Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina

Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina
Instancia de premio científico Premios Nobel  Subclase de Premios Nobel  Parte de Premios Nobel  Nome orixinal Nobelpriset i fysiologi eller medicin (sv)  Epónimo Alfred Nobel
Implicados  Concedido por Karolinska Institutet  Gañador/a 2022: Svante Pääbo
Datas  Fundación / creación 1901
Localización  Localización Estocolmo  País Suecia
Códigos e identificadores Freebase /m/0dt49
Fontes e ligazóns  Páxina WEB nobelprize.org…  Puntuación da crítica 1 IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence (en) 0.8 Innovation, Science and Economic Development Canada (en)
Wikidata C:Commons

O Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina (en sueco, Nobelpriset i fysiologi eller medicin) é un premio outorgado anualmente polo Karolinska Institutet (en galego, Instituto Karolinska), en Estocolmo, que recompensa as persoas que se destaquen nas áreas de investigación da Fisioloxía ou da Medicina.

No seu testamento de 1895, Alfred Nobel, establecera que a súa fortuna había ser para "aqueles que, durante o ano anterior, fixeran o maior beneficio á humanidade" naqueles campos nos que, durante a súa vida, estivera máis activo: química, física, literatura, paz e o de fisioloxía ou medicina. Segundo o testamento de Nobel, este premio é administrado directamente pola Fundación Nobel e outorgado por un comité de cinco membros e un secretario executivo que son elixidos polo Instituto Karolinska. Aínda que se coñece popularmente como o "Premio Nobel de Medicina", Alfred Nobel especificou claramente que se outorgaría por "fisioloxía ou medicina", para que os laureados poidan proceder dunha ampla gama de campos de estudo.

Dende 1901, data en que se concedeu o primeiro premio, o Nobel de fisioloxía ou medicina é outorgado pola Asemblea Nobel do Instituto Karoliska que está formada por 50 profesores de medicina do instituto con dereito a voto. Para levar a cabo a selección de candidatos, desa Asemblea xorde o Comité Nobel, formado por 5 profesores máis un presidente, que escollen os candidatos entre aqueles que foron nomeados previamente.

Cada premiado recibe unha medalla, un diploma e un premio monetario que foron variando ao longo dos anos. A medalla do premio de Fisioloxía ou Medicina foi deseñada por Erik Lindberg e representa un xenio médico sostendo un libro aberto no seu colo, que está a recoller auga que brota dunha rocha para saciar a sede dunha nena enferma. A inscrición di: Inventas vitam iuvat excoluisse per artes (en galego: É beneficioso ter mellorado a vida (humana) a través das artes descubertas); e que é unha frase inspirada nun verso da Eneida de Virxilio

