Κατοχικόν-Δάνειον-και-δαπάναι-Γερμανικής-Κατοχής
31 pages
ΣΩΤ. ΓΚΟΤΖΑΜΑΝΗ
Φ
ΚΑΤΟΧΙΚΟΝ ΔΑΝΕΙΟΝ
ΚΑΙ
ΔΑΠΑΝΑΙ ΚΑΤΟΧΗΣ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1954
Τα προ της συμβάσεως του Μαρτίου
Με την είσοδον τών ξένων στρατευμάτων έν τί] χώρα μας εδημιουργήΦηαυτομάτως τό ζήτημα της συντηρήσεως αυτών. Ζήτημα σοβαρώτατον απόάπόψεαις επισιτιστικής, διότι εις την κατεστραμμένην εκ του πολέμου Ελ-λάδα προσετίΟεντο νέοι καταναλωταί. ’Από άπόψεως οικονομικής, διότι ήμικρά ναι πτωχή Ελλάς ύπρχρεοΰτο κατά τούς διεθνείς νόμους νά έξε';ρητά μέσα πρός κάλυψιν τών δαπανών των κατακτητών. Τά ξένα στρατεύμα-τα έλυσαν κατ’ άρχάς τό οίκονομικόν ζήτημα, κατά τον άπλούστερον καιπρακπκώτερον δι5αυτά τρόπον, θέσαντα ε!ς άναγκαστικήν κυκλοφορίαν τάμάρκ’α κατοχής και τάς λιρέττας τοΰ Αιγαίου. Διά των νομισμάτων τούτωνεπρομηθευοντο τά εις αυτά άναγκαιοΰντα πράγματα. 'Η άθρόα δμως καίανεξέλεγκτος κυκλοφορία των ξένων νομισμάτων, τά όποια, ειρήσΐ)#» εν παρόδφ, ούδεμίαν ειχον κυκλοφορίαν εις τάς οικείας χώρας, Γερμανίαν καιΙταλίαν, έδημιουργησεν δικαιολογημένον πανικόν καί πλής>η νομισματικήναναρχίαν. Κληθείς από τον αείμνηστον Τσολάκογλου, ενα ολόκληρο μήναμετά τόν σχηματισμόν τής κυβερνησεώς του, όλίγας ημέράς μετά την άτόδρασίν μου έκ τής φυλακής, οπού έκρατοΰιιην μετά .την μεταφοράν μουεξ Ανδρου τάς τελευταίας ήιιέρας τοΰ Μαΐου 1941, νά άναλάβω τό Ύπουργεΐον τών Οικονομικών έστρεψα αμέσως και κατά πρώτον την προσο-χήν μου πρός τό νόμισμα τι κόν ζήτημα, με άντικειμενικόν σκοπόν νά θέ^ωτέρμα εις την δημιουργηθεϊσαν σΰγχυσιν καί αναρχίαν. Μετά
πολλής
δια-πραγματεύσεις έγένετο την 18ην Ιουλίου 1941 συμφωνία βάσει τής όποίαςάπεσΰρθησαν τής κυκλοφορίας τά ξένα νομίσματα, έξαγορασΟέντα παράτων ιδιωτών υπό τής Τραπέζης τής Ελλάδος καί άπηγορεύθη πάσα περαιτέρω κυκλοφορία αυτών, άναλαβοΰσης τής Τραπέζης τής Ελλάδος νά παρέχητά μέσα πληρωμών.Μετά την συμφωνίαν έπαυσαν νά λειτουργούν τά ξένα νομισματοκο-πεία. Εϊμε^α εις θέσιν πλέον νά παρακολουθώ μ εν τάς δαπάνας των ξένωνκαί τό ΰψος τής κυκλοφορίας. Μετά την ρΰθμισιν τοΰ νομισματικού, προέβαλε π/έον τό ζήτημα. ΓΙοΐαι επρεπε νά είναι αί Δαπάναι Κατοχής, πώς θάπεριωρίζοντο αυται εντός των ορίων τής οικονομικής αντοχής τής