Edukira joan

Laudio

Wikipedia, Entziklopedia askea
Laudio
Image Araba, Euskal Herria
Image
Laudioko udaletxearen ikuspegia.
Laudioko bandera

Laudioko armarria

Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaAraba
EskualdeaAiaraldea
Izen ofizialaImage Laudio / Llodio
AlkateaAinize Gastaka Martinez
(Euskal Herria Bildu)
Posta kodea01400
INE kodea01036
Herritarralaudioar[1]
Kokapena
Koordenatuak43°09′04″N 2°57′22″W / 43.151111111111°N 2.9561111111111°W / 43.151111111111; -2.9561111111111
Mapa
Azalera37,56 km²
Garaiera130 - 782 metro
Distantzia50 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria18.077 (2025: Image 95)
alt_left 9.294 (%51,5) (%48,5) 8.769 alt_right
Dentsitatea492,49 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[2]% 34.0 + % 16.63 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [3]% 4.6 (2021)
Etxeko erabilera[4]% 11.88 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera dataX. mendean edo lehenago
Webguneahttp://www.laudiokoudala.net

Laudio[1] Arabako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Aiaraldea eskualde edo kuadrillakoa. Industriagunea da, eta Arabako udalerri jendetsuenetan bigarrena (Gasteiz da lehena), 18.193 biztanle baitzituen 2025. urtean. Ofizialki, udalerriaren izen osoa Laudio Ibar Noblea da.

Izena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Laudio izena segur aski Laudius erromatar pertsona izenetik dator. Hain oinarri sendoa ez duten beste teoria batzuen arabera, Claudius erromatar pertsona izenetik letorke (baina horrek gaztelaniaz Cloyo izena emango luke), edo Flaudio pertsona izenetik (Julio Caro Barojak teoria hori aldeztu zuen, baina geroztik jakin da ez zela Flaudio erromatar izenik izan).[5]

Euskarazko ohiko ebakera hiru silabakoa da: /lau-dí-o/. Azken urteotan, gaztelaniaren eraginez, bi silabako ebakera zabaldu da, /láu-dio/, baina erdarakada gordintzat jotzen da, euskara zainduan baztertzekoa.[5]

Udalerriaren izen ofiziala Laudio da euskaraz, eta Llodio gaztelaniaz.

Herritarrari laudioar deritzo. Nahiz eta 1979an Euskaltzaindiak laudiar proposatu zuen, geroagoko ikerketek frogatu dute laudioar dela herritar izen egokiena, eta horrela jakinarazi zion Euskaltzaindiak Laudioko Udalari 1985 eta 2000. urteetan eginiko irizpenetan. Aldaketa proposatzeko, Euskaltzaindiak kontuan hartu zituen, alde batetik, Jose Paulo Ulibarri (1775-1847) idazlearen Gutun liburua; eta, bestetik, inguruko adineko euskaldunen erabilera. Horretaz gain, aintzat hartu zuen Laudioren ondoan dagoen Amurrioko Baranbio kontzejuko herritar izena baranbioar dela euskaldunen artean.[1]

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Image
Nerbioi ibaia, Laudio zeharkatzen.

Inguru naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nerbioi ibarrean dago kokatuta geografikoki, Nerbioi ibaiaren ibilbidearen erdian. Herriak haren urak hartzen ditu Amurriotik etorriak, eta hauek Arakaldorako bidean segitzen dute.

Inguruko mendiei dagokienez, Ganekogortako mendilerroan dauden Kamaraka (782 m) eta Goikogane (698 m) ditugu, alde batetik, Bizkaiko mugan. Beste alde batetik, Pagolar (718 m), Mostatxa (667 m), Elorritxugana/Kukutzakoatxa (721 m), Zenagortagana (700 m) eta Luxamendi (470 m) daude.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Laudio eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Laudio lau auzok osatzen zuten: Larrazabal, Olarte, Larra eta Goienuri. Udal gaiak jorratzeko nahiz alkateak hautatzeko, banaketa administratibo hori kontuan izaten zen.

XIX. mendean, ordea, Foruak galtzearekin batera, mendetako antolakuntza administratiboa eraldatu egin zen, eta, hazkunde demografikoaren ondorioz, Laudiok itxuraldatze handia izan zuen. Gaur egun, beraz, lau auzo historiko haiekin zerikusirik ez duten hainbat auzo ditu. Ezagunenak eta handienak, Orozko, Ugarte, Gardea, Latiorro, Landaluze eta Erdigunea dira.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mendearen 60 eta 70eko hamarkadetan industrializazioaren ondorioz gertatutako hazkunde demografikoaren ondoren, Laudio biztanleak galtzen ari da etengabe 80ko hamarkadatik aurrera, antzeko tamainako beste herri batzuetan jazotzen ari den modu berean.

