مالت
جمهوری مالت | |
|---|---|
موقعیت مالت (دایرهٔ سبز) – در اروپا (سبز روشن و خاکستری تیره) | |
| پایتخت | والتا ۳۵°۵۴′ شمالی ۱۴°۳۱′ شرقی / ۳۵٫۹۰۰°شمالی ۱۴٫۵۱۷°شرقی |
| زبان(های) رسمی | |
| دیگر زبانها | |
| گروههای قومی
(۲۰۲۱[۳]) |
|
| دین(ها) | |
| نام(های) اهلیت | مالتی |
| حکومت | جمهوری پارلمانی متمرکز |
| میریام اسپیتری دبونو | |
| روبرت آبلا | |
| قوه مقننه | پارلمان مالت |
| استقلال از بریتانیا | |
| ۲۱ سپتامبر ۱۹۶۴ | |
• جمهوری | ۱۳ دسامبر ۱۹۷۴ |
| مساحت | |
• کل | ۳۱۶[۶] کیلومتر مربع (۱۲۲ مایل مربع) (۱۸۷مین) |
• آبها (٪) | ۰٫۰۰۱ |
| جمعیت | |
• سرشماری ۲۰۲۱ | ۵۱۹٬۵۶۲[۷] |
• تراکم | ۱٫۶۴۹ بر کیلومتر مربع (۴٫۳ بر مایل مربع) (۸مین) |
| تولید ناخالص داخلی (GDP) برابری قدرت خرید (PPP) | برآورد ۲۰۲۴ |
• کل | |
• سرانه | |
| تولید ناخالص داخلی (GPD) (اسمی) | برآورد ۲۰۲۴ |
• کل | |
• سرانه | |
| شاخص جینی (۲۰۲۰) | |
| شاخص توسعه انسانی (۲۰۲۳) | ۲۴مین |
| واحد پول | یورو (€) (EUR) |
| منطقه زمانی | یوتیسی+۱ (CET) |
| یوتیسی+۲ (CEST) | |
| پیششماره تلفنی | +۳۵۶ |
| کد ایزو ۳۱۶۶ | MT |
| دامنه سطحبالا | .mt[b] |
مالت،[الف] با نام رسمی جمهوری مالت،[ب] یک کشور جزیرهای در جنوب اروپا است که در دریای مدیترانه و میان سیسیل و شمال آفریقا قرار دارد. این کشور از مجمعالجزایری تشکیل شده که در فاصلهٔ ۸۰ کیلومتر (۵۰ مایل) جنوب ایتالیا، ۲۸۴ کیلومتر (۱۷۶ مایل) شرق تونس و ۳۳۳ کیلومتر (۲۰۷ مایل) شمال لیبی واقع شده است.[۱۱][۱۲]
دو زبان رسمی کشور زبان مالتی و زبان انگلیسی هستند و زبان مالتی بهعنوان زبان ملی شناخته میشود.[۱۳] پایتخت آن والتا است که از نظر مساحت و جمعیت کوچکترین پایتخت در اتحادیهٔ اروپا بهشمار میرود.
با جمعیتی حدود ۵۷۴٬۲۵۰ نفر[۱۴] در مساحتی برابر با ۳۱۶ کیلومتر مربع (۱۲۲ مایل مربع),[۶] مالت دهمین کشور کوچک جهان از نظر مساحت[۱۵][۱۶] و نُهمین کشور پرتراکم جهان از نظر جمعیت است. منابع مختلف این کشور را یک منطقهٔ شهری واحد میدانند و از این رو اغلب بهعنوان یک دولتشهر توصیف میشود.[۱۷][۱۸][۱۹][۲۰][۲۱]
مالت دستکم از ۶۵۰۰ پیش از میلاد، در دوران میانسنگی، مسکون بوده است.[۲۲] موقعیت آن در مرکز دریای مدیترانه در طول تاریخ اهمیت ژئواستراتژی فراوانی به آن داده و قدرتهای گوناگونی بر آن حکومت کردهاند و فرهنگ و جامعهاش را شکل دادهاند.[۲۳] از جمله فنیقیها، کارتاژیها، یونانیها و رومیها در دوران باستان؛ اعراب، نورمنها و آراگونیها در قرون وسطی؛ و شوالیههای مهماننواز، فرانسویها و بریتانیاییها در دورهٔ مدرن.[۲۴][۲۵]
مالت در اوایل قرن نوزدهم تحت حکومت بریتانیا قرار گرفت و مقر ناوگان مدیترانهٔ بریتانیا بود. این کشور در جنگ جهانی دوم توسط نیروهای محور محاصره شد و پایگاه مهم متفقین در شمال آفریقا و مدیترانه بود.[۲۶][۲۷]
مالت در سال ۱۹۶۴ استقلال یافت[۲۸] و در ۱۹۷۴ جمهوری پارلمانی کنونی خود را برقرار کرد. این کشور از زمان استقلال عضو اتحادیهٔ کشورهای مشترکالمنافع و سازمان ملل متحد بوده، در سال ۲۰۰۴ به اتحادیهٔ اروپا پیوست و در ۲۰۰۸ به منطقهٔ یورو ملحق شد.[۲۹]
تاریخ طولانی حکومتهای خارجی و نزدیکی به اروپا و شمال آفریقا بر هنر، موسیقی، خوراک و معماری مالت تأثیر گذاشته است. این کشور پیوندهای تاریخی و فرهنگی نزدیکی با ایتالیا و بهویژه سیسیل دارد؛ و در حالی که مالتی و انگلیسی زبانهای رسمی آن هستند، بین ۶۲ تا ۶۶ درصد از مالتیها به زبان ایتالیایی سخن میگویند یا دانش قابلتوجهی از آن دارند؛ زبانی که از ۱۵۳۰ تا ۱۹۳۴ دارای جایگاه رسمی بود.[۳۰][۳۱]
مالت یکی از مراکز اولیهٔ مسیحیت اولیه بوده و کاتولیک دین رسمی کشور است، هرچند قانون اساسی مالت آزادی وجدان و عبادت دینی را تضمین میکند.[۳۲][۳۳]
مالت کشوری توسعهیافته با اقتصادی پیشرفته و با درآمد بالا است. اقتصاد آن بهشدت به گردشگری متکی است و با آبوهوای گرم، مناطق تفریحی متعدد و بناهای تاریخی و معماری فراوان، گردشگران و نیز جامعهٔ روبهرشد مهاجران را جذب میکند. این کشور دارای سه اثر ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو است: سرداب حل-سفلینی،[۳۴] والتا،[۳۵] و هفت معابد خرسنگی مالت که از کهنترین سازههای مستقل جهان بهشمار میروند.[۳۶][۳۷][۳۸]
نام
[ویرایش]نام مالت از صورت ایتالیایی و مالتی Malta (مالتا) گرفته شده است، که خود از عربی سدههای میانه Māliṭā (مَالِطَا) و آن نیز از لاتین کلاسیک Melita (مِلیتا) مشتق شده است،[۳۹] که خود از صورتهای لاتینیشده یا دوریسیِ[۴۰] یونانی باستان Melítē (Μελίτη) (ملیته) با منشأ نامشخص گرفته شده است. نام Melítē—که در روزگار باستان برای جزیرهٔ ملیجت در کرواسی نیز بهکار میرفت—بهطور تحتاللفظی به معنای «جایگاه عسل» یا «شیرینی» است و از صورت ترکیبی méli (μέλι، «عسل» یا هر چیز مشابه شیرین) گرفته شده است[۴۱] و نیز پسوند -ē (-η). یونانیان باستان ممکن است این نام را به سبب زیرگونهٔ بومی زنبور عسل در مالت بر این جزیره نهاده باشند.[۴۲] در مقابل، برخی پژوهشگران دیگر بر این باورند که نام یونانی از یک واژهٔ اصلی در فنیقی یا پونی Maleth (𐤌𐤋𐤈، mlṭ) گرفته شده است که به معنای «بندرگاه»،[۴۳] «پناهگاه»[۴۴] یا «بندر»[۴۵] است؛ اشارهای به بندر عظیم و سکونتگاه اصلی آن در کاسپیکوا، پس از بالا آمدن سطح دریا که موجب جدایی جغرافیای مالت و غرق شدن سکونتگاههای ساحلی اولیه در سدهٔ دهم پیش از میلاد شد.[۴۶] سپس این نام توسط یونانیان به کل مالت و توسط رومیان به پایتخت باستانی آن در بخش مدینا اطلاق شد.[۴۶]
تاریخ
[ویرایش]پیشاتاریخ
[ویرایش]مالت با ورود شکارچیگردآورندگان دورهٔ میانسنگی که احتمالاً از سیسیل آمده بودند، دستکم از حدود ۶۵۰۰ پیش از میلاد مسکون بوده است. کاوشها در غار لاتنیا نشاندهندهٔ شواهدی شامل بقایای اجاقها، ابزارهای سنگی و مجموعهای فراوان و متنوع از استخوانهای جانوری بود. این مجموعه شامل گوزنهای سرخ بومی که امروزه منقرض شدهاند، ماهیها و پستانداران دریایی، و نیز مقادیر زیادی از شکمپایان دریایی خوراکی بود. برای رسیدن به مالت، این شکارچیگردآورندگان ناگزیر بودند حدود ۱۰۰ کیلومتر آب آزاد را طی کنند؛ سفری که طولانیترین عبور دریایی شناختهشده توسط شکارچیگردآورندگان در مدیترانه بهشمار میرود.[۲۲] انقراض اسبهای آبی کوتوله، قوهای غولپیکر و فیلهای کوتوله در گذشته به ورود نخستین انسانها به مالت نسبت داده میشد.[۴۷] با این حال، به نظر میرسد این فرضیه درست نباشد، زیرا پژوهشهای جدید نشان میدهند این جانوران هزاران سال پیش از ورود نخستین انسانها منقرض شدهاند[۴۸] و هیچیک از این جانوران در ارتباط با نخستین شکارچیگردآورندگان میانسنگی شناختهشده یافت نشدهاند.[۲۲] ادعای سکونت زودتر جزیره توسط نئاندرتالها نیز بهطور گسترده رد شده است.[۲۲] کشاورزان نوسنگی که آنان نیز احتمالاً از سیسیل آمده بودند، در حدود ۵۴۰۰ پیش از میلاد به این جزایر رسیدند.[۲۲] سکونتگاههای کشاورزی پیشاتاریخی مربوط به دوران نوسنگی شامل محوطهٔ غاری دالام در لایههای بالایی مرتبط با جانوران اهلی است.[۴۹] جمعیت نوسنگی مالت به کشت غلات، پرورش دام و همچون دیگر فرهنگهای باستانی مدیترانه، پرستش یک پیکرهٔ باروری میپرداختند.[۵۰]

فرهنگی از سازندگان پرستشگاههای خرسنگسنگی یا جایگزین این دورهٔ اولیه شد یا از دل آن پدید آمد. در حدود ۳۵۰۰ پیش از میلاد، این مردم برخی از کهنترین سازههای مستقلِ باقیمانده در جهان را به شکل پرستشگاههای خرسنگسنگی جگانتیا در جزیرهٔ غودش ساختند؛[۵۱] پرستشگاههای اولیهٔ دیگر شامل مواردی در حجر قیم و منایدرا هستند.[۵۲][۵۳][۵۴] این پرستشگاهها معماری متمایزی دارند، که معمولاً شامل طرحی پیچیده به شکل سهبرگه است، و از ۴۰۰۰ تا ۲۵۰۰ پیش از میلاد مورد استفاده قرار میگرفتند. شواهدی غیرقطعی نشان میدهد که قربانی کردن حیوانات برای الههٔ باروری انجام میشده است، که تندیس آن اکنون در موزهٔ ملی باستانشناسی در والتا نگهداری میشود.[۵۵] یکی دیگر از ویژگیهای باستانشناسی جزایر مالت که اغلب به این سازندگان باستانی نسبت داده میشود، شیارهای یکنواخت و همفاصلهای است که «ردهای ارابه» نامیده میشوند و در چندین نقطهٔ جزایر یافت میشوند؛ برجستهترین آنها در میسراح غار الکبیر قرار دارند. احتمالاً این شیارها در اثر حرکت ارابههای چوبی با چرخهایی که سنگآهک نرم را فرسوده کردهاند ایجاد شدهاند.[۵۶][۵۷] این فرهنگ ظاهراً در حدود ۲۵۰۰ پیش از میلاد از جزایر ناپدید شد، احتمالاً به دلیل قحطی یا بیماری.
پس از ۲۵۰۰ پیش از میلاد، جزایر مالت برای چند دهه خالی از سکنه شدند تا اینکه موجی از مهاجران عصر برنز وارد شدند؛ فرهنگی که مردگان خود را آتشسپاری میکرد و سازههای خرسنگسنگی کوچکتری به نام میزسنگها معرفی کرد.[۵۸] این سازهها متعلق به جمعیتی هستند که با سازندگان پرستشگاههای خرسنگسنگی پیشین متفاوت بودهاند. فرض بر این است که این جمعیت به دلیل شباهت میان دولمنهای مالت و برخی سازههای کوچک یافتشده در سیسیل، از آنجا آمدهاند.[۵۹]
فنیقیها، کارتاژیها و رومیان
[ویرایش]فنیقیها[۶۰] این جزایر را با نام آن (𐤀𐤍𐤍، ʾNN)[۶۱][۶۲][۴۶] احتمالاً اندکی پس از ۱۰۰۰ پیش از میلاد[۱۱] بهعنوان ایستگاهی در مسیرهای تجاری خود از مدیترانهٔ شرقی به کورنوال مستعمره کردند.[۶۳] مرکز حکومت آنان ظاهراً در بخش مدینا قرار داشت، که نام خود را با جزیره مشترک بود؛[۶۱][۶۲] بندر اصلی در کاسپیکوا در بندر بزرگ بود که آن را Maleth مینامیدند.[۴۶] پس از سقوط فنیقیه در سال ۳۳۲ پیش از میلاد، این منطقه تحت کنترل کارتاژ قرار گرفت.[۱۱][۶۴] در این دوره، مردم مالت عمدتاً به کشت زیتون و خرنوب میپرداختند و منسوجات تولید میکردند.[۶۴]

در جریان نخستین جنگ پونی، این جزیره پس از نبردی سخت بهدست مارکوس آتیلیوس رگولوس فتح شد.[۶۵] پس از شکست لشکرکشی او، جزیره دوباره به دست کارتاژ افتاد، اما در جریان دومین جنگ پونی در ۲۱۸ پیش از میلاد توسط کنسول روم تایبریوس سمپرونیوس بار دیگر فتح شد.[۶۵] مالت به یک فوئدراتا کیویتاس تبدیل شد، عنوانی که به معنای معافیت از پرداخت خراج و نیز رهایی از حاکمیت مستقیم قانون روم بود، و در حوزهٔ استان سیسیل قرار گرفت.[۴۲] پایتخت آن در بخش مدینا به نام ملیتا—برگرفته از نام یونانی و رومی جزیره—تغییر نام یافت. با این حال، نفوذ پونی همچنان در جزایر نیرومند باقی ماند و سیپیهای ملقرت که در سدهٔ دوم پیش از میلاد وقف شده بودند، نقش مهمی در رمزگشایی زبان پونی ایفا کردند.[۶۶][۶۷] سکهزنی محلی رومی، که در سدهٔ نخست پیش از میلاد متوقف شد،[۶۸] نشاندهندهٔ روند کند رومیشدن جزیره است: آخرین سکههای ضربشدهٔ محلی همچنان دارای کتیبههایی به یونانی باستان و نقشمایههای پونی هستند که نشاندهندهٔ تداوم فرهنگهای یونانی و پونی است.[۶۹]
در سدهٔ دوم میلادی، امپراتور هادریان جایگاه مالت را به یک مونیسیپیوم یا شهر آزاد ارتقا داد: امور محلی جزیره توسط چهار دوئومویرها و یک شورای شهری اداره میشد، در حالی که یک پروکوراتور رومی مقیم بخش مدینا نمایندهٔ پروکنسول سیسیل بود.[۶۵] در سال ۵۸ میلادی، پولس رسول و لوقا در این جزایر دچار کشتیشکستگی شدند.[۶۵] پولس به مدت سه ماه در آنجا ماند و به تبلیغ مسیحیت اولیه پرداخت.[۶۵] این جزیره در اعمال رسولان با نام ملیتنه (یونانی باستان: Μελιτήνη) ذکر شده است.[۷۰]
در سال ۳۹۵ میلادی، زمانی که امپراتوری روم برای آخرین بار تقسیم شد و تئودئوس یکم درگذشت، مالت، بهدنبال سیسیل، تحت کنترل امپراتوری روم غربی قرار گرفت.[۷۱] در جریان دورهٔ مهاجرت و همزمان با افول امپراتوری روم غربی، مالت چندین بار فتح یا اشغال شد.[۶۸] از سال ۴۵۴ تا ۴۶۴ میلادی، این جزایر بهدست وندالها افتاد و پس از آن در اختیار اوستروگوتها قرار گرفت.[۶۵] در سال ۵۳۳ میلادی، بلیساریوس در مسیر خود برای فتح پادشاهی آلانها و وندالها در شمال آفریقا، این جزایر را دوباره تحت حاکمیت امپراتوری (روم شرقی) قرار داد.[۶۵] دربارهٔ حکومت بیزانسی در مالت اطلاعات اندکی در دست است: این جزیره به تم سیسیل وابسته بود و فرمانداران یونانی و یک پادگان کوچک یونانی داشت.[۶۵] در حالی که بخش عمدهٔ جمعیت همچنان از ساکنان قدیمی لاتینیشده تشکیل میشد، در این دوره وابستگی دینی آنان میان پاپ و پاتریارکنشین جهانی قسطنطنیه در نوسان بود.[۶۵] حاکمیت بیزانسی خانوادههای یونانی را به بافت جمعیتی مالت وارد کرد.[۷۲] مالت تا سال ۸۷۰ میلادی تحت کنترل امپراتوری بیزانس باقی ماند، تا اینکه بهدست مردم عرب فتح شد.[۶۵][۷۳]
دورهٔ عربی و سدههای میانه
[ویرایش]مالت درگیر جنگهای اعراب و بیزانس شد و فتح آن ارتباط نزدیکی با فتح سیسیل توسط مسلمانان داشت که از سال ۸۲۷ میلادی، پس از خیانت اوپمیوس، دریاسالار بیزانسی، به همپیمانانش و درخواست او از اغلبیان برای حمله به جزیره، آغاز شد.[۷۴] تاریخنگار و جغرافیدان مسلمان الحمیری روایت میکند که در سال ۸۷۰ میلادی، پس از نبردی سخت با بیزانسیهای مدافع، مهاجمان عرب—که ابتدا به رهبری خلف الخادم و سپس سواده بن محمد بودند—جزیره را غارت کردند، مهمترین بناها را ویران ساختند و آن را عملاً خالی از سکنه باقی گذاشتند تا اینکه در سالهای ۱۰۴۸–۱۰۴۹ میلادی، عربها از سیسیل آن را دوباره مسکون کردند.[۷۵] مشخص نیست که این اسکان دوباره نتیجهٔ گسترش جمعیت در سیسیل، سطح بالاتر استاندارد زندگی در آنجا (که در این صورت ممکن است چند دهه زودتر رخ داده باشد)، یا جنگ داخلی میان حاکمان عرب سیسیل در سال ۱۰۳۸ بوده است.[۷۶] انقلاب کشاورزی عربی سامانههای نوین آبیاری، کشت پنبه و برخی میوهها را معرفی کرد. زبان عربی سیسیلی از طریق سیسیل در جزیره رواج یافت و در نهایت به زبان مالتی تکامل پیدا کرد.[۷۷]
فتح نورمنها
[ویرایش]
نورمنها در سال ۱۰۹۱ میلادی، در چارچوب فتح سیسیل، به مالت حمله کردند.[۷۸] رهبر نورمنها، راجر یکم، کنت سیسیل، از سوی اسیران مسیحی مورد استقبال قرار گرفت،[۴۲] هرچند برخلاف افسانهها، او بخشی از پرچم شطرنجی سرخوسفید خود را جدا نکرد و به مردم مالتی اهدا ننمود تا بهعنوان قدردانی از همراهی آنان در نبرد تلقی شود—روایتی که بعدها مبنای پرچم مالت شد.[۴۲][۷۹]
مالتا به بخشی از پادشاهی سیسیل تازهتأسیس تبدیل شد، که جزیرهٔ سیسیل و جنوب شبهجزیرهٔ ایتالیا را نیز در بر میگرفت.[۴۲] کلیسای کاتولیک دوباره بهعنوان دین رسمی برقرار شد و مالت زیر نظر اسقفنشین پالرمو قرار گرفت، و برخی نمونههای معماری نورمن در مالت، بهویژه در پایتخت باستانی آن بخش مدینا، پدیدار شد.[۴۲] تانکرد، پادشاه سیسیل مالت را بهصورت یک تیول در چارچوب پادشاهی درآورد و در سال ۱۱۹۲ یک کنت مالت منصوب کرد. از آنجا که این جزایر به دلیل موقعیت راهبردی خود بسیار مورد توجه بودند، در همین دوره مردان مالت برای مقابله با تلاشهای فتح نظامی آموزش نظامی دیدند؛ کنتهای نخستین از جنوا و از میان دریانوردان جنگی خصوصی ماهر بودند.[۴۲]
این پادشاهی از سال ۱۱۹۴ تا ۱۲۶۶ در اختیار دودمان اشتاوفن قرار گرفت. با آغاز اصلاحات در پادشاهی سیسیل توسط فریدریش دوم، امپراتور مقدس روم، فرهنگ و دین غربی تأثیر خود را با شدت بیشتری اعمال کردند.[۸۰] مالت به یک شهرستان و یک مارکینشین تبدیل شد، اما بازرگانی آن بهطور کامل از میان رفت و برای مدت طولانی صرفاً بهعنوان یک پادگان مستحکم باقی ماند.[۸۱]
در سال ۱۲۲۴ اخراج گستردهای از عربها صورت گرفت و تمام جمعیت مردان مسیحی کلانو در آبروتسو در همان سال به مالت تبعید شدند.[۴۲] در سال ۱۲۴۹، فریدریش دوم، امپراتور مقدس روم فرمان داد که همهٔ مسلمانان باقیمانده از مالت اخراج شوند[۸۲] یا مجبور به تغییر دین گردند.[۸۳][۸۴]
برای مدتی کوتاه، این پادشاهی به دودمان کاپتی آنژو منتقل شد،[۸۵] اما مالیاتهای سنگین موجب نارضایتی در مالت شد، که تا حدی ناشی از جنگ شارل یکم، پادشاه ناپولی با جمهوری جنوا بود، و جزیرهٔ غودش در سال ۱۲۷۵ غارت شد.[۴۲]
تاج آراگون و شوالیههای مالت
[ویرایش]
مالت از سال ۱۲۸۲ تا ۱۴۰۹ تحت حاکمیت دودمان بارسلونا، خاندان حاکم بر تاج آراگون، قرار داشت،[۸۶] و آراگونیها در جریان شامگاه سیسیلی در نبرد دریایی مالت در بندر بزرگ در سال ۱۲۸۳ به شورشیان مالتی کمک کردند.[۸۷]
خویشاوندان فرمانروایان آراگون تا سال ۱۴۰۹ بر جزیره حکومت کردند، زمانی که این سرزمین بهطور رسمی به پادشاهی آراگون واگذار شد. در آغاز برتری آراگونیها، پسران پادشاهان عنوان کنت مالت را دریافت میکردند. در این دوره بخش بزرگی از اشراف محلی شکل گرفت. با این حال، تا سال ۱۳۹۷، اعطای عنوان کنتی دوباره به مبنای فئودالی بازگشت و دو خاندان بر سر آن رقابت کردند. این امر باعث شد پادشاه مارتین یکم سیسیل این عنوان را لغو کند. چند سال بعد، با بازگرداندن عنوان، اختلاف دوباره اوج گرفت و مالتیها به رهبری اشراف محلی علیه کنت گونزالوو مونروی شورش کردند.[۴۲] هرچند آنان با کنت مخالفت کردند، اما وفاداری خود را به تاج سیسیل اعلام نمودند، امری که چنان بر آلفونسوی پنجم، پادشاه آراگون تأثیر گذاشت که او مردم را بهخاطر شورش مجازات نکرد. در عوض، او وعده داد که هرگز این عنوان را به شخص ثالثی واگذار نکند و آن را دوباره در ساختار تاج ادغام کرد. شهر مدینا نیز عنوان Città Notabile (شهر برجسته) را دریافت کرد.[۴۲]
در سپتامبر ۱۴۲۹، بربرهای حفصیان در تلاش برای تصرف مالت ناکام ماندند و توسط مالتیها عقب رانده شدند. مهاجمان مناطق روستایی را غارت کردند و حدود ۳۰۰۰ تن از ساکنان را بهعنوان برده با خود بردند.[۸۸]

