ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ KATΑΣΚΕΥΗΣ ΣΥΣΚΕΩΝ ΔΕΙΡΓΑΣΙΩΝ
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΓΙΣ Μ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ - ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΓΙΑΝΝΑΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΑΕΜ: 4847

ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
ΜΑΡΤΙΟΣ 2014
Πρόλογος
Η θέρμανση των κτιρίων συνιστά βασική ανάγκη για την ευημερία αλλά και την επιβίωση
του ανθρώπου, γι’ αυτό και αποτελεί διαχρονικά σημαντικό πεδίο έρευνας της επιστήμης
του μηχανικού. Εδώ και αρκετούς αιώνες η ανάγκη αυτή καλύπτεται κατά πλειοψηφία με
τη χρήση συμβατικών συστημάτων θέρμανσης και την άμεση εκμετάλλευση καύσιμων
υλών όπως η ξυλεία, ο άνθρακας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Ωστόσο, η συνεχής
αύξηση της τιμής των ορυκτών καυσίμων και τα περιορισμένα αποθέματά τους, η
επιβάρυνση του περιβάλλοντος από την συνεχή καύση ξυλείας αμφιβόλου ποιότητας αλλά
και οι δυσμενείς οικονομικές συνθήκες ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, δημιουργούν
ολοένα και περισσότερο την ανάγκη για τη βελτίωση της απόδοσης και τη μείωση του
λειτουργικού κόστους των συστημάτων θέρμανσης σε κτίρια. Η χρήση των αντλιών
θερμότητας ως εναλλακτική πηγή ενέργειας, αποτελεί τις τελευταίες δεκαετίες μια αρκετά
ελκυστική λύση τόσο από ενεργειακή όσο και από αποδοτική σκοπιά και βρίσκει ολοένα
αυξανόμενη εφαρμογή σε ανεπτυγμένες χώρες της βόρειας Ευρώπης και στις ΗΠΑ. Στην
Ελλάδα, η χρήση των αντλιών θερμότητας περιορίζεται στην εγκατάσταση τοπικών ή
ημικεντρικών κλιματιστικών μονάδων, ενώ η εγκατάσταση κεντρικών συστημάτων
θέρμανσης με χρήση αντλίας θερμότητας είναι αρκετά περιορισμένη.

Στους σκοπούς της παρούσας διπλωματικής εργασίας περιλαμβάνονται η παρουσίαση του

τρόπου λειτουργίας των αντλιών θερμότητας και η περιγραφή των βασικών
χαρακτηριστικών τους, ανάλογα με τον τύπο και τον τρόπο που χρησιμοποιούνται
(κεφάλαια 1 έως 6). Οβασικός στόχος όμως της εργασίας είναι η περιγραφή της
μεθοδολογίας εγκατάστασης αντλιών θερμότητας διαφόρων τύπων σε συστήματα
κεντρικής θέρμανσης κτιρίων στην Ελλάδα. Η μεθοδολογία που παρουσιάζεται δεν
αποτελεί έναν αναλυτικό οδηγό μελέτης και εγκατάστασης, καθώς σε πρακτικές εφαρμογές
οι μελέτες πραγματοποιούνται με τη χρήση εμπορικού λογισμικού και αναλυτικών
μοντέλων προσομοίωσης που δίνουν τη δυνατότητα ακριβούς μελέτης για την εγκατάσταση
αντλιών θερμότητας για θέρμανση και ψύξη. Στόχος της εργασίας είναι η περιγραφή και
παρουσίαση των βασικών κατευθύνσεων για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας σε
εφαρμογές θέρμανσης και η κατάρτιση ενός απλού εγχειριδίου, χρήσιμου για
εκπαιδευτικούς σκοπούς, το οποίο ταυτόχρονα θα δίνει τη δυνατότητα για μια εκτίμηση σε
ένα πρώτο στάδιο των βασικών χαρακτηριστικών τέτοιων συστημάτων. Πιο συγκεκριμένα,
στο κεφάλαιο 7 αναλύεται ο τρόπος επιλογής των αντλιών θερμότητας με σκοπό τη
θέρμανση κτηρίων. Στα κεφάλαια 8 9 και 10 παρουσιάζεται η μεθοδολογία εγκατάστασης
αντλιών θερμότητας αέρα-νερού, εδάφους-νερού και νερού-νερού αντίστοιχα. Τέλος, στα
κεφάλαια 11 έως 13 εφαρμόζεται η συγκεκριμένη μεθοδολογία σε διάφορα συστήματα
θέρμανσης με αντλία θερμότητας και η εκτίμηση του κόστους λειτουργίας τους σε ένα
τυπικό κτίριο κατοικιών στη Θεσσαλονίκη με χρήση της μεθόδου συχνοτήτων
θερμοκρασιών (BinMethod).
Στο σημείο αυτό οφείλω τις θερμές μου ευχαριστίες στον επικ. καθηγητή του τμήματος
Μηχανολόγων Μηχανικών Α.Π.Θ. κ. Κωνσταντίνο Παπακώστα για την ιδέα της
διπλωματικής εργασίας, τη συνεχή καθοδήγηση και την υποστήριξή του καθ’ όλη τη
διάρκεια εκπόνησή της.

Επίσης, θέλω να εκφράσω τις ευχαριστίες μου, στον κ. Χρήστο Μπουσγολίτη Μηχανολόγο
και Πολιτικό Μηχανικό του Α.Π.Θ., ο οποίος με την γνώση και την εμπειρία που κατέχει στα
συστήματα αβαθούς γεωθερμίας με βοήθησε σημαντικά δίνοντας χρήσιμες πληροφορίες
για την κατανόηση της λειτουργίας και της εγκατάστασης των αντλιών θερμότητας
εδάφους-νερού.

Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένειά μου για την αμέριστη συμπαράσταση και
υποστήριξη που μου έδειξε κατά τη διάρκεια των σπουδών μου.

Γιαννάκος Νικόλαος
Θεσσαλονίκη, Μάρτιος 2014
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1.ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΝΤΛΙΩΝ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ……………………………………………………………………1

1.1 Εισαγωγικά στοιχεία και ιστορική αναδρομή……………………………………………………………….1
1.2 Ορισμός.….….…….…………………………………………………………………………………………………………2
1.3 Αρχές λειτουργίας....…………………………………………………………………………………………………….2
1.3.1 Κλειστός κύκλος συμπίεσης ατμών……………………………………………………………………...4
1.3.2 Κύκλος απορρόφησης…………………………………………………………………………………………8
2. ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΛΙΩΝ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ.…………………………………………………….10
2.1 Συμπιεστής.…..…………………………………………..………………………………………………………………10
2.2Συμπυκνωτής……………………………………………………………………………………………………………16
2.3Εξατμιστής………………………………………………………………………………………………………………..18
2.4Εκτονωτική διάταξη………………………………………………………………………………………………….20
2.5 Ψυκτικά ρευστά……………………………………………………………………………………………………..…23
2.6 Διάταξη αντιστροφής λειτουργίας……………………………………………………………………………..26
2.7 Λοιπά εξαρτήματα και μηχανισμοί …………………………………………………………………………….27
3. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ…………………………………………………………………………….28
3.1 Αέρας………………………………………………………………………………………………………………………..28
3.2 Νερό ………………………………………………………………………………………………………………………...30
3.3 Έδαφος ……………………………………………………………………………………………………………………32
3.4 Ήλιος ……………………………………………………………………………………………………………………….35
3.5 Εκμετάλλευση της αβαθούς γεωθερμίας σε συστήματα αντλιών θερμότητας και η
εξέλιξή της……………………………………………………………………………………………………………………..35
4. ΤΥΠΟΙ ΑΝΤΛΙΩΝ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ………………………………………………………………………………………..40
4.1 Πηγή και αποδέκτης θερμότητας…………………………………………………………………………… …40
4.2Κατασκευή και μέγεθος…………………………………………………………………………………………….44
5. ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΣ ΑΝΤΛΙΩΝ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ……………………………………………………….46
5.1 Ορισμός…………………………………………………………………………………………………………………….46
5.2 Δείκτες απόδοσης των αντλιών θερμότητας…….………………………………………………………...47
5.3 Εξάρτηση του βαθμού απόδοσης από τη θερμοκρασία……………………………………………….48
5.4 Ενεργειακή αξιολόγηση αντλιών θερμότητας……………………………………………………………..51
6. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΝΤΛΙΩΝ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ…………………54
6.1 Μονοσθενή συστήματα με αντλία θερμότητας (Monovalentsystems)…………………………55
6.2 Μονοενεργειακά συστήματα με αντλία θερμότητας……………………………………….…………..58
6.3 Δισθενή συστήματα με αντλία θερμότητας (Bivalentsystems)……………………………………59
7. ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΑΝΤΛΙΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ…………….………………………………….63
7.1 Υπολογισμός θερμικών αναγκών του κτιρίου………………….………………………………………….63
 7.2 Υπολογισμός της θερμοκρασίας κυκλοφορίας του νερού στο δίκτυο θέρμανσης…………63
7.3. Επιλογή της πηγής θερμότητας…………………………………………………………………………………64
7.4 Επιλογή του μεγέθους της αντλίας θερμότητας………………………………………………………….65
8. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΕΡΑ ΝΕΡΟΥ…………………………..66
8.1 Επιλογή αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε μονοσθενή λειτουργία……………………………67
8.2 Επιλογή αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε δισθενή ή μονοενεργειακά συστήματα……68
8.3 Εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού ενιαίου τύπου (compact)……………………69
8.3.1 Εσωτερική εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα νερού ενιαίου τύπου…………..69
8.3.2 Εξωτερική εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού ενιαίου τύπου…………..74
8.4 Εγκατάσταση αντλία θερμότητας αέρα –νερού διαιρούμενου τύπου (split-unit)…………76
9. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΝΕΡΟΥ……………………78
9.1 Θεωρητικό υπόβαθρο για τον προσδιορισμό της ειδικής ισχύος απόληψης θερμότητας
του εδάφους………………………………………………………………………………………………………………….78
9.2 Επιλογή αντλίας θερμότητας εδάφους νερού και υπολογισμός της ισχύος απόληψη από
τον γεωεναλλάκτη…………………………………………………………………………………………………………82
9.3 Σχεδιασμός και εγκατάσταση οριζόντιων γεωεναλλακτών…………………………………………85
9.3.1 Τοποθέτηση οριζόντιου γεωεναλλάκτη σε παράλληλη διάταξη……………………….85
9.3.2 Τοποθέτηση οριζόντιου γεωεναλλάκτη σε σπειροειδή διάταξη………………………..86
9.4 Σχεδιασμός και εγκατάσταση κατακόρυφων γεωεναλλακτών (U-tubes)…………………….87
9.5 Σχεδιασμός της διάταξης σύνδεσης του γεωεναλλάκτη με την αντλία θερμότητας………89
10. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΤΛΙΑΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ- ΝΕΡΟΥ……………………..91
10.1 Μελέτη υδρολογικών χαρακτηριστικών υδροφόρου ορίζοντα…………………………………..91
10.1.1 Χημική ανάλυση υπόγειων νερών …………………………………………………………………...91
10.1.2 Όγκος, υπόγεια ροή και θερμοκρασία υδροφόρου ορίζοντα……………………………..92
10.2 Επιλογή της αντλία θερμότητας νερού-νερού…………………………………………………………...93
10.3 Εγκατάσταση του συστήματος αντλίας θερμότητας νερού-νερού……………………………..94
10.3.1 Κατασκευή γεωτρήσεων άντλησης και απόρριψης υπόγειου νερού………………….95
10.3.2 Εγκατάσταση συστήματος άντλησης-απόρριψης και επιλογή αντλίας……96
11. ΚΤΙΡΙΟ ΚΑΙ ΘΕΡΜΙΚΑ ΦΟΡΤΙΑ…………………………………………………………………………….98
11.1 Περιγραφή του κτιρίου………………………………………………………………………………..98
11.2 Θερμομόνωση του κτιρίου και υπολογισμός μέσου συντελεστή θερμοπερατότητας του
κτιρίου ….……………………………………………………………………………………………………………………101
11.3 Υπολογισμός θερμικών φορτίων του κτιρίου…………………………………………………………104
12. ΜΕΛΕΤΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΤΛΙΩΝ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ……………………………………………112
12.1 Αντλία θερμότητας αέρα-νερού σε μονοσθενή λειτουργία…………………………..112
12.2 Αντλία θερμότητας αέρα-νερού σε δισθενή εναλλασσόμενη λειτουργία………113
12.3 Αντλία θερμότητας εδάφους νερού με οριζόντιο γεωεναλλάκτη σε μονοσθενή
λειτουργία……………………………………………………………………………………………………….115
 12.3.1 Σχεδιασμός με βάση τον κανονισμό VDI…………………………………………...115
12.3.2 Σχεδιασμός με βάση τα τροποποιημένα στοιχεία για την ελληνική
επικράτεια…………………………………………………………………………………………………118
12.3 Αντλία θερμότητας εδάφους νερού με κατακόρυφο γεωεναλλάκτη τύπου U σε
μονοσθενή λειτουργία……………………………………………………………………………………...121
12.3.1 Σχεδιασμός με βάση τον κανονισμό VDI…………………………………………...121
12.3.2 Σχεδιασμός με βάση τα τροποποιημένα στοιχεία για την ελληνική
επικράτεια…………………………………………………………………………………………………124
13. ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ……………………………………………………………………………..127
13.1
Γενικά…………………………………………………………………………………………………….……………...127
13.2 Υπολογισμός εσωτερικών θερμικών κερδών σε κτίρια………………………………..128
13.2.1 Εσωτερικά θερμικά κέρδη από ανθρώπους……………………………...…………128
13.2.2 Εσωτερικά θερμικά κέρδη από συσκευές……………………………………………130
13.2.3 Εσωτερικά θερμικά κέρδη από ηλεκτροφωτισμό………………………………...131
13.2.4 Ηλιακά κέρδη σε κτίρια κατοικιών……………………………………………………..131
13.2.4 Συνολικά θερμικά κέρδη σε κτίρια ……………………………………………………..135
13.3 Μέθοδος συχνοτήτων θερμοκρασιών (BinMethod)……………………………………136
13.3.1 Τα βήματα του υπολογισμού……………………………………………………………...137
13.4 Ενεργειακή κατανάλωση κτιρίου………………………………………………………………...…...141
13. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ….………………………………………………………………………………………... 144
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ……………….……………………..………………………………………………………………146
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ………………………………………………………………………………………………………...148
1. Αρχές λειτουργίας αντλιών θερμότητας

1.1 Εισαγωγικά στοιχεία και ιστορική αναδρομή.

«Η θερμότητα μεταφέρεται πάντοτε από ένα σύστημα υψηλής θερμοκρασίας προς ένα
σύστημα χαμηλής θερμοκρασίας»

Η παραπάνω διατύπωση αποτελεί βασικό συμπέρασμα του 2ου Θερμοδυναμικού

αξιώματος αλλά ταυτόχρονα και μια διαπίστωση που ο άνθρωπος έκανε στα πρώτα στάδια
της εξέλιξής του και συνεχώς επαληθεύεται μέσα από την καθημερινή πρακτική. Ωστόσο,
ξεκινώντας τη μελέτη πάνω στη λειτουργία των αντλιών θερμότητας έρχεται κανείς
αντιμέτωπος με παράδοξες παρατηρήσεις και συμπεράσματα που μοιάζουν να αντίκεινται
στην παραπάνω αρχή. Η χρήση της αντλίας θερμότητας για την ψύξη/θέρμανση ενός
χώρου, δείχνει λοιπόν να επιτρέπει τη μεταφορά θερμότητας από ένα σύστημα χαμηλής σε
ένα σύστημα υψηλής θερμοκρασίας. Στην πραγματικότητα όμως, η συγκεκριμένη συσκευή
δεν αναιρεί αλλά βασίζεται απόλυτα στις βασικές αρχές της μετάδοσης θερμότητας και της
θερμοδυναμικής, κάτι που θα γίνει κατανοητό από τη αναλυτική μελέτη της αντλίας
θερμότητας και των αρχών λειτουργίας της.
Η ιστορική εξέλιξη των αντλιών θερμότητας ξεκινά και βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην
επινόηση και τεχνολογική εξέλιξη των ψυκτικών μηχανών. Άλλωστε η αντλία θερμότητας
είναι η ίδια μια ψυκτική μηχανή. Σύμφωνα με τα ιστορικά δεδομένα, η πρώτη ψυκτική
μηχανή κατασκευάστηκε από τον [Link] το 1820, ενώ τέσσερα χρόνια αργότερα ο
[Link] ανέπτυξε τη θεωρητική της θεμελίωση. Το 1852, ο Kelvin ήταν ο πρώτος που
διαπίστωσε στην πράξη ότι μια ψυκτική μηχανή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για θέρμανση.
Η πρώτη αντλία θερμότητας κατασκευάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1940 από τον
Robert C. Webber. Κατά τη διάρκεια πειραμάτων ισχυρής ψύξης, παρατήρησε ότι οι
σωλήνες ψυκτικού ρευστού στην έξοδο του συμπυκνωτή ανέπτυσσαν υψηλές
θερμοκρασίες. Το γεγονός αυτό τον οδήγησε στη διαμόρφωση των βασικών μηχανισμών
της αντλίας θερμότητας. Αρχικά συνέδεσε τους σωλήνες του ζεστού ψυκτικού ρευστού σε
ένα δοχείο νερού, δημιουργώντας στην ουσία έναν εναλλάκτη θερμότητας που έδινε τη
δυνατότητα παραγωγής ζεστού νερού. Στη συνέχεια, συνέδεσε το θερμοδοχείο σε ένα
βρόχο σωληνώσεων απ’ όπου κυκλοφορούσε το ζεστό νερό και, χρησιμοποιώντας ένα
μικρό ανεμιστήρα, άρχισε να εισάγει ζεστό αέρα μέσα στο κτίριο.
Από το 1950 και έπειτα, πραγματοποιήθηκαν αρκετές βελτιώσεις στο σχεδιασμό και τα
συστήματα ελέγχου και οι αντλίες θερμότητας εισήχθησαν στην αγορά. Παρά τα
οικονομικά πλεονεκτήματα που φάνηκε να προσφέρουν οι πρώτες αντλίες θερμότητας, οι
τεχνικές αδυναμίες που προέκυπταν κατά τη λειτουργία τους κλόνισαν την εμπιστοσύνη
των πρώτων καταναλωτών, με αποτέλεσμα την ύφεση στην παραγωγή και στη χρήση των
συσκευών αυτών, όχι όμως και στην τεχνολογική τους βελτίωση. Τα τεράστια προβλήματα

ΕΚΣΔ -1-
Κεφ. 1: Αρχές λειτουργίας αντλιών θερμότητας.

που παρουσιάστηκαν κατά την οικονομική και ενεργειακή κρίση του 1973, οδήγησαν στην
προσεκτική επανεξέταση διατάξεων όπως η αντλία θερμότητας, με σκοπό τόσο την
εξοικονόμηση ενέργειας όσο και την αξιοποίηση της διαθέσιμης ενέργειας που είναι
διάχυτη στο περιβάλλον. Σήμερα, οι αντλίες θερμότητας αποτελούν συσκευές κλιματισμού
με μεγάλο εύρος εφαρμογών στη βιομηχανία και στα κτήρια κατοικιών εργασίας κ.λπ.

1.2 Ορισμός

Ο όρος αντλία θερμότητας αναφέρεται σε συσκευές που επιβάλλουν στη θερμική ενέργεια
να ρέει με φορά αντίθετη προς τη φυσική, κάτι που επιτυγχάνεται με πρόσδωση μηχανικού
έργου, συνήθως με τη μορφή ηλεκτρικής ενέργειας. Η δυνατότητά της αυτή, να «αντλεί»
δηλαδή ποσό θερμότητας από ένα σύστημα χαμηλού θερμοκρασιακού επιπέδου προς ένα
σύστημα υψηλότερου θερμοκρασιακού επιπέδου, είναι που της προσδίδει και την
ονομασία της. H αντλία θερμότητας λοιπόν είναι ουσιαστικά μια ψυκτική μηχανή που
μπορεί, στη γενική περίπτωση, να ψύξει και με αντιστροφή της λειτουργίας της να θερμάνει
ένα σύστημα. Η διπλή αυτή λειτουργία έχει να κάνει με τον ορισμό, κάθε φορά από τον
χρήστη, του υψηλού και του χαμηλού θερμοκρασιακού συστήματος. Πιο συγκεκριμένα,
όταν οι απαιτήσεις του χρήστη είναι η θέρμανση ενός χώρου σε θερμοκρασία μεγαλύτερη
από αυτή του περιβάλλοντος, τότε ως σύστημα υψηλής θερμοκρασίας ορίζεται ο
θερμαινόμενος χώρος και ως σύστημα χαμηλής θερμοκρασίας το περιβάλλον. Έτσι, η
αντλία θερμότητας μεταφέρει θερμότητα από το περιβάλλον στο θερμαινόμενο χώρο. Το
αντίστροφο συμβαίνει στην περίπτωση της ψύξης ενός χώρου. Το σύστημα χαμηλής
θερμοκρασίας είναι πλέον ο ψυχόμενος χώρος ενώ ως σύστημα υψηλής θερμοκρασίας
ορίζεται το περιβάλλον.

1.3 Αρχές λειτουργίας

Η αρχή λειτουργίας της αντλίας θερμότητας στηρίζεται στη θεωρητική αρχή της μηχανής
του Carnot. Για τη λειτουργία της μηχανής του Carnot (εικόνα 1.1) απαιτείται ένα
θερμοδοχείο χαμηλής (TC) και ένα θερμοδοχείο υψηλής θερμοκρασίας (TΗ). Κατά τη
λειτουργία της έχουμε παραγωγή μηχανικού έργου W με την πρόσδοση θερμότητας. Η
αντιστροφή του παραπάνω κύκλου (εικόνα 1.2) αποδίδει τη λειτουργία της αντλίας
θερμότητας, όπου με την κατανάλωση μηχανικού έργου έχουμε πρόσδωση/απαγωγή
θερμότητας.

ΕΚΣΔ -2-
Κεφ. 1: Αρχές λειτουργίας αντλιών θερμότητας.

Εικόνα1.1: Αρχή λειτουργίας κύκλου Carnot

Εικόνα1.2: Αρχή θερμοδυναμικής λειτουργίας αντλίας θερμότητας

Όπως έχει γίνει ήδη κατανοητό, η αντλία θερμότητας είναι μια συσκευή που στην ουσία δεν
παράγει θερμική ενέργεια, παρά μόνο τη μεταφέρει. Θεωρητικά, η άντληση θερμότητας
μπορεί να επιτευχθεί με διάφορες θερμοδυναμικές διεργασίες. Οι πιο διαδεδομένοι είναι ο
κύκλος συμπίεσης ατμών και ο κύκλος απορρόφησης, ενώ τα τελευταία χρόνια

ΕΚΣΔ -3-
Κεφ. 1: Αρχές λειτουργίας αντλιών θερμότητας.

εφαρμόζονται σε αντλίες θερμότητας οι κύκλοι Stirling και Vuilleumier, μονοφασικοί

κύκλοι (π.χ. με αέρα, CO2 ή ευγενή αέρια), και υβριδικά συστήματα (κυρίως συνδυάζοντας
τη συμπίεση ατμών και τον κύκλο απορρόφησης).

Εικόνα 1.3: Κύκλος Stirling

1.3.1 Κλειστός κύκλος συμπίεσης ατμών

Σήμερα, η πλειονότητα των αντλιών θερμότητας βασίζουν τη λειτουργία τους στον κλειστό
κύκλο συμπίεσης ψυκτικών ρευστών. Τα κύρια εξαρτήματα σε ένα τέτοιο σύστημα αντλίας
θερμότητας είναι

 Ο εξατμιστής: είναι ένας εναλλάκτης θερμότηταςπου βρίσκεται στο χώρο που

θέλουμε να ψύξουμε ή στο μέσον από το οποίο θέλουμε να αντλήσουμε θερμότητα.
Ο εξατμιστής διαρρέεται από το ψυκτικό μέσο με χαμηλή πίεση και χαμηλή
θερμοκρασία. Εδώ το ψυκτικό μέσο παραλαμβάνει θερμότητα και συγχρόνως
εξατμίζεται. Αυτό προϋποθέτει, ότι η θερμοκρασία της πηγής της θερμότητας είναι
υψηλότερη από τη θερμοκρασία του ψυκτικού μέσου, επειδή διαφορετικά δε θα
μπορούσε να μεταδοθεί θερμότητα.

 Ο συμπιεστής: σκοπός του είναι να αναρροφήσει το εξατμισμένο ψυκτικό ρευστό

από τον εξατμιστή και να το φέρει σε ένα υψηλότερο επίπεδο πίεσης και
θερμοκρασίας. Γι’ αυτό χρειάζεται ο συμπιεστής κινητήρια ενέργεια, για να μπορεί
να προσφέρει την απαιτούμενη ισχύ συμπίεσης. Αυτή η κινητήρια ενέργεια
προσφέρεται συνήθως ως ηλεκτρικό ρεύμα από το δημόσιο ηλεκτρικό δίκτυο.

ΕΚΣΔ -4-
Κεφ. 1: Αρχές λειτουργίας αντλιών θερμότητας.

 Ο συμπυκνωτής: Ο υπέρθερμος ατμός του ψυκτικού ρευστού ρέει μετά το

συμπιεστή στο συμπυκνωτή. Είναι και αυτός ένας εναλλάκτης θερμότητας που
βρίσκεται στο χώρο που θέλουμε να θερμάνουμε ή στο μέσον στο οποίο
απορρίπτουμε τη θερμότητα. Μέσα στον συμπυκνωτή, οι θερμοί ατμοί του
ψυκτικού ρευστού αρχικά ψύχονται μέχρι μια ορισμένη θερμοκρασία και στη
συνέχεια συμπυκνώνονται, αποβάλλοντας θερμότητα.

 Η βαλβίδα εκτόνωσης: σκοπός της είναι να μειώσει ξανά την υψηλή πίεση που
δημιούργησε ο συμπιεστής, ώστε να πέσει η θερμοκρασία του ψυκτικού μέσου
κάτω από τη θερμοκρασία της πηγής θερμότητας, για να μπορεί να αρχίσει ο κύκλος
από την αρχή. Επιπλέον η βαλβίδα εκτόνωσης σκοπό έχει, να προσάγει στον
εξατμιστή τόσο ψυκτικό μέσο, όσο χρειάζεται να ατμοποιηθεί σε αυτόν.

Εικόνα 1.4: Σχηματική απεικόνιση του κλειστού ψυκτικού κύκλου συμπίεσης

Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, η ανταλλαγή θερμότητας κατά τη λειτουργία μιας

αντλίας θερμότητας πραγματοποιείται σε 2 βασικά της εξαρτήματα, τον εξατμιστή και τον
συμπυκνωτή, μέσω της ενθαλπίας εξάτμισης και συμπύκνωσης όπως γίνεται κατανοητό με
τη μελέτη του ψυκτικού κύκλου (διαγράμματα 1.1-1.2) [1]:

 Μεταβολή 1’-2: Το ψυκτικό ρευστό μετά την έξοδό του από τον εξατμιστή ως ατμός
με ελαφρά υπερθέρμανση (κατάσταση 1’), εισέρχεται στον συμπιεστή και
συμπιέζεται έως την κατάσταση 2, όπου είναι πλέον υπέρθερμος ατμός. Η συμπίεση
γίνεται με κατανάλωση μηχανικού έργου W, το οποίο τελικά μετατρέπεται σε
θερμότητα, αυξάνοντας την ενθαλπία του ψυκτικού ρευστού. Στην κατάσταση 1’ η
πίεση του ψυκτικού ρευστού είναι p0 (χαμηλή πίεση) ενώ στην κατάσταση 2 η πίεση
του ψυκτικού ρευστού είναι p (υψηλή πίεση). Επίσης κατά τη συμπίεση αυξάνεται

ΕΚΣΔ -5-
Κεφ. 1: Αρχές λειτουργίας αντλιών θερμότητας.

και η θερμοκρασία του ψυκτικού ρευστού. Ο λόγος των πιέσεων p/p0 ονομάζεται
βαθμός ή λόγος συμπίεσης.

 Μεταβολή 2-4: Οι υπέρθερμοι ατμοί του ψυκτικού ρευστού ψύχονται (συνήθως με

νερό ή αέρα) κάτω από σταθερή πίεση p στον συμπυκνωτή. Όπως αναφέρθηκε, ο
συμπυκνωτής είναι ένας εναλλάκτης θερμότητας, μέσα στον οποίο η συμπύκνωση
των ατμών γίνεται σε σταθερή θερμοκρασία Τ, που αντιστοιχεί στην πίεση του
ψυκτικού ρευστού p. Το μέσο που παίρνει τη θερμότητα συμπύκνωσης (νερό ή
αέρας) έχει θερμοκρασία εισόδου θ’2 και εξόδου θ’’2, δηλαδή μία μέση
θερμοκρασία ΤH=(θ’2+ θ’’2)/2, όπου πρέπει να ισχύει Τ>ΤH. Η διαφορά Τ-ΤH είναι
απαραίτητη για τη μετάδοση θερμότητας από το ψυκτικό ρευστό στο μέσο που
παίρνει τη θερμότητα (εικ. 3). Επειδή οι ατμοί του ψυκτικού ρευστού είναι
υπέρθερμοι, πριν αρχίσουν να συμπυκνώνονται θα πρέπει να ψυχθούν έως τη
θερμοκρασία κορεσμού τους Τ (κατάσταση 3). Η ψύξη αυτή των υπέρθερμων ατμών
είναι η μεταβολή 2-3. Στη συνέχεια υγροποιούνται πλήρως έως την κατάσταση 4
(μεταβολή 3-4).

 Μεταβολή 4’-5: Το υγρό ψυκτικό μέσον (κατάσταση 4’) εκτονώνεται στην βαλβίδα
εκτόνωσης και φθάνει στην κατάσταση του υγρού ατμού (κατάσταση 5). Κατά τη
διέλευση του υγρού μέσα από την εκτονωτική βαλβίδα, δεν αλλάζει η ενθαλπία του
ψυκτικού μέσου (μεταβολή χωρίς ανταλλαγή θερμότητας) αλλά η πίεση κατέρχεται
από p σε po. Συγχρόνως κατέρχεται και η θερμοκρασία μέχρι τη θερμοκρασία
εξάτμισης Τo.

 Μεταβολή 4-4’: Το υγρό ψυκτικό ρευστό σε κατάσταση κορεσμού (σημείο 4)

ψύχεται επιπλέον, οπότε φθάνει σε κατάσταση υπόψυκτου υγρού (σημείο 4’). Η
υπόψυξη αυτή γίνεται για να μην υπάρξει κίνδυνος σχηματισμού ατμού πριν από
την εκτονωτική βαλβίδα, αλλά και για να αυξηθεί η ψυκτική ισχύς του εξατμιστή.
Μεταβολή 4’-5: Το υγρό ψυκτικό μέσον (κατάσταση 4’) εκτονώνεται στην βαλβίδα
εκτόνωσης και φθάνει στην κατάσταση του υγρού ατμού (κατάσταση 5). Κατά τη
διέλευση του υγρού μέσα από την εκτονωτική βαλβίδα, δεν αλλάζει η ενθαλπία του
ψυκτικού μέσου (μεταβολή χωρίς ανταλλαγή θερμότητας) αλλά η πίεση κατέρχεται
από p σε p0. Συγχρόνως κατέρχεται και η θερμοκρασία μέχρι τη θερμοκρασία
εξάτμισης Τ0.

 Μεταβολή 5-1 : Το ψυκτικό ρευστό σε κατάσταση υγρού ατμού (σημείο 5), δηλαδή
ως μίγμα ατμών και υγρού, εισέρχεται στον εξατμιστή, αφαιρεί (“αντλεί”)
θερμότητα από το ψυχόμενο μέσον και ατμοποιείται πλήρως (κατάσταση 1), υπό
σταθερή πίεση και θερμοκρασία. Ο εξατμιστής είναι και αυτός ένας εναλλάκτης
θερμότητας, μέσα στον οποίο η εξάτμιση γίνεται σε σταθερή θερμοκρασία Τ 0, που
αντιστοιχεί στην πίεση του ψυκτικού ρευστού p0. Το μέσο από το οποίο αφαιρείται

ΕΚΣΔ -6-
Κεφ. 1: Αρχές λειτουργίας αντλιών θερμότητας.

η θερμότητα εξάτμισης (νερό, αέρας) έχει θερμοκρασία εισόδου θ’ 1 και εξόδου θ’’1,
δηλαδή μία μέση θερμοκρασία ΤC=( θ’1+ θ’’1)/2, όπου Τ0<ΤC. Η διαφορά ΤC –Τ0 είναι
απαραίτητη για τη μετάδοση θερμότητας από το μέσο που αφαιρείται η θερμότητα
στο ψυκτικό ρευστό.

 Μεταβολή 1-1’: Συνήθως η επιφάνεια του εξατμιστή είναι τέτοια ώστε ο

παραγόμενος κεκορεσμένος ατμός της κατάστασης 1 να υπερθερμανθεί μέχρι την
κατάσταση 1’. Η υπερθέρμανση αυτή είναι αναγκαία για την καλή λειτουργία του
συμπιεστή, επειδή υπάρχει κίνδυνος να σχηματισθούν σταγόνες υγρού μέσα στον
συμπιεστή.

Διάγραμμα 1.1: Διάγραμμα πίεσης-ενθαλπίας ψυκτικού κύκλου[1]

Διάγραμμα 1.2: Σχηματικό διάγραμμα ροής του ψυκτικού κύκλου

Το απαιτούμενο έργο για την παραπάνω διεργασία δίνεται συνήθως, όπως αναφέρθηκε στο
συμπιεστή με τη μορφή ηλεκτρικής ενέργειας. Στις περιπτώσεις αντλιών θερμότητας όπου η
απαίτηση ισχύος είναι μεγάλη ( > 100kW ), όπως για παράδειγμα σε μεγάλες βιομηχανίες, ο
συμπιεστής μπορεί να τροφοδοτείται και από μηχανή εσωτερικής καύσης. Μάλιστα σε
τέτοια συστήματα, δίνεται η δυνατότητα της χρήσης των καυσαερίων αλλά και των υγρών
ψύξης της ΜΕΚ ως συμπληρωματικής πηγής θερμότητας.

1.3.2 Κύκλος απορρόφησης

Οι ψυκτικοί κύκλοι απορρόφησης είναι κύκλοι που απαιτούν την πρόσδωση θερμικής
ενέργειας. Σ’ αυτούς, ένα δευτερεύον ρευστό (μέσο απορρόφησης) χρησιμοποιείται για να
απορροφήσει το κυρίως ψυκτικό ρευστό, το οποίο έχει εξατμιστεί προηγουμένως στον
εξατμιστή. Στην ουσία, η λειτουργία του συγκεκριμένου κύκλου βασίζεται στην αντιστρεπτή
διαδικασία ανταλλαγής θερμότητας ανάμεσα σε δύο ουσίες κατά την ανάμιξη και κατά τον
διαχωρισμό τους. Ο βασικός κύκλος απορρόφησης φαίνεται στο διάγραμμα 1.2. Οι βασικές
διεργασίες είναι ταυτόσημες με αυτές που περιγράφηκαν στον ψυκτικό κύκλο συμπίεσης,

ΕΚΣΔ -7-
Κεφ. 1: Αρχές λειτουργίας αντλιών θερμότητας.

με την διαφορά να έγκειται στην διεργασία του συμπιεστή, ο οποίος πλέον αντικαθίσταται
από μια πιο σύνθετη διάταξη.[2]

 Μεταβολή 2a-2b: Το κυρίως ψυκτικό ρευστό εισέρχεται στον απορροφητή όπου

απορροφάται από ένα μέσο απορρόφησης (π.χ. νερό, LiBr). Κατά τη διεργασία αυτή
απελευθερώνεται ποσό θερμότητας Q1 που αποβάλλεται μέσω ενός εναλλάκτη
(συνήθως προς το δίκτυο θέρμανσης).
 Μεταβολή 2b-2c: Το υγρό μίγμα μέσου απορρόφησης-ψυκτικού ρευστού
μεταφέρεται στη συνέχεια προς τον αναγεννητή μέσω του κυκλοφορητή, με
πρόσδωση μικρού ποσού ενέργειας.
 Μεταβολή 2c-2d: Στον αναγεννητή, με την πρόσδωση θερμότητας Q2 το ψυκτικό
ρευστό εξατμίζεται και διαχωρίζεται από το μέσο απορρόφησης. Ο διαχωρισμός
αυτός πραγματοποιείται λόγω της διαφορετικής θερμοκρασίας εξάτμισης των δύο
ουσιών του διαλύματος (με το ψυκτικό ρευστό να έχει μικρότερη για την ίδια πίεση).
Στη συνέχεια το ψυκτικό ρευστό σε μορφή αερίου περνά στον συμπυκνωτή όπου
πραγματοποιείται η διεργασία της συμπύκνωσης(2-4)
 Μεταβολή 2d-2a: Ο διαλύτης οδηγείται στη βαλβίδα εκτόνωσης της διάταξης του
θερμοσυμπιεστή όπου και εκτονώνεται με αύξηση του όγκου.

Διάγραμμα 1.3: Σχηματικό διάγραμμα ροής του κύκλου απορρόφησης

Με βάση τα παραπάνω παρατηρεί κανείς ότι για τη λειτουργία μιας ψυκτικής μηχανής
απορρόφησης απαιτείται πρόσδωση ενέργειας σε 2 σημεία. Στον κυκλοφορητή, το ποσό
κινητικής ενέργειας που απαιτείται είναι μικρό (συνήθως χρησιμοποιείται ηλεκτρική
ενέργεια). Από την άλλη στον αναγεννητή, η θερμική ενέργεια προσδίδεται μέσω καύσης
διάφορων υδρογονανθράκων ή από ηλιακά πεδία ή από απόβλητη θερμότητα (π.χ σε
συστήματα συμπαραγωγής) ή από καύση βιομάζας. Λόγω του τελευταίου γεγονότος, ο
αναγεννητής αναφέρεται πολλές φορές και ως θερμοσυμπιεστής.

ΕΚΣΔ -8-
Κεφ. 1: Αρχές λειτουργίας αντλιών θερμότητας.

Το βασικό πλεονέκτημα μιας αντλίας θερμότητας που λειτουργεί με βάση τον κύκλο
απορρόφησης σε σύγκριση με μία που χρησιμοποιεί τον κύκλο συμπίεσης, έγκειται στην
απουσία του συμπιεστή. Πιο συγκεκριμένα, οι συμπιεστές λόγω των κατασκευαστικών τους
ιδιαιτεροτήτων έχουν υψηλά επίπεδα θορύβου, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την
ενσωμάτωση ηχομόνωσης. Επιπρόσθετα, τα κινούμενα στοιχεία ενός συμπιεστή απαιτούν
συχνό έλεγχο και συντήρηση, σε αντίθεση με τη διάταξη του θερμοσυμπιεστή, όπου τα
κατασκευαστικά στοιχεία συντηρούνται και επισκευάζονται πολύ πιο εύκολα. Ωστόσο, ο
συνολικός αριθμός των κατασκευαστικών στοιχείων μιας αντλίας θερμότητας
απορρόφησης είναι σαφώς μεγαλύτερος από αυτόν μιας αντλίας θερμότητας συμπίεσης,
γεγονός που επηρεάζει σημαντικά το κόστος αγοράς αλλά και αντικατάστασης σε
περίπτωση μη επισκευάσιμης βλάβης. Ακόμα, η τεχνολογική ωρίμανση των ψυκτικών
μηχανών με συμπίεση ατμών, λόγω της ευρείας χρήσης τους σε διάφορες άλλες
εφαρμογές, έχει οδηγήσει στην επίτευξη καλύτερων βαθμών απόδοσης, όπως θα
αναφερθεί σε επόμενο κεφάλαιο. Έτσι, οι αντλίες θερμότητας συμπίεσης ψυκτικού
ρευστού είναι οι πλέον διαδεδομένες στην αγορά, με εφαρμογές τόσο σε κατοικίες και
συγκροτήματα, όσο και στη βιομηχανία. Για το λόγο αυτό στα επόμενα κεφάλαια η μελέτη
θα περιορισθεί σχεδόν αποκλειστικά σε αντλίες θερμότητας αυτής της τεχνολογίας

ΕΚΣΔ -9-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

2. Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας

Όπως αναφέρθηκε ήδη στο 1ο κεφάλαιο, τα βασικά κατασκευαστικά μέρη μιας αντλίας
θερμότητας είναι ο συμπιεστής, οι εναλλάκτες θερμότητας (εξατμιστής και συμπυκνωτής)
και η εκτονωτική διάταξη. Επίσης βασικό στοιχείο είναι το ψυκτικό ρευστό ενώ για τη
λειτουργία μιας ολοκληρωμένης αντλίας θερμότητας χρησιμοποιούνται μηχανισμοί
αντιστροφής της λειτουργίας του ψυκτικού κύκλου καθώς και αυτοματισμοί ελέγχου και
ρύθμισης.[3][4],[5],[6],[7]

2.1 Συμπιεστής
Ο συμπιεστής αποτελεί το σημαντικότερο μηχανικό στοιχείο κάθε συστήματος που
εργάζεται με βάση τον ψυκτικό κύκλο συμπίεσης ατμών. Μεταφορικά μπορεί να
χαρακτηριστεί ως η «καρδιά» των συστημάτων αυτών, όχι μόνο λόγω της σημαντικότητάς
του αλλά και λόγω της λειτουργίας του, καθώς τροφοδοτεί το σύστημα με ψυκτικό ρευστό
όπως περίπου η καρδιά τροφοδοτεί με αίμα τον ανθρώπινο οργανισμό. Ο ρόλος του
συμπιεστή σε μια αντλία θερμότητας είναι η αναρρόφηση των ατμών του ψυκτικού
ρευστού από τον εξατμιστή, η συμπίεση του ψυκτικού ρευστού από την χαμηλή πίεση p0
στην υψηλή πίεση p και η κάλυψη των απωλειών πίεσης στις σωληνώσεις και τα
εξαρτήματα του ψυκτικού κύκλου. Παρακάτω παρουσιάζονται οι βασικοί τύποι συμπιεστών
και τα κριτήρια με βάση τα οποία επιλέγεται ο καθένας για τη χρήση του σε αντλίες
θερμότητας.
Οι φυγοκεντρικοί συμπιεστές (centrifugalcompressors) αποτελούνται από ένα σταθερό
σπειροειδές κέλυφος, μέσα στο οποίο κινείται από έναν ηλεκτροκινητήρα ή από μια μηχανή
εσωτερικής καύσης μία πτερωτή. Οι ατμοί του ψυκτικού ρευστού οδηγούνται αξονικά στην
πτερωτή, παρασύρονται σε περιστροφική κίνηση και λόγω της αναπτυσσόμενης
φυγόκεντρης δύναμης συμπιέζονται (εικόνα 2.1)

Εικόνα 2.1: Λειτουργία φυγοκεντρικού συμπιεστή

ΕΚΣΔ -10-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

Οι φυγοκεντρικοί συμπιεστές μπορεί να αποτελούνται από μία ή και περισσότερες

βαθμίδες συμπίεσης, συνήθως 2 έως και 5 (εικόνες 2.2-2.3). Tα υψηλά επίπεδα συμπίεσης
(συγκριτικά με τις διαστάσεις του συμπυκνωτή) που απαιτούνται από την αντλία
θερμότητας μπορεί στην περίπτωση του φυγοκεντρικού μονοβάθμιου συμπιεστή να
οδηγήσουν σε ασταθή λειτουργία και συγκεκριμένα στο φαινόμενο της κυμάτωσης
(compressorsurge). Το φαινόμενο αυτό έχει ως αποτέλεσμα την πλήρη αντιστροφή της ροής
του ψυκτικού ρευστού και τη βίαιη εκδίωξή του από τον συμπυκνωτή. Η κυμάτωση είναι
αποτέλεσμα της αδυναμίας του συμπιεστή να συνεχίσει να εργάζεται πάνω από ένα
κρίσιμο λόγο πιέσεων εισόδου-εξόδου. Η παραπάνω δυσλειτουργία αντιμετωπίζεται με τη
χρήση πολυβάθμιων φυγοκεντρικών συμπιεστών (συνήθως διβάθμιων) που παρουσιάζουν
καλύτερη λειτουργική συμπεριφορά, μειώνοντας ταυτόχρονα και τη διατομή της πτερωτής.

Εικόνα 2.2: Μονοβάθμιος φυγοκεντρικός συμπιεστής

Εικόνα 2.3:Τριβάθμιος φυγοκεντρικός συμπιεστής

ΕΚΣΔ -11-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

Οι παλινδρομικοί συμπιεστές (reciprocatingcompressors) αποτελούνται από ένα σύστημα εμβόλου-

διωστήρα που κινείται μέσα σε έναν κύλινδρο. Με την παλινδρόμηση του εμβόλου αναρροφάται
ατμός από τον εξατμιστή, ο οποίος στη συνέχεια συμπιέζεται και καταθλίβεται στον συμπυκνωτή.
Οι παλινδρομικοί συμπιεστές έχουν τη δυνατότητα κατά την αναρρόφηση και συμπίεση του
ψυκτικού ρευστού να επιτυγχάνουν μεγαλύτερη θερμοκρασία και πίεση συμπύκνωσης συγκριτικά
με άλλους τύπους συμπιεστών (η σύγκριση γίνεται για ίδια ποσότητα και τύπο ψυκτικού ρευστού).
Το παραπάνω χαρακτηριστικό είχε μέχρι πρότινος καταστήσει τους παλινδρομικούς συμπιεστές
επικρατέστερους για την εφαρμογή σε συστήματα αντλιών θερμότητας και λοιπές ψυκτικές μηχανές
με ισχύ από 1.8 έως 350kW και χωρητικότητα από 0.5 έως 100 τόνους.

Εικόνα 2.4: Παλινδρομικός συμπιεστής

Εικόνα 2.5: Λειτουργία Παλινδρομικού συμπιεστή

Κατά τη σχεδίαση μιας αντλίας θερμότητας με παλινδρομικό συμπιεστή ιδιαίτερη σημασία

έχει η δυνατότητα άρτιας ανταπόκρισης του συμπιεστή σε όλα τα θερμικά φορτία που θα
κληθεί να αντιμετωπίσει, από το ελάχιστο έως και το μέγιστο με βάση το οποίο επιλέγεται.

ΕΚΣΔ -12-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

Η επιθυμητή θερμοκρασία στον εξατμιστή επιτυγχάνεται μέσω της αύξησης ή μείωσης της
παροχής ψυκτικού ρευστού από την εκτονωτική βαλβίδα, ανάλογα με τις επικρατούσες
συνθήκες περιβάλλοντος. Έτσι για παράδειγμα κατά τη χρήση της αντλίας θερμότητας για
θέρμανση, για να συνεχίσει ο εξατμιστής να λειτουργεί στην ίδια επιθυμητή θερμοκρασία
συνεχώς, θα πρέπει η παροχή ψυκτικού ρευστού να αυξάνει ανάλογα με τη μείωση της
θερμοκρασίας της πηγής (αέρας, νερό ή έδαφος) και αντίστροφα να μειώνεται ανάλογα με
την αύξηση της θερμοκρασίας της πηγής. Η παραπάνω λειτουργία όμως προκαλεί
αλλοίωση της απόδοσης του παλινδρομικού συμπιεστή, γεγονός που οφείλεται στον
επιζήμιο χώρο του συμπιεστή. Ως επιζήμιος χώρος νοείται ο χώρος που παραμένει
«ασάρωτος» από το έμβολο, δηλαδή ο χώρος μεταξύ της πλάκας των βαλβίδων και του
εμβόλου, όταν αυτό βρίσκεται στο άνω νεκρό σημείο. Μέσα στο χώρο αυτό παραμένει
πάντα ένα ποσό ψυκτικού ρευστού, η μάζα του οποίου εξαρτάται από τις διαστάσεις του
επιζήμιου χώρου και από το μέγεθος της πίεσης που επικρατεί.

Εικόνα 2.5: Επιζήμιος χώρος παλινδρομικού συμπιεστή

Όσο μεγαλύτερη είναι η πίεση της κατάθλιψης, τόσο περισσότερο ψυκτικό εγκλωβίζεται και
τόσο περισσότερο αλλοιώνεται η απόδοση του παλινδρομικού συμπιεστή. Μέχρι κάποιο
βαθμό, η παραπάνω αλλοίωση μπορεί να αμεληθεί, ωστόσο υπάρχει κάποια μέγιστη πίεση
κατάθλιψης, πάνω από την οποία το σύστημα θα αδυνατεί να λειτουργήσει. Από τα μέσα
της δεκαετίας του 1990 το παραπάνω πρόβλημα επιλύθηκε σε ένα βαθμό με τη χρήση δύο
σταδίων συμπίεσης πριν την εισαγωγή του ρευστού στο συμπυκνωτη. Στα συστήματα αυτά
γίνεται χρήση δύο συμπιεστών εκ των οποίων ο ένας εκτελελεί συμπίεση σε χαμηλές
θερμοκρασίες ψυκτικού ρευστού(π.χ. από -35°C σε 5°C) ενώ ο δεύτερος σε υψηλότερες
(π.χ. από 5°C σε 50°C), λύση που δημιουργεί ωστόσο μεγάλες απαιτήσεις χώρου. Σήμερα

ΕΚΣΔ -13-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

για την επίλυση του προβλήματος χρησιμοποιούνται μηχανισμοί ελέγχου του όγκου και της
χωρητικότητας του παλινδρομικού συμπιεστή (capacitycontrolsystems).

Οι κοχλιωτοί συμπιεστές (screw compressors) αποτελούνται από ένα σταθερό κέλυφος και
δύο περιστρεφόμενους ατέρμονες κοχλίες που κινούνται με τη βοήθεια οδοντωτών τροχών.
Οι ατμοί του ψυκτικού μέσου, καθώς κινούνται μέσα στους ατέρμονες κοχλίες
καταλαμβάνουν όλο και μικρότερο χώρο, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η πίεσή τους. Οι
κοχλιωτοί συμπιεστές έχουν λιγότερα κινούμενα μέρη από τους υπόλοιπους τύπους
συμπιεστών και προσφέρουν υψηλότερους βαθμούς συμπίεσης σε μικρή και μεσαία
ψυκτική ισχύ, χαρακτηριστικό που οφείλεται στη δυνατότητα τους να στραγγαλίζουν το
ψυκτικό ρευστό μέχρι και στο 10% του αρχικού όγκου. Μειονέκτημα των κοχλιωτών
συμπιεστών αποτελεί ωστόσο η απαίτηση για λίπανση στοιχείων του συμπιεστή που
ταυτόχρονα έρχονται σε επαφή με το ψυκτικό ρευστό. Το γεγονός αυτό δημιουργεί την
ανάγκη προσθήκης πολύπλοκου και ογκώδους συστήματος διαχωρισμού του ρευστού από
το λιπαντικό ώστε το ρευστό να εκτελεί συνεχώς τον ψυκτικό κύκλο χωρίς ανεπιθύμητες
προσμίξεις που επηρεάζουν τις ιδιότητές του. Ένα ακόμα ζήτημα που απασχολεί και χρήζει
βελτίωσης είναι η δυσαναλογία μεταξύ προσφερόμενης ισχύος και μείωσης του όγκου
κατεργασίας. Παρατηρείται έτσι κατά τη λειτουργία των κοχλιωτών συμπιεστών, έπειτα
από την πρόσδωση για παράδειγμα του 50(+)% του έργου που απαιτείται για μια πλήρη
συμπίεση, το ψυκτικό ρευστό να έχει συμπιεστεί λιγότερο από το 50% του αρχικού όγκου.
Παρ’ όλα αυτά, η αυξημένη αξιοπιστία και η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής που χαρακτηρίζουν
τον συγκεκριμένο τύπο, οδηγούν ολοένα και περισσότερους κατασκευαστές στην επιλογή
των κοχλιωτών συμπιεστών για εφαρμογή σε συστήματα αντλιών θερμότητας.

Εικόνα 2.6: Κοχλιωτός συμπιεστής

ΕΚΣΔ -14-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

Οι σπειροειδείς συμπιεστές (scrollcompressors) αποτελούνται από δυο πλάκες που φέρουν

σπείρα και είναι προσαρμοσμένες η μια μέσα στην άλλη. Η μια από τις δυο σπείρες είναι
σταθερή ενώ η άλλη κινείται έκκεντρα μέσα στη σταθερή. Με την κίνηση αυτή
δημιουργούνται δυο θύλακες, οι οποίοι εγκλωβίζουν τους ατμούς του ψυκτικού ρευστού
(εικόνα 2.7). Με την συνεχή μείωση του όγκου των θυλάκων, οι ατμοί συμπιέζονται και
οδηγούνται προς τον συμπυκνωτή. Οι σπειροειδείς συμπιεστές είναι ο κατεξοχήν τύπος
συμπιεστή που χρησιμοποιείται στις αντλίες θερμότητας , με συνεχώς αυξανόμενη χρήση
καθώς χαρακτηρίζονται από υψηλές αποδόσεις, αθόρυβη λειτουργία και έλλειψη
κραδασμών.

Εικόνα 2.7: Σπειροειδής συμπιεστής

Τέλος, οι συμπιεστές τύπου τυμπάνου (rotary-vanecompressors) αποτελούνται από ένα

ρότορα (στροφέα) που περιστρέφεται έκκεντρα μέσα σε έναν κύλινδρο. Με την περιστροφή
του ρότορα, ο διατιθέμενος χώρος για τους ατμούς του ψυκτικού ρευστού γίνεται όλο και
μικρότερος (εικόνα 2.8). Με τον τρόπο αυτό οι ατμοί συμπιέζονται μέχρι την υψηλή πίεση
και οδηγούνται στον συμπυκνωτή. Ο συγκεκριμένος τύπος συμπιεστή μπορεί να
επιτυγχάνει αρκετά υψηλά επίπεδα συμπίεσης, η χωρητικότητά του ωστόσο σε ψυκτικό
ρευστό είναι περιορισμένη σε σχέση με τους υπόλοιπους τύπους συμπιεστών (η σύγκριση
γίνεται για παρόμοιες διαστάσεις), για το λόγο αυτό χρησιμοποιείται κυρίως σε μονάδες
μικρής και μεσαίας ισχύος.