Biztanleriaren bilakaera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea030006000900012.00015.00018.00021.000189019201950198020102040LaudioBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 8.769 gizon, 9.294 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.01
 
100+
 
0.06
0.19
 
95-99
 
0.34
0.94
 
90-94
 
1.81
2.43
 
85-89
 
3.42
3.73
 
80-84
 
4.91
5.28
 
75-79
 
5.79
4.99
 
70-74
 
6.40
6.60
 
65-69
 
6.95
7.77
 
60-64
 
7.69
8.23
 
55-59
 
7.54
8.40
 
50-54
 
7.93
8.34
 
45-49
 
7.59
6.44
 
40-44
 
6.25
4.95
 
35-39
 
5.16
4.47
 
30-34
 
4.31
4.39
 
25-29
 
3.68
5.13
 
20-24
 
4.36
5.14
 
15-19
 
4.66
5.10
 
10-14
 
4.19
4.33
 
5-9
 
3.92
3.12
 
0-4
 
3.03
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[6]
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−200−10001002003004001975198319911999200720152023LaudioHazkunde begetatiboa
Urtea197519761977197819791980198119821983198419851986198719881989199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Hazkunde begetatiboa 2843252922262381621931471591601337789784649432415−12−2451144−18413−6712−332−5−16−2520−1613−3−39−61−47−22−43−50−108−107−90−93−103−97
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[7] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
JaiotzakUrtea40506070809010019962000200420082012201620202024GizonezkoakEmakumezkoakJaiotzak, sexuka
Urtea199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Bizirik jaiotakoak 126134147133149136136150164123146144153154146159164160140106147159141117112101107969595
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[8] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 37,1 udalerri berean jaioak ziren[9], probintziako batez bestekoaren (% 46) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 18,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 10,5 —probintzian % 16,6—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Image Arabako mapa
Udal
Erki
Best
Esta
Udalerri berean · % 37,1Probintzia berean · % 5,7Erkidegoan · % 28,6Beste erkidegoa · % 18,1Estatutik kanpo · % 10,5
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 40,2 Araban, % 30,2 Bizkaian, eta % 0,4 Gipuzkoan jaio ziren[10].

Jaioterria, lurralde historikoka
Arab
Bizk
EAEt
Araba · % 40,2Bizkaia · % 30,2Gipuzkoa · % 0,4EAEtik kanpo · % 29,1
Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 7,7k atzerriko nazionalitatea zuen[11]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Hego Amerika (% 35,6), Magreb (% 35), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 11,7) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Peru, Aljeria dira.[12]

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Afri
Amerika · % 54,8Europa · % 7,9Afrika · % 33,2Asia · % 4,1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
187
Maroko
137
125
Peru
167
85
Aljeria
137
57
Kolonbia
102
32
Paraguai
66
25
Nikaragua
55
20
Honduras
43
22
Venezuela
36
24
Brasil
33
27
Ekuador
30
24
Kuba
32
18
Errumania
12
11
Txina
18
9
Bolivia
19
14
Mauritania
14
13
Argentina
13
20
Pakistan
6
12
Portugal
12
8
Frantzia
13
10
Nigeria
7
6
Ukraina
10
7
Txile
7
7
Erresuma Batua
6
5
Dominikar Errepublika
6
3
Mexiko
7
5
Ameriketako Estatu Batuak
4
3
Uruguai
6
3
Filipinak
5
5
Moldavia
3
3
Errusia
4
2
Italia
4
5
Senegal
1
3
Ginea Ekuatoriala
1
1
Alemania
2
1
Bulgaria
2
2
Danimarka
0
1
Polonia
1
1
Suitza
1
1
Ghana
0
1
Ginea
0
1
India
0
1
Irlanda
0
1
Mali
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 9.013 etxebizitza zeuden: 7.819 (% 86,8) nagusiak eta 1.192 (% 13,2) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[13] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 863 (% 9,6) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 609 (% 6,8) hutsik zeuden.[14] Etxebizitza nagusien % 85,0 jabetzan zegoen eta % 12,8 alokairuan.[13] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 13 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 78 plazarekin (6 plaza etxebizitzako).[15]

9.013etxebizitza
7.819nagusi
13etxebizitza turistiko (2026)Image Arabako mapa

Etxebizitza multzoa Image Arabako mapa (2024)

7.819
1.192
Nagusiak (7.819)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (1.192)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021) Image Arabako mapa (2021)