در ۲۳ مارس ۱۵۳۰،[۸۹] کارل پنجم این جزایر را به شوالیههای مهماننواز تحت رهبری فرانسویای به نام فیلیپ ویلیرس واگذار کرد،[۹۰][۹۱] بهصورت اجارهٔ دائمی، که در ازای آن باید سالانه خراجی به شکل یک باز مالت پرداخت میکردند.[۹۲][۹۳][۹۴][۹۵][۹۶][۹۷][۹۸][۹۷] این شوالیهها، که یک فرقهٔ مذهبی-نظامی بودند و با نام «فرقهٔ سنت یوحنا» و بعدها «شوالیههای مالت» نیز شناخته میشدند، در سال ۱۵۲۲ توسط امپراتوری عثمانی از ردس بیرون رانده شده بودند.[۹۹] شوالیههای مهماننواز بر مالت و غودش بین سالهای ۱۵۳۰ تا ۱۷۹۸ حکومت کردند.[۱۰۰] در این دوره، اهمیت راهبردی و نظامی جزیره بهطور چشمگیری افزایش یافت، زیرا ناوگان کوچک اما کارآمد فرقهٔ سنت یوحنا از این پایگاه جدید حملاتی را علیه مسیرهای کشتیرانی قلمروهای عثمانی در سراسر دریای مدیترانه انجام میداد.[۱۰۰][۱۰۱]
در سال ۱۵۵۱، جمعیت جزیرهٔ غودش (حدود ۵۰۰۰ نفر) توسط بردهگیران بربر به بردگی گرفته شدند و به ساحل بربر در شمال آفریقا منتقل شدند.[۱۰۲]

شوالیهها به رهبری فرانسویای به نام ژان پاریزو دو ولت در برابر محاصرهٔ بزرگ مالت توسط عثمانیها در سال ۱۵۶۵ مقاومت کردند.[۹۱] آنان با کمک نیروهای پرتغالی، اسپانیایی و مالتی این حمله را دفع کردند.[۱۰۳][۱۰۴] پس از این محاصره، آنان تصمیم گرفتند استحکامات مالت را، بهویژه در ناحیهٔ بندر درونی، تقویت کنند؛ جایی که شهر جدید والتا به افتخار ولت ساخته شد. همچنین مجموعهای از برجهای دیدبانی در سواحل ایجاد کردند—از جمله برجهای وینیاکور، لاسکاریس و دِ ردین—که به نام استادان اعظم صادرکنندهٔ این دستور نامگذاری شدند. شوالیهها پروژههای معماری و فرهنگی متعددی را نیز به انجام رساندند، از جمله آرایش و توسعهٔ چیتا ویتوریوزا (امروزه بیرگو) و ساخت شهرهای جدیدی مانند چیتا روهان (امروزه زبوگ). با این حال، تا اواخر سدهٔ هجدهم قدرت شوالیهها رو به افول گذاشت.
دورهٔ فرانسوی و فتح بریتانیا
[ویرایش]
حکومت شوالیهها زمانی پایان یافت که ناپلئون بناپارت در سال ۱۷۹۸، در مسیر خود به سوی مصر در جریان جنگهای انقلاب فرانسه، مالت را تصرف کرد. در فاصلهٔ ۱۲ تا ۱۸ ژوئن ۱۷۹۸، ناپلئون در کاخ پاریزیو، والتا اقامت داشت.[۱۰۵][۱۰۶][۱۰۷] او ادارهٔ کشور را اصلاح کرد: کمیسیونی دولتی، دوازده شهرداری، یک نظام مالی عمومی، لغو همهٔ حقوق و امتیازات فئودالی، لغو بردهداری و اعطای آزادی به همهٔ بردگان ترکهای آناتولی و یهودیان را برقرار ساخت.[۱۰۸][۱۰۹] در حوزهٔ قضایی، یک قانون خانواده تدوین شد و دوازده قاضی منصوب شدند. مدرسهٔ دولتی بر اساس اصول تعیینشده توسط خود ناپلئون سازماندهی شد و آموزش ابتدایی و متوسطه را فراهم کرد.[۱۰۹][۱۱۰] سپس او به سوی مصر حرکت کرد و یک پادگان قابلتوجه در مالت باقی گذاشت.[۱۱۱]
نیروهای فرانسوی که در جزیره باقی ماندند بهتدریج نزد مالتیها نامحبوب شدند، بهویژه بهدلیل دشمنی آنان با کاتولیسیسم و غارت کلیساهای محلی برای تأمین هزینههای جنگ. سیاستهای مالی و مذهبی فرانسه چنان خشم مالتیها را برانگیخت که آنان شورش کردند و فرانسویان را وادار به ترک جزیره نمودند. بریتانیای کبیر، همراه با پادشاهی ناپل و پادشاهی سیسیل، به مالتیها مهمات و کمک رساند و بریتانیا همچنین نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا را اعزام کرد که جزایر را محاصره نمود.[۱۰۹]
در ۲۸ اکتبر ۱۷۹۸، کاپیتان سر الکساندر بال با موفقیت مذاکرات با پادگان فرانسوی در غودش را برای تسلیم و واگذاری جزیره به بریتانیا به پایان رساند. بریتانیاییها همان روز جزیره را به ساکنان محلی واگذار کردند و ادارهٔ آن بهدست کشیش ارشد ساوریو کاسار به نمایندگی از فردیناند سوم سیسیل سپرده شد. غودش تا زمانی که کاسار در سال ۱۸۰۱ توسط بریتانیاییها برکنار شد، مستقل باقی ماند.[۱۱۲]
ژنرال کلود-آنری بلگران دو ووابوا در سال ۱۸۰۰ نیروهای فرانسوی خود را تسلیم کرد.[۱۰۹] رهبران مالتی جزیرهٔ اصلی را به سر الکساندر بال تقدیم کردند و خواستار آن شدند که جزیره به یک قلمرو امپراتوری بریتانیا تبدیل شود. مردم مالت یک اعلامیهٔ حقوق تدوین کردند که در آن پذیرفتند «تحت حمایت و حاکمیت پادشاه مردم آزاد، اعلیحضرت پادشاه پادشاهی متحد بریتانیای کبیر و ایرلند» قرار گیرند. این اعلامیه همچنین تصریح میکرد که «اعلیحضرت حق واگذاری این جزایر به هیچ قدرتی را ندارد… و اگر تصمیم به ترک حمایت و چشمپوشی از حاکمیت خود بگیرد، حق انتخاب فرمانروای دیگر یا ادارهٔ این جزایر تنها به ما، ساکنان و بومیان، تعلق دارد و هیچگونه نظارتی بر آن اعمال نخواهد شد.»[۱۰۹][۱۱۳]
امپراتوری بریتانیا و جنگ جهانی دوم
[ویرایش]
در سال ۱۸۱۴، بهعنوان بخشی از پیمان پاریس،[۱۰۹][۱۱۴] مالت رسماً به بخشی از امپراتوری بریتانیا تبدیل شد و بهعنوان ایستگاه میانراهی کشتیرانی و مقر ناوگان مورد استفاده قرار گرفت. پس از گشایش کانال سوئز در سال ۱۸۶۹، موقعیت مالت در میانهٔ مسیر میان تنگهٔ جبلالطارق و مصر به مزیت اصلی آن تبدیل شد و این جزیره بهعنوان توقفگاهی مهم در مسیر هند، یکی از راههای اصلی تجاری بریتانیا، در نظر گرفته شد. یک گورستان نظامی ترکیه به دستور عبدالعزیز یکم ساخته شد و میان سالهای ۱۸۷۳ تا ۱۸۷۴ برای سربازان عثمانی کشتهشده در محاصرهٔ بزرگ مالت احداث گردید.
میان سالهای ۱۹۱۵ تا ۱۹۱۸، در جریان جنگ جهانی اول، مالت بهدلیل شمار زیاد سربازان زخمی که در آنجا پذیرش میشدند، به «پرستار مدیترانه» شهرت یافت.[۱۱۵] در ۷ ژوئن ۱۹۱۹، مردم مالت در واکنش به یک بحران هزینهٔ زندگی دست به شورش زدند؛ نیروهای بریتانیایی سرانجام شورش را سرکوب کردند و در این میان چهار نفر کشته شدند. این رویداد که با نام ستّه جونیو («۷ ژوئن») شناخته میشود، هر سال گرامی داشته میشود و یکی از پنج روز ملی کشور است.[۱۱۶][۱۱۷] تا پیش از جنگ جهانی دوم، سیاست در مالت تحت تأثیر مسئلهٔ زبان بود که میان احزاب ایتالیاییزبان و انگلیسیزبان جریان داشت.[۱۱۸]
پیش از جنگ جهانی دوم، والتا محل استقرار ستاد ناوگان مدیترانهای نیروی دریایی سلطنتی بود؛ با این حال، با وجود مخالفت وینستون چرچیل،[۱۱۹] این فرماندهی در سال ۱۹۳۷ به اسکندریه در مصر منتقل شد، زیرا بیم آن میرفت که در برابر حملات هوایی از اروپا بسیار آسیبپذیر باشد.[۱۱۹][۱۲۰][۱۲۱] در طول جنگ، مالت نقشی مهم برای متفقین جنگ جهانی دوم ایفا کرد؛ بهعنوان مستعمرهای بریتانیایی که در نزدیکی سیسیل و مسیرهای کشتیرانی نیروهای محور قرار داشت، این جزیره توسط نیروی هوایی ایتالیا و آلمان بمباران شد. بریتانیا از مالت برای انجام حملات علیه نیروی دریایی ایتالیا استفاده کرد و در آنجا یک پایگاه زیردریایی ایجاد نمود. همچنین از این جزیره بهعنوان ایستگاه شنود استفاده میشد و پیامهای رادیویی آلمان، از جمله ارتباطات ماشین انیگما، رهگیری میگردید.[۱۲۲] پایداری مردم مالت در جریان دومین محاصرهٔ مالت باعث شد جرج ششم در ۱۵ آوریل ۱۹۴۲ نشان صلیب جرج را بهطور جمعی به این کشور اعطا کند. برخی تاریخنگاران بر این باورند که این اقدام موجب شد بریتانیا در دفاع از مالت متحمل تلفات نامتناسبی شود، زیرا در صورت تسلیم مالت، اعتبار بریتانیا—همانگونه که در نبرد سنگاپور رخ داده بود—بهشدت آسیب میدید.[۱۲۳] تصویر صلیب جرج اکنون بر روی پرچم مالت و نشان ملی مالت دیده میشود.
استقلال و جمهوری
[ویرایش]

