صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۸٬۰۶۰ کاربر فعال و ۱٬۰۹۹٬۵۵۶ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

مثالی از رمز سزار با میزان انتقال ۳

رمز سزار در رمزنگاری از ساده‌ترین و شناخته‌شده‌ترین تکنیک‌های رمزگذاری است. این رمز یک نوع رمز جانشینی است که در آن هر حرف در متن آشکار با حرف دیگری با فاصله‌ای ثابت در الفبا جایگزین می‌شود؛ به این فاصلهٔ ثابت «مقدار انتقال» گفته می‌شود. برای مثال اگر مقدار انتقال برابر ۳ انتخاب شود و رمزنگاری روی متن با الفبای انگلیسی انجام شود، حرف D به جای حرف A می‌نشیند، حرف E به جای حرف B می‌نشیند، تا آخر. نام رمز سزار از ژولیوس سزار گرفته شده است که از آن در ارتباطات محرمانهٔ خود استفاده می‌کرد. رمزهای جانشینی پیش از ژولیوس سزار هم استفاده می‌شدند. به عنوان مثال می‌توان به رمز اتبش و مربع پولیبیوس اشاره کرد. اما استفاده از انتقال دورانی، نخست به نام ژولیوس سزار ثبت شده است. از رمز سزار حتی تا سال ۱۹۱۵ در ارتباطات نظامی استفاده شده است. ارتش روسیه از آن به عنوان جایگزینی برای سیستم‌های پیچیده‌تر که یادگیری آن‌ها برای لشگریان دشوار بود، استفاده می‌کرد. در نتیجه، تحلیل‌گران رمز آلمانی و اتریشی پیام‌های روسی را به راحتی شنود می‌کردند. رمز سزار مانند تمام رمزهای جانشینی تک‌الفبایی دیگر به راحتی شکسته می‌شود و در حضور تکنیک‌های مدرن رمزگشایی، هیچ‌گونه امنیتی برای ارتباطات فراهم نمی‌کند. به همین دلیل، این رمز معمولاً به عنوان یکی از اجزای سیستم‌های رمزگذاری پیچیده‌تر مانند رمز ویژنر استفاده می‌شود. یک کاربرد مدرن رایج رمز سزار، روت۱۳ است که در تالارهای گفتگوی اینترنتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. روت۱۳ حالت خاصی از رمز سزار است که از میزان انتقال ۱۳ استفاده می‌کند.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… ارنو روبیک برای حل کردن مکعب روبیک، مکعبی که خودش اختراع کرده بود، بیش از یک ماه وقت صرف کرد؟ (در تصویر)
… نام مستعار لوسی در همان شبی که این فسیل کشف شد، از ترانهٔ لوسی در آسمان با الماس‌ها گروه بیتلز گرفته شد و نام اتیوپیایی او در زبان امهری به معنی «تو شگفت‌انگیزی» است؟
… از گیاه پوماتو می‌توان هم سیب‌زمینی و هم گوجه‌فرنگی برداشت کرد؟
… برپایهٔ برآوردهای بعدی مقام‌های سیا، پروازهای شناسایی لاکهید یو-۲ و ای-۱۲ در اواخر دههٔ ۱۹۵۰ و دههٔ ۱۹۶۰ بیش از نیمی از گزارش‌های شیء ناشناس پرنده را تشکیل می‌دادند؟
… تجارت الماس‌های خونین که به تأمین مالی جنگ‌های داخلی در آفریقا کمک می‌کرد، به شکل‌گیری نظام گواهی‌نامه فرایند کیمبرلی و ایجاد یک نظام بین‌المللی صدور گواهی برای الماس‌های خام انجامید؟
… راینولد مسنر نخستین کوهنوردی است که توانسته است همه ۱۴ قله بالای ۸۰۰۰ متر را فتح کند؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۴ آبان ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۹۹٬۵۵۶ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

شهرداری لیموژ پس از آتش‌سوزی

با شدت گرفتن اعتراضات دانش‌آموزی در فرانسه، ساختمان شهرداری لیموژ (خسارت در تصویر) در آتش‌سوزی عمدی تا حدی ویران شد.
کنفرانس عمومی وزن و اندازه‌گیری به لغو ثانیه کبیسه رأی داد.
حملات حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض دست‌کم ۱۵ کشته و صدها زخمی بر جای گذاشت و فعالیت فرودگاه متوقف شد.
نوبل صلح به ناوی پیلای و نوبل ادبیات به آن کارسون اهدا شد.
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷٫۷ استان اررا در پاناما را لرزاند.