7.530
863
Okupatuak (7.530)Noizbehinkakoak (863)Hutsik (609)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Image Arabako mapa (2024)

6.643
997
Jabetzan (6.643)Alokairuan (997)Beste modu batean (179)

Guztira 7.819 etxegune zeuden, batez beste 2,3 egoiliarrekoak; horietatik 2.492 (% 31,9) pertsona bakarrekoak ziren.[13]

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Image Arabako mapa (2024)

2.492
2.438
2.785
Egoiliar 1 (2.492)2 egoiliar (2.438)3-5 (2.785)6-9 (103)10 edo gehiago (1)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 87,2 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 47 urtekoa.[13] Etxebizitzen % 6,0 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 30,4 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[13] Etxebizitzen % 72,0 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

2.156
3.249
2.545
Etxebizitza 1 (539)2 (332)3-10 (2.156)11-20 (3.249)21-40 (2.545)41 edo gehiago (190)

Gela kopurua

1.616
5.148
1.210
1-3 gela (685)4 (1.616)5 (5.148)6 (1.210)7 edo gehiago (352)

Bainugela kopurua

6.851
2.122
Bainugela 1 (6.851)2 edo gehiago (2.122)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 14,3 berokuntza zentrala zuten, % 73,6 banakakoa eta % 11,4 noizean behingoa.[13] Horrez gain, % 67,6 hodien bidezko gasa zuten eta % 73,9 igogailua.

Berogailu mota

% 14,3
% 73,6
% 11,4
Zentrala (% 14,3)Banakakoa (% 73,6)Noizean behingoa (% 11,4)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 67,6
Ur bero zentrala% 44,4
Igogailua% 73,9

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 15.786 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 43,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 18,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 23,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,6.[16] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 41,3 zen 2021ean eta % 43,2 2024an; beraz, 1,9 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 17,8 izatetik % 15,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 42,4 ziren, eta gizonen artean % 44,0; 1,6 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 18,7 eta gizonen % 12,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

15.786biztanle 15 urte edo +, 2024
% 43,2goi-mailako ikasketak+1,9 puntu 2021etikImage mapa
% 15,6lehen hezkuntza edo gutxiago−2,2 puntu 2021etikImage mapa
% 10,3ikasten ari dira, 2024
% 15,6
% 23,1
% 18,1
% 43,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 15,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 23,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 18,1Goi-mailako ikasketak · % 43,2
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Image Arabako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 48,4 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 51,6 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 72 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 41,3 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 58,7. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 3,6 ziren.[16]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 3,6
Lehen hezkuntza
% 12,0
DBH eta antzekoak
% 23,1
Batxilergoa
% 7,5
Erdi-mailako LH
% 10,6
Goi-mailako LH
% 22,3
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 9,9
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 7,6
Masterrak eta espezialitateak
% 2,9
Doktoretzak
% 0,5
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Laudio/Llodio, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak6.821% 43,23.343% 44,03.478% 42,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa2.857% 18,11.562% 20,61.295% 15,8
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)3.643% 23,11.754% 23,11.889% 23,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago2.465% 15,6931% 12,31.534% 18,7
Guztira15.786% 100,07.590% 100,08.196% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Laudio/Llodio, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 41,3% 17,1% 23,8% 17,815.726
2022% 42,1% 17,1% 23,7% 17,115.676
2023% 42,7% 17,6% 23,5% 16,315.701
2024% 43,2% 18,1% 23,1% 15,615.786

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,3 ikasten ari zen (1.628 pertsona).[17] Ikasten ari zirenetatik, % 45,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 25,9 batxilergoan, % 15,0 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 9,0 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 44,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 45,7; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 18,1 eta emakumeen % 12,3. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 92,1 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 53,7 eta 25–29 urtekoen % 12,2; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,4 baino ez.[18] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 51,1 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 43,3.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 92,1
20–24 urte
% 53,7
25–29 urte
% 12,2
30–34 urte
% 5,5
35–39 urte
% 6,3
40–44 urte
% 3,3
45–49 urte
% 2,3
50–54 urte
% 1,1
55 urte edo +
% 1,7
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 4,7
Goi-mailako ikasketak
% 45,1
Erdi-mailako LH
% 15,0
Batxilergoa
% 25,9
DBH eta antzekoak
% 9,0
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,2
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 90,3 estatuan jaio zen, eta % 9,7 atzerrian.[16] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 46,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 22,6 eta % 21,2, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 44,6 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 24,2 eta % 27,3, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 46,0
Goi-mailakoak
% 22,6
% 19,6
Batx. / erdi LH
% 30,8
% 22,9
DBH
% 25,4
% 11,4
Lehen H. edo gutx.
% 21,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 44,6
Goi-mailakoak
% 24,2
% 14,5
Batx. / erdi LH
% 26,4
% 23,2
DBH
% 22,0
% 17,7
Lehen H. edo gutx.
% 27,3
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,2 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 10,9.[17] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 47,4 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 25,1 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 18.401 euro-koa zen[19], eta etxegune bakoitzeko 42.011 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (18.742 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 24.150 euro zen. Errenta gordina 21.827 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2024. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 21.971 eurokoa zen[20][oh 1]: gizonena 28.886 eurokoa eta emakumeena 15.400 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 46,7 txikiagoa. Araba osoan, mediana 22.771 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 41.246 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 14.748 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 90.033 euro baino gehiago[21].