ΕΚΣΔ -15-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

Εικόνα 2.8: Συμπιεστής τύπου τυμπάνου

2.2 Συμπυκνωτής

Ο συμπυκνωτής είναι το τμήμα της αντλίας θερμότητας από το οποίο αποβάλλεται η

θερμότητα. Ουσιαστικά ο συμπυκνωτής είναι ένας εναλλάκτης θερμότητας μεταξύ του
ψυκτικού ρευστού και του συστήματος χαμηλού θερμοκρασιακού επιπέδου, όπως αυτό
ορίζεται κάθε φορά ανάλογα με τη λειτουργία της αντλίας θερμότητας. Έτσι κατά τη
θερμαντική λειτουργία ο συμπυκνωτής προσδίδει θερμότητα στο μέσον ή τον χώρο που
πρέπει να θερμανθεί, ενώ κατά την ψυκτική λειτουργία απορρίπτει θερμότητα στο
εξωτερικό περιβάλλον. Η απόδοση των συμπυκνωτών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το
είδος του υλικού διαμέσου του οποίου γίνεται η εναλλαγή θερμότητας. Οι συμπυκνωτές
μπορεί να κατασκευάζονται από χαλκό, χάλυβα, ορείχαλκο, ανοξείδωτο χάλυβα ή
αλουμίνιο, με τον χαλκό να είναι το επικρατέστερο υλικό λόγω του υψηλού συντελεστή
θερμικής αγωγιμότητας και της αντοχής του στη διάβρωση. Το μέσο (υγρό ή αέρας) που
χρησιμοποιούν οι συμπυκνωτές για να απορροφήσουν θερμότητα από το ψυκτικό ρευστό
αποτελεί και το κριτήριο διαχωρισμού τους σε δύο βασικές κατηγορίες, τους αερόψυκτους
και τους υδρόψυκτους.

Αερόψυκτοι συμπυκνωτές ονομάζονται οι συμπυκνωτές που ψύχονται με τη βοήθεια του

αέρα του περιβάλλοντος. Στον συγκεκριμένο τύπο η επιφάνεια εναλλαγής θερμότητας
αποτελείται από χαλκοσωλήνες μέσα στους οποίους κυκλοφορεί το ψυκτικό ρευστό
(εικόνα 2.9). Για την αποδοτικότερη εναλλαγή θερμότητας μεταξύ αέρα και ψυκτικού
ρευστού, στους σωλήνες τοποθετούνται πτερύγια χαλκού ή αλουμινίου που αυξάνουν την
επιφάνεια εναλλαγής (εικόνα 2.10). Οι αερόψυκτοι συμπυκνωτές χρησιμοποιούνται σε
μικρές ή μεγάλες αντλίες θερμότητας που έχουν ως πηγή/αποδέκτη τον αέρα, όπως θα
αναλυθεί σε επόμενο κεφάλαιο.

ΕΚΣΔ -16-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

Εικόνα 2.9: Αερόψυκτος συμπυκνωτής

Εικόνα 2.10: Πτερύγια αερόψυκτου συμπυκνωτή

Η κυκλοφορία του αέρα μέσα στα πτερύγια του συμπυκνωτή γίνεται με τη βοήθεια
ανεμιστήρων (εξαναγκασμένη κυκλοφορία). Ωστόσο, η παρουσία ανεμιστήρα καθιστά τους
αερόψυκτους συμπυκνωτές ιδιαίτερα θορυβώδεις δημιουργώντας ταυτόχρονα απαιτήσεις
συντήρησης για έλεγχο και καθαρισμό των ανεμιστήρων. Οι αερόψυκτοι συμπυκνωτές
χρησιμοποιούνται σε μικρές και μεγάλες αντλίες θερμότητας που έχουν ως πηγή/αποδέκτη
θερμότητας τον αέρα, όπως θα εξηγηθεί σε επόμενο κεφάλαιο.

Στους υδρόψυκτους συμπυκνωτές η εναλλαγή θερμότητας πραγματοποιείται μεταξύ του

ψυκτικού ρευστού και του νερού με τη χρήση σωλήνων, συνήθως κατασκευασμένων από
χαλκό. Ανάλογα με τον τρόπο κυκλοφορίας του ψυκτικού ρευστού και του νερού εντός των
υδρόψυκτων συμπυκνωτών, αυτοί κατατάσσονται σε τρείς κατηγορίες, τους συμπυκνωτές
διπλού σωλήνα (εικόνα 2.11), τους συμπυκνωτές με δοχείο και σερπαντίνα και τους
συμπυκνωτές κελύφους-σωλήνα (εικόνα 2.12). Στους δύο πρώτους τύπους το ψυκτικό
ρευστό κυκλοφορεί μέσα στους σωλήνες, ενώ το νερό ρέει εξωτερικά από αυτούς. Στους
συμπυκνωτές κελύφους-σωλήνα, η κυκλοφορία αντιστρέφεται, με το νερό να ρέει μέσα
στους σωλήνες και το ψυκτικό ρευστό εξωτερικά.

ΕΚΣΔ -17-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

Εικόνα 2.11: Υδρόψυκτος συμπυκνωτής διπλού σωλήνα

Εικόνα 2.12: Υδρόψυκτος συμπυκνωτής κελύφους σωλήνα

2.3 Εξατμιστής

Ο εξατμιστής είναι το τμήμα της αντλίας θερμότητας που έχει ως λειτουργία την
απορρόφηση θερμότητας. Ουσιαστικά ο εξατμιστής είναι ένας εναλλάκτης θερμότητας
μεταξύ του ψυκτικού ρευστού και του συστήματος υψηλού θερμοκρασιακού επιπέδου,
όπως αυτό ορίζεται κάθε φορά ανάλογα με τη λειτουργία της αντλίας θερμότητας. Έτσι
κατά τη θερμαντική λειτουργία ο εξατμιστής απορροφά θερμότητα από το περιβάλλον και
την προσδίδει στο ψυκτικό ρευστό ενώ κατά την ψυκτική λειτουργία απορροφά θερμότητα
από τον προς ψύξη χώρο. Η απόδοση των εξατμιστών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το
είδος του υλικού διαμέσου του οποίου γίνεται η εναλλαγή θερμότητας. Όπως και οι
συμπυκνωτές, έτσι και οι εξατμιστές κατασκευάζονται από χαλκό, χάλυβα, ορείχαλκο,
ανοξείδωτο χάλυβα ή αλουμίνιο, με τον χαλκό να είναι το επικρατέστερο υλικό λόγω του
υψηλού συντελεστή θερμικής αγωγιμότητας και της αντοχής του στη διάβρωση. Και σε
αυτή την περίπτωση, το μέσο (υγρό ή αέρας) που χρησιμοποιούν οι εξατμιστές για να

ΕΚΣΔ -18-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

απορροφήσουν θερμότητα και να την προσδώσουν στο ψυκτικό ρευστό αποτελεί το

κριτήριο διαχωρισμού τους σε δύο βασικές κατηγορίες, τους αερόψυκτους και τους
υδρόψυκτους.

Τα χαρακτηριστικά τόσο των αερόψυκτων (εικόνα 2.13) όσο και των υδρόψυκτων (εικόνα
2.14)εξατμιστών είναι ταυτόσημα με αυτά που αναφέρθηκαν στην προηγούμενη ενότητα
για τους συμπυκνωτές, για το λόγο αυτό παραλείπονται.

Εικόνα 2.13: Αερόψυκτος εξατμιστής

Εικόνα 2.14: Αερόψυκτος εξατμιστής

ΕΚΣΔ -19-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

Οι εξατμιστές, λόγω της λειτουργίας τους, συχνά ρίχνουν τη θερμοκρασία της πηγής
θερμότητας σε πολύ χαμηλά επίπεδα, με αποτέλεσμα το σχηματισμό πάγου στην
επιφάνεια των σωλήνων. Αναλυτικότερα, στους υδρόψυκτους εξατμιστές, εάν η
θερμοκρασία πέσει κάτω από το μηδέν το νερό μετατρέπεται σε πάγο, εμποδίζοντας τόσο
την κυκλοφορία όσο και τη μετάδοση θερμότητας. Στην περίπτωση των αερόψυκτων
εξατμιστών, όταν ο αέρας που ψύχεται φθάσει σε θερμοκρασία κορεσμού, ξεκινά η
συμπύκνωση των υδρατμών που περιέχει. Όσο η θερμοκρασία διατηρείται πάνω από το
μηδέν, η υγρασία που αφαιρείται επικάθεται με τη μορφή σταγόνων νερού στις ψυχρές
μεταλλικές επιφάνειες του εξατμιστή. Στην περίπτωση όμως περαιτέρω πτώσης της
θερμοκρασίας σε επίπεδα κάτω από το μηδέν, η αφαιρούμενη υγρασία στερεοποιείται
(παγώνει), καλύπτοντας την εξωτερική επιφάνεια του εξατμιστή. Το σχηματιζόμενο στρώμα
πάγου δρα ως μονωτικό υλικό με αποτέλεσμα τη μείωση του ρυθμού εναλλαγής
θερμότητας μεταξύ του ψυχόμενου αέρα και του εξατμιστή .Όπως γίνεται αντιληπτό, το
φαινόμενο σχηματισμού πάγου δεν επηρεάζει τη λειτουργία μόνο του εξατμιστή, αλλά
ολόκληρης της αντλίας θερμότητας. Η μείωση της ικανότητας του εξατμιστή εξαναγκάζει σε
παρατεταμένη λειτουργία τον συμπιεστή με συνέπεια την αύξηση της κατανάλωσης αλλά
και μείωση της διάρκειας ζωής του λόγω υπερθέρμανσης. Η αντιμετώπιση του κινδύνου
σχηματισμού πάγου στους υδρόψυκτους εξατμιστές κλειστού κυκλώματος είναι σχετικά
απλή, με τη χρήση αντιπηκτικού υγρού στη θέση του νερού. Στους αερόψυκτους εξατμιστές
ανοιχτού κυκλώματος η αντιμετώπιση του προβλήματος γίνεται με τη διαδικασία της
απόψυξης (ή αποπάγωσης) που μπορεί να ακολουθεί διάφορες μεθόδους. Στις σύγχρονες
αντλίες θερμότητας η απόψυξη του εξατμιστή γίνεται από αυτόματους μηχανισμούς που
μπαίνουν σε λειτουργία συνήθως μέσω θερμοστάτη, όταν η θερμοκρασία πέσει χαμηλά. Η
απόψυξη μπορεί να πραγματοποιείται είτε με ηλεκτρικές αντιστάσεις που τοποθετούνται
στην εξωτερική επιφάνεια του εξατμιστή, είτε με τη χρήση παράκαμψης που οδηγεί
ποσότητα υπέρθερμου ψυκτικού αερίου στην παγωμένη επιφάνεια (αντιστροφή κύκλου) ή
και με ψεκασμό ζεστού νερού στην εξωτερική επιφάνεια του εξατμιστή.

2.4 Εκτονωτική διάταξη

Σκοπός της εκτονωτικής διάταξης είναι η ρύθμιση της ποσότητας υγρού ψυκτικού ρευστού
από τον συμπυκνωτή προς τον εξατμιστή ώστε η αντλία θερμότητας να εργάζεται με τη
μέγιστη δυνατή απόδοση χωρίς όμως να υπερφορτώνεται ο συμπιεστής. Ταυτόχρονα, η
εκτονωτική διάταξη αλλάζει τα θερμοδυναμικά χαρακτηριστικά του ψυκτικού ρευστού, έτσι
ώστε από υγρό υψηλής πίεσης στην έξοδο του συμπυκνωτή να μετατρέπεται σε μίγμα
υγρού-ατμού σταθερής και χαμηλής πίεσης. Οι πιο συνηθισμένοι τύποι εκτονωτικών
διατάξεων που χρησιμοποιούνται στις αντλίες θερμότητας είναι η θερμοστατική
εκτονωτική βαλβίδα και ο τριχοειδής σωλήνας.

Η θερμοστατική εκτονωτική βαλβίδα (thermostaticexpansionvalve) (εικόνα 2.15) είναι ο

τύπος εκτονωτικής διάταξης που χρησιμοποιείται περισσότερο στις αντλίες θερμότητας.
Χρησιμοποιώντας ένα θερμικό αισθητήριο για την ανίχνευση της υπερθέρμανσης, η

ΕΚΣΔ -20-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

βαλβίδα ανοίγει ή κλείνει, ρυθμίζοντας έτσι τη ροή του ψυκτικού ρευστού, προσφέροντας
έτσι τη ρύθμιση της ισχύος και αυξημένη προστασία στα υπόλοιπα εξαρτήματα της αντλίας
θερμότητας.

Εικόνα 2.15: Λειτουργία θερμοστατικής εκτονωτικής βαλβίδας

Όλα τα στοιχεία της θερμοστατικής εκτονωτικής βαλβίδας (εικόνα 2.16) περικλείονται και
συγκρατούνται από το σώμα της, το οποίο κατασκευάζεται από ορείχαλκο ή ανοξείδωτο
χάλυβα και στερεώνει τη βαλβίδα στη σωλήνωση του ψυκτικού κυκλώματος. Το διάφραγμα
είναι τοποθετημένο μέσα στο σώμα και κινεί τη βελόνα λόγω ανάλογα με τις μεταβολές του
φορτίου στο σύστημα. Η βελόνα είναι συνήθως κατασκευασμένη από πολύ σκληρά
ανοξείδωτα μέταλλά και μαζί με την έδρα της βαλβίδας χρησιμοποιούνται ως μηχανισμός
ελέγχου του ψυκτικού ρευστού. Το ελατήριο υπερθέρμανσης ανυψώνει το διάφραγμα και
κλείνει τη βαλβίδα ωθώντας τη βελόνα μέσα στην έδρα. Ο βολβός ανιχνεύει τη
θερμοκρασία στην άκρη του εξατμιστή και μεταφέρει αυτήν τη θερμοκρασία ,
μετατρέποντάς την σε πίεση, στην κορυφή του διαφράγματος. Για να συμβεί αυτό, ο
βολβός περιέχει στο εσωτερικό του υγρό, παρόμοιο με το ψυκτικό μέσο, το οποίο
ανταποκρίνεται στον πίνακα σχέσης πίεσης-θερμοκρασίας, όπως ακριβώς και το ψυκτικό
ρευστό που χρησιμοποιείται. Όταν η θερμοκρασία αναρρόφησης αυξάνεται, τότε η
μεταβολή της θερμοκρασίας επέρχεται μέσα στο βολβό. Όταν υπάρχει μεταβολή πίεσης,
τότε ο τριχοειδής σωλήνας (κοίλος σωλήνας μικρής διαμέτρου) επιτρέπει την εξισορρόπηση
της πίεσης μεταξύ βολβού και του διαφράγματος.

ΕΚΣΔ -21-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

Εικόνα 2.16: Θερμοστατική εκτονωτική βαλβίδα

Ο τριχοειδής σωλήνας είναι χαλκοσωλήνας μικρής διαμέτρου (από 0.8 έως 1.4 mm) και
μεγάλης διαμέτρου (30mm για μεγάλες μονάδες). Η λειτουργία του δεν βασίζεται στη
ρύθμιση της παροχής όπως στην περίπτωση της εκτονωτικής βαλβίδας, αλλά στην πτώση
πίεσης του ψυκτικού ρευστού που δημιουργείται μεταξύ εισόδου και εξόδου του
σπειροειδή σωλήνα. Ως εξάρτημα έχει πολύ μικρό κόστος και δεν απαιτεί συντήρηση.
Επίσης, κατά το σταμάτημα του συμπιεστή, η δίοδος ψυκτικού προς τον εξατμιστή
συνεχίζεται μέσω του τριχοειδούς σωλήνα, μέχρι η πίεση κατάθλιψης να εξισωθεί με την
πίεση αναρρόφησης. Αποτέλεσμα είναι η πολύ μικρή απαιτούμενη ροπή εκκίνησης του
συμπιεστή κατά την εκκίνηση της αντλίας θερμότητας. Στα μειονεκτήματα του τριχοειδούς
σωλήνα κατατάσσονται, πέρα από την αδυναμία ελέγχου της παροχής ψυκτικού ρευστού
και ο κίνδυνος απόφραξής του λόγω τσακίσματος ή λόγω μικρών στερεών σωματιδίων
καθώς και η αδυναμία επαναρύθμισής του μετά την εγκατάστασή του.

Εικόνα 2.17: Τριχοειδής σωλήνας

ΕΚΣΔ -22-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

2.5 Ψυκτικά ρευστά

Όπως ήδη έχει αναλυθεί στο πρώτο κεφάλαιο, στον κύκλο συμπίεσης η απόδοση
θερμότητας γίνεται με τη συμπύκνωση των ατμών του ψυκτικού αερίου στο συμπυκνωτή
ενώ η απορρόφηση θερμότητας βασίζεται στην ατμοποίηση του ψυκτικού υγρού. Το
εργαζόμενο μέσο λοιπόν αλλάζει συνεχώς φάση κατά τη λειτουργία της αντλίας
θερμότητας. Για το λόγο αυτό ο πλέον κατάλληλος όρος για να περιγράψει την εργαζόμενη
ουσία είναι αυτός του ψυκτικού ρευστού, καθώς περικλείει τόσο τον όρο υγρό όσο και τον
όρο αέριο. Το ψυκτικό ρευστό θα πρέπει να ικανοποιεί ταυτόχρονα μια σειρά από
συγκεκριμένες φυσικές, χημικές και θερμοδυναμικές ιδιότητες που θα το καθιστούν
ταυτόχρονα ασφαλές, αποδοτικό και οικονομικό. Όπως γίνεται κατανοητό, ο τεράστιος
αριθμός των εφαρμογών ψύξης καθιστά αδύνατη την εύρεση ενός ιδανικού ψυκτικού
ρευστού που θα ικανοποιεί όλες τις ειδικές περιπτώσεις εφαρμογών. Παρακάτω
παρουσιάζονται συνοπτικά οι σημαντικότερες ιδιότητες που πρέπει να ικανοποιούνται από
ένα ψυκτικό ρευστό.[8]
Στα θερμοδυναμικά χαρακτηριστικά ενός ψυκτικού ρευστού συμπεριλαμβάνεται η
δυνατότητα ατμοποίησης σε χαμηλές θερμοκρασίες και θετικές πιέσεις. Σε κανονικές
συνθήκες λειτουργίας της μονάδας η πίεση αναρρόφησης πρέπει να είναι θετική. Έτσι σε
περίπτωση διαρροής το ψυκτικό ρευστό θα διαφύγει προς το περιβάλλον. Σε αντίθετη
περίπτωση όπου η πίεση είναι μικρότερη της ατμοσφαιρικής, τότε θα εισάγεται στο
κύκλωμα της μονάδας ατμοσφαιρικός αέρας και υγρασία με αρνητικές επιπτώσεις στη
λειτουργία. Επίσης, η πίεση που αναπτύσσεται στην κατάθλιψη θα πρέπει να είναι
υψηλότερη από εκείνη της αναρρόφησης. Η διαφορά ωστόσο δεν μπορεί να ξεπερνά
κάποια όρια (εξαρτώνται από την εκάστοτε εφαρμογή), καθώς περαιτέρω αύξηση της
πίεσης κατάθλιψης αυξάνει και την απαιτούμενη ιπποδύναμη στον άξονα του συμπιεστή,
καθιστώντας αντιοικονομική τη λειτουργία της ψυκτικής μηχανής (στην μελετώμενη
περίπτωση της αντλίας θερμότητας). Στις θερμοδυναμικές ιδιότητες του ψυκτικού ρευστού
συμπεριλαμβάνεται και η υψηλή λανθάνουσα θερμότητα εξάτμισης και χαμηλή
θερμοκρασία πήξης. Όσο μεγαλύτερη είναι η λανθάνουσα θερμότητα εξάτμισης, τόσο
μικρότερη είναι η απαιτούμενη μάζα κυκλοφορίας του ψυκτικού ρευστού. Τέλος, οι
συνήθεις ανάγκες θέρμανσης/ψύξης σε ψυκτικές μηχανές όπως οι αντλίες θερμότητας (π.χ.
θέρμανση ενός χώρου στους 20°C, ενώ στο περιβάλλον η θερμοκρασία μπορεί να πέφτει
στους 5°C), δημιουργούν συγκεκριμένες απαιτήσεις για τη θερμοκρασία εξάτμισης και
υγροποίησης του εργαζόμενου μέσου. Αυτό θα πρέπει να εξατμίζεται σε χαμηλές
θερμοκρασίες (ακόμα και κάτω από το 0) υπό θετική πίεση αλλά ταυτόχρονα να μπορεί να
συμπυκνώνεται σε υψηλές θερμοκρασίες υπό την ελάχιστη δυνατή πίεση με σκοπό την
αποδοτικότερη λειτουργία.
Στα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά συμπεριλαμβάνονται ιδιότητες όπως η σταθερή χημική
σύσταση και ο μικρός ειδικός όγκος. Η συνεχείς αλλαγές φάσης στις οποίες υπόκειται το
ψυκτικό ρευστό κατά τη λειτουργία του ψυκτικού κύκλου καθιστούν αναγκαία την υψηλή
χημική ευστάθεια καθώς σε διαφορετική περίπτωση το ψυκτικό ρευστό θα έχανε τις

ΕΚΣΔ -23-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

θερμοδυναμικές του ιδιότητες και θα έπρεπε να αντικαθίσταται ανά τακτά χρονικά

διαστήματα. Ο μικρός ειδικός όγκος συμβάλει στη μείωση των διαστάσεων των
εξαρτημάτων της μονάδας. Επίσης, η χημική σύσταση του ψυκτικού ρευστού πρέπει να
χαρακτηρίζεται από ικανοποιητική διαλυτότητα ελαίου (λιπαντικού του συμπιεστή) χωρίς
να αλλοιώνει τις λιπαντικές ιδιότητες του ελαίου. Τέλος, ιδιαίτερα σημαντικό για την ορθή
και αποδοτική λειτουργία μιας ψυκτικής μονάδας, το ψυκτικό ρευστό δεν πρέπει να είναι
διαβρωτικό ως προς τις σωληνώσεις και τα υπόλοιπα κατασκευαστικά στοιχεία καθώς και
να χαρακτηρίζεται από χαμηλή διαλυτότητα σε νερό.

Από τις απαιτήσεις ασφαλείας επιβάλλεται κατ’ αρχήν το ψυκτικό μέσο να μην είναι
δηλητηριώδες τοξικό ή ερεθιστικό, χαρακτηριστικά που το καθιστούν επικίνδυνο για την
υγεία του ανθρώπου σε περίπτωση πιθανής διαρροής, ιδιαίτερα όταν η ψυκτική μηχανή
αφορά οικιακή χρήση, όπως η αντλία θερμότητας. Επίσης το ψυκτικό ρευστό πρέπει να μην
είναι εύφλεκτο ή εκρηκτικό αλλά και να είναι εύκολα ανιχνεύσιμο σε περίπτωση διαρροής.
Τέλος, πέρα από την ικανοποίηση των παραπάνω απαιτήσεων, τα ψυκτικά ρευστά πρέπει
να ικανοποιούν και τους περιβαλλοντικούς όρους που καθορίζονται από διεθνή
πρωτόκολλα, καθώς πολλά από τα ρευστά που χρησιμοποιήθηκαν μέχρι σήμερα αποτελούν
την κύρια αιτία καταστροφής του όζοντος.
Σύμφωνα με το αμερικανικό πρότυπο ANSI/ASHRAE 34
(DesignationandSafetyClassificationofRefrigerants) τα ψυκτικά ρευστά υδρογονανθράκων
και παραγώγων αυτών χαρακτηρίζονται με το πρόθεμα R (Refrigerants) το οποίο στη
συνέχεια ακολουθούν ψηφία που αφορούν στη χημική σύσταση του ρευστού. Το πρώτο
ψηφίο στα δεξιά του προθέματος δείχνει τον αριθμό ατόμων φθορίου (F), το δεύτερο
ψηφίο τον αριθμό ατόμων υδρογόνου (Η) ενώ το τρίτο ψηφίο τον αριθμό ατόμων άνθρακα
(C) στη χημική ένωση του ψυκτικού ρευστού (π.χ. R12, R22, R134). Στην περίπτωση ύπαρξης
κυκλικών παραγώγων του άνθρακα, πριν τα ψηφία προστίθεται το γράμμα C (RC318). Στην
περίπτωση ουσιών της ισομερούς σειράς οκτανίων, όλα τα ψυκτικά ρευστά
χαρακτηρίζονται από τα ίδια ψηφία. Δεδομένου ότι τα ισομερή διαχωρίζονται από βαθμό
ασυμμετρίας, το πιο συμμετρικό να χαρακτηρίζεται μόνο από τα ψηφία (R134) ενώ στα
υπόλοιπα προστίθεται μικρό γράμμα ανάλογα με την ασυμμετρία που παρουσιάζουν (π.χ.
R134a, R134b κλπ). Στην περίπτωση των ζεοτροπικών και αζεοτροπικών μιγμάτων
χρησιμοποιείται και πάλι το πρόθεμα R, με τη σειρά αναγνώρισης 500 να αντιστοιχεί στα
πρώτα και την 400 στα δεύτερα (π.χ. R407, R503 κλπ). Τέλος, στην περίπτωση ανόργανων
ενώσεων χρησιμοποιείται μετά το πρόθεμα η σειρά 700 (π.χ. R717-αμμωνία).

Εκτός από τη χημική τους σύσταση, κριτήριο για την ταξινόμηση των ψυκτικών ρευστών
αποτελεί και η ασφάλειά τους. Και πάλι σύμφωνα με το αμερικανικό πρότυπο
ANSI/ASHRAE 34, τα ψυκτικά ρευστά χωρίζονται ανάλογα με την τοξικότητά τους σε δύο
κατηγορίες. Στην κατηγορία Α κατατάσσονται ψυκτικά ρευστά των οποίων η συγκέντρωση
σε τοξικές ουσίες δεν ξεπερνά τα 400ppm. Για μεγαλύτερες συγκεντρώσεις που μπορούν να
προκαλέσουν βλάβη στην υγεία σε περίπτωση εισπνοής, κατάποσης ή επαφής με το δέρμα,

ΕΚΣΔ -24-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

τα ψυκτικά ρευστά κατατάσσονται στην κατηγορία Β. Με κριτήριο την αναφλεξιμότητα τα

ψυκτικά ρευστά κατηγοριοποιούνται σε 3 κατηγορίες. Στην κατηγορία 1 κατατάσσονται τα
μη εύφλεκτα ψυκτικά, στα οποία δεν παρουσιάζεται αυτανάφλεξη και διάδοση φλόγας
υπό την παρουσία αέρα σε συνθήκες στους 21°C και 101 kPa. Στην κατηγορία 2
κατατάσσονται τα ψυκτικά ρευστά με όριο αναφλεξιμότητας ανώτερο του 0.1 kg/m³ (στους
21°C και 101 kPa) και θερμοκρασία καύσης μικρότερη από 19 kJ/kg. Ψυκτικά ρευστά που
ξεπερνούν τα προηγούμενα όρια χαρακτηρίζονται ως υψηλά αναφλέξιμα και
κατατάσσονται στην κατηγορία 3.

Πίνακας 2.1: Ψυκτικά ρευστά.[8]

Κατάταξη
Χημική
Κατηγοριοποίηση Ονομασία ασφαλεί
σύσταση
ας
Ανόργανες ενώσεις
R717 αμμωνία NH₃ B2
R718 νερό H₂O A1
R744 διοξείδιο του άνθρακα CO₂ A1
Οργανικές ενώσεις
Υδρογονάνθρακες
R170 αιθάνιο CH₃CH₃ A3
R290 προπάνιο CH₃CH₂CH₃ A3
R600a ισοβουτάνιο CH(CH₃)₂CH₃ A3
Χλωροφθοράνθρακες (CFC)
R11 τριχλωροφθορομεθάνιο CCl₃F A1
R12 διχλωροδιφθορομεθάνιο CCl₂F₃ A1
Υδροχλωροφθοράνθρακες
(HCFC)
R22 χλωροδιφθορομεθάνιο CHClF₂ A1
R141b 1,1-διχλωρο-1- CH₃CCl₂F A2
φθοροαιθάνιο
R142b 1-χλωρο-1,1- CH₃CClF₂ A2
διφθοροαιθάνιο
Υδροφθοράνθρακες (HFCs)
R32 διφλωρομεθάνιο CH₂F₂ A2
R125 πενταφθοροαιθάνιο CHF₂CF₃ A1
R134a 1,1,1,2-τετραφθοροαιθάνιο CH₂FCF₃ A1
R143a 1,1,1-τριφθοροαιθάνιο CH₃CF₃ A2
Αζεοτροπικά μίγματα
R502 R22/R225 A1
(48.8/51.2)
R507 R125/R134a A1
(50/50)
Ζεοτροπικά μίγματα
R404A R125/R143a/R13 A1
4a (44/52/4)
R407C R32/R125/R134a) A1
(23/25/52)

ΕΚΣΔ -25-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

Η εξέλιξη των ψυκτικών ρευστών υπαγορεύτηκε σε μεγάλο βαθμό από την ανάγκη
δημιουργίας ουσιών μη βλαβερών προς το περιβάλλον και συγκεκριμένα ουσιών που δεν
καταστρέφουν το όζον της στρατόσφαιρας. Οι χλωροφθοράνθρακες (CFC)
χρησιμοποιήθηκαν μαζικά ως ψυκτικά ρευστά από τη δεκαετία του 1930, κυρίως λόγω των
θερμοδυναμικών τους ιδιοτήτων και της ασφάλειας στη χρήση τους. Ωστόσο, μετά τη
διαπίστωση της καταστροφικής τους για το όζον δράσης επιβλήθηκε το 1987 με το
πρωτόκολλο του Μόντρεαλ ο περιορισμός της παραγωγής τους κατά 50% μέχρι το 1999 και
έπειτα από αναθεώρησή του στο Λονδίνο το 1990 αποφασίστηκε η οριστική διακοπή της
παραγωγής τους μέχρι το 2000 (στην Ε.Ε μέχρι το 1996 με απόφαση του Ευρωπαϊκού
κοινοβουλίου). Οι σύγχρονες τάσεις παράγωγής υποκατάστατων των CFC οδήγησαν στη
χρήση υδροχλωροφθορανθράκων (HCFC) και υδροφθορανθράκων(HFC). Οι HCFC’s
καταστρέφουν το στρώμα του όζοντος σε πολύ μικρότερο βαθμό απ’ ότι οι CFC, ωστόσο και
σε αυτούς έχουν τεθεί περιορισμοί για την παραγωγή τους και έχει δρομολογηθεί η
διαδικασία σταδιακής αντικατάστασής τους. Οι HFC έχουν πολλές από τις επιθυμητές
ιδιότητες των CFC και HCFC και χρησιμοποιούνται ευρέως ως υποκατάστατα των κλασσικών
ψυκτικών ρευστών. Δεν καταστρέφουν το στρώμα του όζοντος, επιβαρύνουν ωστόσο το
περιβάλλον καθώς εάν διαρρεύσουν στην ατμόσφαιρα, παραμένουν στα ανώτερα
στρώματά της και παγιδεύουν την εκπεμπόμενη ακτινοβολία από τη γη (φαινόμενο του
θερμοκηπίου).

Τα ψυκτικά ρευστά τα οποία κυρίως χρησιμοποιούνται σήμερα σε ψυκτικές μονάδες,

κλιματιστικές συσκευές και αντλίες θερμότητας είναι το R-134a (υποκατάστατο του R12), το
R-407C (υποκατάστατο του R22) και το R-410A (επίσης υποκατάστατο του R22).

2.6 Διάταξη αντιστροφής λειτουργίας

Όπως έχει ήδη αναφερθεί , μια αντλία θερμότητας μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για
ψύξη όσο και για θέρμανση ενός χώρου. Η διπλή αυτή λειτουργία έχει να κάνει με τον
ορισμό, κάθε φορά από τον χρήστη, του συστήματος υψηλής και του χαμηλής
θερμοκρασίας. Η αντιστροφή του ψυκτικού κύκλου μιας αντλίας θερμότητας επιτυγχάνεται
μέσω της τετράοδης βαλβίδας ανάμιξης που είναι συνδεδεμένη στο κλειστό κύκλωμα του
ψυκτικού ρευστού. Η περιστροφή της τετράοδης βαλβίδας επί της ουσίας αντιστρέφει τη
φορά του ψυκτικού ρευστού, εναλλάσσοντας έτσι το ρόλο μεταξύ συμπυκνωτή και
εξατμιστή (εικόνα 2.18)

ΕΚΣΔ -26-
Κεφ. 2: Κατασκευαστικά στοιχεία αντλιών θερμότητας.

Εικόνα 2.17: Λειτουργία τετράοδης βαλβίδας ανάμιξης

2.7 Λοιπά εξαρτήματα και μηχανισμοί

Εκτός από τα βασικά κατασκευαστικά στοιχεία που αναφέρθηκαν προηγουμένως, η αντλίες

θερμότητας περιλαμβάνουν και διάφορα άλλα εξαρτήματα και μηχανισμούς που έχουν ως
αποστολή την καλύτερη ρύθμιση και την ασφαλή λειτουργία τους. Τα στοιχεία αυτά
διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο της αντλίας θερμότητας αλλά και τον κατασκευαστή της,
για το λόγο αυτό αναφέρονται συνοπτικά μερικά από αυτά παρακάτω:

 Ο διαχωριστής λαδιού, τοποθετείται στην έξοδο του συμπιεστή και έχει ως σκοπό
τον διαχωρισμό του ελαίου λίπανσης από τους υπέρθερμους ατμούς του ψυκτικού
ρευστού.
 Το φίλτρο ξηραντήρας, που συγκρατεί τα στερεά σωματίδια και τα ίχνη υδρατμού ή
νερού που περιέχονται στο ψυκτικό ρευστό.
 Οι βαλβίδες αντεπιστροφής, που επιτρέπουν τη ροή του ψυκτικού μόνο ως προς
μια κατεύθυνση.
 Οι ρυθμιστές υψηλής και χαμηλής πίεσης.
 Οι διατάξεις αποπάγωσης (σχετική αναφορά έγινε στην ενότητα 2.3)
 Οι ηλεκτρικές μονάδες ελέγχου.

ΕΚΣΔ -27-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

3. Πηγές και αποδέκτες θερμότητας

Μέχρι στιγμής έχει περιγραφεί η λειτουργία των αντλιών θερμότητας και ο τρόπος με τον
οποίο ανταλλάσσουν θερμότητα με το περιβάλλον. Κατά τη λειτουργία της θέρμανσης
απορροφούν θερμότητα από το περιβάλλον και την απορρίπτουν στο θερμαινόμενο κτήριο.
Αντίστροφα, κατά τη λειτουργία της ψύξης απορροφούν θερμότητα από τον χώρο που
ψύχεται και την απορρίπτουν στο περιβάλλον. Για να ορισθεί ένα μέσο ως πηγή
θερμότητας είναι απαραίτητο να διατηρεί μια συγκεκριμένη θερμοκρασία, υψηλότερη από
τη θερμοκρασία εξάτμισης του ψυκτικού ρευστού, με σκοπό να καλύπτει τις απαιτήσεις για
τη λειτουργία της αντλίας θερμότητας. Αντίστοιχα για να ορισθεί ένα μέσο ως αποδέκτης
θα πρέπει κατά τη λειτουργία της αντλίας θερμότητας να διατηρεί μια θερμοκρασία που να
επιτρέπει τη συμπύκνωση του ψυκτικού ρευστού.
Οι διαθέσιμες πηγές θερμότητας είναι το νερό, το έδαφος και ο αέρας. Στην ουσία οι τρεις
αυτές πηγές λειτουργούν σαν αποθηκευτές της ηλιακής ακτινοβολίας, έτσι μπορούμε να
θεωρήσουμε ότι έμμεσα χρησιμοποιείται πάντα η ηλιακή ενέργεια ως πηγή. Ως αποδέκτες
θερμότητας μπορούν να χρησιμοποιηθούν ο αέρας, το νερό και έδαφος. Η επιλογή της
πηγής και του αποδέκτη θερμότητας για μια εφαρμογή εξαρτάται από τη γεωγραφική θέση,
το κλίμα, τη διαθεσιμότητα, το αρχικό κόστος, το κόστος συντήρησης και λειτουργίας και
φυσικά τον τύπο του συστήματος που θα επιλεγεί για τη συγκεκριμένη εφαρμογή.

3.1 Αέρας

Ο αέρας βρίσκεται παντού και σε μεγάλες ποσότητες. Για το λόγο αυτό, οι αντλίες
θερμότητας με πηγή ή αποδέκτη θερμότητας τον αέρα συνιστούν και τις περισσότερες
εφαρμογές, ιδιαίτερα σε κτήρια κατοικιών και σε μικρά ή μεσαία εμπορικά κτήρια. Για τη
μεταφορά της θερμότητας ανάμεσα στον αέρα και το ψυκτικό μέσο χρησιμοποιούνται
αερόψυκτοι εξατμιστές/συμπυκνωτές εξαναγκασμένης κυκλοφορίας. Ο ατμοσφαιρικός
αέρας, με τη βοήθεια ενός ανεμιστήρα διασχίζει τον εξατμιστή (λειτουργία θέρμανσης), και
μεταφέρει ποσό θερμότητας προς το ψυκτικό ρευστό ίσο με την ενθαλπία εξάτμισής του
(εικόνα 3.1).

ΕΚΣΔ -28-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

Εικόνα 3.1: Αντλία θερμότητας με πηγή/αποδέκτη αέρα

Δύο σημαντικοί παράγοντες κατά την επιλογή και το σχεδιασμό μιας αντλίας θερμότητας, η
οποία έχει ως πηγή θερμότητας τον αέρα, είναι η κατανομή της θερμοκρασίας του
περιβάλλοντος και ο σχηματισμός παγετού.
Όσον αφορά την κατανομή της θερμοκρασίας, καθώς η θερμοκρασία του εξωτερικού αέρα
μειώνεται, δηλαδή όσο ο καιρός γίνεται ψυχρότερος, αντίστοιχα μειώνεται και η
θερμαντική ισχύς της αντλίας με πηγή τον αέρα. Γι’ αυτό η θερμαντική ισχύς της αντλίας
θερμότητας συνήθως επιλέγεται κατά τέτοιο τρόπο ώστε η ψυκτική της ισχύς να μην είναι
υπερβολικά υψηλή για τις απαιτήσεις του κτηρίου σε ψύξη κατά τη θερινή περίοδο. Εάν
μετά την επιλογή της αντλίας θερμότητας οι απαιτήσεις του κτηρίου καλύπτονται μόνο
μέχρι μια ορισμένη εξωτερική θερμοκρασία, για την κάλυψη των απαιτήσεων σε
χαμηλότερες εξωτερικές θερμοκρασίες εγκαθίσταται μια βοηθητική πηγή θερμότητας.
Ο σχηματισμός παγετού παρουσιάζεται κατά τη λειτουργία της αντλίας θερμότητας σε
χαμηλές θερμοκρασίες. Όταν η επιφάνεια του εξωτερικού στοιχείου (εξατμιστή) είναι 0°C ή
μικρότερη, με αντίστοιχη εξωτερική θερμοκρασία 2 έως 5 Κ υψηλότερη, μπορεί να
σχηματιστεί πάγος στο εξωτερικό στοιχείο. Ο πάγος εμποδίζει τη μετάδοση θερμότητας και
μειώνει το βαθμό απόδοσης. Όπως αναλύθηκε στην ενότητα 2.3, η αντιμετώπιση του
φαινομένου πραγματοποιείται με τη διαδικασία τις αποπάγωσης. Θεωρητικά, η
αποπάγωση μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του σχηματισμού παγετού σε
θερμοκρασίες μέχρι και -15°C. Στην πράξη ωστόσο, οι αντλίες θερμότητας με πηγή τον αέρα
λειτουργούν αποδοτικά για θερμοκρασίες έως και -5°C καθώς για μικρότερες
θερμοκρασίες, η ενέργεια που απαιτείται για την αποπάγωση καθιστά μη αποδοτική τη
λειτουργία της αντλίας θερμότητας. Ένας εναλλακτικός τρόπος για την αντιμετώπιση του
σχηματισμού παγετού είναι η χρήση αεραγωγών τοποθετημένων κάτω από το έδαφος
(εικόνα 3.2). Στην περίπτωση αυτή ο αέρας του περιβάλλοντος, πριν εισαχθεί στο εξωτερικό
στοιχείο, διανύει διαδρομή μέσα σε υπόγειους αεραγωγούς (περίπου 2 μέτρων).
Δεδομένου ότι το έδαφος έχει μεγαλύτερη θερμοκρασία από τον εξωτερικό αέρα, στην
ουσία οι αεραγωγοί λειτουργούν ως εναλλάκτες θερμότητας, ανεβάζοντας τη θερμοκρασία
του αέρα. Με τον τρόπο αυτό, ο αέρας που τελικά εισάγεται στον εξατμιστή αποκτά

ΕΚΣΔ -29-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

θερμοκρασία που είτε δεν οδηγεί στον σχηματισμό παγετού, είτε καθιστά αποδοτική τη
διαδικασία της αποπάγωσης.

Εικόνα 3.2: Αντλία θερμότητας με αεραγωγούς υπεδάφους

Εκτός από τον αέρα του περιβάλλοντος, ως πηγή θερμότητας μπορεί να χρησιμοποιηθεί και
ο αέρας απόρριψης από συστήματα κεντρικού εξαερισμού ή κλιματισμού. Σε πολλά
δημόσια και εμπορικά κτήρια, ένα ποσό από τον αέρα των χώρων πρέπει να ανανεώνεται
συνεχώς. Ο απορριπτόμενος αέρας είναι ιδανική πηγή θερμότητας για αντλίες θερμότητας
με πηγή τον αέρα, εφόσον η παροχή του είναι σταθερή και ικανοποιητική.

3.2 Νερό

Το νερό αποτελεί μια ικανοποιητική και σε πολλές περιπτώσεις ιδανική πηγή θερμότητας.
Το νερό του δικτύου της πόλης σπάνια χρησιμοποιείται γιατί έχει μεγάλο κόστος και
υπάρχουν νομικοί περιορισμοί για τη χρήση του σε τέτοιες εφαρμογές. Το επιφανειακό
νερό (ποτάμια, λίμνες) μπορεί να χρησιμοποιηθεί αλλά η θερμοκρασία του πέφτει αισθητά
το χειμώνα, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται δυσμενώς η λειτουργία της αντλίας
θερμότητας. Ως πηγή θερμότητας μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί και το νερό της
θάλασσας, ιδιαίτερα σε παραθαλάσσιες εγκαταστάσεις (π.χ. ξενοδοχεία). Στην περίπτωση
της χρήσης θαλασσινού νερού, μεταξύ της πηγής και της αντλίας παρεμβάλλεται ένας
εναλλάκτης θερμότητας που εξασφαλίζει προστασία από διάβρωση.
Τα υπόγεια νερά είναι μια ιδιαίτερα ελκυστική πηγή θερμότητας διότι έχουν καθ’ όλη τη
διάρκειά του έτους σταθερή θερμοκρασία που κυμαίνεται από 10 έως 20°C, η οποία είναι
αρκετά υψηλή για τη λειτουργία των αντλιών θερμότητας. Για την εκμετάλλευση των
υπόγειων υδάτων ως πηγή θερμότητας, απαιτείται η διάνοιξη δύο γεωτρήσεων, μια
αναρρόφησης και μία απόρριψης (εικόνα 3.3). Το νερό αντλείται από τη γεώτρηση
αναρρόφησης και οδηγείται στον εξατμιστή της αντλίας θερμότητας όπου προσδίδει το
ενεργειακό του περιεχόμενο στο ψυκτικό ρευστό, λόγω της θερμοκρασιακής διαφοράς

ΕΚΣΔ -30-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

τους. Στη συνέχεια το νερό επιστρέφει στον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα μέσω της
γεώτρησης απόρριψης. Για την αποτελεσματικότερη εκμετάλλευση του ενεργειακού
περιεχόμενου των υπόγειων νερών, είναι αναγκαίο οι δύο γεωτρήσεις να απέχουν μεταξύ
τους τουλάχιστον 15 μέτρα. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι το απορριπτόμενο νερό,
του οποίου η θερμοκρασία λόγω της διέλευσης από τον εξατμιστή έχει μειωθεί, δεν
αναμιγνύεται απευθείας με το νερό που αναρροφάται. Δίνεται δηλαδή ένα χρονικό
περιθώριο που επιτρέπει την ενεργειακή αναγέννηση του νερού εντός του υδροφόρου
ορίζοντα, έτσι ώστε η θερμοκρασία του νερού προσαγωγής να μένει ανεπηρέαστη.
Προφανώς, η ενεργειακή αναγέννηση δεν εξαρτάται μόνο από την απόσταση των
γεωτρήσεων, αλλά και από το μέγεθος του υδροφόρου ορίζοντα και τον ρυθμό άντλησης
του νερού (παροχή). Εύκολα συμπεραίνει κανείς ότι μικρός όγκος υδροφόρου ορίζοντα ή
μεγάλη παροχή νερού δυσχεραίνουν τη διαδικασία της αναγέννησης.

Εικόνα 3.3: Αντλία θερμότητας με πηγή/αποδέκτη τα υπόγεια νερά

Η άντληση/απόρριψη των υπόγειων νερών απαιτεί συμπληρωματικές διατάξεις και

μηχανισμούς πέρα από τα βασικά κατασκευαστικά στοιχεία που συνθέτουν μια αντλία
θερμότητας. Οι σωλήνες της γεώτρησης περικλείονται από χαλικόφιλτρο (στρογγυλεμένο
χαλίκι) ενώ στο εσωτερικό τους διαθέτουν επιφάνεια που φιλτράρει σε πρώτο βαθμό το
νερό. Η άντληση του νερού πραγματοποιείται από υποβρύχια αντλία που τοποθετείται
στην είσοδο του σωλήνα αναρρόφησης, έτσι ώστε να υπάρχει απαίτηση μόνο για ώθηση
του νερού, χωρίς την ανάγκη αντιμετώπισης του επιπλέον φορτίου που δημιουργεί το ύψος
αναρρόφησης (σε περίπτωση που η αντλία τοποθετούταν αλλού). Το νερό πριν οδηγηθεί

ΕΚΣΔ -31-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

στην αντλία θερμότητας διέρχεται από φίλτρο, όπου πραγματοποιείται το δεύτερο επίπεδο
καθαρισμού του από σωματίδια και λοιπές ακαθαρσίες. Το φιλτράρισμα του νερού είναι
καθοριστικό, καθώς εξασφαλίζει την αποδοτική και ασφαλή λειτουργία του συστήματος.
Τέλος, στις σωληνώσεις απόρριψης τοποθετείται μετρητής της παροχής του νερού.
Κατά τη χρήση των υπογείων νερών ως πηγή/αποδέκτη θερμότητας, ιδιαίτερη προσοχή
πρέπει να δίνεται στα παρακάτω σημεία:
 Η θερμοκρασία του νερού της πηγής πρέπει να έχει ικανοποιητική και σταθερή
θερμοκρασία.
 Το νερό πρέπει να βρίσκεται σε εκμεταλλεύσιμο βάθος και να είναι γνωστή η
παροχή του και η διεύθυνση της ροής του.
 Η παροχή του νερού πρέπει να είναι ικανοποιητική και να διατηρείται σταθερή.
 Πρέπει να λαμβάνονται μέτρα ώστε το νερό να μη μολύνεται από διαρροές
λιπαντικού ή ψυκτικού υγρού.
 Το νερό πρέπει να είναι χημικά κατάλληλο και να δίνεται προσοχή στην πιθανή
διάβρωση του εναλλάκτη της αντλίας θερμότητας.
Σε βιομηχανικές εφαρμογές μπορούν να χρησιμοποιηθούν και απόνερα ως πηγή
θερμότητας, ωστόσο απαιτούν ακριβή εξέταση της παροχής και της θερμοκρασίας τους σε
εξάρτηση από την ώρα της ημέρας και την εποχή του έτους. Επίσης, η χρήση των απόνερων
γίνεται με την προϋπόθεση ότι εξασφαλίζεται η καθαρότητα του νερού για την αποφυγή
διαβρώσεων ή οξειδώσεων στα μηχανικά μέρη της αντλίας θερμότητας.

3.3 Έδαφος

Το έδαφος μπορεί να αποθηκεύσει σε μεγάλες ποσότητες ηλιακή ενέργεια, που

απορροφάται είτε μέσω της ηλιακής ακτινοβολίας είτε παραλαμβάνεται μέσω της βροχής
και του αέρα από το έδαφος. Η θερμοκρασία στα στρώματα του εδάφους μεταξύ 0 και 5m
μεταβάλλεται ανάλογα με την περιοχή και την εποχή, αλλά είναι πάντοτε υψηλότερη από
την αντίστοιχη θερμοκρασία του εξωτερικού αέρα. Σε μεγαλύτερα βάθη, από 5 έως 15m, η
θερμοκρασία του εδάφους παραμένει σταθερή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και είναι
περίπου ίση με τη μέση ετήσια θερμοκρασία της περιοχής. Από το βάθος των 15m και
έπειτα, η θερμοκρασία του εδάφους επηρεάζεται από τη θερμότητα που εκλύει ο πυρήνας
της γης. Συγκεκριμένα, η θερμοκρασία του εδάφους αυξάνεται κατά 1°C για κάθε 30m
βάθους, ρυθμός αύξησης που ονομάζεται γεωθερμική βαθμίδα. Βασική παράμετρος για την
εκμετάλλευση του εδάφους ως πηγή/αποδέκτη θερμότητας αποτελεί η σύνθεσή του,
καθώς έχει καθοριστική επίδραση στις θερμικές του ιδιότητες και επομένως στο βαθμό
απόδοσης των αντλιών θερμότητας. Το σημαντικότερο μέγεθος είναι η θερμική
διαχυτότητα (thermal diffusivity), που όμως είναι δύσκολο να υπολογισθεί χωρίς επαρκή
δεδομένα για την ποιότητα του χώματος. Η θερμική διαχυτότητα είναι ο λόγος της θερμικής
αγωγιμότητας προς το γινόμενο της πυκνότητας και της ειδικής θερμότητας. Η θερμική
αγωγιμότητα του εδάφους εξαρτάται και από το περιεχόμενό του σε υγρασία. Η άντληση
της αποθηκευμένης στο έδαφος ενέργειας πραγματοποιείται με κατάλληλα διαμορφωμένα

ΕΚΣΔ -32-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

δίκτυα σωληνώσεων, τους γεωεναλλάκτες (κατακόρυφους ή οριζόντιους) ή με

ενεργειακούς πασσάλους. Εντός των συγκεκριμένων διατάξεων μπορεί να κυκλοφορεί
απευθείας ψυκτικό ρευστό ή διάλυμα νερού-αντιπηκτικού, ανάλογα με τον τύπο της
αντλίας, όπως θα αναλυθεί σε επόμενο κεφάλαιο.
Οι οριζόντιοι γεωεναλλάκτες είναι συνήθως κατασκευασμένοι από πολυαιθυλένιο υψηλής
πυκνότητας και τοποθετούνται σε βάθος 0.8-2m ή και μεγαλύτερο εάν το επιτρέπει το
κόστος των εκσκαφών. Η εκσκαφή μπορεί να γίνει με τη μορφή ορυγμάτων, πλάτους 20-
60cm, ή με τη μορφή της ολικής απομάκρυνσης εδάφους. Μετά την τοποθέτηση του
δικτύου σωληνώσεων ο χώρος καλύπτεται και πάλι με το χώμα εκσκαφής. Κύριο
πλεονέκτημα των οριζόντιων εγκαταστάσεων είναι το μικρότερο κόστος εγκατάστασης,
ωστόσο μειονέκτημα αποτελεί η απαίτηση για μεγάλη επιφάνεια εδάφους.

Εικόνα 3.4: Οριζόντιοι γεωεναλλάκτες

Οι κάθετοι γεωεναλλάκτες κατασκευάζονται και αυτοί από πολυαιθυλένιο υψηλής

πυκνότητας και τοποθετούνται σε βάθος μέχρι και 15m. Ο τρόπος τοποθέτησής τους είναι
παρόμοιος με τον προηγούμενο, με το κόστος εκσκαφής να είναι αρκετά αυξημένο λόγω
του μεγαλύτερου βάθους. Οι κάθετοι γεωεναλλάκτες ωστόσο πλεονεκτούν όσον αφορά την
απαίτηση επιφάνειας σε σχέση με τους οριζόντιους.