Eneida de Virgilio, libro 6, liña 663,

inventas aut qui vitam excoluere per artes

Premiados

Data	Laureados	Foto	Nacionalidade	Traballos recompensados
1901	Emil Adolf von Behring		Imperio Alemán	"...polo seu traballo sobre a terapia con soro, especialmente a súa aplicación contra a difteria, polo que abriu un novo camiño no ámbito da ciencia médica e, por tanto, puxo nas mans do médico unha arma vitoriosa contra a enfermidade e a morte."
1902	Ronald Ross		Reino Unido	"... polas súas investigacións sobre a malaria, nas que demostrou como penetra no organismo e, polo tanto, sentou as bases para investigar exitosamente sobre a enfermidade e poder combatela".
1903	Niels Ryberg Finsen		Dinamarca	"... en recoñecemento á súa contribución ao tratamento de enfermidades, especialmente o lupus vulgaris, con radiación de luz concentrada, coa que abriu unha nova vía para a ciencia médica".
1904	Ivan Petrovich Pavlov		Rusia	"... en recoñecemento ao seu traballo sobre a fisioloxía da dixestión, a través do cal se transformou e ampliou o coñecemento sobre aspectos vitais da materia".
1905	Robert Koch		Imperio Alemán	"... polas súas investigacións e descubrimentos en relación coa tuberculose".
1906	Camillo Golgi		Italia	"... en recoñecemento do seu traballo sobre a estrutura do sistema nervioso."
	Santiago Ramón y Cajal		España
1907	Charles Louis Alphonse Laveran		Francia	"... polas súas investigacións sobre as enfermidades causada por protozoos."
1908	Ilya Ilyich Mechnikov		Rusia	"... polos seus estudos sobre o sistema inmunitario."
	Paul Ehrlich		Imperio Alemán
1909	Emil Theodor Kocher		Suíza	"... polos seus traballos sobre a fisioloxía, patoloxía e cirurxía da glándula tiroide."
1910	Albrecht Kossel		Imperio Alemán	"... en recoñecemento das contribucións ao noso coñecemento da química celular realizadas a través do seu traballo sobre as proteínas, incluídas as substancias nucleicas."
1911	Allvar Gullstrand		Suecia	"... polo seu traballo con respecto ás dioptrías do ollo."
1912	Alexis Carrel		Francia	"... en recoñecemento dos seus traballos sobre sutura vascular e transplante de vasos sanguíneos e órganos."
1913	Charles Robert Richet		Francia	"...en recoñecemento do seu traballo sobre a anafilaxia".
1914	Robert Bárány			"... polas súas investigacións sobre a fisioloxía e patoloxía do aparato vestibular".
1915	Estes anos non se concederon Premios Nobel			Os fondos dos premios foron asignados ao Fondo Especial desta sección de premios
1916
1917
1918
1919	Jules Bordet		Bélxica	"... polos seus descubrimentos relacionados coa inmunidade."
1920	Schack August Steenberg Krogh		Dinamarca	"... pola súa descuberta do mecanismo de regulación do motor capilar".
1921	Este ano non se concedeu ningún Premio Nobel			Os fondos do premio foron asignados ao Fondo Especial desta sección de premios
1922	Archibald Vivian Hill		Reino Unido
	Otto Fritz Meyerhof
1923	Frederick Grant Banting		Canadá	por descubrir a insulina
	John James Richard Macleod		Reino Unido
1924	Willem Einthoven		Países Baixos	polo seu descubrimento do electrocardiograma
1925	Este ano non se concedeu ningún Premio Nobel			Os fondos do premio foron asignados ao Fondo Especial desta sección de premios
1926	Johannes Andreas Grib Fibiger		Dinamarca	polas súas investigacións sobre a hipótese inflamatoria na etiopatoxenia do cancro
1927	Julius Wagner-Jauregg		Austria
1928	Charles Jules Henri Nicolle		Francia	polas súas investigacións sobre o tifo.
1929	Christiaan Eijkman		Países Baixos
	Sir Frederick Gowland Hopkins		Reino Unido
1930	Karl Landsteiner		Austria Estados Unidos	por descubrimento dos grupos sanguíneos
1931	Otto Heinrich Warburg			polas súas investigacións sobre o citocromo na respiración celular
