Década
| Década | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| Wikidata C:Commons | |||||||||
Unha década (do grego δεκάς, dez, a través do latín decada) é un período de dez anos consecutivos,[1] repetido ciclicamente, referíndose especialmente a cada unha das decenas dun século; cada década da era actual comeza nun ano que remata en "1" e remata no ano seguinte que remata en "0", sempre en base 10.[2][3] Por exemplo, os anos entre 1961 e 1970 son os anos 60 o década de 60.
Non obstante, ás veces úsase como sinónimo de década ou como referencia a períodos non cíclicos que non duran exactamente 10 anos (por exemplo, Década Infame ou Década perdida).[4]
Tamén se usa o vocábulo decenio como sinónimo de década.[5]
Uso
[editar | editar a fonte]Calquera período de dez anos é unha «década» ou «decenio». Por exemplo, a afirmación de que «durante a súa última década, Mozart explorou a harmonía cromática ata un grao pouco común na época» refírese aos últimos 10 anos da vida de Wolfgang Amadeus Mozart sen ter en conta que anos do calendario abarquen. Ademais, a «primeira década» da vida dunha persoa comeza o día do seu nacemento e remata ao final do seu décimo ano de vida, cando cumpre os 10 anos; a segunda década comeza co undécimo ano de vida (durante o cal se adoita falar de que unha persoa ten «10 anos») e remata ao final do seu vixésimo ano de vida, no seu vixésimo aniversario; do mesmo xeito, a terceira década da vida, cando unha persoa ten vinte e poucos anos, comeza co 21º ano de vida, e así sucesivamente, e as décadas de vida posteriores descríbense de xeito similar facendo referencia ao díxito das decenas da idade.[6]
Década
[editar | editar a fonte]Nos calendarios gregoriano e xuliano, de uso común hoxe en día en Occidente, non hai ano 0, polo que o primeiro ano do século I é o ano 1 d.C. e, por conseguinte, a primeira década comeza no ano 1 d.C. e remata no ano 10 d.C. Do mesmo xeito, cada década seguinte a esta comeza nun ano que remata en "1" e, como dura 10 anos, remata no ano seguinte que remata en "0".[2] Polo tanto, as décadas son períodos que seguen este patrón axustado á conta de séculos: "a sexta década do século XX" (1951–1960).[7] Esta regra é importante porque se comezase no ano que remata en "0", notaríamos que na conta histórica, xa que non hai ano cero, ese comezo caería no ano "-1", desviando a secuencia nominal.[2]
Uso público dos dous métodos
[editar | editar a fonte]O 2 de decembro de 2019 realizouse unha enquisa de YouGov na que se lles preguntou a 13.582 adultos estadounidenses: «Cando cres que comezará e rematará a próxima década?». Os resultados mostraron que o 64 % respondeu que «a próxima década» comezaría o 1 de xaneiro de 2020 e remataría o 31 de decembro de 2029 (método de 0 a 9); O 17 % respondeu que «a próxima década» comezaría o 1 de xaneiro de 2021 e remataría o 31 de decembro de 2030 (método 1 a 0); o 19 % respondeu que non o sabía.[8]
Outros usos
[editar | editar a fonte]Cultura
[editar | editar a fonte]As Nacións Unidas dedican determinadas décadas a un tema. A década de 2001 a 2010 foi declarada «Decenio Internacional para unha Cultura de Paz e Non Violencia para os Nenos do Mundo».[9]
Duración na Revolución Francesa
[editar | editar a fonte]Durante a Revolución Francesa, o calendario republicano substituíu a semana de sete días pola década, un período de dez días.[10]
Literatura e artes
[editar | editar a fonte]- La Décade philosophique foi unha revista política e literaria francesa, animada principalmente por ideólogos, que aparecía cada década, comezando o 10 de Floréal do ano II e continuando ata 1807.
- Década tamén designa cada serie de dez libros dunha obra composta por varios libros (por exemplo, «Discurso sobre a primeira década» do Ab urbe condita libri de Tito Livio).
- A década prodixiosa é unha película de Claude Chabrol (1971) protagonizada por Orson Welles, Michel Piccoli e Marlène Jobert, baseada na novela homónima de Ellery Queen, cuxa acción se desenvolve ao longo de dez días.
Notas
[editar | editar a fonte]- ↑ Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para década.
- 1 2 3 Montes, C. (2019-12-30). "¿Cuándo termina realmente la década? ¿2019 o 2020?" (en castelán). Revista ¿Qué pasa?, La Tercera. Consultado o 2019-12-30.
- ↑ Llorente, A. (2019-12-31). "¿2019 o 2020? Cuándo termina realmente esta década" (en castelán). BBC Mundo. Consultado o 2020-01-01.
- ↑ Taboada, P. (2022). "La “década infame” en la fraseología política argentina". En Aníbal D’Auria. Metáfora y política (PDF) (en castelán). pp. 197–220.
- ↑ Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para decenio.
- ↑ Moura, Luiz Guilherme (2019-10-09). "Afinal, essa década acaba agora ou só no final de 2020?". BuzzFeed Brasil (en portugués). Archived from the original on 27 de decembro de 2019. Consultado o 2025-11-03.
- ↑ Real Academia Española. "Década". Diccionario panhispánico de dudas (en castelán). Consultado o 2012-11-14.
...década designa especificamente o período de dez anos correspondente a cada unha das décadas do século
. Tamén sinala que «É común empregar expresións como os anos vinte, os anos trinta, os anos corenta, etc., para referirse ás décadas que compoñen os anos de cada século que teñen o mesmo número no seu lugar das decenas». - ↑ "En los últimos años, ha habido debate en torno a cuándo comienza y termina una década. ¿Cuándo cree que empezará y terminará la próxima década?". YouGov (en inglés). Consultado o 2019-12-21.
- ↑ "International Decade for a Culture of Peace and Non-Violence for the Children of the World, 2001-2010". UNESCO (en inglés). Consultado o 2025-11-09.
- ↑ "Calendário Revolucionário Francês". Novo Milênio (en portugués). 2004-04-21. Consultado o 2025-11-09.