مالت در ۲۱ سپتامبر ۱۹۶۴ بهعنوان دولت مالت به استقلال دست یافت (روز استقلال). بر پایهٔ قانون اساسی ۱۹۶۴، مالت در آغاز الیزابت دوم را بهعنوان ملکهٔ مالت و در نتیجه رئیس کشور حفظ کرد و یک استاندار به نمایندگی از او قدرت اجرایی را اعمال میکرد. در سال ۱۹۷۱، حزب کارگر مالت به رهبری دام مینتوف در انتخابات عمومی پیروز شد و در نتیجه، مالت در ۱۳ دسامبر ۱۹۷۴ در چارچوب اتحادیهٔ کشورهای مشترکالمنافع خود را جمهوری اعلام کرد (روز جمهوری). اندکی پس از استقلال، یک توافق دفاعی امضا شد که پس از بازنگری در سال ۱۹۷۲، در ۳۱ مارس ۱۹۷۹ منقضی گردید (روز آزادی).[۱۲۴] با پایان این توافق، پایگاه بریتانیا بسته شد و اراضیای که پیشتر در اختیار بریتانیا بود به دولت مالت واگذار شد.[۱۲۵]
پس از خروج آخرین نیروهای بریتانیایی در سال ۱۹۷۹، این کشور مشارکت خود را در جنبش عدم تعهد افزایش داد. مالت در سال ۱۹۸۰ سیاست بیطرفی را پذیرفت.[۱۲۶] در همان سال، سه مکان از مالت، از جمله پایتخت والتا، در فهرست میراث جهانی ثبت شدند. در سال ۱۹۸۹، مالت میزبان نشست مالت میان رئیسجمهور ایالات متحده جرج اچ. دابلیو. بوش و رهبر اتحاد جماهیر شوروی میخائیل گورباچف بود؛ نخستین دیدار رو در روی آنان که نشانهای از پایان جنگ سرد بهشمار میرفت.[۱۲۷] فرودگاه بینالمللی مالت در ۲۵ مارس ۱۹۹۲ افتتاح شد و بهطور کامل به بهرهبرداری رسید و صنعت هوانوردی و گردشگری محلی را تقویت کرد. در ۸ مارس ۲۰۰۳ همهپرسی عضویت در اتحادیهٔ اروپا برگزار شد که ۵۳٫۶۵٪ از شرکتکنندگان به آن رأی مثبت دادند.[۱۲۸] مالت در ۱ مه ۲۰۰۴ به اتحادیهٔ اروپا پیوست[۱۲۹] و در ۱ ژانویهٔ ۲۰۰۸ به منطقهٔ یورو ملحق شد.[۱۳۰]
جغرافیا
[ویرایش]
مالت یک مجمعالجزایر در بخش مرکزی دریای مدیترانه (در حوضهٔ شرقی آن) است که حدود ۸۰ کیلومتر (۵۰ مایل) از جنوب ایتالیا و در آن سوی کانال مالت قرار دارد. تنها سه جزیرهٔ بزرگتر—مالت (مالتی: Malta)، غودش (Għawdex) و کمینو (Kemmuna)—مسکونی هستند. جزایر این مجمعالجزایر بر روی سکوی مالت قرار دارند؛ سکویی کمعمق که از نقاط مرتفع یک پل خشکی میان سیسیل و شمال آفریقا شکل گرفته و پس از افزایش سطح دریا در پایان آخرین عصر یخبندان از هم جدا شده است.[۱۳۱] این مجمعالجزایر بر روی صفحهٔ تکتونیکی آفریقا قرار دارد.[۱۳۲][۱۳۳] مالت برای سدهها بهعنوان جزیرهای از شمال آفریقا در نظر گرفته میشد.[۱۳۴]
خلیجهای متعدد در امتداد خط ساحلی فرورفتهٔ جزایر، بندرگاههای مناسبی فراهم میکنند. چشمانداز طبیعی شامل تپههای کمارتفاع با زمینهای کشاورزی پلکانی است. بلندترین نقطهٔ مالت تا دمیرک است با ارتفاع ۲۵۳ متر (۸۳۰ فوت) در نزدیکی دینگلی. اگرچه در زمان بارشهای شدید برخی رودهای کوچک شکل میگیرند، در مالت هیچ رودخانه یا دریاچهٔ دائمی وجود ندارد. با این حال، برخی آبراههها در طول سال دارای آب شیرین جاری هستند، از جمله در بحریا نزدیک راس ار راحب، در ایمتاحلب و سن مارتین، و در درهٔ لونزیاتا در غودش.
از نظر جغرافیای گیاهی، مالت در استان لیگورو–تیرنیِ ناحیهٔ مدیترانه در چارچوب پادشاهی شمالی قرار میگیرد. بر اساس طبقهبندی صندوق جهانی طبیعت، قلمروی مالت در بومناحیهٔ خشکیِ «جنگلهای سختبرگ و مختلط تیرنی–آدریاتیک» جای دارد.[۱۳۵]
جزایر کوچک و غیرمسکونی زیر نیز بخشی از این مجمعالجزایر هستند:
- صخرهٔ بارباگانی (جزیره غودش)
- کومینوتو (Kemmunett)
- جزیرهٔ دلیماره (مارساکسلوک)
- فیلفلا (زوریک)/(سیگیوی)
- صخرهٔ فسّیج
- صخره تل جنرال (Il-Ġebla tal-Ġeneral)، (جزیره غودش)
- صخرهٔ غالیس (ناسار)
- صخرهٔ حلفا (جزیره غودش)
- صخرههای بزرگ تالاب آبی (کمینو)
- جزایر سنت پل/جزیرهٔ سلمنِت (ملیها)
- جزیره مانوئل که از طریق پلی به شهر گزیرا در سرزمین اصلی متصل است
- صخرههای میسترا (سان پال ایلبهار)
- صخرهٔ تاچچاول (جزیره غودش)
- دماغهٔ قاورا/جزیرهٔ تا فرابن (سان پال ایلبهار)
- صخرههای کوچک تالاب آبی (کمینو)
- صخرهٔ سالا (زابار)
- صخرهٔ شروب العجین (مارساکسلوک)
- صخرهٔ تا تحت ایل ماز
آبوهوا
[ویرایش]مالت دارای اقلیم مدیترانهای (سامانه طبقهبندی اقلیمی کوپن Csa) است،[۳۳][۱۳۶] با زمستانهای ملایم و تابستانهای گرم که در نواحی داخلی گرمتر نیز هستند. بارش عمدتاً در پاییز و زمستان رخ میدهد و تابستانها عموماً خشک است.
میانگین دمای سالانه حدود ۲۳ درجه سلسیوس (۷۳ درجه فارنهایت) در روز و ۱۵٫۵ درجه سلسیوس (۵۹٫۹ درجه فارنهایت) در شب است. در سردترین ماه—ژانویه—بیشینهٔ دما معمولاً بین ۱۲ تا ۱۸ درجه سلسیوس (۵۴ تا ۶۴ درجه فارنهایت) در روز و کمینهٔ آن بین ۶ تا ۱۲ درجه سلسیوس (۴۳ تا ۵۴ درجه فارنهایت) در شب قرار دارد. در گرمترین ماه—اوت—بیشینهٔ دما معمولاً بین ۲۸ تا ۳۴ درجه سلسیوس (۸۲ تا ۹۳ درجه فارنهایت) در روز و کمینهٔ آن بین ۲۰ تا ۲۴ درجه سلسیوس (۶۸ تا ۷۵ درجه فارنهایت) در شب است. در میان همهٔ پایتختهای قارهٔ اروپا، والتا—پایتخت مالت—گرمترین زمستانها را دارد، با میانگین دمایی حدود ۱۵ تا ۱۶ درجه سلسیوس (۵۹ تا ۶۱ درجه فارنهایت) در روز و ۹ تا ۱۰ درجه سلسیوس (۴۸ تا ۵۰ درجه فارنهایت) در شب در بازهٔ ژانویه تا فوریه. در مارس و دسامبر، میانگین دما حدود ۱۷ درجه سلسیوس (۶۳ درجه فارنهایت) در روز و ۱۱ درجه سلسیوس (۵۲ درجه فارنهایت) در شب است.[۱۳۷] نوسانهای شدید دما نادر است. بارش برف بسیار کمیاب است، هرچند در سدهٔ گذشته چند مورد ثبت شده که آخرین آن در سال ۲۰۱۴ بوده است.[۱۳۸]
میانگین دمای سالانهٔ دریا ۲۰ درجه سلسیوس (۶۸ درجه فارنهایت) است، از ۱۵–۱۶ درجه سلسیوس (۵۹–۶۱ درجه فارنهایت) در فوریه تا ۲۶ درجه سلسیوس (۷۹ درجه فارنهایت) در اوت. در شش ماه از ژوئن تا نوامبر، میانگین دمای دریا از ۲۰ درجه سلسیوس (۶۸ درجه فارنهایت) فراتر میرود.[۱۳۹][۱۴۰][۱۴۱]
میانگین سالانهٔ رطوبت بالا، و حدود ۷۵٪ است؛ بهطوریکه از ۶۵٪ در ژوئیه (صبح: ۷۸٪، عصر: ۵۳٪) تا ۸۰٪ در دسامبر (صبح: ۸۳٪، عصر: ۷۳٪) متغیر است.[۱۴۲]
مجموع سالانهٔ مدت تابش آفتاب حدود ۳۰۰۰ ساعت است، از میانگین ۵٫۲ ساعت در روز در دسامبر تا بیش از ۱۲ ساعت در ژوئیه.[۱۴۰][۱۴۳] این مقدار تقریباً دو برابر شهرهای نیمهٔ شمالی اروپا است؛ برای مقایسه: لندن ۱۴۶۱ ساعت.[۱۴۴] با این حال، در زمستان تا چهار برابر آفتاب بیشتری دارد؛ برای نمونه در دسامبر، لندن ۳۷ ساعت آفتاب دارد[۱۴۴] در حالی که مالت بیش از ۱۶۰ ساعت دارد.
| دادههای اقلیم مالت (لاکا در بخش جنوبشرقی جزیرهٔ اصلی، ۱۹۹۱–۲۰۲۰) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماه | ژانویه | فوریه | مارس | آوریل | مه | ژوئن | ژوئیه | اوت | سپتامبر | اکتبر | نوامبر | دسامبر | سال |
| میانگین بیشترین °C (°F) | ۱۵٫۷ (۶۰) |
۱۵٫۷ (۶۰) |
۱۷٫۴ (۶۳) |
۲۰٫۰ (۶۸) |
۲۴٫۲ (۷۶) |
۲۸٫۷ (۸۴) |
۳۱٫۷ (۸۹) |
۳۲٫۰ (۹۰) |
۲۸٫۶ (۸۳) |
۲۵٫۰ (۷۷) |
۲۰٫۸ (۶۹) |
۱۷٫۲ (۶۳) |
۲۳٫۱ (۷۴) |
| میانگین روزانه °C (°F) | ۱۲٫۹ (۵۵) |
۱۲٫۶ (۵۵) |
۱۴٫۱ (۵۷) |
۱۶٫۴ (۶۲) |
۲۰٫۱ (۶۸) |
۲۴٫۲ (۷۶) |
۲۶٫۹ (۸۰) |
۲۷٫۵ (۸۲) |
۲۴٫۹ (۷۷) |
۲۱٫۸ (۷۱) |
۱۷٫۹ (۶۴) |
۱۴٫۵ (۵۸) |
۱۹٫۵ (۶۷) |
| میانگین کمترین °C (°F) | ۱۰٫۱ (۵۰) |
۹٫۵ (۴۹) |
۱۰٫۹ (۵۲) |
۱۲٫۸ (۵۵) |
۱۵٫۸ (۶۰) |
۱۹٫۶ (۶۷) |
۲۲٫۱ (۷۲) |
۲۳٫۰ (۷۳) |
۲۱٫۲ (۷۰) |
۱۸٫۴ (۶۵) |
۱۴٫۹ (۵۹) |
۱۱٫۸ (۵۳) |
۱۵٫۹ (۶۱) |
| بارندگی میلیمتر (اینچ) | ۷۹٫۳ (۳٫۱۲) |
۷۳٫۲ (۲٫۸۸) |
۴۵٫۳ (۱٫۷۸) |
۲۰٫۷ (۰٫۸۱) |
۱۱٫۰ (۰٫۴۳) |
۶٫۲ (۰٫۲۴) |
۰٫۲ (۰٫۰۱) |
۱۷٫۰ (۰٫۶۷) |
۶۰٫۷ (۲٫۳۹) |
۸۱٫۸ (۳٫۲۲) |
۹۱٫۰ (۳٫۵۸) |
۹۳٫۷ (۳٫۶۹) |
۵۸۰٫۷ (۲۲٫۸۶) |
| میانگین روزهای بارندگی (≥ ۱.۰ mm) | ۱۰٫۰ | ۸٫۲ | ۶٫۱ | ۳٫۸ | ۱٫۵ | ۰٫۸ | ۰٫۰ | ۱٫۰ | ۴٫۳ | ۶٫۶ | ۸٫۷ | ۱۰٫۰ | ۶۱ |
| میانگین روزانه ساعتهای تابش آفتاب | ۱۶۹٫۳ | ۱۷۸٫۱ | ۲۲۷٫۲ | ۲۵۳٫۸ | ۳۰۹٫۷ | ۳۳۶٫۹ | ۳۷۶٫۷ | ۳۵۲٫۲ | ۲۷۰٫۰ | ۲۲۳٫۸ | ۱۹۵٫۰ | ۱۶۱٫۲ | ۳٬۰۵۴ |
| منبع: Meteo Climate (دادههای ۱۹۹۱–۲۰۲۰)،[۱۴۵] MaltaWeather.com (دادههای آفتاب)[۱۴۶] | |||||||||||||
شهرنشینی
[ویرایش]بر اساس یوروستت، مالت از دو ناحیهٔ شهری بزرگ تشکیل شده است که بهطور قراردادی «والتا» (جزیرهٔ اصلی مالت) و «غودش» نامیده میشوند. منطقهٔ شهری اصلی کل جزیرهٔ اصلی را در بر میگیرد و جمعیتی حدود ۴۰۰٬۰۰۰ نفر دارد.[۱۴۷][۱۴۸] هستهٔ این منطقه، یعنی «شهر بزرگ» والتا، جمعیتی برابر با ۲۰۵٬۷۶۸ نفر دارد.[۱۴۹] بر پایهٔ دادههای سال ۲۰۲۰ یوروستت، ناحیهٔ شهری کارکردی و منطقهٔ کلانشهری کل جزیره را پوشش میدهد و جمعیتی برابر با ۴۸۰٬۱۳۴ نفر دارد.[۱۵۰][۱۵۱] طبق دادههای سازمان ملل، حدود ۹۵ درصد از مساحت مالت شهری است و این رقم هر سال افزایش مییابد.[۱۷] بر اساس مطالعات اسپون و کمیسیون اروپا، «کل قلمرو مالت یک منطقهٔ شهری واحد را تشکیل میدهد».[۱۸]
مالت با مساحت ۳۱۶ کیلومتر مربع (۱۲۲ مایل مربع) و جمعیتی بیش از ۰٫۵ میلیون نفر، یکی از پرتراکمترین کشورهای جهان است. در برخی منابع[۱۹][۲۰][۲۱][۱۵۲][۱۵۳] از آن بهعنوان یک دولتشهر نیز یاد شده است. گاهی مالت در رتبهبندیهای مربوط به شهرها[۱۵۴] یا مناطق کلانشهری[۱۵۵] نیز فهرست میشود.
گیاهان
[ویرایش]
مالت تنها حدود ۴٫۶ کیلومتر مربع جنگل طبیعیِ در حال باززایی دارد که با درختان بالغی با ارتفاع ۲ تا ۵ متر شناخته میشوند. مجموع مساحت پوشش درختی حدود ۳۲ کیلومتر مربع برآورد میشود که تقریباً ۱٫۴۴٪ از کل مساحت مجمعالجزایر را تشکیل میدهد. رایجترین گونههای درختی بومی شامل بید سفید، سپیدار، زیتون، خرنوب، بلوط (بلوط همیشهسبز و بلوط مدیترانهای)، کاج مدیترانهای، برگ بو و انجیر هستند؛ در حالی که گونههای غیربومی رایج شامل اکالیپتوس، آکاسیا، خرما و انجیرتیغی هندی هستند.[۱۵۶][۱۵۷] جزایر مالت همچنین میزبان تنوع گستردهای از گیاهان بومی، نیمهبومی و بومزاد هستند.[۱۵۸] این گیاهان ویژگیهای متعددی سازگار با اقلیم مدیترانهای، مانند مقاومت در برابر خشکی، دارند.
تنوع زیستی مالت بهشدت در معرض تهدید ناشی از نابودی زیستگاهها، گونههای مهاجم و مداخلهٔ انسانی قرار دارد.[۱۵۹]
حکومت و سیاست
[ویرایش]
مالت یک جمهوری[۳۲] است که نظام پارلمانی و ادارهٔ امور عمومی آن تا حد زیادی بر پایهٔ نظام وستمینستر شکل گرفته است. پارلمان تکمجلسی از رئیسجمهور مالت و مجلس نمایندگان (مالتی: Kamra tad-Deputati) تشکیل میشود.
مجلس نمایندگان دارای ۶۵ عضو است که برای دورهای پنجساله در ۱۳ حوزهٔ انتخاباتی پنجکرسیه انتخاب میشوند که حوزههای انتخاباتی (distretti elettorali) نام دارند؛ اصلاحات قانون اساسی نیز سازوکارهایی برای تضمین تناسب دقیق میان کرسیها و آرای گروههای پارلمانی پیشبینی کرده است. اعضای مجلس نمایندگان از طریق رأیگیری مستقیم و همگانی بر پایهٔ تکرأی انتقالپذیر هر پنج سال یکبار انتخاب میشوند، مگر آنکه مجلس زودتر توسط رئیسجمهور، بنا به توصیهٔ نخستوزیر یا از طریق رأی عدم اعتماد منحل شود. مالت بر پایهٔ میزان مشارکت در انتخابات ملی مجلس نمایندگان در سالهای ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۵، دومین نرخ مشارکت در جهان (و بالاترین در میان کشورهایی بدون رأیدهی اجباری) را داشته است.[۱۶۰]
رئیسجمهور که عمدتاً نقشی تشریفاتی دارد، برای دورهای پنجساله از طریق مصوبهٔ مجلس نمایندگان با اکثریت ساده منصوب میشود و رئیس کشور است. میریام اسپیتری دبونو در ۲۷ مارس ۲۰۲۴ توسط اعضای پارلمان در یک انتخابات غیرمستقیم به عنوان رئیسجمهور جمهوری انتخاب شد.[۱۶۱] مادهٔ ۸۰ قانون اساسی مالت مقرر میکند که رئیسجمهور «عضوی از مجلس نمایندگان را که به تشخیص او بیشترین توانایی برای جلب حمایت اکثریت اعضای آن مجلس را دارد» به عنوان نخستوزیر منصوب کند.[۳۲]
سیاست در مالت یک نظام دوحزبی است که در آن حزب کارگر (مالتی: Partit Laburista)، یک حزب سوسیال دموکراسی چپ میانه، و حزب ملیگرا (مالتی: Partit Nazzjonalista)، یک حزب دموکراسی مسیحی راست میانه، نقش مسلط دارند. حزب کارگر از سال ۲۰۱۳ حزب حاکم بوده و در حال حاضر به رهبری نخستوزیر روبرت آبلا اداره میشود که از ۱۳ ژانویه ۲۰۲۰ در این سمت قرار دارد. همچنین چندین حزب سیاسی کوچک در مالت وجود دارند که نمایندگی پارلمانی ندارند.
فساد، پولشویی و سوءمدیریت دولتی در مالت از زمان بازگشت حزب کارگر به قدرت افزایش چشمگیری داشته است.[۱۶۲] در واقع، کارنامهٔ حکمرانی پاک در مالت از سال ۲۰۱۳ رو به افول گذاشته و این کشور اکنون بر اساس ارزیابیهای شفافیت بینالملل یکی از ضعیفترین اعضای اتحادیهٔ اروپا در مقابله با فساد بهشمار میرود. این نهاد همچنین گزارش داده است که مالت در فوریهٔ ۲۰۲۵ به پایینترین رتبهٔ تاریخ خود یعنی جایگاه ۶۵ سقوط کرده است.[۱۶۳][۱۶۴]
بر اساس شاخصهای «وضعیت جهانی دموکراسی» و پایشگر دموکراسیِ مؤسسهٔ بینالمللی کمک به دموکراسی و انتخابات، مالت در مجموع در بازهٔ متوسط تا بالا از نظر شاخصهای دموکراتیک قرار دارد، با ضعفهای خاص در زمینهٔ نبود فساد و مشارکت مدنی.[۱۶۵][۱۶۶][۱۶۷]
تقسیمات اداری
[ویرایش]
مالت از سال ۱۹۹۳ دارای نظام حکومت محلی است،[۱۶۸] که بر پایهٔ منشور اروپایی خودگردانی محلی شکل گرفته است. این کشور به شش منطقه تقسیم شده است (که یکی از آنها غودش است)، و هر منطقه شورای منطقهای خود را دارد که بهعنوان سطحی میانی میان حکومت محلی و حکومت ملی عمل میکند.[۱۶۹] این مناطق به شوراهای محلی تقسیم میشوند که در حال حاضر ۶۸ شورا وجود دارد (۵۴ در مالت و ۱۴ در غودش). شش ناحیهٔ آماری (پنج ناحیه در مالت و ناحیهٔ ششم در غودش) عمدتاً برای مقاصد آماری به کار میروند.[۱۷۰]
هر شورا از تعدادی عضو شورا تشکیل شده است (از ۵ تا ۱۳ نفر، بسته به جمعیتی که نمایندگی میکنند). شهردار و معاون شهردار توسط و از میان اعضای شورا انتخاب میشوند. دبیر اجرایی که توسط شورا منصوب میشود، رئیس اجرایی، اداری و مالی شورا است. اعضای شورا هر چهار سال یکبار از طریق تکرأی انتقالپذیر انتخاب میشوند. بهدلیل اصلاحات نظام انتخاباتی، تا پیش از سال ۲۰۱۲ انتخاباتی برگزار نشد. از آن زمان، انتخابات هر دو سال یکبار برای نیمی از شوراها بهصورت متناوب برگزار میشود.
شوراهای محلی مسئول نگهداری عمومی و بهسازی محل (از جمله تعمیر جادههای غیرشریانی)، تخصیص نگهبانان محلی و جمعآوری زباله هستند؛ آنها همچنین وظایف اداری عمومی برای دولت مرکزی، مانند جمعآوری اجارهها و وجوه دولتی، را انجام میدهند و به پرسشهای عمومی مرتبط با دولت پاسخ میدهند. علاوه بر این، شماری از شهرها و روستاهای جمهوری مالت دارای شهرهای خواهرخوانده هستند.
نظامی
[ویرایش]
هدفهای نیروهای مسلح مالت (Forzi Armati ta' Malta) حفظ یک سازمان نظامی با هدف اصلی دفاع از تمامیت ارضی جزایر بر پایهٔ نقشهای دفاعی تعیینشده از سوی دولت بهصورت کارآمد و مقرونبهصرفه است. این هدف از طریق تأکید بر حفظ یکپارچگی آبهای سرزمینی و حریم هوایی مالت تحقق مییابد.[۱۷۱]
نیروهای مسلح مالت همچنین در مبارزه با تروریسم، مقابله با قاچاق غیرقانونی مواد مخدر، انجام عملیات و گشتهای مقابله با مهاجرت غیرقانونی، و مقابله با ماهیگیری غیرقانونی مشارکت دارند و خدمات عملیات امداد و نجات را اجرا میکنند و مسئولیت تأمین امنیت و نظارت فیزیکی یا الکترونیکی بر مکانهای حساس را بر عهده دارند. منطقهٔ جستجو و نجات مالت از شرق تونس تا غرب کرت امتداد دارد و مساحتی در حدود ۲۵۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۹۷٬۰۰۰ مایل مربع) را در بر میگیرد.[۱۷۲]
بهعنوان یک سازمان نظامی، نیروهای مسلح مالت در شرایط لازم، بهصورت سازمانیافته و منضبط، پشتیبانی پشتیبان به نیروی پلیس مالت و دیگر نهادها و سازمانهای دولتی ارائه میدهند، بهویژه در وضعیتهای اضطراری ملی (مانند بلایای طبیعی) یا مسائل امنیت داخلی و خنثیسازی بمب.[۱۷۳]
در سال ۲۰۲۰، مالت پیمان منع جنگافزار هستهای سازمان ملل متحد را امضا و تصویب کرد.[۱۷۴][۱۷۵]
حقوق بشر
[ویرایش]مالت یکی از حامیترین کشورها در جهان نسبت به حقوق افراد همجنسگرا، دوجنسگرا و تراجنسیتی بهشمار میرود،[۱۷۶][۱۷۷] و نخستین کشور در اتحادیهٔ اروپا بود که تبدیلدرمانی را ممنوع کرد.[۱۷۸] مالت همچنین تبعیض بر پایهٔ ناتوانی را در قانون اساسی خود ممنوع کرده است.[۱۷۹]
قوانین مالت هر دو نوع ازدواج مدنی و دینی (کلیسایی) را به رسمیت میشناسد. ابطال ازدواج توسط دادگاههای دینی و مدنی به یکدیگر وابسته نیست و لزوماً متقابلاً تأیید نمیشوند. مالت در یک همهپرسی در ۲۸ مه ۲۰۱۱ به نفع قانونی شدن طلاق رأی داد.[۱۸۰]
سقط جنین در مالت غیرقانونی است. این کشور همراه با لهستان تنها اعضای اتحادیهٔ اروپا هستند که تقریباً ممنوعیت کامل این عمل را دارند. هیچ استثنایی برای تجاوز جنسی یا زنا با محارم وجود ندارد.[۱۸۱] در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۲، دولت به رهبری حزب کارگر لایحهای پیشنهاد داد که «بندی جدید به قانون کیفری کشور میافزاید که اجازهٔ خاتمهٔ بارداری را در صورتی میدهد که جان مادر در خطر باشد یا سلامت او بهشدت در معرض تهدید قرار گیرد»؛[۱۸۲] این لایحه در ژوئن ۲۰۲۳ با اصلاحاتی تصویب شد که استثنا را به مواردی محدود میکند که جان زن در خطر باشد.[۱۸۳]
اقتصاد
[ویرایش]
مالت بر اساس طبقهبندی صندوق بینالمللی پول بهعنوان یک کشور توسعهیافته شناخته میشود.[۱۸۴] منابع اصلی مالت شامل سنگ آهک، موقعیت جغرافیایی مناسب و نیروی کار مولد است. مالت تنها حدود ۲۰ درصد از نیاز غذایی خود را تولید میکند، بهدلیل خشکسالی در تابستان منابع آب شیرین محدودی دارد و هیچ منبع انرژی داخلی ندارد، بهجز ظرفیت بالقوهٔ انرژی خورشیدی ناشی از تابش فراوان خورشید. اقتصاد این کشور به تجارت خارجی (بهعنوان یک نقطهٔ انتقال بار)، تولید (بهویژه در حوزهٔ الکترونیک و نساجی) و گردشگری وابسته است.[۱۸۵] صنعت تولید فیلم نیز به اقتصاد مالت کمک کرده است.[۱۸۶]
دسترسی به گنجایش زیستی در مالت کمتر از میانگین جهانی است. در سال ۲۰۲۴، این کشور تنها ۰٫۴۲ هکتار جهانی گنجایش زیستی بهازای هر نفر در قلمرو خود داشت، در حالیکه میانگین جهانی ۱٫۶ هکتار برای هر نفر بود.[۱۸۷][۱۸۸] همچنین ساکنان مالت دارای ردپای بومشناختی مصرفی معادل ۵٫۱۲ هکتار جهانی بهازای هر نفر بودند که منجر به کسری قابلتوجه گنجایش زیستی شده است.[۱۸۷]

