4ος από το ωλένιο “Gray416” από Arcadian
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
ν. του βραχιόνιου πλέγματος
23
24
Μύες της άκρας χείρας
2. Παλαμιαιοι (3)
• Έκφυση: μεσόστιες επιφάνειες 2ου, 4ου, και 5ου
μετακάρπιου (αρχή από ωλένια επιφάνεια 2ου μετακάρπιου
και τέλος με κερκιδική επιφάνεια 5ου μετακάρπιου)
• Καταφυση: βάσεις 1ης φάλαγγος 2ου 4ου και 5ου δακτύλου
(αρχή από ωλένιο χείλος δείκτου και τέλος με κερκιδικό
χείλος μικρού δακτύλου)
• Νεύρωση: όλοι οι μεσόστεοι νευρούνται από το ωλένιο ν.
του βραχιόνιου πλέγματος (α5α6α7α8θ1)
– Κινήσεις: οι ελμινθοειδείς μύες μαζί με τους μεσόστεους
κάνουν κάμψη των μετακαρπιοφαλαγγικών διαρθρώσεων.
– Οι παλαμιαίοι μεσόστεοι κάνουν προσαγωγή ενώ οι
ραχιαίοι απαγωγή
25
Μύες θώρακα
Α. Αυτόχθονες (1/5)
Εκφύονται και καταφύονται στην περιοχή του θώρακα (κύριοι
αναπνευστικοί μ.)
1. Έξω μεσοπλεύριοι (11)
• Έκφυση: κάτω χείλος μίας πλευράς
• Κατάφυση: πάνω χείλος της επομένης
Η κατεύθυνση των μυϊκών ινών είναι από πάνω προς τα
κάτω και εμπρός και γεμίζουν τα μεσοπλεύρια διαστήματα
από τα φύματα των πλευρών ως τους πλευρικούς
χόνδρους. το υπόλοιπο διάστημα μέχρι το στέρνο το
συμπληρώνουν οι έξω μεσοπλεύριοι σύνδεσμοι.
• Κίνηση: ανύψωση των πλευρών στην εισπνοή
(εισπνευστικοί μ.)
• Νεύρωση: έξω μεσοπλεύρια ν.
27
Α. Αυτόχθονες (2/5)
28
Α. Αυτόχθονες (3/5)
2. Έσω Μεσοπλεύριοι (11)
• Έκφυση: Πάνω χείλος μιας πλευράς
• Κατάφυση: Κάτω χείλος της πιο πάνω πλευράς.
Η κατεύθυνση των μυϊκών ινών είναι από κάτω προς τα
πάνω και εμπρός και γεμίζουν τα μεσοπλεύρια
διαστήματα από το στέρνο ως τις γωνίες των πλευρών.
Το υπόλοιπο διάστημα το συμπληρώνουν οι έσω
μεσοπλεύριοι σύνδεσμοι.
• Κίνηση: Κατεβάζουν τις πλευρές στην εκπνοή
(εκπνευστικοί μ.)
• Νεύρωση: Έσω μεσοπλεύρια ν.
29
Α. Αυτόχθονες (4/5)
3. Υποπλεύριοι
Είναι ανεπτυγμένοι μόνο στα κατώτερα μεσοπλεύρια
διαστήματα. Δύνανται να μην υπάρχουν σε όλους τους
ανθρώπινους σκελετούς (ΑΣΤΑΘΕΙΣ Μ.). Οι μυϊκές τους ίνες
έχουν την ίδια κατεύθυνση με τους έσω μεσοπλεύριους μ.
• Έκφυση: Πάνω χείλος μιας πλευράς
• Κατάφυση: Κάτω χείλος της μεθεπόμενης πλευράς
• Κίνηση: Κατεβάζουν τις πλευρές στην εκπνοή
(εκπνευστικοί μ.)
• Νεύρωση: Κατώτερα έσω μεσοπλεύρια ν.
30
Α. Αυτόχθονες (5/5)
4. Εγκάρσιος Θωρακικός
Βρίσκεται πίσω από τους χόνδρους των Π3-Π6
• Έκφυση: Στέρνο
• Κατάφυση: Πλευρικοί χόνδροι Π3-Π6 από μέσα.
• Κίνηση: Κατεβάζουν τους πλευρικούς χόνδρους προς τα
κάτω (εκπνευστικοί μ.)
• Νεύρωση: 3Ο- 6 Ο έσω μεσοπλεύρια ν.
31
Β. Διάφραγμα (1/2)
• Το Διάφραγμα αν και ετερόχθων μυς είναι κύριος μυς της
αναπνοής.
Στην εισπνοή γίνεται επίπεδο και η κοιλότητα του θώρακα
διευρύνεται, ενώ στην εκπνοή ανεβαίνει και στενεύει την
κοιλότητα του θώρακα.
Έχει 2 θόλους (Α και Δ), με τον δεξί να ανεβαίνει πιο ψηλά στο
θώρακα.
Ωμοθωρακικοί (1/4)
Β. Είναι ετερόχθονες μύες του θώρακα
(επικουρικοί αναπνευστικοί μ.)
1. Μείζων Θωρακικός: Έχει 3 εκφύσεις
• Εκφύσεις:
– α. Στερνοπλευρική (στέρνο και
χόνδροι Π1-Π6
– β. Κλειδική (έσω και μέσο
τριτημόριο κλείδας)
– γ. Κοιλιακή (θήκη ορθού κοιλιακού “Gray411” από Pngbot
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
μ.)
• Κατάφυση: Ακρολοφία μείζονος
βραχιονίου ογκώματος
34
Ωμοθωρακικοί (2/4)
2. Ελάσσων Θωρακικός (εν τω βάθει
στιβάς)
• Έκφυση: Π3-Π5
• Κατάφυση: Κορακοειδής
απόφυση ωμοπλάτης
• Νεύρωση: Ο μείζων και ελάσσων
θωρακικός νευρούνται από τα
πρόσθια θωρακικά ν. του
βραχιονίου πλέγματος (Α5-Α6-
Α7-Α8-Θ1) “Gray410” από Arcadian
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
35
Ωμοθωρακικοί (3/4)
3. Πρόσθιος Οδοντωτός
• Έκφυση: Με οδοντώματα από Π1-Π9
• Κατάφυση: Νωτιαίο (έσω) χείλος της ωμοπλάτης
• Νεύρωση: Μακρό θωρακικό ν. του βραχιονίου
πλέγματος (ν. του Bell)
4. Υποκλείδιος
• Έκφυση: Χόνδρος Π1
• Κατάφυση: Υποκλείδια αύλακα
• Νεύρωση: Υποκλείδιο ν. Βραχιονίου πλέγματος
36
Ωμοθωρακικοί (4/4)
“1119 Muscles that Move the Humerus” από CFCF διαθέσιμο με άδεια CC BY 3.0 37
38
Μύες κοιλίας
42
Μύες κοιλίας (4/4)
43
“1112 Muscles of the Abdomen” από CFCF διαθέσιμο με άδεια CC BY 3.0
Γ. Πλάγιοι (1/3)
1. Έξω λοξοί
• Έκφυση:
– με οδοντώματα από τις 5
κατώτερες πλευρές
• Κατάφυση:
– με την απονεύρωσή του στη
λευκή γραμμή, λαγόνιο
ακρολοφία και ηβικό
• Νεύρωση: από τα κατώτερα 5
μεσοπλεύρια ν. και το ο1 ν.
“Grays Anatomy image392” από
Arcadian διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
44
Γ. Πλάγιοι (2/3)
2. Έσω λοξός
• Έκφυση:
– λαγόνιος ακρολοφία
• Κατάφυση:
– με την απονεύρωσή του
στη λευκή γραμμή, και
από τις 3-4 κατώτερες
πλευρές.
• Νεύρωση: από τα κατώτερα
5 μεσοπλεύρια ν. και το ο1
45
Γ. Πλάγιοι (3/3)
3. Εγκάρσιος κοιλιακός
• Έκφυση:
– λαγόνιος ακρολοφία
– από τις 6 κατώτερες
πλευρές
• Κατάφυση:
– με την απονεύρωσή του
στη λευκή γραμμή,
• Νεύρωση: από τα κατώτερα 5
μεσοπλεύρια ν. και το ο1.
48
Μύες θόλου (2/3)
“1106 Front and Side Views of the Muscles of Facial Expressions” από
CFCF διαθέσιμο με άδεια CC BY 3.0 49
50
Μύες του προσώπου (1/3)
Χωρίζονται στους μυς των αυτιών, της ρινός που είναι
ανεπτυγμένοι κυρίως στα ζώα και σε μύες του στόματος
και των ματιών.
Μύες των Ματιών
1. Σφιγκτήρας των Βλεφάρων.
Αποτελείται από 3 μοίρες:
• Α. Την κογχική πέριξ των οφθαλμικών κόγχων
• Β. Τη βλεφαρική κάτω από το δέρμα των βλεφάρων
• Γ. Τη δακρυϊκή στο δακρυϊκό βοθρίο.
2. Επισκύνιος
• Έκφυση: Υπερόφρυα τόξο
• Κατάφυση: Δέρμα φρυδιών
51
53
Μασητήρες (1/2)
1. Κροταφίτης
• Έκφυση: Κροταφικό
• Κατάφυση: Κορωνοειδής
απόφυση κάτω γνάθου
2. Μασητήρας
• Έκφυση: Ζυγωματικό
• Κατάφυση: Κλάδος και
γωνία της κάτω γνάθου
54
Μασητήρες (2/2)
3. Έξω Πτερυγοειδής
• Έκφυση: Μείζονα πτέρυγα
σφηνοειδούς
• Κατάφυση: Κόνδυλος της κάτω
γνάθου
4. Έσω Πτερυγοειδής
• Έκφυση: Μείζονα πτέρυγα “Musculuspterygoideuslateralis” από
• Νεύρωση:
– Παραπληρωματικό ν. (11η ΕΣ)
– Κλάδοι αυχενικού πλέγματος (Α1-Α4)
56
Μύες τραχήλου (2/14)
2. Μυωδες Πλάτυσμα
(υποδόριος μ.)
• Έκφυση: Άνω τμήμα
θώρακα
• Κατάφυση: Κάτω γνάθος
και δέρμα κάτω χείλους
• Νεύρωση: 7η ΕΣ
(Προσωπικό ν.)
Τραβά την κάτω γνάθο “Musculi coli base” από Orem
διαθέσιμο με άδεια CC BY-SA 2.5
προς τα κάτω και
χαμηλώνει το κάτω χείλος
(έκφραση τρόμου)
57
58
Μύες τραχήλου (4/14)
1. Διγάστωρ (2 γαστέρες που ενώνονται με ενδιάμεσο τένοντα
στη μέση γραμμή)
• Έκφυση:
– Οπίσθια Γαστέρα: Μαστοειδής απόφυση κροταφικού
– Πρόσθια Γαστέρα: Διγαστορικό βοθρίο κάτω γνάθου
• Κατάφυση: Υοειδές (ενδιάμεσος τένων)
• Νεύρωση:
– Πρόσθια γαστέρα από το γναθοϋοειδές ν., κλάδος κάτω
φατνιακού ν. του τριδύμου (5η ΕΣ)
– Οπίσθια γαστέρα από την 7η ΕΣ (προσωπικό ν.)
59
60
Μύες τραχήλου (6/14)
3. Γναθοϋοειδής
• Έκφυση: Κάτω γνάθος
• Κατάφυση: Υοειδές
• Νεύρωση: Γναθοϋοειδές ν.,
κλάδος κάτω φατνιακού ν.
του τριδύμου (5η ΕΣ)
61
62
Μύες τραχήλου (8/14)
Πρόσθιοι
• Β. Κάτωθεν του Υοειδούς
1. Στερνοϋοειδής
• Έκφυση:
– Λαβή στέρνου
• Κατάφυση: Υοειδές “Sternohyoid muscle” από Uwe Gille
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
2. Στερνοθυρεοειδής
• Έκφυση: Λαβή στέρνου
• Κατάφυση: Θυρεοειδής
χόνδρος λάρυγγα
65
69
75
76
Μύες της κνήμης (7/12)
3. Μακρός Πελματικός (Ασταθής μ.)
• Έκφυση: Έξω σκέλος τραχείας
γραμμής
• Κατάφυση: Σχηματίζουν και οι 3
ένα ισχυρό τένοντα (Αχίλλειος) και
καταφύονται μέσω αυτού στην
πτέρνα
• Κίνηση: Κάμψη του άκρου πόδα.
• Νεύρωση: Όλοι νευρούνται από το
κνημιαίο ν. που προέρχεται από το
ισχιακό ν. του ιερού πλέγματος (Ο5 “1123 Muscles of the Leg that Move the
Ι1 Ι2 Ι3) Foot and Toes” από CFCF διαθέσιμο με
άδεια CC BY 3.0
77
80
“Gray442” από Pngbot διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
Μύες της κνήμης (11/12)
Χωρίζονται σε 3 κατηγορίες
Γ. Έξω ή Περονιαίοι
1. Μακρός ή 1ος Περονιαίος
• Έκφυση:
– Άνω 2/3 της έξω επιφάνειας της περόνης
– Κεφαλή περόνης
• Κατάφυση:
– 1ο σφηνοειδές 3ης στιβάδας ταρσού “Gray439-Musculus peroneus longus”
από Pngbot διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
– Βάση 1ου μεταταρσίου
• Κίνηση: Κάμπτει και πρηνίζει τον άκρο πόδα. Μαζί με τον
οπίσθιο κνημιαίο συμβάλλει στη διατήρηση της ποδικής
καμάρας.
81
82
Μύες της πυέλου
νωτιαίων ν.)
CC BY-SA 3.0
86
Μύες της πυέλου - Β. Έξω ή Οπίσθιοι (2/7)
Α. Άνω Στρώμα
2. Τείνων την Πλατεία Περιτονία
• Έκφυση: Πρόσθια άνω
λαγόνια άκανθα
• Κατάφυση: Πλατεία
περιτονία
• Νεύρωση: Άνω γλουτιαίο ν.