1932	Sir Charles Scott Sherrington		Reino Unido
	Edgar Douglas Adrian
1933	Thomas Hunt Morgan		Estados Unidos
1934	George Hoyt Whipple		Estados Unidos
	George Richards Minot
	William Parry Murphy
1935	Hans Spemann		Alemaña
1936	Sir Henry Hallett Dale		Reino Unido
	Otto Loewi		Alemaña
1937	Albert von Szent-Györgyi Nagyrapolt		Hungría
1938	Corneille Jean François Heymans		Bélxica
1939	Gerhard Domagk		Alemaña
1940	Este ano non se concedeu ningún Premio Nobel			1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio
1941	Este ano non se concedeu ningún Premio Nobel			1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio
1942	Este ano non se concedeu ningún Premio Nobel			1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio
1943	Henrik Carl Peter Dam		Dinamarca	polos seus traballos no descubrimento e a función fisiolóxica da vitamina K.
	Edward Adelbert Doisy		Estados Unidos
1944	Joseph Erlanger		Estados Unidos
	Herbert Spencer Gasser
1945	Sir Alexander Fleming		Reino Unido	polo descubrimento da penicilina e mellora dos métodos de produción
	Ernst Boris Chain		Reino Unido
	Sir Howard Walter Florey		Australia
1946	Hermann Joseph Muller		Estados Unidos	autor de notábeis estudos acerca da acción dos raios X como produtores de mutacións e da acción das radiacións sobre células
1947	Carl Ferdinand Cori		República Checa Estados Unidos
	Gerty Theresa Cori
	Bernardo Alberto Houssay		Arxentina
1948	Paul Hermann Müller		Suíza	polo seu descubrimento da alta eficacia do DDT como veleno de contacto no tratamento de artrópodos
1949	Walter Rudolf Hess		Suíza
	Antonio Caetano De Abreu Freire Egas Moniz		Portugal
1950	Edward Calvin Kendall		Estados Unidos
	Tadeus Reichstein		Polonia Estados Unidos
	Philip Showalter Hench		Estados Unidos
1951	Max Theiler		Suráfrica Estados Unidos	polo desenvolvemento das primeiras vacinas efectivas para a febre amarela
1952	Selman Abraham Waksman		Estados Unidos	descubrimento do antibiótico estreptomicina
1953	Hans Adolf Krebs		Alemaña Occidental Reino Unido	descrición do Ciclo de Krebs
	Fritz Albert Lipmann		Estados Unidos
1954	John Franklin Enders		Estados Unidos
	Thomas Huckle Weller		Estados Unidos
	Frederick Chapman Robbins		Estados Unidos
1955	Axel Hugo Theodor Theorell		Suecia	polos seus traballos sobre os procesos bioquímicos das enzimas
1956	André Frédéric Cournand		Francia Estados Unidos
	Werner Forssmann		Alemaña Occidental
	Dickinson W. Richards		Estados Unidos
1957	Daniel Bovet		Suíza Italia	logra sintetizar o primeiro antihistamínico clinicamente dispoñíbel
1958	George Wells Beadle		Estados Unidos
	Edward Lawrie Tatum		Estados Unidos
	Joshua Lederberg		Estados Unidos
1959	Severo Ochoa		España
	Arthur Kornberg		Estados Unidos
1960	Sir Frank Macfarlane Burnet		Australia
	Peter Brian Medawar		Reino Unido
1961	Georg von Békésy		Hungría Estados Unidos
1962	Francis Harry Compton Crick		Reino Unido
	James Dewey Watson		Estados Unidos
	Maurice Hugh Frederick Wilkins		Nova Zelandia Estados Unidos
1963	Sir John Carew Eccles		Australia
	Alan Lloyd Hodgkin		Reino Unido
	Andrew Fielding Huxley		Reino Unido
1964	Konrad Bloch		Estados Unidos	polos seus traballos sobre o metabolismo do colesterol
	Feodor Lynen		Alemaña Occidental
1965	François Jacob		Francia
	André Lwoff		Francia
	Jacques Monod		Francia
1966	Peyton Rous		Estados Unidos
	Charles Brenton Huggins		Canadá Estados Unidos
1967	Ragnar Granit		Finlandia Suecia
	Haldan Keffer Hartline		Estados Unidos
	George Wald
1968	Robert W. Holley		Estados Unidos
	Har Gobind Khorana		India Estados Unidos
	Marshall W. Nirenberg		Estados Unidos
1969	Max Delbrück		Estados Unidos
	Alfred Hershey
	Salvador Luria		Italia Estados Unidos
1970	Sir Bernard Katz		Alemaña Occidental Reino Unido