در آستانهٔ عضویت مالت در اتحادیهٔ اروپا، که در ۱ مهٔ ۲۰۰۴ به آن پیوست، این کشور برخی از شرکتهای تحت کنترل دولت را خصوصیسازی کرد و بازارها را آزادسازی نمود.[۱۸۹][۱۹۰][۱۹۱][۱۹۲]
مالت دارای یک نهاد ناظر مالی به نام «مرجع خدمات مالی مالت» است که رویکردی قوی در توسعهٔ کسبوکار دارد، و این کشور در جذب شرکتهای فعال در حوزهٔ بازیهای آنلاین، ثبت هواپیما و کشتی، صدور مجوزهای بانکی کارت اعتباری و همچنین مدیریت صندوقهای سرمایهگذاری موفق بوده است. مالت پیشرفت قابلتوجهی در اجرای دستورالعملهای خدمات مالی اتحادیهٔ اروپا، از جمله دستورالعمل چهارم صندوقهای سرمایهگذاری قابل انتقال و مدیران صندوقهای سرمایهگذاری جایگزین، داشته است. بهعنوان پایگاهی برای مدیران داراییهای جایگزین که باید با این مقررات جدید مطابقت داشته باشند، مالت توانسته است شماری از بازیگران مهم از جمله آیدیاس، آیکونیک فاندز، اپکس فاند سرویسز و تیاماف/کاستمز هاوس را جذب کند.[۱۹۳]
مالت مالیات سالانه بر املاک ندارد؛ با این حال، معاملات ملکی همچنان مشمول مالیات هستند. فروش املاک در مالت در مهٔ ۲۰۲۵ به بیش از ۳۲۰ میلیون یورو رسید که دومین رقم ماهانهٔ بالاتر از سال ۲۰۲۳ تاکنون بوده است.[۱۹۴]
بر اساس دادههای یوروستت، تولید ناخالص داخلی سرانهٔ اسمی مالت در سال ۲۰۲۴ برابر با ۳۹٬۳۵۰ یورو بوده است که ۹ درصد بالاتر از میانگین اتحادیهٔ اروپا است.[۱۹۵]
«صندوق توسعهٔ ملی و اجتماعی» حاصل از «برنامهٔ سرمایهگذار فردی»، یک برنامهٔ اعطای شهروندی در ازای سرمایهگذاری که با نام «طرح شهروندی» نیز شناخته میشود، به یکی از منابع مهم درآمدی دولت مالت تبدیل شد و در سال ۲۰۱۸ مبلغ ۴۳۲٬۰۰۰٬۰۰۰ یورو به بودجه افزود.[۱۹۶]
بانکداری و امور مالی
[ویرایش]
دو بانک تجاری بزرگ مالت بانک والتا و اچاسبیسی بانک مالت هستند. بانکهای دیجیتال مانند ریوالوت نیز محبوبیت بیشتری یافتهاند.[۱۹۷]
بانک مرکزی مالت دو حوزهٔ اصلی مسئولیت دارد: تدوین و اجرای سیاست پولی، و ترویج یک نظام مالی سالم و کارآمد. دولت مالت در ۴ مهٔ ۲۰۰۵ به مکانیسم نرخ ارز اروپایی پیوست و در ۱ ژانویهٔ ۲۰۰۸ یورو را بهعنوان واحد پول کشور پذیرفت.[۱۹۸]
واحد پول
[ویرایش]سکههای یوروی مالت دارای صلیب مالتی بر روی سکههای ۲ و ۱ یورویی، نشان ملی مالت بر روی سکههای ۰٫۵۰، ۰٫۲۰ و ۰٫۱۰ یورویی، و معابد منایدرا بر روی سکههای ۰٫۰۵، ۰٫۰۲ و ۰٫۰۱ یورویی هستند.[۱۹۹]
مالت سکههای کلکسیونی با ارزش اسمی بین ۱۰ تا ۵۰ یورو نیز تولید کرده است. این سکهها ادامهٔ سنت ملی ضرب سکههای یادبود نقرهای و طلایی هستند. برخلاف سکههای معمولی، این سکهها در تمام منطقهٔ یورو پذیرفته نمیشوند.
از زمان معرفی در سال ۱۹۷۲ تا ورود یورو در سال ۲۰۰۸، واحد پول این کشور لیرهٔ مالت بود که جایگزین اسکودوی مالت شده بود. لیره در سال ۱۸۲۵ جایگزین اسکودو شد.
گردشگری
[ویرایش]
مالت یک مقصد گردشگری محبوب است و سالانه حدود ۱٫۶ میلیون گردشگر دارد،[۲۰۰] یعنی سه برابر جمعیت ساکن آن. زیرساختهای گردشگری در طول سالها بهطور چشمگیری افزایش یافته و تعداد زیادی هتل در جزیره وجود دارد، هرچند توسعهٔ بیشازحد و تخریب بافتهای سنتی مسکونی به یک نگرانی فزاینده تبدیل شده است. در سال ۲۰۱۹، مالت رکوردی در گردشگری ثبت کرد و بیش از ۲٫۱ میلیون گردشگر در یک سال جذب نمود.[۲۰۱]
در سالهای اخیر، مالت خود را بهعنوان مقصدی برای گردشگری پزشکی معرفی کرده است،[۲۰۲] و شماری از ارائهدهندگان خدمات گردشگری سلامت در حال توسعهٔ این صنعت هستند. با این حال، هیچیک از بیمارستانهای مالت هنوز گواهینامهٔ مستقل بینالمللی اعتباربخشی خدمات درمانی دریافت نکردهاند. مالت در میان گردشگران پزشکی بریتانیایی محبوب است،[۲۰۳] که این امر بیمارستانهای مالت را به سوی دریافت اعتباربخشی از نهادهای بریتانیایی، مانند «طرح اعتباربخشی ترنت»، سوق داده است.
گردشگری در مالت حدود ۱۱٫۶ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را تشکیل میدهد.[۲۰۴]
تنوع چشماندازها و مقاصد این کشور همچنین آن را به مکانی جذاب برای فیلمسازان تبدیل کرده و به آن لقب «هالیوود مدیترانه» داده است.[۲۰۵] فیلمهایی که در این جزیره فیلمبرداری شدهاند شامل «ناپلئون» ساختهٔ ریدلی اسکات، هر دو فیلم «گلادیاتور» و «گلادیاتور ۲»، «تولد دوباره دنیای ژوراسیک»، «تروآ» و «دزدان دریایی کارائیب: صندوقچه مرد مرده» هستند، همچنین مجموعهٔ تلویزیونی فانتزی «بازی تاجوتخت».[۲۰۶][۲۰۷]
علم و فناوری
[ویرایش]مالت یک توافقنامهٔ همکاری با آژانس فضایی اروپا برای همکاری گستردهتر در پروژههای این نهاد امضا کرده است.[۲۰۸] «شورای علم و فناوری مالت» نهاد مدنی مسئول توسعهٔ علم و فناوری در سطوح آموزشی و اجتماعی است. بیشتر دانشجویان علوم در مالت از دانشگاه مالت فارغالتحصیل میشوند و توسط انجمنهای دانشجویی مانند «اسکیوبد (انجمن دانشجویان علوم)»، «انجمن دانشجویان مهندسی دانشگاه» و «انجمن دانشجویان فناوری اطلاعات و ارتباطات دانشگاه مالت» نمایندگی میشوند.[۲۰۹][۲۱۰] مالت در سال ۲۰۲۵ در شاخص جهانی نوآوری در رتبهٔ ۳۲ قرار گرفت.[۲۱۱][۲۱۲]
حملونقل
[ویرایش]بهدلیل دورهٔ استعمار بریتانیا، ترافیک در مالت از سمت چپ جریان دارد. مالکیت خودرو در این کشور با توجه به اندازهٔ بسیار کوچک جزایر بسیار بالا است و در اتحادیهٔ اروپا در رتبهٔ چهارم قرار دارد. در سال ۱۹۹۰ تعداد ۱۸۲٬۲۵۴ خودرو ثبت شده بود که تراکم خودرویی برابر با ۵۷۶٫۸/km2 (۱٬۴۹۳٫۸/sq mi) ایجاد میکرد.[۲۱۳] مالت دارای ۲٬۲۵۴ کیلومتر (۱٬۴۰۱ مایل) جاده است که ۱٬۹۷۲ کیلومتر (۱٬۲۲۵ مایل) (۸۷٫۵ درصد) آن آسفالت شده است (تا دسامبر ۲۰۰۳).[۲۱۴][نیازمند بهروزرسانی است]
اتوبوس
[ویرایش]
اتوبوسها اصلیترین وسیلهٔ حملونقل عمومی هستند که از سال ۱۹۰۵ برقرار شدهاند. اتوبوسهای قدیمی مالت تا سال ۲۰۱۱ در این جزایر فعال بودند و به جاذبهای گردشگری تبدیل شدند.[۲۱۵] خدمات اتوبوسرانی در ژوئیهٔ ۲۰۱۱ دستخوش اصلاحات گستردهای شد. ساختار مدیریت از حالتی که رانندگان خوداشتغال با وسایل نقلیهٔ شخصی فعالیت میکردند به سامانهای تغییر یافت که در آن یک شرکت واحد از طریق مناقصهٔ عمومی خدمات را ارائه میداد.[۲۱۶] این مناقصه توسط آریوا برنده شد که ناوگانی از اتوبوسهای کاملاً جدید را معرفی کرد که بهطور ویژه توسط کینگ لانگ برای خدمات «آریوا مالت» ساخته شده بودند و همچنین شامل ناوگان کوچکی از اتوبوسهای مفصلی بود که از «آریوا لندن» وارد شده بودند. این شرکت همچنین دو اتوبوس کوچکتر برای مسیر درونشهری والتا و ۶۱ اتوبوس ۹ متری را بهکار گرفت که برای کاهش ازدحام در مسیرهای پرتراکم استفاده میشدند. در مجموع، «آریوا مالت» ۲۶۴ اتوبوس را اداره میکرد. در ۱ ژانویهٔ ۲۰۱۴، آریوا بهدلیل مشکلات مالی فعالیت خود را در مالت متوقف کرد و این سامانه ملی شد و با نام «حملونقل عمومی مالت» ادامه یافت.[۲۱۷][۲۱۸] دولت در اکتبر ۲۰۱۴ شرکت «اتوبوسهای شهری لئون» (زیرمجموعهٔ آلسا) را بهعنوان اپراتور ترجیحی جدید انتخاب کرد.[۲۱۹] از اکتبر ۲۰۲۲، استفاده از سامانهٔ اتوبوس برای ساکنان مالت رایگان است.[۲۲۰]
از سال ۲۰۲۱، یک سامانهٔ متروی زیرزمینی در حال برنامهریزی است که هزینهٔ برآوردی آن ۶٫۲ میلیارد یورو است.[۲۲۱]
دریایی
[ویرایش]
مالت دارای سه بندر طبیعی بزرگ در جزیرهٔ اصلی خود است:
- گرند هاربر (یا Port il-Kbir)، در سمت شرقی پایتخت والتا قرار دارد و از زمان امپراتوری روم بهعنوان بندر مورد استفاده بوده است. این بندر دارای مجموعهای گسترده از حوضچههای بندری و اسکلهها است و همچنین یک پایانهٔ کشتیهای کروز دارد. پایانهای در این بندر خدمات کشتیهای مسافربری را ارائه میدهد که مالت را به پوتسایو و کاتانیا در سیسیل متصل میکند.
- بندر مارسامشت، در سمت غربی والتا واقع شده و شامل تعدادی مارینای قایقهای تفریحی است.
- بندر مارساشلوک (مالتا فریپورت)، در بیرزبوگا در جنوبشرقی مالت، پایانهٔ اصلی باربری جزایر است. مالت فریپورت یازدهمین بندر پرتردد کانتینری در اروپا و چهلوششمین در جهان است و در سال ۲۰۰۸ حجم مبادلهای برابر با ۲٫۳ میلیون کانتینر استاندارد بیست فوتی داشته است.[۲۲۲]
همچنین دو بندر ساختهٔ دست انسان وجود دارد که خدمات کشتی مسافری و خودروبَر را میان بندر چیرکوا در مالت و بندر مجار در جزیره غودش فراهم میکنند.
هوایی
[ویرایش]فرودگاه بینالمللی مالت تنها فرودگاه جزایر مالت است و بر روی زمینی ساخته شده که پیشتر محل پایگاه هوایی «آراف لوکا» بوده است. یک سکوی بالگرد نیز در همین محل قرار دارد. سکوی بالگرد گوزو در شوکیجا واقع شده است. فرودگاه سابق «آراف تاکالی» در تاکالی اکنون شامل یک پارک ملی، ورزشگاه ملی تاکالی، مجموعهٔ صنایعدستی و موزهٔ هوانوردی مالت است.

از ۱ آوریل ۱۹۷۴ تا ۳۰ مارس ۲۰۲۴، شرکت هواپیمایی ملی مالت، ایر مالتا بود که در فرودگاه بینالمللی مالت مستقر بود و به ۲۲ مقصد در اروپا و شمال آفریقا پرواز داشت. مالکان آن دولت مالت (۹۸ درصد) و سرمایهگذاران خصوصی (۲ درصد) بودند.
در ۳۱ مارس ۲۰۲۴، کیام مالتا ایرلاینز بهعنوان شرکت هواپیمایی ملی جدید فعالیت خود را آغاز کرد. تمامی هواپیماها و داراییهای «ایر مالت» به این شرکت منتقل شد، همراه با کارکنان. این شرکت در فرودگاه بینالمللی مالت مستقر است و به ۱۸ مقصد در اروپا پرواز انجام میدهد.
در ژوئن ۲۰۱۹، رایانایر در یک شرکت تابعهٔ کامل با نام مالتا ایر سرمایهگذاری کرد که بر پایهٔ مدل پروازهای ارزانقیمت فعالیت میکند. دولت مالت یک سهم در این شرکت دارد.[۲۲۳]
ارتباطات
[ویرایش]نرخ نفوذ تلفن همراه در مالت تا پایان سال ۲۰۰۹ از ۱۰۰ درصد فراتر رفت.[۲۲۴] مالت از سامانههای تلفن همراه جیاسام ۹۰۰، یوامتیاس (۳جی) و التیئی (۴جی) استفاده میکند که با سایر کشورهای اروپایی، استرالیا و نیوزیلند سازگار هستند.
در اوایل سال ۲۰۱۲، دولت خواستار ایجاد یک شبکهٔ ملی «فیبر تا خانه» شد که در آن حداقل سرعت اینترنت پهنباند از ۴ مگابیت بر ثانیه به ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه ارتقا یابد.[۲۲۵]
انرژی
[ویرایش]مالت تا سال ۱۹۹۶ برای تولید برق به زغالسنگ متکی بود. در سال ۱۹۹۲، یک نیروگاه جدید در شبهجزیرهٔ دلیمارا در مارساکسلوک ساخته شد. نیروگاه نیروگاه دلیمارا در ابتدا تا سال ۲۰۱۵ از نفت برای تولید برق استفاده میکرد، اما در سال ۲۰۱۷ به گاز طبیعی مایع (الانجی) تبدیل شد. این نیروگاه همچنین شامل دو واحد با سوخت گازوئیل است که در مواقع اضطراری یا کمبود سایر منابع بهعنوان ظرفیت پشتیبان مورد استفاده قرار میگیرند. از سال ۲۰۱۵، اینترکانکتور مالت–سیسیل امکان اتصال مالت به شبکه برق اروپا را فراهم کرده و این کشور میتواند بخش قابلتوجهی از برق خود را وارد کند.[۲۲۶] در سال ۲۰۲۴، مالت ۳۱۰۶ گیگاواتساعت برق مصرف کرد که از این مقدار، ۹۷۰ گیگاواتساعت از طریق این اتصال وارد شده بود.[۲۲۷]
تنها ۹٫۲ درصد از برق مالت در سال ۲۰۲۴ از منابع تجدیدپذیر داخلی تأمین شد که تقریباً همگی از پنلهای خورشیدی فتوولتائیک بودند.[۲۲۸] برنامههایی برای افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر تا ۲۵ درصد تا سال ۲۰۳۰ از طریق بهرهگیری از سکوهای فراساحلی و ذخیرهسازی باتری وجود دارد،[۲۲۹] با این حال این سهم نسبت به سال ۲۰۲۳ که انرژیهای تجدیدپذیر ۱۰ درصد از تولید برق را تشکیل میدادند کاهش یافته است.[۲۳۰]
همچنین برنامهریزی شده است که یک نیروگاه تبدیل پسماند به انرژی که از زیستگاز حاصل از زبالههای آلی استفاده میکند، حدود ۴٫۵ درصد دیگر به شبکهٔ برق اضافه کند و بهعنوان منبعی با تراز کربنی خنثی عمل نماید.[۲۳۱]
جمعیتشناسی
[ویرایش]بر پایهٔ سرشماری سال ۲۰۲۱، بومیان متولد مالت با ۳۸۶٬۲۸۰ نفر از مجموع جمعیت ۵۱۹٬۵۶۲ نفری، اکثریت ساکنان جزیره را تشکیل میدهند.[۲۳۳] با این حال، اقلیتهایی نیز وجود دارند که بزرگترین آنها از نظر محل تولد عبارتاند از: ۱۵٬۰۸۲ نفر از بریتانیا، ایتالیا (۱۳٬۳۶۱ نفر)، هند (۷٬۹۴۶ نفر)، فیلیپین (۷٬۷۸۴ نفر) و صربستان (۵٬۹۳۵ نفر). در میان خاستگاههای نژادیِ غیرمالتی، ۵۸٫۱ درصد خود را قفقازی، ۲۲٫۲ درصد آسیایی، ۶٫۳ درصد عرب، ۶٫۰ درصد آفریقایی، ۴٫۵ درصد هیسپانیک یا لاتینتبار و ۲٫۹ درصد دارای بیش از یک خاستگاه نژادی معرفی کردهاند.[۲۳۳]
تا تاریخ ۲۰۰۵[بروزرسانی]، ۱۷ درصد از جمعیت ۱۴ سال یا کمتر سن داشتند، ۶۸ درصد در بازهٔ سنی ۱۵ تا ۶۴ سال قرار میگرفتند و ۱۳ درصد باقیمانده ۶۵ سال و بیشتر بودند. تراکم جمعیت مالت با ۱٬۲۸۲ نفر در هر کیلومتر مربع (۳٬۳۲۲ نفر در هر مایل مربع) بهمراتب بالاترین در اتحادیهٔ اروپا و از بالاترینها در جهان است.

جمعیت ساکن مالت در سال ۲۰۰۴ حدود ۹۷٫۰ درصد از کل جمعیت مقیم را تشکیل میداد.[۲۳۴] همهٔ سرشماریها از سال ۱۸۴۲ تاکنون نشاندهندهٔ برتری اندک جمعیت زنان نسبت به مردان بودهاند. رشد جمعیت کاهش یافته است، بهگونهای که از ۹٫۵ درصد بین سرشماریهای ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۵ به ۶٫۹ درصد بین سرشماریهای ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۵ (با میانگین سالانهٔ ۰٫۷ درصد) رسیده است. نرخ زاد و ولد ۳٬۸۶۰ (کاهشی برابر با ۲۱٫۸ درصد نسبت به سرشماری ۱۹۹۵) و نرخ مرگومیر ۳٬۰۲۵ بوده است. در نتیجه، افزایش طبیعی جمعیت ۸۳۵ نفر بوده است (در مقایسه با ۸۸۸+ در سال ۲۰۰۴ که بیش از صد نفر آنها اتباع خارجی بودند).[۲۳۵]
ترکیب سنی جمعیت مشابه الگوی سنی رایج در اتحادیهٔ اروپا است. نسبت وابستگی سالمندان از ۱۷٫۲ درصد در سال ۱۹۹۵ به ۱۹٫۸ درصد در سال ۲۰۰۵ افزایش یافته که همچنان پایینتر از میانگین ۲۴٫۹ درصدی اتحادیهٔ اروپا است؛ ۳۱٫۵ درصد از جمعیت مالت زیر ۲۵ سال سن دارند (در مقایسه با ۲۹٫۱ درصد در اتحادیهٔ اروپا)، اما گروه سنی ۵۰ تا ۶۴ سال ۲۰٫۳ درصد از جمعیت را تشکیل میدهد که بهطور قابلتوجهی بالاتر از میانگین ۱۷٫۹ درصدی اتحادیهٔ اروپا است. انتظار میرود نسبت وابستگی سالمندان در مالت در سالهای آینده بهطور پیوسته افزایش یابد.
در سال ۲۰۲۱، جمعیت جزایر مالت به ۵۱۹٬۵۶۲ نفر رسید.[۷]
نرخ باروری کل تا تاریخ ۲۰۱۶[بروزرسانی] برابر با ۱٫۴۵ فرزند بهازای هر زن برآورد شده است که پایینتر از سطح جایگزینی ۲٫۱ است.[۲۳۶] در سال ۲۰۱۲، ۲۵٫۸ درصد از تولدها مربوط به زنانی بود که ازدواج نکرده بودند.[۲۳۷] امید به زندگی در سال ۲۰۱۸ حدود ۸۳ سال برآورد شده است.[۲۳۸]
زبانها
[ویرایش]
زبان مالتی (مالتی: Malti) یکی از دو زبان رسمی مالت است و بهعنوان زبان ملی شناخته میشود. زبان رسمی دوم انگلیسی است و بنابراین قوانین به هر دو زبان مالتی و انگلیسی تدوین میشوند. با این حال، مادهٔ ۷۴ قانون اساسی تصریح میکند که «در صورت هرگونه تعارض میان متن مالتی و انگلیسیِ هر قانون، متن مالتی ملاک خواهد بود».[۳۲] بسیاری از گویشوران انگلیسی از گونهای محلی به نام انگلیسی مالتی استفاده میکنند.
زبان مالتی یک زبان سامی است که از گویش منقرضشدهٔ عربی سیسیلی (عربی سیسیلی) در جنوب ایتالیا پدید آمده و در دورهٔ امارت سیسیل شکل گرفته است.[۲۳۹] الفبای مالتی از ۳۰ حرف تشکیل شده و بر پایهٔ الفبای لاتین است.
در سال ۲۰۲۲، ادارهٔ ملی آمار مالت اعلام کرد که ۹۰ درصد از جمعیت این کشور دستکم آشنایی پایه با زبان مالتی دارند، ۹۶ درصد با انگلیسی، ۶۲ درصد با ایتالیایی و ۲۰ درصد با فرانسوی.[۳۱] این گستردگی در دانش زبان دومها، مالت را به یکی از چندزبانهترین کشورهای اتحادیهٔ اروپا تبدیل کرده است. یک مطالعه دربارهٔ ترجیح زبانی نشان داد که ۸۶ درصد از جمعیت زبان مالتی، ۱۲ درصد انگلیسی و ۲ درصد ایتالیایی را ترجیح میدهند.[۲۴۰][۲۴۱] کانالهای تلویزیونی ایتالیایی، از جمله شبکههای مستقر در ایتالیا مانند مدیاست و رای، در مالت قابل دریافت هستند و همچنان محبوبیت دارند.[۲۴۰][۲۴۲][۲۴۳]
زبان اشارهٔ مالتی نیز توسط کاربران زبان اشاره در مالت مورد استفاده قرار میگیرد.[۲۴۴]
بر اساس سرشماری سال ۲۰۲۱، زبانهای اصلی مورد استفاده از کودکی در میان جمعیت ۵ سال به بالا به شرح زیر بودهاند:[۲۴۵]
| تابعیت | مالتی | انگلیسی | ایتالیایی | آلمانی | فرانسوی | عربی | سایر | جمع | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| تعداد | ٪ | تعداد | ٪ | تعداد | ٪ | تعداد | ٪ | تعداد | ٪ | تعداد | ٪ | تعداد | ٪ | تعداد | ٪ | |
| کل | ۳۵۲٬۳۴۶ | ۷۰٫۹ | ۵۰٬۲۴۲ | ۱۰٫۱ | ۱۳٬۳۹۷ | ۲٫۷ | ۱۰٬۴۲۷ | ۲٫۱ | ۴٬۵۲۱ | ۰٫۹ | ۸٬۵۱۴ | ۱٫۷ | ۵۷٬۸۱۸ | ۱۱٫۶ | ۴۹۷٬۲۶۵ | ۱۰۰٫۰ |
| مالتی | ۳۵۱٬۳۵۶ | ۹۱٫۰ | ۲۹٬۹۳۰ | ۷٫۸ | ۱٬۰۳۷ | ۰٫۳ | ۲۵۵ | ۰٫۱ | ۱۸۳ | ۰٫۰ | ۱٬۰۵۳ | ۰٫۳ | ۲٬۲۷۷ | ۰٫۶ | ۳۸۶٬۰۹۱ | ۱۰۰٫۰ |
| غیرمالتی | ۹۹۰ | ۰٫۹ | ۲۰٬۳۱۲ | ۱۸٫۳ | ۱۲٬۳۶۰ | ۱۱٫۱ | ۱۰٬۱۷۲ | ۹٫۱ | ۴٬۳۳۸ | ۳٫۹ | ۷٬۴۶۱ | ۶٫۷ | ۵۵٬۵۴۱ | ۵۰٫۰ | ۱۱۱٬۱۷۴ | ۱۰۰٫۰ |
مذهب
[ویرایش]دین غالب در مالت کلیسای کاتولیک است. مادهٔ دوم قانون اساسی مالت کاتولیسیسم را بهعنوان دین رسمی تعیین میکند و این امر در جنبههای گوناگون فرهنگ مالت نیز بازتاب یافته است، هرچند تضمینهای محکمی برای آزادی دین وجود دارد.[۳۲] بیش از ۳۶۰ کلیسا در مالت، غودش و کمینو وجود دارد، یعنی تقریباً یک کلیسا بهازای هر ۱۰۰۰ نفر. کلیسای محلّهای (مالتی: il-parroċċa، یا il-knisja parrokkjali) کانون معماری و جغرافیایی هر شهر و روستای مالتی است.
مالت با سریر حواری مرتبط دانسته میشود؛ در اعمال رسولان (باب ۲۸) روایت شده است که پولس رسول در جزیرهای به نام «ملیطه» دچار کشتیشکستگی شد، که بسیاری از پژوهشگران کتاب مقدس آن را با مالت یکی میدانند، رویدادی که حدود سال ۶۰ میلادی رخ داده است.[۲۴۸] گفته میشود سن پابلیوس نخستین اسقف مالت بوده است. شواهد بیشتری از باورها و آیینهای مسیحی در دورهٔ آزار و تعقیب رومیان در سرداب دخمههایی دیده میشود که در زیر نقاط مختلف مالت قرار دارند، از جمله دخمههای سنت پل. همچنین چندین کلیسای غاری وجود دارد، از جمله غار ملیحه که زیارتگاه تولد مریم مقدس است و بنا بر افسانهها، لوقا تصویری از مریم را در آنجا نقاشی کرده است. این مکان از قرون وسطی محل زیارت بوده است.
در طول قرون، کلیسای مالت تابع اسقفنشین پالرمو بود، مگر در دورههایی که تحت فرمان شارل یکم، پادشاه ناپل قرار داشت؛ او نیز، مانند اسپانیاییها و بعدها شوالیهها، در مواردی اسقفانی برای مالت منصوب میکرد. از سال ۱۸۰۸ به بعد، همهٔ اسقفان مالت مالتی بودهاند. قدیسان حامی مالت عبارتاند از پولس رسول، سن پابلیوس و آگاتای سیسیلی. اگرچه قدیس حامی رسمی نیست، جورج پرکا (San Ġorġ Preca)، بهعنوان نخستین قدیس مالتی که تقدیس شده، بسیار مورد احترام است. همچنین فرقههای مذهبی کاتولیک گوناگونی در مالت حضور دارند، از جمله یسوعیها، فرانسیسکنها، دومینیکنها، کرملیها و خواهران کوچک فقرا. اقلیتی قابل توجه از مسیحیان ارتدوکس در مالت وجود دارد که طبق سرشماری سال ۲۰۲۱، شمار آنان ۱۶٬۴۵۷ نفر بوده است؛[۲۴۹] این تعداد ممکن است هم مسیحیت ارتدکس شرقی و هم کلیساهای ارتدکس مشرقی را دربر گیرد. برای هر یک از کلیساهای خودمختار معمولاً تعداد اندکی کلیسا (پاریش) وجود دارد، معمولاً یکی برای هر کلیسا. کلیساهای ارتدوکس یونانی، روسی، صربی، رومانیایی و بلغاری در نقاط مختلف مالت، عمدتاً در والتا، قرار دارند.[۲۵۰][۲۵۱][۲۵۲][۲۵۳]
بیشتر پیروان کلیساهای پروتستانتیسم محلی مالتی نیستند؛ اجتماعات آنان عمدتاً از گردشگران یا بازنشستگان بریتانیایی ساکن کشور تشکیل شده است. همچنین یک کلیسای کلیسای ادونتیستهای روز هفتم در بیرکیرکارا و یک جماعت از کلیسای حواری نوین که در سال ۱۹۸۳ در گواردمانجا تأسیس شده، وجود دارد.[۲۵۴] حدود ۶۰۰ نفر از شاهدان یهوه نیز در مالت حضور دارند.[۲۵۵] مورمونیسم نیز با ۲۴۱ عضو در یک جماعت در موستا نمایندگی میشود.[۲۵۶]