Ιερού πλέγματος
88
Μύες της πυέλου - Β. Έξω ή Οπίσθιοι (4/7)
Γ. Στρώμα (Έξω στροφείς του μηρού)
1. Μικρός Γλουτιαίος
• Έκφυση:
– Έξω επιφάνεια λαγονίου
– Μεταξύ πρόσθιας και
οπίσθιας γλουτιαίας γραμμής
λαγονίου
• Κατάφυση: Μείζονας
τροχαντήρας μηριαίου
• Νεύρωση: Άνω γλουτιαίο ν. του
ιερού πλέγματος (πρόσθιοι
“Posterior Hip Muscles 1” από
κλάδοι Ο5 Ι1 Ι2 Ι3 νωτιαίων ν.) Beth ohara διαθέσιμο με άδεια
CC BY-SA 3.0
89
90
Μύες της πυέλου - Β. Έξω ή Οπίσθιοι (6/7)
Γ. Στρώμα (Έξω στροφείς του μηρού)
5. Κάτω Δίδυμος
• Έκφυση: Ισχιακό κύρτωμα ανωνύμου
• Κατάφυση: Μείζονας τροχαντήρας μηριαίου
• Νεύρωση: Κλάδοι ιερού πλέγματος
6. Έξω Θυροειδής
• Έκφυση: Έξω επιφάνεια ανωνύμου πέριξ του θυροειδούς
τρήματος
• Κατάφυση: Τροχαντήριος βόθρος μηριαίου
• Νεύρωση: Θυροειδές νεύρο του οσφυϊκού πλέγματος
(πρόσθιοι κλάδοι νωτιαίων ν. Ο3, Ο4)
91
92
Μύες της ράχης - αυτόχθονες
94
Μύες της ράχης – αυτόχθονες (2/2)
I. Ομάδα Ακανθεγκαρσιών
1. Σπληνιοειδής
• Εκφύσεις:
– Ακανθώδεις αποφύσεις Α4-Α7
– Ακανθώδεις αποφύσεις Θ1-Θ6
• Κατάφυση:
– Ινιακό (άνω αυχενική γραμμή-
κεφαλικός)
– Εγκάρσιες αποφύσεις Α1-Α3
• Κίνηση: Έκταση κεφαλής. “Spinalis” από Uwe Gille
• Νεύρωση: Α2-Α4 ν. (κλάδοι αυχενικού διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
πλέγματος)
95
96
Μύες της Ράχης Β1: Μακροί ή Επιπολής (2/6)
• Καταφύσεις:
1. Λαγονοπλευρικός
– Εγκάρσιες αποφύσεις Α3-Α7
– Π1-Π12
2. Μήκιστος
– Εγκάρσιες αποφύσεις Α1-Α7, Θ1-
Θ12, Ο1-Ο5 (Αυχενικό και Θωρακικό
Τμήμα)
– Γωνίες 10 κατώτερων πλευρών
– Μαστοειδής απόφυση κροταφικού
– (Κεφαλικό Τμήμα)
“Longissimus” από Uwe Gille
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
97
98
Μύες της Ράχης Β1: Μακροί ή Επιπολής (4/6)
III. Εγκαρσιοακανθωδείς
1. Ημιακανθώδης
• Εκφύσεις:
– Εγκάρσιες αποφύσεις Α1-Α7
– Εγκάρσιες αποφύσεις Θ1-Θ12
• Καταφύσεις:
– Ακανθώδεις αποφύσεις
υπερκειμένων αυχενικών και
θωρακικών σπονδύλων (αυχενικό
και θωρακικό τμήμα)
– Ινιακό (κεφαλικό τμήμα)
“Semispinalis” από Uwe Gille
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
99
100
Μύες της Ράχης Β1: Μακροί ή Επιπολής (6/6)
III. Εγκαρσιοακανθώδεις
3. 10-12 Περιστροφείς των Νώτων (Θωρακική Μοίρα ΣΣ)
• Εκφύσεις:
– Εγκάρσιες αποφύσεις Θ1-Θ12
• Καταφύσεις:
– Ακανθώδεις αποφύσεις αμέσων υπερκειμένων
θωρακικών σπονδύλων
• Κίνηση: Έκταση κορμού προς τα πίσω.
• Νεύρωση: Οπίσθιοι κλάδοι νωτιαίων ν.
101
103
104
Μύες της ράχης - ετερόχθονες
108
Μύες της ράχης – ετερόχθονες
Α1: Ωμοραχιαίοι (4/4)
4. Ανελκτήρ της Ωμοπλάτης (εν τω
βάθει)
• Έκφυση:
– Εγκάρσιες αποφύσεις Α1-Α4
• Κατάφυση:
– Άνω γωνία ωμοπλάτης
• Νεύρωση:
– Ραχιαίο ν. της ωμοπλάτης
(κλάδος βραχιονίου
πλέγματος)
109
110
Μύες της ράχης – ετερόχθονες
Α2. Πλευροραχιαίοι
(επικουρικοί αναπνευστικοί μ.) (2/2)
2. Οπίσθιος Κάτω Οδοντωτός
• Εκφύσεις:
– Ακανθώδεις αποφύσεις Θ11-
Θ12
– Ακανθώδεις αποφύσεις Ο1-Ο3
• Κατάφυση: Στις 4 τελευταίες
πλευρές (Π9-Π12)
• Νεύρωση:
– 9ο-12ο Μεσοπλεύρια ν.
“Serratus posterior inferior muscle
• Κίνηση: Έλκει τις πλευρές προς τα animation2” από Was a bee
διαθέσιμο με άδεια CC-BY-SA-2.1-jp
κάτω (εκπνοή)
111
3. Υπακάνθιος
• Έκφυση: Υπακάνθιος βόθρος ωμοπλάτης
• Κατάφυση: Μείζον βραχιόνιο όγκωμα
• Κίνηση: Έξω στροφή του βραχίονα
• Νεύρωση: Υπερπλάτιο ν. Βραχιονίου
πλέγματος “Infraspinatus muscle animation”
από Was a bee διαθέσιμο με
114
άδεια CC-BY-SA-2.1-jp
Μύες της ωμικής ζώνης (3/5)
4. Μείζων Στρογγύλος
• Έκφυση: Κάτω γωνία
ωμοπλάτης
• Κατάφυση: Έλασσον βραχιόνιο
όγκωμα
• Κίνηση: Προσαγωγή και έσω
στροφή του βραχίονα
• Νεύρωση: Υποπλάτιο ν.
Βραχιονίου πλέγματος “Teres major muscle animation”
από Was a bee διαθέσιμο με
άδεια CC-BY-SA-2.1-jp
115
πλέγματος
• Κίνηση:
– Έσω στροφή του βραχίονα
117
1. Δικέφαλος Βραχιόνιος
Έχει 2 κεφαλές:
• Μακρά Κεφαλή
– Έκφυση:
• Υπεργλήνιο φύμα ωμοπλάτης
• Βραχεία Κεφαλή
– Έκφυση: “Biceps brachii muscle08” από Was
a bee διαθέσιμο με άδεια CC-BY-
– Κατάφυση:
• Με τον κερκιδικό τένοντα (ισχυρός) στο δικεφαλικό ή
κερκιδικό όγκωμα
• Με τον ωλένιο τένοντα (ασθενής) στην περιτονία του
πήχυ 118
Μύες της ωμικής ζώνης Α. Πρόσθιοι ή Καμπτήρες (2/3)
2. Κορακοβραχιόνιος
• Έκφυση:
– Κορακοειδής απόφυση
ωμοπλάτης
• Κατάφυση:
– Μέσον πρόσθιας
επιφάνειας βραχιονίου
119
3. Πρόσθιος Βραχιόνιος
• Έκφυση:
– Πρόσθια επιφάνεια
βραχιονίου (μέσον και κάτω
τμήμα)
• Κατάφυση:
– Ωλένιο τράχυσμα
• Νεύρωση: Όλοι οι καμπτήρες
του βραχίονα νευρούνται από το “Brachialis muscle - animation03” από Was a
bee διαθέσιμο με άδεια CC-BY-SA-2.1-jp
μυοδερματικό ν. του βραχιονίου
πλέγματος (Α5Α6Α7Α8Θ1)
120
Μύες του Βραχίονα Β. Οπίσθιοι ή Εκτείνοντες (1/2)
122
Μύες του άκρου πόδα
Χωρίζονται σε 2 κατηγορίες
Ραχιαίοι (1/2)
1. Βραχύς εκτείνων τους δακτύλους
• Έκφυση:
– Ραχιαία επιφάνεια πτέρνας
• Κατάφυση:
– Μαζί με τους τένοντες του
μακρού εκτείνοντος τους
δάκτυλους στη μεσαία (2η)
και άπω ή ονυχοφόρο
φάλαγγα (3η) του 2ου,3ου, 4ου
και 5ου δακτύλου
“Gray437-Musculus extensor
digitorum brevis” από Bemoeial
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
124
Ραχιαίοι (2/2)
2. Βραχύς εκτείνων τον μεγάλο δάκτυλο
• Έκφυση:
– Μαζί με τον βραχύ εκτείνοντα τους
δακτύλους στην ραχιαία επιφάνεια της
πτέρνας
• Κατάφυση:
– Ραχιαία επιφάνεια της βάσης της εγγύς
(1ης) φάλαγγος του μεγάλου δακτύλου
• Νεύρωση:
– Εν τω βάθει περονιαίο ν. (κλάδος
κοινού περονιαίου ν. προερχόμενο από “Gray437-Musculus extensor
hallucis brevis” από Bemoeial
το ισχιακό ν. του ιερού πλέγματος: διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
Β. Πελματιαίοι
Β1. Έξω μύες πέλματος
έξω χείλος η περονιαίο - μικρό δάκτυλο (1/2)
1. Απαγωγός του μικρού δακτύλου
• Έκφυση: Κύρτωμα πτέρνας
• Κατάφυση: Βάση 1ης φάλαγγος μικρού
δακτύλου
2. Αντιθετικός του μικρού δακτύλου (κάτω
από τον απαγωγό)
• Έκφυση: Βάση 5ου μεταταρσίου
• Κατάφυση: Έξω χείλος (περονιαίο) 5ου
μεταταρσίου
127
128
Β2. Μεσοί μύες πέλματος (1/5)
1. Ελμινθοειδείς μύες (4)
1ος και 2ος 3ος και 4ος ελμινθοειδής
• Έκφυση: Από τους αντίστοιχους τένοντες
του μακρού καμπτήρα των δακτύλων
• Κατάφυση: Βάση 1ης φάλαγγος 2ου, 3ου,
4ου, και 5ου δακτύλου
• Νεύρωση: 1ος και 2ος από το έσω
πελματικό ν. (μεγαλύτερος τελικός κλάδος
του κνημιαίου ν)
• Νεύρωση: 3ος και 4ος από το έξω
πελματικό ν. (μικρότερος τελικός κλάδος
του κνημιαίου ν.)
“Lumbricales pedis” από Uwe
Gille διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
129
132
Β2. Μεσοί μύες πέλματος (5/5)
4. Τετράγωνος πελματικός
• Έκφυση: έξω χείλος (έξω κεφαλή)
και έσω χείλος (έσω κεφαλή)
πελματιαίας επιφάνειας πτέρνας
• Κατάφυση: τένοντας του μακρού
καμπτήρα των δακτύλων
• Νεύρωση: έσω πελματικό ν. (έσω
κεφαλή) και έξω πελματικό ν. (έξω
κεφαλή)
134
Β3. Έσω μύες πέλματος
Έσω χείλος η κνημιαίο-μεγάλος (2/3)
2. Βραχύς καμπτήρας του μεγάλου δακτύλου
• Έκφυση:
– 1ο και 2ο σφηνοειδές 3ης στιβάδας
ταρσού
– Σκαφοειδές 2ης στιβάδας ταρσού
• Κατάφυση: Βάση 1ης φάλαγγος μεγάλου
δακτύλου
• Νεύρωση: Έξω πελματιαίο και έσω
πελματιαίο ν.
“Musculus flexor hallucis
brevis” από Uwe Gille
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
135
Χωρίζονται σε 3 κατηγορίες
141
142
Β. Οπίσθιοι ή καμπτήρες (1/3)
1. Δικέφαλος Μηριαίος
Αποτελείται από 2 κεφαλές με ξεχωριστή
έκφυση και κοινή κατάφυση.
1Α. Μακρά Κεφαλή
• Έκφυση: Ισχιακό κύρτωμα
ανωνύμου
1Β. Βραχεία Κεφαλή
• Έκφυση: Τραχεία γραμμή
μηριαίου
• Καταφυση: Κεφαλή περόνης
• Κίνηση: Κάμπτει την κνήμη
και εκτείνει τον μηρό. “Biceps femoris muscle long
head” από Mikael Häggström
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
143
“Semitendinosus muscle”
από Mikael Häggström διαθέσιμο
ως κοινό κτήμα
144
Β. Οπίσθιοι ή καμπτήρες (3/3)
3. Ημιϋμενώδης
• Έκφυση: Ισχιακό κύρτωμα
ανωνύμου
• Κατάφυση: Οπίσθια
επιφάνεια έσω κνημιαίου
κονδύλου
• Νεύρωση: Όλοι νευρούνται
από το ισχιακό ν. του ιερού
πλέγματος (Ο5 Ι1 Ι2 Ι3)
“Semimembranosus muscle”
από Mikael Häggström διαθέσιμο
ως κοινό κτήμα
145
147
148
Γ. Έσω ή προσαγωγοί (4/5)
4. Βραχύς Προσαγωγός
• Έκφυση: Σώμα και κάτω κλάδος
ηβικού
• Κατάφυση: Τραχεία γραμμή
μηριαίου
• Νεύρωση: Θυροειδές ν. του
οσφυϊκού πλέγματος
149
152
Μύες ουρογεννητικής χώρας (1/3)
Διατάσσονται σε 2 στιβάδες, την επιπολής ή κάτω και την εν τω
βάθει ή πάνω.
Στην κάτω ή επιπολής στιβάδα βρίσκονται:
1. Ισχιοσηραγγώδης
• Έκφυση: Ισχιακό κύρτωμα
• Κατάφυση: Σηραγγώδες σώμα κλειτορίδας ή πέους
(άνδρες)
• Νεύρωση: Περινεϊκό ν. αιδοιϊκού πλέγματος (Ι2-Ι4)
153
154
Μύες ουρογεννητικής χώρας (3/3)
Στην πάνω ή εν τω βάθει στιβάδα βρίσκονται:
4. Εν τω Βάθει Εγκάρσιος (κάτω από τον επιπολής εγκάρσιο)
• Έκφυση: Ισχιακό κύρτωμα
• Κατάφυση: Κέντρο περινέου
• Νεύρωση: Περινεϊκό ν. αιδοιϊκού πλέγματος (Ι2-Ι4)
5. Σφιγκτήρας Υμενώδους Ουρήθρας ή Ουρηθροκολεϊκός
(περιβάλλει εκτός από την ουρήθρα και τον κόλπο)
• Έκφυση: Εγκάρσιος σύνδεσμος του περινέου
• Κατάφυση: Κέντρο του περινέου
• Νεύρωση: Περινεϊκό ν. αιδοιϊκού πλέγματος (Ι2-Ι4)
155
156
Μύες πρωκτικής χώρας (2/2)
Στην κάτω ή επιπολής στιβάδα βρίσκεται:
2. Έξω Σφιγκτήρας Πρωκτού
• Έκφυση: Κόκκυγας
• Κατάφυση: Κέντρο περινέου
• Νεύρωση: Κάτω αιμορροϊδικό ν. αιδοιϊκού
πλέγματος (Ι2-Ι4)
157
1
“Wiki Heart Antomy Ties van Brussel” από Tvanbr διαθέσιμο με άδεια CC BY-SA 3.0
2. Τοίχωμα (1/2)
Αποτελείται από 3 χιτώνες από έξω προς τα έσω.
Α. Περικάρδιο: Λεπτός υμένας αποτελούμενος από 2 πέταλα:
Α1. Έξω ή Περίτονο: (προσφύεται στην έσω επιφάνεια των
πλευρών)
Α2. Έσω ή Επικαρδιακό (Επικάρδιο)
(προσφύεται στην καρδιά και
συνδέεται στενά με το μυοκάρδιο).