ΕΚΣΔ -33-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

Εικόνα 3.5: Κάθετοι γεωεναλλάκτες

Οι κατακόρυφοι γεωεναλλάκτες ή ενεργειακοί πάσσαλοι (U-tubes κατά την αγγλική

ορολογία ή Erdsonden κατά τη γερμανική ορολογία) τοποθετούνται εντός γεωτρήσεων
μεγάλου βάθους που μπορεί να φθάνουν και τα 400m. Για την κατασκευή των ενεργειακών
πασάλων αρχικά γίνεται η διάνοιξη της γεώτρησης με τις απαιτούμενες διαστάσεις. Εντός
της γεώτρησης εισάγεται ζεύγος σωληνώσεων μικρής διαμέτρου (19-38mm) που
συγκρατούνται συνήθως από ιμάντες συνθετικού υλικού. Έπειτα από την εισαγωγή των
σωλήνων, ο κενός χώρος μεταξύ εδάφους και σωληνώσεων γεμίζεται με σύνθετο μίγμα
τσιμέντου με μπετονίτη με σκοπό τη βελτίωση της θερμικής αγωγιμότητας. Οι ενεργειακοί
πάσσαλοι πλεονεκτούν σε σχέση με τους υπόλοιπους γεωεναλλάκτες καθώς
καταλαμβάνουν λιγότερο χώρο και παρουσιάζουν μεγαλύτερη απόδοση καθώς
εκμεταλλεύονται και τη θερμοκρασιακή βαθμίδα, εξασφαλίζοντας πιο σταθερές και
ελαφρώς μεγαλύτερες θερμοκρασίες. Αποτρεπτικό παράγοντας στη χρήση τους όμως
αποτελεί το μεγάλο κόστος διάνοιξης των γεωτρήσεων .

Εικόνα 3.6: Ενεργειακοί πάσσαλοι (U-tubes)

ΕΚΣΔ -34-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

3.4 Ήλιος

Η ηλιακή ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πηγή θερμότητας είτε αυτόνομα είτε σε

συνδυασμό με άλλες πηγές. Βασικό πλεονέκτημα της ηλιακής ενέργειας αποτελεί η
επίτευξη υψηλών θερμοκρασιακών επιπέδων, αρκετά μεγαλύτερων από αυτά που
συναντώνται στις προηγούμενες πηγές. Η εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας στα
συστήματα αντλιών θερμότητας μπορεί να πραγματοποιείται άμεσα και έμμεσα.
Στα συστήματα άμεσης εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας, οι σωληνώσεις του
εξατμιστή τοποθετούνται σε ηλιακούς συλλέκτες, συνήθως επίπεδους. Οι συλλέκτες έχουν
τη δυνατότητα να απορροφούν θερμότητα από το περιβάλλον ακόμη και όταν δεν
καλύπτονται από διάφανη επιφάνεια. Η παράλειψη του καλύμματος δίνει τη δυνατότητα
στους συλλέκτες να λειτουργούν ταυτόχρονα και ως συμπυκνωτές κατά τη θερινή περίοδο,
απορρίπτοντας θερμότητα προς τον εξωτερικό αέρα, όταν η αντλία θερμότητας λειτουργεί
σε ψύξη
Στα συστήματα έμμεσης εκμετάλλευσης κυκλοφορεί νερό, το οποίο θερμαίνεται στους
ηλιακούς συλλέκτες και στη συνέχεια αποθηκεύεται σε δεξαμενή. Η αντλία θερμότητας
αντλεί θερμότητα από το νερό της δεξαμενής, το οποίο επειδή είναι σε υψηλή
θερμοκρασία, επιδρά σημαντικά στην αύξηση του βαθμού απόδοσης.

3.5 Εκμετάλλευση της αβαθούς γεωθερμίας σε συστήματα αντλιών

θερμότητας και η εξέλιξή της.
Η ενέργεια που είναι αποθηκευμένη στα υπόγεια νερά και στο έδαφος σε βάθος μέχρι
100m ονομάζεται αβαθής γεωθερμία και μπορεί, όπως αναλύθηκε στις ενότητες 3.2 και
3.3, να αποτελέσει ιδανική πηγή/αποδέκτη θερμότητας για συστήματα αντλιών
θερμότητας. Στη διεθνή επιστημονική ορολογία, οι αντλίες θερμότητας που χρησιμοποιούν
ως πηγή/αποδέκτη τα υπόγεια νερά και το έδαφος ονομάζονται γεωθερμικές αντλίες
θερμότητας - geothermal (ground-source) heat pumps και συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον
των ερευνητών ως εναλλακτική πηγή θερμότητας για πάνω από 5 δεκαετίες. Σήμερα οι
γεωθερμικές αντλίες θερμότητας είναι μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μορφές
εναλλακτικής ενέργειας, με ετήσια αύξηση της εφαρμογής τους άνω του 10% για τα
τελευταία 10 έτη.
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία της Διεθνούς Ένωσης Γεωθερμίας (International
Geothermal Association, 2010), η εγκατεστημένη ισχύς (σε MWth) συστημάτων άμεσης
χρήσης της θερμότητας του υπεδάφους (περιλαμβάνονται οι Γ.Α.Θ. και η χρήση ρευστών
χαμηλής ενθαλπίας για τη θέρμανση χώρων, θερμοκηπίων, για λουτροθεραπεία κ.α.)
παρουσιάζει σημαντική αύξηση τα τελευταία 15 χρόνια (εικόνα 3.7 i). Το 1995 η
εγκατεστημένη ισχύς ήταν περίπου 8.000 MWth, ενώ το 2010 υπολογίζεται στις 50.000
MWth.

ΕΚΣΔ -35-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

Το κύριο χαρακτηριστικό της δυναμικά αναπτυσσόμενης εγκατεστημένης ισχύος είναι η

ισόρροπη κατανομή της μεταξύ των μεγάλων ανεπτυγμένων χωρών. Το 65-75%, της
παγκόσμιας χρήσης, διαχρονικά, αφορά τις ΗΠΑ, την ΕΕ και την Κίνα (εικόνα 3.7-i). Αυτό
αποδεικνύει ότι η χρήση του υπεδάφους ως πηγή θερμότητας αποτελεί μια τεχνολογία η
οποία βρίσκει έδαφος ανάπτυξης σε χώρες με διαφορετικές κλιματολογικές, γεωλογικές,
υδρογεωλογικές συνθήκες.

Το ποσοστό συμμετοχής των Γ.Α.Θ στην παγκόσμια εγκατεστημένη ισχύ συστημάτων

άμεσης χρήσης της θερμότητας του υπεδάφους παρουσιάζει αυξητική τάση. Το ποσοστό
αυτό υπολογίζεται ότι το 2010 αντιστοιχεί στο 70%, με την εγκατεστημένη ισχύ Γ.Α.Θ. να
προσεγγίζει τα 35.000 MWth, έναντι 50% το 2005 και 20% το 1995 (εικόνα 3.7-ii).

Εικόνα 3.7: Εξέλιξη εγκατεστημένης ισχύος γεωθερμικών συστημάτων[9]

Στις ΗΠΑ η συνολική εγκατεστημένη ισχύς Γ.Α.Θ. το 2010 ανέρχεται σε 11096 MWth (U.S.
Energy Information Administration, online data), παρουσιάζοντας αύξηση 100% σε σχέση με
το 2004. Αντίστοιχα στην Κίνα η εγκατεστημένη ισχύς Γ.Α.Θ. το 2005 ήταν 389 MWth ενώ το
2010 ξεπέρασε τα 5210 MWth.
Στο επίπεδο της Ε.Ε. υπολογίζεται ότι από το 1995 έως το 2010 η εγκατεστημένη ισχύς
συστημάτων άμεσης χρήσης της θερμότητας του υπεδάφους διευρύνθηκε από 1247 MWth
το 1995, σε 14768 MWth το 2010 (εικόνα 3.8-ii). Το ποσοστό συμμετοχής των Γ.Α.Θ. στο
σύνολο της εγκατεστημένης ισχύος ανέρχεται σε περίπου 70% (με βάση τα στοιχεία του
2008, Eurobserv’ER). Το 2008 ήταν εγκατεστημένες 780.000 Γ.Α.Θ. (με συνολική ισχύ 8920,2
MWth), ενώ το 2010 ο αριθμός των Γ.Α.Θ. ξεπέρασε το 1 εκατομμύριο με συνολική ισχύ
12000 MWth (Heat pump barometer, 2009- στοιχεία απο Eurobserv’ER). Κατά κύριο λόγο η
εγκατεστημένη ισχύς Γ.Α.Θ. αφορά Βόρειες Χώρες, με τη Σουηδία να καταλαμβάνει το 33%
και τη Γερμανία το 18% επί του συνόλου (στοιχεία 2008). Ιδιαίτερη καθυστέρηση
παρουσιάζει η εφαρμογή των Γ.Α.Θ. στις χώρες της Νότιας Ευρώπης (Ελλάδα, Ιταλία,

ΕΚΣΔ -36-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

Ισπανία, Γαλλία), η οποία υπολογίζεται στο 18% (2614 MWth) επί του συνόλου για το 2010,
γεγονός το οποίο αντικατοπτρίζει τη σημαντική ανομοιομορφία στην αγορά της Ε.Ε.

Στην Ελλάδα, το 2010 η εγκατεστημένη ισχύς συστημάτων άμεσης χρήσης της θερμότητας
του υπεδάφους ανέρχεται σε 135 MWth (εικόνα 3.8-i), παρουσιάζοντας αύξηση κατά 80%
έναντι των στοιχείων του 2005. Το ποσοστό συμμετοχής των Γ.Α.Θ. αφορά κατά 50% Γ.Α.Θ.
με περίπου 360 εφαρμογές. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο 0,01% επί του συνόλου των
κτιρίων της χώρας (σύμφωνα με την Εθνική απογραφή οικοδομών το 2000 το σύνολο των
κτιρίων ανέρχεται σε 4 εκατομμύρια, Ε.Σ.Υ.Ε). Η καθυστέρηση ένταξης των Γ.Α.Θ. στον
ενεργειακό σχεδιασμό των κτιρίων αποτελεί τροχοπέδη στην ουσιαστική εξοικονόμηση
ενέργειας στην Ελλάδα, καθώς το 33% της τελικής δαπάνης ενέργειας παρουσιάζεται στον
κτιριακό τομέα, ο οποίος δεν αξιοποιεί τα σημαντικά οφέλη που προκύπτουν από την
αξιοποίηση της αποθηκευμένης θερμότητας του υπεδάφους.

Εικόνα 3.8: Εξέλιξη εγκατεστημένης ισχύος συστημάτων άμεσης χρήσης θερμότητας του
υπεδάφους.[9]

Η ραγδαία αύξηση της χρήσης των Γ.Α.Θ. σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο στηρίζεται
στην οικονομική, ενεργειακά αποδοτική και φιλική προς το περιβάλλον λειτουργία τους, η
οποία οδηγεί στη σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας, με άμεσο αντίκτυπο στο βιοτικό
επίπεδο των χρηστών. Η αύξηση αυτή διευκολύνεται τόσο από την ανάπτυξη της
τεχνολογίας των Γ.Α.Θ. (σήμερα στην αγορά είναι διαθέσιμες Γ.Α.Θ. με εύρος θερμικής
ισχύος από 5 έως και 360 kW και συντελεστές απόδοσης από 2-7) όσο και από την
ανάπτυξη διαφόρων τεχνικών «σύνδεσής» τους με το υπέδαφος, καθιστώντας τη χρήση
τους τεχνικά εφικτή σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις κτιρίων.

Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται συνοπτικά όλες οι πηγές/αποδέκτες θερμότητας

που χρησιμοποιούνται σήμερα σε συστήματα αντλιών θερμότητας, καθώς και τα κυριότερα
χαρακτηριστικά τους.

ΕΚΣΔ -37-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

Πίνακας 3.1α:Πηγές και αποδέκτες θερμότητας σε συστήματα αντλιών θερμότητας[1]

ΕΚΣΔ -38-
Κεφ. 3: Πηγές και αποδέκτες θερμότητας.

Πίνακας 3.1β:Πηγές και αποδέκτες θερμότητας σε συστήματα αντλιών θερμότητας[1]

ΕΚΣΔ -39-
Κεφ. 4: Τύποι αντλιών θερμότητας.

4. Τύποι αντλιών θερμότητας

Η διάκριση των αντλιών θερμότητας γίνεται συνήθως ανάλογα με την πηγή και τον αποδέκτη
θερμότητας, παράγοντες που καθορίζουν αρκετές κατασκευαστικές παραμέτρους. Επίσης, οι
αντλίες θερμότητας κατηγοριοποιούνται ανάλογα με την κατασκευή και το μέγεθός τους.

4.1 Πηγή και αποδέκτης θερμότητας

Ανάλογα με την πηγή και τον αποδέκτη θερμότητας, οι αντλίες θερμότητας διακρίνονται
στις παρακάτω κατηγορίες.
Αντλίες θερμότητας αέρα-αέρα. Αποτελεί τον πιο συνηθισμένο τύπο αντλίας θερμότητας,
που χρησιμοποιείται ευρύτατα για τη θέρμανση-ψύξη κατοικιών, γραφείων και μικρών
εμπορικών καταστημάτων. Κατά τη λειτουργία θέρμανσης χρησιμοποιείται αερόψυκτος
εξατμιστής που απορροφά θερμότητα από τον εξωτερικό αέρα, προσδίδοντάς τη στο
ψυκτικό ρευστό. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια αερόψυκτου συμπυκνωτή η θερμότητα
απορρίπτεται στον αέρα του χώρου. Με την αντιστροφή του κύκλου λειτουργίας μέσω της
τετράοδης βαλβίδας, ο εξατμιστής και ο συμπυκνωτής ανταλλάσουν ρόλους με αποτέλεσμα
η αντλία θερμότητας να ψύχει το χώρο. Η πιο χαρακτηριστική εφαρμογή των συστημάτων
αυτών είναι οι κλιματιστικές συσκευές που τοποθετούνται σήμερα για την ψύξη των χώρων
κατά τους θερινούς μήνες και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για θέρμανση το χειμώνα.

Εικόνα 4.1: Αντλία θερμότητας αέρα-αέρα

ΕΚΣΔ -40-
Κεφ. 4: Τύποι αντλιών θερμότητας.

Βασικό μειονέκτημα του συγκεκριμένο τύπου είναι, ότι κατά τη διάρκεια του χειμώνα και
ειδικότερα στις μέρες που η θερμοκρασία του περιβάλλοντος κυμαίνεται σε χαμηλά
επίπεδα, η απόδοσή τους μειώνεται σημαντικά με αποτέλεσμα να αδυνατούν να
ανταποκριθούν στις ανάγκες θέρμανσης. Για να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα αυτό,
τοποθετούνται ηλεκτρικές αντιστάσεις ως συμπληρωματική πηγή θερμικής ενέργειας. Οι
αντιστάσεις αυτές τοποθετούνται στη μονάδα διαχείρισης του αέρα και ενεργοποιούνται
αυτόματα και σταδιακά καθώς η θερμοκρασία του περιβάλλοντος πέφτει.

Αντλίες θερμότητας αέρα-νερού. Ο συγκεκριμένος τύπος χρησιμοποιείται κυρίως σε

συστήματα κεντρικού κλιματισμού μεγάλων κτηρίων, όπου είναι απαραίτητος ο έλεγχος της
θερμοκρασίας σε κάθε κλιματιστική ζώνη αλλά και σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις για την
παραγωγή θερμού και ψυχρού νερού. Και σε αυτή την περίπτωση η άντληση/απόρριψη
θερμότητας γίνεται από τον αέρα μέσω ενός αερόψυκτου εξατμιστή/συμπυκνωτή. Στη
συνέχεια, το ψυκτικό ρευστό ανταλλάσσει θερμότητα με ένα δευτερεύον κύκλωμα νερού
μέσω ενός υδρόψυκτου συμπυκνωτή/εξατμιστή.

Εικόνα 4.2: Αντλία θερμότητας αέρα-νερού.

Αντλίες θερμότητας νερού-αέρα. Ο συγκεκριμένος τύπος χρησιμοποιεί το νερό ως πηγή και

αποδέκτη θερμότητας και τον αέρα για να μεταφέρει ή να απάγει θερμότητα από τον
κλιματιζόμενο χώρο. Το νερό προσάγεται μέσω κατάλληλου δικτύου σωληνώσεων σε
υδρόψυκτο συμπυκνωτή/εξατμιστή όπου ανταλλάσει θερμότητα με το ψυκτικό ρευστό,
ενώ το ψυκτικό ρευστό ανταλλάσει θερμότητα με τον κλιματιζόμενο αέρα μέσω
αερόψυκτου εξατμιστή/συμπυκνωτή. Στη συνέχεια, ο κλιματιζόμενος αέρας προσάγεται
στους χώρους μέσω κατάλληλου δικτύου αεραγωγών. Η εναλλαγή του κύκλου λειτουργίας
της αντλίας από θέρμανση σε ψύξη γίνεται με αντιστροφή του ψυκτικού κύκλου μέσω
τετράοδης βαλβίδας. Το νερό που χρησιμοποιείται ως πηγή και αποδέκτης θερμότητας
μπορεί να είναι είτε υπεδαφικό είτε επίγειο αλλά και απόνερα, όπως αναλύθηκε στην
ενότητα 3.2. Το ενδεικτικό διάγραμμα μιας αντλίας θερμότητας νερού αέρα είναι
αντίστοιχο με αυτό της εικόνας 4.2.

ΕΚΣΔ -41-
Κεφ. 4: Τύποι αντλιών θερμότητας.

Αντλίες θερμότητας νερού-νερού. Όπως ο προηγούμενος, έτσι και αυτός ο τύπος αντλίας
θερμότητας χρησιμοποιεί ως πηγή και αποδέκτη θερμότητας το νερό. Το πρωτεύον
κύκλωμα τροφοδοτείται με νερό από το περιβάλλον ενώ το δευτερεύον συνδέεται με
τοπικές μονάδες ανεμιστήρα/στοιχείου (fan-coil units) ή με στοιχεία κλιματιστικών
μονάδων (AHUs). Το θερμό/ψυχρό νερό του δευτερεύοντος κυκλώματος εξασφαλίζει τις
επιθυμητές συνθήκες κλιματισμού κάθε χώρου. Η ανταλλαγή θερμότητας μεταξύ του νερού
προσαγωγής και του ψυκτικού ρευστού αλλά και μεταξύ ψυκτικού ρευστού και
δευτερεύοντος κυκλώματος, πραγματοποιείται με τη βοήθεια υδρόψυκτου εναλλάκτη
(συμπυκνωτή/εξατμιστή).

Εικόνα 4.3: Αντλία θερμότητας νερού-νερού.

Αντλίες θερμότητας εδάφους-νερού. Ο συγκεκριμένος τύπος χρησιμοποιεί την

αποθηκευμένη ενέργεια του εδάφους (θερμοχωρητικότητα εδάφους) για τον κλιματισμό
δημόσιων και ιδιωτικών κτηρίων κάθε μεγέθους. Η άντληση και απόρριψη θερμότητας από
το έδαφος πραγματοποιείται με τη χρήση γεωεναλλάκτη, όπως αναλύθηκε στην ενότητα
3.3. Στις σωληνώσεις του γεωεναλλάκτη μπορεί να κυκλοφορεί αντιπηκτικό υγρό ή και
αλατόνερο με τη βοήθεια ξεχωριστής αντλίας. Στη περίπτωση αυτή η αντλία θερμότητας
χαρακτηρίζεται ως αντλία θερμότητας εδάφους-νερού κλειστού κυκλώματος. Το κύκλωμα
του γεωεναλλάκτη είναι κατασκευασμένο από πολυαιθυλένιο και συνδέεται με υδρόψυκτο
εξατμιστή/συμπυκνωτή, όπου πραγματοποιείται η ανταλλαγή θερμότητας μεταξύ
αντιπηκτικού και ψυκτικού υγρού. Πλεονέκτημα του συγκεκριμένου τύπου αποτελεί η
δυνατότητα χρήσης γεωεναλλάκτη με σωληνώσεις αρκετά μεγάλου μήκους, καθώς η πτώση
πίεσης εντός των σωληνώσεων μπορεί να υπερνικηθεί με τη χρήση κατάλληλης αντλίας. Με
τον τρόπο αυτό αυξάνεται η επιφάνεια εναλλαγής του γεωεναλλάκτη, καθιστώντας
αποδοτικότερη την άντληση/απόρριψη ενέργειας στο έδαφος. Ένας διαφοροποιημένος
τύπος αντλίας θερμότητας είναι η αντλία θερμότητας εδάφους-νερού απευθείας
εκτόνωσης, όπου στο κύκλωμα του γεωεναλλάκτη, το οποίο είναι κατασκευασμένο από
σωλήνες χαλκού, κυκλοφορεί απευθείας το ψυκτικό ρευστό. Η συγκεκριμένη τεχνολογία
επιτρέπει την άμεση ανταλλαγή θερμότητας μεταξύ ψυκτικού ρευστού και εδάφους,
παρακάμπτοντας έτσι τη χρήση υδρόψυκτου εξατμιστή/συμπυκνωτή και τις απώλειες

ΕΚΣΔ -42-
Κεφ. 4: Τύποι αντλιών θερμότητας.

ενέργειας που αυτό συνεπάγεται. Η έλλειψη ενός δεύτερου εναλλάκτη συμβάλει σε

απλούστερη κατασκευή της μονάδας, με λιγότερα κατασκευαστικά στοιχεία. Ωστόσο,
μειονέκτημα αποτελεί το γεγονός ότι μέρος της ενέργειας του συμπιεστή καταναλώνεται
και για την κυκλοφορία του ψυκτικού ρευστού εντός του γεωεναλλάκτη, ενώ η απευθείας
χρήση ψυκτικού ρευστού εγκυμονεί κινδύνους διαρροών. Κλείνοντας, και στους δύο
τύπους που περιγράφηκαν, η θερμότητα που αντλείται από το έδαφος μεταφέρεται μέσω
υδρόψυκτου συμπυκνωτή προς το δευτερεύον κύκλωμα νερού, το οποίο με τη σειρά του
συνδέεται τοπικές μονάδες ανεμιστήρα/στοιχείου (fan-coil units),στοιχεία κλιματιστικών
μονάδων (AHUs), ή κυκλώματα ενδοδαπέδιας θέρμανσης.

Εικόνα 4.4: Αντλία θερμότητας εδάφους νερού κλειστού κυκλώματος.

Εικόνα 4.5: Αντλία θερμότητας εδάφους-νερού απευθείας εκτόνωσης

Όπως παρουσιάστηκε και στην ενότητα 3.4, τα συστήματα αντλιών θερμότητας εδάφους-
νερού παρουσιάζουν σήμερα υψηλά ποσοστά εγκατάστασης σε προηγμένες χώρες της
Ευρώπης, στον Καναδά και τις Η.Π.Α. Το γεγονός αυτό οφείλεται στους υψηλότερους
βαθμούς απόδοσης που παρουσιάζουν σε σχέση με τους υπόλοιπους τύπους αντλιών
θερμότητας, αλλά και στη φιλικότερη προς το περιβάλλον συμπεριφορά που εκφράζεται με

ΕΚΣΔ -43-
Κεφ. 4: Τύποι αντλιών θερμότητας.

την μειωμένη κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας, που έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των
εκπομπών ρύπων στην ατμόσφαιρα.
Αντλίες θερμότητας εδάφους-αέρα. Ο τύπος αυτός έχει λειτουργικά και κατασκευαστικά
το ίδιο πρωτεύον κύκλωμα με τις αντλίες εδάφους νερού. Στο δευτερεύον κύκλωμα όμως,
αντί του υδρόψυκτου εναλλάκτη (συμπυκνωτή/εξατμιστή), υπάρχει ανεμιστήρας και
αερόψυκτος εναλλάκτης, που τροφοδοτούν με θερμό ή ψυχρό αέρα το δίκτυο αεραγωγών
κλιματισμού του κτιρίου.

4.2 Κατασκευή και μέγεθος

Ανάλογα με την ισχύ τους οι αντλίες θερμότητας κατατάσσονται σε μικρού, μεσαίου και
μεγάλου μεγέθους.
Ανάλογα με την κατασκευή τους, οι αντλίες θερμότητας διακρίνονται σε ενιαίου και
διαιρούμενου τύπου. Οι αντλίες θερμότητας ενιαίου τύπου (packagedtype) περιέχουν όλα
τα κατασκευαστικά τους στοιχεία τοποθετημένα μέσα σε μία μονάδα. Οι αντλίες
θερμότητας διαιρούμενου τύπου (splittype) αποτελούνται από δύο ανεξάρτητες μονάδες,
που συνδέονται μεταξύ τους μέσω χαλκοσωλήνων. Τέτοιες είναι οι αντλίες θερμότητας
αέρα-αέρα και αέρα-νερού. Η εξωτερική μονάδα περιέχει τον συμπιεστή, το εξωτερικό
στοιχείο/εναλλάκτη, την εκτονωτική βαλβίδα, την τετράοδη βαλβίδα, τον ανεμιστήρα, τις
καλωδιώσεις και το σύστημα ελέγχου. Με κατάλληλο δίκτυο σωλήνων το ψυκτικό ρευστό
μεταφέρεται στην εσωτερική μονάδα που περιλαμβάνει τα υπόλοιπα εξαρτήματα, δηλαδή
το εσωτερικό στοιχείο/εναλλάκτη, τον ανεμιστήρα, καλωδιώσεις και σύστημα ελέγχου. Η
εσωτερική μονάδα είτε κλιματίζει απευθείας τον αέρα του χώρου (τοπική μονάδα), είτε
συνδέεται με κατάλληλο δίκτυο αεραγωγών κλιματισμού ή δίκτυο διανομής νερού
(ημικεντρική μονάδα).

Εικόνα 4.6: Αντλία θερμότητας ενιαίου τύπου-packagedunit

ΕΚΣΔ -44-
Κεφ. 4: Τύποι αντλιών θερμότητας.

Εικόνα 4.7: Αντλία θερμότητας διαιρούμενου τύπου-split unit.

ΕΚΣΔ -45-
Κεφ. 5: Βαθμός αποδοτικότητας αντλιών θερμότητας.

5. Βαθμός αποδοτικότητας αντλιών θερμότητας

5.1 Ορισμός.

Σκοπός μιας αντλίας θερμότητας είναι η μεταφορά θερμότητας από ένα σύστημα χαμηλής
σε ένα σύστημα υψηλής θερμοκρασίας, λειτουργία που επιτυγχάνεται με την πρόσδωση
μηχανικού έργου. Ως βαθμός απoδοτικότητας μιας αντλίας θερμότητας ορίζεται ο λόγος της
ωφέλιμης ενέργειας, δηλαδή του ποσού θερμότητας που μεταφέρεται, προς την ενέργεια
που δαπανάται, δηλαδή την ηλεκτρική (συνήθως) ενέργεια που καταναλώνει ο συμπιεστής.
Κατά τη λειτουργία της αντλίας θερμότητας για θέρμανση, η ωφέλιμη ενέργεια αντιστοιχεί
στην ενέργεια που δίνεται στον θερμαινόμενο χώρο QH, ενώ κατά τη λειτουργία της ψύξης
αντιστοιχεί στην ενέργεια που αφαιρείται από αυτόν QC. Επομένως, χρησιμοποιώντας
όρους ισχύος:

QH
 ό  ό  έ :   (5.1)
Pel

QC
 ό  ό ύ :   (5.2)
Pel

Εξετάζοντας την περίπτωση της λειτουργίας σε θέρμανση, η ηλεκτρική ισχύς που

καταναλώνεται στο στοιχείο του συμπιεστή, αντιστοιχεί στη διαφορά ενεργειακής στάθμης
μεταξύ θερμαινόμενου χώρου και περιβάλλοντος:

Pel  QH  Q ά

Η παραπάνω διατύπωση του βαθμού αποδοτικότητας μπορεί να γίνει πιο κατανοητή με τη
χρήση του 2ου Θερμοδυναμικού Αξιώματος και της έννοιας της εντροπίας. Στο διάγραμμα
5.1, η θερμοκρασία Tπ αντιστοιχεί στη θερμοκρασία του περιβάλλοντος ενώ η
θερμοκρασία ΤΗ στη θερμοκρασία του θερμαινόμενου χώρου.

Διάγραμμα 5.1: Διάγραμμα Τ-s ιδανικού κύκλου αντλίας θερμότητας

ΕΚΣΔ -46-
Κεφ. 5: Βαθμός αποδοτικότητας αντλιών θερμότητας.

Η απαιτούμενη ηλεκτρική ισχύς για τη μεταφορά θερμότητας από το θερμοκρασιακό

επίπεδο Τπ στο θερμοκρασιακό επίπεδο ΤΗ, ισούται με τη διαφορά των εμβαδών Qπ και QH.
Με βάση τα παραπάνω, η σχέση 5.1 μπορεί να εκφρασθεί εναλλακτικά στην παρακάτω
μορφή:

QH QH TH  S 1
   
Pel QH  Q (TH  T )  S 1  T (5.3)
TH
Ακολουθώντας την ίδια διαδικασία, η σχέση 5.2 μπορεί να εκφρασθεί εναλλακτικά στην
παρακάτω μορφή:

QC QC TC  S 1
   
Pel Q  QC (T  TC )  S T  1 (5.4)
TC
Οι σχέσεις 5.3 και 5.4 οδηγούν σε δύο βασικά συμπεράσματα. Πρώτον, όπως φαίνεται από
τους παρονομαστές των δύο κλασμάτων, όσο μικρότερη είναι η διαφορά μεταξύ της
θερμοκρασίας του μέσου από το οποίο αντλείται η θερμότητα και της θερμοκρασίας του
μέσου στο οποίο απορρίπτεται η θερμότητα, τόσο υψηλότερος είναι ο βαθμός
αποδοτικότητας. Το χαρακτηριστικό αυτό θα αναλυθεί και παρακάτω στην ενότητα 5.3. Το
δεύτερο συμπέρασμα αφορά στις δυνατές τιμές που μπορεί να πάρει ο βαθμός
αποδοτικότητας, οι οποίες σε κάθε περίπτωση ξεπερνούν τη μονάδα, γεγονός που
αντίκειται στις ενεργειακές αρχές που διέπουν ένα θερμοδυναμικό σύστημα. Η
ιδιαιτερότητα αυτή οφείλεται στον αρχικό ορισμό του βαθμού αποδοτικότητας της αντλίας
θερμότητας, όπου ως δαπανώμενη ενέργεια καθορίστηκε μόνο το καταναλισκόμενο έργο
του συμπιεστή. Στην πραγματικότητα όμως,η ενέργεια που προσδίδεται στο σύστημα,
πέραν από την ηλεκτρική για τον συμπιεστή, εμπεριέχει και την μεταφερόμενη από το
περιβάλλον θερμότητα. Η παράλειψη του συγκεκριμένου όρου γίνεται με σκοπό ο βαθμός
απόδοσης να αποτελεί μέτρο σύγκρισης μεταξύ της απαιτούμενης ενέργειας θέρμανσης και
του δαπανώμενου έργου.

5.2 Δείκτες απόδοσης των αντλιών θερμότητας.

Υπάρχουν δύο διαφορετικοί δείκτες που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν την
απόδοση μιας αντλίας θερμότητας, στιγμιαίος βαθμός αποδοτικότητας και ο εποχιακός
βαθμός αποδοτικότητας.
Ο στιγμιαίος βαθμός αποδοτικότητας COP (Coefficient of Performance) είναι ο πιο
συνηθισμένος δείκτης για την απόδοση μιας αντλίας θερμότητας. Επί της ουσίας αποτελεί
τον βαθμό αποδοτικότητας όπως αυτός ορίστηκε στην ενότητα 5.1, δηλαδή είναι ο λόγος
της ωφέλιμης ισχύος σε [W] προς την καταναλισκόμενη ισχύ σε [W]. Οι τιμές του συνήθως
κυμαίνονται από 2 έως 4 για τις αντλίες θερμότητας με πηγή τον αέρα, ενώ στην περίπτωση

ΕΚΣΔ -47-
Κεφ. 5: Βαθμός αποδοτικότητας αντλιών θερμότητας.

των αντλιών θερμότητας με πηγή το νερό η το έδαφος, η τιμή του COP κυμαίνεται συνήθως
από 3 έως 5.

Για την περίπτωση της χειμερινής λειτουργίας ορίζεται ως:

 ή  ύ  ή [W ] qH

COPH  COP  
 ή  ύ  ή [W ] W

Για την περίπτωση της θερινής λειτουργίας ορίζεται ως:

 ή  ύ  ή [W ] q

COPC  EER   C
 ή  ύ  ή [W ] W

Στην περίπτωση της θερινής λειτουργίας σε ψύξη χρησιμοποιείται ο όρος «λόγος

ενεργειακής απόδοσης» EER (EnergyEfficiencyRatio).
Ο εποχιακός βαθμός αποδοτικότητας HSPF (Heating Seasonal Performance Factor) είναι ο
λόγος της συνολικής ωφέλιμης ενέργειας σε [kWh] προς την συνολικά καταναλισκόμενη
ηλεκτρική ενέργεια σε [kWh], η οποία μπορεί να περιλαμβάνει και την κατανάλωση
βοηθητικής ενέργειας (π.χ. από ηλεκτρική αντίσταση, ανεμιστήρες εξατμιστή και
συμπυκνωτή.
Για την περίπτωση της χειμερινής λειτουργίας ορίζεται ως:

 ή  έ    ί   ή [kWh] QH

SCOP  
 ό  ή  έ  [kWh] W

Για την περίπτωση της θερινής λειτουργίας ορίζεται ως:

 ό   ί   ή [kWh] QH

SEER  
 ό  ή  έ  [kWh] W

Οι στιγμιαίοι δείκτες βασίζονται σε εργαστηριακές μετρήσεις και δεν μπορούν να

αποδώσουν τη συμπεριφορά μιας αντλίας θερμότητας σε μακρόχρονη λειτουργία. Αντίθετα
ο εποχιακός βαθμός αποδοτικότητας αποδίδει πιο ρεαλιστικά την συμπεριφορά μιας
αντλίας θερμότητας σε εποχιακή βάση (εβδομάδα, μήνας, περίοδος).

5.3 Εξάρτηση του βαθμού απόδοσης από τη θερμοκρασία

Στην παρούσα ενότητα παρατίθενται ορισμένα διαγράμματα που απεικονίζουν τη σχέση
μεταξύ του συντελεστή αποδοτικότητας και της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος. Τα
δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν αφορούν συγκεκριμένα μοντέλα κατασκευαστών για
αντλίες θερμότητας αέρα-νερού και εδάφους-νερού και έχουν προκύψει από δοκιμαστικές
μετρήσεις. Η καμπύλη συντελεστή αποδοτικότητας-θερμοκρασίας περιβάλλοντος είναι

ΕΚΣΔ -48-
Κεφ. 5: Βαθμός αποδοτικότητας αντλιών θερμότητας.

χαρακτηριστική του κάθε μοντέλου αντλίας θερμότητας, ωστόσο τα παρακάτω

διαγράμματα χρησιμοποιούνται για να αναδείξουν τάσεις και συμπεράσματα που είναι
αντιπροσωπευτικά για το σύνολο των αντλιών θερμότητας.

Διάγραμμα 5.1:Βαθμός αποδοτικότητας αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε συνάρτηση

με τη θερμοκρασία περιβάλλοντος σε λειτουργία θέρμανσης (α) και ψύξης (β). [10]

Διάγραμμα 5.2:Βαθμός αποδοτικότητας αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε συνάρτηση

με τη θερμοκρασία περιβάλλοντος σε λειτουργία θέρμανσης (α) και ψύξης (β) και
διαφορετική θερμοκρασία νερού θέρμανσης (35/55oC) και ψύξης (18/7oC).[11]

ΕΚΣΔ -49-
Κεφ. 5: Βαθμός αποδοτικότητας αντλιών θερμότητας.

Διάγραμμα 5.3:Βαθμός αποδοτικότητας αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού σε

συνάρτηση με τη θερμοκρασία διαλύματος νερού-αντιπηκτικού σε λειτουργία θέρμανσης
και διαφορετική θερμοκρασία νερού θέρμανσης (35/55oC).[12]

Διάγραμμα 5.4:Βαθμός αποδοτικότητας αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε συνάρτηση

με τη θερμοκρασία διαλύματος νερού-αντιπηκτικού σε λειτουργία θέρμανσης (α) και
ψύξης (β) και διαφορετική θερμοκρασία νερού θέρμανσης (35/50 oC) και ψύξης
(18/8oC).[11]

Όπως γίνεται εμφανές, οι παραπάνω πειραματικές μελέτες επαληθεύουν το θεωρητικό

μοντέλο που αναπτύχθηκε στην ενότητα 5.1. Για τις αντλίες θερμότητας λοιπόν, όσο
μικρότερη είναι η διαφορά μεταξύ της θερμοκρασίας του μέσου από το οποίο αντλείται η
θερμότητα και της θερμοκρασίας του μέσου στο οποίο απορρίπτεται η θερμότητα, τόσο
υψηλότερος είναι ο βαθμός αποδοτικότητας.
Επιπρόσθετα, από την μελέτη και σύγκριση των διαγραμμάτων προκύπτει το εξής βασικό
συμπέρασμα: Η θερμοκρασία του εξωτερικού περιβάλλοντος επηρεάζει με εντονότερο
τρόπο τον βαθμό αποδοτικότητας των αντλιών θερμότητας τύπου αέρα-νερού σε σχέση με

ΕΚΣΔ -50-
Κεφ. 5: Βαθμός αποδοτικότητας αντλιών θερμότητας.

τις εδάφους νερού. Αυτό οφείλεται στην ιδιότητα του εδάφους να διατηρεί μια σχετικά
σταθερή θερμοκρασία ακόμα και όταν επικρατούν χαμηλές θερμοκρασίες αέρα.

5.4 Ενεργειακή αξιολόγηση αντλιών θερμότητας.

Όπως έγινε σαφές στην ενότητα 5.1, ο βαθμός αποδοτικότητας αντανακλά την αναλογία
μεταξύ την ενέργειας θέρμανσης και του δαπανώμενου έργου. Με βάση τα παραπάνω, μια
αντλία θερμότητας θα μπορούσε θεωρητικά να χαρακτηριστεί ως ενεργειακά άρτια, εφ’
όσον ο βαθμός αποδοτικότητας της είναι μεγαλύτερος της μονάδας. Ωστόσο, μια πιο
ολοκληρωμένη ενεργειακή αξιολόγηση της απόδοσης των αντλιών θερμότητας πρέπει να
γίνεται σε σύγκριση με τις συμβατικές μεθόδους θέρμανσης, χρησιμοποιώντας ως μέτρο
σύγκρισης την εκμετάλλευση πρωτογενών υλών (π.χ. πετρέλαιο ή αέριο) για την παραγωγή
ενέργειας. Για μια τέτοια αξιολόγηση λοιπόν, είναι απαιτούμενο από τη μία η λειτουργία
της αντλίας θερμότητας, ως συσκευή μεταφοράς ενέργειας, να είναι αποδοτική (COP>1 και
EER>1). Από την άλλη είναι απαιτούμενο η χρησιμοποιούμενη από την αντλία θερμότητας
ηλεκτρική ενέργεια να παράγεται από θερμικές διεργασίες (π.χ. καύση υδρογονανθράκων)
που να χαρακτηρίζονται από βαθμό απόδοσης της τάξης του 33%. Σε διαφορετική
περίπτωση, η χρήση της αντλίας θερμότητας θα ήταν ισοδύναμή ή και δυσμενέστερη από
την χρήση της ίδιας ποσότητας καυσίμων (που χρησιμοποιήθηκε στο σταθμό παραγωγής
για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας) για την απευθείας θέρμανση του χώρου.
Μια μαθηματική προσέγγιση των προηγούμενων διαπιστώσεων παρουσιάζεται παρακάτω
όπου Pelείναι η ηλεκτρική ισχύς που καταναλώνεται από την αντλία θερμότητας, Qzu η
προσδιδόμενη ισχύς με τη μορφή πρωτογενούς καύσιμης ύλης, ηel ο βαθμός απόδοσης για
την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ηθέρμανσης ο βαθμός απόδοσης ενός συμβατικού
συστήματος θέρμανσης που χρησιμοποιεί την ίδια καύσιμη ύλη με τον σταθμό παραγωγής
και COP ο βαθμός αποδοτικότητας της αντλίας θερμότητας.

Με βάση τον ορισμό του βαθμού απόδοσης για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (σχέση
5.5),

Pel
el   Pel  Qzu el (5.5)
Qzu
καθώς και του ορισμού του βαθμού απόδοσης ενός συμβατικού συστήματος θέρμανσης (σχέση 5.6)

QH
 έ   (5.6)
Qzu

η σχέση 5.1 τροποποιείται ως εξής:

QH QH Q
COP    COP el  H  COP el   έ  (5.7)
Pel Qzu el Qzu

ΕΚΣΔ -51-
Κεφ. 5: Βαθμός αποδοτικότητας αντλιών θερμότητας.

Με βάση τη σχέση 5.7, εάν θεωρήσουμε ότι σε μια συμβατική συσκευή θέρμανσης, η
θερμογόνος δύναμη του καυσίμου αποδίδεται πλήρως (βαθμός απόδοσης ηθέρμανσης =1) και
με δεδομένο βαθμό απόδοσης για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (ηel=0.33) τότε ο
απαιτούμενος βαθμός αποδοτικότητας για την αντλία θερμότητας πρέπει να είναι COP=3.
Από το παραπάνω αποτέλεσμα μια αντλία θερμότητας μπορεί να αξιολογηθεί με βάση τους
παρακάτω κανόνες:
 Αν η αντλία θερμότητας λειτουργεί με βαθμό αποδοτικότητας COP=3 τότε από
ενεργειακή άποψη είναι ισοδύναμη με ένα συμβατικό σύστημα θέρμανσης (π.χ.
λέβητα αερίου)
 Αν η αντλία θερμότητας λειτουργεί με βαθμό αποδοτικότητας COP<3 τότε από
ενεργειακήάποψη είναι κατώτερη από ένα συμβατικό σύστημα θέρμανσης.
 Αν η αντλία θερμότητας λειτουργεί με βαθμό αποδοτικότητας COP>3 τότε από
ενεργειακή άποψη είναι ανώτερη από ένα συμβατικό σύστημα θέρμανσης.
Τα παραπάνω συμπεράσματα συνδυαζόμενα με τη συμπεριφορά του βαθμού
αποδοτικότητας συναρτήσει της εξωτερικής θερμοκρασίας είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για την
επιλογή του συστήματος αντλίας θερμότητας που θα εγκατασταθεί, όπως αναλύεται στο
κεφάλαιο 6.

Κλείνοντας το κεφάλαιο του βαθμού αποδοτικότητας, είναι ενδιαφέρον να εξεταστεί η

συνολική αξιολόγηση των αντλιών θερμότητας ως μέθοδος θέρμανσης, λαμβάνοντας υπ’
όψη όλους τους παράγοντες που παρεμβάλλονται από τη στιγμή παραγωγής ηλεκτρικής
ενέργειας στον σταθμό παραγωγής μέχρι την θέρμανση ενός χώρου από την αντλία
θερμότητας. Οι παράγοντες αυτοί αφορούν στον βαθμό απόδοσης του σταθμού
παραγωγής, στις απώλειες που προκύπτουν κατά τη μεταφορά και διανομή του ηλεκτρικού
ρεύματος κ.α.. Προφανώς, μια αξιολόγηση σε τέτοιο επίπεδο προϋποθέτει διάφορες
πληροφορίες με κυρίαρχη την ποιότητα της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας που
αποτελεί μεταβλητό παράγοντα από χώρα σε χώρα. Παρακάτω παρουσιάζεται
προσεγγιστικά ο τρόπος με τον οποίο μπορεί μια τέτοια αξιολόγηση να πραγματοποιηθεί.

Έστω ότι στον σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής χρησιμοποιείται καύσιμη ύλη με θερμογόνο
δύναμη 1kW. Με βάση την απόδοση του σταθμού και συμπεριλαμβανομένων των
απωλειών λόγω μεταφοράς και διανομής, το τελικό ποσό ηλεκτρικής ενέργειας που φθάνει
στον καταναλωτή είναι 1/3 kW. Αυτό σημαίνει ότι για να χαρακτηριστεί ενεργειακά
αποδοτική η χρήση της αντλίας θερμότητας πρέπει να λειτουργεί με βαθμό αποδοτικότητας
τουλάχιστον COP=3. Αν στην αξιολόγηση αυτή πρέπει να συμπεριληφθεί και η εκπομπή CO2
τότε ένας επιθυμητός βαθμός αποδοτικότητας θα έπρεπε να είναι της τάξης του 4-5.[2]

ΕΚΣΔ -52-
Κεφ. 5: Βαθμός αποδοτικότητας αντλιών θερμότητας.

Εικόνα 5.1:Συνολική αξιολόγηση αποδοτικότητας για αντλίες θερμότητας.[2]

ΕΚΣΔ -53-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

6. Εφαρμογές αντλιών θερμότητας σε συστήματα θέρμανσης

κτιρίων.
Οι αντλίες θερμότητας μπορούν να εγκατασταθούν σε μικρά κτίρια (μονοκατοικίες ή μικρές
πολυκατοικίες) και να καλύπτουν τις θερμικές τους απαιτήσεις είτε αυτόνομα είτε σε
συνδυασμό με κάποιο συμβατικό σύστημα θέρμανσης (π.χ. λέβητα θερμού νερού με καύση
πετρελαίου ή φυσικού αερίου). Στην περίπτωση αυτή οι αντλίες θερμότητας είναι
κατασκευασμένες ώστε να παρέχουν μόνο θέρμανση, δεν αντιστρέφεται δηλαδή ο
ψυκτικός κύκλος. Ο σχεδιασμός και η εγκατάσταση τέτοιων συστημάτων απαιτεί ιδιαίτερη
προσοχή ώστε να συνδυαστούν με ακρίβεια τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τόσο τη αντλίας
θερμότητας όσο και του συμβατικού συστήματος θέρμανσης.
Στις παραπάνω εφαρμογές χρησιμοποιούνται αντλίες θερμότητας του τύπου αέρα-νερού,
νερού-νερού ή εδάφους-νερού, δηλαδή θερμαίνουν νερό για την εγκατάσταση κεντρικής
θέρμανσης. Για τη θέρμανση των χώρων εγκαθίστανται είτε κοινά θερμαντικά σώματα, είτε
σώματα ανεμιστήρα στοιχείου, είτε ενδοδαπέδια θέρμανση. Η επιλογή της αυτόνομης ή
συνδυασμένης λειτουργίας μιας αντλίας θερμότητας εξαρτάται από τα θερμικά φορτία του
εξεταζόμενου κτιρίου, καθώς και από την μέγιστη απαιτούμενη θερμοκρασία του νερού
κυκλοφορίας. Σήμερα μια αντλία θερμότητας μπορεί να παρέχει θερμό νερό έως και 70°C
(αντλίες θερμότητας υψηλών θερμοκρασιών), με αντίστοιχη μείωση του βαθμού
αποδοτικότητας (όπως επεξηγήθηκε στο κεφάλαιο 5). Τα θερμοκρασιακά επίπεδα που
καθιστούν αποδοτική μια αντλία θερμότητας και είναι ευρέως διαδεδομένα σήμερα στην
αγορά κυμαίνονται από 35°C έως 55°C (αντλίες θερμότητας χαμηλών θερμοκρασιών). Ο
προηγούμενος περιορισμός καθιστά την ενδοδαπέδια θέρμανση την πλέον κατάλληλη
μέθοδο θέρμανσης χώρων, καθώς δεν απαιτεί υψηλές θερμοκρασίες νερού κυκλοφορίας.
Από την άλλη πλευρά, η κάλυψη των θερμικών αναγκών με τη χρήση κοινών θερμαντικών
σωμάτων απαιτεί την αύξηση της επιφάνειας αυτών ανάλογα με τη θερμοκρασία
προσαγωγής και επιστροφής του νερού που παρέχεται από την αντλία θερμότητας.
Τέλος, είναι δυνατόν με την ίδια αντλία θερμότητας που ικανοποιούμε τις ανάγκες
θέρμανσης ενός κτιρίου να ικανοποιήσουμε και τις ανάγκες θερμού νερού χρήσης
(ΘΝΧ). Όταν παρουσιάζεται ζήτηση για θερμό νερό παύει η λειτουργία του κυκλοφορητή
θέρμανσης και το θερμό νερό κατευθύνεται προς το δοχείο αποθήκευσης ΘΝΧ, μέσω του
αντίστοιχου κυκλοφορητή. Μόλις η θερμοκρασία του νερού στο δοχείο φθάσει στην
απαιτούμενη θερμοκρασία, η θέρμανση του κτιρίου συνεχίζεται κανονικά μέσω του
δικτύου θέρμανσης.
Δύο είναι τα κύρια στοιχεία που καθορίζουν τα βασικά χαρακτηριστικά της αυτόνομης ή της
συνδυασμένης λειτουργίας μιας αντλίας θερμότητας. Πρώτον, το μέγιστο θερμικό φορτίο
που μπορεί να αναπτυχθεί στο κτήριο, βάσει των κλιματικών δεδομένων της περιοχής για
την χειμερινή περίοδο. Δεύτερον, το ποσοστό κάλυψης του θερμικού φορτίου από την
αντλία θερμότητας καθ’ όλη τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου με βάση το όριο
δυναμικότητας της αντλίας θερμότητας. Το όριο δυναμικότητας ή αλλιώς σημείο

ΕΚΣΔ -54-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

ισορροπίας, αντιστοιχεί στην ελάχιστη εξωτερική θερμοκρασία, για την οποία η θερμική
απαίτηση του κτηρίου είναι ίση με την ισχύ που αποδίδει η αντλία θερμότητας στη
συγκεκριμένη θερμοκρασία. Με βάση τα παραπάνω διακρίνονται οι ακόλουθοι τύποι
συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας.

6.1 Μονοσθενή συστήματα με αντλία θερμότητας (Monovalent

systems).
Στα συστήματα αυτά η αντλία θερμότητας παρέχει όλη την απαραίτητη θερμότητα στο
δίκτυο θέρμανσης και η ισχύς της πρέπει να είναι ικανή να καλύψει το θερμικό φορτίο του
κτιρίου ακόμη και στη χαμηλότερη θερμοκρασία σχεδιασμού (μέση ελάχιστη εξωτερική
θερμοκρασία). Γι αυτόν τον τρόπο λειτουργίας ιδιαίτερα κατάλληλες είναι αντλίες
θερμότητας τύπου νερού-νερού και εδάφους-νερού, καθώς και στις δύο πηγές το
θερμοκρασιακό επίπεδο διατηρείται σχετικά σταθερό καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Διάγραμμα 6.1. Ποσοστό κάλυψης της θέρμανσης από την αντλία θερμότητας σε
μονοσθενές σύστημα.

Διάγραμμα 6.2. Διάγραμμα ισχύος αντλίας θερμότητας και θερμικής απαίτησης κτηρίου
σε μονοσθενή λειτουργία.

ΕΚΣΔ -55-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

Το μονοσθενές σύστημα παρουσιάζει αρκετά οικονομικά πλεονεκτήματα, ωστόσο δε

μπορεί να ανταποκριθεί το ίδιο αποδοτικά στις περιπτώσεις κτηρίων με χαμηλή ποιότητα
θερμομόνωσης αλλά και σε ακραίες εξωτερικές θερμοκρασίες. Για το λόγο αυτό
εφαρμόζεται σε νεόκτιστα κτίρια με θερμική μόνωση και συνήθως συνδυάζεται με
μεθόδους παθητικής θέρμανσης.
Στη συνέχεια παρατίθενται μερικά παραδείγματα λειτουργικών διαγραμμάτων για
μονοσθενή συστήματα αντλιών θερμότητας.

Διάγραμμα 6.3: Λειτουργικό διάγραμμα μονοσθενούς λειτουργίας.

ΕΚΣΔ -56-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

Διάγραμμα 6.4:Λειτουργικό διάγραμμα μονοσθενούς λειτουργίας με δοχείο ζεστού

νερού.[12]

Διάγραμμα 6.5:Λειτουργικό διάγραμμα μονοσθενούς λειτουργίας με δοχείο ζεστού νερού

και ενεργό ψύξη.[12]

ΕΚΣΔ -57-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

Διάγραμμα 6.6:Λειτουργικό διάγραμμα μονοσθενούς λειτουργίας με πύργο ψύξης.

6.2 Μονοενεργειακά συστήματα με αντλία θερμότητας.

Στα συστήματα αυτά η αντλία θερμότητας παρέχει το κύριο μέρος της απαιτούμενης
θερμότητας, σε ποσοστό περίπου 95%. Σε περιπτώσεις όμως εξαιρετικά χαμηλών
θερμοκρασιών τίθεται αυτόματα σε λειτουργία βοηθητική ηλεκτρική αντίσταση που
λειτουργεί συμπληρωματικά και παράλληλα στην αντλία θερμότητας έως ότου η εξωτερική
θερμοκρασία επανέλθει σε επιτρεπτά όρια. Ο όρος μονοενεργειακό σύστημα
χρησιμοποιείται για να εκφράσει ότι τόσο για την βοηθητική αντίσταση όσο και για την
αντλία θερμότητας χρησιμοποιείται κοινή πηγή ενέργειας, η ηλεκτρική. Στα διαγράμματα
6.7 και 6.8 αποτυπώνεται ποιοτικά η λειτουργία ενός τέτοιου συστήματος.

ΕΚΣΔ -58-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

Διάγραμμα 6.7. Ποσοστό κάλυψης της θέρμανσης από την αντλία θερμότητας σε
μονοενεργειακό σύστημα.

Διάγραμμα 6.8 Διάγραμμα ισχύος αντλίας θερμότητας και θερμικής απαίτησης κτηρίου
σε μονοενεργειακή λειτουργία.

6.3 Δισθενή συστήματα με αντλία θερμότητας (Bivalent systems).

Στα συστήματα αυτά, εκτός από την αντλία θερμότητας, χρησιμοποιείται και δεύτερη πηγή
θερμότητας, συνήθως καυστήρας αερίου ή πετρελαίου. Σκοπός της δεύτερης πηγής μπορεί
να είναι είτε η κάλυψη θερμικών φορτίων που βρίσκονται πέραν των ορίων ισχύος της
αντλίας θερμότητας, είτε η αύξηση της θερμοκρασίας του νερού προσαγωγής σε επίπεδα
μεγαλύτερα από αυτά που επιτυγχάνει η αντλία θερμότητας. Ανάλογα με τον τρόπο που
συνδυάζονται η αντλία θερμότητας με την συμπληρωματική πηγή, τα δισθενή συστήματα
διαχωρίζονται στους παρακάτω τύπους.