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera
Errenta pertsonala (2024) Image Arabako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
12.276
P20
123
16.424
P25
1.786
19.594
P30
5.155
24.505
P40
11.391
28.886
P50
15.400
33.916
P60
19.836
40.372
P70
24.656
43.959
P75
27.988
45.544
P80
31.519
54.086
P90
43.456
65.525
P95
51.465
120.091
P99
78.834
18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.
Familia-errenta (2024) Image Arabako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
20.378
P10
11.556
27.394
P20
15.936
30.637
P25
17.827
33.866
P30
20.050
40.263
P40
24.518
45.321
P50
30.251
52.009
P60
38.116
60.801
P70
47.033
66.628
P75
54.590
72.626
P80
62.409
91.771
P90
86.911
112.993
P95
107.763
190.477
P99
163.512
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 55,8 soldatak dira[22].

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[23][oh 2]. Udalerrian indizea 27,3 da, probintziakoaren (29,1; Image Arabako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,5; Image Arabako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2024. urtean, udalerrian lehenengoek 12.971 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 105.774 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 12,3 zen[24] (Araba osoan, % 11,7; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 8.383 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 41.880 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 20 zen[25] (Araba osoan, % 21,2).

Errentaren bilakaera
Errenta pertsonala
EuroakUrtea010.00020.00030.00040.00050.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaErrenta pertsonala: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Familia-errenta
EuroakUrtea10.00020.00030.00040.00050.00060.00070.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaFamilia-errenta: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Laudio/Llodio udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 8.074 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 51,7; gainerako % 48,3 inaktibo zeuden (erretiratuak % 52,3, beste inaktiboak % 35,3 eta ikasleak % 12,5).[26] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 11,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 54,3 zen eta emakumezkoena % 49,4; langabezia-tasa, aldiz, % 8,6 eta % 13,4 zen, hurrenez hurren.[26]

Okupatuen kopurua 7.150 zen 2023ean, 2021eko 6.778etik gora.[27] Emakumeek okupatuen % 47,6 osatzen dute, eta gizonek % 52,4.

7.150okupatu, 2023+% 5,5 2021etik
% 47,6emakumeak okupatuen artean
% 51,7jarduera-tasa, 2024
% 11,0langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 46,0
% 25,2
% 17,0
Okupatuak · % 46,0Langabeak · % 5,7Ikasleak · % 6,0Erretiratuak · % 25,2Beste inaktiboak · % 17,0
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Laudio/Llodio, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak7.187% 46,03.721% 49,63.466% 42,7
Langabeak887% 5,7349% 4,7538% 6,6
Inaktiboak7.534% 48,33.427% 45,74.107% 50,6
Guztira15.608% 100,07.497% 100,08.111% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 67,1), industria (% 27,3), eraikuntza (% 4,7) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,9).[27] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 26,5), ondoren merkataritza (% 12,8) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 9,2) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Image Arabako mapa
% 27,3
% 67,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,9Industria · % 27,3Eraikuntza · % 4,7Zerbitzuak · % 67,1
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 26,5
Merkataritza
% 12,8
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 9,2
Hezkuntza
% 7,8
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 7,2
Ostalaritza
% 6,2
Administrazio publikoa
% 5,0
Eraikuntza
% 4,7
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Garraioa eta biltegiratzea
% 3,9
Jarduera profesionalak
% 3,6
Beste zerbitzu batzuk
% 3,0
Informazioa eta komunikazioak
% 2,7
Etxeetako jarduerak
% 2,3
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 1,8
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 0,9
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,7
Higiezinen jarduerak
% 0,3
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 49,1; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 31,1), eta oinarrizko okupazioak % 15,5.[28] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 51,6 eta emakumeen % 46,4).