Μεταξύ των 2 πετάλων υπάρχει
σχισμοειδής χώρος όπου
κυκλοφορεί το περικαρδιακό υγρό
για τη διευκόλυνση των κινήσεων
της καρδιάς. “Gray968” από Pngbot
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
2
2. Τοίχωμα (2/2)
Β. Μυοκάρδιο: Είναι το κύριο τοίχωμα (καρδιακός μ.) και
αποτελείται από γραμμωτές μυϊκές ίνες νευρούμενες από το
αυτόνομο νευρικό σύστημα με αποτέλεσμα οι συσπάσεις του
καρδιακού μ. να μην υπακούουν στη θέληση. Το πάχος του
μυοκαρδίου είναι μικρότερο στους κόλπους και μεγαλύτερο στις
κοιλίες και ιδιαίτερα στην αριστερά. Ο καρδιακός μ. εκτός από
τις γραμμωτές ίνες έχει και εξειδικευμένες (ίνες Purkinje) που
μεταφέρουν ερεθίσματα από ορισμένα σημεία της καρδιάς
(κόμβοι Keith-Flack και Aschoff Tawara) σε άλλα. Οι ίνες αυτές
σχηματίζουν το δεμάτιο του Hiss.
Γ. Ενδοκάρδιο: Αποτελείται από ένα στοίχο ενδοθηλιακών
κυττάρων που καλύπτει το εσωτερικό της καρδιάς.
μιτροειδούς βαλβίδας.
8
Νεύρα καρδιάς
• Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα
1. Συμπαθητικό: Οι
συμπαθητικοί κλάδοι
προέρχονται από τα 3 πρώτα
αυχενικά γάγγλια
(ταχυκαρδία-ταχυσφυγμία)
2. Παρασυμπαθητικό: Οι
παρασυμπαθητικοί κλάδοι
προέρχονται από τα
πνευμονογαστρικά ν.
(βραδυκαρδία-
βραδυσφυγμία)
“Gray839” από Pngbot
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
9
10
5. Μεγάλη κυκλοφορία
Μεταφορά οξυγονωμένου αίματος στους
ιστούς
• Αριστερή Κοιλία
• Αορτή
• Αρτηρίες
• Αρτηρίδια
• Τριχοειδή
• Φλεβίδια
• Φλέβες
• Άνω και Κάτω Κοίλη Φλέβα [Link]
• Δεξιός Κόλπος
11
12
Ενότητα 6: Αρτηρίες - Φλέβες - Λεμφαγγεία
Αρτηρίες (1/14)
Η αορτή αρχίζει από τη βάση της αριστερής κοιλίας και διακρίνεται
σε:
I. Θωρακική και
II. Κοιλιακή
Η θωρακική αορτή ανάλογα με την πορεία της χωρίζεται σε 3 μέρη:
1. Ανιούσα Αορτή (έκφυση δεξιάς και αριστερής στεφανιαίας
αρτηρίας για την αιμάτωση της καρδιάς)
2. Αορτικό Τόξο (διέρχεται άνωθεν του αριστερού βρόγχου και
χωρίζεται σε 3 κλάδους από δεξιά προς τα αριστερά:
• Ανώνυμη
• Αριστερή Κοινή Καρωτίδα
• Αριστερή Υποκλείδιο
3. Κατιούσα Αορτή
1
Αρτηρίες (2/14)
Η ανώνυμη αρτ. χωρίζεται σε:
Δεξιά Υποκλείδιο και
• Δεξιά Κοινή Καρωτίδα (χωρίζεται σε
έξω για την αιμάτωση του
αντίστοιχου τμήματος της κεφαλής-
τραχήλου και έσω κλάδο διερχόμενο
από το αντίστοιχο καρωτιδικό τρήμα
για την αιμάτωση του αντίστοιχου
εγκεφαλικού ημισφαιρίου)
“Gray506” από Rhcastilhos
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
Αρτηρίες (3/14)
Η κάθε έξω καρωτίδα δίνει τους κλάδους:
1. Ανιούσα Φαρυγγική
2. Άνω Θυρεοειδική
3. Γλωσσική
4. Έξω Γναθική
5. Ινιακή
6. Οπίσθια Οτιαία
7. Έσω Γναθιαία
8. Επιπολής Κροταφική
“External carotid artery” από
Mikael Häggström διαθέσιμο ως
κοινό κτήμα
3
Αρτηρίες (4/14)
Η κάθε έσω καρωτίδα δίνει τους κλάδους:
1. Οφθαλμική
2. Πρόσθια Εγκεφαλική
3. Μέση Εγκεφαλική
Αρτηρίες (5/14)
Η κάθε υποκλείδια δίνει τους κλάδους:
1. Σπονδυλική (ενώνεται με την
αντίστοιχη αρτ. της άλλης πλευράς
και σχηματίζει την ΒΑΣΙΚΗ αρτηρία
για την αιμάτωση του οπίσθιου
εγκεφαλικού βόθρου και της
παρεγκεφαλίδος)
2. Έσω Μαστική
3. Το Θυρεοαυχενικό στέλεχος
4. Το Παραυχενικό στέλεχος
5. Εγκάρσια Τραχιλική
“Gray506” από Rhcastilhos
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
5
Αρτηρίες (6/14)
Η κάθε υποκλείδια εισερχομένη στη μασχάλη συνεχίζει
ως μασχαλιαία αρτ. και δίνει τους κλάδους:
1. Ανώτατη θωρακική
2. Ακρωμιοθωρακική
3. Πλαγία θωρακική
4. Υποπλάτιος
5. Περισπωμένες αρτηρίες
του βραχίονα
Αρτηρίες (7/14)
Η μασχαλιαία αρτ. εισερχομένη στο
βραχίονα συνεχίζει ως βραχιόνιος αρτ. και
δίνει τους κλάδους:
1. Εν τω βάθει βραχιόνια
2. Άνω παράπλευρη ωλένια
3. Κάτω παράπλευρη ωλένια
4. Επιπολής αρτηρία του αγκώνα
Αρτηρίες (9/14)
Η κάθε Ωλένια δίνει τους κλάδους:
1. Πρόσθια Παλίνδρομος Ωλένια
2. Οπίσθια Παλίνδρομος Ωλένια
3. Κοινή Μεσόστεος
4. Παλαμιαίος Καρπικός Κλάδος
5. Ραχιαίος Καρπικός Κλάδος
Η κερκιδική και η ωλένια αρτηρία
σχηματίζουν το επιπολής και εν τω βάθει
παλαμιαίο τόξο που χωρίζεται σε 5
δακτυλικές αρτηρίες για κάθε δάκτυλο.
9
Αρτηρίες (10/14)
3. Κατιούσα Αορτή (3ος κλάδος
θωρακικής αορτής)
Η κατιούσα αορτή δίνει τις:
• Βρογχικές για την οξυγόνωση
των πνευμόνων
• Οισοφαγικές
• Μεσοπλεύριες
10
Αρτηρίες (11/14)
Η κατιούσα αορτή διέρχεται από το αορτικό τρήμα
του διαφράγματος και ως Κοιλιακή Αορτή δίνει
τοιχωματικούς και σπλαγχνικούς κλάδους
I. Τοιχωματικοί Κλάδοι
• Κάτω Διαφραγματικές
• Οσφυϊκές
II. Σπλαγχνικοί Κλάδοι
• Μονοφυείς
• Διφυείς
11
Αρτηρίες (12/14)
Μονοφυείς είναι :
1. Κοιλιακή Αρτηρία που δίνει 3
κλάδους (Τρίποδας HALLER)
• Ηπατική
• Αριστερή Γαστρική
• Σπληνική
2. Άνω Μεσεντερία
3. Κάτω Μεσεντερία
Διφυείς είναι :
1. Μέσες Επινεφριδικές
2. Νεφρικές
3. Σπερματικές
“2124 Thoracic Abdominal Arteries”
από CFCF διαθέσιμο CC BY 3.0
12
Αρτηρίες (13/14)
Η κοιλιακή αορτή στο ύψος του Ο4 διχάζεται σε δεξιά και
αριστερή Κοινή Λαγόνια που χωρίζεται σε Έσω για την
αιμάτωση των σπλάγχνων της μικρής πυέλου με
τοιχωματικούς και σπλαγχνικούς κλάδους και σε Έξω για την
αιμάτωση του κάτω άκρου
Η κάθε έξω λαγόνιος μεταβαίνει από την πύελο στον μηρό
ως μηριαία ή κοινή μηριαία και δίνει την εν τω βάθει
μηριαία που διέρχεται στην ιγνυακή χώρα και συνεχίζει ως
ιγνυακή αρτηρία που χωρίζεται προς τα κάτω σε 3 κλάδους:
• Πρόσθια Κνημιαία
• Οπίσθια Κνημιαία
• Περονιαία
13
Αρτηρίες (14/14)
Η πρόσθια κνημιαία μεταβαίνει στην
ράχη του μεγάλου δακτύλου ως ραχιαία
αρτ. του άκρου πόδα, ενώ η οπίσθια
κνημιαία χωρίζεται σε έσω και έξω
πελματιαία που ενώνονται και
σχηματίζουν το πελματιαίο τόξο που
δίνει τις 5 δακτυλικές αρτ. για κάθε ένα
δάκτυλο.
14
Φλέβες (1/6)
Με την πυλαία φλέβα μεταφέρονται με το αίμα από τα
όργανα του πεπτικού συστήματος και ιδιαίτερα από τον
γαστρεντερικό σωλήνα τα προϊόντα απορρόφησης των
τροφών στο ήπαρ.
Η πυλαία διακλαδίζεται σε τριχοειδή που ενώνονται με τα
τριχοειδή της ηπατικής αρτηρίας και με τις ηπατικές φλέβες
το αίμα επιστρέφει στην καρδιά.
Οι φλέβες έχουν αίμα φτωχό σε οξυγόνο με εξαίρεση τις
πνευμονικές φλέβες της πνευμονικής κυκλοφορίας που
φέρνουν το οξυγονωμένο αίμα από τους πνεύμονες στον
αριστερό κόλπο της καρδιάς.
15
Φλέβες (2/6)
Το τοίχωμα των φλεβών αποτελείται όπως και οι αρτηρίες
από 3 χιτώνες:
• ‘Εσω χιτώνα αποτελούμενο από μία στιβάδα
ενδοθηλιακών κυττάρων όπως των αρτηριών που έχει
κατά διαστήματα βαλβίδες που επιτρέπουν τη ροή αίματος
από την περιφέρεια προς την καρδιά και αποτρέπουν την
παλινδρόμηση του αίματος.
• Μέσο χιτώνα αποτελούμενο από συνδετικές και
ελαστικές ίνες και ολίγες λείες μυϊκές ίνες
• Έξω χιτώνα αποτελούμενο από συνδετικές και ολίγες
λείες μυϊκές ίνες
16
Φλέβες (3/6)
Οι φλέβες συνοδεύουν τις
αρτηρίες και συνήθως 2
φλέβες αντιστοιχούν σε
κάθε αρτηρία εκτός από
τις υποδόριες φλέβες των
άνω και κάτω άκρων που
δεν συνοδεύουν
αντίστοιχες αρτηρίες.
Φλέβες (5/6)
Όλες οι άλλες φλέβες του σώματος έχουν το όνομα των
αρτηριών που τις συνοδεύουν και ενώνονται για το σχηματισμό
της άνω και κάτω κοίλης φλέβας που καταλήγουν στον δεξιό
κόλπο της καρδιάς.
II. Άνω Κοίλη Φλέβα:
Καταλήγουν
• 2 Ανώνυμες που
σχηματίζονται από την ένωση
της έσω σφαγίτιδας με την
υποκλείδιο (φέρουν αίμα από
την κεφαλή και τα άνω άκρα) “Venenwinkel” από Uwe
Gille διαθέσιμο CC BY 3.0
• Άζυγος και οι 2 Ημιάζυγες
(φέρουν αίμα από τον
θώρακα) 19
Φλέβες (6/6)
III. Κάτω Κοίλη Φλέβα: Καταλήγουν
• Κοινές Λαγόνιες που
σχηματίζονται από την ένωση έσω
και έξω λαγονίου (φέρουν αίμα
από τα κάτω άκρα και την πύελο)
• Νεφρικές (φέρουν αίμα από τα
νεφρά)
• Ηπατικές (φέρουν αίμα από το
ήπαρ)
20
21
Λεμφοφόρο σύστημα (2/3)
• Είναι παράπλευρο σύστημα του φλεβικού (προσαγωγό ή
κεντρομόλο ακολουθούν το φλεβικό δίκτυο).
• Τα λεμφικά τριχοειδή ενώνονται και σχηματίζουν τα
λεμφαγγεία τα οποία ενώνονται και σχηματίζουν
μεγαλύτερα λεμφαγγεία τα οποία ενώνονται και
σχηματίζουν τελικά τον μείζονα και ελάσσονα θωρακικό
πόρο.
Μείζων Θωρακικός Πόρος:
Συλλέγει τη λέμφο από τα κάτω
άκρα, την κοιλιά, το αριστερό
ημιθωράκιο, το αριστερό άνω
άκρο, και το αριστερό τμήμα του
τραχήλου και της κεφαλής.
“Illu lymph capillary” από
LennertB διαθέσιμο ως κοινό κτήμα 22
23
Ενότητα 7: Αναπνευστικό σύστημα
1
1.2 Ρινικό διάφραγμα
Σχηματίζεται από το κάθετο πέταλο του ηθμοειδούς και την ύνιδα
και τον τετράγωνο χόνδρο.
Το ρινικό διάφραγμα χωρίζει τη ρινική κοιλότητα σε 2 μέρη, τη δεξιά
κα αριστερή ρινική θαλάμη, των οποίων το άνοιγμα έμπροσθεν
ονομάζεται χοάνη ή στόμιο. Στα πλάγια έχει τους χόνδρους των
πτερυγίων και 3 προεξοχές, τις άνω, μέσες και κάτω ρινικές κόγχες
που σχηματίζουν μεταξύ τους άνω, μέσους και κάτω ρινικούς πόρους,
με τους οποίους επικοινωνούν οι παραρρίνιοι κόλποι και ο
ρινοδακρυϊκός πόρος.
Η ρινική κοιλότητα έχει 2 βλεννογόνους:
• Toν οσφρητικό (νευρικός ιστός) που εξυπηρετεί την όσφρηση
• Τον αναπνευστικό (ψευδοπολύστιβο κυλινδρικό κροσσωτό
επιθήλιο) που εξυπηρετεί την αναπνοή
2
2. Ρινοφάρυγγας
Η ρινική κοιλότητα συνεχίζεται
όπισθεν με τον ρινοφάρυγγα ο οποίος
επικοινωνεί με τη ρινική κοιλότητα
προς τα άνω και το στοματοφάρυγγα
προς τα κάτω.
Στο οπίσθιο τμήμα του υπάρχει η
φαρυγγική αμυγδαλή, ενώ στα πλάγια
υπάρχουν τα στόμια των ευσταχιανών
σαλπίγγων και λεμφικός ιστός που
σχηματίζει τις 2 σαλπιγγικές
αμυγδαλές.
