Suahili tili
Suahili tili (öz adı — suahilice Kiswahili) — Afrikanıñ şarqiy ve merkeziy qısımlarında keñ qullanılğan bir til. Niger-Kongo til ailesiniñ bantu gruppasına aittir.[1]
Suahili, hususan, Tanzaniya, Keniya, Uganda, Ruanda, Burundi ve Kongo Demokratik Cumhuriyetinde qullanıla. O, farqlı halqlar arasında ortaq qonuşuv tili olaraq qullanıla. UNESCO malümatlarına köre, dünyada 200 milliondan ziyade kişi suahilini qullana.[2] Olarnıñ çoqusı onı ekinci ya da üçünci til olaraq ögrenip qullana.[3]
Suahili Tanzaniya, Keniya ve Ugandada resmiy tillerden biridir.[3][4] Ruandada bu til 2017 senesi resmiy til statusını aldı.[5] O, Afrika birliginiñ iş tillerinden biridir.[6]
Suahili Afrikanıñ şarqiy yalısında inkişaf etti. Deñiz ticareti ve başqa halqlarnen alâqalar sayesinde oña çoq yañı söz keçti. «Suahili» adı arap tilindeki «sahiller» manasında olğan sawāḥil sözünen bağlıdır.[7] Tilde arap, portugal ve ingliz tillerinden alınğan sözler bar.[3]
Evelleri suahilice metinler arap elifbesinen yazıla edi. Zemaneviy suahili esasen latin elifbesinen yazıla.[3] Edebiy suahili Zanzibar şeerinde qullanılğan şive esasında şekillengen.[8]
Suahilide isimler türlü grammatik gruppalarğa bölüne. Birlik ve çoqluqnı ifade etmek içün çoq vaqıt sözniñ başına yalğama qoşula. Meselâ, mtoto «bala», watoto ise «balalar» demek. İsimniñ gruppasına köre, cümledeki bazı diger sözlerniñ şekli de deñişe.[9]
Menbalar
[deñiştir | kodunı deñiştir]- ↑ Introduction to African Languages(ing.). Harvard University.
- ↑ World Kiswahili Language Day(ing.). UNESCO.
- 1 2 3 4 Swahili Language Profile(ing.). University of Kansas Libraries.
- ↑ Constitution of the Republic of Uganda(ing.).
- ↑ Organic Law establishing Kiswahili as an Official Language(ing.).
- ↑ Official Statement by H.E. Amb. Minata Samate Cessouma on the Commemoration of the 2nd World Kiswahili Day(ing.). African Union (7 July 2023).
- ↑ Swahili(ing.). The American Heritage Dictionary of the English Language.
- ↑ Kumiko Miyazaki; Keiko Takemura (2019). "Dialectal variation in Swahili — based on the data collected in Zanzibar". Swahili Forum (in İngilizce). 26: 46–62.
{{cite journal}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link) - ↑ Unit 1: Grammar Notes(ing.). University of Georgia.