% 31,1
% 49,1
% 15,5
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 31,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 49,1Oinarrizko okupazioak · % 15,5Ez dago jasota · % 4,3
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Laudio/Llodio, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak2.222% 31,11.020% 27,21.202% 35,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak3.513% 49,11.933% 51,61.580% 46,4
Oinarrizko okupazioak1.105% 15,5616% 16,5489% 14,4
Ez dago jasota310% 4,3175% 4,7135% 4,0
Guztira7.150% 100,03.744% 100,03.406% 100,0

Okupatuen % 87,2 besteren konturako langileak dira, eta % 12,8 norberaren konturakoak.[29]

% 10,7
% 71,5
% 15,7
Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,2Norberaren kontura, langilerik gabe · % 10,7Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 71,5Besteren kontura, aldi baterakoa · % 15,7
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Laudio/Llodio, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura917% 12,8498% 13,3419% 12,3
Besteren kontura6.233% 87,23.246% 86,72.987% 87,7
Guztira7.150% 100,03.744% 100,03.406% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 91,1 estatuan jaio zen, eta % 8,9 atzerrian.[26] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 50,3 okupatuak dira, % 35,9 erretiratuak, % 6,0 ikasleak, % 4,1 langabeak eta % 3,6 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 49,0 okupatuak dira, % 24,5 bestelako inaktiboak, % 13,3 langabeak, % 7,4 ikasleak eta % 5,8 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 42,5 okupatuak dira, % 27,3 bestelako inaktiboak, % 18,5 erretiratuak, % 6,0 langabeak eta % 5,8 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 38,9 okupatuak dira, % 32,8 bestelako inaktiboak, % 17,9 langabeak, % 6,5 ikasleak eta % 4,0 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 50,3
Okupatuak
% 49,0
% 4,1
Langabeak
% 13,3
% 6,0
Ikasleak
% 7,4
% 35,9
Erretiratuak
% 5,8
% 3,6
Beste inakt.
% 24,5
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 42,5
Okupatuak
% 38,9
% 6,0
Langabeak
% 17,9
% 5,8
Ikasleak
% 6,5
% 18,5
Erretiratuak
% 4,0
% 27,3
Beste inakt.
% 32,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 91,7 estatuan jaio zen, eta % 8,3 atzerrian.[28] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 50,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 28,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 16,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 61,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,0 oinarrizko okupazioetakoak eta % 13,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 46,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 37,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 12,3 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 35,1 oinarrizko okupazioetakoak eta % 12,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 28,3
Goi eta erdi maila
% 13,6
% 50,9
Langile kualifikatuak
% 61,1
% 16,2
Oinarrizko okup.
% 20,0
% 4,6
Ez dago jasota
% 5,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 37,6
Goi eta erdi maila
% 12,1
% 46,0
Langile kualifikatuak
% 50,2
% 12,3
Oinarrizko okup.
% 35,1
% 4,1
Ez dago jasota
% 2,6
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[30] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 47,3 zerbitzuetan ari dira, % 44,6 industrian eta % 7,3 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,0 zerbitzuetan ari dira, % 24,6 industrian, % 15,4 eraikuntzan eta % 5,0 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 87,6 zerbitzuetan ari dira, % 10,7 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 95,5 zerbitzuetan ari dira, % 3,2 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 0,9
Nekazaritza
% 5,0
% 44,6
Industria
% 24,6
% 7,3
Eraikuntza
% 15,4
% 47,3
Zerbitzuak
% 55,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,5
Nekazaritza
% 0,0
% 10,7
Industria
% 3,2
% 1,1
Eraikuntza
% 1,3
% 87,6
Zerbitzuak
% 95,5
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 86 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 473 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[31][oh 3]. Udalerriaren azalera 37,6 km² denez, NAE lurraldearen % 12,6 da[32]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 84,4 larre iraunkorrak (399 ha, 67 ustiategitan), % 8,4 lur goldagarria (39,6 ha, 56 ustiategitan), % 6,3 arbolak (29,9 ha, 44 ustiategitan), % 0,5 berotegiak edo babes garai irisgarriak (2,4 ha, 16 ustiategitan) eta % 0,4 norberaren kontsumorako baratzeak (1,8 ha, 49 ustiategitan)[oh 4].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
13%
87%
NAE · 473 ha (% 12,6)Gainerako azalera · 3.283 ha (% 87,4)
NAE, lur-erabileraren arabera
8%
84%
Lur goldagarria · 39,6 ha (% 8,4)Larre iraunkorrak · 399 ha (% 84,4)Arbolak · 29,9 ha (% 6,3)Baratzeak · 1,8 ha (% 0,4)Berotegiak · 2,4 ha (% 0,5)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 412 behi, 1.898 ardi, 202 ahuntz, 23 txerri, 81 zaldi, 1.256 hegazti eta 18 untxi eme (probintziako 3. kopururik handiena) zeuden[33][34].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 10.529 gidari zeuden erroldatuta: 6.104 gizon (% 58) eta 4.425 emakume (% 42)[35]. Biztanleen % 58,3 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 11.516 ibilgailuk osatzen zuten: 8.426 turismo, 710 furgoneta, 708 motozikleta, 602 kamioi eta 237 ziklomotor[35]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 466 turismokoa zen (probintziako 2. baxuena), probintziako (479) eta Espainiako (525) batez bestekoen azpitik.