“Gray994”, από Pngbot
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
3
3. Στοματοφάρυγγας
Επικοινωνεί προς τα άνω με τον
ρινοφάρυγγα (αναπνοή) και προς τα
κάτω με τον λάρυγγα και τον
λαρυγγοφάρυγγα (πέψη). Εξυπηρετεί
την αναπνοή και την πέψη.
4. Λάρυγγας
Επικοινωνεί προς τα άνω με τον
φάρυγγα και προς τα κάτω με την
τραχεία.
Σχηματίζει μία προεξοχή στην πρόσθια
επιφάνεια του τραχήλου, το μήλο του
Αδάμ (εμφανέστερο στους άνδρες)
5
4.1 Χόνδροι
Ο λάρυγγας αποτελείται από χόνδρους
Οι χόνδροι διακρίνονται σε μονούς και
ζυγούς
Μονοί χόνδροι:
• Θυρεοειδής (σχήμα θυρεού)
• Κροκοειδής (σχήμα δακτυλιδιού)
• Επιγλώττις (σχήμα φύλλου, κλείνει την
είσοδο του λάρυγγα στην κατάποση)
4.1 Λάρυγγας
Ζυγοί Χόνδροι:
• Αρυταινοειδείς (όπισθεν του
θυρεοειδούς χόνδρου-σχήμα
τρίπλευρης πυραμίδας)
• Κερατοειδείς (βρίσκονται στην
κορυφή των αριταινοειδών –
σχήμα αγκιστριού)
• Σφηνοειδείς (έμπροσθεν των
κερατοειδών-σχήμα ραβδιού)
7
4.2 Σύνδεσμοι
Διακρίνονται σε:
α) ίδιους (συνδέουν τους χόνδρους) και σε
β) αυτούς που συνδέουν τους χόνδρους με τα γειτονικά όργανα
A. Ομάδα
• Αρυταινοεπιγλωττιδικός ή
τετράγωνος
• Θυρεοαρυταινοειδής ή φωνητικός
• Κρικοθυρεοειδής ή κωνοειδής
B. Ομάδα
• Κρικοτραχειακός
• Μέσος υοθυρεοειδής
“Larynx external en”, από
• Πλάγιοι υοθυρεοειδείς Quuxplusone διαθέσιμο με άδεια
CC BY-SA 2.5
• Υοθυρεοειδής υμένας 8
9
4.3 Μύες (1/2)
Ωρισμένοι μύες
• Ανοίγουν τη σχισμή της γλωττίδας
(οπίσθιος κρικαρυταινοειδής)
• Στενεύουν τη σχισμή της γλωττίδας
(πλάγιος κρικαρυταινοειδής και
θυρεοαρυταινοειδής)
• Τεντώνουν τις φωνητικές χορδές
(κρικοθυρεοειδής)
11
4.5 Αγγεία - Νεύρα
• Αρτηρίες: Άνω και κάτω λαρυγγική
(κλάδοι άνω και κάτω θυρεοειδικής)
• Φλέβες: Άνω και κάτω λαρυγγική
(εκβάλλουν στις θυρεοειδικές
φλέβες)
• ΑΝΣ: Άνω και κάτω λαρυγγικό ν.
(παλίνδρομο), προέρχονται από το
πνευμονογαστρικό (10η ΕΣ). Κλάδοι
από το Συμπαθητικό νευρικό
σύστημα.
12
5. Τραχεία (1/3)
• Αποτελείται από 16-20 χόνδρινα
ημικρίκια συνδεόμενα με τους
μεσοκρίκιους συνδέσμους
(πρόσθιο τοίχωμα) ενώ το οπίσθιο
τοίχωμα αποτελείται από λείο
μυϊκό ιστό.
• Διχάζεται (Θ4-Θ5) σε 2 κύριους
βρόγχους, ένα για κάθε πνεύμονα.
• Στο σημείο του διχασμού ο
βλεννογόνος σχηματίζει μία πτυχή,
την τρόπιδα, που στενεύει το
στόμιο του αριστερού βρόγχου.
“Gray961”, από Pngbot διαθέσιμο
ως κοινό κτήμα
13
5. Τραχεία (2/3)
• Το τραχηλικό τμήμα της τραχείας
χωρίζεται εκ των έμπροσθεν σε 2
μέρη από τον ισθμό του θυρεοειδή
αδένα σε:
• α) υπεραδενικό (τραχειοτομή) και
• β) σε υποαδενικό και έρχεται σε
σχέση στα πλάγια με τον δεξιό και
αριστερό λοβό του θυρεοειδή
αδένα και όπισθεν με τον
οισοφάγο.
14
5. Τραχεία (3/3)
• Το θωρακικό τμήμα της τραχείας
βρίσκεται στον οπίσθιο
μεσοπνευμόνιο χώρο, έμπροσθεν
από τον οισοφάγο και όπισθεν από
το θύμο αδένα.
• Δεξιά βρίσκεται η άνω κοίλη φλέβα,
η άζυγος φλέβα και το δεξιό
πνευμονογαστρικό ν., και αριστερά
το αορτικό τόξο, η αριστερή κοινή
καρωτίδα και το αριστερό
πνευμονογαστρικό ν.
“2308 The Trachea”, από
CFCF διαθέσιμο με άδεια CC BY 3.0
15
6. Βρόγχοι (1/2)
• Ο Δεξιός κύριος βρόγχος είναι
πιο κοντός και πιο φαρδύς και η
κατεύθυνσή του προς τα κάτω
πλάγια είναι πιο λοξή από τον
αριστερό κύριο βρόγχο
(μικρότερη γωνία με τον άξονα
της τραχείας) μικρότερους
κλάδους και σχηματίζουν το
βρογχικό δένδρο που καταλήγει
στις κυψελίδες όπου γίνεται η “Illu bronchi lungs”, από
16
6. Βρόγχοι (2/2)
• Η αιμάτωση της τραχείας και
των βρόγχων γίνεται από
κλάδους της θωρακικής
αορτής.
• Οι φλέβες εκβάλλουν στην
κάτω θυρεοειδική φλέβα και
τις οισοφαγικές και η νεύρωσή
τους γίνεται από το
πνευμονογαστρικό
(παρασυμπαθητικές ίνες) και
από το συμπαθητικό σύστημα.
“Gray1032”, από Pngbot διαθέσιμο
ως κοινό κτήμα
17
7. Πνεύμονες (1/9)
• Γίνεται η ανταλλαγή των αερίων (Ο2 και CO2) μεταξύ του
αίματος και του ατμοσφαιρικού αέρα.
• Βρίσκονται στο θώρακα δεξιά (Δ) και αριστερά (Α) και έχουν
σχήμα κόλουρου κώνου, και βάρος περίπου 500 gr.
7. Πνεύμονες (2/9)
Αριστερός Πνεύμων:
Είναι ελαφρύτερος από τον δεξιό
γιατί η καρδιά που βρίσκεται στο
κέντρο έχει κλίση προς τ΄
αριστερά καταλαμβάνει ένα
τμήμα από το χώρο του και
χωρίζεται με 1 μεσολόβια σχισμή
σε 2 λοβούς τους:
1. Άνω
2. Κάτω
“Gray973”, από Pngbot διαθέσιμο
ως κοινό κτήμα
19
7. Πνεύμονες (3/9)
Δεξιός Πνεύμων:
Είναι βαρύτερος από τον αριστερό
γιατί η καρδιά που βρίσκεται στο
κέντρο έχει κλίση προς τ΄ αριστερά
και χωρίζεται με 2 μεσολόβιες
σχισμές σε 3 λοβούς τους:
1. Άνω
2. Μέσο
3. Κάτω
20
7. Πνεύμονες (4/9)
Οι πνεύμονες έχουν 4 επιφάνειες:
• Άνω(κορυφή-πίσω και πάνω από την κλείδα)
• Κάτω (βάση ή διαφραγματική-ακουμπά στο θόλο του
διαφράγματος)
• Έξω (έξω ή πλευρική-πλευρές και μεσοπλεύριοι μ.)
• Έσω (μεσοπνευμόνια-καρδιά και μεγάλα αγγεία. Στον Δ
πνεύμονα έρχεται σε σχέση με την άνω κοίλη και την άζυγο
φλέβα, ενώ στον Α πνεύμονα με την αορτή).
21
7. Πνεύμονες (5/9)
Πύλη Πνεύμονα:
Βρίσκεται στο κέντρο της
μεσοπνευμονίου επιφάνειας.
Σε αυτή εισέρχονται οι
βρόγχοι (Α και Δ κύριος
βρόγχος) και οι αρτηρίες
(πνευμονική-δεξιός και
αριστερός κλάδος) και τα
νεύρα (συμπαθητικό-
παρασυμπαθητικό) και
εξέρχονται οι φλέβες
(πνευμονικές) και τα
λεμφαγγεία.
“Respiratory system complete en”, 22
από CFCF διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
7. Πνεύμονες (6/9)
Οι πνεύμονες αποτελούνται από:
• Το βρογχικό δέντρο
• Αγγεία
• Νεύρα
• Συνδετικό ιστό
24
7. Πνεύμονες (8/9)
Βρογχικό Κέντρο Α. Πνεύμονα : Ο Α κύριος βρόγχος χωρίζεται
σε 2 στελεχιαίους για κάθε λοβό και αυτοί σε 10 τμηματικούς:
Άνω Λοβός Κάτω Λοβός
• Ανιόν Κλάδος 1. Κορυφαίος
1. Κορυφαίος 2. Έξω βασικός
2. Πρόσθιος 3. Πρόσθιος βασικός
3. Οπίσθιος 4. Οπίσθιος βασικός
• Κατιόν Κλάδος
1. Άνω
2. Κάτω
26
Αγγεία
Οι πνεύμονες έχουν 2 ειδών αγγεία:
1. Τα βρογχικά (βρογχικές αρτηρίες, συνήθως 2 για τον
αριστερό και 1 για τον δεξιό πνεύμονα-κλάδοι της θωρακικής
αορτής και τις βρογχικές φλέβες που καταλήγουν οι μεν του
Δ πνεύμονα στην άζυγη φλέβα, οι δε του Α πνεύμονα στην
ημιάζυγη φλέβα) και εξυπηρετούν τη θρέψη του
πνευμονικού ιστού (θρεπτική κυκλοφορία).
2. Τα πνευμονικά (Δ και Α κλάδος πνευμονικής αρτηρίας
διακλαδιζόμενοι όπως το βρογχικό τους δέντρο και
πνευμονικές φλέβες που καταλήγουν στον Α κόλπο της
καρδιάς) και εξυπηρετεί την ανταλλαγή των αερίων
(λειτουργική κυκλοφορία).
27
Νεύρα
Νευρούνται από το ΑΝΣ.
• Συμπαθητικό (προκαλεί διαστολή των βρόγχων και
συστολή των αγγείων)
• Παρασυμπαθητικό (προκαλεί συστολή των βρόγχων και
διαστολή των αγγείων)
28
Συνδετικός ιστός
Αποτελεί τον διάμεσο ιστό στον οποίο βρίσκονται τα
πνευμονικά αγγεία και σχηματίζει διαφραγμάτια για τον
χωρισμό των κλάδων του βρογχικού δέντρου.
29
Υπεζωκότας (1/2)
Yμένας που καλύπτει εξωτερικά τους πνεύμονες και σχηματίζει
2 πέταλα:
Tο περίτονο ή τοιχωματικό (καλύπτει από έσω τη θωρακική
κοιλότητα) ανάλογα με το τμήμα της θωρακικής κοιλότητας που
καλύπτει χωρίζεται στον:
• Πλευρικό υπεζωκότα
• Διαφραγματικό υπεζωκότα
• Τραχηλικό υπεζωκότα ή θόλο
• Μεσοπνευμόνιο υπεζωκότα
• Το περισπλάχνιο (καλύπτει
τον πνεύμονα).
“2313 The Lung Pleurea”, από
CFCF διαθέσιμο με άδεια CC BY 3.0
30
Υπεζωκότας (2/2)
Τα 2 πέταλα επικοινωνούν μεταξύ τους γύρω από τις πύλες των
πνευμόνων και μαζί με τους βρόγχους, τα αγγεία και τα νεύρα
της πύλης που τυλίγει, αποτελεί τη ρίζα του πνεύμονα.
Ο υπεζωκότας της ρίζας του πνεύμονα σχηματίζει προς τα κάτω
μία πτυχή μεταξύ του περισπλάχνιου και του μεσοπνευμονίου
πετάλου, τον πνευμονικό σύνδεσμο.
Μεταξύ των 2 πετάλων υπάρχει σχισμοειδής χώρος που
περιέχει ορώδες υγρό για τη διευκόλυνση των πνευμόνων κατά
την αναπνοή.
31
Ενότητα 8: Πεπτικό σύστημα
Τοίχωμα Προστόμιου:
• Χείλη έμπροσθεν
• Παρειές στα πλάγια
• Ούλα και οδόντες όπισθεν
“Illu mouth” από Arcadian
Ο άνθρωπος έχει 2 οδοντοφυΐες: διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
3
1. Η Στοματική Κοιλότητα – οδόντες (4/4)
Τμήματα Οδόντα:
1) Οδοντίνη: Κύρια ουσία του
δοντιού καλύπτουσα ολόκληρο
τον οδόντα.
2) Οστέινη: Καλύπτει την οδοντίνη
μόνο στην ρίζα.
3) Αδαμαντίνη: Καλύπτει την
οδοντίνη μόνο στην μύλη.
Νεύρα Γλώσσας:
• Υπογλώσσιο (11η ΕΣ=κινητικό ν.)
• Γλωσσοφαρυγγικό (9η ΕΣ=αισθητικό και γευστικό)
7
3. Οροφή στόματος (Υπερώα)
Η υπερώα (ουρανίσκος) αποτελεί το άνω τοίχωμα της
στοματικής κοιλότητας και χωρίζεται σε:
• Σκληρά: Υπερώιες αποφύσεις άνω γνάθων και τα 2 υπερώια
• Μαλθακή ή Υπερώιο Ιστίο: Aποτελείται από βλεννογόνο και
μυς (σταφυλίτης, ανελκτήρας υπερώας, διατείνοντας
υπερώας, γλωσσοϋπερώιος, φαρυγγοϋπερώιος κινούντες την
μαλθακή υπερώα στην κατάποση). Το οπίσθιο ελεύθερο
χείλος της έχει στο κέντρο μία προσεκβολή, τη σταφυλή ή
κιονίδα και σχηματίζει 2 πτυχές τη γλωσσοϋπερώιο και
φαρυγγοϋπερώιο (ή παρίσθμιες), σχηματίζουσες μεταξύ
τους μία κοιλότητα, τον αμυγδαλικό κόλπο που περιέχει
λεμφικό ιστό, την παρίσθμια αμυγδαλή.
4. Φάρυγγας (1/2)
Είναι ινομυώδης σωλήν συνδέων το στόμα με τον οισοφάγο και
τη ρίνα με τον λάρυγγα, εξυπηρετών το πεπτικό και το
αναπνευστικό σύστημα.