جمعیت یهودیان مالت در قرون وسطی و در دوران حکومت نورمانها به اوج خود رسید. در سال ۱۴۷۹، مالت و سیسیل تحت سلطهٔ پادشاهی آراگون قرار گرفتند و فرمان الحمرا در سال ۱۴۹۲ همهٔ یهودیان را مجبور به ترک کشور کرد. امروزه دو جماعت یهودی در مالت وجود دارد.[۲۵۴] در سال ۲۰۱۹، جمعیت جامعهٔ یهودی مالت حدود ۱۵۰ نفر برآورد شد، که اندکی بیشتر از ۱۲۰ نفر (که حدود ۸۰ نفرشان فعال بودند) در سال ۲۰۰۳ است و بیشتر آنان را سالمندان تشکیل میدهند. بسیاری از نسلهای جدیدتر تصمیم گرفتهاند در خارج از کشور، از جمله در انگلستان و اسرائیل، ساکن شوند. بیشتر یهودیان معاصر مالت از تبار سفاردی هستند، با این حال از کتاب دعای اشکنازی استفاده میشود. در سال ۲۰۱۳ نیز «مرکز یهودی خاباد» در مالت تأسیس شد.
در مالت یک مسجد که بهطور ویژه برای این منظور ساخته شده وجود دارد، یعنی مسجد مریمالبتول، با این حال چند مسجد غیررسمی نیز در خانههای مسلمانان در نقاط مختلف جزیره برپا شدهاند.[۲۵۷][۲۵۸] سرشماری سال ۲۰۲۱ تعداد مسلمانان را ۱۷٬۴۵۴ نفر ثبت کرده است که از این میان ۱٬۷۴۶ نفر شهروند مالت هستند.
ذن و بهائیت نیز هرکدام حدود ۴۰ پیرو دارند.[۲۵۴]
در یک نظرسنجی که توسط روزنامهٔ مالتا تودی انجام شد، اکثریت قاطع جمعیت مالت خود را مسیحی میدانند (۹۵٫۲٪)، که کاتولیسیسم دین غالب (۹۳٫۹٪) است؛ ۴٫۵٪ از جمعیت خود را بیدین یا ندانمگرا معرفی کردهاند که یکی از پایینترین میزانها در اروپا است.[۲۵۹] بر پایهٔ یک نظرسنجی یوروبارومتر در سال ۲۰۱۹، ۸۳٪ از جمعیت خود را کاتولیک معرفی کردهاند.[۲۶۰] شمار خداناباوری از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸ دو برابر شده است. گزارش سال ۲۰۱۵ «آزادی اندیشه» از سوی اتحادیهٔ جهانی انسانگرا و اخلاقگرا، مالت را در ردهٔ «تبعیض شدید» قرار داد، در کنار هفت کشور دیگر اتحادیهٔ اروپا. در سال ۲۰۱۶، پس از لغو قانون کفرگویی، مالت به ردهٔ «تبعیض نظاممند» منتقل شد (مشابه بیشتر کشورهای اتحادیهٔ اروپا).[۲۶۱]
مهاجرت
[ویرایش]| جمعیت خارجی در مالت | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| سال | جمعیت | ٪ از کل | |||||||||||||||||
| ۲۰۰۵ | ۱۲٬۱۱۲ | ۳٫۰٪ | |||||||||||||||||
| ۲۰۱۱ | ۲۰٬۲۸۹ | ۴٫۹٪ | |||||||||||||||||
| ۲۰۱۹ | ۹۸٬۹۱۸ | ۲۱٫۰٪ | |||||||||||||||||
| ۲۰۲۰ | ۱۱۹٬۲۶۱ | ۲۳٫۱۷٪ | |||||||||||||||||
مالت که در گذشته سرزمینی با مهاجرت خروجی بالا بود، از اوایل قرن بیستویکم شاهد افزایش چشمگیر مهاجرت خالص بوده است؛ جمعیت متولد خارج تقریباً بین سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۰ هشت برابر شده است. بیشتر جامعهٔ خارجی در مالت را شهروندان بریتانیاییِ شاغل یا بازنشسته و وابستگان آنان تشکیل میدهند که عمدتاً در سلیمه و حومههای اطراف آن ساکناند. گروههای کوچکتر خارجی شامل ایتالیاییها، لیبیاییها و صربها هستند که بسیاری از آنان در طول دههها در جامعهٔ مالتی جذب شدهاند.[۲۶۲]
مالت همچنین میزبان شمار زیادی از کارگران خارجی است که برای فرصتهای اقتصادی به این جزیره مهاجرت کردهاند. این مهاجرت عمدتاً در اوایل قرن بیستویکم رخ داد، زمانی که اقتصاد مالت بهطور پیوسته در حال رشد بود، در حالی که هزینه و کیفیت زندگی در جزیره نسبتاً ثابت باقی مانده بود. با این حال، در سالهای اخیر شاخص قیمت مسکن در مالت دو برابر شده است[۲۶۳] که باعث افزایش شدید قیمت خرید و اجارهٔ املاک و نزدیک شدن آنها به سطح غیرقابلپرداخت شده است. در نتیجه، برخی از مهاجران خارجی در مالت با کاهش توان مالی نسبی خود مواجه شدهاند و برخی دیگر بهطور کامل به کشورهای اروپایی دیگر نقل مکان کردهاند.
از اواخر قرن بیستم، مالت به یک کشور ترانزیتی در مسیرهای مهاجرتی از آفریقا به اروپا تبدیل شده است.[۲۶۴] بهعنوان یکی از اعضای اتحادیهٔ اروپا و توافقنامه شنگن، مالت بر اساس مقررات دوبلین موظف است تمامی درخواستهای پناهندگی افرادی را بررسی کند که برای نخستین بار از طریق مالت وارد قلمرو اتحادیهٔ اروپا میشوند.[۲۶۵] با این حال، مهاجران نامنظم که وارد مالت میشوند، مشمول سیاست بازداشت مهاجرتی اجباری هستند و در چندین اردوگاه که توسط نیروهای مسلح مالت اداره میشود نگهداری میشوند، از جمله در نزدیکی حال فار و سافی. این سیاست بازداشت اجباری از سوی چندین سازمان غیردولتی مورد انتقاد قرار گرفته است و در ژوئیهٔ ۲۰۱۰، دادگاه حقوق بشر اروپا اعلام کرد که بازداشت مهاجران در مالت خودسرانه بوده، فاقد سازوکارهای کافی برای اعتراض به بازداشت است و با تعهدات این کشور تحت کنوانسیون اروپایی حقوق بشر مغایرت دارد.[۲۶۶][۲۶۷] در ۸ سپتامبر ۲۰۲۰، عفو بینالملل از مالت بهدلیل «روشهای غیرقانونی» در دریای مدیترانه علیه مهاجرانی که تلاش میکردند از شمال آفریقا عبور کنند، انتقاد کرد. این گزارشها نشان میداد که رویکرد دولت ممکن است به مرگهای قابل پیشگیری منجر شده باشد.[۲۶۸] در ژانویهٔ ۲۰۱۴، مالت اعطای تابعیت را در ازای پرداخت ۶۵۰٬۰۰۰ یورو بههمراه سرمایهگذاری آغاز کرد، مشروط برداشتن اقامت و گذراندن بررسیهای پیشینهٔ کیفری.[۲۶۹] این طرح اعطای تابعیت موسوم به «گذرنامهٔ طلایی» بهشدت مورد انتقاد قرار گرفته است.[نیازمند شفافسازی][۲۷۰] نگرانیهایی دربارهٔ اینکه آیا این طرح باعث ورود چنین افرادی به اتحادیهٔ اروپا میشود، بارها هم از سوی افکار عمومی و هم از سوی شورای اروپا مطرح شده است.[۲۷۱] در ۲۹ آوریل ۲۰۲۵، دادگاه دادگستری اروپا حکم داد که مالت دیگر مجاز به فروش تابعیت از طریق طرح «گذرنامهٔ طلایی» نیست.[۲۷۲]

در قرن نوزدهم، بیشتر مهاجرت از مالت به شمال آفریقا و خاورمیانه انجام میشد، هرچند میزان مهاجرت معکوس به مالت بالا بود.[۲۷۳] در قرن بیستم، بیشتر مهاجران به مقصدهای جهان جدید رفتند، بهویژه به استرالیا، کانادا و ایالات متحده. پس از جنگ جهانی دوم، ادارهٔ مهاجرت مالت در تأمین هزینهٔ سفر مهاجران به آنان کمک میکرد. بین سالهای ۱۹۴۸ تا ۱۹۶۷، ۳۰ درصد از جمعیت مهاجرت کردند.[۲۷۳] بین سالهای ۱۹۴۶ تا اواخر دههٔ ۱۹۷۰، بیش از ۱۴۰٬۰۰۰ نفر در قالب طرح سفر حمایتی مالت را ترک کردند که از این میان ۵۷٫۶٪ به استرالیا، ۲۲٪ به بریتانیا، ۱۳٪ به کانادا و ۷٪ به ایالات متحده مهاجرت کردند.[۲۷۴] مهاجرت پس از میانهٔ دههٔ ۱۹۷۰ بهشدت کاهش یافت و از آن زمان دیگر پدیدهای اجتماعی با اهمیت محسوب نمیشود. با این حال، از زمان پیوستن مالت به اتحادیهٔ اروپا در سال ۲۰۰۴، جوامع دور از میهن در شماری از کشورهای اروپایی، بهویژه در بلژیک و لوکزامبورگ شکل گرفتهاند.
آموزش
[ویرایش]


آموزش ابتدایی از سال ۱۹۴۶ اجباری شده است؛ آموزش متوسطه تا سن شانزدهسالگی در سال ۱۹۷۱ اجباری شد. دولت و کلیسای کاتولیک آموزش را بهصورت رایگان ارائه میدهند و هر دو شمار زیادی مدرسه در مالت و جزیره غودش اداره میکنند. تا تاریخ ۲۰۰۶[بروزرسانی]، مدارس دولتی در شبکههایی موسوم به «کالجها» سازماندهی شدهاند و شامل مهدکودک، دبستان و دبیرستان هستند. تعدادی مدرسهٔ خصوصی نیز در مالت فعالیت دارند. مدرسهٔ سنت کاترین در پمبروک یک دورهٔ پایهٔ بینالمللی برای دانشآموزانی ارائه میدهد که پیش از ورود به آموزش اصلی قصد یادگیری زبان انگلیسی دارند. تا تاریخ ۲۰۰۸[بروزرسانی]، دو مدرسهٔ بینالمللی در مالت وجود دارد. دولت بخشی از حقوق معلمان در مدارس وابسته به کلیسا را پرداخت میکند.[۲۷۵]
نظام آموزشی مالت بر پایهٔ الگوی بریتانیایی است. دورهٔ دبستان شش سال طول میکشد. دانشآموزان در سن ۱۶ سالگی در آزمونهای گواهی آموزش متوسطه شرکت میکنند و قبولی در ریاضیات، دستکم یک درس علوم، زبان انگلیسی و زبان مالتی الزامی است. دانشآموزان میتوانند انتخاب کنند که دو سال دیگر در کالجهای دورهٔ پیشدانشگاهی ادامهٔ تحصیل دهند و در پایان در آزمون ورودی دانشگاه شرکت کنند. بر اساس نتایج این آزمون، امکان درخواست برای دریافت مدرک دانشگاهی یا دیپلم وجود دارد.
نرخ سواد در بزرگسالان ۹۹٫۵ درصد است.[۲۷۶]
در مدارس ابتدایی و متوسطه، آموزش به هر دو زبان مالتی و انگلیسی انجام میشود و هر دو زبان نیز درسی اجباری هستند. مدارس دولتی معمولاً از هر دو زبان بهصورت متوازن استفاده میکنند، در حالی که مدارس خصوصی ترجیح میدهند آموزش را به زبان انگلیسی ارائه دهند؛ این وضعیت در بیشتر دانشکدههای دانشگاه مالت نیز دیده میشود و بر ظرفیت و توسعهٔ زبان مالتی تأثیر محدودکننده دارد.[۲۴۰] بیشتر دورههای دانشگاهی به زبان انگلیسی ارائه میشوند.[۲۷۷][۲۳۹]
از میان دانشآموزانی که در مقطع متوسطه یک زبان خارجی را بهعنوان زبان اول انتخاب میکنند، ۵۱ درصد زبان ایتالیایی و ۳۸ درصد زبان فرانسوی را برمیگزینند. گزینههای دیگر شامل زبانهای آلمانی، روسی، اسپانیایی، لاتین، چینی و عربی است.[۲۴۰][۲۷۸]
مالت همچنین یکی از مقاصد محبوب برای یادگیری زبان انگلیسی است و در سال ۲۰۱۹ بیش از ۸۳٬۰۰۰ دانشجو را جذب کرده است.[۲۷۹]
بهداشت
[ویرایش]مالت دارای سابقهای طولانی در ارائهٔ خدمات بهداشت عمومی است. نخستین بیمارستان ثبتشده در این کشور پیش از سال ۱۳۷۲ میلادی فعال بوده است.[۲۸۰] امروزه مالت دارای دو نظام سلامت است: یک نظام عمومی که در آن خدمات درمانی در زمان ارائه رایگان است، و یک نظام خصوصی.[۲۸۱][۲۸۲] مالت دارای نظام مراقبت اولیهٔ نیرومندی مبتنی بر پزشکان عمومی است و بیمارستانهای دولتی خدمات تخصصی و فوقتخصصی ارائه میدهند. وزارت بهداشت مالت به ساکنان خارجی توصیه میکند بیمهٔ درمانی خصوصی تهیه کنند.[۲۸۳]
در مالت همچنین سازمانهای داوطلبانهای مانند «آلفا مدیکال (مراقبت پیشرفته)»، «واحد آتشنشانی و نجات اضطراری»، «آمبولانس سنت جان» و «صلیب سرخ مالت» فعالیت دارند که در رویدادهای پرجمعیت خدمات کمکهای اولیه و پرستاری ارائه میدهند. بیمارستان ماتر دئی، بیمارستان اصلی مالت، در سال ۲۰۰۷ افتتاح شد و یکی از بزرگترین ساختمانهای پزشکی در اروپا بهشمار میرود.
دانشگاه مالت دارای دانشکدهٔ پزشکی و دانشکدهٔ علوم سلامت است. «انجمن پزشکی مالت» نمایندهٔ فعالان حرفهٔ پزشکی است. برنامهٔ کارورزی پزشکی که در بریتانیا اجرا میشود، در مالت نیز معرفی شده است تا از «مهاجرت نخبگان» پزشکان تازهفارغالتحصیل به جزایر بریتانیا جلوگیری شود.
فرهنگ
[ویرایش]فرهنگ مالت بازتابدهندهٔ فرهنگهای گوناگونی است که در طول قرون با جزایر مالتی در تماس بودهاند.[۲۸۴]
آداب و رسوم
[ویرایش]یک مطالعهٔ سال ۲۰۱۰ از سوی یک بنیاد خیریه نشان داد که مردم مالت سخاوتمندترین مردم جهان هستند و ۸۳٪ از آنان در امور خیریه مشارکت میکنند.[۲۸۵]
افسانههای عامیانهٔ مالتی شامل داستانهای گوناگونی دربارهٔ موجودات مرموز و رویدادهای فراطبیعی است. این داستانها بهطور جامع توسط پژوهشگر (و پیشگام در باستانشناسی مالتی) مانول ماگری در اثر بنیادین او با عنوان «Ħrejjef Missirijietna» («افسانههای نیاکان ما») گردآوری شدهاند.[۲۸۶] این مجموعه الهامبخش پژوهشگران و دانشگاهیان بعدی شد تا داستانهای عامیانه، حکایتها و افسانههای سنتی را از سراسر مجمعالجزایر گردآوری کنند.[۲۸۷]
در حالی که غولها، جادوگران و اژدهاها در بسیاری از این داستانها حضور دارند، برخی از آنها شامل موجودات کاملاً بومی مالتی مانند کاو کاو، ایل-بلیئغا و لیمهالا نیز هستند.
سنتها
[ویرایش]ضربالمثلهای سنتی مالتی اهمیت فرهنگی فرزندآوری و باروری را نشان میدهند: «iż-żwieġ mingħajr tarbija ma fihx tgawdija» (ازدواجِ بدون فرزند نمیتواند شاد باشد). این باوری است که مالت آن را با بسیاری از فرهنگهای دیگر مدیترانهای مشترک است. در افسانههای عامیانهٔ مالتی، گونهٔ محلیِ عبارت پایانی کلاسیک «و همه تا پایان عمر بهخوبی و خوشی زندگی کردند» چنین است: «u għammru u tgħammru, u spiċċat» (و با هم زندگی کردند، و با هم فرزند آوردند، و داستان به پایان رسید).[۲۸۸]

مالتِ روستایی در زمینهٔ باورهای خرافی مرتبط با باروری، قاعدگی و بارداری با جوامع مدیترانهای اشتراکات زیادی دارد؛ از جمله پرهیز از رفتن به گورستانها در آستانهٔ زایمان، و خودداری از آمادهسازی برخی غذاها در دوران قاعدگی. زنان باردار تشویق میشوند که به میلهای غذایی خود پاسخ دهند، از ترس آنکه در غیر این صورت کودکِ بهدنیانیامدهشان دارای نوعی خال یا نشانهٔ تولدیِ مرتبط (در مالتی: xewqa، بهمعنای «میل» یا «هوس») شود.[۲۸۹]
بهطور سنتی، نوزادان مالتی در کوتاهترین زمان ممکن غسل تعمید داده میشدند. از خوراکیهای سنتی که در جشن تعمید ارائه میشوند میتوان به biskuttini tal-magħmudija (نوعی ماکارون بادامی)، it-torta tal-marmorata (تارتی ادویهدار و قلبیشکل از خمیر بادام با طعم شکلات)، و نوشیدنیای به نام «rożolin» اشاره کرد که از گلبرگهای رز، بنفشه و بادام تهیه میشود.
در نخستین سالگرد تولد کودک، والدین مالتی بازیای به نام «il-quċċija» برگزار میکنند که در آن مجموعهای از اشیای نمادین بهصورت تصادفی در اطراف کودک قرار داده میشود. گفته میشود شیئی که کودک بیشترین توجه را به آن نشان دهد، مسیر زندگی و سرنوشت او در بزرگسالی را نشان میدهد.[۲۹۰]
در عروسیهای سنتی مالتی، گروه همراه عروس بهصورت دستهجمعی زیر سایبانی تزیینشده از خانهٔ خانوادهٔ عروس تا کلیسای محلّه حرکت میکردند، در حالی که خوانندگان در پشت سر آنان (il-ġilwa) حرکت میکردند. زنان تازهازدواجکرده پوششی به نام اونِّلّا، یکی از پوشاک سنتی مالتی، به تن میکردند. امروزه زوجها در کلیساها یا نمازخانههای شهر یا روستای مورد نظر خود ازدواج میکنند و معمولاً پس از آن جشن عروسی مفصلی برگزار میشود. گاهی زوجها تلاش میکنند عناصری از عروسی سنتی مالتی را در مراسم خود بگنجانند. علاقهٔ دوباره به عروسی سنتی در مه ۲۰۰۷ دیده شد، زمانی که هزاران مالتی و گردشگر در یک عروسی سنتی به سبک سدهٔ شانزدهم در زوریک شرکت کردند.
جشنوارهها و رویدادها
[ویرایش]
جشنوارههای محلی، مشابه آنچه در جنوب ایتالیا دیده میشود، در مالت و غودش بسیار رایج هستند و برای بزرگداشت عروسیها، غسل تعمید و مهمتر از همه، روزهای قدیسان برگزار میشوند. در روزهای قدیسان، صبح هنگام جشن (فستا) به اوج خود میرسد؛ با برگزاری یک مِس بزرگ که شامل خطبهای دربارهٔ زندگی و دستاوردهای قدیس حامی است. در عصر، مجسمهٔ قدیس در آیینی رسمی در خیابانهای محل گردانده میشود و مؤمنان در حال دعا آن را همراهی میکنند. فضای دینداری پیش از آن با چندین روز جشن و شادی همراه است: رژهٔ دستههای موسیقی، آتشبازی و مهمانیهای شبانه. بزرگترین فستا احتمالاً جشن عروج مریم است که در ۱۵ اوت در ۸ پاریش و در یکشنبهٔ پس از آن در ۲ پاریش دیگر برگزار میشود.[۲۹۱]

کارناوال (به مالتی: il-karnival ta' Malta) جایگاهی مهم در تقویم فرهنگی دارد و در هفتهٔ منتهی به چهارشنبه خاکستر برگزار میشود. این جشن معمولاً شامل جشنهای بالماسکه، پوششهای نمایشی و مسابقات ماسکهای اغراقآمیز، مهمانیهای مجلل شبانه، و رژهای رنگارنگ از ارابههای نمادین (ارابهٔ جشن) است که «پادشاه کارناوال» (به مالتی: ir-Re tal-Karnival) بر آن ریاست دارد، همراه با دستههای موسیقی و شرکتکنندگان با لباسهای نمایشی.[۲۹۲]
هفتهٔ مقدس (به مالتی: il-Ġimgħa Mqaddsa) از یکشنبهٔ نخل (Ħadd il-Palm) آغاز میشود و با عید پاک (Ħadd il-Għid) پایان مییابد.
امناریا، یا «لامناریا» (تلفظ: لیمناریا) یکی از مهمترین تاریخها در تقویم فرهنگی مالت است. این جشن بهطور رسمی یک جشن ملی است که به بزرگداشت قدیسان پطرس و پولس رسول اختصاص دارد. ریشههای آن به جشن باستانی رومیِ لومیناریا در دوران جمهوری روم بازمیگردد (بهمعنای «روشنایی»)، زمانی که مشعلها و آتشها شب آغاز تابستان در ۲۹ ژوئن را روشن میکردند.[۲۹۳] این جشنها هنوز هم با خواندن «باندو» (bandu) آغاز میشوند، که یک اعلامیهٔ رسمی دولتی است و از قرن شانزدهم در این روز در مالت خوانده میشود. گفته میشود که در دوران شوالیهها، این تنها روزی در سال بود که مالتیها اجازه داشتند خرگوش وحشی شکار و مصرف کنند، در حالی که در سایر زمانها این حق به شوالیهها اختصاص داشت. پیوند نزدیک میان امناریا و خورش خرگوش (به مالتی: fenkata) تا امروز نیز پابرجاست.[۲۹۴]