Turismoen batez besteko adina 12,8 urtekoa zen; turismoen % 8,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 10,3k 25 urte baino gehiago[35]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 57,6 diesel zen eta % 41,2 gasolinazko; 87 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,8; probintzian % 1,2). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 6,4k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 25,1k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
38%
30%
25%
0 etiketa · 157 (% 1,4)ECO · 554 (% 5)C etiketa · 4.278 (% 38,3)B etiketa · 3.391 (% 30,3)Etiketarik gabe · 2.802 (% 25,1)
Turismoak, adinaren arabera
9%
17%
27%
38%
10%
< 4 urte · 749 (% 8,9)4–8 urte · 1.401 (% 16,6)8–15 urte · 2.242 (% 26,6)15–25 urte · 3.163 (% 37,5)≥ 25 urte · 871 (% 10,3)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Hauteskundeak Laudion»
Image
Laudioko udaletxea, Herriko Plazan.

2023-2027 legegintzaldia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
2023ko hauteskundeen ondorengo Laudioko udalbatza
Alderdia 2023ko maiatzak 28
Zinegotziak Boto kopurua
Euskal Herria Bildu (EHB)
7 / 17
3.087 (% 34,68)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
6 / 17
3.058 (% 34,35)
Omnia (Omnia)
3 / 17
1.365 (% 15,33)
Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE)
1 / 17
872 (% 9,80)
Alderdi Popularra (PP)
0 / 17
379 (% 4,26)
Vox (Vox)
0 / 17
141 (% 1,58)
Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza

Boletin Oficial del Territorio Historico de Alava (Gaztelaniaz)

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek izan dira Laudioko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[36]
Pablo Gorostiaga Gonzalez[36][37][38][39] 1979 1983 Gure Aukera[39]
Juan Jose Ibarretxe Markuartu[36][39] 1983 1987 Euzko Alderdi Jeltzalea
Pablo Gorostiaga Gonzalez[36][38] 1987 1991 Herri Batasuna
Antonio Aiz Salazar[36][40] 1991 1995 Euzko Alderdi Jeltzalea
Antonio Aiz Salazar[36][40] 1995 1997a[41] Euzko Alderdi Jeltzalea
María del Yermo Urquijo Elorza[36][42] 1997 1999 Euzko Alderdi Jeltzalea
Pablo Gorostiaga Gonzalez[36][38] 1999 2003 Euskal Herritarrok
Jon Karla Menoyo Llano[36][43] 2003 2007 Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna
Jon Karla Menoyo Llano[36][44][45][46] 2007 2011 Euzko Alderdi Jeltzalea
Jon Iñaki Urkixo Orueta[36][38] 2011 2015 Bildu[47]
Jon Iñaki Urkixo Orueta[36][48][38] 2015 2019 Euskal Herria Bildu
Ander Añibarro Maestre[36][49][50][51] 2019 2023 Euzko Alderdi Jeltzalea
Ainize Gastaka Martinez[51][52][53][54] 2023 Jardunean Euskal Herria Bildu
2027 2031

a 1997ko Uztailean Antonio Aiz Salazar 6 urtez gaitasungabetu zuten, Herri Batasunari informazioa ukatzeagatik.

Garraioa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araba Bus sareko Image eta Image lineek zerbitzua ematen diote udalerri honi:

Image Araba Bus
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
15Gasteiz
(unibertsitatea)		Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (geltokia) • Zaitegi • Murgia • Sarria • Murgia (Paularrak) • Ametzaga • Beluntza (Soleta) • Izarra • Lezama • Larrinbe • Amurrio • Amurrio (San Jose) • Luiaondo (Malato) • Luiaondo • Laudio (Gurutze Gorria) • Laudio • Areta • Laudio (Ugarte) • OkondoArtziniega⁠
16ArtziniegaArtziniega (gasolindegia) • Lanteno • Menagarai • Ibaguen • Arespalditza • Murga (industrialdea) • Izoria • Amurrio (gasolindegia) • Amurrio • Amurrio (San Jose) • Laudio (Gurutze Gorria) • Laudio • Laudio (Ugarte) • Okondo (Goienuri) • Okondo (Okondoxena) • Okondo (Zubidiarte) • Okondo (Jubilatuen kluba) • Okondo (Kutxabank)Okondo

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Laudioko Juan Jose Ibarretxe[55] (Ahotsak[56] proiekturako)

XIX. mende arte Laudio herri nagusiki euskalduna mantendu zen, baina XX. mendearen hasieran erabat galdu zen bertako euskara, hainbat faktore sozio-ekonomiko eta politikoren ondorioz. Herriko hizkera mendebaleko euskararen aldaera izan da beti, Nerbioi ibarreko beste herrien multzokoa.