Χωρίζεται σε 3 τμήματα:
i. Ρινοφάρυγγας (τμήμα του αναπνευστικού συστήματος)
Συνδέεται προς τα άνω με τη ρινική κοιλότητα και προς τα κάτω
με τον στοματοφάρυγγα. Στο οπίσθιο τοίχωμά του υπάρχει
λεμφικός ιστός (αμυντικός), η φαρυγγική αμυγδαλή. Στα
πλάγια τοιχώματά του υπάρχουν τα στόμια των ευσταχιανών
σαλπίγγων και λεμφικός ιστός, οι σαλπιγγικές αμυγδαλές. Οι
αμυγδαλές αυτές μαζί με τις παρίσθμιες και τη γλωσσική,
σχηματίζουν ζώνη άμυνας του οργανισμού, τον δακτύλιο του
Waldayer.
9
4. Φάρυγγας (2/2)
ii. Στοματοφάρυγγας (τμήμα του αναπνευστικού και του
πεπτικού συστήματος). Συνδέεται προς τα άνω με τον
ρινοφάρυγγα, έμπροσθεν με την κοιλότητα του
στόματος και κάτω με τον λάρυγγα και τον
λαρυγγοφάρυγγα.
iii. Λαρυγγοφάρυγγας (τμήμα πεπτικού συστήματος).
Είναι όπισθεν του λάρυγγα. Συνδέεται άνω με τον
στοματοφάρυγγα και κάτω με τον οισοφάγο.
Ο φάρυγγας αποτελείται από γραμμωτό μυϊκό ιστό που
σχηματίζει 3 σφιγκτήρες (άνω: κεφαλοφαρυγγικός, μέσος:
υοφαρυγγικός, κάτω: λαρυγγοφαρυγγικός)
10
5. Οισοφάγος (1/2)
Συνδέει τον λαρυγγοφάρυγγα με τον στόμαχο
και αποτελείται από 4 τμήματα:
• Τραχηλικό (όπισθεν της τραχείας και
έμπροσθεν της ΣΣ)
• Θωρακικό (οπίσθιο τμήμα μεσοθωρακίου)
• Διαφραγματικό (διέρχεται από το
ομώνυμο τρήμα του διαφράγματος)
• Κοιλιακό
Σχηματίζει 2 καμπές, μία στο τραχηλικό
τμήμα με το κυρτό προς τ’ αριστερά και την “Illu esophagu” από Arcadian
άλλη στο θωρακικό με το κυρτό προς τα διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
δεξιά.
11
5. Οισοφάγος (2/2)
Έχει 4 στενώματα:
• Κρικοειδές (από τον κρικοειδή χόνδρο του λάρυγγα)
• Αορτικό (από το αορτικό τόξο)
• Βρογχικό (από τη ρίζα του αριστερού πνεύμονα)
• Υπερφρενικό (άνωθεν του οισοφαγικού τρήματος του
διαφράγματος).
Οι μυϊκές ίνες στο άνω μέρος του οισοφάγου είναι
γραμμωτές και στο κάτω λείες (κοιλιακό).
12
6. Στόμαχος (1/6)
Βρίσκεται στην άνω κοιλία (επιγάστριο)
Έχει 2 στόμια:
• Καρδιακό: (συνδέεται με τον κοιλιακό
οισοφάγο προς τα άνω)
• Πυλωρικό: (συνδέεται με τον βολβό ή
1η μοίρα του 12/λου)
14
6. Στόμαχος (3/6)
Στήριξη Στομάχου
• Το μείζον τόξο του στομάχου συνδέεται το εγκάρσιο κόλον,
τον σπλήνα και το διάφραγμα με πτυχές του περιτοναίου, τον
γαστροκολικό σύνδεσμο, τον γαστροσπληνικό και τον
γαστροφρενικό σύνδεσμο αντίστοιχα.
Από το μείζον τόξο κρέμεται το μείζον επίπλουν, δηλ. η
συνέχεια του γαστροκολικού συνδέσμου προς τα κάτω. Το
έλασσον επίπλουν συνδέει το έλασσον τόξο του στομάχου
με τον αριστερό λοβό του ήπατος και αποτελεί τον
γαστροηπατικό σύνδεσμο.
15
6. Στόμαχος (4/6)
6. Στόμαχος (5/6)
Θέση και Στήριξη
• Ο γαστροκολικός, γαστροσπληνικός, γαστροφρενικός και
γαστροηπατικός σύνδεσμος, στηρίζουν μαζί με τον
οισοφάγο και το 12/λο τον στόμαχο στο άνω μέρος της
κοιλίας.
Στη θέση αυτή ο στόμαχος βρίσκεται κάτω από τον
αριστερό θόλο του διαφράγματος και τον αριστερό λοβό
του ήπατος, όπισθεν από το αριστερό πλευρικό τόξο και
επιγάστριο (χώρος άνω κοιλίας κάτωθεν της ξιφοειδούς
αποφύσεως), και έμπροσθεν του παγκρέατος.
Όπισθεν του στομάχου προς τα αριστερά βρίσκεται ο
σπλήνας, το αριστερό νεφρό και το αριστερό επινεφρίδιο.
17
6. Στόμαχος (6/6)
Αγγεία - Νεύρα
• Δεξιά γαστρική και γαστροεπιπλοϊκή αρτηρία
• Αριστερή γαστρική και γαστροεπιπλοϊκή αρτηρία
• Βραχείες γαστρικές αρτηρίες (κλάδοι σπληνικής)
• Οι φλέβες ακολουθούν τις αρτηρίες και καταλήγουν στην
πυλαία φλέβα).
• Η νεύρωσή του γίνεται από το ΑΝΣ. Οι
παρασυμπαθητικές ίνες μαζί με τα πνευμονογαστρικά ν.
(10η ΕΣ), ευθύνονται για την γαστρική έκκριση και
κινητικότητά του. Οι συμπαθητικές ίνες προέρχονται από
το κοιλιακό πλέγμα.
18
19
7. Λεπτό έντερο (2/7)
Αγγεία:
Άνω και κάτω παγκρεατοδωδεκαδακτυλική αρτηρία και οι
συνοδεύουσες αυτές φλέβες στην πυλαία φλέβα.
22
23
7. Λεπτό έντερο (6/7)
Ελικώδες Έντερο
Θέση:
Βρίσκεται στην κεντρική και κάτω κοιλία (κάτω από το
εγκάρσιο μεσόκολο) και περιβάλλεται από άνω και πλάγια
από το παχύ έντερο. Έμπροσθεν καλύπτεται από το μείζον
επίπλουν και όπισθεν έρχεται σε σχέση με το 12/λο, τους
νεφρούς, την κοιλιακή αορτή και την κάτω κοίλη φλέβα.
24
25
8. Παχύ έντερο (1/5)
Σχηματίζει στεφάνη γύρω
από το ελικώδες έντερο,
με αρχή από το τέλος του
ειλεού από τον οποίο
χωρίζεται με την
ειλεοτυφλική βαλβίδα.
26
27
8. Παχύ έντερο (3/5)
Χωρίζεται σε 6 τμήματα:
4. Κατιόν Κόλον (αριστερά πλάγια κοιλιακή χώρα). Είναι η
συνέχεια του εγκαρσίου κόλου προς τα κάτω.
5. Σιγμοειδές (αριστερός λαγόνιος βόθρος). Έχει σχήμα S, είναι
η συνέχεια του κατιόντος κόλου και σχηματίζει 2 καμπές πριν
μεταπέσει στο ορθό.
6. Ορθό ή Ευθύ ή Απευθυσμένο. Τελευταίο τμήμα που
καταλήγει στον πρωκτό ή πρωκτικό δακτύλιο, κάτω στόμιο
του εντερικού σωλήνα, στο βάθος της μεσογλουτιαίας
σχισμής. Ο πρωκτικός δακτύλιος φέρει 2 σφιγκτήρες , τον
έσω που αποτελείται από λείες μυϊκές ίνες και δεν υπακούει
στη βούληση, και τον έξω που αποτελείται από γραμμωτές
ίνες και υπακούει στη βούληση.
28
30
1
Ι. Σιελογόνοι αδένες (2/4)
1. Παρωτίδα
O μεγαλύτερος αδήν. Βρίσκεται στον
οπισθογναθικό χώρο (μεταξύ κάτω
γνάθου και μαστοειδούς αποφύσεως,
κάτω από τον έξω ακουστικό πόρο).
Εκβάλλει μέσω του εκφορητικού της
πόρου, (Stenon), στον βλεννογόνο της
στοματικής κοιλότητας απέναντι του
άνω γομφίου οδόντος. “Tonsils diagram” από Grook Da Oger
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
3
Ι. Σιελογόνοι αδένες (4/4)
3. Υπογλώσσιος
Είναι ο μικρότερος. Βρίσκεται στο
έδαφος της στοματικής κοιλότητας,
κάτω από τον βλεννογόνο, τον οποίο
και ανασηκώνει και σχηματίζει την
υπογλώσσια πτυχή.
Έχει ένα μεγάλο εκφορητικό πόρο,
τον πόρο του Bartholini, που
εκβάλλει στο υπογλώσσιο φύμα και
πολλούς μικρούς, τους πόρους του “Gray1024” από Pngbot διαθέσιμο
ως κοινό κτήμα
Ravini, που εκβάλλουν στην
υπογλώσσια πτυχή.
7
ΙΙ. Ήπαρ (4/9)
Πύλη του Ήπατος:
Βρίσκεται στο κέντρο της κάτω επιφάνειας του ήπατος και
αποτελεί το σημείο εισόδου:
1. των ενδοηπατικών χοληφόρων
2. της πυλαίας φλέβας
3. της ηπατικής αρτηρίας
4. τα νεύρα (ΑΝΣ)
και της εξόδου:
1. των εξωηπατικών χοληφόρων
2. των ηπατικών φλεβών “Sobo 1906 387” από CFCF
διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
10
11
ΙΙ. Ήπαρ (8/9)
• Εξωηπατικό Χοληφόρο Σύστημα
Περιλαμβάνει:
1. Αριστερός και Δεξιός ηπατικός πόρος
2. Κοινός ηπατικός πόρος (σχηματίζεται από την ένωση
του Δ και Α ηπατικού πόρου)
3. Χοληδόχος κύστη. Αποτελείται από πυθμένα , σώμα και
αυχένα και συνδέεται με την κάτω επιφάνεια του
ήπατος.
4. Κυστικός πόρος (πόρος χοληδόχου κύστεος)
5. Χοληδόχος πόρος
12
13
ΙΙΙ. Πάγκρεας (1/4)
ΘΕΣΗ: Είναι μεικτός
αδένας και βρίσκεται στην
άνω κοιλία, όπισθεν του
στομάχου και εκτείνεται
από το 12/λο δεξιά μέχρι
τον σπλήνα αριστερά.
Είναι οπισθοπεριτοναϊκό
όργανο.
14
15
ΙΙΙ. Πάγκρεας (3/4)
Η έσω έκκριση, η ινσουλίνη, ορμόνη που επηρεάζει τον
μεταβολισμό των υδατανθράκων, παράγεται από τα β κύτταρα
των νησιδίων του Langerhans, και η έξω έκκριση, το
παγκρεατικό υγρό, περιέχει ένζυμα για την πέψη των
πρωτεϊνών, μεταφέρεται με τους 2 παγκρεατικούς πόρους:
• Mείζων παγρεατικός πόρος ή πόρος του Wirsung
(παροχετεύει την ουρά, σώμα και τμήμα της κεφαλής),
Συνεκβάλλει με τον χοληδόχο πόρο στη 2η μοίρα του 12/λου,
στο το φύμα του Vater
• Eλάσσων παγκρεατικός πόρος ή πόρος του Santorini
(παροχετεύει το άνω τμήμα του σώματος). Επικοινωνεί με το
ένα άκρο με τον μείζονα παγκρεατικό πόρο και με το άλλο
εκβάλλει στο 12/λο, λίγο πιο ψηλά από τη θηλή του Vater,
στην ελάσσονα θηλή ή θηλή του Santorini. 16
17
IV. Σπλήν (1/3)
Ανήκει λειτουργικά στο αγγειακό σύστημα, περιγράφεται όμως
λόγω των ανατομικών σχέσεων με τα σπλάχνα του πεπτικού
συστήματος.
ΘΕΣΗ: Βρίσκεται στην άνω κοιλία, στο αριστερό υποχόνδριο.
Έχει 2 επιφάνειες:
• Η άνω επιφάνεια είναι κυρτή και έρχεται σε σχέση με το
διάφραγμα και
• Η κάτω επιφάνεια είναι κοίλη και έρχεται σε σχέση με το
στομάχι, τον αριστερό νεφρό, την ουρά του παγκρέατος και
την αριστερή κολική καμπή.
18
19
IV. Σπλήν (3/3)
Πύλη Σπληνός: Βρίσκεται στο κέντρο
της κάτω επιφάνειας του σπληνός και
είναι το σημείο εισόδου της
σπληνικής αρτηρίας η οποία πριν
εισέλθει στον σπλήνα διαιρείται σε 4-
5 κλάδους και εξόδου της σπληνικής
φλεβός η οποία καταλήγει στην
πυλαία φλέβα.
Νεύρα: Νευρώνεται από κλάδους του
ΑΝΣ (συμπαθητικό-
παρασυμπαθητικό). “Illu spleen” από Arcadian διαθέσιμο
ως κοινό κτήμα
20
Νεφροί (2/9)
• Η πρόσθια επιφάνεια καλύπτεται από
περιτόναιο και έρχεται σε σχέση με το ήπαρ,
12/λο, παχύ έντερο (Δ νεφρός), και με το
στόμαχο, πάγκρεας, σπλήνα, 12/λο και παχύ
έντερο (Α νεφρός)
• Η οπίσθια επιφάνεια (Δ και Α νεφρός),
ακουμπά στο διάφραγμα, στη 12η πλευρά και
στους μυς του οπίσθιου κοιλιακού τοιχώματος.
Ουρητήρες
• Στον άνω πόλο (Δ και Α νεφρός), βρίσκεται το
αντίστοιχο επινεφρίδιο.
4
Νεφροί (3/9)
• Το έξω χείλος είναι κυρτό
• Το έσω χείλος είναι κοίλο και αποτελεί την πύλη του
νεφρού, από την οποία εισέρχονται:
1. Νεφρικές αρτηρίες
2. Νεύρα (Συμπαθητικό-Παρασυμπαθητικό)
και εξέρχονται:
1. Νεφρικές φλέβες και λεμφαγγεία
2. Νεφρική πύελος
Νεφροί (4/9)
Καλύμματα Νεφρού:
• Περιτόναιο (μπροστά)
• Νεφρική Περιτονία (κάτω από το περιτόναιο) σχηματίζει 2
πέταλα το πρόσθιο (περιτονία του Zuckerkandl) και το
οπίσθιο (πέταλο του Toldt), τα οποία περιβάλλουν το νεφρό.