ΕΚΣΔ -59-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

Δισθενές σύστημα με παράλληλη λειτουργία της αντλίας θερμότητας και της

συμπληρωματικής πηγής ενέργειας. Στα συστήματα αυτά η αντλία θερμότητας λειτουργεί
συνεχώς και συνήθως είναι σχεδιασμένη για την κάλυψη θερμικών φορτίων που
αντιστοιχούν σε εξωτερικές θερμοκρασίες από -3°C έως 3°C. Σε περιπτώσεις όμως που η
εξωτερική θερμοκρασία πέσει χαμηλότερα από το καθορισμένο επίπεδο και το θερμικό
φορτίο ανέλθει σε επίπεδα ανώτερα της ισχύος της αντλίας θερμότητας, τίθεται σε
λειτουργία η συμπληρωματική πηγή ενέργειας. Η αντλία θερμότητας καλύπτει σε τέτοια
συστήματα την θέρμανση του κτηρίου σε ποσοστό περίπου 80%. Η εφαρμογή του
δισθενούς συστήματος παράλληλης λειτουργίας συνήθως πραγματοποιείται σε κτήρια που
έχουν ήδη εγκατεστημένο κάποιο συμβατικό σύστημα θέρμανσης και για λόγους
εξοικονόμησης ενέργειας εγκαθίσταται αντλία θερμότητας. Στα διαγράμματα 6.9 και 6.10
αποτυπώνεται ποιοτικά η λειτουργία ενός τέτοιου συστήματος.

Διάγραμμα 6.9. Ποσοστό κάλυψης της θέρμανσης από την αντλία θερμότητας σε
δισθενές σύστημα παράλληλης λειτουργίας.

Διάγραμμα 6.10 Διάγραμμα ισχύος αντλίας θερμότητας και θερμικής απαίτησης κτηρίου
σε δισθενές σύστημα παράλληλης λειτουργίας.

ΕΚΣΔ -60-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

Δισθενές σύστημα με εναλλασσόμενη λειτουργία της αντλίας θερμότητας και της

συμπληρωματικής πηγής ενέργειας. Στα συστήματα αυτά η αντλία θερμότητας παρέχει
στο σύστημα θερμότητα μέχρις ένα ορισμένο σημείο, το οποίο ονομάζεται σημείο
εναλλαγής λειτουργίας (switch-overpoint). Στο σημείο αυτό παύει η λειτουργία της αντλίας
θερμότητας και αρχίζει και το δίκτυο θέρμανσης τροφοδοτείται μόνοι από τη
συμπληρωματική πηγή ενέργειας. Το σημείο εναλλαγής της λειτουργίας συνήθως συμπίπτει
με το σημείο ισορροπίας, δηλαδή το σημείο όπου η θερμική ισχύς της αντλίας θερμότητας
είναι ίση με το θερμικό φορτίο του κτηρίου. Σε αυτό το σύστημα, η αντλία θερμότητας
επιλέγεται έτσι ώστε να ανταποκρίνεται σε θερμικά φορτία που αντιστοιχούν σε εξωτερικές
θερμοκρασίες από -3°C έως 3°C ενώ καλύπτει τη θέρμανση του κτηρίου σε ποσοστό
περίπου 60%. Στα διαγράμματα 6.11 και 6.12 αποτυπώνεται ποιοτικά η λειτουργία ενός
τέτοιου συστήματος.

Διάγραμμα 6.11. Ποσοστό κάλυψης της θέρμανσης από την αντλία θερμότητας σε
δισθενές σύστημα εναλλασσόμενης λειτουργίας.

Διάγραμμα 6.12.Διάγραμμα ισχύος αντλίας θερμότητας και θερμικής απαίτησης κτηρίου

σε δισθενές σύστημα εναλλασσόμενης λειτουργίας.

ΕΚΣΔ -61-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

Στη συνέχεια παρατίθενται μερικά παραδείγματα λειτουργικών διαγραμμάτων για δισθενή

συστήματα αντλιών θερμότητας.

Διάγραμμα 6.5:Λειτουργικό διάγραμμα δισθενούς λειτουργίας.

Διάγραμμα 6.5:Λειτουργικό διάγραμμα δισθενούς λειτουργίας με δοχείο ζεστού

νερού.[12]

ΕΚΣΔ -62-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

7. Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

Αρχικό στάδιο για τον σχεδιασμό ενός συστήματος θέρμανσης με χρήση αντλίας
θερμότητας είναι η επιλογή του τύπου και του μεγέθους της αντλίας θερμότητας. Η
συγκεκριμένη επιλογή γίνεται με βάση τα παρακάτω κριτήρια:

 Τις θερμικές ανάγκες του κτηρίου

 Τη θερμοκρασία κυκλοφορίας του νερού στο δίκτυο διανομής θέρμανσης
(προσαγωγή/επιστροφή)
 Τη χρησιμοποιούμενη πηγή θερμότητας (αέρας/νερό/έδαφος)

7.1 Υπολογισμός θερμικών αναγκών του κτηρίου.

Στην Ελλάδα, ο υπολογισμός των θερμικών αναγκών ενός κτηρίου γίνεται με βάση το ευρωπαϊκό
πρότυπο EN 12831/2003. Για τον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη οι θερμικές απώλειες του
κτηρίου λόγω μεταφοράς και αερισμού που προκύπτουν με βάση τις δυσμενέστερες για την
περιοχή κλιματικές συνθήκες. Το συνολικό φορτίο σχεδιασμού για το κτίριο είναι:

 HL,ί   T ,i   V ,i    RH ,i (7.1)

Όπου:
ΦT,i : οι θερμικές απώλειες κάθε επιμέρους χώρου λόγω μεταφοράς, [W]
ΦV,i : οι θερμικές απώλειες κάθε επιμέρους χώρου λόγω αερισμού, [W]
ΦRH,i : οι θερμικές απώλειες κάθε επιμέρους χώρου λόγω διακοπτόμενης θέρμανσης, [W]

7.2 Υπολογισμός της θερμοκρασίας κυκλοφορίας του νερού στο

δικτύου διανομής θέρμανσης .
Το σύστημα θερμοκρασιών (θερμοκρασία προσαγωγής/θερμοκρασία επιστροφής) του
νερού στο δίκτυο θέρμανσης παίζει καθοριστικό ρόλο για την επιλογή της αντλίας
θερμότητας καθώς επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό την αποδοτικότητα του συστήματος
θέρμανσης, όπως αναλύθηκε στο 5ο κεφάλαιο:
 Όσο χαμηλότερο είναι το σύστημα θερμοκρασιών που χρησιμοποιείται, τόσο
μεγαλύτερος είναι ο βαθμός αποδοτικότητας της αντλίας θερμότητας.
 Όσο μικρότερη είναι η θερμοκρασιακή διαφορά μεταξύ της πηγής θερμότητας και
του νερού θέρμανσης, τόσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός αποδοτικότητας της
αντλίας θερμότητας
Το σύστημα θερμοκρασιών προσαγωγής/επιστροφής προκύπτει από τον σχεδιασμό του
δικτύου διανομής θέρμανσης. Τρεις είναι οι πιο συνηθισμένοι τρόποι διανομής θέρμανσης
στους χώρους ενός κτηρίου:

ΕΚΣΔ -63-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

 Κεντρική θέρμανση θερμού νερού με διάφορους τύπους θερμαντικών σωμάτων.

Σε αυτό σύστημα, η θερμοκρασία προσαγωγής/επιστροφής του νερού είναι
συνήθως 80-90/70 °C
 Κεντρική θέρμανση θερμού νερού με τοπικές μονάδες ανεμιστήρα στοιχείου
(fan-coilunits). Σε αυτό το σύστημα, η θερμοκρασία προσαγωγής του νερού είναι
συνήθως 50 °C
 Κεντρική θέρμανση θερμού νερού με σωληνώσεις ενσωματωμένες στο δάπεδο-
ενδοδαπέδια θέρμανση. Σε αυτό το σύστημα, η θερμοκρασία
προσαγωγής/επιστροφής του νερού είναι συνήθως 42/37 °C.
Γίνεται σαφές ότι με κριτήριο την αποδοτικότητα της αντλίας θερμότητας, ιδανικότερο
σύστημα διανομής είναι αυτό της ενδοδαπέδιας θέρμανσης εφ’ όσον το θερμοκρασιακό
επίπεδο είναι χαμηλότερο. Έτσι, σε περίπτωση που μελετάται η θέρμανση ενός κτιρίου σε
στάδιο πριν την κατασκευή του, η εγκατάσταση ενδοδαπέδιας θέρμανσης συνοδεύεται από
τη χρήση αντλίας θερμότητας χαμηλών θερμοκρασιών.
Στην Ελλάδα ωστόσο, η πλειοψηφία των κτιρίων χρησιμοποιούν ως μέθοδο διανομής
θέρμανσης το σύστημα θερμαντικών σωμάτων. Στην περίπτωση που μελετάται η
εγκατάσταση αντλίας θερμότητας σε κτίριο με θερμαντικά σώματα ή η εγκατάσταση
συστήματος θέρμανσης σε υπάρχον κτίριο που δε διαθέτει σύστημα θέρμανσης (και
προφανώς η ενδοδαπέδια θέρμανση δεν αποτελεί επιλογή) οι απαιτήσεις είναι
διαφορετικές. Η αντλία θερμότητας πρέπει να ανταποκρίνεται σε υψηλά θερμοκρασιακά
επίπεδα, γεγονός που επιβάλει είτε τη χρήση αντλιών θερμότητας υψηλών θερμοκρασιών,
είτε την εγκατάσταση νέων θερμαντικών σωμάτων, με μεγαλύτερη επιφάνεια εναλλαγής.

7.3 Επιλογή της πηγής θερμότητας .

Η επιλογή της πηγής θερμότητας καθορίζει τον τύπο της αντλίας θερμότητας και γίνεται με
βάση τα παρακάτω κριτήρια:
 Το κόστος επένδυσης, που αφορά στο κόστος αγοράς και εγκατάστασης του
συστήματος της αντλίας θερμότητας. Οι αντλίες θερμότητας που χρησιμοποιούν ως
πηγή θερμότητας τον αέρα χαρακτηρίζονται από σημαντικά χαμηλότερο κόστος
επένδυσης. Αντίθετα, στην περίπτωση αντλιών θερμότητας που χρησιμοποιούν ως
πηγή θερμότητας το νερό ή το έδαφος, το κόστος επένδυσης αυξάνει καθώς
περιλαμβάνει την τοποθέτηση γεωεναλλακτών, τη διάνοιξη γεωτρήσεων κτλ.
 Το κόστος λειτουργίας, που αφορά κυρίως στο κόστος που προκύπτει από την
κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος. Στην περίπτωση αυτή κυρίαρχο ρόλο παίζει ο
βαθμός αποδοτικότητας της αντλίας θερμότητας που είναι μεγαλύτερος για τους
τύπους εδάφους-νερού και νερού-νερού. Αυτό οφείλεται στις υψηλότερες μέσες
ετήσιες θερμοκρασίες που παρουσιάζουν το έδαφος και το νερό. Αντίθετα ο τύπος
αέρα-νερού χαρακτηρίζεται από μικρότερους βαθμούς αποδοτικότητας, λόγω της
μεγάλης διακύμανσης της θερμοκρασίας του αέρα που μπορεί να πέσει σε πολύ
χαμηλά επίπεδα.

ΕΚΣΔ -64-
Κεφ. 7: Επιλογή τύπου και μεγέθους αντλίας θερμότητας.

 Τη διαθεσιμότητα των πηγών θέρμανσης. Ο αέρας αποτελεί ανεξάντλητη και σε

κάθε περίπτωση διαθέσιμη πηγή θερμότητας. Η χρήση του νερού ως πηγής
θερμότητας εξαρτάται από την τοποθεσία και την ύπαρξη προσπελάσιμου υπόγειου
υδροφόρου ορίζοντα που να επιτρέπει την ενεργειακή αναγέννηση του νερού
(ενότητα 3.2). Τέλος, η χρήση του εδάφους ως πηγής θερμότητας προϋποθέτει
διαθέσιμη επιφάνεια που ποικίλει ανάλογα με το είδος του γεωεναλλάκτη
(οριζόντιος-κάθετος ή U-tubes).
Με βάση τις παραπάνω παραμέτρους επιλέγεται η πηγή θερμότητας, άρα και ο τύπος της
αντλίας θερμότητας.
Κλείνοντας την ενότητα αυτή είναι σημαντική η εξής παρατήρηση: Η επιλογή της πηγής
θερμότητας καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και τον τύπο του συστήματος θέρμανσης που θα
χρησιμοποιηθεί (μονοσθενής-μονοενεργειακός-δισθενής). Με βάση την μέχρι τώρα
εμπειρία από την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας διαφαίνεται ότι τα συστήματα που
χρησιμοποιούν ως πηγή το νερό και το έδαφος μπορούν να ανταπεξέρχονται αυτόνομα
(μονοσθενής λειτουργία) στις θερμικές ανάγκες νεόκτιστων, καλά θερμομονωμένων
κτιρίων.

7.4 Επιλογή του μεγέθους της αντλίας θερμότητας .

Η επιλογή του μεγέθους της αντλίας θερμότητας γίνεται με βάση το συνολικό φορτίο
σχεδιασμού, όπως αυτό υπολογίστηκε στην σχέση 7.1. Το φορτίο σχεδιασμού ΦHL,κτιρίου
είναι ίσο με τη μέγιστη θερμική ισχύ QH που απαιτείται από το κτήριο με σκοπό τη
θέρμανσή του, λαμβάνοντας υπ’ όψη τις ακραίες καιρικές συνθήκες (ελάχιστη θερμοκρασία
περιβάλλοντος) που δύναται να επικρατήσουν στην περιοχή.

 HL,ί  QH (7.2)

Το προηγούμενο, με κριτήριο τη λειτουργία του συστήματος θέρμανσης, σημαίνει ότι η

ισχύς της αντλία θερμότητας QHPπρέπει να είναι ίση με τη συγκεκριμένη ποσότητα
θερμικής ισχύοςQH όταν η θερμοκρασία της πηγής (αέρα, νερού ή εδάφους) λαμβάνει
ακραίες τιμές.
Η ελάχιστη απαιτούμενη θερμική ισχύς της αντλίας QHP προκύπτει από τη σχέση 7.3:

QHP  QH (7.4)
Τα παραπάνω καθορίζουν την διαστασιολόγηση της αντλίας θερμότητας με βάση τις
καμπύλες φορτίου που καταρτίζονται από τον κατασκευαστή καθώς και τον τύπο του
συστήματος λειτουργίας που έχει επιλεχθεί (μονοσθενής -δισθενής -μονοενεργειακή).

ΕΚΣΔ -65-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

8. Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-

νερού.
Κατά την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας αέρα-νερού, καθοριστικό ρόλο παίζει η
διακύμανση της θερμοκρασίας του αέρα στην μελετώμενη περιοχή κατά τη χειμερινή
περίοδο. Τα θερμοκρασιακά επίπεδα που συναντώνται στην ελληνική επικράτεια (πίνακας
8.1) επιτρέπουν την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας σε συστήματα μονοσθενούς
λειτουργίας. Η εγκατάσταση δισθενών ή μονοενεργειακών συστημάτων αποτελεί επιλογή
σε περιοχές που εμφανίζουν εξαιρετικά ακραίες θερμοκρασίες, σε κτίρια με χαμηλό
επίπεδο θερμομόνωσης, καθώς και σε περιπτώσεις κτιρίων με ήδη εγκατεστημένο δίκτυο
θέρμανσης με θερμαντικά σώματα, όπου απαιτούνται υψηλές θερμοκρασίες προσαγωγής.
Πίνακας 8.1: Εξωτερικές θερμοκρασίες σχεδιασμού και μέσες ετήσιες θερμοκρασίες σε 30
Ελληνικές πόλεις.[1]

ΕΚΣΔ -66-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

8.1 Επιλογή της αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε μονοσθενή

συστήματα
Όπως έχει αναλυθεί, στα συγκεκριμένα συστήματα η αντλία θερμότητας καλείται να
ανταπεξέλθει στο σύνολο του θερμικού φορτίου ενός κτηρίου. Οι καμπύλες φορτίου που
χρησιμοποιούνται, λαμβάνονται από τους καταλόγους των κατασκευαστών. Όπως
διακρίνεται, με βάση την ελάχιστη πιθανή θερμοκρασία του εξωτερικού αέρα
(θερμοκρασία σχεδιασμού) θe και την ελάχιστη απαιτούμενη από την αντλία θερμότητας
ισχύ QHP(σχέση 7.4) επιλέγεται το κατάλληλο μέγεθος της αντλίας θερμότητας για
μονοσθενή λειτουργία.

Παρακάτω παρουσιάζεται ένα διάγραμμα που απεικονίζει ποιοτικά τις καμπύλες φορτίου
διάφορων αντλιών θερμότητας αέρα-νερού, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η
επιλογή της κατάλληλης αντλίας θερμότητας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η αντλία
θερμότητας που καλύπτει τις απαιτήσεις είναι η 5, εφόσον η ισχύς της είναι μεγαλύτερη
από την υπολογισμένη ισχύ QHP. Οι αντλίες θερμότητας 1,2,3,4 απορρίπτονται καθώς δεν
μπορούν να καλύψουν το απαιτούμενο φορτίο ενώ η αντλία θερμότητας 6 απορρίπτεται
καθώς η δυναμικότητά της είναι αρκετά μεγαλύτερη από την απαιτούμενη (μη οικονομική
λειτουργία).

Διάγραμμα 8.1: Επιλογή αντλίας θερμότητας αέρα-νερού για μονοσθενή λειτουργία.[13]

ΕΚΣΔ -67-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

8.2 Επιλογή της αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε δισθενή και

μονοενεργειακά συστήματα.

Απαιτούμενο στα συστήματα δισθενούς-μονοενεργειακής λειτουργίας είναι ο καθορισμός

του ποσοστού θερμικής ενέργειας που είναι ικανή μια αντλία θερμότητας να καλύψει, σε
συνάρτηση με τη θερμοκρασία του εξωτερικού αέρα (με δεδομένη τη θερμοκρασία
προσαγωγής του νερού θέρμανσης). Και εδώ χρησιμοποιούνται οι καμπύλες φορτίου που
δίνονται από τους κατασκευαστές. Για την εύρεση του σημείου δισθενούς λειτουργίας
καθορίζεται ως μηδενικό θερμικό φορτίο Q0 του κτιρίου (0 kW) αυτό που αντιστοιχεί σε
εξωτερική θερμοκρασία 20°C. Ως μέγιστο θερμικό φορτίο καθορίζεται το φορτίο QH που
υπολογίστηκε από τη σχέση 7.4 και αντιστοιχεί στη θερμοκρασία σχεδιασμού του
εξωτερικού αέρα θe. Με βάση τα δύο αυτά σημεία (Q0,20°C) και (QH, θe) σχηματίζεται πάνω
στο διάγραμμα της καμπύλης φορτίου η ευθεία θερμικών φορτίων του κτιρίου. Η τομή της
καμπύλης φορτίου της αντλίας θερμότητας και της ευθείας θερμικών φορτίων του κτιρίου
δίνει το σημείο δισθενούς λειτουργίας, που αντιστοιχεί σε συγκεκριμένη θερμοκρασία,
θδισθενής. Ανάλογα με τις πιθανές επιλογές για το μέγεθος της αντλίας θερμότητας,
προκύπτουν και αντίστοιχα σημεία δισθενούς λειτουργίας. Στο διάγραμμα 8.2 παρατίθεται
η διαδικασία επιλογής ανάμεσα από 2 αντλίες θερμότητας.

Διάγραμμα 8.2: Επιλογή αντλίας θερμότητας αέρα-νερού για δισθενή λειτουργία.[13]

ΕΚΣΔ -68-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

Από το παραπάνω διάγραμμα μπορεί να επιλεγεί είτε η αντλία θερμότητας 1 είτε η 2.

Ωστόσο, η δυνατότητα κάλυψης θερμικών φορτίων κτηρίου από την αντλία θερμότητας
αλλάζει σε κάθε περίπτωση.
Ο συντελεστής κάλυψης θερμικού φορτίου fd απεικονίζει το ποσοστό κάλυψης που έχει τη
δυνατότητα μια αντλία θερμότητας να καλύψει, και δίνεται από τη σχέση 8.1:

20 C   ή
fD 
20 C  e (8.1)

Για παράδειγμα, μια τιμή του συντελεστή fd=0,69 σημαίνει ότι η επιλεγμένη αντλία
θερμότητας είναι σε θέση να καλύψει μόνη της το 69% του συνολικού θερμικού φορτίου.

H ισχύς Q με βάση την οποία επιλέγεται η συμπληρωματική πηγής θερμότητας σε

δισθενή συστήματα, ή η ηλεκτρική αντίσταση σε μονοενεργειακά συστήματα προκύπτει
από τη σχέση 8.2:

Q  QH  QHP (8.2)

Ο τελικός καθορισμός του επιθυμητού ποσοστού κάλυψης πραγματοποιείται έπειτα από
τεχνικοοικονομική μελέτη. Κατά τη μελέτη αυτή γίνεται εκτίμηση της ενεργειακής
κατανάλωσης (π.χ. με βάση την απλή μέθοδο συχνοτήτων θερμοκρασιών BinMethod για τις
διαφορετικές πιθανές περιπτώσεις συνδυασμού αντλίας θερμότητας και συμπληρωματικής
πηγής )[23]. Με βάση τις εκτιμήσεις, υπολογίζεται το κόστος λειτουργίας για κάθε πιθανή
επιλογή. Στη συνέχεια, με συνυπολογισμό του κόστους επένδυσης γίνεται η τελική επιλογή
με κριτήριο την οικονομικότερη περίπτωση.

8.3 Εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού ενιαίου τύπου

(compact).
Οι αντλίες θερμότητας ενιαίου τύπου δύναται να εγκατασταθούν είτε σε εσωτερικό χώρο
είτε στο εξωτερικό ενός κτιρίου.

8.3.1 Εσωτερική εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού ενιαίου τύπου.

Η εσωτερική τοποθέτηση της αντλίας θερμότητας απαιτεί διαθέσιμο-μη κατοικήσιμο χώρο
εντός του κτηρίου. Το μέγεθος του χώρου πρέπει να είναι αρκετό ώστε να καλύπτει τις
απαιτήσεις εγκατάστασης πρόσθετων εξαρτημάτων (αεραγωγών, θερμοδοχείου) καθώς και
εύκολη πρόσβαση για συντήρηση και επισκευή. Επίσης απαραίτητος είναι ο αερισμός του
χώρου είτε με φυσικό τρόπο (αν οι διαστάσεις είναι μεγάλες) είτε μηχανικά με
ανεμιστήρες. Ο χώρος απαιτεί κατάλληλη διαμόρφωση που αφορά στα παρακάτω:
 Κατασκευή συλλέκτη (λεκάνης) συμπυκνωμάτων κάτω από το σημείο τοποθέτησης
της μονάδας, με σκοπό τη συλλογή των πιθανών συμπυκνωμάτων υγρασίας που

ΕΚΣΔ -69-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

δημιουργούνται στο τμήμα του εξατμιστή. Ο συλλέκτης θα πρέπει να καταλήγει

στην αποχέτευση.
 Εγκατάσταση αεραγωγών εισαγωγής/ εξαγωγής για την απρόσκοπτη κυκλοφορία
του αέρα. Το μέγεθος των αεραγωγών εξαρτάται από την απαιτούμενη παροχή αέρα
που δίνεται από τον κατασκευαστή
 Διάνοιξη οπών στους εξωτερικούς τοίχους με σκοπό την εγκατάσταση των
αεραγωγών. Το μέγεθος των οπών εξαρτάται από το μέγεθος των αεραγωγών.
Μετά τη εγκατάσταση των αεραγωγών είναι απαραίτητη η θερμομόνωση και
στεγανοποίηση των οπών.
 Ηχομόνωση του χώρου και τοποθέτηση αποσβεστήρων κραδασμών στη βάση της
μονάδας για τη μείωση των εκπομπών θορύβου που προκύπτουν από τη λειτουργία
της αντλίας θερμότητας.
Πιο ειδικές λεπτομέρειες για τις απαιτήσεις των χώρων εγκατάστασης δίνονται στα
εγχειρίδια κάθε κατασκευαστή, με βάση τα οποία γίνεται η ακριβής τοποθέτηση.
Στο τέλος της ενότητας παρατίθενται μερικά σχηματικά παραδείγματα εγκατάστασης
αντλιών θερμότητας σε εσωτερικούς χώρους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χρήση υπόγειου (σε βάθος έως και 2 μέτρων)
αεραγωγούμε σκοπό την προθέρμανση του αέρα εισαγωγής (εικόνα 8.1). Η συγκεκριμένη
τεχνική εκμεταλλεύεται τη μεγαλύτερη θερμοκρασία που εμφανίζει το έδαφος σε σύγκριση
με τον αέρα. Κατά την προσαγωγή του στον εξατμιστή, ο εξωτερικός αέρας διέρχεται από
τον υπόγειο αγωγό με αποτέλεσμα η θερμοκρασία του να αυξάνει ελαφρώς. Αυτό έχει σαν
αποτέλεσμα την αποδοτικότερη λειτουργία της αντλίας θερμότητας.

Εικόνα 8.1: Αντλία θερμότητας με αεραγωγό υπεδάφους

Ο υπολογισμός των διαστάσεων και η κατασκευή του υπόγειου αεραγωγού βασίζονται στις
αρχές μετάδοσης θερμότητας ρευστών μέσα σε αγωγό [7]:

ΕΚΣΔ -70-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

Πρώτο ζητούμενο είναι ο καθορισμός της θερμοκρασιακής διαφοράς Δtμεταξύ της

θερμοκρασίας περιβάλλοντος και της τελικής θερμοκρασίας εισόδου του αέρα στον
εξατμιστή που επιτυγχάνεται με τη χρήση του υπόγειου αγωγού. Η επιλογή αυτή γίνεται με
βάση την επιθυμητή βελτίωση του βαθμού αποδοτικότητας της αντλίας θερμότητας
σύμφωνα με την καμπύλη φορτίου. Στο παρακάτω διάγραμμα παρατίθεται ένα
αντιπροσωπευτικό παράδειγμα, όπου η αύξηση της θερμοκρασίας εισόδου στον εξατμιστή
από 2°C σε 5°C οδηγεί σε αύξηση του βαθμού αποδοτικότητας από 2.4 σε 2.6 περίπου.
Σημειώνεται ότι στις περισσότερες εφαρμογές, η παραπάνω θερμοκρασιακή διαφορά Δt
δεν ξεπερνά τους 3K για λόγους λειτουργικότητας.

Διάγραμμα 8.3: Βελτίωση του βαθμού αποδοτικότητας με τη χρήση υπόγειου

αγωγού.[13]

Με βάση την παραπάνω θερμοκρασιακή διαφορά και τη ροή μάζας αέρα, μπορεί να
υπολογιστεί η θερμική ισχύς που μεταφέρεται από το έδαφος στον αέρα κατά τη διέλευσή
του από τον αεραγωγό σύμφωνα με τη σχέση 8.3:

Qύ  m  c   [kW ] (8.3)

Όπου:
c: η ειδική θερμοχωρητικότητα του αέρα, [kJ/kg.K]
ΔΤ: η διαφορά μεταξύ της θερμοκρασίας περιβάλλοντος και της τελικής θερμοκρασίας
εισόδου του αέρα στον εξατμιστή, [Κ]
m : η παροχή μάζας του αέρα προς την αντλία θερμότητας, [kg/h]
Qύ : η θερμική ισχύς μεταφέρεται από το έδαφος στον αέρα, [kW]

ΕΚΣΔ -71-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

Η παροχή μάζας αέρα, υπολογίζεται σύμφωνα με τη σχέση 8.4:

Q0  3600
m [kg / h] (8.4)
c  HP
Όπου:
c: η ειδική θερμοχωρητικότητα του αέρα, [kJ]
ΔΤHP: η διαφορά θερμοκρασίας του αέρα που προκύπτει από τη διέλευση του αέρα από
τον εξατμιστή της αντλίας θερμότητας, [Κ]
Q0 : η θερμική ισχύς που απορροφάται από τον εξατμιστή, [kW]

Η θερμική ισχύς που απορροφάται από τον εξατμιστή υπολογίζεται με βάση τη σχέση 8.5

COP  1
Q0  QHP  (8.5)
COP
Όπου:
QHP : η θερμική ισχύς της αντλίας θερμότητας, [kW]
COP : ο βαθμός αποδοτικότητας της αντλίας θερμότητας

Η συνολική απαιτούμενη επιφάνεια των τοιχωμάτων του αγωγού που απαιτείται για την

μεταφορά της ισχύος Qύ υπολογίζεται με βάση τη σχέση 8.6:

Qύ
Qύ      ( ά   έ )    [ m2 ] (8.6)
  (   )
Όπου:
θεδ : η θερμοκρασία του εδάφους, [K]
θα : η θερμοκρασία του εξωτερικού αέρα, [K]
α : ο συντελεστής θερμοπερατότητας μεταξύ αέρα και τοιχωμάτων αγωγού, [W/m2K]

Η μετάδοση θερμότητας μεταξύ αέρα και τοιχωμάτων του αγωγού υπακούει στους νόμους
της θερμικής συναγωγής και εξαρτάται από πολλές παραμέτρους που αφορούν στα
χαρακτηριστικά του ρευστού (ποσοστό υγρασίας, ιξώδες, ταχύτητα) καθώς και στα
χαρακτηριστικά των τοιχωμάτων (γεωμετρία, τραχύτητα εσωτερικής επιφάνειας). Η
θερμική αγωγή που συμβαίνει μεταξύ εδάφους και αγωγού δεν λαμβάνεται υπόψη, καθώς
θεωρείται ότι τα τοιχώματα του αγωγού διατηρούν σταθερή θερμοκρασία ίση με αυτή του

ΕΚΣΔ -72-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

εδάφους. Για τον καθορισμό του συντελεστή θερμοπερατότητας α χρησιμοποιείται σε

πρακτικές εφαρμογές η σχέση 8.7 [7]:

u 0,75
  4, 4  0,25 [W / m2 K ] (8.7)
di

Όπου:
u : η ταχύτητα του αέρα εντός του αγωγού, [m/s]
di : η διάμετρος του αγωγού, [m]

Τέλος, το απαιτούμενο μήκος του αγωγού υπολογίζεται με βάση τη σχέση 8.8:

A
L [m] (8.8)
  di

Εικόνα 8.2: Λειτουργικό διάγραμμα εγκατάστασης αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε

εσωτερικό χώρο.[12]

ΕΚΣΔ -73-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

Εικόνα 8.3: Παράδειγμα εγκατάστασης αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε εσωτερικό

χώρο (είσοδος-έξοδος από την ίδια πλευρά).[13]

Εικόνα 8.4: Παράδειγμα εγκατάστασης αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε εσωτερικό

χώρο - γωνιακή τοποθέτηση.[13]

8.3.2 Εξωτερική εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού ενιαίου τύπου.

Οι αντλίες θερμότητας ενιαίου τύπου μπορούν να τοποθετηθούν σε οποιονδήποτε
εξωτερικό χώρο χωρίς τη χρήση πρόσθετων αεραγωγών. Η μονάδα τοποθετείται πάνω σε
ειδικά διαμορφωμένη οριζόντια βάση και στεγάζεται με τρόπο τέτοιο ώστε να
προφυλάσσεται από τις καιρικές συνθήκες. Η σύνδεση τη αντλίας θερμότητας με το
σύστημα θέρμανσης γίνεται μέσω 2 σωλήνων προσαγωγής και επιστροφής του νερού
θέρμανσης. Οι σωλήνες θέρμανσης καθώς και οι παροχές ρεύματος και ελέγχου
τοποθετούνται υπογείως σε καλά μονωμένο αγωγό ο οποίος συνδέει την αντλία
θερμότητας με το κτήριο και τοποθετείται σε βάθος περίπου 1 μέτρου. Σε περίπτωση

ΕΚΣΔ -74-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

χρήσης θερμοδοχείου, αυτό τοποθετείται εντός του κτηρίου (εικόνες 8.5 και 8.6). Τέλος, για
την τοποθέτηση αντλίας θερμότητας σε εξωτερικό χώρο πρέπει να συνυπολογίζονται και οι
εκπομπές θορύβου (βλέπε στο τέλος του κεφαλαίου).

Εικόνα 8.5: Λειτουργικό διάγραμμα εγκατάστασης αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε

εξωτερικό χώρο.[12]

Εικόνα 8.6: Σχηματική απεικόνιση εγκατάστασης αντλίας θερμότητας αέρα-νερού σε

εσωτερικό χώρο.[14]

ΕΚΣΔ -75-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

8.4 Εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού διαιρούμενου

τύπου (split-unit).

Τα συστήματα διαιρούμενου τύπου συνδυάζουν τα πλεονεκτήματα της εσωτερικής και της

εξωτερικής εγκατάστασης. Δεν υπάρχει ανάγκη εγκατάστασης πρόσθετων αεραγωγών ενώ
ταυτόχρονα η αντλία θερμότητας που τοποθετείται εσωτερικά έχει μικρότερες διαστάσεις
σε σύγκριση με τις αντλίες θερμότητας ενιαίου τύπου.
Εσωτερική διάταξη : Η εσωτερική διάταξη αποτελείται από τον συμπυκνωτή, τον συμπιεστή
και την εκτονωτική διάταξη. Ο χώρος τοποθέτησης πρέπει να είναι αρκετός ώστε να
επιτρέπει την πρόσβαση για συντήρηση και επισκευή όπως επίσης και τον απαραίτητο
αερισμό.
Εξωτερική διάταξη : Η εξωτερική διάταξη αποτελείται από το στοιχείο του εξατμιστή ο
οποίος τοποθετείται πάνω σε ειδική βάση από μπετόν, με ειδική μέριμνα για τη συλλογή
του συμπυκνώματος υγρασίας και διοχέτευσή του στο αποχετευτικό σύστημα (εικόνα 8.7).
Η δυνατή απόσταση τοποθέτησης του εξατμιστή από το υπόλοιπο σύστημα καθορίζεται
από τον κατασκευαστή. Η σύνδεση του εξατμιστή με την διάταξη γίνεται μέσω καλά
μονωμένου αγωγού, που περιέχει στο εσωτερικό του σωλήνες προσαγωγής/επιστροφής
του ψυκτικού ρευστού καθώς και την παροχή ρεύματος. Η σύνδεση μπορεί να γίνει είτε
υπόγεια (εικόνα 8.8) είτε υπέργεια (εικόνα 8.9).

Εικόνα 8.9: Ενδεικτική τοποθέτηση εξατμιστή αντλίας θερμότητας διαιρούμενου τύπου

με μέριμνα για συλλογή υγρασίας .[14]

ΕΚΣΔ -76-
Κεφ. 8: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας αέρα-νερού.

Εικόνα 8.8: Σχηματική απεικόνιση εγκατάστασης αντλίας θερμότητας αέρα-νερού

διαιρούμενου τύπου (υπέργειος αγωγός σύνδεσης).[14]

Εικόνα 8.9: Σχηματική απεικόνιση εγκατάστασης αντλίας θερμότητας αέρα-νερού

διαιρούμενου τύπου (υπόγειος αγωγός σύνδεσης).[14]

Κλείνοντας το συγκεκριμένο κεφάλαιο είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι για το σχεδιασμό

και την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας αέρα-νερού σε εξωτερικό χώρο (είτε compact
είτε splitunit), σημαντικό ρόλο παίζει ο έλεγχος των επιπέδων θορύβου που
δημιουργούνται λόγω της λειτουργίας της αντλίας θερμότητας και συγκεκριμένα του
ανεμιστήρα στον εξατμιστή. Κάθε εγκατάσταση πρέπει να πληροί τις προϋποθέσεις και
τους περιορισμούς που προκύπτουν από τους εθνικούς κανονισμούς.

ΕΚΣΔ -77-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

9. Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-

νερού.

Η χρήση του εδάφους ως πηγή θερμότητας σε συστήματα θέρμανσης με αντλίες

θερμότητας παρουσιάζει σημαντικό πλεονέκτημα όσον αφορά στο βαθμό αποδοτικότητας,
σε σύγκριση με τον αέρα. Αυτό οφείλεται τόσο στα υψηλότερα θερμοκρασιακά επίπεδα
που εξασφαλίζει το έδαφος όσο και στην πολύ μικρή διακύμανση που παρουσιάζει η
θερμοκρασία. Η αυξημένη αποδοτικότητα δίνει στα συστήματα θέρμανσης με αντλία
θερμότητας εδάφους-νερού τη δυνατότητα να καλύπτουν το σύνολο των θερμικών φορτίων
ενός κτηρίου, γι’ αυτό και σχεδιάζονται συνήθως για μονοσθενή λειτουργία. Η άντληση
θερμότητας από το έδαφος πραγματοποιείται με τη χρήση γεωεναλλακτών (κατακόρυφων,
οριζόντιων) ή ενεργειακών πασσάλων (U-tubes) όπως αναλύθηκε στο κεφάλαιο 3. Ωστόσο,
ο σχεδιασμός και η εγκατάσταση των γεωεναλλακτών χαρακτηρίζονται από πολυπλοκότητα
καθώς η άντληση θερμότητας από το έδαφος εξαρτάται από πολλές παραμέτρους, με
κυρίαρχες τη σύνθεση του εδάφους και τη θερμοκρασία που αυτό εμφανίζει ανά περιοχή,
παράμετροι που καθορίζουν και την ισχύ απόληψης θερμότητας από το έδαφος.

9.1 Θεωρητικό υπόβαθρο για τον προσδιορισμό της ειδικής ισχύος

απόληψης θερμότητας του εδάφους.
Η ειδική ισχύς απόληψης θερμότητας του εδάφους αποτελεί τον καθοριστικότερο
παράγοντα κατά την εγκατάσταση μιας αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού και
συγκεκριμένα κατά το σχεδιασμό του γεωεναλλάκτη. Ως ισχύς απόληψης θερμότητας του
εδάφους q ορίζεται το γινόμενο της θερμικής αγωγιμότητας k[W/m.K] και της διαφοράς
θερμοκρασίας Δθ [Κ] μεταξύ του εδάφους και του σώματος με το οποίο έρχεται σε επαφή
(στην περίπτωση που εξετάζεται ο γεωεναλλάκτης).

q  k   [W / m] (9.1)
Όπως προκύπτει, η ειδική ισχύς απόληψης θερμότητας εξαρτάται από τη σύνθεση του
εδάφους και από τη θερμοκρασία που επικρατεί σε αυτό (αν θεωρηθεί ότι σε κάθε
περίπτωση η θερμοκρασία του διαλύματος κατά την είσοδο στον γεωεναλλάκτη είναι
προκαθορισμένη και σταθερή). Ο καθορισμός της ειδικής ισχύος απόληψης απαιτεί τη
γνώση των γεωλογικών χαρακτηριστικών κάθε περιοχής, τα κλιματικών συνθηκών που
επικρατούν σε αυτή αλλά και της θερμοκρασίας που παρουσιάζει το έδαφος ανά
περιόδους. Στις περισσότερες χώρες της βόρειας Ευρώπης και της βόρειας Αμερικής τα
παραπάνω στοιχεία είναι γνωστά και έχουν προκύψει από πειραματικές μετρήσεις, με
σκοπό τον προσδιορισμό των τιμών που λαμβάνει η ειδική ισχύς θερμικής απόληψης
θερμότητας και την κατάρτιση εθνικών κανονισμών για την ευκολότερη και
αποτελεσματικότερη εγκατάσταση αντλιών θερμότητας εδάφους-νερού. Πιο συγκεκριμένα,
στον γερμανικό κανονισμό VDI 4640 δίνονται τιμές της ειδικής ισχύος απόληψης που
εμφανίζονται στην γερμανική επικράτεια, ανοιγμένες είτε στο μήκος είτε στην επιφάνεια
ΕΚΣΔ -78-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

εδάφους, ανάλογα με το είδος του γεωεναλλάκτη που θα επιλεχθεί (κατακόρυφος ή

οριζόντιος). Οι πίνακες 9.1 και 9.2 που παρουσιάζονται παρακάτω έχουν ληφθεί από τον
VDI 4640 και δίνουν τιμές της ειδικής ισχύος απόληψης θερμότητας του εδάφους με
παράμετρο τον τύπο του εδάφους.

Πίνακας 9.1: Τιμές ειδικής ισχύος απόληψης θερμότητας για διάφορους τύπους
εδαφών.[15]

Ειδική ισχύς απόληψης

Τύπος εδάφους
θερμότητας εδάφους
Αμμώδες έδαφος (ξηρό) 0.010 kW/m2
Αργιλώδες έδαφος (ξηρό) 0.020 kW/m2
Αργιλώδες έδαφος (υγρό) 0.025 kW/m2
Αργιλώδες έδαφος
(κορεσμένο σε νερό) 0.035 kW/m2

Πίνακας 9.2: Τιμές ειδικής ισχύος απόληψης θερμότητας για διάφορους τύπους
υπεδάφους.[15]

Ειδική ισχύς απόληψης

Τύπος υπεδάφους
θερμότητας εδάφους
i. Γενικοί τύποι υπεδάφους
Κακό υπέδαφος (ξηρό προσχωματικό
0.025 kW/m
υλικό, k<1,5 W/m.K)
Κανονικό υπέδαφος σταθερού πετρώματος
και κορεσμένο σε νερό προσχωματικό 0.060 kW/m
υλικό (k=1,5-3,0 W/m.K)
Σταθερό πέτρωμα με υψηλή θερμική
0.084 kW/m
αγωγιμότητα (k>3,0 W/m.K)
ii. Ξεχωριστά πετρώματα

Πυρίτης, άμμος, στεγνό υλικό <0.025 kW/m

Πυρίτης, άμμος, υγρό υλικό 0.065-0.080 kW/m

Ισχυρή ροή υπόγειων υδάτων σε πυρίτη
0.080-0.10 kW/m
και άμμο
Άργιλος, πηλός υγρό υλικό 0.035-0.050 kW/m

Συμπαγής ασβεστόλιθος 0.055-0.070 kW/m

Ψαμμίτης 0.065-0.080 kW/m

Όξινα πυριγενή πετρώματα (π.χ. γρανίτης) 0.065-0.085 kW/m

Βασικά πυριγενή πετρώματα (π.χ. kW/m

0.040-0.065
βασάλτης)
Γνεύσιος 0.070-0.085 kW/m

ΕΚΣΔ -79-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

Όπως αναφέρθηκε, τα παραπάνω δεδομένα αναφέρονται στη γερμανική επικράτεια. Για

την Ελλάδα μέχρι στιγμής δεν έχει καταρτιστεί κάποιος εθνικός κανονισμός από τους
επίσημους φορείς με σκοπό τον προσδιορισμό των αντίστοιχων τιμών στη χώρα μας. Το
γεγονός αυτό δημιουργεί ασάφειες κατά τον σχεδιασμό των γεωεναλλακτών. Συνήθως, οι
τιμές ειδικής ισχύος απόληψης θερμότητας που χρησιμοποιούνται είναι ίδιοι με αυτούς του
γερμανικού κανονισμού VDI ή υπολογίζονται με διάφορα εμπορικά λογισμικά
προσομοίωσης. Παρακάτω παρουσιάζεται μια προσεγγιστική μέθοδος αντιστοίχισης των
τιμών που δίνονται στους πίνακες 9.1 και 9.2 στα δεδομένα της ελληνικής επικράτειας.
Παραδοχή: Η θερμική διαχυτότητα α, η ξηρή πυκνότητα ρd και η ειδική
θερμοχωρητικότητα c, είναι μεγέθη που εξαρτώνται μόνο από τη σύνθεση του εδάφους.
Επομένως, για ίδιους τύπους εδάφους/υπεδάφους τα μεγέθη αυτά είναι ίδια ανεξάρτητα
από την τοποθεσία (ίδια σε Ελλάδα και Γερμανία).
Με βάση την παραπάνω παραδοχή, η θερμική αγωγιμότητα k είναι και αυτή ίδια σε
Ελλάδα και Γερμανία, βάσει της σχέσης 9.2.

k  c    d [W / m  K ] (9.2)

Η κατανομή της θερμοκρασίας εδάφους ανάλογα με το βάθος για τη Γερμανία είναι το

παρουσιάζεται στο διάγραμμα 9.1(α). Μια προσέγγιση της αντίστοιχης κατανομής της
θερμοκρασίας εδάφους για την Ελλάδα παρουσιάζεται στο διάγραμμα 9.2.β. Με βάση αυτή
την προσέγγιση, παρουσιάζεται μια θερμοκρασιακή διαφορά της τάξης των 5 0 C.

Διάγραμμα 9.1: Κατανομή θερμοκρασίας εδάφους σε συνάρτηση με το βάθος για

Γερμανία (α) και Ελλάδα (β).

ΕΚΣΔ -80-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

Η τιμή της ειδικής ισχύος απόληψης θερμότητας για Γερμανία και Ελλάδα δίνεται από τις
σχέσεις 9.1α και 9.1β:

q ί  k    k  (  ύ )

(9.1α)

qά  k    k  (ά  ύ ) (9.1β)

Με βάση την παραδοχή, για ίδια θερμική αγωγιμότητα k ισχύει:

q ί qά

 
(  ύ ) (ά  ύ )

(  ύ )
qά  q ί 
(ά  ύ ) (9.2)

Για ίδια τιμή της θερμοκρασίας διαλύματος και θερμοκρασιακή διαφορά εδάφους μεταξύ
Ελλάδας-Γερμανίας 5 Κ (θεδάφους Ελλάδα-θεδάφους Γερμανία=50 Κ) η σχέση 9.2 γίνεται:

5
qά  q ί  (1  )

Όπου Δθ η διαφορά μεταξύ θερμοκρασίας εδάφους και θερμοκρασίας διαλύματος
αντιπηκτικού. Η συγκεκριμένη θερμοκρασιακή διαφορά αποτελεί παράμετρο σχεδιασμού
με επιθυμητή τιμή περίπου 5°Κ και στην παραπάνω σχέση θεωρείται ότι είναι κοινή για
σχεδιασμό σε Ελλάδα και Γερμανία. Σύμφωνα με την παραπάνω μεθοδολογία προκύπτει η
μεταβολή των τιμών ειδικής ισχύος απόληψης θερμότητας. Οι πίνακες 9.3 και 9.4 δίνουν
τις τροποποιημένες τιμές για την Ελλάδα.
Πίνακας 9.3: Τιμές ειδικής ισχύος απόληψης θερμότητας για διάφορους τύπους εδαφών
(Τροποποιημένες τιμές για την Ελλάδα)
Ειδική ισχύς απόληψης
Τύπος εδάφους
θερμότητας εδάφους
Αμμώδες έδαφος (ξηρό) 0.020 kW/m2
Αργιλώδες έδαφος (ξηρό) 0.040 kW/m2
Αργιλώδες έδαφος (υγρό) 0.050 kW/m2
Αργιλώδες έδαφος
(κορεσμένο σε νερό) 0.070 kW/m2

ΕΚΣΔ -81-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

Πίνακας 9.4: Τιμές ειδικής ισχύος απόληψης θερμότητας για διάφορους τύπους
υπεδάφους (Τροποποιημένες τιμές για την Ελλάδα)

Ειδική ισχύς απόληψης

Τύπος υπεδάφους
θερμότητας εδάφους
i. Γενικοί τύποι υπεδάφους
Κακό υπέδαφος (ξηρό προσχωματικό
0.050 kW/m
υλικό, k<1,5 W/m.K)
Κανονικό υπέδαφος σταθερού πετρώματος
και κορεσμένο σε νερό προσχωματικό 0.120 kW/m
υλικό (k=1,5-3,0 W/m.K)
Σταθερό πέτρωμα με υψηλή θερμική
0.168 kW/m
αγωγιμότητα (k>3,0 W/m.K)
ii. Ξεχωριστά πετρώματα

Πυρίτης, άμμος, στεγνό υλικό <0.050 kW/m

Πυρίτης, άμμος, υγρό υλικό 0.130-0.160 kW/m

Ισχυρή ροή υπόγειων υδάτων σε πυρίτη
0.160-0.20 kW/m
και άμμο
Άργιλος, πηλός υγρό υλικό 0.070-0.10 kW/m

Συμπαγής ασβεστόλιθος 0.110-0.140 kW/m

Ψαμμίτης 0.130-0.160 kW/m

Όξινα πυριγενή πετρώματα (π.χ. γρανίτης) 0.130-0.190 kW/m

Βασικά πυριγενή πετρώματα (π.χ. kW/m

0.080-0.130
βασάλτης)
Γνεύσιος 0.140-0.190 kW/m

9.2 Επιλογή αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού και υπολογισμός

της ισχύος απόληψης από τον γεωεναλλάκτη.

Πρώτο στάδιο για την εγκατάσταση μιας αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού είναι η
επιλογή της αντλίας θερμότητας που θα χρησιμοποιηθεί στο σύστημα θέρμανσης. Η
επιλογή αυτή γίνεται με βάση την ισχύ QHP , που υπολογίστηκε στο κεφάλαιο 7, και τις
καμπύλες ισχύος που καταρτίζονται από τον κατασκευαστή. Όπως φαίνεται στο διάγραμμα
9.2, για την επιλογή της αντλίας, απαραίτητος είναι και ο καθορισμός της ελάχιστης
θερμοκρασίας εισόδου του διαλύματος αντιπηκτικού στην αντλία θερμότητας, θδ,εισ. Η
θερμοκρασία θδ,εισ. αποτελεί παράμετρο σχεδιασμού και επηρεάζει την απόδοση του
συστήματος. Συνήθως καθορίζεται από τον κατασκευαστή και κυμαίνεται από 0 έως 15 °C
και δεν μπορεί να είναι χαμηλότερη από την ελάχιστη δυνατή θερμοκρασία εδάφους. Η
επιλογή της αντλίας θερμότητας γίνεται με βάση το σημείο (θδ,εισ. , QHP ). Στο παρακάτω
παράδειγμα, η επιλεγόμενη αντλία θερμότητας είναι η 4.

ΕΚΣΔ -82-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

Διάγραμμα 9.2: Επιλογή αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.[13]

Επόμενο στάδιο είναι ο καθορισμός της απαιτούμενης ισχύος απόληψης του

γεωεναλλάκτη. Η ισχύς αυτή είναι ίση με τη θερμική ισχύ Q0 που καλείται να απορροφήσει
ο εξατμιστής της αντλίας θερμότητας και δίνεται από τη γνωστή σχέση 8.5. Με βάση την
θερμική ισχύ Q0 μπορεί πλέον να υπολογιστεί και η απαιτούμενη παροχή διαλύματος
αντιπηκτικού, αφού πρώτα καθοριστεί η σύσταση του.

Η σύσταση του διαλύματος αντιπηκτικού που χρησιμοποιείται στο κύκλωμα του

γεωεναλλάκτη παίζει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία της αντλίας θερμότητας καθώς
επηρεάζει την αντιπηκτική ιδιότητα, την θερμική αγωγιμότητα του διαλύματος αλλά και την
πτώση πίεσης που δημιουργείται (διαγράμματα 9.3 και 9.4). Το διάλυμα πρέπει να
επιλέγεται με κριτήριο την ελάχιστη δυνατή θερμοκρασία θδ,min που συναντάται κατά την
έξοδό του από την αντλία. Με τη χρήση του αντιπηκτικού εξασφαλίζεται ότι δεν θα
σταματήσει η κυκλοφορία λόγω παγώματος. Συνήθως ως αντιπηκτικό μέσο χρησιμοποιείται
η μονο-αιθυλενο γλυκόλη (MEG-HOCH2CH2OH) με περιεκτικότητα που μπορεί να
κυμαίνεται έως και 25%, ανάλογα με τις ανάγκες του συστήματος.

ΕΚΣΔ -83-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

Διάγραμμα 9.3: Επίδραση περιεκτικότητας και θερμοκρασίας του αντιπηκτικού MEG στην
πτώση πίεσης του νερού στους σωλήνες.[13]

Διάγραμμα 9.4: Επίδραση περιεκτικότητας αντιπηκτικού MEG στη θερμοκρασία πήξης

του διαλύματος.[13]

Η απαιτούμενη παροχή αντιπηκτικού διαλύματος Vδ συνήθως δίνεται από τους καταλόγους

των κατασκευαστών. Εναλλακτικά υπολογίζεται με βάση τη σχέση 9.3:

Q0  3600
V 
  c   HP
(9.3)

ΕΚΣΔ -84-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

Όπου:
ρσ : η πυκνότητα του διαλύματος, [kg/m3]
c: η ειδική θερμοχωρητικότητα του διαλύματος, ανάλογα με τη σύστασή του,[kJ/kg.K]
ΔΤHP: η διαφορά θερμοκρασίας του διαλύματος που προκύπτει από τη διέλευση του μέσα
από τον εξατμιστή της αντλίας θερμότητας, συνήθως καθορίζεται ίση με 3 [Κ]

Q0 : η θερμική ισχύς που απορροφάται από τον εξατμιστή, [kW]

Με βάση την παραπάνω παροχή, αλλά και τη θερμική ισχύ Q0 σχεδιάζεται ο
γεωεναλλάκτης, ανάλογα με το είδος του, όπως αναλύεται στις επόμενες ενότητες.

9.3 Σχεδιασμός και εγκατάσταση οριζόντιων γεωεναλλακτών.