Berreskuratze prozesua indartu egin da XX. mendeko amaieratik. Gaur egun, Basalarrina Kultura Elkarteak laudioar euskaldunak hainbat kultura ekimenetarako biltzen ditu. Ikastola bat ere badute eta Araba Euskaraz jaialdia antolatu zuten 1983, 1993, 2000 eta 2011. urteetan. 2012an, laudioarren herena zen euskaldun, eta XXI. mendearen hasierako hamar urtean, euskararen erabilera bikoiztu baino gehiago egin da: % 3,69 zen 2001ean, eta % 9 izan zen 2011ko udazkenean. Euskara balioesten dute laudioarrek.[57]

Irakaskuntza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Laudioko udalak herritarrei eskaintzen dizkien zerbitzuen artean lanbide heziketako ikasketak ditugu. Ikasketok 1870ean zabaldu zen Laudio Ibarraren Eskola Publikoaren eraikinean egiten dira.

Eskolaren ardura hainbeste kongregazio eta irakasleren esku egon da urteetan zehar eta Lehen Hezkuntza eta Batxilergoa eman izan da bertan 1972. urtera arte. 1940an La Salleren anaiek hartu zuten udal eskolaren ardura eta 1998ra arte kongregazio honek izan du bertoko hezkuntzaren ardura. 1972an izan zen hezkuntzaren erreformaren ondorioz, Udal Eskola berregituratu egin zen, eta, bertan aurreko heziketa mailak utzita, lanbide heziketa ematen hasi zen, eta Laudioko Lanbide Heziketa Udal Ikastetxea sortu zen.

1998an, La Salletarrek eskola zuzentzeko eta gidaritza akademikoa izateko udalarekin zuten konpromisoa bertan behera utzi zuten eta eskolaren ardura irakasleen esku geratu zen.

Laudioko Lanbide Heziketa Udal Ikastetxea sortu zenetik eskola publikoa da, baina ez dago Eusko Jaurlaritzaren ikastetxe publikoen sarean. 2010ean, dena den, Laudioko udalbatzako ordezkari politiko guztiek, aho batez, sare horretan sartzearen alde agertu ziren eta horretarako eskaera egin zioten Eusko Jaurlaritzari.

Kirola

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txirrindularitzako proba garrantzitsua antolatzen da urtero udalerrian, Laudioko Sari Nagusia, alegia. Atletismoan, berriz, herriko klubak Laudioko Nazioarteko Krosa antolatzen du.

Jaiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Abuztuaren 15ean, San Rokeko jaiak ospatzen dira. Orain dela urte batzuk, 15 egun irauten zuten, eta Euskal Herriko luzeenak ziren. 2004tik aurrera, ordea, 7-8 egun irauten dute. Azkenengo egunean, San Rokeren txakurra erretzen da.
    Image
    Laudioko txuzoak, Aretako Santa Ana eguneko zeremonian.
  • Dolumin Barikua: Aste Santuaren aurreko bariku edo ostiralean ospatzen da. Abereen feria garrantzitsua eskualdean. Diotenez, haratuzte eguna izan arren, Laudion egun horretan okela jan daiteke Aita Santuaren buldari esker.
  • Santa Ana egunean (uztailak 26), Laudio eta Arrankudiaga artean banatzen den Areta auzoan txuzoak jartzen dira lurrean, mugak markatzeko. Laudio herriko ikur zahar bat hain zuzen.[58] Laudioko txuzoek otsoak dituzte grabatuta euren puntetan, eta Arrankudiagakoek lehoiak eta armarriak.[59] Laudioko udalak, gainera, txuzo-punta horien kopiak ekoizten ditu Laudioko erakunde eta herritarrei ezagupen eta omenezko sinbolo gisa emateko.[60]