• Ινώδης χιτώνας (τον περιβάλλει - αποσπάται εύκολα)
• Περινεφρικό λίπος (μεταξύ νεφρικής περιτονίας και ινώδους
χιτώνα
• Παρανεφρικό λίπος (όπισθεν της νεφρικής περιτονίας
6
Νεφροί (5/9)
Μικροσκοπική Δομή: Αποτελείται από 1 εκατομμύριο
ουροφόρα σωληνάρια. Το κάθε ουροφόρο σωληνάριο
αποτελείται από:
1. Το έλυτρο του Bowman
2. To εγγύς εσπειραμένο σωληνάριο (1ης τάξης)
3. Το αγκυλωτό σωληνάριο (αγκύλη Henle)
4. Το άπω εσπειραμένο σωληνάριο (2ης τάξης)
5. Τα αθροιστικά σωληνάρια
Νεφροί (6/9)
• Το έλυτρο του Bowman είναι η αρχή του ουροφόρου
σωληναρίου και αποτελείται από 2 πέταλα, το έξω και το
έσω το οποίο φέρει τριχοειδικό δίκτυο, το αγγειώδες
σπείραμα.
• Το αίμα εισέρχεται στο αγγειώδες σπείραμα με το
προσαγωγό αρτηρίδιο και εξέρχεται με το απαγωγό
αρτηρίδιο.
• Το έλυτρο του Bowman με το αγγειώδες σπείραμα
αποτελούν το νεφρικό σωμάτιο (σωμάτιο του Malpighi).
8
Νεφροί (7/9)
O νεφρός αποτελείται (σε διατομή) από τον:
• Φλοιό (περιφερικά)
• Μυελό (κεντρικά)
Νεφροί (8/9)
Ο φλοιός εισέρχεται μεταξύ των πυραμίδων και σχηματίζει
τους νεφρικούς στύλους, και από τις βάσεις των πυραμίδων
εξέρχονται προς το μυελό γραμμές, οι μυελώδεις ακτίνες.
Οι κορυφές των πυραμίδων προεξέχουν εντός των
ελασσόνων καλύκων της νεφρικής πυέλου και σχηματίζουν
θηλές οι οποίες φέρουν 12-30 οπές, τους θηλαίους πόρους
στους οποίους καταλήγουν οι τελικές διακλαδώσεις των
αθροιστικών σωληναρίων (πρωτογενή, δευτερογενή,
τριτογενή, τεταρτογενή, κ.ο.κ.)
Αιμάτωση:
• Νεφρική αρτηρία (κλάδος κοιλιακής αορτής)
• Νεφρική φλέβα καταλήγει στην κάτω κοίλη φλέβα
10
Νεφροί (9/9)
• Νεύρωση: ΑΝΣ (Συμπαθητικό-Παρασυμπαθητικό)
• Κάλυκες Νεφρού: Αποτελούν την αρχή της αποχετευτικής
μοίρας του νεφρού. Χωρίζονται σε:
• Ελάσσονες: (8-16)
• Μείζονες: ( 2-3, σχηματίζονται από την ένωση των ελασσόνων
καλύκων)
• Νεφρική Πύελος: (σχηματίζεται από την ενδονεφρική ένωση
των μειζόνων καλύκων)
• Ουρητήρες: (σωλήνες για τη μεταφορά των ούρων από τη
νεφρική πύελο στην ουροδόχο κύστη). Μήκος 26-30 εκ. Ο (Δ)
ουρητήρας είναι πιο κοντός από τον (Α) γιατί ο (Δ) νεφρός
βρίσκεται πιο χαμηλά από τον (Α).
11
Ουρητήρες (1/2)
Χωρίζονται σε 3 μοίρες:
1. Κοιλιακή (από την πύλη του νεφρού ως το άνω στόμιο
της ελάσσονος πυέλου)
2. Πυελική (άνω στόμιο ελάσσονος πυέλου ως το τοίχωμα
της ουροδόχου κύστης)
3. Κυστική (1,5 εκ. εντός της ουροδόχου κύστης)
Ο κάθε ουρητήρας στην πορεία του εμφανίζει 2 καμπές:
1. Επιχείλια (άνω στόμιο ελάσσονος πυέλου με το κυρτό
προς τα εμπρός και έσω
2. Πυελική (έδαφος της ελάσσονος πυέλου με το κυρτό
προς τα οπίσω και έξω)
12
Ουρητήρες (2/2)
Έχουν 2 στενώματα:
• Άνω (7 εκ. κάτω από την πύλη του νεφρού)
• Κάτω (άνω στόμιο ελάσσονος πυέλου)
Οι ουρητήρες δεν καλύπτονται από το περιτόναιο στο κοιλιακό
και πυελικό τμήμα της διαδρομής τους (στον μείζονα ψοΐτη και
ανελκτήρα του πρωκτού αντίστοιχα). Στην κοιλιά οι ουρητήρες
διασταυρώνονται με τα έσω σπερματικά αγγεία, στο στόμιο της
ελάσσονος πυέλου με τα λαγόνια αγγεία και πιο κάτω με την
μητριαία αρτηρία στις γυναίκες και το τέλος του σπερματικού
πόρου στους άνδρες.
Έμπροσθεν ο (Δ) ουρητήρας έρχεται σε σχέση με το δεξιό κόλον
(τυφλό-ανιόν) και ο (Α) με το αριστερό κόλον (κατιόν-
σιγμοειδές), ενώ στις γυναίκες διέρχονται πλησίον των
ωοθηκών και κωδώνων των σαλπίγγων. 13
14
Ουροδόχος κύστη (2/6)
2. Τμήματα: Έχει σχήμα αχλαδιού ή ωού με το φαρδύτερο
μέρος προς τα κάτω και οπίσω, τον πυθμένα, ενώ το σώμα
με την κορυφή βρίσκονται προς τα άνω και έμπροσθεν. Τη
διαχωριστική γραμμή μεταξύ σώματος και πυθμένα
αποτελούν τα στόμια των ουρητήρων.
15
“2605 The Bladder” από CFCF διαθέσιμο με άδεια CC BY-SA 3.0
18
Ουροδόχος κύστη (6/6)
4. Αγγεία - νεύρα: Άνω και κάτω κυστική αρτηρία (έσω
λαγόνιος). Νευρούται από το ΑΝΣ. Το Συμπαθητικό
προκαλεί σύσπαση του σφιγκτήρα και χαλάρωση της
κύστης, ενώ το παρασυμπαθητικό χαλάρωση του σφιγκτήρα
και σύσπαση της κύστης.
• Ουρήθρα
• Ανδρική (το πρόσθιο τμήμα χρησιμεύει και για την
αποχέτευση του σπέρματος)
19
20
Ανδρική ουρήθρα (2/4)
Έχει 2 καμπές:
1. Περινεϊκή (κοίλο προς τα άνω)
2. Ηβική (κοίλο προς τα κάτω)
Η κοιλότητα της ουρήθρας αποτελείται από 3
ανευρύσματα και 2 στενώματα: Tα ανευρύσματα είναι:
1. Προστατικό (στον προστάτη)
2. Βολβικό (στον βολβό του σηραγγώδους σώματος)
3. Σκαφοειδές ή σκαφοειδής βόθρος (στη βάλανο του πέους
όπισθεν του έξω στομίου)
Τα στενώματα είναι:
1. Οπίσθιο (στην υμενώδη ουρήθρα)
2. Πρόσθιο (στο έξω στόμιο της ουρήθρας)
21
22
Ανδρική ουρήθρα (4/4)
Στο οπίσθιο τοίχωμα της προστατικής μοίρας της ουρήθρας ο
βλεννογόννος σχηματίζει μία πτυχή την ουρηθραία ακρολοφία.
Στη μέση βρίσκεται μία προεξοχή, το σπερματικό λοφίδιο, στα
πλάγια του οποίου βρίσκονται τα στόμια των εκσπερματιστικών
πόρων. Δεξιά και αριστερά του σπερματικού λοφιδίου
Βρίσκονται οι παραλοφίδιες αύλακες όπου καταλήγουν οι
προστατικοί πόροι.
Στον βλεννογόνο της σηραγγώδους ουρήθρας βρίσκονται τα
στόμια των βολβουρηθραίων αδένων (Cowper), και τα
ανοίγματα των ουρηθραίων κόλπων (Morgani).
23
Γυναικεία ουρήθρα
3-4 εκ., αποχέτευση ούρων.
Αρχίζει από την ουροδόχο κύστη με το έσω στόμιο και καταλήγει
στον πρόδρομο του κόλπου με το έσω στόμιο, το στενότερο
τμήμα της.
Χωρίζεται σε 2 μοίρες:
1. Άνω ή ενδοπυελικό (μακρύτερο)
2. Κάτω ή εξωπυελικό ή περινεϊκό (κοντύτερο)
Οι λείες και οι γραμμωτές μυϊκές ίνες σχηματίζουν τον έσω και
έξω σφιγκτήρα της ουρήθρας αντίστοιχα που νευρούνται από το
ΑΝΣ και ΕΝΣ.
24
Ενότητα 11: Γεννητικό σύστημα άνδρα
Σηραγγώδες σώμα
• Σηραγγώδες σώμα της ουρήθρας (κάτω από τα σηραγγώδη
σώματα του πέους και αποτελούνται από τον βολβό, σώμα
και βάλανο)
i. Βολβός (στρογγυλό οπίσθιο
τμήμα του σηραγγώδους
σώματος). Βρίσκεται μεταξύ
των σκελών των
σηραγγωδών σωμάτων του
πέους και αποτελεί με αυτά
τη ρίζα του πέους.
ii. Σώμα (περιλαμβάνει την
ουρήθρα) “Gray588” από Pngbot διαθέσιμο ως
iii. Βάλανος (κωνικό τμήμα κοινό κτήμα
Φλέβες πέους
Χωρίζονται στις:
• Επιπολής (αποχετεύουν το αίμα των
περιβλημάτων του πέους)
• Εν τω βάθει (αποχετεύουν το αίμα των
σηραγγωδών σωμάτων)
Τα σηραγγώδη σώματα περιβάλλονται
από ινώδη χιτώνα (κατάφυση
σφενδονοειδούς και κρεμαστήρα
συνδέσμου του πέους)
“Gray1159” από Arcadian διαθέσιμο
ως κοινό κτήμα
5
Νεύρα πέους
• Κάτω από το Νωτιαία ν. (κλάδοι λαγονοβουβωνικού από το
οσφυϊκό πλέγμα και αιδοιικού ν. από το αιδοιικό πλέγμα)
• Φυτικά ν. (συμπαθητικό-εκσπερμάτηση, παρασυμπαθητικό-
στύση)
• ΟΣΧΕΟ (πτυχή δέρματος στο κάτω μέρος της κοιλίας με τρίχες
καλύπτουσα τους όρχεις)
Κάτω από δέρμα του οσχέου υπάρχει ένας ινομυώδης χιτώνας
(δαρτός) που σχηματίζει ένα κάθετο διάφραγμα (ορατή ραφή
στο μέσον του οσχέου) για το χωρισμό του οσχέου σε 2 χώρους
δεξιό και αριστερό για τον αντίστοιχο όρχι.
7
I. Έσω γεννητικά όργανα (2/2)
Κατέρχονται από την κοιλία στο όσχεο τον 8ο μήνα της
ενδομήτριας ζωής. Ο Α όρχις βρίσκεται συνήθως πιο χαμηλά
από τον Δ., έχουν δε σχήμα και μέγεθος καρυδιού.
Ο όρχις αποτελείται από 2
επιφάνειες, την έξω και την έσω, 2
πόλους τον άνω και τον κάτω, και
2 χείλη, το οπίσθιο και το έσω.
Στον άνω πόλο του όρχεως
υπάρχει μία μικρή κύστη, η ορχική
υδατίδα του Morgagni,
αποτελούσα εμβρυικό υπόλειμμα.
“Gray1144” από Pngbot διαθέσιμο ως
κοινό κτήμα
8
9
Μικροσκοπική δομή όρχεως (2/3)
2. Σπερματικά σωληνάρια (2 ή περισσότερα σε κάθε ορχικό
λόβιο αρχόμενα από την περιφέρεια και καταλήγοντα στο
μεσαύλιο.
Αρχικά έχουν πορεία ελικοειδή γενομένη ευθεία πλησίον
του μεσαυλίου, εντός του οποίου αναστομούνται μεταξύ
τους σχηματίζοντα το δίκτυο του όρχεος ή δίκτυο του Haller.
Κάθε σπερματικό σωληνάριο αποτελείται από βασικό υμένα και
σπερματικό επιθήλιο που αποτελείται από 2 είδη κυττάρων:
• Σπερματογόνια που παράγουν τα σπερματοζωάρια (κεφαλή
με τον πυρήνα-σώμα-αυχένα, ουρά)
• Βασικά κύτταρα (Sertoli) για τη θρέψη και ωρίμανση των
σπερματοζωαρίων
10
11
Επιδιδυμίδα (πρώτο τμήμα εκφορητικής οδού)
Αποτελείται από:
1. Κεφαλή (άνω πόλος όρχεος)
2. Σώμα (οπίσθιο χείλος έως τον κάτω πόλο)
3. Ουρά (οπίσθιο χείλος έως τον κάτω πόλο)
Μεταξύ του σώματος και της επιδιδυμίδος υπάρχει ο κόλπος της
επιδιδυμίδος.
Η επιδιδυμίδα αποτελείται από ινώδη χιτώνα περικλείοντα τα
εκφορητικά σωληνάρια (15-20), συνέχεια των σπερματικών
αρχομένων από το μεσαύλιο και μετά από ελικοειδή πορεία
στην κεφαλή, ενώνονται μεταξύ τους και σχηματίζουν τον πόρο
της επιδιδυμίδος (ελικοειδής, σχηματίζον το σώμα και την ουρά
της επιδιδυμίδος).
12
13
Καλύμματα όρχεως-επιδιδυμίδος (2/2)
(από έσω προς τα έξω)
Μεταξύ των 2 πετάλων δημιουργείται ένας κλειστός σάκκος
περιέχων ελάχιστη ποσότητα υγρού γιατί η επικοινωνία του
ίδιου ελυτροειδή χιτώνα με την περιτοναϊκή κοιλότητα κλείνει
πριν από τη γέννηση.
Αποτελείται από:
1. Κοινός Ελυτροειδής Χιτώνας (συνέχεια της εγκάρσιας
περιτονίας της κοιλίας)
2. Κρεμαστήρας Μυς (προέρχεται από τον εγκάρσιο κοιλιακό
και έσω λοξό μυ)
3. Κρεμαστήριος Περιτονία (συνέχεια περιτονίας έξω λοξού
κοιλιακού μυός)
4. Δαρτός (ινομυώδης χιτώνας κάτωθεν του δέρματος του
οσχέου)
5. Όσχεον (συνέχεια δέρματος κοιλίας) 14
Αγγεία - νεύρα
Έξω (χιτώνες όρχεος και επιδιδυμίδας) και έσω σπερματική
αρτηρία (όρχις και επιδιδυμίδα). Οι φλέβες συνοδεύουν τις
αρτηρίες και σχηματίζουν το σπερματικό πλέγμα εντός του
σπερματικού τόνου.
Η νεύρωση γίνεται από το ΑΝΣ (συμπαθητικό-
παρασυμπαθητικό).
15
Σπερματικός πόρος (50 Εκ.) (1/2)
Αποτελείται από 4 τμήματα των οποίων η
ονομασία προέρχεται από την πορεία του
όπισθεν του όρχεος μέχρι το οπίσθιο
τοίχωμα της ουροδόχου κύστεος.