	Ulf von Euler		Suecia
	Julius Axelrod		Estados Unidos
1971	Earl W. Sutherland, Jr.		Estados Unidos
1972	Gerald M. Edelman		Estados Unidos
	Rodney R. Porter		Reino Unido
1973	Karl von Frisch		Austria	polos seus traballos en Etoloxía: comportamento e comunicación animal
	Konrad Lorenz		Austria
	Nikolaas Tinbergen		Países Baixos
1974	Albert Claude		Bélxica Estados Unidos
	Christian de Duve		Bélxica
	George E. Palade		Romanía Estados Unidos
1975	David Baltimore		Estados Unidos
	Renato Dulbecco		Italia Estados Unidos
	Howard Martin Temin		Estados Unidos
1976	Baruch S. Blumberg		Estados Unidos
	D. Carleton Gajdusek
1977	Roger Guillemin		Francia Estados Unidos
	Andrew V. Schally		Estados Unidos
	Rosalyn Sussman Yalow
1978	Werner Arber
	Daniel Nathans		Estados Unidos
	Hamilton O. Smith
1979	Allan M. Cormack		Suráfrica Estados Unidos
	Godfrey N. Hounsfield		Reino Unido
1980	Baruj Benacerraf		Venezuela Estados Unidos
	Jean Dausset		Francia
	George D. Snell		Estados Unidos
1981	Roger W. Sperry		Estados Unidos
	Davide H. Hubel
	Torsten N. Wiesel		Suecia
1982	Sune K. Bergström		Suecia
	Bengt I. Samolsson		Suecia
	John R. Vane		Reino Unido
1983	Barbara McClintock		Estados Unidos	polo seu traballo cos transposóns
1984	Niels K. Jerne		Dinamarca
	Georges J.F. Köhler		Alemaña Occidental
	César Milstein		Arxentina
1985	Michael S. Brown		Estados Unidos
	Joseph L. Goldstein
1986	Stanley Cohen		Estados Unidos
	Rita Levi-Montalcini		Italia
1987	Susumu Tonegawa		Xapón	Polo seu descubrimento do fundamento xenético na formación dunha ampla variedade de anticorpos
1988	Sir James W. Black		Reino Unido
	Gertrude B. Elion		Estados Unidos
	George H. Hitchings
1989	J. Michael Bishop		Estados Unidos	Cos seus achados puido comprenderse a produción de tumores malignos a partir de cambios que se producen en xenes normais dunha célula, que non só son producidos por virus senón que tamén poden ser producidos por radiacións, substancias químicas etc
	Harold E. Varmus
1990	Joseph E. Murrai		Estados Unidos
	E. Donnall Thomas
1991	Erwin Neher		Alemaña
	Bert Sakmann		Alemaña
1992	Edmond H. Fischer		Suíza Estados Unidos
	Edwin G. Krebs		Estados Unidos
1993	Richard J. Roberts		Reino Unido	polo seu traballo sobre os intróns, fragmentos de ADN que non ten nada que ver coa información xenética. Puideron describir que a información depositada nun xene non estaba disposta de forma continua senón que se atopaba fraccionada
	Phillip A. Sharp		Estados Unidos
1994	Alfrede G. Xilman		Estados Unidos
	Martin Rodbell
1995	Edward B. Lewis		Estados Unidos
	Christiane Nüsslein-Volhard		Alemaña
	Eric F. Wieschaus		Estados Unidos
1996	Peter C. Doherty		Australia	polos seus descubrimentos sobre a resposta inmunitaria das células fronte ao ataque de organismos infecciosos
	Rolf M. Zinkernagel		Suíza
1997	Stanley B. Prusiner		Estados Unidos	descubrimento do prión como partícula infecciosa proteica
1998	Robert F. Furchgott		Estados Unidos	polos seus traballos sobre o óxido nítrico
	Louis J. Ignarro
	Ferid Murad
1999	Günter Blobel		Estados Unidos	por descubrir que as proteínas teñen sinais intrínsecos que gobernan o seu transporte e situación na célula.
2000	Arvide Carlsson		Suecia
	Paul Greengard		Estados Unidos
	Eric R Kandel		Austria Estados Unidos
2001	Leland H. Hartwell		Estados Unidos	polos seus descubrimentos de reguladores clave do ciclo celular
	Tim Hunt		Reino Unido
	Paul M. Nurse
2002	Sydney Brenner		Suráfrica	pola súa investigación sobre o fenómeno da apoptose cos vermes C. elegans.
	H. Robert Horvitz		Estados Unidos
	John E. Sulston		Reino Unido
2003	Paul Lauterbur		Estados Unidos	por invención e desenvolvemento da resonancia magnética nuclear
	Peter Mansfield		Reino Unido