Η εγκατάσταση οριζόντιων γεωεναλλακτών αποτελεί την οικονομικότερη επιλογή με

κριτήριο το κόστος επένδυσης και εφαρμόζεται συνήθως σε κτίρια κατοικιών
(μονοκατοικίες, πολυκατοικίες), εφ’ όσον υπάρχει η διαθέσιμη επιφάνεια. Το βάθος
εγκατάστασης ποικίλει από 0.8 έως 2m.

Το απαιτούμενο μέγεθος του γεωεναλλάκτη σε καθορίζεται σύμφωνα με τη σχέση 9.4:

Q0
A (9.4)
q
Όπου:
2
A : η συνολική επιφάνεια του εναλλάκτη, [m ]
Q0 : η απαιτούμενη από τον εξατμιστή θερμική ισχύς, [kW]
2
q : η ειδική ισχύς απόληψης θερμότητας του εδάφους [W/m ]

Ο γεωεναλλάκτης κατασκευάζεται από σωλήνες πολυαιθυλενίου (P.E), πολυπροπυλένιου

(P.P) ή υψηλής πυκνότητας πολυαιθυλένιου (H.D.P.E). Η διάμετρος του σωλήνα επιλέγεται
σύμφωνα με DIN 8074 ανάλογα με την ελάχιστη δυνατή πτώση πίεσης καθώς και την
ογκομετρική παροχή του διαλύματος.
Ο τρόπος τοποθέτησης των σωλήνων μπορεί να είναι είτε σε ευθεία είτε σε σπειροειδή
διάταξη.
9.3.1 Τοποθέτηση οριζόντιου γεωεναλλάκτη σε παράλληλη διάταξη.
Σε αυτή την περίπτωση οι σωλήνες τοποθετούνται παράλληλα όπως φαίνεται στην εικόνα
9.1. Μεταξύ των σωλήνων αφήνεται διάκενο 0.5 έως 0.8m έτσι ώστε να μην αλλοιώνεται η
ανταλλαγή θερμότητας με το έδαφος. Το συνολικό μήκος του γεωεναλλάκτη υπολογίζεται
από τη σχέση 9.4:

ΕΚΣΔ -85-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.


l .  (9.4)
d
όπου d είναι η απόσταση μεταξύ των σωλήνων.

Εικόνα 9.1: Τοποθέτηση οριζόντιου γεωεναλλάκτη σε παράλληλη διάταξη.[14]

Το συνολικό μήκος κάθε οριζόντιου κλάδου για λόγους υδραυλικής (πτώση πίεσης) δεν
πρέπει να ξεπερνά τα 100m. Έτσι, για τον υπολογισμό του τελικού αριθμού των κλάδων
διαιρείται το συνολικό μήκος με το μέγεθος των 100m.

9.3.2 Τοποθέτηση οριζόντιου γεωεναλλάκτη σε σπειροειδή διάταξη.

Στη συγκεκριμένη μέθοδο οι σωλήνες του γεωεναλλάκτη σχηματίζουν σπείρες, με

αποτέλεσμα στον ίδιο χώρο να επιτυγχάνεται μεγαλύτερο μήκος συλλεκτών όπως φαίνεται
στη εικόνα 9.2. Η διάμετρος της σπείρας κυμαίνεται από 0.15m έως και 1.2m. Οι συλλέκτες
μπορούν να τοποθετηθούν κάθετα ή οριζόντια (βλέπε και κεφάλαιο 3).

ΕΚΣΔ -86-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

Εικόνα 9.2: Παράδειγμα τοποθέτησης οριζόντιου γεωεναλλάκτη σπειροειδούς

διάταξης[14].

Η επιλογή της αντλίας για την κυκλοφορία του διαλύματος εντός του γεωεναλλάκτη γίνεται
με βάση την πτώση πίεσης που δημιουργείται στους σωλήνες του γεωεναλλάκτη και στους
συλλέκτες προσαγωγής επιστροφής καθώς και με βάση την απαιτούμενη παροχή όπως
αυτή υπολογίστηκε από τη σχέση 9.3. Συνήθως οι κατασκευαστές αντλιών θερμότητας
δίνουν στους καταλόγους του τη δυνατότητα επιλογής και κυκλοφορητή, ανάλογα με τον
τύπο και το μέγεθος της αντλίας θερμότητας.
Τέλος, η τοποθέτηση τόσο των παράλληλων όσο και των σπειροειδών γεωεναλλακτών
γίνεται εντός ανοικτής εκσκαφής ή ορυγμάτων, τα οποία πρώτα στρώνονται με μια ζώνη
άμμου για την επίτευξη καλύτερης επαφής των εναλλακτών με το υπεδαφικό περιβάλλον.
Αφού επιτευχθεί η τοποθέτηση των αγωγών, εν συνεχεία στρώνεται και συμπυκνώνεται το
έδαφος της εκσκαφής. Η ελεύθερη επιφάνεια πάνω από το γεωεναλλάκτη μπορεί στη
συνέχεια να χρησιμοποιηθεί, με τους περιορισμούς ότι δε θα κατασκευαστεί κάποιο κτήριο
και δε θα φυτευτούν φυτά με ισχυρό ριζικό σύστημα.

9.4 Σχεδιασμός και εγκατάσταση κατακόρυφων γεωεναλλακτών (U-

tubes).
Οι κατακόρυφοι γεωεναλλάκτες τοποθετούνται εντός γεωτρήσεων διαμέτρου από 76-
127mm και βάθους 30-400 m αλλά συνηθέστερα σε βάθος 30-100m, λόγω ευκολίας όρυξης
της γεώτρησης και τοποθέτησης του γεωεναλλάκτη. Στο εσωτερικό των γεωεναλλακτών
κυκλοφορεί νερό ή μείγμα νερού-αντιψυκτικού, το οποίο ανταλλάσει θερμότητα με το
υπέδαφος.
Οι γεωεναλλάκτες τύπου U αποτελούνται από ζεύγη πλαστικών ευθύγραμμων αγωγών
διαμέτρου 19 έως 38 mm, οι οποίοι είναι συνδεδεμένοι με μια καμπή 1800 στον πυθμένα

ΕΚΣΔ -87-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

της γεώτρησης. Εντός των γεωτρήσεων τοποθετούνται ένας, δύο ή και τρεις U-
γεωεναλλάκτες. Σε κάθε U- εναλλάκτη, το ένα σκέλος χρησιμοποιείται για την εισαγωγή του
ρευστού, ενώ το άλλο για την επιστροφή του ρευστού στην επιφάνεια.

Εικόνα 9.3: Κατακόρυφος γεωεναλλάκτης τύπου U.[9]

Στους γεωεναλλάκτες τύπου U, μετά τη διάνοιξη της γεώτρησης και την τοποθέτηση τους, ο
κενός χώρος πληρούται με κατάλληλα ενέματα-υλικά πλήρωσης (grouting material), τα
οποία εξασφαλίζουν:
 Την καλύτερη επαφή των γεωεναλλακτών με το υπέδαφος, ώστε να βελτιώνεται η
μεταφορά θερμότητας μεταξύ υπεδάφους και κυκλοφορούντος ρευστού στο
γεωεναλλάκτη,

 Tην προστασία των υδροφόρων οριζόντων από ανάμειξη με τα επιφανειακά νερά ή

την ανάμειξη μεταξύ υδροφόρων διαφορετικών στρωμάτων,

 Tη μείωση της διαφορά πίεσης μεταξύ του νερού στους αγωγούς και τους
περιβάλλοντες γεωλογικούς σχηματισμούς, καθώς αναλαμβάνουν τις ασκούμενες
πιέσεις. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των
αγωγών.

Τα ενέματα συνήθως αποτελούνται από μείγματα μπεντονίτη-άμμου και νερού, ή μείγματα

τσιμέντου- άμμου και νερούσε διάφορες αναλογίες (πίνακας 9.3). Η ποιότητα της άμμου
(ασβεστιτική, χαλαζιακή κτλ) και οι αναλογίες ανάμειξης καθορίζονται με στόχο την
εξασφάλιση της μέγιστης θερμικής αγωγιμότητας του υλικού πλήρωσης, έτσι ώστε να
βελτιστοποιείται η μετάδοση θερμότητας μεταξύ αγωγών και υπεδάφους και να
επιτυγχάνεται η ελάχιστη υδραυλική αγωγιμότητα, απαραίτητη για την «υδραυλική
μόνωση» του γεωεναλλάκτη. Τα μείγματα πρέπει να έχουν κατάλληλη πυκνότητα για να
μπορούν να εισαχθούν στη γεώτρηση.

ΕΚΣΔ -88-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

Πίνακας 9.3: Χαρακτηριστικά ενέματα και θερμική αγωγιμότητα αυτών.[9]

Το συνολικό μήκος του γεωεναλλάκτη καθορίζεται από τη σχέση 9.4:

Q0
l . 
q (9.4)
Όπου:
l . : το συνολικό μήκος του εναλλάκτη, [m]
Q0 : η απαιτούμενη από τον εξατμιστή θερμική ισχύς, [kW]
q : η ειδική ισχύς απόληψης θερμότητας του εδάφους [W/m]

Όπως αναφέρθηκε, λόγω ευκολίας όρυξης της γεώτρησης και τοποθέτησης του
γεωεναλλάκτη αλλά και για λόγους υδραυλικής, συνηθίζεται κάθε κατακόρυφος
εναλλάκτης να μην ξεπερνά το βάθος των 100m. Έτσι, το συνολικό μήκοςlεν.διαιρείται σε
επιμέρους γεωεναλλάκτες.

Η επιλογή της αντλίας για την κυκλοφορία του διαλύματος εντός του γεωεναλλάκτη γίνεται
με βάση την πτώση πίεσης που δημιουργείται στους σωλήνες του γεωεναλλάκτη και στους
συλλέκτες προσαγωγής επιστροφής καθώς και με βάση την απαιτούμενη παροχή όπως
αυτή υπολογίστηκε από τη σχέση 9.3.

9.5 Σχεδιασμός της διάταξης σύνδεσης του γεωεναλλάκτη με την

αντλία θερμότητας.
Κατά την εγκατάσταση γεωεναλλακτών συνίσταται η κατασκευή ειδικών διατάξεων-θόλων
με σκοπό τη σύνδεση των σωλήνων του γεωεναλλάκτη με την αντλία θερμότητας που
βρίσκεται εντός του κτηρίου. Οι διατάξεις αυτές αποτελούνται συνήθως από
προκατασκευασμένα κομμάτια τσιμέντου και τοποθετούνται σε επαφή με τον εξωτερικό
τοίχο του υπογείου, όπου είναι τοποθετημένη η αντλία θερμότητας. Στις διατάξεις αυτές
δημιουργείται ειδική δίοδος πρόσβασης στο επάνω μέρος, με σκοπό τη συντήρηση και την
επισκευή (εικόνα 9.4).

ΕΚΣΔ -89-
Κεφ. 9: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας εδάφους-νερού.

Εικόνα 9.4: Διάταξη σύνδεσης γεωεναλλάκτη με την αντλία θερμότητας [14]

Οι συλλέκτες προσαγωγής και επιστροφής του διαλύματος αντιπηκτικού είναι

τοποθετημένοι εντός της συγκεκριμένης διάταξης και συνδέονται μέσω δυο σωλήνων
(προσαγωγής και επιστροφής αντίστοιχα) με την αντλία θερμότητας. Η είσοδος των
σωλήνων αυτών στο χώρο εγκατάστασης της αντλίας θερμότητας χαρακτηρίζεται από
ελαφρά κλίση προς την πλευρά του θόλου, με σκοπό την διοχέτευση προς τα εκεί πιθανού
συμπυκνώματος υγρασίας ή νερού βροχής .

ΕΚΣΔ -90-
Κεφ. 10: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας νερού-νερού.

10. Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας νερού-

νερού.
Τα συστήματα θέρμανσης με αντλίες θερμότητας νερού-νερού χαρακτηρίζονται ως
συστήματα ανοιχτού βρόγχου. Στον εξατμιστή της αντλίας θερμότητας εισέρχεται
απευθείας νερό από επιφανειακή (λίμνη, θάλασσα, ποτάμι) ή υπεδαφική πηγή (νερό του
υδροφόρου ορίζοντα) και αφού ανταλλάξει θερμότητα με το ψυκτικό ρευστό,
επανεισάγεται στην αρχική πηγή του σε χαμηλότερη θερμοκρασία. Στο παρόν κεφάλαιο
μελετάται η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας που χρησιμοποιούν το νερό του υδροφόρου
ορίζοντα ως πηγή θερμότητας, καθώς αποτελούν την πλέον συνηθισμένη εφαρμογή. Η
χρήση του υπόγειου νερού σαν πηγή θερμότητας χαρακτηρίζεται από υψηλότερους
βαθμούς αποδοτικότητας, σε σχέση με τον αέρα και το έδαφος, λόγω των υψηλότερων
θερμοκρασιακών επιπέδων που συναντώνται στους υδροφόρους ορίζοντες. Ωστόσο, ο
σχεδιασμός αλλά και η δυνατότητα εγκατάστασης ενός τέτοιου συστήματος εξαρτάται από
αρκετές παραμέτρους, με βασικές τη διαθεσιμότητα και την ποιότητά του υπόγειου
υδροφόρου ορίζοντα.

10.1 Μελέτη υδρολογικών χαρακτηριστικών υδροφόρου ορίζοντα.

Δύο είναι οι βασικές παράμετροι που πρέπει να διερευνηθούν με σκοπό να εξακριβωθεί το

κατά πόσο είναι δυνατή η εγκατάσταση αντλίας θερμότητας που χρησιμοποιεί ως πηγή
θερμότητας το νερό. Πρώτον η περιεκτικότητα του νερού σε διάφορες χημικές και λοιπές
ουσίες και δεύτερον ο όγκος και το θερμοκρασιακό επίπεδο του υδροφόρου ορίζοντα.

10.1.1 Χημική ανάλυση των υπόγειων νερών.

Η χημική ανάλυση των υπόγειων νερών έχει ως στόχο τον έλεγχο της ποιότητας του νερού
και τον εντοπισμό ουσιών που πιθανώς θα προκαλέσουν βλάβη ή φθορά στη μονάδα της
αντλίας θερμότητας και στις σωληνώσεις. Σχετικά με τη διάβρωση των μεταλλικών υλικών
στο εσωτερικό των σωληνώσεων, δοχείων και συσκευών, σημαντικές για το σχεδιασμό
είναι οι προδιαγραφές στον κανονισμό DIN 50930. Ο παρακάτω πίνακας10.1 είναι
ενδεικτικός για τις πιθανές ουσίες και τα όρια περιεκτικότητας στα οποία αυτές είναι
επιτρεπτό να εμφανισθούν, έτσι ώστε να κριθεί η εγκατάσταση της αντλίας θερμότητας
δυνατή ή όχι. Ακόμα, κατά τη μελέτη τη σύνθεσης των υπόγειων υδάτων πρέπει να
λαμβάνεται υπόψη και η πιθανή αλλαγή της σύστασής τους, λόγω εισόδου στον υδροφόρο
ορίζοντα μέσω του επιφανειακού εδάφους ανεπιθύμητων ουσιών (π.χ. φωσφορικά
κατάλοιπα λιπασμάτων).

ΕΚΣΔ -91-
Κεφ. 10: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας νερού-νερού.

Πίνακας 10.1: Όρια περιεκτικότητας ουσιών για την προστασία του συστήματος από
βλάβη ή φθορά.[12]

10.1.2 Όγκος, υπόγεια ροή και θερμοκρασία υδροφόρου ορίζοντα .

Δεδομένα για τις θερμοκρασίες που επικρατούν στον υδροφόρο ορίζοντα κατά τη χειμερινή
περίοδο, τον όγκο νερού που είναι διαθέσιμος αλλά και την υπόγεια ροή, λαμβάνονται είτε
από την αρμόδια επιχείρηση ύδρευσης είτε με τη χρήση δοκιμαστικής γεώτρησης. Τα δύο
αυτά χαρακτηριστικά συνδυαζόμενα με τις θερμικές ανάγκες του κτιρίου καθορίζουν το
κατά πόσο είναι ενεργειακά δυνατό και ωφέλιμο να αξιοποιηθεί ένας συγκεκριμένος
υδροφόρος ορίζοντας με σκοπό τη θέρμανση. Το ερώτημα στο οποίο καλείται να απαντήσει
ο υπεύθυνος μηχανικός μπορεί να διατυπωθεί ως έξης:

«Δεδομένης της θερμοκρασίας εισόδου του υπόγειου νερού στον εξατμιστή, είναι δυνατόν
ο υδροφόρος ορίζοντας να παρέχει την κατάλληλη ποσότητα νερού, χωρίς να μειώνεται η
στάθμη του και χωρίς να ακυρώνεται η δυνατότητα ενεργειακής αναγέννησής του;»

Για την απάντηση στο παραπάνω ερώτημα γίνονται οι παρακάτω παραδοχές:

i. Η αντλία θερμότητας πρέπει να είναι σε θέση να καλύψει το μέγιστο θερμικό φορτίο
του κτηρίου στην περίπτωση που η θερμοκρασία του υπόγειου νερού πέσει στη
χαμηλότερη τιμή της θmin, όπως αυτή προκύπτει από τα υδρολογικά δεδομένα ή τις
μετρήσεις. Για τα ελληνικά δεδομένα η τιμή αυτή σπάνια πέφτει κάτω από τους
10°C.

ΕΚΣΔ -92-
Κεφ. 10: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας νερού-νερού.

ii. Η διαφορά θερμοκρασίας ΔΤHP που δημιουργείται στο αντλούμενο νερό λόγω της
διέλευσής του από τον εξατμιστή της αντλίας θερμότητας προκαθορίζεται στους 3K
και σε ειδικές περιπτώσεις στους 5K. Η επιλογή αυτή γίνεται με σκοπό να
εξασφαλίζεται τόσο η αποδοτική λειτουργία του συστήματος όσο και η μη
επιβάρυνση του υδροφόρου ορίζοντα.

iii. Μια αντλία θερμότητας τύπου νερού-νερού εκτιμάται ότι λειτουργεί με βαθμό
αποδοτικότητας τουλάχιστον COP50°C =3.8 για θερμοκρασία προσαγωγής νερού 10°C
και θερμοκρασία νερού κυκλώματος θέρμανσης 50 °C. Αντίστοιχα για θερμοκρασία
του νερού στο κύκλωμα θέρμανσης 35°C ο βαθμός αποδοτικότητας είναι
τουλάχιστον COP35°C=5.2. Η παραδοχή αυτή έγινε έπειτα από έρευνα σε καταλόγους
αρκετών κατασκευαστών αντλιών θερμότητας.

Με βάση τις παραπάνω παραδοχές μπορεί να γίνει εκτίμηση της απαιτούμενης παροχής
υπόγειου νερού σύμφωνα με τη σχέση 10.1:

Q0  3600
Vύ  [m3 / h] (10.1)
c    HP
Όπου:
Vύ : η απαιτούμενη παροχή υπόγειου νερού, [m3/h]
Q0 : η απαιτούμενη από τον εξατμιστή θερμική ισχύς (βλέπε σχέση 8.5), [kW]
c : η ειδική θερμοχωρητικότητα του νερού [4.2 kJ/kg.K]
 : η πυκνότητα του υπόγειου νερού [kg/m3]
HP : η διαφορά θερμοκρασίας που δημιουργείται στο αντλούμενο νερό λόγω της
διέλευσής του από τον εξατμιστή, [Κ]

Η παραπάνω εκτιμούμενη παροχή είναι η μέγιστη απαιτούμενη που δύναται να προκύψει

κατά την εγκατάσταση μιας αντλίας θερμότητας για δεδομένη περιοχή και δεδομένο
θερμικό φορτίο κτηρίου. Για να κριθεί ως δυνατή η εγκατάσταση συστήματος θέρμανσης με
αντλία θερμότητας νερού-νερού πρέπει:
a. Η συγκεκριμένη παροχή να μην προκαλεί πτώση της στάθμης του υδροφόρου
ορίζοντα, γεγονός που εξαρτάται από τον όγκο του υδροφόρου ορίζονται.

b. Η συγκεκριμένη παροχή να μην προκαλεί αλλαγή της θερμοκρασιακής στάθμης του

υδροφόρου ορίζοντα, γεγονός που εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της υπόγειας
ροής.

ΕΚΣΔ -93-
Κεφ. 10: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας νερού-νερού.

10.2 Επιλογή της αντλίας θερμότητας νερού-νερού.

Η επιλογή της αντλίας θερμότητας γίνεται με βάση την ισχύ QHP , που υπολογίστηκε στο
κεφάλαιο 7, την ελάχιστη θερμοκρασία εισόδου του υπόγειου νερού στην αντλία θmin και
τις καμπύλες ισχύος που καταρτίζονται από τον κατασκευαστή. Όπως φαίνεται στο
διάγραμμα 10.1,η επιλογή της αντλίας θερμότητας γίνεται με βάση το σημείο (θmin., QHP ).
Προφανώς, αντλίες θερμότητας των οποίων η απαιτούμενη παροχή είναι μεγαλύτερη από
αυτή που εκτιμήθηκε στην ενότητα 10.1 απορρίπτονται.

Διάγραμμα 10.1.[13]

Στο παράδειγμα που χρησιμοποιείται, η αντλία θερμότητας Α.Θ.1 απορρίπτεται καθώς δεν
μπορεί να καλύψει το απαιτούμενο θερμικό φορτίο. Η αντλία θερμότητας Α.Θ.4 επίσης
απορρίπτεται καθώς μπορεί μεν να καλύψει το απαιτούμενο θερμικό φορτίο αλλά η ισχύς
που δίνει για τις μελετώμενες συνθήκες είναι πολύ μεγαλύτερη από την επιθυμητή (μη
οικονομική λειτουργία). Κατάλληλες για χρήση με κριτήριο την απαιτούμενη θερμική ισχύ
κρίνονται οι Α.Θ.2 και Α.Θ.3. Η επιλογή ανάμεσα στις δύο γίνεται με βάση την απαιτούμενη
παροχή υπόγειου νερού. Πρώτον η συγκεκριμένη παροχή πρέπει να είναι μικρότερη ή ίση
από αυτή που εκτιμήθηκε στην προηγούμενη ενότητα. Δεύτερον, αν και οι δύο ικανοποιούν
το προηγούμενο κριτήριο, επιλέγεται η αντλία με την μικρότερη παροχή με σκοπό τη
μείωση της δαπανώμενης ενέργειας άντλησης αλλά και τη μικρότερη επιβάρυνση του
υδροφόρου ορίζοντα.

ΕΚΣΔ -94-
Κεφ. 10: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας νερού-νερού.

10.3 Εγκατάσταση του συστήματος αντλίας θερμότητας νερού-

νερού.

Η εγκατάσταση του συστήματος αφορά στην κατασκευή των γεωτρήσεων άντλησης και
απόρριψης υπόγειου νερού και στην εγκατάσταση των σωληνώσεων και της αντλίας με
σκοπό την οδήγηση του νερού από τον υδροφόρο ορίζοντα στην αντλία θερμότητας και
πάλι πίσω.

10.3.1 Κατασκευή γεωτρήσεων άντλησης και απόρριψης υπογείου νερού.

Η διάνοιξη των γεωτρήσεων πραγματοποιείται από ειδικευμένο συνεργείο και κατόπιν
μελέτης των χαρακτηριστικών του εδάφους. Τα βάθος των γεωτρήσεων εξαρτάται από το
βάθος στο οποίο βρίσκεται ο υδροφόρος ορίζοντας, συνήθως 10-15m. Η απόσταση μεταξύ
της γεώτρησης άντλησης και της γεώτρησης απόρριψης νερού πρέπει να είναι τουλάχιστον
15m έτσι ώστε να μην επηρεάζεται η θερμοκρασία του νερού προσαγωγής από το
ψυχρότερο νερό απόρριψης.
Ανάλογα με τα γεωλογικά χαρακτηριστικά που παρουσιάζονται, διαμορφώνονται και
διαφορετικές απαιτήσεις στην κατασκευή των γεωτρήσεων με ιδιαίτερη προσοχή στη
γεώτρηση άντλησης, στην οποία τοποθετείται και η αντλία κυκλοφορίας. Στην εικόνα 10.1
δίνεται ένα ενδεικτικό παράδειγμα γεώτρησης άντλησης. Στην περίπτωσης της γεώτρησης
απόρριψης, η αντλία και οι διατάξεις φιλτραρίσματος παραλείπονται.

ΕΚΣΔ -95-
Κεφ. 10: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας νερού-νερού.

Εικόνα 10.1: Σχηματική παράσταση γεώτρησης.[14]

10.3.2 Εγκατάσταση συστήματος άντλησης-απόρριψης και επιλογή αντλίας.

Η εγκατάσταση του συστήματος άντλησης και απόρριψης νερού περιλαμβάνει την

τοποθέτηση των παρακάτω εξαρτημάτων
 σωληνώσεις σύνδεσης των γεωτρήσεων με την αντλία θερμότητας (οι σωλήνες
επιλέγονται ανάλογα με την παροχή).
 φίλτρο καθαρισμού του νερού πριν την είσοδο στην αντλία θερμότητας
 μετρητή παροχής
 θερμόμετρο για τη μέτρηση της θερμοκρασίας του νερού εισαγωγής.
 βάνες αποκοπής
Η επιλογή της αντλίας γίνεται με βάση την απαιτούμενη από την αντλία θερμότητας παροχή
νερού και από την πτώση πίεσης του δικτύου κυκλοφορίας του υπόγειου νερού. Η πτώση
πίεσης υπολογίζεται με βάση τη σχέση10.2:

ΕΚΣΔ -96-
Κεφ. 10: Σχεδιασμός και εγκατάσταση αντλίας θερμότητας νερού-νερού.

ptot  p  p .  p .  p . (10.2)

Όπου:
ptot : η συνολική πτώση πίεσης του δικτύου.
p : η στατική πτώση πίεσης λόγω της διαφοράς στάθμης νερού κατά τη λειτουργία.
p . : η πτώση πίεσης λόγω τριβής στους σωλήνες.
p . : η πτώση πίεσης των εξαρτημάτων (φίλτρο, ογκομετρητής, βάνες)
p . : η πτώση πίεσης λόγω διέλευσης από τον εξατμιστή (δίνεται από του καταλόγους
κατασκευαστών των αντλιών θερμότητας).

Εικόνα 10.2: Διάγραμμα σύνδεσης της αντλίας θερμότητας με το σύστημα

αναρρόφησης/απόρριψης νερού.[14]

ΕΚΣΔ -97-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

11. Κτήριο και θερμικά φορτία

11.1. Περιγραφή του κτηρίου

Το κτήριο που θα χρησιμοποιηθεί ως μοντέλο για τη σύγκριση των

συστημάτων θέρμανσης με αντλία θερμότητας διαφόρων τύπων είναι ένα
τυπικό κτήριο κατοικιών τριών ορόφων στη Θεσσαλονίκη, με δύο
διαμερίσματα ανά όροφο, ισόγειο χώρο όπου βρίσκονται η είσοδος της
πολυκατοικίας, το λεβητοστάσιο και ο ημιυπαίθριος χώρος στάθμευσης
(πυλωτή). Οι όροφοι είναι όμοιοι μεταξύ τους, ενώ η οροφή του κτιρίου έχει
τυπική μορφή δώματος. Κάθε ένα από τα έξι διαμερίσματα (δύο ανά όροφο)
έχει καθαρό εμβαδόν περίπου 103 m2, και αποτελείται από δύο υπνοδωμάτια,
ένα μπάνιο, μια κουζίνα και ένα σαλόνι. Οι χώροι του κλιμακοστασίου και του
φρεατίου του ανελκυστήρα δεν έρχονται σε επαφή με το εξωτερικό
περιβάλλον κατά την οριζόντια διεύθυνση. Η είσοδος της πολυκατοικίας και το
κλιμακοστάσιο δεν θερμαίνονται, ενώ η καθαρή κατοικήσιμη επιφάνεια του
κτηρίου είναι 619 m2 και ο αντίστοιχος καθαρός όγκος 1640 m3. Η μόνωση του
κτηρίου θεωρείται ότι έχει γίνει σύμφωνα με τον Κανονισμό Θερμομόνωσης
Κτηρίων (Κ.Θ.Κ.), σύμφωνα με τον οποίο κτίστηκε ένας μεγάλος αριθμός
κτηρίων μετά το 1979, οπότε άρχισε η εφαρμογή του. Παρακάτω φαίνονται οι
κατόψεις ισογείου, τυπικού ορόφου και δώματος κτηρίου διαμερισμάτων.[16]
Στοιχεία του κτηρίου

 Πόλη: Θεσσαλονίκη.
 Σύστημα δόμησης: Από παντού ελεύθερο.
 Μάζα κτιρίου: Μεγάλη.
 Θέση κτηρίου: Προάστια μεγαλούπολης.
 Όροφοι: 3 τυπικοί όροφοι - Ισόγειο
 Ύψος ορόφων: 2.80 m (καθαρό ύψος 2.65 m + πάχος πλάκας 0.15 m)
 Στοιχεία υπολογισμού χειμερινής λειτουργίας: Εσωτερική θερμοκρασία: 20°C, 22°C
(στα μπάνια). Οι χώροι του κλιμακοστασίου και του λεβητοστασίου είναι μη
θερμαινόμενοι. Εξωτερική θερμοκρασία σχεδιασμού θe: -2°C. Μέση ετήσια εξωτερική
θερμοκρασία θme: 15.8°C.[17]
 Ελάχιστη απαιτούμενη ανανέωση αέρα χώρων: n min= 0.5 ανανεώσεις του όγκου του
χώρου ανά ώρα.
 Ελάχιστη απαιτούμενη ανανέωση αέρα στα μπάνια: nmin= 1.5 ανανεώσεις του όγκου
του χώρου ανά ώρα.

ΕΚΣΔ -98-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

 Η θερμοκρασία κατά τη διάρκεια της νύχτας ρυθμίζεται στους 18°C για 8 ώρες και
ότι η χρονική διάρκεια αναθέρμανσης είναι tRH= 2 h.

Εικόνα 11.1: Κάτοψη ισογείου

ΕΚΣΔ -99-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

Εικόνα 11.2: Κατόψεις τυπικού ορόφου και δώματος κτηρίου διαμερισμάτων

ΕΚΣΔ -100-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

11.2 Θερμομόνωση του κτιρίου και υπολογισμός μέσου συντελεστή

θερμοπερατότητας κτιρίου

Οι συντελεστές θερμοπερατότητας των δομικών στοιχείων του μελετώμενου κτιρίου καθώς

και ο μέσος συντελεστής θερμοπερατότητας του κτιρίου που παρουσιάζονται παρακάτω,
ελήφθησαν από τη Διπλωματική Εργασία «Επίδραση της εφαρμογής του Κανονισμού
Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (Κ.Εν.Α.Κ.) στα θερμικά και ψυκτικά φορτία και στην
κατανάλωση ενέργειας για θέρμανση και ψύξη σε κτίρια κατοικιών», (Διπλωματική εργασία
στο ΕΚΣΔ, Κομνηνός Γ. , Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών, 2013). Ο υπολογισμός τους
βασίστηκε στον Κανονισμό Θερμομόνωσης Κτηρίων (Κ.Θ.Κ.-1979).[16]

Πίνακας 11.1: Συντελεστές θερμοπερατότητας δομικών στοιχείων, Ui [W/m2K].[16]

Δομικό Στοιχείο Θερμική αντίσταση Συντελεστής

Θερμοπερατότητας Ui
Ri
[W/m2K]
[m2K/W]

Οροφή 2.642 0.378

Δάπεδο (προς
2.698 0.371
πυλωτή)

Δάπεδο (προς εσωτ.

2.878 0.347
μη κλιματ. χώρους)

Τοιχοποιία (προς
1.873 0.534
εξωτερικό περιβάλλον)

Τοιχοποιία (προς
εσωτ. μη κλιματ. 1.486 0.673
χώρους)

Δοκάρια-Κολώνες
(προς εξωτερικό 1.993 0,502
περιβάλλον)

Δοκάρια-Κολώνες
(προς εσωτ. μη κλιματ. 2.073 0.482
χώρους)

ΕΚΣΔ -101-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

Ο μέσος συντελεστής θερμοπερατότητας του κτηρίου για Κ.Θ.Κ., Um , δίνεται από τη σχέση
11.1:

Um 
 A  k 
i i i
[ W / m 2 K ] (11.1)
F i

Όπου:
Αi : η επιφάνεια του δομικού στοιχείου i , [ m2]
ki : ο συντελεστής θερμοπερατότητας του δομικού στοιχείου i, [ W / m2K ]
τi : ο συντελεστής που σχετίζεται με το είδος του χώρου που εφάπτεται στο εξωτερικό
μέρος της επιφάνειας Fi
Το όριο που ορίζει ο Κ.Θ.Κ. λαμβάνεται από κατάλληλο διάγραμμα συναρτήσει της
κλιματικής ζώνης και του μεγέθους F / V , όπου F η συνολική επιφάνεια του κτηρίου σε
επαφή με αέρα διαφορετικής θερμοκρασίας και V ο συνολικός όγκος των κλιματιζόμενων
χώρων κατοικίας απ’ όπου υπάρχουν απώλειες, όπως δίνονται στο διάγραμμα 11.1 :

Διάγραμμα 11.1: Όρια μέσου συντελεστή θερμοπερατότητας, Κ m .[18]

ΕΚΣΔ -102-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

Πίνακας 11.2: Υπολογισμός του μέσου συντελεστή θερμοπερατότητας του κτηρίου,

Um.[16]
Επιφάνεια ανά προσανατολισμό Συνολική Συντελεστής Συντελε
Γινόμενο
Δομικό στοιχείο [ m2 ] Επιφάνεια Θερμοπερατότητας στής
Β Ν Α Δ F i [ m2 ] k i [ W / m 2K ] τi Fi* ki* τ i
Οροφή 230.46 0.378 1.00 87.22
Δάπεδο προς πυλωτή 210.77 0.371 1.00 78.11
Δάπεδο προς εσωτερικούς
35.67 0.347 0.50 6.20
μη-κλιματιζόμενους χώρους
Τοιχοποιεία προς εξωτ.αέρα 79.04 79.04 76.47 76.47 311.01 0.534 1.00 166.08
Τοιχοποιεία προς εσωτερικούς
25.32 12.12 30.38 30.38 98.19 0.673 0.50 33.04
μη-κλιματιζόμενους χώρους
Σκυρόδεμα προς εξωτ.αέρα 40.88 40.88 26.75 26.75 135.25 0.502 1.00 67.87
Σκυρόδεμα προς εσωτερικούς
7.68 7.68 0.24 0.24 15.84 0.482 0.50 3.82
μη-κλιματιζόμενους χώρους
Ανοίγματα προς εξωτ.αέρα 52.80 52.80 105.60 3.500 1.00 369.60
Ανοίγματα προς εσωτερικούς
13.20 13.20 3.500 0.50 23.10
μη-κλιματιζόμενους χώρους
Σύνολο 1155.99 835.04

Μέσος Συντελεστής Θερμοπερατότητας του κτιρίου Km = 0.72236 [ W / m2K ]

Στο λόγο F / V έχουμε :

 Επιφάνεια :
A   Ai   i   A  A  A ,  1  A  A ,  0,5[ m2 ] (11.2)

Όπου:
Αεξ : το συνολικό εμβαδόν των κατακόρυφων επιφανειών του κελύφους του κτηρίου,
[m2]
Αορ : η συνολική επιφάνεια της οροφής του κτηρίου, με εξαίρεση το τμήμα που
αντιστοιχεί στο κλιμακοστάσιο, [m2 ]
Αδαπ,εξ : η συνολική επιφάνεια του δαπέδου πάνω από το ισόγειο, που έρχεται σε επαφή με
τον αέρα του εξωτερικού περιβάλλοντος, [ m2]
Αες : το συνολικό εμβαδόν των κατακόρυφων επιφανειών του κτηρίου που έρχονται σε
επαφή με τον εσωτερικό μη-κλιματιζόμενο χώρο του κλιμακοστασίου, [ m2 ]
Αδαπ,εσ: η συνολική επιφάνεια του δαπέδου πάνω από το ισόγειο, που έρχεται σε επαφή με
τους εσωτερικούς μη-κλιματιζόμενους χώρους των αποθηκών και του λεβητοστασίου, [m2]

● Όγκος :

V  V  V [m3 ] (11.3)

Όπου:
Vολ : ο συνολικός όγκος των 3 ορόφων του κτηρίου, [ m3 ]
Vκλ : ο όγκος του χώρου του κλιμακοστασίου στους 3 ορόφους του κτηρίου, [ m3 ]

ΕΚΣΔ -103-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

● Και τελικά ο λόγος : F / V = 0.59 [ m-1 ]

Επομένως, για F/V = 0.59 και για την Γ’ κλιματική ζώνη (Θεσσαλονίκη), το όριο του μέσου
συντελεστή θερμοπερατότητας που ορίζει ο Κ.Θ.Κ. είναι:Um ≤ 0.74 W / m2K, άρα αποδεκτό.

11.3 Υπολογισμός των θερμικών φορτίων του κτιρίου

Ο υπολογισμός των θερμικών φορτίων του κτιρίου γίνεται με βάση τον κανονισμό ΕΛΟΤ EΝ
ISO 12831[19]. Για τον υπολογισμό των θερμικών φορτίων χρησιμοποιούνται υπολογιστικά
φύλλα excel, τα όποια παρουσιάζονται για ενδεικτικούς χώρους του κτηρίου κατοικιών.[16]
Το ‘’Φύλλο υπολογισμού 1’’ περιέχει κάποιες γενικές πληροφορίες για το κτήριο μελέτης
όπως χαρακτηριστικά μεγέθη, θερμοκρασίες, γεωμετρία κτηρίου, όπως φαίνεται παρακάτω
στην εικόνα 11.3.
Στο ‘’Φύλλο υπολογισμού 2’’,όπως φαίνεται παρακάτω στις εικόνες 11.4, 11.5, 11.6, 11.7,
υπολογίζεται το θερμικό φορτίο του κάθε χώρου του κτηρίου ξεχωριστά. Αυτό συμβαίνει
ώστε να είναι δυνατή η διαστασιολόγηση των θερμαντικών σωμάτων κάθε χώρου. Στο
‘’Φύλλο υπολογισμού 2’’ υπολογίζονται θερμικές απώλειες λόγω μεταφοράς, θερμικές
απώλειες λόγω αερισμού και επιπλέον θερμικό φορτίο για διακοπτόμενη θέρμανση.
Επίσης, φαίνονται αναλυτικά χαρακτηριστικά για κάθε δομικό στοιχειό του χώρου όπως
επιφάνεια, συντελεστής θερμοπερατότητας, συντελεστής διόρθωσης θερμογεφυρών κ.α.
Το ‘’Φύλλο υπολογισμού 3’’ είναι ένας συγκεντρωτικός πίνακας για όλους τους χώρους
του κτηρίου, όπου εμφανίζονται συγκεντρωτικά αποτελέσματα για θερμική απώλεια
σχεδιασμού λόγω μεταφοράς, θερμική απώλεια σχεδιασμού λόγω αερισμού, θερμική
απώλεια σχεδιασμού λόγω μηχανικού αερισμού (όταν υπάρχει), συνολικές θερμικές
απώλειες του χώρου, επιπλέον θερμικό φορτίο για διακοπτόμενη θέρμανση και συνολικό
θερμικό φορτίο σχεδιασμού. Παράδειγμα για ‘’Φύλλο υπολογισμού 3’’ υπάρχει στην εικόνα
11.8.
Στο ‘’Φύλλο υπολογισμού 4’’ ,όπως στην εικόνα 11.9, χρησιμοποιούνται τα συνολικά
δεδομένα από το ‘’Φύλλο υπολογισμού 3’’ και ανάγονται ανά θερμαινόμενη επιφάνεια
κτηρίου και ανά όγκο κτηρίου, ώστε να είναι πιο κατανοητά και πιο χρηστικά για να
ακολουθήσει μελέτη και σύγκριση αποτελεσμάτων.

ΕΚΣΔ -104-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΦΥΛΛΟ 1

ΚΤΙΡΙΟ:
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ
Τύπος κτιρίου Προστασία κτιρίου από ανέμους
Μονοκατοικία Πολύ καλή προστασία
Πολυκατοικία X Μέτρια προστασία X
Άλλο Καμία προστασία

Κατασκευή κτιρίου/Θερμοχωρητικότητα Ποιότητα στεγανότητας θυρών/παραθύρων

Ελαφριά Υψηλή
Μέτρια Μέση X
Βαριά X Χαμηλή

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ
Εξωτερική θερμοκρασία θe = -2 o
C Εσωτερική θερμοκρασία* θint = 20 o
C
Μέση ετήσια θερμοκρασία θme = 15.8 o
C * Η τιμή μπορεί να δωθεί ανά χώρο

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΚΤΙΡΙΟΥ
Πλάτος b= 12.20 m Αριθμός ορόφων n= 3
Μήκος l= 20.20 m Ύψος κτιρίου h= 11.2 m
Επιφάνεια δαπέδου Α= 246.44 m
2

ΕΔΑΦΟΣ
Βάθος δαπέδου σε έδαφος* z = m Βάθος υπόγειων υδάτων > m
Περίμετρος δαπέδου* P= 64.8 m Διορθωτικός παράγοντας fg1 =
Παράμετρος* B' = m 2
Διορθωτικός παράγοντας Gw =
*Οι τιμές μπορούν να δωθούν ανά χώρο

ΑΕΡΙΣΜΟΣ
Ρυθμός εναλλαγής αέρα σε σχέση με την κατασκευή και στεγανότητα n50 = 4 h-1
Συντελεστής ταυτοχρονισμού του αερισμού του κτιρίου ζ=
Βαθμός απόδοσης του συστήματος ανάκτησης θερμότητας nv =

ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ
Χρονική διάρκεια ρύθμισης της θερμοκρασίας σε χαμηλότερη τιμή tNSB = 8 h
Πτώση εσωτερικής θερμοκρασίας στη διάρκεια night setback Δt 2 K
Χρονική διάρκεια αναθέρμανσης tRH = 2 h
Διορθωτικός παράγοντας αναθέρμανσης fRH = 11

Εικόνα 11.3:Φύλλο υπολογισμού 1

ΕΚΣΔ -105-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΦΥΛΛΟ 2

ΚΤΙΡΙΟ: ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΑ ΟΡΟΦΟΣ: 1
ΚΩΔ. ΑΡΙΘΜΟΣ ΧΩΡΟΥ: Α1 ΧΡΗΣΗ ΧΩΡΟΥ: ΥΠΝΟΔΩΜΑΤΙΟ
Εσωτερική θερμοκρασία θint = 20.00 o
C Αερισμός
Γεωμετρία χώρου Ρυθμός εναλλαγής αέρα nmin = 0.50 h-1
- Πλάτος bR = 3.8 m Ελάχιστη ανανέωση αέρα n50 = 4.00 h-1
- Μήκος lR = 4.8 m Συντελεστής προστασίας e= 0.02
- Επιφάνεια δαπέδου AR = 18.24 m2 Ύψος πάνω από το έδαφος h= m
- Ύψος ορόφου hF = 2.80 m Συντελεστής διόρθωσης ύψους ε= 1.00
- Πάχος πλάκας οροφής d= 0.15 m Ρυθμός μηχανικού αερισμού Vsu = m3/h
- Ύψος χώρου hR = 2.65 m - Θερμοκρασία αέρα θsu = o
C
- Όγκος χώρου Vi = 48.34 m 3
- Παράγοντας μείωσης θερ/σίας fv,su =
Έδαφος Ρυθμός μηχανικού εξαερισμού Vex = m3/h
- Βάθος κάτω από έδαφος z= m Ρυθμός επιπλέον ροής αέρα Vmech,inf = m3/h
- Περίμετρος δαπέδου P= m Πρόσθετη θερμική ισχύς
- Παράμετρος B' = m Διορθ. Παράγ. αναθέρμανσης fRH = 11.00 W/m2

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΛΟΓΩ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
Σύνορο επιφάνειας

Θερμικές απώλειες
θερμοπερατότητας

θερμοπερατότητας
Καθαρή επιφάνεια

θερμοκρασία συν-
δομικού στοιχείου

ορεύοντος χώρου

διόρθωσης λόγω

λόγω μεταφοράς

λόγω μεταφοράς
Δομικό στοιχείο

θερμογεφυρών

Διορθωμένος
Αφαιρούμενη

υπολογισμού
Συμβολισμός

Μήκος/Ύψος

Συντελεστής

Συντελεστής

συντελεστής

Συντελεστής
Συντελεστής
διόρθωσης
Επιφάνεια

απωλειών
επιφάνεια

θερμικών
Πλάτος

e/u ek/bu
b l/h A A A θu/θh U ΔUtb Uc HT ΦΤ
g/h fg2/fij
W W W
m2 m m m2 m2 C o
m 2
K m 2
K m 2
K W/K W
Δ-Υ Εξ.Τ 6.26 6.26 e -2.00 1.00 0.50 0.10 0.60 3.75 83
Τ Εξ.Τ 15.11 15.11 e -2.00 1.00 0.53 0.10 0.63 9.52 209
Π-Π Εξ.Θ 2.00 2.20 4.40 4.40 e -2.00 1.00 3.50 0.30 3.80 16.72 368
ΠΥΛ. 4.10 5.10 20.91 20.91 e -2.00 1.00 0.37 0.10 0.47 9.83 216
Δ-Υ Εσ.Τ 2.10 2.10 b 22.00 -0.09 2.40 2.40 -0.46 -10
Τ Εσ.Τ 6.58 6.58 b 22.00 -0.09 2.02 2.02 -1.21 -27

Συνολικός συντελεστής απωλειών λόγω μεταφοράς ΗΤ / Συνολικές απώλειες μεταφοράς ΦΤ 38.15 839
ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΛΟΓΩ ΑΕΡΙΣΜΟΥ
Συντελεστής θερμικών απωλειών αερισμού HV / Θερμικές απώλειες λόγω αερισμού ΦV HV ΦV
W/K W
Ελάχιστη ανανέωση αέρα Vmin = 24.168 m3/h 8.22 181
Φυσικός αερισμός (χαραμάδες) Vinf = 7.73376 m /h 3
2.63 58
.
Μηχανικός αερισμός Vsu fV,su = m /h 3

Ρυθμός ανανέωσης αέρα [είναι το max(Vmin , Vinf)] Vi = 24.168 m3/h 8.22 181
Συνολικός συντελεστής απωλειών αερισμού ΗV / Συνολικές απώλειες αερισμού ΦV 8.22 181

Συνολικές θερμικές απώλειες χώρου ΦHL,N = 1020 W

Επιπλέον θερμικό φορτίο για διακοπτόμενη θέρμανση ΦRH = 201 W
Συνολικό θερμικό φορτίο σχεδιασμού ΦHL = 1221 W

Εικόνα 11.4:Φύλλο υπολογισμού 2 (υπνοδωμάτιο)

ΕΚΣΔ -106-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΦΥΛΛΟ 2

ΚΤΙΡΙΟ: ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΑ ΟΡΟΦΟΣ: 1
ΚΩΔ. ΑΡΙΘΜΟΣ ΧΩΡΟΥ: Α3 ΧΡΗΣΗ ΧΩΡΟΥ: ΜΠΑΝΙΟ
Εσωτερική θερμοκρασία θint = 22.00 o
C Αερισμός
Γεωμετρία χώρου Ρυθμός εναλλαγής αέρα nmin = 1.50 h-1
- Πλάτος bR = 2.8 m Ελάχιστη ανανέωση αέρα n50 = 4.00 h-1
- Μήκος lR = 2.8 m Συντελεστής προστασίας e= 0.02
- Επιφάνεια δαπέδου AR = 7.84 m 2
Ύψος πάνω από το έδαφος h= m
- Ύψος ορόφου hF = 2.80 m Συντελεστής διόρθωσης ύψους ε = 1.00
- Πάχος πλάκας οροφής d= 0.15 m Ρυθμός μηχανικού αερισμού Vsu = m3/h
- Ύψος χώρου hR = 2.65 m - Θερμοκρασία αέρα θsu = o
C
- Όγκος χώρου Vi = 20.78 m 3
- Παράγοντας μείωσης θερ/σίας fv,su =
Έδαφος Ρυθμός μηχανικού εξαερισμού Vex = m3/h
- Βάθος κάτω από έδαφος z= m Ρυθμός επιπλέον ροής αέρα Vmech,inf = m3/h
- Περίμετρος δαπέδου P= m Πρόσθετη θερμική ισχύς
- Παράμετρος B' = m Διορθ. Παράγ. αναθέρμανσης fRH = 11.00 W/m2

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΛΟΓΩ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
Σύνορο επιφάνειας

Θερμικές απώλειες
θερμοπερατότητας

θερμοπερατότητας
Καθαρή επιφάνεια

θερμοκρασία συν-
Προσανατολισμός

δομικού στοιχείου

ορεύοντος χώρου

διόρθωσης λόγω

λόγω μεταφοράς

λόγω μεταφοράς
θερμογεφυρών

Διορθωμένος
Αφαιρούμενη

υπολογισμού
Συμβολισμός

Μήκος/Ύψος

Συντελεστής

Συντελεστής

συντελεστής

Συντελεστής
Συντελεστής
διόρθωσης
Επιφάνεια

απωλειών
επιφάνεια

θερμικών
Πλάτος

e/u ek/bu
b l/h A A A θu/θh U ΔUtb Uc HT ΦΤ
g/h fg2/fij
W W W
m m m2 m2 m2 C o
m 2
K m 2
K m 2
K W/K W
Δ-Υ Εξ.Τ 1.70 1.70 e -2.00 1.00 0.50 0.10 0.60 1.02 25
Τ Εξ.Τ 6.34 6.34 e -2.00 1.00 0.53 0.10 0.63 3.99 96
Π-Π Εξ.Π 0.60 0.60 0.36 0.36 e -2.00 1.00 3.50 0.50 4.00 1.44 35
ΠΥΛ. 3.10 3.00 9.30 9.30 e -2.00 1.00 0.37 0.05 0.42 3.91 94
Δ-Υ Εσ.Τ 3.02 3.02 b 20.00 0.08 2.40 2.40 0.60 14
Τ Εσ.Τ 20.55 20.55 b 20.00 0.08 2.02 2.02 3.46 83
Π-Π Εσ.Θ 1.00 2.20 2.20 2.20 b 20.00 0.08 3.50 3.50 0.64 15

Συνολικός συντελεστής απωλειών λόγω μεταφοράς ΗΤ / Συνολικές απώλειες μεταφοράς ΦΤ 15.06 362
ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΛΟΓΩ ΑΕΡΙΣΜΟΥ
Συντελεστής θερμικών απωλειών αερισμού HV / Θερμικές απώλειες λόγω αερισμού ΦV HV ΦV
W/K W
Ελάχιστη ανανέωση αέρα Vmin = 31.164 m3/h 10.60 254
Φυσικός αερισμός (χαραμάδες) Vinf = 3.32416 m /h 3
1.13 27
.
Μηχανικός αερισμός Vsu fV,su = m /h 3

Ρυθμός ανανέωσης αέρα [είναι το max(Vmin , Vinf)] Vi = 31.164 m3/h 10.60 254
Συνολικός συντελεστής απωλειών αερισμού ΗV / Συνολικές απώλειες αερισμού ΦV 10.60 254

Συνολικές θερμικές απώλειες χώρου ΦHL,N = 616 W

Επιπλέον θερμικό φορτίο για διακοπτόμενη θέρμανση ΦRH = 86 W
Συνολικό θερμικό φορτίο σχεδιασμού ΦHL = 702 W

Εικόνα 11.5:Φύλλο υπολογισμού 2 (Μπάνιο)

ΕΚΣΔ -107-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΦΥΛΛΟ 2

ΚΤΙΡΙΟ: ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΑ ΟΡΟΦΟΣ: 1
ΚΩΔ. ΑΡΙΘΜΟΣ ΧΩΡΟΥ: Α4 ΧΡΗΣΗ ΧΩΡΟΥ: ΚΟΥΖΙΝΑ
Εσωτερική θερμοκρασία θint = 20.00 o
C Αερισμός
Γεωμετρία χώρου Ρυθμός εναλλαγής αέρα nmin = 0.50 h-1
- Πλάτος bR = 2.8 m Ελάχιστη ανανέωση αέρα n50 = 4.00 h-1
- Μήκος lR = 4.8 m Συντελεστής προστασίας e= 0.02
- Επιφάνεια δαπέδου AR = 13.44 m 2
Ύψος πάνω από το έδαφος h= m
- Ύψος ορόφου hF = 2.80 m Συντελεστής διόρθωσης ύψους ε = 1.00
- Πάχος πλάκας οροφής d= 0.15 m Ρυθμός μηχανικού αερισμού Vsu = m3/h
- Ύψος χώρου hR = 2.65 m - Θερμοκρασία αέρα θsu = o
C
- Όγκος χώρου Vi = 35.62 m 3
- Παράγοντας μείωσης θερ/σίας fv,su =
Έδαφος Ρυθμός μηχανικού εξαερισμού Vex = m3/h
- Βάθος κάτω από έδαφος z= m Ρυθμός επιπλέον ροής αέρα Vmech,inf = m3/h
- Περίμετρος δαπέδου P= m Πρόσθετη θερμική ισχύς
- Παράμετρος B' = m Διορθ. Παράγ. αναθέρμανσης fRH = 11.00 W/m2

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΛΟΓΩ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
Σύνορο επιφάνειας