1. Ορχικό (όπισθεν του όρχεος εντός του
οσχέου)
2. Τονικό (δίοδος από το έξω στόμιο του
στόμιο του βουβωνικού πόρου, ένωση με
τα σπερματικά αγγεία και νεύρα και
σχηματισμός του σπερματικού τόνου)
“Route of vas deferens” από
SaudiPseudonym διαθέσιμο με άδεια
CC BY-SA 3.0
16
17
Σπερματοδόχοι κύστεις
Ωοειδή όργανα (2) όπισθεν της ουροδόχου κύστεος και έξω από
τις σπερματικές ληκύθους.
18
Εκσπερματιστικοί πόροι
(τελευταίο τμήμα εκφορητικού συστήματος των όρχεων)
Σχηματίζονται από την ένωση του
κάτω άκρου της σπερματοδόχου
κύστεος με το τελικό τμήμα της
σπερματικής ληκύθου.
Διασχίζουν τον προστάτη από άνω
προς τα κάτω και έμπροσθεν και
καταλήγουν στην προστατική
ουρήθρα, στα πλάγια του
σπερματικού λοφιδίου. “Gray1153” από Pngbot διαθέσιμο ως
κοινό κτήμα
19
Προστάτης (1/2)
(εξωκρινής αδήν σχήματος καστάνου, για τη θρέψη των σπερματοζωαρίων)
Βρίσκεται κάτω από το οπίσθιο τοίχωμα της
ουροδόχου κύστεος, μεταξύ ηβικής
σύμφυσης και ορθού και αποτελείται από:
1. Βάση (άνω-ακουμπά στον πυθμένα της
ουροδόχου κύστεος)
2. Κορυφή (κάτω-ακουμπά στο
ουρογεννητικό τρίγωνο)
Η οπίσθια επιφάνεια χωρίζεται με ένα
κάθετο αυλάκι σε 2 λοβούς (δεξιός και
αριστερός). Μεταξύ του προστάτη και του
ορθού μεσολαβεί η ευθυπροστατική
περιτονία του Denonvillers. (δακτυλική
εξέταση) “Prostatelead” από AirBa διαθέσιμο
ως κοινό κτήμα
20
Προστάτης (2/2)
Έμπροσθεν, μεταξύ προστάτη και ηβικής σύμφυσης
υπάρχουν οι ηβοπροστατικοί σύνδεσμοι και το αιδοιικό
πλέγμα του Santorini.
H κορυφή του προστάτη διασχίζεται έμπροσθεν από
την ουρήθρα και όπισθεν από τους εκσπερματιστικούς
πόρους. Το μεσαίο τμήμα που βρίσκεται κάτω από το
κυστικό τρίγωνο εξέχει προς τα προς τα άνω και
αποτελεί τον μέσο ή κεντρικό λοβό του προστάτη.
21
Αγγεία – νευρά & βολβουρηθραίοι αδένες
(Cowper)
• Αγγεία-νεύρα
Αιματώνεται από την κάτω κυστική, μέση αιμορροϊδική και την
έσω αιδοιική αρτηρία. Τα φλεβικά αγγεία καταλήγουν στα
κυστεοπροστατικά φλεβικά πλέγματα. Νευρούται από το ΑΝΣ
(συμπαθητικό-παρασυμπαθητικό).
22
2
Έξω γεννητικά όργανα (3/3)
4
Έσω γεννητικά όργανα (2/5)
Τα έσω γεννητικά όργανα της γυναίκας από τα έσω προς τα έξω με
ανατομική σειρά είναι:
• Έσω ή Μητριαίο Στόμιο (στενό τμήμα επικοινωνεί με τον πυθμένα
της μήτρας)
• Λήκυθος (φαρδύτερο και μακρύτερο τμήμα-αρχίζει από τον
κώδωνα και φθάνει στον ισθμό-γονιμοποίηση ωαρίου)
• Ισθμός (στενό και κοντύτερο-φθάνει ως τη μήτρα)
• Μητριαίο ή Τοιχωματικό Τμήμα (μικρότερο τμήμα-βρίσκεται μέσα
στο τοίχωμα της μήτρας)
“lausen 0400 FemaleReproSystem 02” από “Blausen 0399 FemaleReproSystem 01” από
BruceBlaus διαθέσιμο με άδεια CC BY 3.0 BruceBlaus διαθέσιμο με άδεια CC BY 3.0
6
Έσω γεννητικά όργανα (4/5)
3. Μήτρα (έχει σχήμα αχλαδιού και βρίσκεται σε πρόσθια
κλίση και κάμψη μεταξύ της οπίσθιας επιφάνειας της
ουροδόχου κύστης και της πρόσθιας επιφάνειας του ορθού
στην ελάσσονα πύελο). Χωρίζεται σε:
• Πυθμένα (φαρδύ πάνω τμήμα-χωρίζεται από το σώμα με
τη μεσοσαλπιγγική γραμμή, νοητή γραμμή που ενώνει τα
στόμια των 2 σαλπίγγων)
• Σώμα (χωρίζεται από τον τράχηλο με τον ισθμό που
αντιστοιχεί στο έσω στόμιο της μήτρας και χωρίζει την
κοιλότητα του τραχήλου από την κοιλότητα του σώματος)
• Τράχηλος (το κατώτερο τμήμα της μήτρας-επικοινωνεί με
τον κόλπο με το έξω στόμιο της μήτρας)
10
Σύνδεσμοι μήτρας (1/2)
1. Το Περιτόναιο καλύπτει σχεδόν όλη τη μήτρα εκτός από την
πρόσθια επιφάνεια του τραχήλου και σχηματίζει 2 χώρους,
τον κυστεομητρικό (μεταξύ της μήτρας και της ουροδόχου
κύστεος) και τον ευθυμητρικό (μεταξύ ορθού ή ευθύ και της
μήτρας)
2. Πλατείς (2 πτυχές περιτοναίου σαν μανδύας-συνδέουν τα
χείλη της μήτρας με το πλάγιο τοίχωμα της πυέλου).
Χωρίζεται από το μεσωθήκιο σε πάνω ή μεσοσαλπίγγιο και
κάτω ή μεσομήτριο.
3. Στρογγύλοι (2 ταινίες στα πλάγια της μήτρας, μέσα στους
πλατείς συνδέσμους, διέρχονται το έσω ή κοιλιακό στόμιο
του βουβωνικού πόρου και καταλήγουν στα μεγάλα χείλη
του αιδοίου).
11
12
Μαστός (1/2)
Βρίσκεται στο πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα μεταξύ 2ης και 6ης
πλευράς. Έχει πρόσθια και οπίσθια επιφάνεια και την
περιφέρεια.
• Πρόσθια Επιφάνεια
• Θηλή (κωνοειδές έπαρμα δέρματος με πολλές ρωγμές και 15-
20 στόμια στο κέντρο για την εκβολή των γαλακτοφόρων
πόρων)
• Θηλαία Άλως (περιοχή γύρω από τη θηλή φέρουσα 10-15
αλωαία οζίδια που περικλείουν τους αλωαίους αδένες,
οσμηγόνοι και σμηγματογόνοι)
• Οπίσθια Επιφάνεια (υπόκοιλη περιοχή, πάνω στην περιτονία
του μείζονα θωρακικού μ.)
• Περιφέρεια (συνέχεται με το δέρμα γύρω από το μαστό)
13
Μαστός (2/2)
Από απόψεως κατασκευής αποτελείται από:
1. Δέρμα (λεπτό με σμηγματογόνους και
ιδρωτοποιούς αδένες)
2. Περιμαστικό Λίπος (άφθονο, συνέχεια του
υποδορίου λίπους)
3. Μαστικός Αδένας (15-20 λοβοί χωριζόμενοι
από ινώδεις ταινίες, τους κρεμαστήριους
σύνδεσμους ή σ. του Cooper). Το εκκριτικό
τμήμα αποτελούν οι αδενοκυψέλες και το 1. Chest wall
2. Pectoralis muscles
εκφορητικό οι γαλακτοφόροι πόροι που 3. Lobules
εκβάλλουν στη θηλή. 4. Nipple
5. Areola
4. Λοβίο Μαστικού Αδένα Αποτελείται από τις 6. Milk duct
αδενοκυψέλες που εκβάλλουν το έκκριμά τους 7. Fatty tissue
(γάλα) σε ένα κλάδο γαλακτοφόρου πόρου. 8. Skin
14
Αιμάτωση μαστού
• Αρτηρίες: Είναι κλάδοι των:
1. Έσω Μαστικής (κλάδος υποκλείδιας) που δίνει τις
Πρόσθιες Διατιτρώσες για τον μαστό
2. Πλάγια Θωρακικής
3. Πρόσθιων Μεσοπλεύριων
• Φλέβες: Συνοδεύουν τις αρτηρίες και εκβάλλουν στη
μασχαλιαία και έσω μαστική φλέβα
• Λεμφαγγεία: Προέρχονται από ένα εν τω βάθει και ένα
υποδόριο δίκτυο που επικοινωνούν μεταξύ τους.
1. Το 75% της λέμφου απάγεται στα μασχαλιαία
λεμφογάγγλια
2. Το 25% της λέμφου απάγεται στα στερνικά λεμφογάγγλια
(κατά μήκος των έσω μαστικών αγγείων).
Τα λεμφογάγγλια του ενός μαστού επικοινωνούν με αυτά του
άλλου. 15
2
Εγκεφαλικά κέντρα ημισφαιρίων (2/2)
ΛΟΒΟΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ
Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟΥ ΗΜΙΣΦΑΙΡΙΟΥ
Κεντρικό Ή
Βρεγματικός
Τετράπλευρο Ή Κέντρο Μυϊκής
6 Άνω Βρεγματικό Έσω
Προσφηνοειδές Αίσθησης
Λοβίο
Λοβίο
Βρεγματικός
Υπερχείλιος Κάτω Ακουστικό Κέντρο
7 Έξω
Έλικα Βρεγματικό Λόγου
Λοβίο
Βρεγματικός
Κάτω Οπτικό Κέντρο
8 Γωνιώδης Έλικα Έξω
Βρεγματικό Λόγου
Λοβίο
Άνω Κροταφική Κροταφικός
9 Έξω Κέντρο Ακοής
Έλικα Λοβός
Σφηνοειδές
10 Ινιακός Λοβός Έσω Κέντρο Όρασης
Λοβίο
3
Εγκεφαλικές συζυγίες
Εγκεφαλικές συζυγίες (1/6)
ΤΡΗΜΑ ΔΙΕΛΕΥΣΗΣ-
Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΕΙΔΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
ΟΣΤΟ
1η Οσφρητικό Αισθητικό Ν. Ηθμοειδή Τρήματα Οσφρητικός Όσφρηση
Ν. Τετρημένο Πέταλο Βολβός
Ηθμοειδές
2η Οπτικό Ν. Αισθητικό Ν. Οπτικό Τρήμα Σφηνοειδές Όραση
Σφηνοειδές Λοβίο
3η Κοινο Οφθαλμοκινη Υπερκόγχιο Σχίσμα Πρόσθια Κίνηση Των:
Κινητικό Ν. τικό Ν. Σφηνοειδές Διδύμια Ανελκτήρα
Βλεφάρων, Κάτω
Λοξό, Έσω Ορθό,
Άνω Ορθό Και
Κάτω Ορθό
4η Τροχιλιακό Οφθαλμοκινη Υπερκόγχιο Σχίσμα Οπίσθια Κινεί Τον Άνω
Ν. τικό Ν. Σφηνοειδές Διδύμια Λοξό Μ.
6
Εγκεφαλικές συζυγίες (3/6)
ΤΡΗΜΑ ΔΙΕΛΕΥΣΗΣ-
Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΕΙΔΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
ΟΣΤΟ
7η Προσωπικό Μεικτό Ν. Βελονομαστοειδές 1. Αισθητικό: 1. Αίσθηση
Ν. 1. Αισθητικός Τρήμα Γονάτιο Προσώπου
2. Κινητικός Γάγγλιο 2. Κίνηση Των
Κροταφικό 2. Κινητικό: Μιμικών,
Γέφυρα Οπίσθιας
Γαστέρας
Διγάστορα,
Βελονουοειδο
ύς, Μυώδες
Πλάτυσμα
8η Ακουστικό Αισθητικό Ν. Έσω Ακουστικός 1. Άνω 1. Ακοή
Ν. 1.Κοχλιακό Ν. Πόρος Κροταφική 2. Ισορροπία
2.Αιθουσαίο Ν. Κροταφικό Έλικα
2. Αιθουσαίοι
Πυρήνες
Εγκεφάλου-
παρεγκεφαλ
7
ίδας
8
Εγκεφαλικές συζυγίες (5/6)
ΤΡΗΜΑ ΔΙΕΛΕΥΣΗΣ-
Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΕΙΔΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ
ΟΣΤΟ
10η Πνευμονογα Μεικτό Ν. Οπίσθιο 1.Αισθητικό: 1. Αισθητικό Για Τον
στρικό Ν. 1.Αισθητικό Ρηγματώδες 2.Κινητικό: Λάρυγγα
2. Κινητικό (Σφαγιτιδικό) Προμήκης 2. Κινεί Τους Μυς Του
3. Ινιακό Λάρυγγα
Παρασυμπα 3. Παρασυμπαθητικές
θυτικές Ίνες Ίνες Για Τα
Περισσότερα
Όργανα Του
Θώρακα Και Της
Κοιλιάς
10
Εγκεφαλονωτιαίο νευρικό σύστημα
Εγκέφαλος
• Εγκέφαλος: Βρίσκεται μέσα στην κοιλότητα του κρανίου. Έχει
βάρος 1300-1400 γραμ. στον άνδρα και 1200-1300 γραμ. στη
γυναίκα. Περιβάλλεται από τρεις μήνιγγες και χωρίζεται σε τρία
μέρη: στα δύο ημισφαίρια στο στέλεχος και στην
παρεγκεφαλίδα, (εικόνα).
13
14
Πρωτογενείς αύλακες (2/5)
• Το κάθε ημισφαίριο έχει τρεις επιφάνειες: την έξω, την έσω
και την κάτω, τρεις πόλους ή άκρα:
• το μετωπιαίο, το κροταφικό και το ινιακό και τρία χείλη: το
μέσα, το έξω και το πάνω.
• Ο μετωπιαίος λοβός διαιρείται με τις παρακάτω
δευτερογενείς αύλακες σε διάφορες έλικες:
• η πρόσθια κεντρική αύλακα είναι μπροστά και παράλληλη με
την κεντρική αύλακα. Μεταξύ τους σχηματίζεται η κεντρική
έλικα που αποτελεί το κινητικό κέντρο του εγκεφάλου. Από
αυτό ξεκινάνε τα κινητικά ερεθίσματα για τους σκελετικούς
μυς.
15
16
Πρωτογενείς αύλακες (4/5)
Στο κάτω μέρος του μετωπιαίου λοβού βρίσκονται:
Οι κογχικές αύλακες που σχηματίζουν μεταξύ τους τις κογχικές
έλικες και η οσφρητική αύλακα που δέχεται τον οσφρητικό
βολβό και την οσφρητική ταινία και σχηματίζει με την επιμήκη
σχισμή την ευθεία μετωπιαία έλικα.