«جزیرهٔ امتیوی» (Isle of MTV) یک جشنوارهٔ موسیقی یکروزه است که هر سال توسط شبکهٔ امتیوی برگزار و پخش میشود. این جشنواره از سال ۲۰۰۷ هر سال در مالت برگزار شده و هنرمندان مطرح موسیقی پاپ در آن اجرا داشتهاند. در سال ۲۰۱۲، هنرمندان مشهور جهانی فلو رایدا، نلی فورتادو و ویل.آی.ام در این جشنواره اجرا کردند. بیش از ۵۰٬۰۰۰ نفر در این رویداد شرکت کردند که بیشترین میزان حضور تا آن زمان بود.[۲۹۵]
جشنوارهٔ بینالمللی آتشبازی مالت از سال ۲۰۰۳ هر سال در بندر بزرگ والتا برگزار میشود.[۲۹۶]
معماری
[ویرایش]
معماری مالت در طول تاریخ خود از فرهنگهای گوناگون مدیترانهای و نیز معماری بریتانیا تأثیر پذیرفته است.[۲۹۷] نخستین ساکنان جزیره سازهٔ جگانتیا را بنا کردند که یکی از کهنترین بناهای مستقل ساختهٔ دست بشر در جهان است. سازندگان معابد نوسنگی (۳۸۰۰ تا ۲۵۰۰ پیش از میلاد) معابد متعدد مالت و غودش را با نقشبرجستههای ظریف تزئین کردند.
دورهٔ رومی کفهای موزاییکی بسیار تزئینی، ستونهای مرمری و پیکرههای کلاسیک را به همراه آورد که بقایای آنها بهخوبی در «دوموس رومی» (یک ویلای روستایی در بیرون از دیوارهای مدینا) حفظ و به نمایش گذاشته شده است. نقاشیهای دیواری مسیحی اولیه که سرداب دخمههای زیر مالت را تزئین میکنند، نشاندهندهٔ گرایش به ذوقهای شرقی و امپراتوری بیزانس هستند. این گرایشها همچنان بر فعالیت هنرمندان مالتی در قرون وسطی تأثیر گذاشت، اما بهتدریج تحت تأثیر جنبشهای هنر رمانسک و گوتیک جنوبی فرانسه قرار گرفتند.
هنر
[ویرایش]در اواخر سدهٔ پانزدهم، هنرمندان مالتی، مانند همتایان خود در سیسیل، تحت تأثیر مکتب آنتونلو دا مسینا قرار گرفتند که اندیشهها و مفاهیم رنسانس را به هنرهای تزئینی در مالت وارد کرد.[۲۹۸]

میراث هنری مالت در دوران شوالیههای سنت جان شکوفا شد؛ آنان نقاشان ایتالیایی و فلاندریِ تکلفگرایی را برای تزئین کاخها و کلیساهای این جزایر به کار گرفتند. از جمله میتوان به ماتئو پرز دالچو اشاره کرد که آثارش در کاخ استاد اعظم، والتا و کلیسای سنت جان در والتا دیده میشود، و نیز فیلیپو پالادینی که بین سالهای ۱۵۹۰ تا ۱۵۹۵ در مالت فعال بود. برای سالهای طولانی، تکلفگرایی همچنان بر ذوق و آرمانهای هنرمندان محلی مالتی تأثیرگذار باقی ماند.[۲۹۸]
ورود کاراواجو به مالت، که در طول اقامت ۱۵ماههٔ خود در این جزایر دستکم هفت اثر خلق کرد، تحولی اساسی در هنر محلی ایجاد کرد. دو اثر برجستهٔ او، سر بریدن قدیس یوحنا و قدیس جروم در حال نوشتن، در کلیسای سنت جان در والتا به نمایش گذاشته شدهاند. میراث او در آثار هنرمندان محلی مانند جولیو کاسارینو و استفانو اراردی نیز قابل مشاهده است. با این حال، جنبش باروک که پس از آن پدید آمد، تأثیری پایدارتر بر هنر و معماری مالت گذاشت. نقاشیهای سقفیِ هنرمند کالابریایی ماتیا پرتی کلیسای سنت جان را به شاهکاری باروک تبدیل کرد. همچنین ملکیوره کافا بهعنوان یکی از برجستهترین پیکرتراشان باروک در مکتب رُم شناخته شد.[۲۹۹]