Θερμικές απώλειες
θερμοπερατότητας

θερμοπερατότητας
Καθαρή επιφάνεια

θερμοκρασία συν-
Προσανατολισμός

δομικού στοιχείου

ορεύοντος χώρου

διόρθωσης λόγω

λόγω μεταφοράς

λόγω μεταφοράς
θερμογεφυρών

Διορθωμένος
Αφαιρούμενη

υπολογισμού
Συμβολισμός

Μήκος/Ύψος

Συντελεστής

Συντελεστής

συντελεστής

Συντελεστής
Συντελεστής
διόρθωσης
Επιφάνεια

απωλειών
επιφάνεια

θερμικών
Πλάτος

e/u ek/bu
b l/h A A A θu/θh U ΔUtb Uc HT ΦΤ
g/h fg2/fij
W W W
m m m
2
m 2
m 2
C o
m 2
K m 2
K m 2
K W/K W
Δ-Υ Εξ.Τ 5.81 5.81 e -2.00 1.00 0.50 0.10 0.60 3.48 77
Τ Εξ.Τ 14.96 14.96 e -2.00 1.00 0.53 0.10 0.63 9.42 207
Π-Π Εξ.Θ 1.00 2.20 2.20 2.20 e -2.00 1.00 3.50 0.40 3.90 8.58 189
ΠΥΛ. 3.10 5.10 15.81 15.81 e -2.00 1.00 0.37 0.10 0.47 7.43 163
Δ-Υ Εσ.Τ 0.47 0.47 b 22.00 -0.09 2.40 2.40 -0.10 -2
Τ Εσ.Τ 8.22 8.22 b 22.00 -0.09 2.02 2.02 -1.51 -33

Συνολικός συντελεστής απωλειών λόγω μεταφοράς ΗΤ / Συνολικές απώλειες μεταφοράς ΦΤ 27.31 601
ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΛΟΓΩ ΑΕΡΙΣΜΟΥ
Συντελεστής θερμικών απωλειών αερισμού HV / Θερμικές απώλειες λόγω αερισμού ΦV HV ΦV
W/K W
Ελάχιστη ανανέωση αέρα Vmin = 17.808 m3/h 6.05 133
Φυσικός αερισμός (χαραμάδες) Vinf = 5.69856 m /h 3
1.94 43
.
Μηχανικός αερισμός Vsu fV,su = m /h 3

Ρυθμός ανανέωσης αέρα [είναι το max(Vmin , Vinf)] Vi = 17.808 m3/h 6.05 133
Συνολικός συντελεστής απωλειών αερισμού ΗV / Συνολικές απώλειες αερισμού ΦV 6.05 133

Συνολικές θερμικές απώλειες χώρου ΦHL,N = 734 W

Επιπλέον θερμικό φορτίο για διακοπτόμενη θέρμανση ΦRH = 148 W
Συνολικό θερμικό φορτίο σχεδιασμού ΦHL = 882 W
Εικόνα 11.6:Φύλλο υπολογισμού 2 (Κουζίνα)

ΕΚΣΔ -108-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΦΥΛΛΟ 2

ΚΤΙΡΙΟ: ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΑ ΟΡΟΦΟΣ: 1
ΚΩΔ. ΑΡΙΘΜΟΣ ΧΩΡΟΥ: Α5 ΧΡΗΣΗ ΧΩΡΟΥ: ΚΑΘΙΣΤΙΚΟ
Εσωτερική θερμοκρασία θint = 20.00 o
C Αερισμός
Γεωμετρία χώρου Ρυθμός εναλλαγής αέρα nmin = 0.50 h-1
- Πλάτος bR = 4,8 (6,8) m Ελάχιστη ανανέωση αέρα n50 = 4.00 h-1
- Μήκος lR = 3,95(7,8) m Συντελεστής προστασίας e= 0.02
- Επιφάνεια δαπέδου AR = 45.34 m2 Ύψος πάνω από το έδαφος h= m
- Ύψος ορόφου hF = 2.80 m Συντελεστής διόρθωσης ύψους ε = 1.00
- Πάχος πλάκας οροφής d= 0.15 m Ρυθμός μηχανικού αερισμού Vsu = m3/h
- Ύψος χώρου hR = 2.65 m - Θερμοκρασία αέρα θsu = o
C
- Όγκος χώρου Vi = 120.15 m 3
- Παράγοντας μείωσης θερ/σίας fv,su =
Έδαφος Ρυθμός μηχανικού εξαερισμού Vex = m3/h
- Βάθος κάτω από έδαφος z= m Ρυθμός επιπλέον ροής αέρα Vmech,inf = m3/h
- Περίμετρος δαπέδου P= m Πρόσθετη θερμική ισχύς
- Παράμετρος B' = m Διορθ. Παράγ. αναθέρμανσης fRH = 11.00 W/m2

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΛΟΓΩ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
Σύνορο επιφάνειας

Θερμικές απώλειες
θερμοπερατότητας

θερμοπερατότητας
Καθαρή επιφάνεια

θερμοκρασία συν-
Προσανατολισμός

δομικού στοιχείου

ορεύοντος χώρου

διόρθωσης λόγω

λόγω μεταφοράς

λόγω μεταφοράς
θερμογεφυρών

Διορθωμένος
Αφαιρούμενη

υπολογισμού
Συμβολισμός

Μήκος/Ύψος

Συντελεστής

Συντελεστής

συντελεστής

Συντελεστής
Συντελεστής
διόρθωσης
Επιφάνεια

απωλειών
επιφάνεια

θερμικών
Πλάτος

e/u ek/bu
b l/h A A A θu/θh U ΔUtb Uc HT ΦΤ
g/h fg2/fij
W W W
m m2
m m2 m2 C o
m2 K m 2
K m 2
K W/K W
Δ-Υ Εξ.Τ 4.21 4.21 e -2.00 1.00 0.50 0.10 0.60 2.52 56
Τ Εξ.Τ 8.79 8.79 e -2.00 1.00 0.53 0.10 0.63 5.54 122
Π-Π Εξ.Θ 3.00 2.20 6.60 6.60 e -2.00 1.00 3.50 0.30 3.80 25.08 552
ΠΥΛ. 48.80 48.80 e -2.00 1.00 0.37 0.05 0.42 20.50 451
Δ-Υ Εσ.Τ 0.45 0.45 b 22.00 -0.09 2.40 2.40 -0.10 -2
Τ Εσ.Τ 5.75 5.75 b 22.00 -0.09 2.02 2.02 -1.06 -23
Π-Π Εσ.Θ 1.00 2.20 2.20 2.20 b 22.00 -0.09 3.50 3.50 -0.70 -15

Συνολικός συντελεστής απωλειών λόγω μεταφοράς ΗΤ / Συνολικές απώλειες μεταφοράς ΦΤ 51.79 1139
ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΛΟΓΩ ΑΕΡΙΣΜΟΥ
Συντελεστής θερμικών απωλειών αερισμού HV / Θερμικές απώλειες λόγω αερισμού ΦV HV ΦV
W/K W
Ελάχιστη ανανέωση αέρα Vmin = 60.0755 m3/h 20.43 449
Φυσικός αερισμός (χαραμάδες) Vinf = 19.2242 m3/h 6.54 144
.
Μηχανικός αερισμός Vsu fV,su = m /h 3

Ρυθμός ανανέωσης αέρα [είναι το max(Vmin , Vinf)] Vi = 60.0755 m3/h 20.43 449
Συνολικός συντελεστής απωλειών αερισμού ΗV / Συνολικές απώλειες αερισμού ΦV 20.43 449

Συνολικές θερμικές απώλειες χώρου ΦHL,N = 1589 W

Επιπλέον θερμικό φορτίο για διακοπτόμενη θέρμανση ΦRH = 499 W
Συνολικό θερμικό φορτίο σχεδιασμού ΦHL = 2087 W
Εικόνα 11.7:Φύλλο υπολογισμού 2 (Καθιστικό)

ΕΚΣΔ -109-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΦΥΛΛΟ 3

ΑΝΑΛΥΣΗ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΑΝΑ ΧΩΡΟ

α/α ΧΩΡΟΣ ΦTe ΦΤ ΦV,min ΦV,inf ΦV,su ΦV,mech,inf ΦHL,N ΦRH ΦHL

W W W W W W W W W
1 Α1 876 839 181 58 1020 201 1221
2 Β1 660 623 181 58 804 201 1005
3 Γ1 881 844 181 58 1025 201 1225
4 Α6 876 839 181 58 1020 201 1221
5 Β6 660 623 181 58 804 201 1005
6 Γ6 881 844 181 58 1025 201 1225
7 Α2 669 669 181 58 850 201 1051
8 Β2 499 499 181 58 680 201 880
9 Γ2 693 693 181 58 874 201 1074
10 Α7 668 668 181 58 849 201 1049
11 Β7 499 499 181 58 680 201 880
12 Γ7 693 693 181 58 874 201 1074
13 Α3 249 362 254 27 616 86 702
14 Β3 155 268 254 27 522 86 608
15 Γ3 251 364 254 27 618 86 704
16 Α8 249 362 254 27 616 86 702
17 Β8 155 268 254 27 522 86 608
18 Γ8 251 364 254 27 618 86 704
19 Α4 636 601 133 43 734 148 882
20 Β4 473 437 133 43 570 148 718
21 Γ4 640 604 133 43 737 148 885
22 Α9 636 601 133 43 734 148 882
23 Β9 473 437 133 43 570 148 718
24 Γ9 640 604 133 43 737 148 885
25 Α5 1180 1139 449 144 1589 499 2087
26 Β5 729 688 449 144 1138 499 1636
27 Γ5 1191 1150 449 144 1599 499 2098
28 Α10 1175 1134 444 142 1577 492 2070
29 Β10 729 688 444 142 1132 492 1624
30 Γ10 1185 1144 444 142 1588 492 2080

ΣΥΝΟΛΟ 19548 19548 7173 1970 26722 6785 33507

Εικόνα 11.8:Φύλλο υπολογισμού 3

ΕΚΣΔ -110-
Κεφ. 11: Κτίριο και θερμικά φορτία.

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΦΥΛΛΟ 4

ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΑΠΩΛΕΙΩΝ

Συντελεστης θερμικών απωλειών κτιρίου λόγω αγωγιμότητας ΣHT,B = 883.60 W/K
Συντελεστης θερμικών απωλειών κτιρίου λόγω αερισμού ΣHV,B = 320.28 W/K
Συνολικός συντελεστής θερμικών απωλειών κτιρίου ΗΒ = 1203.9 W/K

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ
Θερμικές απώλειες λόγω μεταφοράς ΦΤ,e = 19548 W
Θερμικές απώλειες ελάχιστου αερισμού ΦV,min,B = 7173 W
Θερμικές απώλειες φυσικού αερισμού ΦV,inf,B = 1970 W
Θερμικές απώλειες μηχανικού αερισμού ΦV,su,B = (1) W
Θερμικές απώλειες επιπλέον ροής αέρα Φmech,inf,B = W
Θερμικές απώλειες αερισμού (χωρίς μηχανικό αερισμό/εξαερ.) ΦV,B = (2) 7173 W
(3)
Θερμικές απώλειες αερισμού (με μηχανικό αερισμό/εξαερισμό) ΦV,B = W

ΘΕΡΜΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΚΤΙΡΙΟΥ

Θερμικό φορτίο χωρίς προσαύξηση διακοπτόμενης λειτουργίας ΦΝ,B = (4) 26722 W
Επιπλέον θερμικό φορτίο για διακοπτόμενη θέρμανση ΦRH,B = 6785 W
Θερμικό φορτίο σχεδιασμού κτιρίου ΦHL,B = 33507 W

ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΡΜΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ

Θερμικό φορτίο / θερμαινόμενη επιφάνεια κτιρίου ΦHL,B / AN,B = 54 W/m
2

Θερμικό φορτίο / όγκο κτιρίου ΦHL,B / VN,B = 21 W/m3

Εικόνα 11.9:Φύλλο υπολογισμού 4

Το θερμικό φορτίο σχεδιασμού του κτηρίου είναι 33507 W. Η τιμή αυτή θα χρησιμοποιηθεί
για την επιλογή και τη διαστασιολόγηση των συστημάτων θέρμανσης με αντλία θερμότητας
που θα εξεταστούν για το κτήριο.

ΕΚΣΔ -111-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

12.Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

Στο παρόν κεφάλαιο γίνεται αναλυτική μελέτη της εγκατάστασης συστήματος θέρμανσης
για το κτήριο που παρουσιάστηκε στο κεφάλαιο 11. Συγκεκριμένα μελετάται η
εγκατάσταση αντλιών θερμότητας με τις παρακάτω παραλλαγές σχεδιασμού:
 Αντλία θερμότητας αέρα-νερού σε μονοσθενή λειτουργία
 Αντλία θερμότητας αέρα-νερού σε δισθενή εναλλασσόμενη λειτουργία (συνδυασμός
αντλίας θερμότητας με λέβητα φυσικού αερίου)
 Αντλία θερμότητας εδάφους-νερού με τη χρήση οριζόντιων γεωεναλλακτών.
 Αντλία θερμότητας εδάφους-νερού με τη χρήση κάθετων γεωεναλλακτών

12.1 Αντλία θερμότητας αέρα-νερού σε μονοσθενή λειτουργία.

Στον πίνακα 12.1 είναι συγκεντρωμένα όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την επιλογή και την
εγκατάσταση της αντλίας θερμότητας:

Πίνακας 12.1

Σύστημα θέρμανσης χώρων κτηρίου Ενδοδαπέδια θέρμανση

Θερμοκρασία κυκλοφορίας του νερού

στο δικτύου θέρμανσης 42/37°C
θπροσ./θεπιστ.
(προσαγωγή/επιστροφή)
Θερμοκρασία σχεδιασμού θe -2 °C
Φορτίο σχεδιασμού κτηρίου ΦHL 33.507 kW
Πηγή θερμότητας Αέρας
Τύπος αντλίας θερμότητας και τρόπος Ενιαίου τύπου, εσωτερική
τοποθέτησης τοποθέτηση

Για την κάλυψη των αναγκών θέρμανσης του κτηρίου σε δισθενή λειτουργία, επιλέγεται
σύμφωνα με τη μεθοδολογία της ενότητας 8.2 η αντλία θερμότητας Α [4] με λειτουργικά
χαρακτηριστικά όπως στο διάγραμμα 12.1. Στο διάγραμμα 12.1 εκτός από την καμπύλη
ισχύος που δίνεται από τον κατασκευαστή, φαίνεται και η καμπύλη θερμικού φορτίου του
κτηρίου.

ΕΚΣΔ -112-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

Διάγραμμα 12.1: Καμπύλες θερμικής ισχύος της αντλίας θερμότητας αέρα-νερού Α και του
θερμικού φορτίου κτηρίου.[4]

12.2 Αντλία θερμότητας αέρα-νερού αεραγωγού σε δισθενή

εναλλασσόμενη λειτουργία.

Στον πίνακα 12.2 είναι συγκεντρωμένα όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την επιλογή και την
εγκατάσταση της αντλίας θερμότητας:

Πίνακας 12.2
Σύστημα θέρμανσης χώρων κτηρίου Ενδοδαπέδια θέρμανση

Θερμοκρασία κυκλοφορίας του νερού

στο δικτύου θέρμανσης 42/37°C
θπροσ./θεπιστ.
(προσαγωγή/επιστροφή)
Θερμοκρασία σχεδιασμού θe -2 °C
Φορτίο σχεδιασμού κτηρίου ΦHL 33.507 kW
Πηγή θερμότητας Αέρας
Τύπος αντλίας θερμότητας και τρόπος Ενιαίου τύπου, εσωτερική
τοποθέτησης τοποθέτηση
Συμπληρωματική πηγή θερμότητας Λέβητας αερίου

ΕΚΣΔ -113-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

Για την κάλυψη των αναγκών θέρμανσης του κτηρίου σε δισθενή λειτουργία, επιλέγεται
σύμφωνα με τη μεθοδολογία της ενότητας 8.2 η αντλία θερμότητας Β [4] με λειτουργικά
χαρακτηριστικά όπως στο διάγραμμα 12.2. Στο διάγραμμα 12.2 (διάγραμμα θερμικής
ισχύος-θερμοκρασίας αέρα) προσδιορίζεται με γραφικό τρόπο το σημείο εναλλαγής
λειτουργίας και η θερμοκρασία δισθενούς λειτουργίας θδισθ. του συστήματος θέρμανσης. Η
λειτουργία της αντλίας θερμότητας σταματά όταν η θερμοκρασία πέφτει σε επίπεδα
χαμηλότερα της θδισθ., οπότε και μπαίνει σε λειτουργία ο λέβητας αερίου.

Διάγραμμα 12.2: Καθορισμός δισθενούς εναλλασσόμενης λειτουργίας για την αντλία

θερμότητας B αέρα-νερού. [4]
 Σημείο δισθενούς λειτουργίας: 7.1°C-20.8 kW.
 Ο συντελεστής κάλυψης του θερμικού φορτίου fd από την αντλία θερμότητας
καθορίζεται σύμφωνα με τη σχέση 8.1(βλ. κεφ. 8) :

20 C   ή
fD   0.59
20 C  e
 Η απαιτούμενη θερμική ισχύς που απαιτείται από τον λέβητα φυσικού αερίου
υπολογίζεται με βάση τη σχέση 8.2 (βλ. κεφ. 8):

Q  QH  QHP  12.7 [kW ]

ΕΚΣΔ -114-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

12.3 Αντλία θερμότητας εδάφους-νερού με οριζόντιο γεωεναλλάκτη

σε μονοσθενή λειτουργία.

Η μελέτη θα πραγματοποιηθεί δύο φορές, για διαφορετική θερμοκρασία εδάφους και

ειδική ισχύ απόληψης θερμότητας. Συγκεκριμένα, θα γίνει σχεδιασμός για αντλία
θερμότητας με βάση το γερμανικό κανονισμόVDI 4640 και στη συνέχεια σχεδιασμός για
αντλία θερμότητας με βάση τα τροποποιημένα στοιχεία, όπως προέκυψαν από την
προσέγγιση που παρουσιάστηκε στην ενότητα 9.1.

12.3.1 Σχεδιασμός με βάση τον γερμανικό κανονισμό VDI

Στον πίνακα 12.3 είναι συγκεντρωμένα όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την επιλογή και την
εγκατάσταση της αντλίας θερμότητας.

Πίνακας 12.3
Σύστημα θέρμανσης χώρων κτηρίου Ενδοδαπέδια θέρμανση
Θερμοκρασία κυκλοφορίας του νερού
στο δικτύου θέρμανσης 42/37°C
(προσαγωγή/επιστροφή) θπροσ./θεπιστ.
Θερμοκρασία σχεδιασμού θe -2 °C
Φορτίο σχεδιασμού κτηρίου ΦHL 33.507 kW
Πηγή θερμότητας Έδαφος
Βάθος τοποθέτησης γεωεναλλάκτη 2m
Θερμοκρασία εδάφους (για την
ψυχρότερη περίοδο σύμφωνα με το θεδάφους 8°C
διάγραμμα 9.1.α)
Επιθυμητή διαφορά θερμοκρασίας
διαλύματος κατά τη διέλευση από τον ΔΤHP 3-5Κ
εξατμιστή της αντλίας θερμότητας
Είδος εδάφους Αργιλώδες υγρό έδαφος
Περιεκτικότητα αντιπηκτικού μονο-
25%
αιθυλενο-γλυκόλη (MEG-HOCH2CH2OH)

Στην περίπτωση που μελετάται γίνεται χρήση αντιπηκτικού σε ποσοστό 25%, τιμή που
προτείνεται από τον κατασκευαστή. Ωστόσο υπάρχει δυνατότητα σημαντικής μείωσης του
ποσοστού αυτού με σκοπό την αύξηση της αποδοτικότητας του γεωεναλλάκτη (μείωση του
ποσοστού αντιπηκτικού αυξάνει τη θερμική αγωγιμότητα του διαλύματος). Η δυνατότητα
απορρέει από το γεγονός ότι η χαμηλότερη θερμοκρασία εδάφους σε βάθος 2m είναι 8 °C
και το όριο μείωσης της θερμοκρασίας κατά τη διέλευση από τον εξατμιστή είναι 3-5 Κ,
γεγονός που μειώνει αρκετά την πιθανότητα παγώματος του διαλύματος.

Για την κάλυψη των αναγκών θέρμανσης του κτηρίου σε μονοσθενή λειτουργία, επιλέγεται
σύμφωνα με τη μεθοδολογία της ενότητας 9.2 η αντλία θερμότητας C [9] με λειτουργικά
χαρακτηριστικά όπως στο διάγραμμα 12.3. Επιλέγεται ως θερμοκρασία εξόδου του νερού

ΕΚΣΔ -115-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

θέρμανσης η θερμοκρασία 50°C ώστε να καλύπτεται η απαίτηση του ενδοδαπέδιου

συστήματος. Στο διάγραμμα 12.3, εκτός από την καμπύλη ισχύος που δίνεται από τον
κατασκευαστή, φαίνεται και η καμπύλη θερμικού φορτίου του κτηρίου. Η συσχέτιση
θερμικού φορτίου-θερμοκρασίας νερού γεωεναλλάκτη γίνεται με τη χρήση του
διαγράμματος 9.1.α. Συγκεκριμένα, το μέγιστο θερμικό φορτίο (33.5 kW) αντιστοιχεί σε
θερμοκρασία εδάφους 8 °C και το ελάχιστο (0 kW) αντιστοιχεί σε θερμοκρασία εδάφους 13
°C. Σημειώνεται ότι η θερμοκρασία εισόδου του νερού στην αντλία θερμότητας θεωρείται
ίση με αυτή του εδάφους (βλ. και ενότητα 9.2)

Διάγραμμα 12.3: Καμπύλες θερμικής ισχύος αντλίας θερμότητας C και θερμικού φορτίου
του κτηρίου.[9]

Επόμενο στάδιο σχεδιασμού είναι ο υπολογισμός του οριζόντιου γεωεναλλάκτη.

Απαραίτητα μεγέθη για τον υπολογισμό του μεγέθους (επιφάνεια) του γεωεναλλάκτη είναι:
 η θερμική ισχύς του εξατμιστή για θερμοκρασία νερού γεωεναλλάκτη θν.= 8 °C. Στο
συγκεκριμένο σημείο λειτουργίας η αντλία θερμότητας αποδίδει θερμική ισχύ
QHP=41 kW με συντελεστή αποδοτικότητας COP=3.6 (όπως προκύπτει από τα
στοιχεία του κατασκευαστή).
COP  1
Q0  QHP   29.61 kW
COP
 η ειδική ισχύς απόληψης θερμότητας του εδάφους. Για αργιλώδες υγρό έδαφος
είναι:
q  0.025 kW / m2

ΕΚΣΔ -116-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

Με βάση τα παραπάνω και σύμφωνα με τη σχέση 9.3, προκύπτει η επιφάνεια κάλυψης του
οριζόντιου γεωεναλλάκτη:
Q0
A  1185 m2
q
Στη συνέχεια, επιλέγοντας την απόσταση dμεταξύ των σωλήνων του γεωεναλλάκτη
(d=0,75m) και σύμφωνα με τη σχέση 9.4, υπολογίζεται το συνολικό μήκος σωλήνα l:
A
l  1580 m
d
Όπως έχει αναφερθεί, για λόγους υδραυλικής το μήκος κάθε κλάδου του γεωεναλλάκτη δεν
πρέπει να ξεπερνά τα 100m. Για το λόγο αυτό θα χρησιμοποιηθούν στη συγκεκριμένη
εφαρμογή 16 κλάδοι των 99m έκαστος. Οι σωλήνες που χρησιμοποιούνται για την
κατασκευή του γεωεναλλάκτη είναι από πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας PE 80 (PN 12.5)
75x6,8mm (DIN 8074-8075). Στην εικόνα 12.1 δίνεται το λειτουργικό διάγραμμα της
εγκατάστασης αντλίας θερμότητας/γεωεναλλάκτη.

Εικόνα 12.1: Λειτουργικό διάγραμμα αντλίας θερμότητας-γεωεναλλάκτη.

Τέλος, γίνεται υπολογισμός της διαφοράς θερμοκρασίας του νερού του γεωεναλλάκτη κατά
τη διέλευση από τον εξατμιστή ΔΤHP, για δεδομένη από τον κατασκευαστή παροχή νερού
Vδ=8,4m3/h, σύμφωνα με τη σχέση 9.3:
HP  3K

Η παραπάνω τιμή βρίσκεται εντός των επιθυμητών ορίων του πίνακα 12.3.

ΕΚΣΔ -117-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

12.3.2 Σχεδιασμός με βάση τα τροποποιημένα στοιχεία για την ελληνική επικράτεια

Στον πίνακα 12.4 είναι συγκεντρωμένα όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την επιλογή και την
εγκατάσταση της αντλίας θερμότητας.

Πίνακας 12.4
Σύστημα θέρμανσης χώρων κτηρίου Ενδοδαπέδια θέρμανση
Θερμοκρασία κυκλοφορίας του νερού στο
δικτύου θέρμανσης 42/37°C
(προσαγωγή/επιστροφή) θπροσ./θεπιστ.
Θερμοκρασία σχεδιασμού θe -2 °C
Φορτίο σχεδιασμού κτηρίου ΦHL 33.507 kW
Πηγή θερμότητας Έδαφος
Βάθος τοποθέτησης γεωεναλλάκτη 2m

Θερμοκρασία εδάφους (για την ψυχρότερη

θεδάφους 13°C
περίοδο σύμφωνα με το διάγραμμα 9.1)

Επιθυμητή διαφορά θερμοκρασίας

διαλύματος κατά τη διέλευση από τον ΔΤHP 3-5Κ
εξατμιστή της αντλίας θερμότητας
Είδος εδάφους Αργιλώδες ξηρό έδαφος
Περιεκτικότητα αντιπηκτικού μονο-
25%
αιθυλενο-γλυκόλη (MEG-HOCH2CH2OH)

Στην περίπτωση που μελετάται γίνεται χρήση αντιπηκτικού σε ποσοστό 25%, τιμή που
προτείνεται από τον κατασκευαστή. Ωστόσο υπάρχει δυνατότητα σημαντικής μείωσης του
ποσοστού αυτού με σκοπό την αύξηση της αποδοτικότητας του γεωεναλλάκτη (μείωση του
ποσοστού αντιπηκτικού αυξάνει τη θερμική αγωγιμότητα του διαλύματος). Η δυνατότητα
απορρέει από το γεγονός ότι η χαμηλότερη θερμοκρασία εδάφους σε βάθος 2m είναι 13 °C
και το όριο μείωσης της θερμοκρασίας κατά τη διέλευση από τον εξατμιστή είναι 3-5 Κ,
γεγονός που μειώνει αρκετά την πιθανότητα παγώματος του διαλύματος.
Για την κάλυψη των αναγκών θέρμανσης του κτηρίου σε μονοσθενή λειτουργία, επιλέγεται
σύμφωνα με τη μεθοδολογία της ενότητας 9.2 η αντλία θερμότητας C [9] με λειτουργικά
χαρακτηριστικά όπως στο διάγραμμα 12.4. Επιλέγεται ως θερμοκρασία εξόδου του νερού
θέρμανσης η θερμοκρασία 50°C ώστε να καλύπτεται η απαίτηση του ενδοδαπέδιου
συστήματος. Στο διάγραμμα 12.4, εκτός από την καμπύλη ισχύος που δίνεται από τον
κατασκευαστή, φαίνεται και η καμπύλη θερμικού φορτίου του κτηρίου. Η συσχέτιση
θερμικού φορτίου-θερμοκρασίας νερού γεωεναλλάκτη γίνεται με τη χρήση του
διαγράμματος 9.1.β. Συγκεκριμένα, το μέγιστο θερμικό φορτίο (33.5 kW) αντιστοιχεί σε
θερμοκρασία εδάφους 13 °C και το ελάχιστο (0 kW) αντιστοιχεί σε θερμοκρασία εδάφους
18 °C. Σημειώνεται ότι η θερμοκρασία εισόδου του νερού γεωεναλλάκτη στην αντλία
θερμότητας θεωρείται ίση με αυτή του εδάφους (βλ. και ενότητα 9.2).

ΕΚΣΔ -118-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

Διάγραμμα 12.4: Καμπύλες θερμικής ισχύος αντλίας θερμότητας C και θερμικού φορτίου
κτηρίου.[9]
Επόμενο στάδιο σχεδιασμού είναι ο υπολογισμός του οριζόντιου γεωεναλλάκτη.
Απαραίτητα μεγέθη για τον υπολογισμό του μεγέθους (επιφάνεια) του γεωεναλλάκτη είναι:
 η θερμική ισχύς του εξατμιστή για θερμοκρασία νερού γεωεναλλάκτη θν.= 13 °C. Στο
συγκεκριμένο σημείο λειτουργίας η αντλία θερμότητας αποδίδει θερμική ισχύ
QHP=46 kW με συντελεστή αποδοτικότητας COP=4.2 (όπως προκύπτει από τα
στοιχεία του κατασκευαστή).
COP  1
Q0  QHP   35.05 kW
COP
 η ειδική ισχύς απόληψης θερμότητας του εδάφους. Για αργιλώδες υγρό έδαφος
είναι:
q  0.050 kW / m2

Με βάση τα παραπάνω και σύμφωνα με τη σχέση 9.3, προκύπτει η επιφάνεια κάλυψης του
οριζόντιου γεωεναλλάκτη:

Q0
A  701 m2
q
Στη συνέχεια, επιλέγοντας την απόσταση dμεταξύ των σωλήνων του γεωεναλλάκτη
(d=0,75m) και σύμφωνα με τη σχέση 9.4, υπολογίζεται το συνολικό μήκος σωλήνα l:

ΕΚΣΔ -119-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

A
l  935 m
d
Όπως έχει αναφερθεί, για λόγους υδραυλικής το μήκος κάθε κλάδου του γεωεναλλάκτη δεν
πρέπει να ξεπερνά τα 100m. Για το λόγο αυτό θα χρησιμοποιηθούν στη συγκεκριμένη
εφαρμογή 10 κλάδοι των 93,5m έκαστος. Οι σωλήνες που χρησιμοποιούνται για την
κατασκευή του γεωεναλλάκτη είναι από πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας PE 80 (PN 12,5)
75x6,8mm (DIN 8074-8075). Στην εικόνα 12.2 δίνεται το λειτουργικό διάγραμμα της
εγκατάστασης αντλίας θερμότητας/γεωεναλλάκτη.

Εικόνα 12.1: Λειτουργικό διάγραμμα αντλίας θερμότητας-γεωεναλλάκτη.

Τέλος, γίνεται υπολογισμός της διαφοράς θερμοκρασίας του νερού του γεωεναλλάκτη κατά
τη διέλευση από τον εξατμιστή ΔΤHP, για δεδομένη από τον κατασκευαστή παροχή νερού
Vδ=8,4m3/h, σύμφωνα με τη σχέση 9.3:

HP  3.6 0 K
Η παραπάνω τιμή βρίσκεται εντός των επιθυμητών ορίων του πίνακα 12.3.
Όπως προκύπτει από τους υπολογισμούς, παρατηρείται μια σημαντική διαφορά ανάμεσα
στο απαιτούμενο μήκος γεωεναλλάκτη ανάλογα με τη μεθοδολογία υπολογισμού που

ΕΚΣΔ -120-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

χρησιμοποιείται. Συγκεκριμένα, με βάση τα τροποποιημένα στοιχεία για την Ελληνική

επικράτεια, ο απαιτούμενος γεωεναλλάκτης προκύπτει μικρότερος σε μήκος κατά 645m σε
σχέση με αυτόν που προκύπτει σύμφωνα με τον κανονισμό VDI, γεγονός που μειώνει το
κόστος εγκατάστασης. Πρέπει να σημειωθεί όμως ότι η μελέτη πραγματοποιείται με σκοπό
τη θέρμανση του κτιρίου και μόνο. Σε περίπτωση που απαιτείται και η κάλυψη των
ψυκτικών φορτίων τα αποτελέσματα θα είναι διαφορετικά.

12.4 Αντλία θερμότητας εδάφους-νερού με κατακόρυφο

γεωεναλλάκτη τύπου U σε μονοσθενή λειτουργία.
Όπως και στην προηγούμενη ενότητα, η μελέτη θα πραγματοποιηθεί δύο φορές, για
διαφορετική θερμοκρασία εδάφους και ειδική ισχύ απόληψης θερμότητας. Συγκεκριμένα,
θα γίνει σχεδιασμός για αντλία θερμότητας με βάση το γερμανικό κανονισμόVDI 4640 και
στη συνέχεια σχεδιασμός για αντλία θερμότητας με βάση τα τροποποιημένα στοιχεία, όπως
προέκυψαν από την προσέγγιση που παρουσιάστηκε στην ενότητα 9.1.

12.4.1 Σχεδιασμός με βάση τον γερμανικό κανονισμό VDI

Στον πίνακα 12.5 είναι συγκεντρωμένα όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την επιλογή και την
εγκατάσταση της αντλίας θερμότητας.

Πίνακας 12.5
Σύστημα θέρμανσης χώρων κτηρίου Ενδοδαπέδια θέρμανση
Θερμοκρασία κυκλοφορίας του νερού
στο δικτύου θέρμανσης 42/37°C
(προσαγωγή/επιστροφή) θπροσ./θεπιστ.
Θερμοκρασία σχεδιασμού θe -2 °C
Φορτίο σχεδιασμού κτηρίου ΦHL 33.507 kW
Πηγή θερμότητας Έδαφος
Βάθος τοποθέτησης γεωεναλλάκτη >15m
Θερμοκρασία εδάφους (για την
ψυχρότερη περίοδο σύμφωνα με το θεδάφους 10°C
διάγραμμα 9.1.α)
Επιθυμητή διαφορά θερμοκρασίας
διαλύματος κατά τη διέλευση από τον ΔΤHP 3-5 Κ
εξατμιστή της αντλίας θερμότητας
Τύπος υπεδάφους Άργιλος, πηλός υγρό υλικό
Περιεκτικότητα αντιπηκτικού μονο-
25%
αιθυλενο-γλυκόλη (MEG-HOCH2CH2OH)

Στην περίπτωση που μελετάται γίνεται χρήση αντιπηκτικού σε ποσοστό 25%, τιμή που
προτείνεται από τον κατασκευαστή. Ωστόσο υπάρχει δυνατότητα σημαντικής μείωσης του

ΕΚΣΔ -121-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

ποσοστού αυτού με σκοπό την αύξηση της αποδοτικότητας του γεωεναλλάκτη (μείωση του
ποσοστού αντιπηκτικού αυξάνει τη θερμική αγωγιμότητα του διαλύματος). Η δυνατότητα
απορρέει από το γεγονός ότι η χαμηλότερη θερμοκρασία εδάφους σε βάθος μεγαλύτερο
των 15m είναι 10 °C και το όριο μείωσης της θερμοκρασίας κατά τη διέλευση από τον
εξατμιστή είναι 3-5 Κ, γεγονός που μειώνει αρκετά την πιθανότητα παγώματος του
διαλύματος.
Για την κάλυψη των αναγκών θέρμανσης του κτηρίου σε μονοσθενή λειτουργία, επιλέγεται
σύμφωνα με τη μεθοδολογία της ενότητας 9.2 η αντλία θερμότητας C [9] με λειτουργικά
χαρακτηριστικά όπως στο διάγραμμα 12.5. Επιλέγεται ως θερμοκρασία εξόδου του νερού
θέρμανσης η θερμοκρασία 50°C ώστε να καλύπτεται η απαίτηση του ενδοδαπέδιου
συστήματος. Στο διάγραμμα 12.5, εκτός από την καμπύλη ισχύος που δίνεται από τον
κατασκευαστή, φαίνεται και η καμπύλη θερμικού φορτίου του κτηρίου. Στην περίπτωση
που εξετάζεται η καμπύλη θερμικού φορτίου είναι παράλληλη με τον άξονα της απόδοσης
ηλεκτρικής ισχύος. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η θερμοκρασία του εδάφους για βάθος
πάνω από 15m είναι σταθερή και ίση με 10 °C(διάγραμμα 9.1.α). Σημειώνεται ότι η
θερμοκρασία εισόδου του νερού γεωεναλλάκτη στην αντλία θερμότητας θεωρείται ίση με
αυτή του εδάφους (βλ. και ενότητα 9.2).

Διάγραμμα 12.5: Καμπύλες θερμικής ισχύος αντλίας θερμότητας C και θερμικού φορτίου
κτηρίου.[9]
Επόμενο στάδιο σχεδιασμού είναι ο υπολογισμός του κάθετου γεωεναλλάκτη. Απαραίτητα
μεγέθη για τον υπολογισμό του μεγέθους (μήκους) του γεωεναλλάκτη είναι:
 η θερμική ισχύς του εξατμιστή για θερμοκρασία νερού γεωεναλλάκτη θν.= 10 °C. Στο
συγκεκριμένο σημείο λειτουργίας η αντλία θερμότητας αποδίδει θερμική ισχύ

ΕΚΣΔ -122-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

QHP=43 kW με συντελεστή αποδοτικότητας COP=4 (όπως προκύπτει από τα στοιχεία

του κατασκευαστή).
COP  1
Q0  QHP   32.25 kW
COP
 η ειδική ισχύς απόληψης θερμότητας του εδάφους. Για αργιλώδες υγρό έδαφος
είναι:
q  0.050 kW / m

Με βάση τα παραπάνω και σύμφωνα με τη σχέση 9.3, προκύπτει το μήκος του κάθετου
γεωεναλλάκτη:

Q0
A  644 m
q
Το συνολικό μήκος των 644m χωρίζεται σε 4 σωλήνες των 161 m έκαστος. Οι 4 σωλήνες
κατανέμονται σε 2 γεωτρήσεις βάθους 80,5m η κάθε μια. Με τον τρόπο αυτό
κατασκευάζονται 2 γεωεναλλάκτες U διπλού τύπου. Η μορφή ενός τέτοιου γεωεναλλάκτη
φαίνεται παρακάτω, στην εικόνα 12.3.

Εικόνα 12.3: Κατακόρυφος γεωεναλλάκτης τύπου U.[2]

Τέλος, γίνεται υπολογισμός της διαφοράς θερμοκρασίας του νερού του γεωεναλλάκτη κατά
τη διέλευση από τον εξατμιστή ΔΤHP, για δεδομένη από τον κατασκευαστή παροχή νερού
Vδ=8,4m3/h, σύμφωνα με τη σχέση 9.3:
HP  3.3 K
Η παραπάνω τιμή βρίσκεται εντός των επιθυμητών ορίων του πίνακα 12.5.

ΕΚΣΔ -123-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

12.4.2 Σχεδιασμός με βάση τα τροποποιημένα στοιχεία για την ελληνική επικράτεια

Στον πίνακα 12.6 είναι συγκεντρωμένα όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την επιλογή και την
εγκατάσταση της αντλίας θερμότητας.

Πίνακας 12.6
Σύστημα θέρμανσης χώρων κτηρίου Ενδοδαπέδια θέρμανση

Θερμοκρασία κυκλοφορίας του νερού στο

42/37°C
δικτύου θέρμανσης (προσαγωγή/επιστροφή) θπροσ./θεπιστ.

Θερμοκρασία σχεδιασμού θe -2 °C
Φορτίο σχεδιασμού κτηρίου ΦHL 33.507 kW
Πηγή θερμότητας Έδαφος
Βάθος τοποθέτησης γεωεναλλάκτη >15m

Θερμοκρασία εδάφους (για την ψυχρότερη

θεδάφους 15°C
περίοδο σύμφωνα με το διάγραμμα 9.1.α)

Επιθυμητή διαφορά θερμοκρασίας

διαλύματος κατά τη διέλευση από τον ΔΤHP 3-5 Κ
εξατμιστή της αντλίας θερμότητας
Τύπος υπεδάφους Άργιλος, πηλός υγρό υλικό
Περιεκτικότητα αντιπηκτικού 25%

Στην περίπτωση που μελετάται γίνεται χρήση αντιπηκτικού σε ποσοστό 25%, τιμή που
προτείνεται από τον κατασκευαστή. Ωστόσο υπάρχει δυνατότητα σημαντικής μείωσης του
ποσοστού αυτού με σκοπό την αύξηση της αποδοτικότητας του γεωεναλλάκτη (μείωση του
ποσοστού αντιπηκτικού αυξάνει τη θερμική αγωγιμότητα του διαλύματος). Η δυνατότητα
απορρέει από το γεγονός ότι η χαμηλότερη θερμοκρασία εδάφους σε βάθος μεγαλύτερο
των 15m είναι 15 °C και το όριο μείωσης της θερμοκρασίας κατά τη διέλευση από τον
εξατμιστή είναι 3-5 Κ, γεγονός που μειώνει αρκετά την πιθανότητα παγώματος του
διαλύματος.

Για την κάλυψη των αναγκών θέρμανσης του κτηρίου σε μονοσθενή λειτουργία, επιλέγεται
σύμφωνα με τη μεθοδολογία της ενότητας 9.2 η αντλία θερμότητας Cμε λειτουργικά
χαρακτηριστικά όπως στο διάγραμμα 12.6. Επιλέγεται ως θερμοκρασία εξόδου του νερού
θέρμανσης η θερμοκρασία 50°C ώστε να καλύπτεται η απαίτηση του ενδοδαπέδιου
συστήματος. Στο διάγραμμα 12.6, εκτός από την καμπύλη ισχύος που δίνεται από τον
κατασκευαστή, φαίνεται και η καμπύλη θερμικού φορτίου του κτηρίου. Στην περίπτωση
που εξετάζεται η καμπύλη θερμικού φορτίου είναι παράλληλη με τον άξονα της απόδοσης
ηλεκτρικής ισχύος. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η θερμοκρασία του εδάφους για βάθος

ΕΚΣΔ -124-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

πάνω από 15m είναι σταθερή και ίση με 15 °C (διάγραμμα 9.1.β). Σημειώνεται ότι η
θερμοκρασία εισόδου του νερού γεωεναλλάκτη στην αντλία θερμότητας θεωρείται ίση με
αυτή του εδάφους (βλ. και ενότητα 9.2).

Διάγραμμα 12.8: Καμπύλες θερμικής ισχύος αντλίας θερμότητας C και θερμικού φορτίου
κτηρίου.[9]

Επόμενο στάδιο σχεδιασμού είναι ο υπολογισμός του κάθετου γεωεναλλάκτη. Απαραίτητα

μεγέθη για τον υπολογισμό του μεγέθους (μήκους) του γεωεναλλάκτη είναι:

 η θερμική ισχύς του εξατμιστή για θερμοκρασία νερού γεωεναλλάκτη θν.= 15 °C. Στο
συγκεκριμένο σημείο λειτουργίας η αντλία θερμότητας αποδίδει θερμική ισχύ QHP=48
kW με συντελεστή αποδοτικότητας COP=4.5 (όπως προκύπτει από τα στοιχεία του
κατασκευαστή).
COP  1
Q0  QHP   37.33 kW
COP
 η ειδική ισχύς απόληψης θερμότητας του εδάφους. Για αργιλώδες υγρό έδαφος είναι:
q  0.100 kW / m

Με βάση τα παραπάνω και σύμφωνα με τη σχέση 9.3, προκύπτει το μήκος του κάθετου
γεωεναλλάκτη:

Q0
A  374 m
q

ΕΚΣΔ -125-
Κεφ. 12: Μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας.

Το συνολικό μήκος των 644m χωρίζεται σε 2 σωλήνες των 187 m έκαστος. Οι 2 σωλήνες
κατανέμονται σε μια γεώτρηση βάθους 93.5m. Με τον τρόπο αυτό κατασκευάζεται ένας
γεωεναλλάκτης U διπλού τύπουή εναλλακτικά δύο μονού τύπου.
Τέλος, γίνεται υπολογισμός της διαφοράς θερμοκρασίας του νερού του γεωεναλλάκτη κατά
τη διέλευση από τον εξατμιστή ΔΤHP, για δεδομένη από τον κατασκευαστή παροχή νερού
Vδ=8.4m3/h, σύμφωνα με τη σχέση 9.3

HP  3.8K
Η παραπάνω τιμή βρίσκεται εντός των επιθυμητών ορίων του πίνακα 12.6.
Όπως προκύπτει από τους υπολογισμούς, παρατηρείται μια σημαντική διαφορά ανάμεσα
στο απαιτούμενο μήκος γεωεναλλάκτη ανάλογα με τη μεθοδολογία υπολογισμού που
χρησιμοποιείται. Συγκεκριμένα, με βάση τα τροποποιημένα στοιχεία για την Ελληνική
επικράτεια, ο απαιτούμενος γεωεναλλάκτης προκύπτει μικρότερος σε μήκος κατά 270m σε
σχέση με αυτόν που προκύπτει σύμφωνα με τον κανονισμό VDI. To γεγονός αυτό μειώνει
σημαντικά το κόστος εγκατάστασης. Πρέπει να σημειωθεί όμως ότι η μελέτη
πραγματοποιείται με σκοπό τη θέρμανση του κτιρίου και μόνο. Σε περίπτωση που
απαιτείται και η κάλυψη των ψυκτικών φορτίων τα αποτελέσματα θα είναι διαφορετικά

ΕΚΣΔ -126-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

13 Ενεργειακή κατανάλωση

13.1 Γενικά

Η κατανάλωση ενέργειας ενός συστήματος θέρμανσης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

Οι κυριότεροι από αυτούς είναι ο σχεδιασμός του κτιρίου από ενεργειακή άποψη, η
ρύθμιση του συστήματος, η κατασκευή και η συντήρηση της εγκατάστασης και ο τρόπος
χρήσης του κτιρίου.

Η ενέργεια που καταναλώνεται στα συστήματα θέρμανσης αποτελείται από την ενέργεια
που καταναλώνουν:

 οι κεντρικές συσκευές παραγωγής θερμότητας (λέβητας, αντλία θερμότητας)

 οι συσκευές που μεταφέρουν τη θερμική ενέργεια από τις κεντρικές συσκευές στα
θερμαντικά σώματα (αντλίες, ανεμιστήρες, ενδοδαπέδια), που είναι εγκατεστημένα
στους κατοικήσιμους χώρους του κτιρίου.
Η ενέργεια που καταναλώνουν οι κεντρικές συσκευές (λέβητας, αντλία θερμότητας)
εξαρτάται από:

 τις θερμικές απώλειες του κτιρίου, δηλαδή από τη θερμική προστασία του κτιρίου
και από τους διάφορους εξωτερικούς παράγοντες που διαμορφώνουν τα θερμικά
φορτία (θερμοκρασία, αερισμός)
 από τα θερμικά κέρδη τα οποία προέρχονται από την ηλιακή ακτινοβολία, τα άτομα,
τις συσκευές και το φωτισμό του κτιρίου.
Η κατανάλωση ενέργειας των κεντρικών συσκευών στα συστήματα θέρμανσης εξαρτάται
κυρίως από την ένταση των εξωτερικών παραγόντων, οι οποίοι μεταβάλλονται συνεχώς, και
από τη σωστή επιλογή, διαστασιολόγηση και συντήρηση των συσκευών. Τα εσωτερικά
φορτία και ο τρόπος χρήσης του κτιρίου επηρεάζει σε μικρότερο βαθμό την κατανάλωση
ενέργειας. Η διαπίστωση αυτή ισχύει εφόσον τηρούνται όλοι οι κανόνες εξοικονόμησης
ενέργειας τόσο στο σχεδιασμό όσο και στη λειτουργία της εγκατάστασης θέρμανσης.

Η ετήσια κατανάλωση ενέργειας ενός συστήματος θέρμανσης είναι απαραίτητο να

υπολογίζεται, γιατί είναι ο κυριότερος παράγοντας του λειτουργικού κόστους του
συστήματος. Η σύγκριση διαφόρων εναλλακτικών λύσεων και η επιλογή της βέλτιστης
δυνατής μπορεί να γίνει μόνο με την εκτίμηση της ενεργειακής κατανάλωσης όλων των
δυνατών επιλογών.

Η καλύτερη μέθοδος εκτίμησης για την κατανάλωση ενέργειας συστημάτων σε υπάρχοντα

κτίρια είναι οι μετρήσεις και οι παρατηρήσεις στην λειτουργία των συστημάτων. Ακριβείς
μετρήσεις στη διάρκεια ορισμένων ετών αποτελούν το καλύτερο αρχείο για την εκτίμηση
της ενεργειακής συμπεριφοράς των συστημάτων στο μέλλον και για την διόρθωση
διαφόρων ενεργειακών αστοχιών. Εάν τέτοιες μετρήσεις δεν υπάρχουν είναι απαραίτητο
να γίνουν υπολογισμοί με μία από τις μεθόδους εκτίμησης, οι οποίες υπάρχουν.

ΕΚΣΔ -127-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

Σε συστήματα τα οποία εγκαθίστανται σε νέα κτίρια, ο μόνος τρόπος για να υπολογισθεί η

κατανάλωση είναι η χρήση μιας μεθόδου εκτίμησης των ενεργειακών απαιτήσεων για τη
θέρμανση των κτιρίων. Η εκτίμηση αυτή συνήθως απαιτεί μία προσομοίωση των
συστημάτων και φυσικά δεν μπορεί να γίνει με μόνο κριτήριο τα μέγιστα θερμικά φορτία
σχεδιασμού. Η μέθοδος εκτίμησης κατανάλωσης ενέργειας που χρησιμοποιείται για τα
συστήματα με λέβητα είναι η μέθοδος βαθμοημερών μεταβλητής βάσης. (variable base
degree day method). Για τα συστήματα με αντλία θερμότητας επειδή ο συντελεστής
αποδοτικότητας μεταβάλλεται με την θερμοκρασία περιβάλλοντος, εφαρμόζεται μια πιο
ακριβής μεθοδολογία, η μέθοδος συχνοτήτων θερμοκρασιών (Bin Method).

13.2 Υπολογισμός εσωτερικών θερμικών κερδών σε κτήρια.

Πρώτο βήμα για την εκτίμηση της ενεργειακής κατανάλωσης ενός κτηρίου με τη μέθοδο
συχνοτήτων θερμοκρασιών είναι ο υπολογισμός των εσωτερικών θερμικών κερδών του
κτηρίου. Τα εσωτερικά θερμικά κέρδη προέρχονται από τους ενοίκους, από τις διάφορες
ηλεκτρικές συσκευές και από τον φωτισμό των χώρων του κτιρίου. Τα θερμικά αυτά κέρδη
είναι θερμότητα που παράγεται (εκλύεται), επηρεάζουν την εσωτερική θερμοκρασία των
κτιρίων και επιδρούν στο ενεργειακό τους ισοζύγιο. Τα θερμικά κέρδη προέρχονται από τις
διάφορες ανθρώπινες δραστηριότητες, οι οποίες διακρίνονται κυρίως σε δύο κατηγορίες:
1. σε δραστηριότητες που αφορούν σε πρόσδωση ενέργειας στο κτίριο με έμμεσο
τρόπο π.χ. η ρύθμιση του εσωκλίματος του κτιρίου με ένα θερμοστάτη ή το άνοιγμα
των παραθύρων για αερισμό
2. σε δραστηριότητες που αφορούν σε πρόσδωση ενέργειας με άμεσο τρόπο και οι
οποίες σχετίζονται με την παρουσία των ενοίκων στο κτίριο και με τη χρήση
ηλεκτρικών συσκευών και φωτισμού.
Τα εσωτερικά θερμικά κέρδη σε κτίρια επομένως, περιλαμβάνουν τρεις βασικές
κατηγορίες:

 Την έκλυση θερμότητας από τους ανθρώπους (αισθητά και λανθάνοντα κέρδη, η
αναλογία των οποίων είναι συνάρτηση της δραστηριότητας των ανθρώπων), Qocc,sen

 Την έκλυση θερμότητας από τον εξοπλισμό/συσκευές (κατά το μεγαλύτερο ποσοστό

αισθητά κέρδη στην πλειοψηφία των εφαρμογών), Qequ,sen

 Τον ηλεκτροφωτισμό (αισθητά κέρδη), Qlit

13.2.1 Εσωτερικά θερμικά κέρδη από ανθρώπους, Qocc,sen

Κάθε άνθρωπος, ανάλογα με τη δραστηριότητά του, εκλύει θερμότητα υπό τη μορφή

αισθητού και λανθάνοντος φορτίου. Το αισθητό φορτίο οφείλεται στη μεταφορά
θερμότητας από το ανθρώπινο σώμα προς τον αέρα και στην ακτινοβολία του σώματος
προς ψυχρότερες επιφάνειες. Η αναλογία μεταφοράς/ακτινοβολίας εξαρτάται από την

ΕΚΣΔ -128-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

ένδυση, τη δραστηριότητα του ατόμου και από τη θερμοκρασία των επιφανειών του
χώρου. Για απλοποίηση των υπολογισμών, η αναλογία μεταφοράς/ακτινοβολίας συνήθως
δεν λαμβάνεται υπόψη στις μεθόδους απλής μέτρησης για την εκτίμηση της ενεργειακής
κατανάλωσης κτιρίων, και επομένως δεν υπεισέρχεται στους υπολογισμούς. Το λανθάνον
φορτίο οφείλεται στην αναπνοή και στην εφίδρωση των ανθρώπων και είναι τόσο
μεγαλύτερο όσο εντονότερη είναι η δραστηριότητά τους. Το λανθάνον φορτίο επίσης δεν
λαμβάνεται υπόψη στην εκτίμηση των ενεργειακών απαιτήσεων ενός κτιρίου για
θέρμανση, διότι θεωρείται ότι η παραγόμενη υγρασία από τους ανθρώπους συμβάλλει στη
διατήρηση της υγρασίας του εσωτερικού αέρα στα κτίρια σε ικανοποιητικά επίπεδα κατά τη
χειμερινή περίοδο. Στον υπολογισμό των θερμικών κερδών από ανθρώπους πρέπει να
λαμβάνεται υπόψη και ο συντελεστής ετεροχρονισμού (μέσος συντελεστής παρουσίας
ατόμων), μέσω του οποίου αντιστοιχίζεται η πραγματική-κατά μέσο όρο- ταυτόχρονη
παρουσία των ατόμων στους χώρους ενός κτιρίου κατά τη διάρκεια της ημέρας. Στον
πίνακα 13.1 δίνονται μέσες τυπικές τιμές θερμικών κερδών [W] ανά άτομο ή ανά [m2]
κατοικήσιμης επιφάνειας. Στον πίνακα δίνεται και ο μέσος συντελεστής παρουσίας
(ετεροχρονισμού), ο οποίος είναι το ποσοστό του χρόνου που οι χρήστες είναι παρόντες στο
κτίριο (κατά μέσο όρο).