17
Ινιακός λοβός
Στην έξω επιφάνεια ο ινιακός λοβός έχει τρεις
αύλακες:
• την άνω, την έξω και την εγκαρσία ινιακή
αύλακα που σχηματίζουν μεταξύ τους τρεις
έλικες:
• την 1η ή άνω
• την 2η ή μέση και
• την 3η ή κάτω ινιακή έλικα.
• Στην μέσα επιφάνεια υπάρχει μόνο μία αύλακα
η πληκτραία σχισμή που σχηματίζει με την
βρεγματοϊνιακή σχισμή το σφηνοειδές λόβιο το
οποίο αποτελεί το κέντρο της όρασης. “Occipital lobe - posterior view”
από Anatomography διαθέσιμο
με άδεια CC BY-SA 2.1 JP
20
Νήσος Reil
• Στην κάτω επιφάνεια υπάρχει μια
έλικα, η γλωσσοειδής, μεταξύ της
πληκτραίας και της παραπλεύρου
σχισμής.
• Η νήσος του Reil, αποτελεί το
τμήμα των ημισφαιρίων που
βρίσκεται στο βάθος της πλαγίας
σχισμής, γι' αυτό λέγεται και
κεντρικό τμήμα.
Περιβάλλεται από κυκλοτερή
αύλακα που διακόπτεται μπρος
από την είσοδο της νήσου του
“Reil” από Filip em διαθέσιμο ως
Reil. κοινό κτήμα
21
22
Πυρήνες (1/2)
• Σε ορισμένα σημεία στο εσωτερικό της λευκής ουσίας
των ημισφαιρίων υπάρχουν τμήματα φαιάς ουσίας που
σχηματίζονται από νευρικά κύτταρα και λέγονται
πυρήνες.
• Οι πυρήνες αυτοί αποτελούν ενδιάμεσους σταθμούς για
τα διάφορα ερεθίσματα που έρχονται από την
περιφέρεια προς τον φλοιό ή αντίστροφα.
23
Πυρήνες (2/2)
Σε κάθε ημισφαίριο υπάρχουν τρεις πυρήνες:
1. το ραβδωτό σώμα που χωρίζεται από λευκή ουσία, την
έσω κάψα, σε δύο πυρήνες:
A. τον κερκοφόρο και
B. τον φακοειδή.
2. τον ταινιοειδή πυρήνα ή προτείχισμα που χωρίζεται
από τον φακοειδή
με την έξω κάψα.
3. τον αμυγδαλοειδή πυρήνα.
24
Σύνδεσμοι (1/3)
Τα ημισφαίρια συνδέονται μεταξύ τους με τέσσερεις
συνδέσμους:
• Tο μεσολόβιο βρίσκεται στο βάθος της επιμήκους σχισμής.
Αποτελείται από εγκάρσιες ίνες που συνδέουν τα δύο
ημισφαίρια, και σχηματίζει:
– το σώμα ή στέλεχος
που παρουσιάζει
– το ρύγχος μπροστά και
– το σπληνίο πίσω(εικόνα).
Σύνδεσμοι (2/3)
• Το ρύγχος κάμπτεται προς τα κάτω και σχηματίζει το γόνυ.
• Το μεσολόβιο στα πλάγια διασπάται σε ίνες που μπαίνουν
μέσα στα ημισφαίρια και λέγονται ακτινοβολίες.
• Η ψαλίς βρίσκεται κάτω από το μεσολόβιο και αποτελείται
από δύο ταινίες που ενώνονται στη μέση και σχηματίζουν το
σώμα της ψαλίδας και απομακρύνονται στα άκρα για να
σχηματίσουν τα πρόσθια και τα οπίσθια σκέλη της ψαλίδας.
26
Σύνδεσμοι (3/3)
• το διαφανές διάφραγμα αποτελεί ένα κάθετο πέταλο
μεταξύ του μεσολοβίου και της ψαλίδας και χωρίζει τα
μετωπιαία κέρατα της πλαγίας κοιλίας (εικόνα).
• ο πρόσθιος σύνδεσμος είναι πολύ μικρός και βρίσκεται
μπρος από τα πρόσθια σκέλη της ψαλίδας.
28
Γέφυρα
• Η γέφυρα αποτελεί ένα εγκάρσιο όγκωμα και σχηματίζεται
από ίνες που συνεχίζονται προς τα πάνω στα εγκεφαλικά
σκέλη και προς τα κάτω στον προμήκη μυελό από τα οποία
χωρίζεται με την προσθία και την οπισθία γεφυρική αύλακα
αντίστοιχα.
Στην προσθία επιφάνεια της γέφυρας στο μέσον υπάρχει η
βασική αύλακα για τη βασική αρτηρία και στα πλάγια τα
πυραμιδικά ογκώματα.
29
Προμήκης μυελός
• Ο προμήκης μυελός έχει σχήμα κόλουρου κώνου με τη βάση
προς τα πάνω και την κορυφή προς τα κάτω. Η βάση είναι
συνέχεια της γέφυρας και η κορυφή συνεχίζεται με τον
νωτιαίο μυελό.
Στην πρόσθια επιφάνεια υπάρχουν τα πυραμιδικά ογκώματα
του προμήκους και στις πλάγιες επιφάνειες η έξω ελαία.
Στην οπίσθια επιφάνεια υπάρχουν προς τα μέσα η ισχνή
δεσμίδα (του Goll) που καταλήγει στο κορυνοειδές φύμα και
προς τα έξω η σφηνοειδής δεσμίδα (του Burdach) που
καταλήγει στο σφηνοειδές φύμα. Πιο έξω υπάρχει το φαιό
φύμα.
30
Παρεγκεφαλίδα (1/3)
• Βρίσκεται πίσω από το στέλεχος του εγκεφάλου και κάτω
από τους ινιακούς λοβούς, στον οπίσθιο βόθρο του
κρανίου, (εικόνα).
• Η παρεγκεφαλίδα είναι υπεύθυνη για την ισορροπία του
σώματος. Ρυθμίζει τον τόνο των μυών και συντονίζει τις
κινήσεις του σώματος τόσο τις ενσυνείδητες όσο και τις
αυτόματες. Γι’ αυτό δέχεται αισθητικά ερεθίσματα από το
δέρμα, τους μυς και τα αισθητήρια όργανα, ιδιαίτερα από
το στατικό όργανο του εσωτερικού τμήματος του αυτιού.
31
Παρεγκεφαλίδα (2/3)
Η παρεγκεφαλίδα αποτελείται από:
• τα δύο ημισφαίρια και
• τον σκώληκα που συνδέει τα ημισφαίρια μεταξύ τους και
χωρίζεται σε:
άνω και κάτω σκώληκα.
Τα ημισφαίρια χωρίζονται με αύλακες σε λόβια και το καθένα
από αυτά σε έλικες.
32
Παρεγκεφαλίδα (3/3)
• Η παρεγκεφαλίδα συνδέεται με τον υπόλοιπο εγκέφαλο με
τα σκέλη της παρεγκεφαλίδας που είναι:
• τα άνω, τα μέσα και τα κάτω σκέλη.
35
– το τετράδυμο.
36
Μέρη εγκεφάλου (2/4)
Ο οπίσθιος εγκέφαλος αποτελείται από:
• την γέφυρα του στελέχους και
• την παρεγκεφαλίδα που χωρίζεται σε
A. παλαιοπαρεγκεφαλίδα (τον σκώληκα)
B. νεοπαρεγκεφαλίδα (τα ημισφαίρια)
37
38
Μέρη εγκεφάλου (4/4)
• Ο μεταθάλαμος: αποτελείται από τα γονατώδη σώματα
(το έσω και το έξω)
• Ο επιθάλαμος: αποτελείται από την επίφυση (ή κωνάριο).
• Το τετράδυμο: αποτελείται από τα τέσσερα διδύμια (δύο
πρόσθια και δύο οπίσθια).
39
41
42
Κοιλίες του εγκεφάλου (4/5)
• Η μέση ή 3η κοιλία βρίσκεται
μεταξύ των οπτικών θαλάμων και
επικοινωνεί με τις πλάγιες κοιλίες
με τα μεσοκοιλιακά τρήματα και με
την 4η κοιλία με τον υδραγωγό του
Sylvius.
• Η 4η κοιλία βρίσκεται μεταξύ του
στελέχους του εγκεφάλου και της
παρεγκεφαλίδας, έχει σχήμα
ρόμβου και παρουσιάζει:
– πρόσθιο τοίχωμα ή έδαφος και
“Hirnventrikel mittelgroß” από AlexanderQuent
– οπίσθιο τοίχωμα ή οροφή. διαθέσιμο με άδεια CC BY-SA 2.5
43
44
Εγκεφαλονωτιαίο υγρό
• Παράγεται από τα χοριοειδή πλέγματα των πλαγίων κοιλιών
και κυκλοφορεί στις κοιλίες του εγκεφάλου και τον κεντρικό
σωλήνα του νωτιαίου μυελού. Από τα τρήματα της 4ης
κοιλίας το εγκεφαλονωτιαίο υγρό φτάνει στον υπαραχνοειδή
χώρο και από τα πακχιόνεια σωμάτια του χώρου αυτού
παροχετεύεται προς τις φλέβες και τα λεμφαγγεία.
• Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό φυσιολογικά είναι άχρωμο και
διαυγές. Έχει ειδικό βάρος 1,007-1,008 και η αντίδραση του
είναι αλκαλική. Περιέχει λεύκωμα 0,15 γρ. %, σάκχαρο 0,50
γρ. %, άλατα κυρίως χλωριούχο νάτριο, και 1-2 λευκοκύτταρα
κ.ά.
45
46
Μήνιγγες του εγκεφάλου (2/2)
Το έξω πέταλο περιβάλλει από μέσα το κρανίο, ενώ το έσω
πέταλο σχηματίζει προσεκβολές όπως:
• το δρέπανο του εγκεφάλου
• το δρέπανο και το σκηνίδιο της παρεγκεφαλίδας, και
• το διάφραγμα της υπόφυσης.
• Τα δύο πέταλα ξεχωρίζουν σε ορισμένα σημεία και
σχηματίζουν τους φλεβώδεις κόλπους.
47
Αραχνοειδής μήνιγγα
Η αραχνοειδής μήνιγγα είναι λεπτή και χωρίς αγγεία. Βρίσκεται
μεταξύ της σκληρής μήνιγγας και της χοριοειδούς. Από την
σκληρή μήνιγγα χωρίζεται με:
A. τον υποσκληρίδιο χώρο και από την χοριοειδή
B. τον υπαραχνοειδή χώρο στον οποίο κυκλοφορεί το
εγκεφαλονωτιαίο υγρό.
Στον χώρο αυτό υπάρχει συνδετικός ιστός, ο
υπαραχνοειδής, ο οποίος σχηματίζει προσεκβολές, που
ονομάζονται πακχιόνεια σωμάτια. Με τα πακχιόνεια
σωμάτια που προβάλλουν μέσα στους φλεβώδεις κόλπους,
γίνεται η αποχέτευση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού από τον
υπαραχνοειδή χώρο στους φλεβώδεις κόλπους (εικόνα).
48
Χοριοειδής μήνιγγα
• Η χοριοειδής μήνιγγα
περιβάλλει τον
εγκέφαλο και εισέρχεται
στις σχισμές και τις
αύλακές του, και έχει
πολλά αγγεία για τη
θρέψη του εγκεφάλου.
51
52
Αγγεία του εγκεφάλου (4/5)
Η παρεγκεφαλίδα παίρνει αίμα
από κλάδους των σπονδυλικών
και της βασικής αρτηρίας:
• την άνω παρεγκεφαλιδική
• την πρόσθια κάτω και
• την οπίσθια κάτω
παρεγκεφαλιδική.
53
54
Φλεβώδεις κόλποι (1/2)
• Οι φλεβώδεις κόλποι χωρίζονται στους:
– κόλπους του θόλου και τους
– κόλπους της βάσης του κρανίου.
• Οι κόλποι του θόλου είναι 4:
– άνω οβελιαίος
– κάτω οβελιαίος
– βρεγματοσφηνοειδής και
– ευθύς
55
56
Νωτιαίος μυελός (1/7)
• Βρίσκεται μέσα στο σπονδυλικό σωλήνα. Έχει σχήμα
κυλινδρικό και μήκος 45 εκ. περίπου. Είναι συνέχεια του
προμήκη μυελού και αρχίζει από το σημείο εξόδου του 1ου
αυχενικού νεύρου, στο ύψος του 1ου αυχενικού σπόνδυλου.
Στο έμβρυο ο νωτιαίος μυελός φθάνει μέχρι τον κόκκυγα,
στους ενήλικες όμως τελειώνει στο ύψος του 2ου οσφυϊκού.
Αυτό συμβαίνει γιατί η σπονδυλική στήλη μεγαλώνει
περισσότερο από το νωτιαίο μυελό.
Σαν αποτέλεσμα τα νωτιαία νεύρα, ιδιαίτερα τα κατώτερα,
ακολουθούν μια λοξή πορεία πριν να βγουν από τα
αντίστοιχα μεσοσπονδύλια τρήματα και σχηματίζουν με το
κάτω άκρο του νωτιαίου μυελού σαν μια ουρά αλόγου που
λέγεται ίππουρις.
57
58
Νωτιαίος μυελός (3/7)
• Η αυχενική και η οσφυϊκή περιοχή του νωτιαίου μυελού
από τις οποίες εκφύονται τα νεύρα των άνω και των κάτω
άκρων είναι πιο παχιές και σχηματίζουν το αυχενικό και το
οσφυϊκό όγκωμα. Το κάτω άκρο του νωτιαίου μυελού
λεπταίνει και σχηματίζει τον μυελικό κώνο που συνδέεται,
προς τα κάτω, με τον κόκκυγα με το τελικό νημάτιο.
59
60
Νωτιαίος μυελός (5/7)
• Ο υπαραχνοειδής χώρος, μέσα στον οποίο κυκλοφορεί το
εγκεφαλονωτιαίο υγρό, στο ύψος του 3ου-4ου οσφυϊκού
σπονδύλου παρουσιάζει μια διεύρυνση, την τελική λήκυθο.
Στο ύψος αυτό γίνονται οι οσφυονωτιαίες παρακεντήσεις,
για να πάρουμε εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Ο νωτιαίος μυελός
όπως και ο εγκέφαλος αποτελείται από:
– φαιά και λευκή ουσία
Αντίθετα όμως από τον εγκέφαλο η φαιά ουσία βρίσκεται
μέσα από την λευκή και σε εγκάρσια τομή η φαιά ουσία
έχει σχήμα Η.
61
62
Νωτιαίος μυελός (7/7)
• Οι νευρικές ίνες της
λευκής ουσίας στο
νωτιαίο μυελό
σχηματίζουν ομάδες
που λέγονται δεμάτια.
• Ορισμένα από τα
δεμάτια αυτά
αποτελούνται από
φυγόκεντρες κινητικές
ίνες (πυραμιδικά
δεμάτια) και άλλα από
κεντρομόλες αισθητικές
ίνες (δεμάτια των Gall “Figure 18-2”, The Functional Organization of
και Burdach). Perception and Movement, David G. Amaral
διαθέσιμο στην ηλ. διεύθυνση [Link]
63