χώραο.5Ι1το επόμενον οί μέν ξένοι νά ζητοΰν δσον τό δυνατόν περισσότερα, ό δέελλην "Υπουργός νά δίδη όσον τό δυνατόν όλιγώτερα. Καθημερινώς εδημιουργείτο άχαρις καί σκληρός αγών, οχι πάντοτε χωρίς προσωπικούς κίνδυ-νους, οσάκις ή άρνησις είς τάς προβαλλομένας αξιώσεις προσελάμβανε μορ-φήν άντιδράσεως εις τάς άνάγκας καί τά σχέδια τά πολεμικά. Δυστυχώς όσυνεχής αυτός αγών, από κοιιματικήν εμπάθειαν καί άγνοιαν, από απερι-σκεψίαν τής αστικής τάξεως, από άσυνειδησίαν καίάτολμίαν δικαστικών τινών,έχαρακτηρίσθη ώς συνεργασία μετά του εχθροΰ. Επιφυλασσόμενος νά δώσωεν καιροί» εις την δημοσιότητα δλα τά στοιχεία έν λεπτομερεία, έξ ών νάκρίνη ή ιστορία καί τό έθνος τό εργον τής περιόδου εκείνης, περιορίζομαισήμερον είς ουσιώδη τινά στοιχεία, έξ ών νά πληροφορηθή ό άναγνώστηςέπί ποίας βάσεως εθεσα από την πρώτην στιγμήν την πρός τάς ξένας άξΐίόσεις άντίδρασιν καί άντεργασίαν μου.Είς τό από 22ας Σεπτεμβρίου 1941 άριθ. έμπ. πρωτ. 2055 έγγραφόνμου πρός τάς Άρχάς Κατοχής ελεγον «Σπεύδω νά κροΰσο) τόν κώδωνα τοΰκίνδυνου καί νά επικαλεστώ άμέριστον την προσοχήν τόσον τών ΑρχώνΚατοχής δσον καί τών κυβερνήσεων τοΰ Άξονος, πριν συντελεσθή ή πλή-ρης οικονομική κατάρρευσις τής ^ώρας, συνέπεια τής όποίας \)ά είναι ή
—
2
—
κοινωνική καί διοικητική εξάρθρωσις, ή έξαθλίωσις τοΰ βίου της μικρας Έλ'λάδος». Επικαλούμενος και προηγούμενα έγγραφά μου καί πίνακας, παρεκάλουν νά έξετασθώσιν μετ: εύμενείας «ί κάτωθι προτάσεις μου.1) Νά παρακληθώσιν τά Αρχηγεία τών Στρατιών νά έκδώσωσι διαταγάς και οδηγίας πρός δλας τάς μονάδας νά περιωρίσωσι τά έξοδα εις τάάπολΰτως αναγκαία διά μίαν μή μόνιμον στρατιωτικήν διαμονήν.2) Νά μή άπομακρύνωνται από τάς τοπικάς συνθήκας εργασίας κατάτην πληρωμήν τών παρεχόμενων εις τά στρατεύματα τοΰ ’Άξονος υπηρε-σιών (μισθοί, ημερομίσθια κλπ.).3) Ολα τά έργα, εκτελούμενα καί διατασσό[ΐενα, νά μή άπομακρύνωνται από τά δρια τής δυναμικότητας μιας μικρας καί πτωχής χώρας, καιάδέ τήν έκτέλεσιν νά μή παραμελώνται, υπό διαφόρους προφάσεις καί προ-σχήματα, οΐ νόμοι καί σχετικοί κανονισμοί έν ισχύει παρ’ ήμΐν. Παρεκάλουν επίσης αί δαπάναι τών ύπ’ άριθ 1.2.3. παραγράφων νά πραγματο-ποιούνται εκ συμφώνου μέ τάς αρμόδιας ελληνικάς υπηρεσίας καί κατόπινεγκεκριμένης