Πίνακας 13.1: Θερμικά κέρδη από άτομα σε κτίρια διαφόρων χρήσεων.[1]

Χρήση κτιρίου/θερμικής
Θερμικό κέρδος Μέσος συντελεστής
ζώνης
[W/άτομο] ή[W/m2επιφ.] παρουσίας

Μονοκατοικία, πολυκατοικία 80/ 4 0.75

Μέσος
Γραφείο 80/ 8 0.3
συντελ
Θέατρο,κινηματογράφος 75/ 75 εστής
0.29
παρου
Κατάστημα (εμπορικό) 90 / 13 0.32
σίας
Εμπορικό κέντρο 90/ 13 0.43
Αίθουσα διδασκαλίας 80/ 40 0.18
(πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια)

Αίθουσα διδασκαλίας 80/ 40 0.32

(τριτοβάθμια εκπαίδευση)

Τράπεζα 75/ 30 0.24

Εστιατόριο 75/ 60 0.50

Το τελικό θερμικό κέρδος από ανθρώπους προκύπτει από το γινόμενο του θερμικού
κέρδους του πίνακα 13.1 επί τον μέσο συντελεστή παρουσίας επί την επιφάνεια της
πολυκατοικίας. δηλαδή στουπόμελέτηκτίριοείναι Qequ,sen = 4*0.5*0.75*618.6=1856 W.

ΕΚΣΔ -129-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

13.2.2 Εσωτερικά θερμικά κέρδη από συσκευές ,Qequ,sen

Η θερμική ισχύς από ηλεκτρικές και άλλες συσκευές εκλύεται με ακτινοβολία και
μεταφορά, σε αναλογία που εξαρτάται από το είδος της συσκευής. Η αναλογία των
τμημάτων ακτινοβολίας-μεταφοράς δεν υπεισέρχεται σε απλουστευμένους υπολογισμούς.
Στις περισσότερες εφαρμογές τα θερμικά κέρδη από συσκευές εκλύονται στο χώρο υπό τη
μορφή αισθητής θερμότητας. Στον υπολογισμό των θερμικών κερδών από συσκευές πρέπει
να λαμβάνεται υπόψη και ο συντελεστής ετεροχρονισμού, μέσω του οποίου αντιστοιχίζεται
η πραγματική-κατά μέσο όρο-ταυτόχρονη λειτουργία των συσκευών κατά τη διάρκεια της
ημέρας, καθώς και ο μέσος συντελεστής του πραγματικού χρόνου λειτουργίας του κτιρίου
και κατά συνέπεια των ηλεκτρικών συσκευών. Στον πίνακα 13.2 δίνονται μέσες τιμές
θερμικών κερδών [W] ηλεκτρικών συσκευών ανά [m2] κατοικήσιμης επιφάνειας, σε
διάφορες κατηγορίες κτιρίων. Στον πίνακα δίνεται και ο μέσος συντελεστής ετεροχρονισμού
καθώς και ο μέσος συντελεστής πραγματικού χρόνου λειτουργίας του κτιρίου και κατά
συνέπεια και των συσκευών.

Πίνακας 13.2: Θερμικά κέρδη από συσκευές σε κτίρια διαφόρων χρήσεων.[1]

Θερμικό κέρδος Συντελεστής Μέσος συντελε-

Χρήση κτιρίου/θερμικής ζώνης
[W/m2 επιφ.] ετεροχρονισμού στής λειτουργίας

Μονοκατοικία,
4 0.50 0.75
πολυκατοικία
Γραφείο 15 0.30 0.30
Θέατρο, κινηματογράφος 4 0.30 0.29
Κατάστημα (εμπορικό) 10 0.20 0.32
Εμπορικό κέντρο 10 0.25 0.43

Αίθουσα διδασκαλίας
5 0.15 0.18
(πρωτοβάθμια,δευτεροβάθμια)

Αίθουσα διδασκαλίας
5 0.15 0.32
(τριτοβάθμια εκπαίδευση)

Τράπεζα 2 0.30 0.24

Εστιατόριο 20 0.50 0.50

Το τελικό θερμικό κέρδος προκύπτει από το γινόμενο του θερμικού κέρδους του πίνακα
13.2 επί τον συντελεστή ετεροχρονισμού επί τον μέσο συντελεστή λειτουργίας και επί την
επιφάνεια του κτιρίου. Στο υπό μελέτη κτίριο είναι Qequ,sen=4*0.5*0.75*618.6=928 W.

ΕΚΣΔ -130-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

13.2.3 Εσωτερικά θερμικά κέρδη από ηλεκτροφωτισμό, Qlit.

Για τα εσωτερικά θερμικά κέρδη από φωτισμό λαμβάνεται υπόψη η εγκατεστημένη ισχύς
των φωτιστικών στους διάφορους χώρους της πολυκατοικίας. Στο υπό μελέτη κτίριο
θεωρήθηκε 200 W ανά διαμέρισμα δηλαδή Qlit = 1200 W για όλη τη πολυκατοικία.

13.2.4 Ηλιακά κέρδη σε κτίρια κατοικιών, Qsol

Τα ηλιακά κέρδη σε μια κατοικία αποτελούνται από την ηλιακή ακτινοβολία, η οποία
εισέρχεται άμεσα μέσα από τις διαφανείς επιφάνειες (θύρες, παράθυρα) και από την
ηλιακή ακτινοβολία, η οποία προσπίπτει στις αδιαφανείς εξωτερικές επιφάνειες (τοίχους,
δοκούς υποστυλώματα, δώματα κλπ), αποθηκεύεται και αποδίδεται με κάποια χρονική
υστέρηση στο εσωτερικό του κτιρίου. Τα θερμικά κέρδη μέσα από τις αδιαφανείς
επιφάνειες συνήθως δεν λαμβάνονται υπόψη στις μεθόδους απλής μέτρησης της
κατανάλωσης ενέργειας για θέρμανση, λόγω της μικρής συνεισφοράς τους στο θερμικό
ισοζύγιο του κτιρίου κατά τη χειμερινή περίοδο. Αντίθετα τα άμεσα ηλιακά κέρδη μέσα από
τις διαφανείς επιφάνειες αποτελούν συνήθως ένα σημαντικό θερμικό κέρδος, το οποίο
πρέπει να συνυπολογισθεί στα θερμικά κέρδη του κτιρίου.
Η ASHRAE έχει αναπτύξει μία μέθοδο για την εκτίμηση των ηλιακών θερμικών κερδών μέσα
από διαφανείς επιφάνειες σε κτίρια, η οποία βασίζεται σε ένα μέγεθος αναφοράς. Το
μέγεθος αναφοράς, το οποίο ονομάζεται συντελεστής θερμικού ηλιακού κέρδους (SHGF-
solar heat gain factor) είναι το ηλιακό θερμικό κέρδος σε W/m 2 μέσα από ένα απλό
υαλοπίνακα πάχους 3 mm, και υπολογίζεται για μία χαρακτηριστική μέρα κάθε μήνα, σε 17
διαφορετικούς προσανατολισμούς και για γεωγραφικό πλάτος 0°N έως 64°N.
Για να είναι δυνατός ο υπολογισμός των ηλιακών κερδών μέσα από διαφορετικούς τύπους
υαλοπινάκων με διάφορες διατάξεις σκίασης, χρησιμοποιείται ο συντελεστής σκίασης (SC-
shading coefficient), ο οποίος συσχετίζει το ηλιακό θερμικό κέρδος μέσα από ένα
συγκεκριμένο υαλοπίνακα με συγκεκριμένες διατάξεις σκίασης με το ηλιακό θερμικό
κέρδος μέσα από τον υαλοπίνακα αναφοράς. Ο συντελεστής σκίασης ορίζεται ως:

     

SC 
       

Η εκτίμηση των ηλιακών θερμικών κερδών μέσα από διαφανείς επιφάνειες σε κτίρια
σύμφωνα με τη μέθοδο της ASHRAE γίνεται από τη σχέση 13.1[20]:

24
Qsol ,day  Ag .[Link] .Gshade .CN .PPSS . SHGFi (13.1)
i 1

ΕΚΣΔ -131-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

Όπου :
Qsol,day : το ημερήσιο ηλιακό θερμικό κέρδος μέσα από διαφανείς επιφάνειες, [Wh].
Ag : η επιφάνεια των ανοιγμάτων, [m2].
SC : ο συντελεστής σκίασης από τις εσωτερικές διατάξεις ηλιακής προστασίας. Στα
ανοίγματα του υπό μελέτη κτιρίου θεωρείται ότι δεν υπάρχουν εσωτερικές διατάξεις
σκίασης, επομένως SC = 1.
SF : ο συντελεστής σκίασης από υγρασία στις επιφάνειες υαλοπινάκων και λόγω πλαισίου.
Ο συντελεστής SF λαμβάνεται SF=0.85.
Gshade: ο συντελεστής σκίασης από εξωτερικές διατάξεις σκίασης (πρόβολοι, δέντρα κλπ).

Ο συνολικός συντελεστής σκίασης από εξωτερικές διατάξεις ισούται με :

Gshade  Fh ·Fo ·Ff (13.2)

Όπου:
Fh : συντελεστής σκίασης από τον ορίζοντα, μεFh=1
Ff : συντελεστής σκίασης από κατακόρυφα πτερύγια, με F f =1 γιατί δεν υπάρχουν
κατακόρυφα πτερύγια.
Fo: συντελεστής σκίασης από οριζόντια πτερύγια.
Ο συντελεστής σκίασης από οριζόντια πτερύγια προσδιορίζει τη σκίαση των επιφανειών του
κτιρίου λόγω ύπαρξης οριζόντιων προεξοχών. Στην περίπτωση που δεν υπάρχουν οριζόντιες
προεξοχές ο συντελεστής ισούται με τη μονάδα (Fo=1), ενώ όταν η σκίαση είναι πλήρης ο
συντελεστής είναι ίσος με μηδέν (Fo=0). Για την εκτίμηση του συντελεστή σκίασης από
προβόλους είναι απαραίτητος ο υπολογισμός της γωνίας β του προβόλου. Ο υπολογισμός
γίνεται με ανάπροσανατολισμό και για κάθε εξωτερικό άνοιγμα (παράθυρο, θύρα)
ξεχωριστά.
Ηγωνίαβαντιστοιχείστηγωνίαπουσχηματίζεταιμεταξύτουκατακόρυφουεπιπέδουτουεξεταζό
μενουανοίγματοςκαιτηςευθείαςπουενώνειτομέσοτουανοίγματοςμετοπέραςτουπροβόλου.

Εικόνα 13.1: Η γωνίαβ

ΕΚΣΔ -132-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

Η γωνία β είναι: εφβ=2.3/1.55 = 56 ο και από τον πίνακα

13.3μεγραμμικήπαρεμβολήισχύειFον=0,582 για Βόρειο προσανατολισμό ενώ για Νότιο
προσανατολισμό ισχύειFον=0,55.Επομενως ο συντελεστής Gshade είναι :

 Gshade = 0.582 για Βόρειο προσανατολισμό

 Gshade = 0.55 για Νότιο προσανατολισμό
Για Ανατολικό και δυτικό προσανατολισμό Gshade = 1 αφού δεν υπάρχουν πτερύγια σκίασης.

Πίνακας 13.3: Συντελεστής σκίασης από οριζόντιους προβόλους F o

ΕΚΣΔ -133-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

 CN = ο δείκτης αιθριότητας της περιοχής. Ο μέσος δείκτης αιθριότητας CN για κάθε μήνα και
για τη πόλη Θεσσαλονίκη δίνεται από το πίνακα 13.4.
Πίνακας 13.4: Μέσοςδείκτηςαιθριότητας CN κάθεμήνα για διάφορες πόλεις της
Ελλάδας[21]

 PPSS = η πιθανή ηλιοφάνειας του μήνα, hours/day. Επιλέγεται με βάση την κλιματολογική ζώνη
από τους πίνακες 13.5 και 13.6. Η Θεσσαλονίκη ανήκει στην κλιματολογική ζώνη 5.

Πίνακας 13.5: Kλιματολογικές ζώνες της Ελλάδας σε σχέση με τις μέσες τιμές
ηλιοφάνειας.[22]
ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΖΩΝΕΣΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ
ΗΛΙΟΦΑΝΕΙΑΣ
1 2 3 4 5 6
Ηράκλειο Αθήνα Αργοστόλι Άρτα Θεσσαλονίκη Ιωάννινα
Ιεράπετρα Καλαμάτα Κόρινθος Κέρκυρα Καβάλα Κομοτηνή
Ρόδος Νάξος Μυτιλήνη Λαμία Κατερίνη Κόνιτσα
Σητεία Σάμος Πάτρα Λήμνος Λάρισα Σέρρες
Χανιά Σύρος

ΕΚΣΔ -134-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

Πίνακας 13.6: Μέσες τιμές ηλιοφάνειας (hours/day) σε 6 κλιματολογικές ζώνες της

Ελλάδας.[22]
ΜΕΣΕΣ ΤΙΜΕΣ ΗΛΙΟΦΑΝΕΙΑΣ(hours/day) ΣΕ6 ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ
ΖΩΝΕΣΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΖΩΝΗ ΜΗΝΑΣ
ΟΚ ΝΟ ΔΕ ΙΑ ΦΕ ΜΑ ΑΠ
1 6.4 5.4 3.9 3.5 4.6 5.5 7.8
2 6.8 5.4 4.1 4.0 5.0 5.8 7.7
3 7.2 4.9 3.8 3.5 4.3 5.7 7.5
4 5.6 4.8 4.0 3.4 3.8 5.5 7.0
5 5.5 4.0 3.2 3.4 4.3 4.9 6.7
6 6.0 4.1 3.5 3.6 4.0 4.6 6.4

 SHGFi = το ηλιακό θερμικό κέρδος για την ώρα iτης ημέρας στον αντίστοιχο
προσανατολισμό W/m2.
Οι τιμές του θερμικού κέρδους SHGF μέσα από ανοίγματα με διπλούς υαλοπίνακες δίνονται
στον πίνακα 13.7.Τα ηλιακά κέρδη δίνονται σε W, αναφέρονται σε 1 m2 επιφάνειας
υαλοπίνακα και αποτελούν τη μέση τιμή του 24ώρου.

Πίνακας 13.7:Μέσο μέγιστο ηλιακό κέρδος μέσα από ανοίγματα με διπλούς υαλοπίνακες
(W/m2 επιφάνειας υαλοπίνακα). Χωρίς σκίαση και χωρίς ηλιακή προστασία.
ΜΕΣΟ ΜΕΓΙΣΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΚΕΡΔΟΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΑΝΟΙΓΜΑΤΑ
ΜΕΔΙΠΛΟΥΣ ΥΑΛΟΠΙΝΑΚΕΣ ΧΩΡΙΣ ΣΚΙΑΣΗ
ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΗΛΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ
ΥΑΛΟΠΙΝΑΚΑ ΜΗΝΑΣ
ΟΚ ΝΟ ΔΕ ΙΑ ΦΕ ΜΡ ΑΠ
Β 20 15 12 14 20 26 36
ΒΒΑ,ΒΒΔ 22 15 12 14 20 29 48
ΒΑ,ΒΔ 28 16 13 16 27 48 76
ΑΒΑ,ΔΒΔ 51 26 24 31 52 78 106
Α,Δ 82 60 50 60 85 109 129
ΑΝΑ,ΔΝΔ 115 96 87 98 119 135 141
ΝΑ,ΝΔ 145 135 128 137 150 151 139
ΝΝΑ,ΝΝΔ 169 170 166 174 176 159 126
Ν 183 186 180 189 190 161 113
ΟΡΙΖΟΝΤΙΟΣ 125 82 66 82 127 177 222

13.2.5 Συνολικά θερμικά κέρδη σε κτίρια

Για τον υπολογισμό της θερμοκρασίας ισορροπίας θbal στο διώροφο κτίριο, τα συνολικά
θερμικά κέρδη Qgain υπολογίζονται σύμφωνα με τη σχέση:

Qgain  Qocc,sen  Qequ,sen  Qlit  Qsol

ΕΚΣΔ -135-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

Για τον υπολογισμό της απαιτούμενης ενέργειας για θέρμανση, δεν λαμβάνονται υπόψη τα
λανθάνοντα φορτία, διότι στα κλασσικά συστήματα θέρμανσης δεν υπάρχει συνήθως
έλεγχος της υγρασίας. Ο υπολογισμός των συνολικών θερμικών κερδών καθώς και οι
υπολογισμοί ηλιακών κερδών για κάθε προσανατολισμό και για κάθε μήνα γίνονται σε
υπολογιστικό φύλλο του προγράμματος Excel. Στο ίδιο φύλλο υπολογίζεται και η
θερμοκρασίας ισορροπίας θbal κάθε μήνα.

13.3 Mέθοδος συχνοτήτων θερμοκρασιών (Bin Method)

Η μέθοδος αυτή συνίσταται στον υπολογισμό της ενεργειακής κατανάλωσης ενός
συστήματος θέρμανσης ή κλιματισμού με αντλίες θερμότητας, σε διάφορες θερμοκρασίες
του εξωτερικού αέρα, και στον πολλαπλασιασμό των ποσοτήτων ενέργειας που
προκύπτουν με τον αριθμό των ωρών, στις οποίες εμφανίζεται το θερμοκρασιακό διάστημα
(bin) που περιέχει τις θερμοκρασίες αυτές. Η διαδικασία αυτή έχει το πλεονέκτημα ότι
λαμβάνει υπόψη της τη μεταβολή του βαθμού απόδοσης των συσκευών σε διάφορες
θερμοκρασίες ή σε μερικό φορτίο και χρησιμοποιείται ιδιαίτερα για την ανάλυση
συστημάτων με αντλίες θερμότητας. Για την ανάλυση συστημάτων θέρμανσης απαιτούνται
κλιματικά στοιχεία μόνο για την εξωτερική θερμοκρασία ξηρού θερμομέτρου (Dry Bulb
Temperature).
Σύμφωνα με την μέθοδο, οι θερμικές απαιτήσεις ενός κτιρίου θεωρούνται γραμμική
συνάρτηση της διαφοράς μεταξύ της εσωτερικής και εξωτερικής θερμοκρασίας[23]. Οι
εσωτερικές πηγές ενέργειας λαμβάνονται υπόψη θεωρώντας ως εσωτερική θερμοκρασία
του κτιρίου την θερμοκρασία ισορροπίας, πάνω από την οποία δεν απαιτείται θέρμανση
του κτιρίου και η οποία υπολογίζεται από την σχέση

Qgain
bal  int 
HB
Όπου:
θbal : η θερμοκρασία ισορροπίας του κτιρίου, [°C].
Qgain : τα συνολικά θερμικά κέρδη του κτιρίου, [W].
θint : η εσωτερική θερμοκρασία σχεδιασμού, [°C].
HB : o συνολικός συντελεστής θερμικών απωλειών του κτιρίου, [W/K].
Η μέθοδος συχνοτήτων θερμοκρασιών μπορεί επίσης να περιλάβει την περίπτωση στην
οποία το κτίριο είναι κενό και δεν λειτουργεί το σύστημα θέρμανσης ή την περίπτωση στην
οποία ο θερμοστάτης του κτιρίου είναι ρυθμισμένος σε χαμηλότερη θερμοκρασία. Για τον
σκοπό αυτό η συχνότητα εμφάνισης των θερμοκρασιών υπολογίζεται σε 6 διαφορετικά
χρονικά διαστήματα στην διάρκεια της ημέρας. Με τον τρόπο αυτό οι υπό σταθερές
συνθήκες ενεργειακοί υπολογισμοί μπορούν να δώσουν αξιόπιστα αποτελέσματα για την
ενεργειακή κατανάλωση του συστήματος θέρμανσης.

ΕΚΣΔ -136-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

Η μέθοδος χρησιμοποιείται για συστήματα θέρμανσης με αντλίες θερμότητας αλλά και

συζευγμένα συστήματα με αντλίες θερμότητας και λέβητα υγρών ή αερίων καυσίμων.
Η μεθοδολογία χρησιμοποιείται:
1. για τον υπολογισμό των καταναλώσεων ενέργειας της αντλίας θερμότητας και του
λέβητα
2. για τον υπολογισμό του εποχιακού βαθμού απόδοσης του συστήματος
3. για την συγκριτική εξέταση ανάμεσα σε αντλίες θερμότητας διαφόρων τύπων και
διαφορετικής θερμικής ισχύος, ώστε να προκύψει η καλύτερη από άποψη
λειτουργικού κόστους

13.3.1 Τα βήματα του υπολογισμού

α) Καθορισμός διαστημάτων θερμοκρασίας (bins) για τη χειμερινή περίοδο. Καθορίζονται
τα θερμοκρασιακά διαστήματα από την ελάχιστη εξωτερική θερμοκρασία περιβάλλοντος
μέχρι τη θερμοκρασία, στην οποία εκτιμάται ότι σταματά η λειτουργία του συστήματος
θέρμανσης.
β) Υπολογισμός της μέσης τιμής του κάθε θερμοκρασιακού διαστήματος θj .
γ) Υπολογισμός της θερμοκρασίας ισορροπίας του κτιρίου θbal, και της διαφοράς
θερμοκρασίας DT(θj) μεταξύ της θερμοκρασίας ισορροπίας του κτιρίου και της μέσης
θερμοκρασίας του bin διαστήματος.
δ) Καθορισμός της συχνότητας εμφάνισης nj του κάθε θερμοκρασιακού διαστήματος σε
ώρες (h). Στο σημείο αυτό χρειάζεται να αναφερθεί ότι η ανάλυση μπορεί να γίνει είτε για
όλη τη θερμαντική περίοδο ως σύνολο είτε για κάθε μήνα ξεχωριστά. Επίσης οι 24 ώρες της
ημέρας μπορούν να χωριστούν σε 6 τετράωρα ή ανάλογα χρονικά διαστήματα, ώστε να
γίνει διάκριση ανάμεσα στις χρονικές περιόδους στις οποίες ο θερμοστάτης είναι
ρυθμισμένος σε διαφορετικές θερμοκρασίας ή το κτίριο δεν κατοικείται.
ε) Υπολογισμός των θερμικών απωλειών BL(θj) του κτιρίου σε κάθε θερμοκρασιακό
διάστημα σε (W). Οι θερμικές απώλειες υπολογίζονται ως συνάρτηση της διαφοράς μεταξύ
της εσωτερικής και εξωτερικής θερμοκρασίας από τη σχέση :

BL( j ) HB  DT( j )

ΕΚΣΔ -137-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

Πίνακας 13.10: Φύλλο υπολογισμού ενεργειακής κατανάλωσης με την μέθοδο

συχνοτήτων θερμοκρασιών.[1]

ΕΚΣΔ -138-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

Όπου :
HB: o συνολικός συντελεστής θερμικών απωλειών του κτιρίου.
DT(θj) : η διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ της θερμοκρασίας ισορροπίας (θbal) του κτιρίου και
της μέσης θερμοκρασίας του bin διαστήματος.

στ) Υπολογισμός της θερμικής ισχύος της αντλίας θερμότητας qHPout(θj ) σε (W). Η θερμική
ισχύς είναι συνάρτηση της εξωτερικής θερμοκρασίας ξηρού θερμομέτρου θ j . Τα στοιχεία τα
σχετικά με τη θερμική συμπεριφορά της αντλίας θερμότητας δίνονται από τους
κατασκευαστές.

ζ) Υπολογισμός του συντελεστή διόρθωσης ισχύος της αντλίας θερμότητας. Ο συντελεστής

αυτός υπολογίζεται από τη σχέση :

CCAF  1 – CD·1  x 
όπου x = BL(θj) / qHPout (θj ) και CD ένας συντελεστής που εκφράζει τις απώλειες στην
απόδοση της αντλίας θερμότητας λόγω των συνεχών διακοπών λειτουργίας. Ο υπολογισμός
αυτού του συντελεστή γίνεται με πειραματικές μετρήσεις. Όταν δεν είναι γνωστή η τιμή του
από τον κατασκευαστή, τίθενται συνήθως οι παρακάτω τιμές:

Για γεωθερμικές Α.Θ. : CD = 0.05 σε όλα τα θερμοκρασιακά διαστήματα

Για Α.Θ. αέρα-νερού και αέρα-αέρα :

CD = 0.15 από το θερμοκρασιακό διάστημα 11.2-14 °C και πάνω

CD = 0.20 στα θερμοκρασιακά διαστήματα κάτω από 11.2 °C

η) Υπολογισμός της διορθωμένης θερμικής ισχύος της αντλίας θερμότητας qHPcorr (θj) σε
(W), σύμφωνα με τη σχέση :

q HPcorr ( j )  CCAF.q HPout ( j )

Απώλειες ισχύος έχουμε και λόγω της αποπάγωσης της αντλίας θερμότητας, αλλά οι
απώλειες αυτές περιλαμβάνονται συνήθως στα στοιχεία που δίνουν οι κατασκευαστές για
την απόδοση των συσκευών.
θ) Καθορισμός του τρόπου λειτουργίας της αντλίας θερμότητας. Ο τρόπος λειτουργίας
μπορεί να εκφραστεί με ένα συντελεστή δ(θj ) . Όταν ο συντελεστής δ(θj ) παίρνει την τιμή
1, η αντλία θερμότητας είναι σε λειτουργία, ενώ όταν παίρνει την τιμή 0 η αντλία
θερμότητας είναι εκτός λειτουργίας. Η λειτουργία της αντλίας θερμότητας σε μία ορισμένη
θερμοκρασία εξαρτάται από το σύστημα ρύθμισης της εγκατάστασης.
ι) Υπολογισμός της απορροφούμενης ηλεκτρικής ισχύος από τον συμπιεστή της αντλίας
θερμότητας EHPin(θj) σε (W), σύμφωνα με τα στοιχεία που δίνει ο κατασκευαστής.

ΕΚΣΔ -139-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

κ) Υπολογισμός της ενέργειας, την οποία απαιτεί το κτίριο για θέρμανση Q Build(θj) σε (Wh). Η
ενέργεια αυτή υπολογίζεται από τη σχέση :

QBuild ( j )  BL( j )· n j
λ) Υπολογισμός του συντελεστή θερμικού φορτίου της αντλίας θερμότητας HLF(θ j) . Αν η
αποδιδόμενη θερμική ισχύς qHPcorr (θj) από την αντλία θερμότητας σε μία συγκεκριμένη
θερμοκρασία (ή σε ένα διάστημα θερμοκρασίας) είναι μικρότερη από το θερμικό φορτίο
του κτιρίου BL(θj) και η αντλία θερμότητας είναι σε λειτουργία [δ(θj =1], τότε η αντλία
θερμότητας θα λειτουργήσει όλες τις ώρες του διαστήματος στο οποίο παρατηρείται αυτή
η θερμοκρασία (nj) και θα καλύψει ένα μέρος των θερμικών απαιτήσεων. Στην περίπτωση
αυτή HLF(θj) = 1.
Αν η αποδιδόμενη θερμική ισχύς qHPcorr (θj) είναι μεγαλύτερη από το θερμικό φορτίο
του κτιρίου BL(θj) και η αντλία θερμότητας είναι σε λειτουργία [δ(θj ) =1], τότε η αντλία
θερμότητας θα λειτουργήσει για ένα κλάσμα του χρονικού διαστήματος n j , τέτοιο ώστε να
καλύψει την απαίτηση. Αυτό το κλάσμα HLF(θj) των ωρών λειτουργίας της αντλίας
θερμότητας σε σχέση με τις συνολικές ώρες εμφάνισης του διαστήματος θερμοκρασίας
δίνεται από τη σχέση
HLF(θj) = BL(θj) / qHPcorr (θj)
μ) Υπολογισμός της θερμικής ενέργειας που παρέχει η αντλία θερμότητας στο κτίριο Q HP(θj)
σε (Wh). Η ενέργεια αυτή υπολογίζεται από τη σχέση :
QHP(θj) = δ(θj) · HLF(θj) · nj
ν) Υπολογισμός της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από την αντλία θερμότητας EHP(θj)
σε (Wh). Η ενέργεια αυτή υπολογίζεται από τη σχέση :
EHP(θj) = δ(j) · HLF(θj) · nj·EHPin(θj)
ξ) Υπολογισμός της θερμικής ενέργειας που παρέχει ο λέβητας QBoiler(θj) σε (Wh). Η
ενέργεια αυτή είναι η διαφορά μεταξύ της ενέργειας που απαιτεί το κτίριο και της θερμικής
ενέργειας που παρέχει η αντλία θερμότητας. Υπολογίζεται από τη σχέση
QBoiler(θj) = QBuild(θj) - QHP(θj)
ο) Υπολογισμός της κατανάλωσης καυσίμου από το λέβητα, σε (lt) ή σε (m 3). Η κατανάλωση
υπολογίζεται από τη σχέση:
QBoiler ( j )
FC ( j ) 
H  nb
Όπου:
H : η θερμογόνος δύναμη του καυσίμου, (kWh/lt) ή (kWh/m3)
nb : ο βαθμός απόδοσης του λέβητα

ΕΚΣΔ -140-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

π) Υπολογισμός του εποχιακού βαθμού απόδοσης (συντελεστή συμπεριφοράς) της αντλίας

θερμότητας σε θέρμανση, σύμφωνα με τη σχέση :

HPSPF 
Q HP ( j )
E HP ( j )
O εποχιακός βαθμός απόδοσης HPSPF είναι ο λόγος της συνολικής προσδιδόμενης στο
κτίριο θερμότητας από την αντλία θερμότητας προς τη συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής
ενέργειας, στη διάρκεια ορισμένης χρονικής περιόδου, σε (kWh/kWh).
ρ) Υπολογισμός του εποχιακού βαθμού απόδοσης (συντελεστή συμπεριφοράς) του
συστήματος λέβητα-αντλία θερμότητας, σύμφωνα με τη σχέση :

SSPF 
Q HP ( j )   QBoiler ( j )

E ( j ) 
Q Boiler ( j )
HP
nb
Εάν θέλουμε να υπολογίσουμε τον συνολικό βαθμό απόδοσης της εγκατάστασης
θέρμανσης πρέπει να προστεθεί στον παρονομαστή και η ηλεκτρική κατανάλωση των
κυκλοφορητών.
Ο εποχιακός βαθμός απόδοσης SSPF είναι ο λόγος της συνολικής προσδιδόμενης στο κτίριο
θερμότητας από την αντλία θερμότητας και το λέβητα προς την συνολική ενέργεια (θερμική
και ηλεκτρική) που καταναλώθηκε, στη διάρκεια ορισμένης χρονικής περιόδου, σε
(kWh/kWh).
σ) Υπολογισμός του βαθμού κάλυψης της αντλίας θερμότητας στις θερμικές ανάγκες του
κτιρίου σύμφωνα με τη σχέση :

HPCF 
Q HP ( j )
Q HP ( j )   QBoiler ( j )

13.4 Ενεργειακή κατανάλωση κτιρίου

Τα αποτελέσματα του υπολογισμού της ενεργειακής κατανάλωσης με βάση την μέθοδο

συχνοτήτων θερμοκρασιών (BinMethod) είναι συγκεντρωμένα στον πίνακα 13.11. Στο
διάγραμμα 13.1 γίνεται σύγκριση των διαφόρων συστημάτων θέρμανσης με βάση την
ενεργειακή κατανάλωση, ενώ στο διάγραμμα 13.2 γίνεται σύγκριση των διαφόρων
συστημάτων με βάση το ετήσιο κόστος λειτουργίας.
Στις ενεργειακές καταναλώσεις συμπεριλήφθησαν ποιοτικά με βάση τους καταλόγους των
κατασκευαστών και οι καταναλώσεις των παρελκόμενων συσκευών οι οποίες είναι:
 Για τα συστήματα με λέβητα ο κυκλοφορητής θερμού νερού και ο καυστήρας
 Για τα συστήματα με Α.Θ. αέρα-νερού ο κυκλοφορητής θερμού νερού

ΕΚΣΔ -141-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

 Για τα συστήματα με Α.Θ. εδάφους-νερού ο κυκλοφορητής θερμού νερού και η

αντλία του γεωεναλλάκτη

Οι τιμές των καυσίμων είναι οι τρέχουσες τελικές τιμές λιανικής, συμπεριλαμβάνουν τον
Φ.Π.Α. και όλες τις επιπλέον επιβαρύνσεις λόγω παγίων, νομοθεσίας κλπ.[24],[25],[26]

Πίνακας 13.11

Ενεργειακή
Απαίτηση Ενεργειακή Τιμη Κόστος Ετησιο
ΣΥΣΤΗΜΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ
Κτηρίου Κατανάλωση καυσιμου συσκευών Κοστος
Qbuild
[kW] [kWh] €/ kWh €/έτος €
Λέβητας πετρελαίου 35145 40866 0,13 100 5413
Λέβητας φυσικού αεριου 35145 39938 0,075 100 3095
Α.Θ. αέρα-νερού 35145 13630 0,19 15 2605
Α.Θ. αέρα-νερού/λέβητας φ.α. 35145 22871 2601
Α.Θ. α-ν 7264 0,19 9,1 1389
Λέβητας φ.α 15607 0,075 41,1 1212
Α.Θ. εδ./νερού (VDI) οριζόντιο 35145 9480 0,19 112 1913
Α.Θ. εδ./νερού (VDI) κατακόρυφο 35145 9346 0,19 112 1888
Α.Θ. εδ./νερού (Ελλάδα) οριζόντιο 35145 8405 0,19 112 1709
Α.Θ. εδ./νερού (Ελλάδα) κατακόρυφο 35145 8389 0,19 112 1706

Πίνακας 13.12

Ωρες Μερες Eτησιο

Συσκευες θέρμανσης Ισχυς
λειτουργιας Λειτουργιας Κοστος

W hours/day days/year €/year

Λέβητας Καυστηρας 180 12 180 74
Λέβητας Κυκλοφορητής 64 12 180 26
Α.Θ. α-ν Κυκλοφορητής 75 6 180 15
Α.Θ. ε-ν Γεωεναλλάκτης 470 6 180 96
Α.Θ. ε-ν Κυκλοφορητής 75 6 180 15

ΕΚΣΔ -142-
Κεφ. 13: Ενεργειακή κατανάλωση.

Α.Θ. εδ./νερού (Ελλάδα)

οριζόντιο
Α.Θ. εδ./νερού (Ελλάδα)
kWh κατακόρυφο
Α.Θ. αέρα-νερού

Α.Θ. αέρα-νερού/λέβητας φ.α.

0 10000 20000 30000 40000 50000

Διάγραμμα 13.1: Ενεργειακή κατανάλωση διαφόρων συστημάτων (kW/έτος).

Α.Θ. εδ./νερού (Ελλάδα)

οριζόντιο
Α.Θ. εδ./νερού (Ελλάδα)
€ κατακόρυφο
Α.Θ. αέρα-νερού/λέβητας φ.α.

Α.Θ. αέρα-νερού

0 1000 2000 3000 4000 5000 6000

Διάγραμμα 13.2: Ετήσιο κόστος θέρμανσης κτιρίου (€/έτος).

Α.Θ. εδ./νερού (Ελλάδα)

κατακόρυφο
Α.Θ. εδ./νερού (Ελλάδα)
οριζόντιο
Α.Θ. αέρα-νερού/λέβητας φ.α.
€/kWh
Α.Θ. αέρα-νερού

Λέβητας φυσικού αεριου

Λέβητας πετρελαίου

0,000 0,050 0,100 0,150 0,200 0,250

Διάγραμμα 13.3: Ετήσιο κόστος θέρμανσης κτιρίου ανοιγμένο προς την κατ’ έτος
ενεργειακή κατανάλωση (€/kWh).

ΕΚΣΔ -143-
Κεφ. 14: Συμπεράσματα.

14. Συμπεράσματα

Με βάση τη μελέτη εγκατάστασης αντλιών θερμότητας που εφαρμόστηκε στο κεφάλαιο 12

και τα αποτελέσματα της ενεργειακής ανάλυσης που πραγματοποιήθηκε στο κεφάλαιο 13,
προκύπτουν χρήσιμα συμπεράσματα που αφορούν στη χρήση διάφορων τύπων αντλιών
θερμότητας σε συστήματα θέρμανσης, στη μεθοδολογία υπολογισμού, καθώς επίσης και
στα κόστη εγκατάστασης και λειτουργίας που προκύπτει για κάθε περίπτωση.

Οι αντλίες θερμότητας αέρα-νερού χαρακτηρίζονται από μικρό κόστος αλλά και

μεγαλύτερη ευχέρεια εγκατάστασης. Η εφαρμογή τους σε συστήματα θέρμανσης μπορεί να
πραγματοποιηθεί στην πλειοψηφία των περιοχών της Ελλάδας με μονοσθενή λειτουργία,
εξασφαλίζοντας ικανοποιητικούς βαθμούς απόδοσης, καθώς οι παρατηρούμενες ελάχιστες
θερμοκρασίες δεν λαμβάνουν ούτε ιδιαίτερα ακραίες τιμές ούτε εμφανίζονται με μεγάλη
συχνότητα στη χειμερινή περίοδο. Η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας σε συστήματα
θέρμανσης δισθενούς λειτουργίας (σύζευξη με λέβητες πετρελαίου ή αερίου) μπορεί να
εφαρμοσθεί σε κτίρια που ήδη είναι εγκατεστημένη μια συμβατική πηγή θερμότητας, με
σκοπό τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και του κόστους λειτουργίας. Όπως
φαίνεται και από τα διαγράμματα 13.1 και 13.2, η χρήση αντλίας θερμότητας σε δισθενή
λειτουργία με συμβατική πηγή ενέργειας μειώνει τόσο την ενεργειακή κατανάλωση όσο και
το κόστος λειτουργίας σχεδόν στο ήμισυ σε σχέση με τη χρήση λέβητα φυσικού αερίου ή
πετρελαίου.

Η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας εδάφους νερού χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερο

κόστος αλλά και σχετικά περισσότερη πολυπλοκότητα. Ο σχεδιασμός των γεωεναλλακτών
οριζόντιας ή κατακόρυφης διάταξης προϋποθέτει καταρχήν καλή γνώση των γεωλογικών
χαρακτηριστικών της εκάστοτε περιοχής. Για την ορθή και με ακρίβεια εφαρμογή
συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας εδάφους-νερού στην πράξη, είναι
απαραίτητη η χρήση αναλυτικών λογισμικών (detailed simulation models) με σκοπό την
βέλτιστη προσομοίωση των συνθηκών του υπεδάφους αλλά και της λειτουργίας του
γεωεναλλάκτη. Η μεθοδολογία που παρουσιάστηκε στο κεφάλαιο 9 και εφαρμόστηκε στο
κεφάλαιο 12 μπορεί ωστόσο να αποτελέσει ένα απλό εγχειρίδιο, χρήσιμο για
εκπαιδευτικούς σκοπούς, το οποίο ταυτόχρονα δίνει τη δυνατότητα για μια εκτίμηση σε
πρώτο στάδιο των βασικών χαρακτηριστικών των συστημάτων αντλιών θερμότητας.

Η μεθοδολογία σχεδιασμού των αντλιών θερμότητας εδάφους νερού βασίστηκε στον

γερμανικό κανονισμό VDI4640 και έγινε μια προσπάθεια να προσαρμοστεί στα κλιματικά
χαρακτηριστικά της ελληνικής επικράτειας μέσω της ενότητας 9.1. Όπως ήταν
αναμενόμενο, λόγω των υψηλότερων θερμοκρασιών που επικρατούν στην Ελλάδα, η ειδική
ισχύς απόληψης θερμότητας του εδάφους εμφανίζεται αρκετά μεγαλύτερη στη χώρα μας
σε σχέση με τη Γερμανία. Το γεγονός αυτό έχει άμεσα αποτελέσματα και στην
αποδοτικότητα των γεωεναλλακτών, άρα και των αντλιών θερμότητας εδάφους νερού,
όπως παρατηρήθηκε στο κεφάλαιο 12. Πιο συγκεκριμένα, στην ελληνική επικράτεια είναι

ΕΚΣΔ -144-
Κεφ. 14: Συμπεράσματα.

δυνατή η εγκατάσταση γεωεναλλακτών μικρότερου μεγέθους, δυνατότητα που μειώνει το

κόστος εγκατάστασης κυρίως στις κατακόρυφες διατάξεις. Επίσης, το κόστος λειτουργίας
και η κατανάλωση ενέργειας προκύπτουν μικρότερα, όχι όμως σε σημαντικό βαθμό. Είναι
κρίσιμο ωστόσο να σημειωθεί ότι τα παραπάνω συμπεράσματα προκύπτουν για την
εφαρμογή αντλιών θερμότητας εδάφους-νερού σε συστήματα μόνο για θέρμανση. Στα
συστήματα που ως σκοπό έχουν και την ψύξη τα δεδομένα θα ήταν εντελώς διαφορετικά,
λόγων των υψηλότερων ψυκτικών φορτίων που επικρατούν στην Ελλάδα κατά τη θερινή
περίοδο.

Τέλος, εξετάζοντας συνολικά τα αποτελέσματα της ενεργειακής ανάλυσης του κεφαλαίου

13, είναι εμφανές ότι η βέλτιστη περίπτωση συστήματος θέρμανσης σε ένα κριτήριο
κατοικιών την ενεργειακή κατανάλωση και το κόστος λειτουργίας είναι οι αντλίες
θερμότητας εδάφους-νερού οριζόντιας ή κατακόρυφης διάταξης. Ακολουθούν τα
συστήματα αντλιών θερμότητας αέρα-νερού σε μονοσθενή και δισθενή λειτουργία και
τέλος τα συστήματα θέρμανσης με συμβατικά καύσιμα. Για την τελική επιλογή ωστόσο του
συστήματος θέρμανσης που θα εγκατασταθεί σε ένα κτίριο λαμβάνεται υπ’ όψη και το
κόστος εγκατάστασης. Αν και οι αντλίες θερμότητας αποτελούν βέλτιστη επιλογή από
άποψη λειτουργικού κόστους, η εγκατάσταση τους αλλά και η αναγκαιότητα χρήσης
συγκεκριμένων συστημάτων διανομής θέρμανσης στους χώρους (κατά προτίμηση
ενδοδαπέδια θέρμανση ή fan-coils αλλά και κοινά θερμαντικά σώματα μεγαλύτερης όμως
επιφάνειας), αυξάνει κατά πολύ το κόστος εγκατάστασης (κυρίως λόγω της τιμής της
αντλίας θερμότητας). Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την μη εξοικείωση του κόσμου με
την τεχνολογία των αντλιών θερμότητας, αποτελούσε και συνεχίζει να αποτελεί
ανασταλτικό παράγοντα για την προτίμηση τους σε σχέση με άλλα συστήματα. Ωστόσο, με
τις συνεχώς αυξανόμενες τιμές των συμβατικών καυσίμων, η απόσβεση του αρχικού
κεφαλαίου που απαιτείται για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας εδάφους νερού θα
γίνεται όλο και πιο αποδοτική και επομένως η επιλογή τους, ιδιαίτερα σε νεόκτιστες
κατοικίες, πιο προσφιλής.

ΕΚΣΔ -145-
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Παπακώστας Κ.Τ., Σημειώσεις παραδόσεως στο μάθημα Θέρμανση, Πανεπιστημιακό
τυπογραφείο, Θεσσαλονίκη, 2012.
2. Ingolf Tiator-Maik Schenker, Wärmepumpen und Wärmepumpenanlagen, Vogel
Industrie Medien GmbH&Co. KG, Wurzburg Deutschland, 2007.
3. John I. Levenhagen, Donald H. Spethmann, HVAC controls and Systems,New York
McGraw-Hill, 1993.
4. Principles of heating, ventilating, and air conditioning: a textbook with design data
based on the 1997 ASHRAE handbook-Fundamentals, Howell Ronald H. (Ronald Hunter),
Sauer Harry J., Coad William J., American Society of Heating, Refrigerating and Air-
Conditioning Engineers, ASHRAE handbook Fundamentals 1997, American Society of
Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers, c1998.
5. William C. Whitman-William M. Johnson, Χαραλκιάς Κώστας, Ψυκτικές Μηχανές και
Εγκαταστάσεις, Εκδόσεις ‘ΙΩΝ’, 1997.

6. Puzio Henry, Johnson Jim, Χαραλκιάς Κώστας, Συντήρηση εγκαταστάσεων ψύξης και
κλιματισμού, Εκδόσεις ‘ΙΩΝ’, 1997.
7. Σελλούντος, Βάιος Η., Θέρμανση&κλιματισμός, Φοίβος, Αθήνα
1995.
8. ASHRAE, Designation and safety classification of Refrigerants, January 2012
9. Φραγκογιάννης Ι. Γεώργιος, Διδακτορική Διατριβή «Αναλυτικός Σχεδιασμός και
Παραμετρική ανάλυση-συστημάτων αβαθούς γεωθερμίας με κατακόρυφους
γεωεναλλάκτες. Πειραματική διερεύνηση του θερμικού δυναμικού του υπεδάφους»,
ΕΜΠ, Αθήνα 2011.
10. [Link]
11. [Link]
12. [Link]
13. Projektierungs-und Installationshandbuch Wärmepumpen, Buderus, 1/2005.
14. Ochsner Karl, Geothermal heat pumps: A guide for planning and installing, Earthscan,
London, 2008.
15. Richtlinienreihe VDI 4640 “Thermische Nutzung des Untergrunds”.

ΕΚΣΔ -146-
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

16. Κομνηνός Γ., Διπλωματική Εργασία «Επίδραση της εφαρμογής του Κανονισμού
Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (Κ.Εν.Α.Κ.) στα θερμικά και ψυκτικά φορτία και στην
κατανάλωση ενέργειας για θέρμανση και ψύξη σε κτίρια κατοικιών», Τμήμα
Μηχανολόγων Μηχανικών ΕΚΣΔ, 2013.
17. Τεχνική Οδηγία Τ.Ε.Ε., Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. 20701-3 «Κλιματικά δεδομένα ελληνικών περιοχών» ,
Α’ έκδοση, Αθήνα, Ιούνιος 2010.
18. Τεχνική Οδηγία Τ.Ε.Ε., Τ.Ο.Τ.Ε.Ε. 20701-1 «Αναλυτικές εθνικές προδιαγραφές
παραμέτρων για τον υπολογισμό της ενεργειακής απόδοσης κτιρίων και την έκδοση
του πιστοποιητικού ενεργειακής απόδοσης» , Α’ έκδοση, Αθήνα, Ιούνιος 2010.
19. ΕΛΟΤ EN 12831 : 2003, «Θερμικές Ανάγκες των Κτιρίων-Μέθοδος υπολογισμού»
20. ASHRAE, Handbook of Fundamentals, ASHRAE, Atlanta, USA, 1993.
21. Πελεκάνος Α. και Κ. Παπαχριστόπουλος, Σύνταξη πινάκων μετεωρολογικών στοιχείων
για ηλιακές εφαρμογές των κυριοτέρων πόλεων της Ελλάδος, πρακτ. 1ου Εθν.
Συνεδρίου του ΙΗΤ για τις Ήπιες Μορφές Ενέργειας, Θεσσαλονίκη 1982.
22. Παπακωνσταντίνου Σ. και Ν. Σπάχος, Επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας στο
ενεργειακό ισοζύγιο των κτιρίων, Διπλωματική εργασία στο τμήμα Μηχανολόγων
Μηχανικών ΑΠΘ, 1998.
23. Παπακώστας Κ.Τ. και Σωτηρόπουλος Β.Α., Ενεργειακή Aνάλυση Συζευγμένων
συστημάτων Θέρμανσης με Αντλίες Θερμότητας και Λέβητα με τη Μέθοδο Συχνοτήτων
Θερμοκρασιών - Θερμοκρασιακά δεδομένα Θεσσαλονίκης, Τεχν. Χρον., Επιστ. Έκδ. ΤΕΕ,
IV, τευχ. 1-2, 1996, σελ. 23-35.
24. [Link]
25. [Link]/
26. [Link]

ΕΚΣΔ -147-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ
ΤΩΝ ΑΝΤΛΙΩΝ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ

ΕΚΣΔ -148-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π1: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Α, μήνας Οκτώβριος

ΟΚΤ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 178 0,1 51,1 0,85
11.2/14.0 12,6 2,9 114 3,5 48,4 0,86
8.4/11.2 9,8 5,7 48 6,9 45,7 0,83
5.6/8.4 7 8,5 19 10,2 43,1 0,85
2.8/5.6 4,2 11,3 9 13,6 40,3 0,87
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 37,7 0,89
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 35,2 0,92
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 32,8 0,94
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 30,3 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,44 1 14,63 21 0,00 21

11.2/14.0 41,66 1 14,46 398 0,08 398
8.4/11.2 37,94 1 14,29 329 0,18 329
5.6/8.4 36,53 1 14,10 194 0,28 194
2.8/5.6 34,98 1 13,85 122 0,39 122
0.0/2.8 33,52 0 13,67 0 0,51 0
-2.8/0.0 32,23 0 13,52 0 0,63 0
-5.6/-2.8 30,97 0 13,35 0 0,77 0
-8.4/-5.6 29,69 0 13,10 0 0,91 0
ΣΥΝΟΛΟ 124,96 1066 1066

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 7 0
11.2/14.0 138 0
8.4/11.2 124 0
5.6/8.4 75 0
2.8/5.6 48 0
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 393 0 2,7 1,00

ΕΚΣΔ -149-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π2: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Α, μήνας Νοέμβριος

NOE 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 130 0,4 51,1 0,85
11.2/14.0 12,6 3,1 183 3,7 48,4 0,86
8.4/11.2 9,8 5,9 151 7,1 45,7 0,83
5.6/8.4 7 8,7 97 10,5 43,1 0,85
2.8/5.6 4,2 11,5 60 13,8 40,3 0,87
0.0/2.8 1,4 14,3 16 17,2 37,7 0,89
-2.8/0.0 -1,4 17,1 3 20,6 35,2 0,92
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 0 24,0 32,8 0,95
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 30,3 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,48 1 14,63 47 0,01 47

11.2/14.0 41,70 1 14,46 683 0,09 683
8.4/11.2 37,99 1 14,29 1073 0,19 1073
5.6/8.4 36,57 1 14,10 1016 0,29 1016
2.8/5.6 35,03 1 13,85 831 0,40 831
0.0/2.8 33,57 1 13,67 275 0,51 275
-2.8/0.0 32,27 1 13,52 62 0,64 62
-5.6/-2.8 31,02 0 13,35 0 0,77 0
-8.4/-5.6 29,74 0 13,10 0 0,92 0
ΣΥΝΟΛΟ 124,96 3987 3987

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 16 0
11.2/14.0 237 0
8.4/11.2 403 0
5.6/8.4 392 0
2.8/5.6 328 0
0.0/2.8 112 0
-2.8/0.0 26 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1514 0 2,6 1,00

ΕΚΣΔ -150-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π3: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Α, μήνας Δεκέμβριος.

ΔΕΚ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 36 0,5 51,1 0,85
11.2/14.0 12,6 3,2 81 3,9 48,4 0,86
8.4/11.2 9,8 6,0 162 7,2 45,7 0,83
5.6/8.4 7 8,8 206 10,6 43,1 0,85
2.8/5.6 4,2 11,6 130 14,0 40,3 0,87
0.0/2.8 1,4 14,4 69 17,3 37,7 0,89
-2.8/0.0 -1,4 17,2 32 20,7 35,2 0,92
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 9 24,1 32,8 0,95
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 30,3 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,49 1 14,63 17 0,01 17

11.2/14.0 41,71 1 14,46 312 0,09 312
8.4/11.2 38,02 1 14,29 1170 0,19 1170
5.6/8.4 36,60 1 14,10 2183 0,29 2183
2.8/5.6 35,05 1 13,85 1816 0,40 1816
0.0/2.8 33,60 1 13,67 1196 0,52 1196
-2.8/0.0 32,30 1 13,52 663 0,64 663
-5.6/-2.8 31,05 1 13,35 217 0,78 217
-8.4/-5.6 29,76 1 13,10 55 0,92 55
ΣΥΝΟΛΟ 124,96 7629 7629

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 6 0
11.2/14.0 108 0
8.4/11.2 440 0
5.6/8.4 841 0
2.8/5.6 717 0
0.0/2.8 487 0
-2.8/0.0 277 0
-5.6/-2.8 93 0
-8.4/-5.6 24 0
ΣΥΝΟΛΟ 2993 0 2,5 1,00

ΕΚΣΔ -151-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π4: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Α, μήνας Ιανουάριος.

IAN 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 17 0,5 51,1 0,85
11.2/14.0 12,6 3,2 49 3,9 48,4 0,86
8.4/11.2 9,8 6,0 143 7,2 45,7 0,83
5.6/8.4 7 8,8 215 10,6 43,1 0,85
2.8/5.6 4,2 11,6 178 14,0 40,3 0,87
0.0/2.8 1,4 14,4 91 17,3 37,7 0,89
-2.8/0.0 -1,4 17,2 33 20,7 35,2 0,92
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 10 24,1 32,8 0,95
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 30,3 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,49 1 14,63 8 0,01 8

11.2/14.0 41,71 1 14,46 189 0,09 189
8.4/11.2 38,02 1 14,29 1033 0,19 1033
5.6/8.4 36,60 1 14,10 2278 0,29 2278
2.8/5.6 35,05 1 13,85 2486 0,40 2486
0.0/2.8 33,60 1 13,67 1578 0,52 1578
-2.8/0.0 32,30 1 13,52 683 0,64 683
-5.6/-2.8 31,05 1 13,35 241 0,78 241
-8.4/-5.6 29,76 1 13,10 55 0,92 55
ΣΥΝΟΛΟ 124,96 8551 8551

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 3 0
11.2/14.0 65 0
8.4/11.2 388 0
5.6/8.4 878 0
2.8/5.6 982 0
0.0/2.8 642 0
-2.8/0.0 286 0
-5.6/-2.8 104 0
-8.4/-5.6 24 0
ΣΥΝΟΛΟ 3372 0 2,5 1,00

ΕΚΣΔ -152-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π5: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Α, μήνας Φεβρουάριος.