در سدههای هفدهم و هجدهم، تأثیرات ناپلی و روکوکو در آثار نقاشان ایتالیایی مانند لوکا جوردانو و فرانچسکو سولیمنا پدیدار شد و این تحولات در آثار همعصران مالتی آنان، از جمله جیو نیکولا بوهَجیار و فرانچسکو زاهرا نیز دیده میشود. جنبش روکوکو با ورود آنتوان دو فاوری به مالت تقویت شد؛ او در سال ۱۷۴۴ بهعنوان نقاش دربارِ استاد اعظم پینتو منصوب شد.[۳۰۰]
نوکلاسیسیسم در اواخر سدهٔ هجدهم تا حدی در میان هنرمندان مالتی نفوذ یافت، اما این روند در اوایل سدهٔ نوزدهم معکوس شد، زیرا مقامات کلیسای محلی — احتمالاً برای تقویت موضع کاتولیکی در برابر تهدید ادراکشدهٔ پروتستانتیسم در آغاز دوران حاکمیت بریتانیا — بهشدت از مضامین دینی حمایت کردند. رمانتیسم، که با طبیعتگراییِ واردشده توسط جوزپه کالی تعدیل شده بود، بر هنرمندان «سالنی» اوایل قرن بیستم، از جمله ادوارد و رابرت کاروانا دینگلی تأثیر گذاشت.[۳۰۱]
پارلمان مالت در دههٔ ۱۹۲۰ «مدرسهٔ ملی هنر» را تأسیس کرد. در دورهٔ بازسازی پس از جنگ جهانی دوم، شکلگیری «گروه هنر مدرن» — با اعضایی همچون جوزف کالیا، جورج پرکا، آنتون اینگلوت، اموین کرمونا، فرانک پورتلی، آنتوان کامیلیری، گابریل کاروانا و اسپریت بارته — نقش مهمی در رونق صحنهٔ هنری محلی ایفا کرد. این گروه بهعنوان یک گروه فشار تأثیرگذار با نام «گروه هنر مدرن» فعالیت کرد و در نوسازی هنر مالت نقشی اساسی داشت. بسیاری از هنرمندان مدرن مالت در واقع در مؤسسات هنری انگلستان یا دیگر کشورهای اروپایی تحصیل کردهاند، که این امر به تنوع در بیان هنری انجامیده و ویژگی شاخص هنر معاصر مالت باقی مانده است. در والتا، موزه ملی هنرهای زیبا مالت آثاری از هنرمندانی مانند اچ. کریگ هانا را به نمایش میگذاشت.[۳۰۲] در سال ۲۰۱۸، مجموعهٔ ملی هنرهای زیبا به موزهٔ جدید «موزه ملی هنرهای زیبا مالت» در اوبرژ دایتالیا در والتا منتقل و در آنجا به نمایش گذاشته شد.[۳۰۳]
موسیقی
[ویرایش]
اگرچه موسیقی امروز مالت عمدتاً غربی است، موسیقی سنتی مالتی شامل آن چیزی است که به نام غانا شناخته میشود. این سبک شامل همراهی پسزمینهای با گیتار آکوستیک سیم فلزی است، در حالی که چند نفر — معمولاً مردان — بهنوبت با لحنی آوازگونه به طرح و پاسخگویی به یک موضوع میپردازند. موسیقی نقش مهمی در فرهنگ مالتی دارد، بهگونهای که هر منطقه گروه موسیقی محلی خود را دارد و در مناسبتهای گوناگون، گاه چندین گروه در یک منطقه حضور دارند؛ این گروهها زمینهٔ موسیقایی جشنهای محلی را فراهم میکنند. ارکستر فیلارمونیک مالت بهعنوان مهمترین نهاد موسیقایی کشور شناخته میشود و بهطور منظم در رویدادهای مهم دولتی شرکت میکند.
موسیقی معاصر در مالت طیف گستردهای از سبکها را دربر میگیرد و شامل هنرمندان کلاسیک بینالمللی مانند میریام گائوچی و جوزف کالجا، و همچنین گروههای غیرکلاسیک مانند وینتر مودز و رد الکتریک، و خوانندگانی چون ایرا لوسکو، فابریتسیو فانیلو، گلن ولا، کوین بورگ، کورت کالجا، کیارا سیراکوزا و تئا گرت است.
ادبیات
[ویرایش]ادبیات مکتوب مالتی بیش از ۲۰۰ سال قدمت دارد. با این حال، یک ترانهٔ عاشقانهٔ کشفشدهٔ اخیر نشان میدهد که فعالیت ادبی به زبان محلی به دورهٔ قرون وسطی بازمیگردد. مالت از یک سنت ادبی رمانتیک پیروی کرده است که در آثار دان کارم سایلا، شاعر ملی مالت، به اوج رسید. نویسندگان پسین مانند روزار بریفا و کارمنو واسالو کوشیدند از سختگیریهای مضامین رسمی و وزنهای سنتی فاصله بگیرند.[۳۰۴]
نسل بعدی نویسندگان، از جمله کارل شمبری و ایمانوئل میفسود، مسیرها را بیش از پیش گسترش دادند، بهویژه در نثر و شعر.[۳۰۵]
رسانهها
[ویرایش]پرخوانندهترین و از نظر مالی قدرتمندترین روزنامهها توسط شرکت «روزنامههای متحد» منتشر میشوند، که عمدتاً شامل تایمز مالت (۲۷ درصد) و نسخهٔ یکشنبهٔ آن ساندی تایمز مالت (۵۱٫۶ درصد) است. بهدلیل چندزبانگی، نیمی از روزنامهها به زبان انگلیسی و نیمی دیگر به زبان مالتی منتشر میشوند. روزنامهٔ یکشنبهٔ ایت-تورچا («مشعل») که توسط یکی از زیرمجموعههای اتحادیه عمومی کارگران (مالت) منتشر میشود، گستردهترین روزنامهٔ مالتیزبان است. روزنامهٔ خواهر آن، ال-اوریسونت («افق»)، پرتیراژترین روزنامهٔ روزانه به زبان مالتی است. تعداد زیادی روزنامهٔ روزانه یا هفتگی وجود دارد—تقریباً یک روزنامه بهازای هر ۲۸٬۰۰۰ نفر. تبلیغات، فروش و یارانه سه شیوهٔ اصلی تأمین مالی هستند.[۳۰۶]
در مالت ۹ شبکهٔ تلویزیونی زمینی وجود دارد: تیویام، تیویام نیوز پلاس، تلویزیون پارلمان، وان، نت تلویژن، اسمش تلویژن، اف لیوینگ، تیویام اسپورت پلاس و شیخ.[۳۰۷] دولت و احزاب سیاسی بخش عمدهٔ تأمین مالی این شبکهها را بر عهده دارند. شبکههای تیویام، تیویام نیوز پلاس و تلویزیون پارلمان توسط خدمات پخش عمومی اداره میشوند که پخشکنندهٔ ملی است و عضو اتحادیهٔ رادیو-تلویزیون اروپا بهشمار میرود. شرکت «مدیا. لینک کامیونیکیشنز» مالک شبکهٔ نت تلویژن و شرکت «وان پروداکشنز» مالک شبکهٔ وان، بهترتیب با حزب ملیگرا و حزب کارگر وابسته هستند. سایر شبکهها در مالکیت خصوصی قرار دارند. «نهاد پخش مالت» مسئول نظارت بر تمامی ایستگاههای پخش داخلی است و رعایت الزامات قانونی و مجوزها، همچنین حفظ بیطرفی را تضمین میکند.[۳۰۸]
«نهاد ارتباطات مالت» گزارش داد که در پایان سال ۲۰۱۲ تعداد ۱۴۷٬۸۹۶ اشتراک تلویزیون پولی فعال بوده است.[۳۰۹] برای مقایسه، سرشماری سال ۲۰۱۱ تعداد ۱۳۹٬۵۸۳ خانوار را در مالت ثبت کرده است.[۳۱۰] سایر شبکههای تلویزیونی اروپایی نیز از طریق ماهواره قابل دریافت هستند.[۳۱۱]
آشپزی
[ویرایش]آشپزی مالتی تأثیرات نیرومندی از سیسیلی و ایتالیایی نشان میدهد و همچنین از انگلیسی، اسپانیایی، مغربی و پرووانسی نیز تأثیر پذیرفته است. افزون بر این، گونههای منطقهای و تغییرات فصلی نیز وجود دارند که با دسترسی فصلی به محصولات و مناسبتهای مذهبی مسیحی (مانند چلهٔ روزه، عید پاک و کریسمس) مرتبط هستند. غذا از نظر تاریخی نقش مهمی در شکلگیری هویت ملی داشته است، بهویژه خوراک سنتی «فنکاتا» (یعنی مصرف خرگوش خورشتی یا سرخشده). سیبزمینی نیز یکی از اجزای اصلی رژیم غذایی مالتی است.[۳۱۲]
چندین نوع انگور بومی در مالت وجود دارد، از جمله گیرجنتینا و جلزا. صنعت شرابسازی در این کشور فعال است و تولید قابلتوجهی از شرابها با استفاده از این انگورهای بومی و همچنین گونههای رایجترِ کشتشده در داخل انجام میشود. برخی از این شرابها موفق به دریافت نام مبدأ حفاظتشده شدهاند و شرابهای تولیدشده از انگورهای کشتشده در مالت و غودش با عنوان «دیاوکی» شناخته میشوند، یعنی Denominazzjoni ta' l-Oriġini Kontrollata.[۳۱۳]
ورزش
[ویرایش]فوتبال یکی از محبوبترین ورزشها در مالت است. از دیگر ورزشهای پرطرفدار میتوان به بوچه، اسبدوانی، گوسترا، رگاتا، واترپلو، تیراندازی به کبوتر سفالی و ورزشهای موتوری اشاره کرد.[۳۱۴]
در سال ۲۰۱۸، مالت نخستین مسابقهٔ ورزشهای الکترونیک خود با عنوان «سوپرنوا سیاس:گو مالت» را برگزار کرد،[۳۱۵] که یک رقابت از بازی کانتر-استرایک: گلوبال آفنسیو بود.[۳۱۶] همچنین از سال ۲۰۱۸، مالت به محل اصلی برگزاری لیگ حرفهای «ایاسال» تبدیل شده است.[۳۱۷]
یادداشتها
[ویرایش]- ↑
i/ˈmɒltə/ MOL-tə or /ˈmɔːltə/ MAWL-tə, مالتی: [ˈmɐ:ltɐ]. - ↑ مالتی: Repubblika ta' Malta [rɛˈpʊb:lɪkɐ tɐ ˈmɐ:ltɐ].
منابع
[ویرایش]- ↑ "Language - VisitMalta". VisitMalta. Archived from the original on 1 October 2023. Retrieved 19 January 2024.
- ↑ "Maltese sign language to be recognised as an official language of Malta". The Malta Independent. Archived from the original on 12 June 2018. Retrieved 11 June 2018.
- ↑ "Census of population and housing 2021" (PDF). Archived from the original (PDF) on 9 August 2022. Retrieved 21 November 2025.
- ↑ "Census of Population and Housing 2021 Final report: Religious Affiliation, pages 159-168" (PDF). nso.gov.mt. Archived from the original (PDF) on 19 February 2023. Retrieved 22 February 2023.
- 1 2 "90% Caucasian, 83% Roman Catholic: Malta census statistics released". Times of Malta. 16 February 2023. Archived from the original on 22 February 2023. Retrieved 22 February 2023.
- 1 2 Zammit, Andre (1986). "Valletta and the system of human settlements in the Maltese Islands". Ekistics. 53 (316/317): 89–95. JSTOR 43620704.
- 1 2 Migliore, Sharon (July 2022). "Population and migration: 2012-2022 (including intercensal revisions)". nso.gov.mt. Archived from the original on 14 July 2024. Retrieved 8 July 2024.
- 1 2 3 4 "Report for Selected Countries and Subjects: April 2024 (Malta)". imf.org. صندوق بینالمللی پول.
- ↑ "World Bank Open Data". World Bank Open Data. Retrieved 5 January 2026.
- ↑ "Human Development Report 2023/2024" (به انگلیسی). برنامه عمران ملل متحد. 26 May 2025. Retrieved 25 May 2025.
- 1 2 3 Ashby, Thomas (1915). "Roman Malta". Journal of Roman Studies. 5: 23–80. doi:10.2307/296290. JSTOR 296290. S2CID 250349579. Archived from the original on 27 March 2021. Retrieved 30 August 2019.
- ↑ Bonanno, Anthony, ed. (2008). Malta and Sicily: Miscellaneous research projects (PDF). Officina di Studi Medievali. ISBN 978-88-88615-83-7. Archived from the original (PDF) on 27 May 2012. Retrieved 23 February 2017.
- ↑ "Constitution of Malta | European Union Agency for Fundamental Rights". fra.europa.eu (به انگلیسی). 2018-10-25. Retrieved 2025-12-06.
- ↑ Migliore, Sharon (2025-07-10). "World Population Day: 11 July 2025". NSO Malta (به انگلیسی). Retrieved 2025-12-06.
- ↑ Sultana, Ronald G. (1998). "Career guidance in Malta: A Mediterranean microstate in transition" (PDF). International Journal for the Advancement of Counselling. 20: 3. doi:10.1023/A:1005386004103. S2CID 49470186. Archived from the original (PDF) on 2 February 2017. Retrieved 27 January 2017.
- ↑ "The Microstate Environmental World Cup: Malta vs. San Marino". Environmentalgraffiti.com. 15 December 2007. Archived from the original on 25 January 2013. Retrieved 31 March 2009.
- 1 2 "World Urbanization Prospects" بایگانیشده در ۲۵ مه ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine – Department of Economic and Social Affairs/Population Division, United Nations (Table A.2; page 79)
- 1 2 "Interim Territorial Cohesion Report" بایگانیشده در ۲۳ آوریل ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine – Preliminary results of ESPON and EU Commission studies
- 1 2 Terterov, Marat; Reuvid, Jonathan (2005). Doing Business with Malta. GMB Publishing. p. 167. ISBN 978-1-905050-63-5.
- 1 2 Creativemalta.gov.mt, Draft National Strategy for the Cultural and Creative Industries – Creative Malta, archived from the original on 28 July 2013, retrieved 17 August 2013
- 1 2 Flags, Symbols and their uses, Department of Information of Malta, archived from the original on 29 June 2015, retrieved 25 February 2019
- 1 2 3 4 5 Scerri, Eleanor M. L.; Blinkhorn, James; Groucutt, Huw S.; Stewart, Mathew; Candy, Ian; Allué, Ethel; Burguet-Coca, Aitor; Currás, Andrés; Carleton, W. Christopher; Lindauer, Susanne; Spengler, Robert; Boxleitner, Kseniia; Asciak, Gillian; Colucci, Margherita; Gauci, Ritienne (May 2025). "Hunter-gatherer sea voyages extended to remotest Mediterranean islands". Nature (به انگلیسی). 641 (8061): 137–143. Bibcode:2025Natur.641..137S. doi:10.1038/s41586-025-08780-y. ISSN 1476-4687. PMC 12043505. PMID 40205035.
{{cite journal}}: Check|pmc=value (help); Check|pmid=value (help) - ↑ "Malta | History, Language, Map, People, & Points of Interest | Britannica". www.britannica.com (به انگلیسی). 18 July 2024. Retrieved 18 July 2024.
- ↑ Rudolf, Uwe Jens; Berg, Warren G. (2010). Historical Dictionary of Malta. Scarecrow Press. pp. 1–11. ISBN 978-0-8108-7390-2.
- ↑ Boissevain, Jeremy (1984). "Ritual Escalation in Malta". In Eric R. Wolf (ed.). Religion, Power and Protest in Local Communities: The Northern Shore of the Mediterranean. Walter de Gruyter. p. 165. ISBN 978-3-11-009777-1. ISSN 1437-5370.
- ↑ "George Cross Award Commemoration". VisitMalta.com. 14 April 2015. Archived from the original on 3 April 2015. Retrieved 20 April 2015.
- ↑ "Should the George Cross still be on Malta's flag?". Times of Malta. 29 April 2012. Archived from the original on 27 April 2015. Retrieved 20 April 2015.
- ↑ "Christmas Broadcast 1967". Archived from the original on 2 May 2015. Retrieved 20 April 2015.
- ↑ "Malta – EU country profile | European Union". european-union.europa.eu (به انگلیسی). Retrieved 2025-06-20.
- ↑ European Commission (June 2012). Special Eurobarometer 386: Europeans and Their Languages (PDF) (Report). Eurobarometer Special Surveys. Archived from the original (PDF) on 6 January 2016. Retrieved 12 February 2015.
- 1 2 "Malta Skills Survey 2022 - Preliminary Report" (PDF). nso.gov.mt. Malta National Statistics Office. 15 June 2023. p. 40. Archived (PDF) from the original on 17 June 2023. Retrieved 20 June 2023.
- 1 2 3 4 5 "Constitution of Malta". Ministry for Justice, Culture and Local Government. Archived from the original on 1 October 2018. Retrieved 10 February 2018. – Article 40: "all persons in Malta shall have full freedom of conscience and enjoy the free exercise of their respective mode of religious worship."
- 1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامciaوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ "Hal Saflieni Hypogeum". UNESCO. Archived from the original on 30 December 2013. Retrieved 18 January 2014.
- ↑ "City of Valletta". UNESCO. Archived from the original on 25 March 2016. Retrieved 18 January 2014.
- ↑ "Megalithic Temples of Malta". UNESCO. Archived from the original on 7 January 2014. Retrieved 18 January 2014.
- ↑ "Malta Temples and The OTS Foundation". OTSF. Archived from the original on 8 February 2014. Retrieved 31 March 2009.
- ↑ Sazonov, Vladimir (2025-02-06), "The Prehistoric Sacred Places/Temples of Malta and Western Asia (IX–Mid IV Millennia BC)", The Human and the Divine (به انگلیسی), Brill, pp. 189–208, ISBN 978-90-04-67831-6, retrieved 2025-10-06
- ↑ Vassallo, DJ (1992). "The Corps Disease: Brucellosis and Its Historical Association with the Royal Army Medical Corps" (PDF). Journal of the Royal Army Medical Corps. 138 (3): 140–150. doi:10.1136/jramc-138-03-09. PMID 1453384. S2CID 41069698. Archived (PDF) from the original on 23 December 2017. Retrieved 24 December 2017.
- ↑ Melita. Charlton T. Lewis and Charles Short. A Latin Dictionary on Perseus Project.
- ↑ μέλι. Liddell, Henry George; Scott, Robert; A Greek–English Lexicon at Perseus Project.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Castillo, Dennis Angelo (2006). The Maltese Cross: A Strategic History of Malta. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-313-32329-4.
- ↑ Pickles, Tim (1998). Malta 1565: Last Battle of the Crusades. Osprey Publishing. ISBN 978-1-85532-603-3.
- ↑ Reece, Steve (2025). Wordplay on Proper Names in Luke-Acts. Amsterdam: E.J. Brill. pp. 144–150. ISBN 978-90-04-74641-1.
- ↑ "Renaming Malta the Republic of Phoenicia". The Times of Malta. October 2011. Archived from the original on 3 March 2016. Retrieved 28 February 2016.
- 1 2 3 4 Vella, John (January 2023), "Greek Words in Maltese Harbour Toponymy" (PDF), Athens Journal of Mediterranean Studies, vol. 9, pp. 25–52, archived (PDF) from the original on 18 April 2024, retrieved 7 April 2024.
- ↑ A. Mifsud; C. Savona-Ventura; S. Mifsud. "Palaeolithic Man in the Maltese Islands". Archived from the original on 17 January 1999. Retrieved 8 July 2019.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (link) - ↑ van der Geer, Alexandra; Lyras, George; de Vos, John; Dermitzakis, Michael (2010-08-03). Evolution of Island Mammals. Wiley. doi:10.1002/9781444323986. ISBN 978-1-4051-9009-1. Archived from the original on 10 December 2019. Retrieved 10 May 2025.
- ↑ Skeates, Robin (2010). An Archaeology of the Senses: Prehistoric Malta. Oxford University Press. pp. 124–132. ISBN 978-0-19-921660-4.
- ↑ "History". Maltese Italian Chamber of Commerce. Archived from the original on 8 October 2021. Retrieved 8 October 2021.
- ↑ "Old Temples Study Foundation". OTSF. Archived from the original on 8 February 2014. Retrieved 31 March 2009.
- ↑ Cilia, Daniel (2004). Malta Before History. Miranda Publishers. ISBN 99909-85-08-1.
- ↑ Sheehan, Sean (2000). Malta. Marshall Cavendish. ISBN 978-0-7614-0993-9.
- ↑ "Archaeology and prehistory". The University of Wales, Aberystwyth. Archived from the original on 12 December 2008. Retrieved 31 March 2009.
- ↑ "National Museum of Archaeology". Visitmalta.com. Archived from the original on 29 March 2010.
- ↑ "Ancient mystery solved by geographers". Port.ac.uk. 20 April 2009. Archived from the original on 29 December 2010. Retrieved 14 November 2010.
- ↑ Mottershead, Derek; Pearson, Alastair; Schaefer, Martin (2008). "The cart ruts of Malta: an applied geomorphology approach". Antiquity. 82 (318): 1065–1079. doi:10.1017/S0003598X00097787. S2CID 162827926.
- ↑ Cilia, Daniel. "Malta Before Common Era". The Megalithic Temples of Malta. Archived from the original on 7 June 2020. Retrieved 28 January 2007.
- ↑ Piccolo, Salvatore; Darvill, Timothy (2013). Ancient Stones, The Prehistoric Dolmens of Sicily. Brazen Head Publishing. ISBN 978-0-9565106-2-4.
- ↑ "Notable dates in Malta's history". Department of Information – Maltese Government. 6 February 2008. Archived from the original on 25 November 2009. Retrieved 6 February 2008.
- 1 2 Culican (1992).
- 1 2 Filigheddu (2006).
- ↑ Owen, Charles (1969). The Maltese Islands. Praeger.
- 1 2 Terterov, Marat (2005). Doing Business with Malta. GMB Publishing Ltd. ISBN 978-1-905050-63-5.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 "Malta". Enciclopedia Italiana (به ایتالیایی). Archived from the original on 1 January 2016. Retrieved 2 November 2015.
- ↑ The Art Journal: The Illustrated Catalogue of the Industry of All Nations. Vol. 2. Virtue. 1853. p. vii.
- ↑ "Volume 16, Issue 1". Fondazzjoni Patrimonju Malti. Archived from the original on 21 February 2014. Retrieved 16 February 2014.
- 1 2 (Cassar 2000، صص. 56–57)
- ↑ "218 BC – 395 AD Roman Coinage". Bank of Malta. Archived from the original on 26 January 2015. Retrieved 2 November 2015.
- ↑ "Acts, chapter 28, verse 1". Perseus.tufts.edu. Archived from the original on 14 April 2021. Retrieved 20 February 2021.
- ↑ Brown, Thomas S. (1991). "Malta". In Kazhdan, Alexander (ed.). Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford University Press. p. 1277. ISBN 978-0-19-504652-6.
- ↑ Edwards, I. E. S.; Gadd, C. J.; Hammond, N. G. L. (1975). The Cambridge Ancient History. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-08691-2.
- ↑ Troll, Christian W.; Hewer, C.T.R. (12 September 2012). "Journeying toward God". Christian Lives Given to the Study of Islam. Fordham University Press. p. 258. ISBN 978-0-8232-4319-8.
- ↑ "Brief history of Sicily" (PDF). Archaeology.Stanford.edu. 7 October 2007. Archived (PDF) from the original on 19 January 2012. Retrieved 20 September 2011.
- ↑ Travel Malta. MobileReference. The Arab period and the Middle Ages. ISBN 978-1-61198-279-4.
- ↑ Brincat, Joseph M. (1995). Malta 870-1054: Al-Himyari's account and its linguistic implications (PDF). Said International. p. 21. Archived (PDF) from the original on 13 December 2021. Retrieved 8 December 2021.
- ↑ Wilson, Andrew (2006). Corpus Linguistics Around the World. Rodopi. ISBN 978-90-420-1836-5.
- ↑ Previté-Orton (1971), pg. 507–11
- ↑ Blouet, B. (1987) The Story of Malta. Third Edition. Progress Press, p.37.
- ↑ Blouet, B. (1987) The Story of Malta. Third Edition. Malta: Progress Press, p.37-38.
- ↑ Martin, Robert Montgomery (1843). History of the colonies of the British Empire. W. H. Allen. p. 569.
Malta remained for 72 years subject of the emperors of Germany. The island was after the period of Count Roger of the Normans afterward given up to the Germans, on account of the marriage between Constance, heiress of Sicily, and Henry VI, son of the Emperor Friedrick Barbarossa. Malta was elevated to a county and a marquisate, but its trade was now totally ruined, and for a considerable period of it remained solely a fortified garrison.
- ↑ "Time-Line". AboutMalta.com. 7 October 2007. Archived from the original on 27 October 2016. Retrieved 23 July 2008.
- ↑ Goodwin, Stefan (2002). Malta, Mediterranean bridge. Greenwood Publishing Group. p. 31. ISBN 0-89789-820-6..
- ↑ Peregin, Christian (4 August 2008). "Maltese makeover". The Times of Malta. Archived from the original on 9 October 2010. Retrieved 28 November 2009.
- ↑ Malta under the Angevins[usurped!]. melitensiawth.com
- ↑ "Superintendance of Cultural Heritage". Government of Malta. Archived from the original on 28 January 2012. Retrieved 29 November 2011.
- ↑ Luttrell, Anthony (1970). "The House of Aragon and Malta: 1282–1412" (PDF). Journal of the Faculty of Arts. 4 (2): 156–168. Archived from the original on 17 October 2017. Retrieved 8 July 2017.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link) - ↑ Cauchi, Mark (12 September 2004). "575th anniversary of the 1429 Siege of Malta". Times of Malta. Archived from the original on 22 July 2015.
- ↑ Denaro, Victor F. (1963). Yet More Houses in Valletta [usurped!]. Melita Historica. p. 22.
- ↑ de Vertot, Abbe (1728) The History of the Knights of Malta vol. II (facsimile reprint Midsea Books, Malta, 1989).
- 1 2 "Malta History". Jimdiamondmd.com. Archived from the original on 8 March 2012. Retrieved 12 October 2008.
- ↑ "Malta History 1000 AD–present". Carnaval.com. Archived from the original on 4 February 2012. Retrieved 12 October 2008.
- ↑ "La cesión de Malta a los Caballeros de San Juan a través de la cédula del 4 de marzo de 1530" (PDF). orderofmalta.int. Archived from the original (PDF) on 24 September 2015. Retrieved 12 March 2016.
- ↑ "LA SOBERANA ORDEN DE MALTA A TRAVÉS DE DIEZ SIGLOS DE HISTORIA Y SU RELACIÓN CON LA ACCIÓN HUMANITARIA" (PDF). uma.es. Archived from the original (PDF) on 4 March 2016. Retrieved 12 March 2016.
- ↑ El halcón maltés regresará a España dos siglos después بایگانیشده در ۳ مارس ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine. El Pais (14 August 2005). Retrieved 1 May 2017.
- ↑ "La verdadera historia del halcón maltés". Archived from the original on 30 May 2016.
- 1 2 "El halcón y el mar". trofeocaza.com. 22 October 2014. Archived from the original on 30 May 2016.
- ↑ "El Rey volverá a tener otro halcón maltés en primavera". Archived from the original on 22 December 2015. Retrieved 12 March 2016.
- ↑ "Hospitallers – religious order". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 1 August 2017. Retrieved 3 July 2017.
- 1 2 Atauz, Ayse Devrim (2008). Eight thousand years of Maltese maritime history: trade, piracy, and naval warfare in the central Mediterranean. University Press of Florida. ISBN 978-0-8130-3179-8.
- ↑ McManamon, John (June 2003). "Maltese seafaring in mediaeval and post-mediaeval times". Mediterranean Historical Review. 18 (1): 32–58. doi:10.1080/09518960412331302203. ISSN 0951-8967. S2CID 153559318.
- ↑ Niaz, Ilhan (2014). Old World Empires: Cultures of Power and Governance in Eurasia. Routledge. p. 399. ISBN 978-1-317-91379-5.
- ↑ Angelo Castillo, Dennis (2006). The Maltese Cross: A Strategic History of Malta. Greenwood Publishing Group. p. 55. ISBN 978-0-313-32329-4.
- ↑ Braudel, Fernand (1995) The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II, vol. II. University of California Press: Berkeley.مالت
- ↑ "Palazzo Parisio". gov.mt. Archived from the original on 6 January 2018. Retrieved 21 August 2015.
- ↑ "Napoleon's bedroom at Palazzo Parisio in Valletta!". maltaweathersite.com. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 21 August 2015.
- ↑ Stagno-Navarra, Karl (24 January 2010). "Leaving it in neutral". MaltaToday. Archived from the original on 16 October 2015. Retrieved 21 August 2015.
- ↑ "This day, May 15, in Jewish history". Cleveland Jewish News. Archived from the original on 19 May 2014.
- 1 2 3 4 5 6 Sciberras, Sandro. "Maltese History – F. The French Occupation" (PDF). St Benedict College. Archived from the original (PDF) on 3 May 2015. Retrieved 23 November 2014.
- ↑ Weider, Ben. "Chapter 12 – The Egyptian Campaign of 1798". International Napoleonic Society. Archived from the original on 12 March 2016.
- ↑ Shosenberg, J.W. (April 2017). "NAPOLÉON'S EGYPTIAN RIDDLE". Military History. 34 (1): 25 – via Ebsco.
- ↑ Schiavone, Michael J. (2009). Dictionary of Maltese Biographies A-F. Publikazzjonijiet Indipendenza. pp. 533–534. ISBN 978-99932-91-32-9.
- ↑ Holland, James (2003). Fortress Malta An Island Under Siege 1940–43. Miramax. ISBN 978-1-4013-5186-1.
- ↑ (Rudolf و Berg 2010، ص. 11)
- ↑ Galea, Michael (16 November 2014). "Malta earns the title 'nurse of the Mediterranean'". The Times. Archived from the original on 6 February 2016.
- ↑ "Malta definition of Malta in the Free Online Encyclopedia.". Free Online Encyclopedia – List of Legal Holidays. Archived from the original on 17 June 2013. Retrieved 8 July 2013.
- ↑ "SETTE GIUGNO". Visitmalta – The official tourism website for Malta, Gozo and Comino. Archived from the original on 30 January 2014. Retrieved 8 July 2013.
- ↑ "Independence". Archived from the original on 19 January 2012.
- 1 2 Bierman, John; Smith, Colin (2002). The Battle of Alamein: Turning Point, World War II. Viking. p. 36. ISBN 978-0-670-03040-8.
- ↑ Titterton, G. A. (2002). The Royal Navy and the Mediterranean, Volume 2. Psychology Press. p. xiii. ISBN 978-0-7146-5179-8.
- ↑ Elliott, Peter (1980). The Cross and the Ensign: A Naval History of Malta, 1798–1979. Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-926-9.
- ↑ Calvocoressi, Peter (1981). Top Secret Ultra – Volume 10 of Ballantine Espionage Intelligence Library (reprint ed.). Ballantine Books. pp. 42, 44. ISBN 978-0-345-30069-0.
- ↑ "The Siege of Malta in World War Two". Archived from the original on 29 December 2007. Retrieved 15 April 2007.
- ↑ Wolf, Eric R. (1984). Religion, Power and Protest in Local Communities: The Northern Shore of the Mediterranean. Walter de Gruyter GmbH & Co KG. p. 206. ISBN 978-3-11-086116-7.
- ↑ Fenech, Dominic (February 1997). "Malta's external security". GeoJournal. 41 (2): 153–163. Bibcode:1997GeoJo..41..153F. doi:10.1023/A:1006888926016. S2CID 151123282. Archived from the original on 2 June 2025. Retrieved 2 June 2025.
- ↑ Breacher, Michael (1997). A Study of Crisis. University of Michigan Press. p. 611. ISBN 978-0-472-10806-0.
- ↑ "1989: Malta summit ends Cold War". BBC: On This Day. 3 December 1989. Archived from the original on 3 October 2018. Retrieved 1 October 2014.
- ↑ "Malta votes 'yes' to EU membership". CNN. 9 March 2003. Archived from the original on 13 March 2003. Retrieved 1 October 2014.
- ↑ "The History of the European Union – 2000–today". Archived from the original on 11 October 2007. Retrieved 12 October 2007.
- ↑ "Cyprus and Malta set to join eurozone in 2008". Euractiv. 16 May 2007. Archived from the original on 30 January 2009. Retrieved 12 October 2007.
- ↑ Mannion, A.M.; Vogiatzakis, I.N. (August 2007). "Island Landscape Dynamics: Examples from the Mediterranean" (PDF). University of Reading. Archived from the original on 26 September 2012. Retrieved 20 December 2011.
- ↑ Commission for the Geological Map of the World. "Geodynamic Map of the Mediterranean". Archived from the original on 17 December 2008. Retrieved 28 November 2008.
- ↑ "Geothermal Engineering Research Office Malta". Archived from the original on 4 April 2016.
- ↑ Falconer, William; Falconer, Thomas (Sep 20, 2009) [1872]. Dissertation on St. Paul's Voyage. BiblioLife. p. 50. ISBN 978-1-113-68809-5.
- ↑ Dinerstein, Eric; et al. (2017). "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.
- ↑ "The Maltese Islands". Department of Information – Malta. Archived from the original on 3 July 2007.
- ↑ Weather of Malta بایگانیشده در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine – MET Office in Malta International Airport
- ↑ Ltd, Allied Newspapers (31 December 2014). "Updated – 'Snowflakes' reported in several parts of Malta – Met Office 'monitoring' situation". Archived from the original on 30 September 2017. Retrieved 30 September 2017.
- ↑ "Valletta Climate Guide". Archived from the original on 3 October 2010. Retrieved 5 June 2009.
- 1 2 "Malta's Climate". maltaweather.com. Archived from the original on 16 October 2015. Retrieved 5 November 2015.
- ↑ "Birżebbuġa, Malta average sea temperature". seatemperature.org. Archived from the original on 21 March 2015.
- ↑ "Valletta, Malta Travel Weather Averages". Weatherbase.com. Archived from the original on 3 April 2016. Retrieved 1 June 2015.
- ↑ الگو:Cite FTP
- 1 2 "Met Office: Climate averages 1971–2000". Met Office. Archived from the original on 3 March 2016. Retrieved 20 September 2011.
- ↑ "Luqa Weather Averages 1991–2020". Meteo-climat-bzh.dyndns.org. Archived from the original on 25 June 2022. Retrieved 2 June 2015.
- ↑ "Malta's Climate". Maltaweather.com. Archived from the original on 6 August 2015. Retrieved 21 October 2013.