μελέτης.4) Νά διαιρεθή ό έν Έλλάδι στρατός είς δυο κατηγορίας, εις στρατόνκατοχής, αναγκαΐον διά τήν ασφάλειαν καί δημοσίαν τάξιν, καί εις στρατόνδιά γενικωτέρας άνάγκας καί σκοπούς καθαρώς στρατιωτικούς καί πολεμι-κούς. Μόνον αί δαπάναι τής προίτης κατηγορίας νά βαρύνωσι τό Έλληνικόν Δημόσιον, διότι «είναι αδύνατον, έγραφον, αυτό καθ’ εαυτό τό γεγονόςή πτωχή καί μικρά Ελλάς νά άνθέξη οίκονομικώς, εάν θά έπρόκειτο νάέπιβαρυνθή μέ δλας τάς δαπάνας τοΰ στρατοΰ τοΰ ’Άςονος, τάς ά^αγκαίαςδιά σκοπούς πολεμικούς έν τή νοτιοανατολική ταύτη γωνία τής Ευρώπης,τοσουτο) μάλλον καθόσον ή διάρκεια τών γεγονότων τούτων δεν φαίνεταικαί πολύ σύντομος».5) Νά σχηματισθη επιτροπή ΊταλοΓερμανική μέ τήν εντολήν νά έξετάση μεθ’ ημών τήν οικονομικήν καί δημοσιονομικήν κατάστασιν τής Ελ-λάδος έν τώ συνόλω της, διά νά καθορισθώσι σαφώς τά περιθώρια εντόςτών οποίων ή οικονομία καί ό προϋπολογισμός θά ήδύναντο νά άντικρύσωσι τάς Δαπάνας Κατοχής, χωρίς νά έπέλθη ή πλήρης άποσύνθεσις τοΰΚράτους καί περιελθη ό λαός εις τήν αθλιότητα καί τήν πείναν*.Έκ τοΰ εγγράφου τούτου, τό όποιον επιλέγω μεταξύ τόσων ά'λλων καίένδεικτικώς μόνον παραθέτω, σαφώς συνάγεται ή κατεύθυνσις τών προσ-παθειών μου. Νά περιορισθώσι τά έξοδα κατά τό δυνατόν καί τούτα νάμή βαρύνωσι τήν μικράν Ελλάδα, εΐμή έν άναλογίςε πρός τάς οϊκονομικάς καί δημοσιονομι'κάς δυνατότητας τής χώρας. Έπί τής κατευθύνσεωςταύτης έσυνεχίσθη αγών άτέρμων, ό όποιος πλειστάκις έλάμβανε δι3εμέεπικίνδυνους φάσεις. *Υπομνήματα, πίνακες, πεισματώδεις συζητήσεις, αρ-νήσεις, διεδέχοντο άλλήλας διά τήν άμυναν τών συμφερόντων τοΰ άτυχουςυπό κατοχήν λαού.Κατά’Οκτώβριον 1941 έστάλη εις Αθήνας υπό τής Γερμανικής Κυ*βερνήσεως ό κ. Κλόντιους, διευθυντής τών οικονομικών σχέσεων τής Γερ-μανίας μέ τά υπό κατοχήν Κράτη πρός επιτόπιον μελέτην τής καταστάσεως. Μετ’ αΰτοΰ εσχον πολλάς συνομιλίας τών οποίων τό νόημα καί τόπεριεχόμενον συνοψίζονται εις τό από 15/10/41 άριθ. πρωτ. έμπ. 2127έγγραφόν μου καί τά συνημμένα αντίγραφα δλης τής μετά τών έν ΈλλάδιΑρχών Κατοχής αλληλογραφίας μου. Διά τοΰ εγγράφου έζήτουν έκτος τώνοικονομικών νά διακανονισθή τό πρός ήμάς χρέος, ώστε νά έπέλθη έλάφρυνσις τών βαρών καί τών έξ αυτών συνεπειών.
A J published this