ΦΕΒ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 41 0,4 51,1 0,85
11.2/14.0 12,6 3,1 79 3,7 48,4 0,86
8.4/11.2 9,8 5,9 147 7,1 45,7 0,83
5.6/8.4 7 8,7 172 10,5 43,1 0,85
2.8/5.6 4,2 11,5 137 13,8 40,3 0,87
0.0/2.8 1,4 14,3 59 17,2 37,7 0,89
-2.8/0.0 -1,4 17,1 17 20,6 35,2 0,92
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 1 24,0 32,8 0,95
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 30,3 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,48 1 14,63 15 0,01 15

11.2/14.0 41,70 1 14,46 295 0,09 295
8.4/11.2 37,99 1 14,29 1044 0,19 1044
5.6/8.4 36,57 1 14,10 1802 0,29 1802
2.8/5.6 35,03 1 13,85 1897 0,40 1897
0.0/2.8 33,57 1 13,67 1016 0,51 1016
-2.8/0.0 32,27 1 13,52 350 0,64 350
-5.6/-2.8 31,02 1 13,35 24 0,77 24
-8.4/-5.6 29,74 0 13,10 0 0,92 0
ΣΥΝΟΛΟ 124,96 6442 6442

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 102 0
8.4/11.2 393 0
5.6/8.4 695 0
2.8/5.6 750 0
0.0/2.8 414 0
-2.8/0.0 147 0
-5.6/-2.8 10 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 2515 0 2,6 1,00

ΕΚΣΔ -153-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π6: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Α, μήνας Μάρτιος.

ΜΑΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,2 77 0,2 51,1 0,85
11.2/14.0 12,6 3,0 154 3,6 48,4 0,86
8.4/11.2 9,8 5,8 177 7,0 45,7 0,83
5.6/8.4 7 8,6 157 10,4 43,1 0,85
2.8/5.6 4,2 11,4 84 13,7 40,3 0,87
0.0/2.8 1,4 14,2 32 17,1 37,7 0,89
-2.8/0.0 -1,4 17,0 6 20,5 35,2 0,92
-5.6/-2.8 -4,2 19,8 0 23,8 32,8 0,95
-8.4/-5.6 -7 22,6 0 27,2 30,3 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,46 1 14,63 19 0,01 19

11.2/14.0 41,68 1 14,46 556 0,09 556
8.4/11.2 37,97 1 14,29 1236 0,18 1236
5.6/8.4 36,55 1 14,10 1626 0,28 1626
2.8/5.6 35,01 1 13,85 1153 0,39 1153
0.0/2.8 33,55 1 13,67 547 0,51 547
-2.8/0.0 32,25 1 13,52 123 0,63 123
-5.6/-2.8 31,00 0 13,35 0 0,77 0
-8.4/-5.6 29,71 0 13,10 0 0,92 0
ΣΥΝΟΛΟ 124,96 5259 5259

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 6 0
11.2/14.0 193 0
8.4/11.2 465 0
5.6/8.4 627 0
2.8/5.6 456 0
0.0/2.8 223 0
-2.8/0.0 51 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 2022 0 2,6 1,00

ΕΚΣΔ -154-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π7: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Α, μήνας Απρίλιος.

ΑΠΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 161 0,1 51,1 0,85
11.2/14.0 12,6 2,9 186 3,5 48,4 0,86
8.4/11.2 9,8 5,7 120 6,9 45,7 0,83
5.6/8.4 7 8,5 49 10,2 43,1 0,85
2.8/5.6 4,2 11,3 16 13,6 40,3 0,87
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 37,7 0,89
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 35,2 0,92
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 32,8 0,94
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 30,3 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,44 1 14,63 19 0,00 19

11.2/14.0 41,66 1 14,46 649 0,08 649
8.4/11.2 37,94 1 14,29 824 0,18 824
5.6/8.4 36,53 1 14,10 501 0,28 501
2.8/5.6 34,98 1 13,85 218 0,39 218
0.0/2.8 33,52 0 13,67 0 0,51 0
-2.8/0.0 32,23 0 13,52 0 0,63 0
-5.6/-2.8 30,97 0 13,35 0 0,77 0
-8.4/-5.6 29,69 0 13,10 0 0,91 0
ΣΥΝΟΛΟ 124,96 2212 2212

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 7 0
11.2/14.0 225 0
8.4/11.2 310 0
5.6/8.4 194 0
2.8/5.6 86 0
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 822 0 2,7 1,00

ΕΚΣΔ -155-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π8: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Β/λέβητα, μήνας Οκτώβριος

ΟΚΤ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 178 0,1 24,6 0,85
11.2/14.0 12,6 2,9 114 3,5 23,3 0,87
8.4/11.2 9,8 5,7 48 6,9 22,0 0,86
5.6/8.4 7 8,5 19 10,2 20,8 0,90
2.8/5.6 4,2 11,3 9 13,6 19,6 0,94
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 18,5 0,98
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 17,5 1,03
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 16,4 1,09
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 15,4 1,15
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 20,92 1 7,10 21 0,01 21

11.2/14.0 20,37 1 7,10 398 0,17 398
8.4/11.2 18,98 1 7,10 329 0,36 329
5.6/8.4 18,69 1 7,10 194 0,55 194
2.8/5.6 18,39 0 7,00 122 0,74 0
0.0/2.8 18,19 0 7,00 0 0,93 0
-2.8/0.0 18,04 0 7,03 0 1,13 0
-5.6/-2.8 17,85 0 7,08 0 1,33 0
-8.4/-5.6 17,72 0 7,06 0 1,53 0
ΣΥΝΟΛΟ 63,57 1066 943

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 7 0
11.2/14.0 139 0
8.4/11.2 123 0
5.6/8.4 74 0
2.8/5.6 0 122
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 343 122 2,7 0,89

ΕΚΣΔ -156-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π9: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Β/λέβητα, μήνας Νοέμβριος.

NOE 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 130 0,4 24,6 0,85
11.2/14.0 12,6 3,1 183 3,7 23,3 0,87
8.4/11.2 9,8 5,9 151 7,1 22,0 0,86
5.6/8.4 7 8,7 97 10,5 20,8 0,90
2.8/5.6 4,2 11,5 60 13,8 19,6 0,94
0.0/2.8 1,4 14,3 16 17,2 18,5 0,99
-2.8/0.0 -1,4 17,1 3 20,6 17,5 1,04
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 0 24,0 16,4 1,09
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 15,4 1,16
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 20,95 1 7,10 47 0,02 47

11.2/14.0 20,41 1 7,10 683 0,18 683
8.4/11.2 19,03 1 7,10 1073 0,37 1073
5.6/8.4 18,73 1 7,10 1016 0,56 1016
2.8/5.6 18,43 0 7,00 831 0,75 0
0.0/2.8 18,24 0 7,00 275 0,94 0
-2.8/0.0 18,09 0 7,03 62 1,14 0
-5.6/-2.8 17,90 0 7,08 0 1,34 0
-8.4/-5.6 17,77 0 7,06 0 1,54 0
ΣΥΝΟΛΟ 63,57 3987 2819

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 16 0
11.2/14.0 238 0
8.4/11.2 400 0
5.6/8.4 385 0
2.8/5.6 0 831
0.0/2.8 0 275
-2.8/0.0 0 62
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1039 1168 2,7 0,71

ΕΚΣΔ -157-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π10: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Β/λέβητα, μήνας Δεκέμβριος.

ΔΕΚ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 36 0,5 24,6 0,85
11.2/14.0 12,6 3,2 81 3,9 23,3 0,87
8.4/11.2 9,8 6,0 162 7,2 22,0 0,87
5.6/8.4 7 8,8 206 10,6 20,8 0,90
2.8/5.6 4,2 11,6 130 14,0 19,6 0,94
0.0/2.8 1,4 14,4 69 17,3 18,5 0,99
-2.8/0.0 -1,4 17,2 32 20,7 17,5 1,04
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 9 24,1 16,4 1,09
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 15,4 1,16
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 20,97 1 7,10 17 0,02 17

11.2/14.0 20,42 1 7,10 312 0,19 312
8.4/11.2 19,06 1 7,10 1170 0,38 1170
5.6/8.4 18,76 1 7,10 2183 0,56 2183
2.8/5.6 18,46 0 7,00 1816 0,76 0
0.0/2.8 18,26 0 7,00 1196 0,95 0
-2.8/0.0 18,12 0 7,03 663 1,14 0
-5.6/-2.8 17,93 0 7,08 217 1,34 0
-8.4/-5.6 17,79 0 7,06 55 1,54 0
ΣΥΝΟΛΟ 63,57 7629 3682

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 6 0
11.2/14.0 108 0
8.4/11.2 436 0
5.6/8.4 826 0
2.8/5.6 0 1816
0.0/2.8 0 1196
-2.8/0.0 0 663
-5.6/-2.8 0 217
-8.4/-5.6 0 55
ΣΥΝΟΛΟ 1376 3946 2,7 0,48

ΕΚΣΔ -158-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π11: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Β/λέβητα, μήνας Ιανουάριος.

IAN 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 17 0,5 24,6 0,85
11.2/14.0 12,6 3,2 49 3,9 23,3 0,87
8.4/11.2 9,8 6,0 143 7,2 22,0 0,87
5.6/8.4 7 8,8 215 10,6 20,8 0,90
2.8/5.6 4,2 11,6 178 14,0 19,6 0,94
0.0/2.8 1,4 14,4 91 17,3 18,5 0,99
-2.8/0.0 -1,4 17,2 33 20,7 17,5 1,04
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 10 24,1 16,4 1,09
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 15,4 1,16
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 20,97 1 7,10 8 0,02 8

11.2/14.0 20,42 1 7,10 189 0,19 189
8.4/11.2 19,06 1 7,10 1033 0,38 1033
5.6/8.4 18,76 1 7,10 2278 0,56 2278
2.8/5.6 18,46 0 7,00 2486 0,76 0
0.0/2.8 18,26 0 7,00 1578 0,95 0
-2.8/0.0 18,12 0 7,03 683 1,14 0
-5.6/-2.8 17,93 0 7,08 241 1,34 0
-8.4/-5.6 17,79 0 7,06 55 1,54 0
ΣΥΝΟΛΟ 63,57 8551 3508

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 3 0
11.2/14.0 66 0
8.4/11.2 385 0
5.6/8.4 862 0
2.8/5.6 0 2486
0.0/2.8 0 1578
-2.8/0.0 0 683
-5.6/-2.8 0 241
-8.4/-5.6 0 55
ΣΥΝΟΛΟ 1315 5043 2,7 0,41

ΕΚΣΔ -159-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π12: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Β/λέβητα, μήνας Φεβρουάριος.

ΦΕΒ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 41 0,4 24,6 0,85
11.2/14.0 12,6 3,1 79 3,7 23,3 0,87
8.4/11.2 9,8 5,9 147 7,1 22,0 0,86
5.6/8.4 7 8,7 172 10,5 20,8 0,90
2.8/5.6 4,2 11,5 137 13,8 19,6 0,94
0.0/2.8 1,4 14,3 59 17,2 18,5 0,99
-2.8/0.0 -1,4 17,1 17 20,6 17,5 1,04
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 1 24,0 16,4 1,09
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 15,4 1,16
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 20,95 1 7,10 15 0,02 15

11.2/14.0 20,41 1 7,10 295 0,18 295
8.4/11.2 19,03 1 7,10 1044 0,37 1044
5.6/8.4 18,73 1 7,10 1802 0,56 1802
2.8/5.6 18,43 0 7,00 1897 0,75 0
0.0/2.8 18,24 0 7,00 1016 0,94 0
-2.8/0.0 18,09 0 7,03 350 1,14 0
-5.6/-2.8 17,90 0 7,08 24 1,34 0
-8.4/-5.6 17,77 0 7,06 0 1,54 0
ΣΥΝΟΛΟ 63,57 6442 3156

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 103 0
8.4/11.2 390 0
5.6/8.4 683 0
2.8/5.6 0 1897
0.0/2.8 0 1016
-2.8/0.0 0 350
-5.6/-2.8 0 24
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1180 3287 2,7 0,49

ΕΚΣΔ -160-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π13: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Β/λέβητα, μήνας Μάρτιος.

ΜΑΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,2 77 0,2 24,6 0,85
11.2/14.0 12,6 3,0 154 3,6 23,3 0,87
8.4/11.2 9,8 5,8 177 7,0 22,0 0,86
5.6/8.4 7 8,6 157 10,4 20,8 0,90
2.8/5.6 4,2 11,4 84 13,7 19,6 0,94
0.0/2.8 1,4 14,2 32 17,1 18,5 0,98
-2.8/0.0 -1,4 17,0 6 20,5 17,5 1,03
-5.6/-2.8 -4,2 19,8 0 23,8 16,4 1,09
-8.4/-5.6 -7 22,6 0 27,2 15,4 1,15
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 20,94 1 7,10 19 0,01 19

11.2/14.0 20,39 1 7,10 556 0,18 556
8.4/11.2 19,01 1 7,10 1236 0,37 1236
5.6/8.4 18,71 1 7,10 1626 0,55 1626
2.8/5.6 18,41 0 7,00 1153 0,75 0
0.0/2.8 18,21 0 7,00 547 0,94 0
-2.8/0.0 18,07 0 7,03 123 1,13 0
-5.6/-2.8 17,88 0 7,08 0 1,33 0
-8.4/-5.6 17,75 0 7,06 0 1,53 0
ΣΥΝΟΛΟ 63,57 5259 3436

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 6 0
11.2/14.0 194 0
8.4/11.2 462 0
5.6/8.4 617 0
2.8/5.6 0 1153
0.0/2.8 0 547
-2.8/0.0 0 123
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1279 1823 2,7 0,65

ΕΚΣΔ -161-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π14: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. αέρα-νερού Β/λέβητα, μήνας Απρίλιος.

ΑΠΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 161 0,1 24,6 0,85
11.2/14.0 12,6 2,9 186 3,5 23,3 0,87
8.4/11.2 9,8 5,7 120 6,9 22,0 0,86
5.6/8.4 7 8,5 49 10,2 20,8 0,90
2.8/5.6 4,2 11,3 16 13,6 19,6 0,94
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 18,5 0,98
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 17,5 1,03
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 16,4 1,09
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 15,4 1,15
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 20,92 1 7,10 19 0,01 19

11.2/14.0 20,37 1 7,10 649 0,17 649
8.4/11.2 18,98 1 7,10 824 0,36 824
5.6/8.4 18,69 1 7,10 501 0,55 501
2.8/5.6 18,39 0 7,00 218 0,74 0
0.0/2.8 18,19 0 7,00 0 0,93 0
-2.8/0.0 18,04 0 7,03 0 1,13 0
-5.6/-2.8 17,85 0 7,08 0 1,33 0
-8.4/-5.6 17,72 0 7,06 0 1,53 0
ΣΥΝΟΛΟ 63,57 2212 1994

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 7 0
11.2/14.0 226 0
8.4/11.2 308 0
5.6/8.4 191 0
2.8/5.6 0 218
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 731 218 2,7 0,90

ΕΚΣΔ -162-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π15: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Οκτώβριος.
ΟΚΤ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 178 0,1 46,2 0,95
11.2/14.0 12,6 2,9 114 3,5 46,2 0,95
8.4/11.2 9,8 5,7 48 6,9 46,2 0,96
5.6/8.4 7 8,5 19 10,2 46,2 0,96
2.8/5.6 4,2 11,3 9 13,6 46,2 0,96
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 46,2 0,97
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 46,2 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 46,2 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 46,2 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,90 1 11,00 21 0,00 21

11.2/14.0 44,06 1 11,00 398 0,08 398
8.4/11.2 44,23 1 11,00 329 0,16 329
5.6/8.4 44,40 1 11,00 194 0,23 194
2.8/5.6 44,57 1 11,00 122 0,31 122
0.0/2.8 44,74 1 11,00 0 0,38 0
-2.8/0.0 44,91 1 11,00 0 0,45 0
-5.6/-2.8 45,08 1 11,00 0 0,53 0
-8.4/-5.6 45,24 1 11,00 0 0,60 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 1066 1066

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 99 0
8.4/11.2 82 0
5.6/8.4 48 0
2.8/5.6 30 0
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 265 0 4,0 1,00

ΕΚΣΔ -163-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π16: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Νοέμβριος.
NOE 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 130 0,4 46,2 0,95
11.2/14.0 12,6 3,1 183 3,7 46,2 0,95
8.4/11.2 9,8 5,9 151 7,1 46,2 0,96
5.6/8.4 7 8,7 97 10,5 46,2 0,96
2.8/5.6 4,2 11,5 60 13,8 46,2 0,96
0.0/2.8 1,4 14,3 16 17,2 46,2 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,1 3 20,6 46,2 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 0 24,0 46,2 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 46,2 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,91 1 11,00 47 0,01 47

11.2/14.0 44,08 1 11,00 683 0,08 683
8.4/11.2 44,25 1 11,00 1073 0,16 1073
5.6/8.4 44,41 1 11,00 1016 0,24 1016
2.8/5.6 44,58 1 11,00 831 0,31 831
0.0/2.8 44,75 1 11,00 275 0,38 275
-2.8/0.0 44,92 1 11,00 62 0,46 62
-5.6/-2.8 45,09 1 11,00 0 0,53 0
-8.4/-5.6 45,26 1 11,00 0 0,60 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 3987 3987

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 12 0
11.2/14.0 170 0
8.4/11.2 267 0
5.6/8.4 252 0
2.8/5.6 205 0
0.0/2.8 68 0
-2.8/0.0 15 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 988 0 4,0 1,00

ΕΚΣΔ -164-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π17: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Δεκέμβριος.
ΔΕΚ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 36 0,5 45,5 0,95
11.2/14.0 12,6 3,2 81 3,9 45,5 0,95
8.4/11.2 9,8 6,0 162 7,2 45,5 0,96
5.6/8.4 7 8,8 206 10,6 45,5 0,96
2.8/5.6 4,2 11,6 130 14,0 45,5 0,97
0.0/2.8 1,4 14,4 69 17,3 45,5 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,2 32 20,7 45,5 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 9 24,1 45,5 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 45,5 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,25 1 11,00 17 0,01 17

11.2/14.0 43,42 1 11,00 312 0,09 312
8.4/11.2 43,59 1 11,00 1170 0,17 1170
5.6/8.4 43,75 1 11,00 2183 0,24 2183
2.8/5.6 43,92 1 11,00 1816 0,32 1816
0.0/2.8 44,09 1 11,00 1196 0,39 1196
-2.8/0.0 44,26 1 11,00 663 0,47 663
-5.6/-2.8 44,43 1 11,00 217 0,54 217
-8.4/-5.6 44,60 1 11,00 55 1,00 89
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 7629 7663

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 4 0
11.2/14.0 79 0
8.4/11.2 295 0
5.6/8.4 549 0
2.8/5.6 455 0
0.0/2.8 298 0
-2.8/0.0 165 0
-5.6/-2.8 54 0
-8.4/-5.6 22 -34
ΣΥΝΟΛΟ 1921 -34 4,0 1,00

ΕΚΣΔ -165-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π18: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Ιανουάριος.
IAN 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 17 0,5 40,8 0,95
11.2/14.0 12,6 3,2 49 3,9 40,8 0,95
8.4/11.2 9,8 6,0 143 7,2 40,8 0,96
5.6/8.4 7 8,8 215 10,6 40,8 0,96
2.8/5.6 4,2 11,6 178 14,0 40,8 0,97
0.0/2.8 1,4 14,4 91 17,3 40,8 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,2 33 20,7 40,8 0,98
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 10 24,1 40,8 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 40,8 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 38,78 1 10,95 8 0,01 8

11.2/14.0 38,95 1 10,95 189 0,10 189
8.4/11.2 39,12 1 10,95 1033 0,18 1033
5.6/8.4 39,29 1 10,95 2278 0,27 2278
2.8/5.6 39,46 1 10,95 2486 0,35 2486
0.0/2.8 39,63 1 10,95 1578 0,44 1578
-2.8/0.0 39,80 1 10,95 683 0,52 683
-5.6/-2.8 39,96 1 10,95 241 0,60 241
-8.4/-5.6 40,13 1 10,95 55 1,00 80
ΣΥΝΟΛΟ 98,55 8551 8576

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 2 0
11.2/14.0 53 0
8.4/11.2 289 0
5.6/8.4 635 0
2.8/5.6 690 0
0.0/2.8 436 0
-2.8/0.0 188 0
-5.6/-2.8 66 0
-8.4/-5.6 22 -25
ΣΥΝΟΛΟ 2381 -25 3,6 1,00

ΕΚΣΔ -166-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π19: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Φεβρουάριος.
ΦΕΒ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 41 0,4 40,8 0,95
11.2/14.0 12,6 3,1 79 3,7 40,8 0,95
8.4/11.2 9,8 5,9 147 7,1 40,8 0,96
5.6/8.4 7 8,7 172 10,5 40,8 0,96
2.8/5.6 4,2 11,5 137 13,8 40,8 0,97
0.0/2.8 1,4 14,3 59 17,2 40,8 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,1 17 20,6 40,8 0,98
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 1 24,0 40,8 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 40,8 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 38,78 1 10,95 15 0,01 15

11.2/14.0 38,95 1 10,95 295 0,10 295
8.4/11.2 39,12 1 10,95 1044 0,18 1044
5.6/8.4 39,28 1 10,95 1802 0,27 1802
2.8/5.6 39,45 1 10,95 1897 0,35 1897
0.0/2.8 39,62 1 10,95 1016 0,43 1016
-2.8/0.0 39,79 1 10,95 350 0,52 350
-5.6/-2.8 39,96 1 10,95 24 0,60 24
-8.4/-5.6 40,13 1 10,95 0 0,68 0
ΣΥΝΟΛΟ 98,55 6442 6442

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 4 0
11.2/14.0 83 0
8.4/11.2 292 0
5.6/8.4 502 0
2.8/5.6 526 0
0.0/2.8 281 0
-2.8/0.0 96 0
-5.6/-2.8 7 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1792 0 3,6 1,00

ΕΚΣΔ -167-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π20: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Μάρτιος.
ΜΑΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,2 77 0,2 39,7 0,95
11.2/14.0 12,6 3,0 154 3,6 39,7 0,95
8.4/11.2 9,8 5,8 177 7,0 39,7 0,96
5.6/8.4 7 8,6 157 10,4 39,7 0,96
2.8/5.6 4,2 11,4 84 13,7 39,7 0,97
0.0/2.8 1,4 14,2 32 17,1 39,7 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,0 6 20,5 39,7 0,98
-5.6/-2.8 -4,2 19,8 0 23,8 39,7 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,6 0 27,2 39,7 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 37,73 1 10,90 19 0,01 19

11.2/14.0 37,90 1 10,90 556 0,10 556
8.4/11.2 38,06 1 10,90 1236 0,18 1236
5.6/8.4 38,23 1 10,90 1626 0,27 1626
2.8/5.6 38,40 1 10,90 1153 0,36 1153
0.0/2.8 38,57 1 10,90 547 0,44 547
-2.8/0.0 38,74 1 10,90 123 0,53 123
-5.6/-2.8 38,91 1 10,90 0 0,61 0
-8.4/-5.6 39,08 1 10,90 0 0,70 0
ΣΥΝΟΛΟ 98,10 5259 5259

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 160 0
8.4/11.2 354 0
5.6/8.4 463 0
2.8/5.6 327 0
0.0/2.8 155 0
-2.8/0.0 35 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1499 0 3,5 1,00

ΕΚΣΔ -168-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π21: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Απρίλιος.
ΑΠΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 161 0,1 39,7 0,95
11.2/14.0 12,6 2,9 186 3,5 39,7 0,95
8.4/11.2 9,8 5,7 120 6,9 39,7 0,96
5.6/8.4 7 8,5 49 10,2 39,7 0,96
2.8/5.6 4,2 11,3 16 13,6 39,7 0,97
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 39,7 0,97
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 39,7 0,98
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 39,7 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 39,7 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 37,72 1 10,90 19 0,00 19

11.2/14.0 37,89 1 10,90 649 0,09 649
8.4/11.2 38,06 1 10,90 824 0,18 824
5.6/8.4 38,23 1 10,90 501 0,27 501
2.8/5.6 38,40 1 10,90 218 0,35 218
0.0/2.8 38,56 1 10,90 0 0,44 0
-2.8/0.0 38,73 1 10,90 0 0,53 0
-5.6/-2.8 38,90 1 10,90 0 0,61 0
-8.4/-5.6 39,07 1 10,90 0 0,69 0
ΣΥΝΟΛΟ 98,10 2212 2212

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 6 0
11.2/14.0 187 0
8.4/11.2 236 0
5.6/8.4 143 0
2.8/5.6 62 0
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 633 0 3,5 1,00

ΕΚΣΔ -169-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π22: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Οκτώβριος.
ΟΚΤ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 178 0,1 43,0 0,95
11.2/14.0 12,6 2,9 114 3,5 43,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,7 48 6,9 43,0 0,96
5.6/8.4 7 8,5 19 10,2 43,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,3 9 13,6 43,0 0,97
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 43,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 43,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 43,0 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 43,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 40,86 1 11,00 21 0,00 21

11.2/14.0 41,02 1 11,00 398 0,09 398
8.4/11.2 41,19 1 11,00 329 0,17 329
5.6/8.4 41,36 1 11,00 194 0,25 194
2.8/5.6 41,53 1 11,00 122 0,33 122
0.0/2.8 41,70 1 11,00 0 0,41 0
-2.8/0.0 41,87 1 11,00 0 0,49 0
-5.6/-2.8 42,04 1 11,00 0 0,56 0
-8.4/-5.6 42,20 1 11,00 0 0,64 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 1066 1066

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 6 0
11.2/14.0 107 0
8.4/11.2 88 0
5.6/8.4 52 0
2.8/5.6 32 0
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 285 0 3,7 1,00

ΕΚΣΔ -170-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π23: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Νοέμβριος.
NOE 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 130 0,4 43,0 0,95
11.2/14.0 12,6 3,1 183 3,7 43,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,9 151 7,1 43,0 0,96
5.6/8.4 7 8,7 97 10,5 43,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,5 60 13,8 43,0 0,97
0.0/2.8 1,4 14,3 16 17,2 43,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,1 3 20,6 43,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 0 24,0 43,0 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 43,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 40,87 1 11,00 47 0,01 47

11.2/14.0 41,04 1 11,00 683 0,09 683
8.4/11.2 41,21 1 11,00 1073 0,17 1073
5.6/8.4 41,37 1 11,00 1016 0,25 1016
2.8/5.6 41,54 1 11,00 831 0,33 831
0.0/2.8 41,71 1 11,00 275 0,41 275
-2.8/0.0 41,88 1 11,00 62 0,49 62
-5.6/-2.8 42,05 1 11,00 0 0,57 0
-8.4/-5.6 42,22 1 11,00 0 0,65 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 3987 3987

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 13 0
11.2/14.0 183 0
8.4/11.2 286 0
5.6/8.4 270 0
2.8/5.6 220 0
0.0/2.8 73 0
-2.8/0.0 16 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1061 0 3,8 1,00

ΕΚΣΔ -171-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π24: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Δεκέμβριος.
ΔΕΚ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 36 0,5 43,0 0,95
11.2/14.0 12,6 3,2 81 3,9 43,0 0,95
8.4/11.2 9,8 6,0 162 7,2 43,0 0,96
5.6/8.4 7 8,8 206 10,6 43,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,6 130 14,0 43,0 0,97
0.0/2.8 1,4 14,4 69 17,3 43,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,2 32 20,7 43,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 9 24,1 43,0 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 43,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 40,87 1 11,00 17 0,01 17

11.2/14.0 41,04 1 11,00 312 0,09 312
8.4/11.2 41,21 1 11,00 1170 0,18 1170
5.6/8.4 41,38 1 11,00 2183 0,26 2183
2.8/5.6 41,55 1 11,00 1816 0,34 1816
0.0/2.8 41,72 1 11,00 1196 0,42 1196
-2.8/0.0 41,89 1 11,00 663 0,49 663
-5.6/-2.8 42,05 1 11,00 217 0,57 217
-8.4/-5.6 42,22 1 11,00 55 1,00 84
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 7629 7658

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 84 0
8.4/11.2 312 0
5.6/8.4 580 0
2.8/5.6 481 0
0.0/2.8 315 0
-2.8/0.0 174 0
-5.6/-2.8 57 0
-8.4/-5.6 22 -30
ΣΥΝΟΛΟ 2030 -30 3,8 1,00

ΕΚΣΔ -172-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π25: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Ιανουάριος.
IAN 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 17 0,5 43,0 0,95
11.2/14.0 12,6 3,2 49 3,9 43,0 0,95
8.4/11.2 9,8 6,0 143 7,2 43,0 0,96
5.6/8.4 7 8,8 215 10,6 43,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,6 178 14,0 43,0 0,97
0.0/2.8 1,4 14,4 91 17,3 43,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,2 33 20,7 43,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 10 24,1 43,0 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 43,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 40,87 1 11,00 8 0,01 8

11.2/14.0 41,04 1 11,00 189 0,09 189
8.4/11.2 41,21 1 11,00 1033 0,18 1033
5.6/8.4 41,38 1 11,00 2278 0,26 2278
2.8/5.6 41,55 1 11,00 2486 0,34 2486
0.0/2.8 41,72 1 11,00 1578 0,42 1578
-2.8/0.0 41,89 1 11,00 683 0,49 683
-5.6/-2.8 42,05 1 11,00 241 0,57 241
-8.4/-5.6 42,22 1 11,00 55 1,00 84
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 8551 8580

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 2 0
11.2/14.0 51 0
8.4/11.2 276 0
5.6/8.4 606 0
2.8/5.6 658 0
0.0/2.8 416 0
-2.8/0.0 179 0
-5.6/-2.8 63 0
-8.4/-5.6 22 -30
ΣΥΝΟΛΟ 2273 -30 3,8 1,00

ΕΚΣΔ -173-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π26: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Φεβρουάριος.
ΦΕΒ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 41 0,4 43,0 0,95
11.2/14.0 12,6 3,1 79 3,7 43,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,9 147 7,1 43,0 0,96
5.6/8.4 7 8,7 172 10,5 43,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,5 137 13,8 43,0 0,97
0.0/2.8 1,4 14,3 59 17,2 43,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,1 17 20,6 43,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 1 24,0 43,0 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 43,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 40,87 1 11,00 15 0,01 15

11.2/14.0 41,04 1 11,00 295 0,09 295
8.4/11.2 41,21 1 11,00 1044 0,17 1044
5.6/8.4 41,37 1 11,00 1802 0,25 1802
2.8/5.6 41,54 1 11,00 1897 0,33 1897
0.0/2.8 41,71 1 11,00 1016 0,41 1016
-2.8/0.0 41,88 1 11,00 350 0,49 350
-5.6/-2.8 42,05 1 11,00 24 0,57 24
-8.4/-5.6 42,22 1 11,00 0 0,65 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 6442 6442

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 4 0
11.2/14.0 79 0
8.4/11.2 279 0
5.6/8.4 479 0
2.8/5.6 502 0
0.0/2.8 268 0
-2.8/0.0 92 0
-5.6/-2.8 6 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1709 0 3,8 1,00

ΕΚΣΔ -174-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π27: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Μάρτιος.
ΜΑΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,2 77 0,2 43,0 0,95
11.2/14.0 12,6 3,0 154 3,6 43,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,8 177 7,0 43,0 0,96
5.6/8.4 7 8,6 157 10,4 43,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,4 84 13,7 43,0 0,97
0.0/2.8 1,4 14,2 32 17,1 43,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,0 6 20,5 43,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,8 0 23,8 43,0 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,6 0 27,2 43,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 40,86 1 11,00 19 0,01 19

11.2/14.0 41,03 1 11,00 556 0,09 556
8.4/11.2 41,20 1 11,00 1236 0,17 1236
5.6/8.4 41,37 1 11,00 1626 0,25 1626
2.8/5.6 41,54 1 11,00 1153 0,33 1153
0.0/2.8 41,70 1 11,00 547 0,41 547
-2.8/0.0 41,87 1 11,00 123 0,49 123
-5.6/-2.8 42,04 1 11,00 0 0,57 0
-8.4/-5.6 42,21 1 11,00 0 0,64 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 5259 5259

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 149 0
8.4/11.2 330 0
5.6/8.4 432 0
2.8/5.6 305 0
0.0/2.8 144 0
-2.8/0.0 32 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1398 0 3,8 1,00

ΕΚΣΔ -175-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π28: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

σύμφωνα με VDI, μήνας Απρίλιος.
ΑΠΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 161 0,1 43,0 0,95
11.2/14.0 12,6 2,9 186 3,5 43,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,7 120 6,9 43,0 0,96
5.6/8.4 7 8,5 49 10,2 43,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,3 16 13,6 43,0 0,97
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 43,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 43,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 43,0 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 43,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 40,86 1 11,00 19 0,00 19

11.2/14.0 41,02 1 11,00 649 0,09 649
8.4/11.2 41,19 1 11,00 824 0,17 824
5.6/8.4 41,36 1 11,00 501 0,25 501
2.8/5.6 41,53 1 11,00 218 0,33 218
0.0/2.8 41,70 1 11,00 0 0,41 0
-2.8/0.0 41,87 1 11,00 0 0,49 0
-5.6/-2.8 42,04 1 11,00 0 0,56 0
-8.4/-5.6 42,20 1 11,00 0 0,64 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 2212 2212

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 174 0
8.4/11.2 220 0
5.6/8.4 133 0
2.8/5.6 58 0
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 590 0 3,7 1,00

ΕΚΣΔ -176-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π29: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Οκτώβριος.
ΟΚΤ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 178 0,1 52,0 0,95
11.2/14.0 12,6 2,9 114 3,5 52,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,7 48 6,9 52,0 0,96
5.6/8.4 7 8,5 19 10,2 52,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,3 9 13,6 52,0 0,96
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 52,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 52,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 52,0 0,97
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 52,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 49,41 1 11,00 21 0,00 21

11.2/14.0 49,57 1 11,00 398 0,07 398
8.4/11.2 49,74 1 11,00 329 0,14 329
5.6/8.4 49,91 1 11,00 194 0,21 194
2.8/5.6 50,08 1 11,00 122 0,27 122
0.0/2.8 50,25 1 11,00 0 0,34 0
-2.8/0.0 50,42 1 11,00 0 0,40 0
-5.6/-2.8 50,59 1 11,00 0 0,47 0
-8.4/-5.6 50,75 1 11,00 0 0,53 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 1066 1066

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 88 0
8.4/11.2 73 0
5.6/8.4 43 0
2.8/5.6 27 0
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 236 0 4,5 1,00

ΕΚΣΔ -177-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π30: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Νοέμβριος.
NOE 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 130 0,4 52,0 0,95
11.2/14.0 12,6 3,1 183 3,7 52,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,9 151 7,1 52,0 0,96
5.6/8.4 7 8,7 97 10,5 52,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,5 60 13,8 52,0 0,96
0.0/2.8 1,4 14,3 16 17,2 52,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,1 3 20,6 52,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 0 24,0 52,0 0,97
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 52,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 49,42 1 11,00 47 0,01 47

11.2/14.0 49,59 1 11,00 683 0,08 683
8.4/11.2 49,76 1 11,00 1073 0,14 1073
5.6/8.4 49,92 1 11,00 1016 0,21 1016
2.8/5.6 50,09 1 11,00 831 0,28 831
0.0/2.8 50,26 1 11,00 275 0,34 275
-2.8/0.0 50,43 1 11,00 62 0,41 62
-5.6/-2.8 50,60 1 11,00 0 0,47 0
-8.4/-5.6 50,77 1 11,00 0 0,54 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 3987 3987

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 10 0
11.2/14.0 152 0
8.4/11.2 237 0
5.6/8.4 224 0
2.8/5.6 182 0
0.0/2.8 60 0
-2.8/0.0 13 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 879 0 4,5 1,00

ΕΚΣΔ -178-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π31: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Δεκέμβριος.
ΔΕΚ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 36 0,5 51,5 0,95
11.2/14.0 12,6 3,2 81 3,9 51,5 0,95
8.4/11.2 9,8 6,0 162 7,2 51,5 0,96
5.6/8.4 7 8,8 206 10,6 51,5 0,96
2.8/5.6 4,2 11,6 130 14,0 51,5 0,96
0.0/2.8 1,4 14,4 69 17,3 51,5 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,2 32 20,7 51,5 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 9 24,1 51,5 0,97
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 51,5 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 48,95 1 11,00 17 0,01 17

11.2/14.0 49,12 1 11,00 312 0,08 312
8.4/11.2 49,29 1 11,00 1170 0,15 1170
5.6/8.4 49,45 1 11,00 2183 0,21 2183
2.8/5.6 49,62 1 11,00 1816 0,28 1816
0.0/2.8 49,79 1 11,00 1196 0,35 1196
-2.8/0.0 49,96 1 11,00 663 0,41 663
-5.6/-2.8 50,13 1 11,00 217 0,48 217
-8.4/-5.6 50,30 1 11,00 55 1,00 101
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 7629 7674

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 4 0
11.2/14.0 70 0
8.4/11.2 261 0
5.6/8.4 485 0
2.8/5.6 402 0
0.0/2.8 264 0
-2.8/0.0 146 0
-5.6/-2.8 48 0
-8.4/-5.6 22 -46
ΣΥΝΟΛΟ 1703 -46 4,5 1,01

ΕΚΣΔ -179-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π32: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Ιανουάριος.
IAN 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 17 0,5 46,2 0,95
11.2/14.0 12,6 3,2 49 3,9 46,2 0,95
8.4/11.2 9,8 6,0 143 7,2 46,2 0,96
5.6/8.4 7 8,8 215 10,6 46,2 0,96
2.8/5.6 4,2 11,6 178 14,0 46,2 0,97
0.0/2.8 1,4 14,4 91 17,3 46,2 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,2 33 20,7 46,2 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 10 24,1 46,2 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 46,2 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,91 1 11,00 8 0,01 8

11.2/14.0 44,08 1 11,00 189 0,09 189
8.4/11.2 44,25 1 11,00 1033 0,16 1033
5.6/8.4 44,42 1 11,00 2278 0,24 2278
2.8/5.6 44,59 1 11,00 2486 0,31 2486
0.0/2.8 44,76 1 11,00 1578 0,39 1578
-2.8/0.0 44,93 1 11,00 683 0,46 683
-5.6/-2.8 45,09 1 11,00 241 0,53 241
-8.4/-5.6 45,26 1 11,00 55 1,00 91
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 8551 8586

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 2 0
11.2/14.0 47 0
8.4/11.2 257 0
5.6/8.4 564 0
2.8/5.6 613 0
0.0/2.8 388 0
-2.8/0.0 167 0
-5.6/-2.8 59 0
-8.4/-5.6 22 -36
ΣΥΝΟΛΟ 2119 -36 4,1 1,00

ΕΚΣΔ -180-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π33: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Φεβρουάριος.
ΦΕΒ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 41 0,4 46,2 0,95
11.2/14.0 12,6 3,1 79 3,7 46,2 0,95
8.4/11.2 9,8 5,9 147 7,1 46,2 0,96
5.6/8.4 7 8,7 172 10,5 46,2 0,96
2.8/5.6 4,2 11,5 137 13,8 46,2 0,96
0.0/2.8 1,4 14,3 59 17,2 46,2 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,1 17 20,6 46,2 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 1 24,0 46,2 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 46,2 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,91 1 11,00 15 0,01 15

11.2/14.0 44,08 1 11,00 295 0,08 295
8.4/11.2 44,25 1 11,00 1044 0,16 1044
5.6/8.4 44,41 1 11,00 1802 0,24 1802
2.8/5.6 44,58 1 11,00 1897 0,31 1897
0.0/2.8 44,75 1 11,00 1016 0,38 1016
-2.8/0.0 44,92 1 11,00 350 0,46 350
-5.6/-2.8 45,09 1 11,00 24 0,53 24
-8.4/-5.6 45,26 1 11,00 0 0,60 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 6442 6442

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 4 0
11.2/14.0 74 0
8.4/11.2 260 0
5.6/8.4 446 0
2.8/5.6 468 0
0.0/2.8 250 0
-2.8/0.0 86 0
-5.6/-2.8 6 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1592 0 4,0 1,00

ΕΚΣΔ -181-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π34: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Μάρτιος.
ΜΑΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,2 77 0,2 45,5 0,95
11.2/14.0 12,6 3,0 154 3,6 45,5 0,95
8.4/11.2 9,8 5,8 177 7,0 45,5 0,96
5.6/8.4 7 8,6 157 10,4 45,5 0,96
2.8/5.6 4,2 11,4 84 13,7 45,5 0,97
0.0/2.8 1,4 14,2 32 17,1 45,5 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,0 6 20,5 45,5 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,8 0 23,8 45,5 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,6 0 27,2 45,5 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,24 1 11,00 19 0,01 19

11.2/14.0 43,41 1 11,00 556 0,08 556
8.4/11.2 43,57 1 11,00 1236 0,16 1236
5.6/8.4 43,74 1 11,00 1626 0,24 1626
2.8/5.6 43,91 1 11,00 1153 0,31 1153
0.0/2.8 44,08 1 11,00 547 0,39 547
-2.8/0.0 44,25 1 11,00 123 0,46 123
-5.6/-2.8 44,42 1 11,00 0 0,54 0
-8.4/-5.6 44,59 1 11,00 0 0,61 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 5259 5259

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 141 0
8.4/11.2 312 0
5.6/8.4 409 0
2.8/5.6 289 0
0.0/2.8 137 0
-2.8/0.0 31 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1322 0 4,0 1,00

ΕΚΣΔ -182-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π35: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C οριζόντιας διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Απρίλιος.
ΑΠΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 161 0,1 45,5 0,95
11.2/14.0 12,6 2,9 186 3,5 45,5 0,95
8.4/11.2 9,8 5,7 120 6,9 45,5 0,96
5.6/8.4 7 8,5 49 10,2 45,5 0,96
2.8/5.6 4,2 11,3 16 13,6 45,5 0,96
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 45,5 0,97
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 45,5 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 45,5 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 45,5 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 43,23 1 10,90 19 0,00 19

11.2/14.0 43,40 1 10,90 649 0,08 649
8.4/11.2 43,57 1 10,90 824 0,16 824
5.6/8.4 43,74 1 10,90 501 0,23 501
2.8/5.6 43,91 1 10,90 218 0,31 218
0.0/2.8 44,07 1 10,90 0 0,39 0
-2.8/0.0 44,24 1 10,90 0 0,46 0
-5.6/-2.8 44,41 1 10,90 0 0,53 0
-8.4/-5.6 44,58 1 10,90 0 0,61 0
ΣΥΝΟΛΟ 98,10 2212 2212

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 163 0
8.4/11.2 206 0
5.6/8.4 125 0
2.8/5.6 54 0
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 553 0 4,0 1,00

ΕΚΣΔ -183-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π36: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Οκτώβριος.
ΟΚΤ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 178 0,1 48,0 0,95
11.2/14.0 12,6 2,9 114 3,5 48,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,7 48 6,9 48,0 0,96
5.6/8.4 7 8,5 19 10,2 48,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,3 9 13,6 48,0 0,96
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 48,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 48,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 48,0 0,97
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 48,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 45,61 1 11,00 21 0,00 21

11.2/14.0 45,77 1 11,00 398 0,08 398
8.4/11.2 45,94 1 11,00 329 0,15 329
5.6/8.4 46,11 1 11,00 194 0,22 194
2.8/5.6 46,28 1 11,00 122 0,29 122
0.0/2.8 46,45 1 11,00 0 0,37 0
-2.8/0.0 46,62 1 11,00 0 0,44 0
-5.6/-2.8 46,79 1 11,00 0 0,51 0
-8.4/-5.6 46,95 1 11,00 0 0,58 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 1066 1066

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 96 0
8.4/11.2 79 0
5.6/8.4 46 0
2.8/5.6 29 0
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 255 0 4,2 1,00

ΕΚΣΔ -184-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π37: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Νοέμβριος.
NOE 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 130 0,4 48,0 0,95
11.2/14.0 12,6 3,1 183 3,7 48,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,9 151 7,1 48,0 0,96
5.6/8.4 7 8,7 97 10,5 48,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,5 60 13,8 48,0 0,96
0.0/2.8 1,4 14,3 16 17,2 48,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,1 3 20,6 48,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 0 24,0 48,0 0,97
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 48,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 45,62 1 11,00 47 0,01 47

11.2/14.0 45,79 1 11,00 683 0,08 683
8.4/11.2 45,96 1 11,00 1073 0,15 1073
5.6/8.4 46,12 1 11,00 1016 0,23 1016
2.8/5.6 46,29 1 11,00 831 0,30 831
0.0/2.8 46,46 1 11,00 275 0,37 275
-2.8/0.0 46,63 1 11,00 62 0,44 62
-5.6/-2.8 46,80 1 11,00 0 0,51 0
-8.4/-5.6 46,97 1 11,00 0 0,58 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 3987 3987

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 11 0
11.2/14.0 164 0
8.4/11.2 257 0
5.6/8.4 242 0
2.8/5.6 197 0
0.0/2.8 65 0
-2.8/0.0 15 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 952 0 4,2 1,00

ΕΚΣΔ -185-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π38: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Δεκέμβριος.
ΔΕΚ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 36 0,5 48,0 0,95
11.2/14.0 12,6 3,2 81 3,9 48,0 0,95
8.4/11.2 9,8 6,0 162 7,2 48,0 0,96
5.6/8.4 7 8,8 206 10,6 48,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,6 130 14,0 48,0 0,96
0.0/2.8 1,4 14,4 69 17,3 48,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,2 32 20,7 48,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 9 24,1 48,0 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 48,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 45,62 1 11,00 17 0,01 17

11.2/14.0 45,79 1 11,00 312 0,08 312
8.4/11.2 45,96 1 11,00 1170 0,16 1170
5.6/8.4 46,13 1 11,00 2183 0,23 2183
2.8/5.6 46,30 1 11,00 1816 0,30 1816
0.0/2.8 46,47 1 11,00 1196 0,37 1196
-2.8/0.0 46,64 1 11,00 663 0,44 663
-5.6/-2.8 46,80 1 11,00 217 0,51 217
-8.4/-5.6 46,97 1 11,00 55 1,00 94
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 7629 7668

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 4 0
11.2/14.0 75 0
8.4/11.2 280 0
5.6/8.4 520 0
2.8/5.6 431 0
0.0/2.8 283 0
-2.8/0.0 156 0
-5.6/-2.8 51 0
-8.4/-5.6 22 -39
ΣΥΝΟΛΟ 1824 -39 4,2 1,01

ΕΚΣΔ -186-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π39: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Ιανουάριος.
IAN 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,4 17 0,5 48,0 0,95
11.2/14.0 12,6 3,2 49 3,9 48,0 0,95
8.4/11.2 9,8 6,0 143 7,2 48,0 0,96
5.6/8.4 7 8,8 215 10,6 48,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,6 178 14,0 48,0 0,96
0.0/2.8 1,4 14,4 91 17,3 48,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,2 33 20,7 48,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 20,0 10 24,1 48,0 0,98
-8.4/-5.6 -7 22,8 2 27,5 48,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 45,62 1 11,00 8 0,01 8

11.2/14.0 45,79 1 11,00 189 0,08 189
8.4/11.2 45,96 1 11,00 1033 0,16 1033
5.6/8.4 46,13 1 11,00 2278 0,23 2278
2.8/5.6 46,30 1 11,00 2486 0,30 2486
0.0/2.8 46,47 1 11,00 1578 0,37 1578
-2.8/0.0 46,64 1 11,00 683 0,44 683
-5.6/-2.8 46,80 1 11,00 241 0,51 241
-8.4/-5.6 46,97 1 11,00 55 1,00 94
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 8551 8590

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 2 0
11.2/14.0 45 0
8.4/11.2 247 0
5.6/8.4 543 0
2.8/5.6 591 0
0.0/2.8 373 0
-2.8/0.0 161 0
-5.6/-2.8 57 0
-8.4/-5.6 22 -39
ΣΥΝΟΛΟ 2042 -39 4,2 1,00

ΕΚΣΔ -187-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π40: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Φεβρουάριος.
ΦΕΒ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,3 41 0,4 48,0 0,95
11.2/14.0 12,6 3,1 79 3,7 48,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,9 147 7,1 48,0 0,96
5.6/8.4 7 8,7 172 10,5 48,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,5 137 13,8 48,0 0,96
0.0/2.8 1,4 14,3 59 17,2 48,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,1 17 20,6 48,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,9 1 24,0 48,0 0,97
-8.4/-5.6 -7 22,7 0 27,3 48,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 45,62 1 11,00 15 0,01 15

11.2/14.0 45,79 1 11,00 295 0,08 295
8.4/11.2 45,96 1 11,00 1044 0,15 1044
5.6/8.4 46,12 1 11,00 1802 0,23 1802
2.8/5.6 46,29 1 11,00 1897 0,30 1897
0.0/2.8 46,46 1 11,00 1016 0,37 1016
-2.8/0.0 46,63 1 11,00 350 0,44 350
-5.6/-2.8 46,80 1 11,00 24 0,51 24
-8.4/-5.6 46,97 1 11,00 0 0,58 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 6442 6442

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 4 0
11.2/14.0 71 0
8.4/11.2 250 0
5.6/8.4 430 0
2.8/5.6 451 0
0.0/2.8 241 0
-2.8/0.0 83 0
-5.6/-2.8 6 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1533 0 4,2 1,00

ΕΚΣΔ -188-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π41: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Μάρτιος.
ΜΑΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,2 77 0,2 48,0 0,95
11.2/14.0 12,6 3,0 154 3,6 48,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,8 177 7,0 48,0 0,96
5.6/8.4 7 8,6 157 10,4 48,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,4 84 13,7 48,0 0,96
0.0/2.8 1,4 14,2 32 17,1 48,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 17,0 6 20,5 48,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,8 0 23,8 48,0 0,97
-8.4/-5.6 -7 22,6 0 27,2 48,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 45,61 1 11,00 19 0,01 19

11.2/14.0 45,78 1 11,00 556 0,08 556
8.4/11.2 45,95 1 11,00 1236 0,15 1236
5.6/8.4 46,12 1 11,00 1626 0,22 1626
2.8/5.6 46,29 1 11,00 1153 0,30 1153
0.0/2.8 46,45 1 11,00 547 0,37 547
-2.8/0.0 46,62 1 11,00 123 0,44 123
-5.6/-2.8 46,79 1 11,00 0 0,51 0
-8.4/-5.6 46,96 1 11,00 0 0,58 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 5259 5259

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 4 0
11.2/14.0 134 0
8.4/11.2 296 0
5.6/8.4 388 0
2.8/5.6 274 0
0.0/2.8 130 0
-2.8/0.0 29 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 1254 0 4,2 1,00

ΕΚΣΔ -189-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πινάκας Π42: Ενεργειακή κατανάλωση Α.Θ. εδάφους-νερού C κατακόρυφης διάταξης

Ελληνική επικράτεια, μήνας Απρίλιος.
ΑΠΡ 2 3 4 5 6 7
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ
Σj
θj DT(θj) nj BL(θj) qHPout(θj) CCAF

(◦C) (◦C) (K) (h) (kW) (kW)

14.0/16.8 15,4 0,1 161 0,1 48,0 0,95
11.2/14.0 12,6 2,9 186 3,5 48,0 0,95
8.4/11.2 9,8 5,7 120 6,9 48,0 0,96
5.6/8.4 7 8,5 49 10,2 48,0 0,96
2.8/5.6 4,2 11,3 16 13,6 48,0 0,96
0.0/2.8 1,4 14,1 0 17,0 48,0 0,97
-2.8/0.0 -1,4 16,9 0 20,3 48,0 0,97
-5.6/-2.8 -4,2 19,7 0 23,7 48,0 0,97
-8.4/-5.6 -7 22,5 0 27,1 48,0 0,98
ΣΥΝΟΛΟ

8 9 10 11 12 13
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ QHPcorr(θj) δ(θj) EHPin(θj) QBuild(θj) HLF(θj) QHP(θj)
Σj

(◦C) (kW) (kW) (kWh) (kWh)

14.0/16.8 45,61 1 11,00 19 0,00 19

11.2/14.0 45,77 1 11,00 649 0,08 649
8.4/11.2 45,94 1 11,00 824 0,15 824
5.6/8.4 46,11 1 11,00 501 0,22 501
2.8/5.6 46,28 1 11,00 218 0,29 218
0.0/2.8 46,45 1 11,00 0 0,37 0
-2.8/0.0 46,62 1 11,00 0 0,44 0
-5.6/-2.8 46,79 1 11,00 0 0,51 0
-8.4/-5.6 46,95 1 11,00 0 0,58 0
ΣΥΝΟΛΟ 99,00 2212 2212

14 15 16 17 18 19
ΔΙΑΣΤΗΜΑ
ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ EHP(θj) QBoiler(θj) FC(θj) HPSPF SSPF HPCF
Σj

(◦C) (kWh) (kWh) (lt) ή (m3)

14.0/16.8 5 0
11.2/14.0 156 0
8.4/11.2 197 0
5.6/8.4 120 0
2.8/5.6 52 0
0.0/2.8 0 0
-2.8/0.0 0 0
-5.6/-2.8 0 0
-8.4/-5.6 0 0
ΣΥΝΟΛΟ 529 0 4,2 1,00

ΕΚΣΔ -190-