یادبودها

امروز: دوشنبه، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ میلادی برابر ۴ آبان ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۱۴ جمادی‌الاول ۱۴۴۸ هجری قمری (UTC)

رویدادها

۱۳۵۹ - سقوط خرمشهر و اشغال آن توسط ارتش عراق، پس از مقاومت ۳۴ روزه رزمندگان ایرانی.
۱۹۶۷ - محمدرضا پهلوی آخرین پادشاه ایران که از سلطنت او ۲۶ سال می‌گذشت، در چهل و هشتمین زادروز خود، تاج‌گذاری کرد.
۱۹۷۳ - جنگ یوم کیپور یکی از جنگ‌های مهم بین اعراب (مصر، عراق و سوریه) و اسرائیل با پیروزی اسرائیل پایان یافت.
۱۹۷۹ - پارک چونگ هی که در دوران ۱۸ سال ریاست او بر دولت کره جنوبی، با وجود محدودیت‌های آزادی مدنی و سرکوب فعالیت مخالفان سیاسی، این کشور به رشد اقتصادی بی‌سابقه‌ای رسیده بود، توسط دوست خود؛ «کیم جائه کیو» رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کره جنوبی به قتل رسید.

زادروزها

۱۲۹۸ - (صدمین) زادروز محمدرضا پهلوی آخرین پادشاه ایران (در تصویر)
۱۲۹۸ - زادروز اشرف پهلوی خواهر آخرین پادشاه ایران
۱۶۸۵ - زادروز دومنیکو اسکارلاتی آهنگساز ایتالیایی، فرزند الساندرو اسکارلاتی
۱۹۱۶ - زادروز فرانسوا میتران، نخستین رئیس‌جمهور سوسیالیست فرانسه
۱۹۴۷ - زادروز هیلاری کلینتون وزیر سابق امور خارجه آمریکا در کابینه اول باراک اوباما، همسر بیل کلینتون چهل و دومین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا و بانوی اول ایالات متحده از سالهای ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۱
۱۹۵۹ - زادروز اوو مورالس رئیس‌جمهور بولیوی
۱۹۷۳ - زادروز ست مک‌فارلن انیماتور، نویسنده، کمدین، تهیه‌کننده، بازیگر، خواننده، کارگردان و صداپیشهٔ آمریکایی

درگذشت‌ها

۱۳۸۲ - درگذشت ویگن دردریان خواننده و هنرپیشهٔ ایرانی
۸۹۹ - درگذشت آلفرد بزرگ پادشاه وسکس واقع در جنوب غربی انگلستان از سال ۸۷۱ تا ۸۹۹
۱۷۶۴ - درگذشت ویلیام هوگارت گراورساز، نقاش، طنز نویس تصویری، منتقد اجتماعی و طراح کارتن دنباله‌دار انگلیسی
۱۸۹۰ - درگذشت کارلو کلودی نویسندهٔ کودک و نوجوان اهل ایتالیا، خالق پینوکیو
۱۹۰۲ - درگذشت الیزابت کدی، فعال اجتماعی و حقوق زنان اهل ایالات متحده
۱۹۰۹ - درگذشت ایتو هیروبومی نخستین، پنجمین، هفتمین و دهمین نخست‌وزیر ژاپن
۱۹۵۷ - درگذشت نیکوس کازانتزاکیس نویسنده، شاعر، خبرنگار، مترجم و جهانگرد یونانی

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای اکتبر – یادبودهای بیشتر…