Huertahernando
| Huertahernando | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | Guadalajarako probintzia | ||||||||||
| Alkatea | Lorenzo Abanades Martínez (en) | ||||||||||
| Izen ofiziala | Huertahernando | ||||||||||
| Posta kodea | 19... | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 19148 | ||||||||||
| Herriburua | Huertahernando | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 40°49′28″N 2°17′08″W / 40.824444444444°N 2.2855555555556°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 51,32 km² | ||||||||||
| Altitudea | 1.154 m | ||||||||||
| Mugakideak | Ablanque, Olmeda de Cobeta, Zaorejas, Armallones, Sacecorbo, Esplegares eta Riba de Saelices | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 51 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 1 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | GU | ||||||||||
Huertahernando Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina - Alto Tajo eskualdean dagoena.
Azken erroldaren arabera 51 biztanle zituen 51,3 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Ablanque, Olmeda de Cobeta, Zaorejas, Armallones, Sacecorbo, Esplegares eta Riba de Saelices.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 35 gizon, 17 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 21,2 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 28,8 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 21,2 —probintzian % 21,9—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 11 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 63,6)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Alemania, Ekuador dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 147 etxebizitza zeuden: 31 (% 21,1) nagusiak eta 116 (% 78,9) ez-nagusiak.[4]
Etxebizitza multzoa
Guadalajarako mapa
Guztira 31 etxegune zeuden, eta horietatik 17 (% 54,8) pertsona bakarrekoak ziren.[5]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 57 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 22,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 19,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 36,8.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 15,1 zen 2021ean eta % 22,8 2024an; beraz, 7,7 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 43,4 izatetik % 36,8 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 22,2 ziren, eta gizonen artean % 23,1; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 55,6 eta gizonen % 28,2 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 13 | % 22,8 | 9 | % 23,1 | 4 | % 22,2 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 12 | % 21,1 | 10 | % 25,6 | 2 | % 11,1 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 11 | % 19,3 | 9 | % 23,1 | 2 | % 11,1 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 21 | % 36,8 | 11 | % 28,2 | 10 | % 55,6 |
| Guztira | 57 | % 100,0 | 39 | % 100,0 | 18 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 15,1 | % 15,1 | % 26,4 | % 43,4 | 53 |
| 2022 | % 18,5 | % 18,5 | % 24,1 | % 38,9 | 54 |
| 2023 | % 21,8 | % 21,8 | % 21,8 | % 34,5 | 55 |
| 2024 | % 22,8 | % 21,1 | % 19,3 | % 36,8 | 57 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.690 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 30.860 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.467 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) — zen. Errenta gordina 21.374 euro-koa izan zen pertsonako.
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[8][oh 1].
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Huertahernando udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 30 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 52,6; gainerako % 47,4 inaktibo zeuden.[9] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 3,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 53,8 zen eta emakumezkoena % 50,0; langabezia-tasa, aldiz, % 0,0 eta % 11,1 zen, hurrenez hurren.[9]
Okupatuen kopurua 28 zen 2023ean, 2021eko 25etik gora.[10] Emakumeek okupatuen % 21,4 osatzen dute, eta gizonek % 78,6.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 29 | % 50,9 | 21 | % 53,8 | 8 | % 44,4 |
| Langabeak | 1 | % 1,8 | 0 | % 0,0 | 1 | % 5,6 |
| Inaktiboak | 27 | % 47,4 | 18 | % 46,2 | 9 | % 50,0 |
| Guztira | 57 | % 100,0 | 39 | % 100,0 | 18 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 46,4), eraikuntza (% 17,9), industria (% 17,9) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 17,9).[10]
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 46,4; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 21,4), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 21,4.[11] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 50,0), eta emakumeen artean oinarrizko okup. (% 50,0).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 6 | % 21,4 | 6 | % 27,3 | 0 | % 0,0 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 13 | % 46,4 | 11 | % 50,0 | 2 | % 33,3 |
| Oinarrizko okupazioak | 6 | % 21,4 | 3 | % 13,6 | 3 | % 50,0 |
| Ez dago jasota | 3 | % 10,7 | 2 | % 9,1 | 1 | % 16,7 |
| Guztira | 28 | % 100,0 | 22 | % 100,0 | 6 | % 100,0 |
Okupatuen % 64,3 besteren konturako langileak dira, eta % 35,7 norberaren konturakoak.[12]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 10 | % 35,7 | 9 | % 40,9 | 1 | % 16,7 |
| Besteren kontura | 18 | % 64,3 | 13 | % 59,1 | 5 | % 83,3 |
| Guztira | 28 | % 100,0 | 22 | % 100,0 | 6 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 23 gidari zeuden erroldatuta: 17 gizon (% 73,9) eta 6 emakume (% 26,1)[13]. Biztanleen % 44,2 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 85 ibilgailuk osatzen zuten: 43 turismo, 19 furgoneta, 7 kamioi, 7 motozikleta eta 3 ziklomotor[13]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 827 turismokoa zen, probintziako (582) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 12,7 urtekoa zen; turismoen % 7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 27,9k 25 urte baino gehiago[13]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 73,8 diesel zen eta % 25 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,6k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 58,3k ez zuen etiketarik[oh 2].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