2004	Richard Axel		Estados Unidos	polos seus descubrimentos dos receptores odorantes e a organización do sistema olfactivo
	Linda B. Buck
2005	Barry J. Marshall		Australia	polo seu descubrimento da bacteria Helicobacter pylori e o seu papel na úlcera de estómago e a gastrite
	J. Robin Warren
2006	Andrew Z. Fire		Estados Unidos	polo descubrimento da ribointerferencia.
	Craig C. Mello
2007	Mario R. Capecchi		Estados Unidos	polos traballos sobre células nai e o descubrimento das células que causan as úlceras.
	Martin J. Evans		Reino Unido
	Oliver Smithies		Reino Unido Estados Unidos
2008	Harald zur Hausen		Alemaña	polo descubrimento do virus do papiloma humano que causan o cancro cervical
	Françoise Barré-Sinoussi		Francia	polo descubrimento do VIH.
	Luc Montagnier
2009	Elizabeth H. Blackburn		Australia Estados Unidos	polo descubrimento da telomerase e de como os cromosomas están protexidos por telómeros.
	Carol W. Greider		Estados Unidos
	Jack W. Szostak		Canadá Estados Unidos
2010	Robert Edwards		Reino Unido	polo desenvolvemento da fertilización in vitro.
2011	Bruce Beutler		Estados Unidos	polo descubrimentos sobre a activación da inmunidade innata
	Jules Hoffmann		Francia
	Ralph M. Steinman		Canadá	polas súas descubertas sobre as células dendríticas.
2012	John B. Gurdon		Reino Unido	polo seu descubrimento de que as células adultas poden reprogramarse para adquirir múltiples funcións.
	Shinya Yamanaka		Xapón
2013	James E. Rothman		Estados Unidos	polas súas descubertas na regulación do tráfico vesicular, un dos principais sistemas de transporte nas células
	Randy Schekman
	Thomas C. Südhof		Alemaña Estados Unidos
2014	John O'Keefe		Estados Unidos Reino Unido	pola descubera das células que constitúen o sistema de xeoposicionamento do cerebro.
	May-Britt Moser		Noruega
	Edvard I. Moser		Noruega
2015	William C. Campbell		Irlanda Estados Unidos	pola descuberta de novas medicinas que combaten enfermidades parasitarias como a elefantíase
	Satoshi Ōmura		Xapón
	Tu Youyou		China	pola descuberta de novas medicinas que combaten enfermidades parasitarias como a malaria
2016	Yoshinori Osumi		Xapón	polas súas pescudas sobre a autofaxia celular, que explica algunhas das características de enfermidades como o párkinson ou o cancro.
2017	Jeffrey C. Hall		Estados Unidos	polas súas descubertas dos mecanismos moleculares que controlan o ritmo circadiano.
	Michael Rosbash
	Michael W. Young
2018	Tasuku Honjo		Xapón	polos seus traballos sobre o control do sistema inmunitario humano para combater o cancro.
	James P. Allison		Estados Unidos
2019	William G. Kaelin Jr.		Estados Unidos
	Peter J. Ratcliffe		Reino Unido	pola súa descuberta de como as células perciben e se adaptan ao osíxeno dispoñible.
	Gregg L. Semenza		Estados Unidos
2020	Harvey James Alter		Estados Unidos	pola descuberta do virus da hepatite C.
	Michael Houghton		Reino Unido
	Charles M. Rice		Estados Unidos
2021	David Julius		Estados Unidos	polas súas pescudas sobre o sentido do tacto e a percepción da temperatura.
	Ardem Patapoutian		Líbano Estados Unidos
2022	Svante Pääbo		Suecia	polos seus descubrimentos en xenética de especies extintas, coma o xenoma dos homínidos neandertais.
2023	Katalin Karikó		Hungría Estados Unidos	polo desenvolvemento das tecnoloxías que permitiron a elaboración das vacinas contra a COVID-19.
	Drew Weissman		Estados Unidos
2024	Victor Ambros		Estados Unidos	polo descubrimento do microARN e o seu papel na regulación xénica postranscricional.
	Gary Ruvkun
2025	Mary E. Brunkow		Estados Unidos	polos seus traballos na tolerancia inmunolóxica periférica.
	Fred Ramsdell
	Shimon Sakaguchi		Xapón

Véxase tamén

Ligazóns externas

• Páxina oficial dos Premios Nobel (en inglés)
• Educacional (en inglés)