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argazki galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Laudioar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
  2. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  3. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 Euskaltzaindia. (PDF) 150. arauaː Arabako herri izendegia. .
  2. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  3. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  5. 1 2 Félix MUGURUZA MONTALBÁN: «200 nombres de Llodio», 1997.
  6. ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
  7. ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
  8. ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  9. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Araba.tab.
  10. ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  11. ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  12. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Araba.tab.
  13. 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  15. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  16. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Araba.tab.
  20. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
  21. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Araba.tab.
  22. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Araba.tab.
  23. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  24. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
  25. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
  26. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  27. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  28. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  29. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  30. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  31. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Araba.tab (Wikimedia Commons).
  32. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q676903.
  33. ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
  34. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Araba.tab (Wikimedia Commons).
  35. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Araba.tab (Wikimedia Commons).
  36. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-03-21).
  37. ↑ (Gaztelaniaz) «Eran tiempos difíciles pero muy emocionantes» Euskal Irrati Telebista 2019-04-02 (kontsulta data: 2020-03-10).
  38. 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) «De Agurain a Tutera, quince municipios a los que mirar con atencion» Naiz 2019-05-25 (kontsulta data: 2020-03-10).
  39. 1 2 3 «Llodio» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (kontsulta data: 2020-04-14).
  40. 1 2 (Gaztelaniaz) «Antonio Aiz: "Desde que Llodio no es de HB hemos recuperado la libertad en la calle"» El País 1997-07-30 (kontsulta data: 2019-03-25).
  41. ↑ (Gaztelaniaz) «La política alavesa se enreda en el juzgado» El Correo 2008-09-20 (kontsulta data: 2021-10-19).
  42. ↑ (Gaztelaniaz) «Bildarratz reivindica la importancia de los docentes con motivo del centenario del colegio La Milagrosa de Laudio» Europa Press 2022-02-02 (kontsulta data: 2023-02-04).
  43. ↑ (Gaztelaniaz) «PP considera a la Mesa Nacional de Batasuna "responsable directa" de la campaña de "presión" a su concejal en Llodio» Europa Press 2006-08-29 (kontsulta data: 2023-02-04).
  44. ↑ (Gaztelaniaz) «Menoyo gobernará Llodio en minoría, pero no descarta pactos con el PSE en el futuro» El Correo 2007-07-23 (kontsulta data: 2023-02-04).
  45. ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Llodio reestructura hoy su equipo de gobierno local» El Correo 2007-09-24 (kontsulta data: 2023-02-04).
  46. ↑ (Gaztelaniaz) ««El PNV nunca se acercará al PP ni al PSE por coherencia»» El Correo 2011-06-09 (kontsulta data: 2023-02-04).
  47. ↑ (Gaztelaniaz) «Bildu mantiene la Alcaldía de Okondo y logra la de Ayala» El Correo 2011-06-11 (kontsulta data: 2020-04-20).
  48. ↑ (Gaztelaniaz) «EH Bildu gobernará en nueve municipios de Álava durante la presente legislatura» 20 minutos 2015-06-13 (kontsulta data: 2023-04-29).
  49. ↑ (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (kontsulta data: 2020-03-14).
  50. ↑ (Gaztelaniaz) «Añibarro, alcalde de Llodio sin sorpresas» El Correo 2019-06-15 (kontsulta data: 2020-03-15).
  51. 1 2 «Ainize Gastaka izango da Laudioko alkate berria» Alea 2023-06-15 (kontsulta data: 2023-07-05).
  52. ↑ (Gaztelaniaz) «EH Bildu y Omnia gobernarán en Llodio» Gasteiz Hoy 2023-06-15 (kontsulta data: 2023-06-18).
  53. ↑ «Hego Euskal Herriko alkateak 2023ko ekainak 17» Orain 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-11-15).
  54. ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Álava, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Álava 2023-06-18 (kontsulta data: 2025-11-16).
  55. ↑ «Ibarretxe Markuartu, Juan Jose - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2019-01-03).
  56. ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus (kontsulta data: 2019-01-03).
  57. ↑ Miel Anjel ELUSTONDO: «Euskararen kale erabilera Laudion %3,69tik %9ra hamar urtean», Argia, 2319. zenbakia, 2012-04-22.
  58. ↑ «Santa Ana Mugarrietako ekintzaren jatorria - Arrankudiaga-zollo» Aiaraldea.eus (kontsulta data: 2024-03-16).
  59. ↑ (Gaztelaniaz) «Llodio y Arrankudiaga visitan hoy los mojones en Areta» El Correo 2007-07-26 (kontsulta data: 2024-03-16).
  60. ↑ Laudioko Udalak La Milagrosa ikastetxea omendu du bere mendeurrena dela eta, eta txuzo bat eman dio | zuIN. 2022-06-29 (kontsulta data: 2024-03-16).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Laudio&oldid=11783304"(e)tik eskuratuta