- ↑ "Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas" بایگانیشده در ۳ سپتامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine Eurostat, 2015.
- ↑ "Population on 1 January by broad age group, sex and metropolitan regions". Eurostat. Archived from the original on 22 August 2016. Retrieved 25 February 2019.
- ↑ "Population on 1 January by age groups and sex – cities and greater cities" بایگانیشده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine Eurostat, 2015.
- ↑ "Population on 1 January by age groups and sex – functional urban areas". یوروستت. 2020. Archived from the original on 3 September 2015. Retrieved 5 March 2022.
- ↑ "Population on 1 January by broad age group, sex and metropolitan regions 2020". یوروستت. 2020. Archived from the original on 22 August 2016. Retrieved 5 March 2022.
- ↑ "Creativity Works – A report on Malta's Creative Economy strategy for the Cultural and Creative Industries – Part 3" (PDF). Malta Ministry of Finance, Ministry of Tourism. 2012. p. 121. Archived from the original (PDF) on 11 February 2017. Retrieved 9 February 2017.
- ↑ Malta بایگانیشده در ۷ آوریل ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine – European Central Bank.
- ↑ "The Global Financial Centres" (PDF). Qatar Financial Centre. 2015. Archived from the original (PDF) on 27 February 2017.
- ↑ Metropolitan areas in Europe بایگانیشده در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine – Federal Institute for Research on Building, Urban Affairs and Spatial Development, 2011.
- ↑ "Global Forest Resources Assessment 2020". openknowledge.fao.org. p. 22. Archived from the original on 28 July 2024. Retrieved 6 February 2025.
- ↑ Mifsud, Stephen (23 August 2002). "Wild Plants of Malta – Plant Family Index". maltawildplants.com (به انگلیسی). Archived from the original on 6 February 2025. Retrieved 6 February 2025.
- ↑ "State of the Environment Report 2005 - Sub-report 9: Biodiversity" (PDF). Environment and Resources Authority. January 2006. Archived from the original (PDF) on 7 January 2018. Retrieved 17 January 2020.
- ↑ "Maltese Biodiversity under threat". The Malta Independent. 13 February 2011. Archived from the original on 24 January 2019. Retrieved 24 January 2019.
- ↑ Mark N. Franklin. "Electoral Participation", in Controversies in Voting Behavior
- ↑ Magri, Giulia (27 March 2024). "Parliament unanimously approves Myriam Spiteri Debono as Malta's next President". Times of Malta. Archived from the original on 15 July 2025. Retrieved 31 March 2024.
- ↑ "Labour's meltdown risk". MaltaToday.com.mt. Archived from the original on 18 March 2025. Retrieved 28 January 2025.
- ↑ "Malta". Transparency.org (به انگلیسی). 30 January 2024. Archived from the original on 15 January 2025. Retrieved 28 January 2025.
- ↑ Cummings, James (11 February 2025). "Malta slips to lowest ever place in international corruption index". Times of Malta (به انگلیسی). Archived from the original on 11 February 2025. Retrieved 11 February 2025.
- ↑ "Malta | The Global State of Democracy". www.idea.int (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-29.
- ↑ "Global State of Democracy Indices | The Global State of Democracy". www.idea.int. Archived from the original on 25 August 2025. Retrieved 2025-09-29.
- ↑ "Home | The Global State of Democracy". www.idea.int. Archived from the original on 8 September 2025. Retrieved 2025-09-29.
- ↑ "Local Council Act of Malta" (PDF). Archived from the original (PDF) on 16 June 2013. Retrieved 20 October 2013.
- ↑ Protokol Lokali u Reġjonali (PDF) (به مالتی). Dipartiment tal-Informazzjoni. pp. 5–6. Archived from the original (PDF) on 17 June 2012. Retrieved 2 April 2015.
- ↑ "Malta" (PDF). Assembly of European Regions. Archived from the original (PDF) on 8 February 2013. Retrieved 2 April 2015.
- ↑ "Defence Roles". Afm.gov.mt. Archived from the original on 8 May 2019.
- ↑ AFM Operations Centre – SAR Region بایگانیشده در ۸ مه ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine. Afm.gov.mt. Retrieved 28 December 2019
- ↑ "Armed Forces of Malta". Afm.gov.mt. Archived from the original on 26 November 2016.
- ↑ "Chapter XXVI: Disarmament – No. 9 Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons". United Nations Treaty Collection. Archived from the original on 6 August 2019. Retrieved 30 October 2020.
- ↑ "Nuclear arms prohibition treaty ratified by foreign minister". Malta Today. 21 September 2020. Archived from the original on 3 November 2020. Retrieved 30 October 2020.
- ↑ "Malta ranks first in European 'rainbow map' of LGBTIQ rights". MaltaToday.com.mt. Archived from the original on 9 October 2015. Retrieved 3 August 2023.
- ↑ "UN equality head praises Malta as 'beacon of human rights for LGBTIQ issues'". The Malta Independent. 27 September 2017. Archived from the original on 29 September 2017. Retrieved 2 October 2017.
- ↑ Benjamin, Butterworth (6 December 2016). "Malta just became the first country in Europe to ban 'gay cure' therapy". Pink News. Archived from the original on 6 December 2016.
- ↑ "Equal Opportunities (Persons with Disability) Act (Cap. 413)". Ministry of Justice. Archived from the original on 18 April 2015. Retrieved 31 May 2019.
- ↑ "Malta votes 'Yes' in divorce referendum". BBC News Online. 29 May 2011. Archived from the original on 1 June 2011. Retrieved 1 June 2011.
- ↑ Parker, Jessica; Thierij, Sira (12 August 2022). "Malta: The only EU country where abortion is illegal leaves women scared". BBC News Online. Archived from the original on 2 October 2022. Retrieved 2 October 2022.
- ↑ Kevin Schembri Orland (21 November 2022). "Malta proposes bill to ease EU's strictest anti-abortion law". AP NEWS (به انگلیسی). Archived from the original on 21 November 2022. Retrieved 22 November 2022.
- ↑ "Malta to allow abortion but only when woman's life is at risk". گاردین (به انگلیسی). 28 June 2023. ISSN 0261-3077. Retrieved 9 February 2024.
- ↑ "IMF World Economic Outlook (WEO) – Recovery, Risk, and Rebalancing, October 2010 – Table of Contents". IMF. 6 October 2010. Archived from the original on 30 April 2011. Retrieved 1 June 2011.
- ↑ "Economy of Malta | Development and Entry to the European Union". Malta.com. Archived from the original on 25 September 2011. Retrieved 8 April 2020.
- ↑ "Unprecedented growth for Malta's film industry". The Times of Malta. 21 July 2010. Archived from the original on 6 October 2014. Retrieved 1 October 2014.
- 1 2 "Open Data Platform". data.footprintnetwork.org. Archived from the original on 19 November 2019. Retrieved 2025-07-15.
- ↑ Lin, David; Hanscom, Laurel; Murthy, Adeline; Galli, Alessandro; Evans, Mikel; Neill, Evan; Mancini, MariaSerena; Martindill, Jon; Medouar, FatimeZahra; Huang, Shiyu; Wackernagel, Mathis (2018). "Ecological Footprint Accounting for Countries: Updates and Results of the National Footprint Accounts, 2012–2018". Resources (به انگلیسی). 7 (3): 58. Bibcode:2018Resou...7...58L. doi:10.3390/resources7030058.
- ↑ "Malta Post". privatisation.gov.mt (به انگلیسی). Archived from the original on 17 November 2015. Retrieved 3 April 2020.
- ↑ "Maltacom". privatisation.gov.mt. Archived from the original on 9 June 2016. Retrieved 3 April 2020.
- ↑ "Malta Freeport". privatisation.gov.mt. Archived from the original on 17 November 2015. Retrieved 3 April 2020.
- ↑ "Malta International Airport". Privatisation.gov.mt. Archived from the original on 9 June 2016. Retrieved 3 April 2020.
- ↑ "Malta funds". Financemalta.org. 5 May 2010. Archived from the original on 4 March 2013. Retrieved 12 March 2013.
- ↑ Fenech, Robert (2025-06-13). "Maltese real estate sales top €320 million in May". Malta Invest (به انگلیسی). Archived from the original on 10 July 2025. Retrieved 2025-07-15.
- ↑ "Purchasing power parities and GDP per capita - preliminary estimate". ec.europa.eu (به انگلیسی). Retrieved 2025-07-15.
- ↑ "Passport sale fund rakes in more than €400m". Times Malta. 28 September 2018. Archived from the original on 25 September 2019. Retrieved 10 December 2019.
- ↑ Pace, Yannick (1 August 2019). "Revolut rampage: 100,000 Maltese are now using the digital bank". Malta Today. Archived from the original on 2 August 2019. Retrieved 22 November 2019.
- ↑ "Cyprus and Malta to adopt euros". BBC News. 10 July 2007. Archived from the original on 19 September 2007. Retrieved 12 October 2007.
- ↑ "Maltese Cross on the Euro coins". Malta Media. 12 June 2006. Archived from the original on 10 April 2008. Retrieved 12 October 2007.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link) - ↑ "UNWTO Tourism Highlights, 2015 Edition". unwto.org. Archived from the original on 15 March 2015. Retrieved 4 March 2015.
- ↑ "Malta braced for record number of tourists in 2019". 89.7 Bay (به انگلیسی). 7 November 2019. Archived from the original on 3 August 2021. Retrieved 3 August 2021.
- ↑ "M for Malta and medical tourism". Archived from the original on 16 December 2009. Retrieved 7 January 2008.
- ↑ "Malta popular with UK medical tourists". Treatmentabroad.net. 2 May 2008. Archived from the original on 16 December 2009. Retrieved 31 March 2009.
- ↑ "Malta Contribution of travel and tourism to GDP (% of GDP), 1995-2019 – knoema.com". Knoema (به انگلیسی). Archived from the original on 25 June 2022. Retrieved 3 August 2021.
- ↑ "Malta - A unique destination dubbed the Mediterranean Hollywood". Onsite Malta (به انگلیسی). Archived from the original on 30 July 2025. Retrieved 2025-07-27.
- ↑ "Gladiator 2 Filming Locations: Where the Sequel Was Shot & Filmed?". Yahoo Entertainment (به انگلیسی). 2024-11-24. Retrieved 2025-07-27.
- ↑ MaltaDaily (2024-11-02). ""Malta is a Character": Denzel Washington & Stars Praise Malta". Malta Daily (به انگلیسی). Archived from the original on 30 July 2025. Retrieved 2025-07-27.
- ↑ "Malta signs Cooperation Agreement with ESA". Esa.int. Archived from the original on 26 February 2012. Retrieved 7 June 2012.
- ↑ "SCubed – Science Student Society". Archived from the original on 2 July 2015. Retrieved 1 July 2015.
- ↑ "ICTSA". ictsamalta.org. Archived from the original on 2 July 2015. Retrieved 1 July 2015.
- ↑ "GII Innovation Ecosystems & Data Explorer 2025". WIPO. Archived from the original on 8 August 2025. Retrieved 2025-10-16.
- ↑ Dutta, Soumitra; Lanvin, Bruno (2025). Global Innovation Index 2025: Innovation at a Crossroads (به انگلیسی). سازمان جهانی مالکیت فکری. p. 19. doi:10.34667/tind.58864. ISBN 978-92-805-3797-0. Archived from the original on 12 October 2025. Retrieved 2025-10-17.
- ↑ Sammut, Michael; Savona-Ventura, Charles (1996). "Petrol Lead in a Small Island Environment". International Journal of Risk & Safety in Medicine. 9 (1): 33–40. doi:10.3233/JRS-1996-9104. PMID 23512022.
- ↑ "NationMaster – Transportation statistics". Archived from the original on 26 September 2007. Retrieved 19 February 2007.
- ↑ Simons, Jake Wallis (1 July 2011). "End of the road: no more fares for Malta's vintage buses". Telegraph.co.uk. Archived from the original on 24 May 2018. Retrieved 23 May 2018.
- ↑ "Ministeru għall-Infrastruttura Transport u Komunikazzjoni – Transport Pubbliku". Mitc.gov.mt. Archived from the original on 13 January 2012. Retrieved 15 September 2011.
- ↑ "Arriva Future Decided". di-ve.com news. 22 December 2013. Archived from the original on 27 June 2016. Retrieved 25 August 2014.
- ↑ Sansone, Kurt (23 December 2013). "New Year in, Arriva out". The Times. Archived from the original on 23 March 2016. Retrieved 25 August 2014.
- ↑ Dalli, Kim (1 October 2014). "New bus operator to start in January". The Times. Archived from the original on 6 October 2014. Retrieved 4 October 2014.
- ↑ "Budget 2022: Free bus service for all by October 1 next year". Times of Malta. Archived from the original on 16 June 2022. Retrieved 25 June 2022.
- ↑ "Government unveils 25-station, €6.2 billion underground Metro proposal". Times of Malta. October 2021. Archived from the original on 1 October 2022. Retrieved 2 October 2022.
- ↑ "AAPA World Port Rankings 2008" (PDF). Archived (PDF) from the original on 23 March 2014. Retrieved 14 November 2010.
- ↑ "Updated | Ryanair setting up fully-fledged Malta subsidiary". MaltaToday.com.mt. Archived from the original on 10 June 2019. Retrieved 3 August 2021.
- ↑ Post and Telecommunications: Q4/2009, nso.gov.mt [پیوند مرده]
- ↑ "Investment in fibre networks stimulates national FttH ambitions in Malta – BuddeBlog". Buddeblog.com.au. 6 November 2012. Archived from the original on 1 February 2014. Retrieved 26 March 2013.
- ↑ National Report Malta 2015 (PDF) (Report). Council of European Energy Regulators (CEER). 2015. Archived (PDF) from the original on 1 September 2024. Retrieved 26 December 2025. "Security of Supply". Energy and Water Agency (Malta). Archived from the original on 19 May 2024. Retrieved 2025-12-26. "Electricity Supply 2024". National Statistics Office (Malta). Retrieved 2025-12-26.
- ↑ "Electricity Supply: 2024". Malta National Statistics Office (به انگلیسی). 2025-10-08. Retrieved 2026-01-12.
- ↑ "Electricity Supply: 2024". Malta National Statistics Office (به انگلیسی). 2025-10-08. Retrieved 2026-01-12.
- ↑ "National Policy for the Deployment of Offshore Renewable Energy Launched at the National Energy Conference". The Energy & Water Agency. Government of Malta. 24 October 2024. Archived from the original on 7 March 2025. Retrieved 7 March 2025.
- ↑ "Electricity Supply: 2023". 8 October 2024. Archived from the original on 25 March 2025. Retrieved 4 March 2025.
- ↑ "Welcome to EcoHive | ECOHIVE". www.ecohive.com.mt. Archived from the original on 11 November 2025. Retrieved 21 November 2025.
- ↑ "Census of Population and Housing 2021: Final Report: Population, migration and other social characteristics (Volume 1)". nso.gov.mt. 16 February 2023. Archived from the original on 4 February 2024. Retrieved 5 February 2024.
- 1 2 "Census of Population and Housing 2021: Final Report: Population, migration and other social characteristics (Volume 1)". nso.gov.mt. 16 February 2023. Archived from the original on 4 February 2024. Retrieved 5 February 2024.
- ↑ National Statistics Office (2005). Demographic Review 2004. National Statistics Office. p. 59. ISBN 978-99909-73-32-7. Archived from the original on 7 September 2006.
- ↑ "World Population Day – 2006: Special Observances" (Press release). National Statistics Office. 10 July 2006. Archived from the original on 27 September 2007. Retrieved 12 July 2006.
- ↑ "The World Factbook – Central Intelligence Agency". The World Factbook. Archived from the original on 2 April 2021. Retrieved 16 May 2007.
- ↑ "Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table". Europa (web portal). Archived from the original on 6 October 2014.
- ↑ "Key Figures For Malta 2019 – Visuals & Word" (PDF). National Statistics Office – Malta. Archived from the original (PDF) on 22 March 2022. Retrieved 31 January 2020.
- 1 2 Joseph M. Brincat Maltese – an unusual formula بایگانیشده در ۸ دسامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine, MED Magazine (February 2005)
- 1 2 3 4 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامLinguisticViewوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ "Foreign Language Learning; National Statistics Office". gov.mt. 1 September 2004. Archived from the original on 14 January 2009.
- ↑ Country profile: Malta بایگانیشده در ۷ ژوئن ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine. BBC News
- ↑ "Europeans and languages" (PDF). European Commission. September 2005. p. 4. Archived from the original (PDF) on 28 January 2007. Retrieved 29 January 2007.
- ↑ Paggio P, Gatt A (2018). Paggio P, Gatt A (eds.). The languages of Malta (pdf). Language Science Press. doi:10.5281/zenodo.1181783. ISBN 978-3-96110-070-5. Archived from the original on 15 November 2018. Retrieved 15 November 2018.
- ↑ "Census of Population and Housing 2021: Final Report: Population, migration and other social characteristics". NSO Malta (به انگلیسی). Retrieved 2025-06-28.
- ↑ "Census of Population and Housing 2021 Final report: Religious Affiliation, pages 159-168" (PDF). nso.gov.mt. Archived from the original (PDF) on 19 February 2023. Retrieved 22 February 2023.
- ↑ "Census 2021: Maltese citizens overwhelmingly identify as Roman Catholics". maltatoday.com.mt. Archived from the original on 22 February 2023. Retrieved 22 February 2023.
- ↑ "Department of Information". Doi.gov.mt. 3 March 2008. Archived from the original on 25 November 2009. Retrieved 2 August 2008.
- ↑ Census of Population and Housing 2021: Final Report: Population, Migration and Other Social Characteristics (PDF) (Report). Valletta: National Statistics Office, Malta. 2023. p. 159. ISBN 978-9918-605-14-9. Archived (PDF) from the original on 26 June 2023. Retrieved 5 October 2024.
- ↑ "Ecumenical Patriarchate". Archived from the original on 5 January 2026. Retrieved 5 January 2026.
- ↑ "Russian Orthodox Parish of St. Paul the Apostle - Churches-Orthodox in San Gwann, Malta | Yellow Malta". www.yellow.com.mt (به انگلیسی). Archived from the original on 14 August 2024. Retrieved 14 August 2024.
- ↑ "Парохија Св. Ап. Павла и Св. Никола на Малти | Епархија Аустрије, Швајцарске, Италије и Малте" (به انگلیسی). Archived from the original on 14 August 2024. Retrieved 14 August 2024.
- ↑ "Romanian Orthodox Church Malta | orthodox church | The Church of Saint Rocco, 107, Saint Ursula Street, Valletta, Malta". Romanian Orthodox (به انگلیسی). Archived from the original on 14 August 2024. Retrieved 14 August 2024.
- 1 2 3 Vassallo, Harry (8 April 2009). "A map of faith in Malta". MaltaToday. Archived from the original on 16 October 2015. Retrieved 1 May 2017.
- ↑ Yearbook of Jehovah's Witnesses. Watch Tower Society. 2015. p. 182.
- ↑ "Statistics and Church Facts | Total Church Membership". newsroom.churchofjesuschrist.org. Archived from the original on 7 October 2024. Retrieved 1 October 2024.
- ↑ "Bugibba Mosque - Opening Hours, Reviews & Photos [2024]". TRIP.COM (به انگلیسی). Archived from the original on 7 October 2024. Retrieved 1 October 2024.
- ↑ "Facebook". www.facebook.com. Archived from the original on 7 October 2024. Retrieved 1 October 2024.
- ↑ "MaltaToday Survey | Maltese identity still very much rooted in Catholicism". MaltaToday.com.mt. Archived from the original on 26 March 2019. Retrieved 26 March 2019.
- ↑ "Special Eurobarometer 493, European Union: European Commission, September 2019, pages 229–230". ec.europa.eu (به انگلیسی). Archived from the original on 11 March 2021. Retrieved 3 October 2020.
- ↑ Ganado, Philip Leone (9 December 2016). "Malta still discriminating against the non-religious – report". The Times. Archived from the original on 10 December 2016.
- ↑ Ltd, Allied Newspapers (5 August 2007). "Genetic origin of contemporary Maltese". Archived from the original on 13 April 2023. Retrieved 29 October 2017.
- ↑ "Real Economy Indicators". Malta Central Bank. Archived from the original on 7 November 2020. Retrieved 28 December 2019.
- ↑ "Malta guards Europe's gates against African immigrants". لس آنجلس تایمز. Archived from the original on 10 March 2012. Retrieved 30 April 2012.
- ↑ "Maltese Anger Mounts Over Rising Illegal Immigration". دویچه وله. Retrieved 30 April 2012.
- ↑ "Malta: Migrant Detention Violates Rights". 18 July 2012. Archived from the original on 14 March 2016. Retrieved 29 October 2017.
- ↑ "Malta faces problems with children of illegal immigrants". The Times. Archived from the original on 10 May 2011. Retrieved 30 April 2012.
- ↑ "Amnesty slams Malta over 'illegal' refugee tactics". Deutsche Welle. Archived from the original on 8 September 2020. Retrieved 8 September 2020.
- ↑ Clenfield, Jason (11 March 2015). "Passport King Christian Kalin Helps Nations Sell Citizenship – Bloomberg Business". Bloomberg.com. Bloomberg L.P. Archived from the original on 6 April 2017. Retrieved 8 March 2017.
- ↑ "EU to warn about crime risks from passport selling schemes in Malta". Malta Independent. 22 January 2019. Archived from the original on 28 December 2019. Retrieved 28 December 2019.
- ↑ "EU urges crackdown on 'golden passports' for big investors". BBC. Archived from the original on 17 December 2019. Retrieved 28 December 2019.
- ↑ "European Court of Justice ruling prohibits Malta from selling citizenship". theloop.epcr. Archived from the original on 14 August 2025. Retrieved 31 July 2025.
- 1 2 Jones, Huw R. (1973). "Modern emigration from Malta". Transactions of the Institute of British Geographers. 60 (60): 101–119. doi:10.2307/621508. JSTOR 621508.
- ↑ King, Russell (1979). "The Maltese migration cycle: An archival survey". Area. 11 (3): 245–249. JSTOR 20001477.
- ↑ "Education in Malta". aboutmalta.com. Archived from the original on 15 October 2007. Retrieved 12 October 2007.
- ↑ "Malta – Literacy rate". Indexmundi.com. Archived from the original on 26 September 2013. Retrieved 20 October 2013.
- ↑ Malta, L. -Università ta'. "Study". L-Università ta' Malta (به انگلیسی). Archived from the original on 1 August 2019. Retrieved 17 January 2020.
- ↑ "Foreign Language Learning; National Statistics Office". gov.mt. 1 September 2004. Archived from the original on 14 January 2009.
- ↑ "Malta on the rebound, language student arrivals up 18.2 per cent over last year". ICEF Monitor. 12 April 2013. Archived from the original on 25 September 2015. Retrieved 23 September 2015.
- ↑ "Civil Hospitals in Malta in the Last Two Hundred Years". Geocities.com. Archived from the original on 20 October 2009. Retrieved 31 March 2009.
- ↑ "The Health Care System in Malta_1". Sahha.gov.mt. Archived from the original on 11 July 2007. Retrieved 31 March 2009.
- ↑ "Government of Malta – Health Services". Gov.mt. Archived from the original on 5 March 2005. Retrieved 31 March 2009.
- ↑ "Healthcare in Malta – Allo' Expat Malta". Alloexpat.com. 17 October 2006. Archived from the original on 1 January 2016. Retrieved 31 March 2009.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link) - ↑ "The struggle for independence". تایمز آو مالتا. Archived from the original on 26 September 2018. Retrieved 26 September 2018.
- ↑ Crary, David (9 September 2010). "Study finds Americans in generous mood". The Huffington Post via Burlington Free Press. Archived from the original on 6 April 2011. Retrieved 11 September 2010.
- ↑ "Patri Manwel Magri u l-Ipoġew", Lil Ħbiebna, November 2003, pp. 195–197.
- ↑ Malta Recent Economic and Political Developments Yearbook Volume 1 Strategic Information and Developments (به انگلیسی). Lulu.com. May 2007. ISBN 978-1-4330-6350-3.
- ↑ Cassar Pullicino, J. (1992) "A New Look at Old Customs", in Studies in Maltese Folklore بایگانیشده در ۷ سپتامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine, Malta University Press (1992).
- ↑ Rountree, Dr Kathryn (2013). Crafting Contemporary Pagan Identities in a Catholic Society. Ashgate Publishing Limited. ISBN 978-1-4094-8060-0.
- ↑ "Maltese Traditions: Il-Quċċija". Airmalta.com. 2 March 2015. Archived from the original on 9 July 2019. Retrieved 9 July 2019.
- ↑ "Malta celebrates Santa Marija: A day of faith, history, and festivity". Newsbook. Archived from the original on 7 October 2024. Retrieved 5 October 2024.
- ↑ "The Malta Independent on Sunday". 12 March 2017. Archived from the original on 19 December 2019. Retrieved 19 December 2019 – via PressReader.
- ↑ Malta Recent Economic and Political Developments Yearbook Volume 1 Strategic Information and Developments شابک ۹۷۸−۱−۴۳۳−۰۶۳۵۰−۳ ص. ۴۱
- ↑ Cassar, Carmel (1994). Fenkata: An emblem of Maltese peasant resistance? (PDF). Ministry for Youth and the Arts. Archived (PDF) from the original on 18 December 2019. Retrieved 18 December 2019.
- ↑ "Isle of MTV 2012". gozoandmalta. Archived from the original on 8 July 2012. Retrieved 28 June 2012.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link) - ↑ "Top 25 Annual Events in Malta Not to Miss". MaltaUncovered.com. 25 February 2016. Archived from the original on 4 January 2018. Retrieved 4 January 2018.
- ↑ Diab, Khaled (26 July 2010). "Malta's mash of civilisations | Khaled Diab". The Guardian (به انگلیسی). ISSN 0261-3077. Archived from the original on 10 August 2018. Retrieved 17 January 2020.
- 1 2 Cutajar, D. "An Overview of the Art of Malta". The Hope and Optimism Portfolio. Archived from the original on 6 December 2008. Retrieved 31 March 2009.
- ↑ Medina, Ashley Marie (June 2015). Melchiorre Cafà and Camillo Pamphilj: The Art of Patronage in Seventeenth-Century Rome (Master of Arts thesis). دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید. Retrieved 2 August 2024.
- ↑ "Antoine Favray And his works". The Malta Independent. 26 March 2008. Archived from the original on 19 June 2019. Retrieved 17 January 2020.
- ↑ Petroni, Nikki (12 February 2017). "Intimacy and Introspection". The Malta Independent. Archived from the original on 3 February 2021. Retrieved 17 January 2020.
- ↑ "Right Outside my Window" بایگانیشده در ۱۶ آوریل ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine, The Malta Independent, 23 April 2006. Retrieved 11 June 2014
- ↑ Magri, Giulia (10 November 2018). "Updated: New museum for contemporary artists opened in Valletta". The Malta Independent. Archived from the original on 12 February 2019. Retrieved 11 February 2019.
- ↑ Malta Country: Strategic Information and Developments. Int'l Business Publications. 3 March 2012. ISBN 978-1-4387-7497-8.
- ↑ Malta Recent Economic and Political Developments Yearbook Volume 1 Strategic Information and Developments. Int'l Business Publications, Inc. 2013. p. 38. ISBN 978-1-4330-6350-3.
- ↑ Borg, Joseph. "Malta – Media Landscape". European Journalism Centre. Archived from the original on 14 February 2016. Retrieved 10 March 2016.
- ↑ Debattista, Martin (20 October 2011). "Analogue TV is dead: Long live digital TV!". The Times of Malta. Archived from the original on 8 April 2016. Retrieved 3 March 2016.
- ↑ "About Us". ba.org.mt. Retrieved 26 June 2024.
- ↑ "MCA Communications Market Review, July to December 2012" (PDF). Malta Communications Authority. Archived from the original (PDF) on 12 May 2013. Retrieved 11 June 2013.
- ↑ "Census of Population and Housing 2011 (Preliminary Report)". National Statistics Office, Malta. Archived from the original on 15 May 2013. Retrieved 11 June 2013.
- ↑ "Broadcasting Authority". ba.org.mt. Archived from the original on 20 August 2022. Retrieved 16 April 2024.
- ↑ Cassar, Carmel (1994). Fenkata: an emblem of Maltese peasant resistance? (PDF). Ministry for Youth and the Arts. p. 19. Archived from the original (PDF) on 13 January 2018. Retrieved 4 December 2018.
- ↑ "Quality Wines". agriculture.gov.mt (به انگلیسی).[پیوند مرده]
- ↑ "Top sports in Malta". Welcome Center Malta. Retrieved 10 September 2023.
- ↑ "Supernova CS:GO Malta | Malta's first ever pro esports tournament". Archived from the original on 16 August 2019. Retrieved 18 January 2020.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link) - ↑ "SUPERNOVA CS:GO MALTA". Visitmalta.com. Archived from the original on 9 July 2019. Retrieved 9 July 2019.
- ↑ "ESL Pro League remains in Malta until 2024". esportsinsider.com. 25 August 2022. Archived from the original on 22 March 2023. Retrieved 22 March 2023.
پیوند به بیرون
[ویرایش]- مقالههای نیازمند روشنسازی ویکیپدیا از December 2022
- اعضای اتحادیه کشورهای مشترکالمنافع
- ایالتها و قلمروهای بنیانگذاریشده در ۱۹۶۴ (میلادی)
- ایالتها و قلمروهای بنیانگذاریشده در ۱۹۷۴ (میلادی)
- جزیرههای دریای مدیترانه
- جمهوریها
- جمهوریهای مشترکالمنافع
- کشورها در اروپا
- کشورها و سرزمینهای انگلیسیزبان
- کشورها و سرزمینهای ایتالیاییزبان
- کشورهای جزیرهای
- کشورهای ساحلی مدیترانه
- کشورهای عضو اتحادیه اروپا
- کشورهای عضو اتحادیه مدیترانه
- کشورهای عضو سازمان ملل متحد
- کلیساهای پائولین
- لیبرال دموکراسی
- مالت
- مجمعالجزایرهای دریای مدیترانه
- مستعمرههای پیشین اسپانیا
- مستعمرههای پیشین بریتانیا
- مستعمرههای فینیقیه
