Η
ΟΔΥΣΣΕΙΑ
ΤΟΥ
ΟΜΗΡΟΥ
ΩΣ
ΣΥΜΒΟΛΟΝ
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ
ΚΑΙ
ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ
ΤΟΥ
ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ
ΝΟΥ
ΣΤΗΝ
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΝ
Τ ΗΣ
ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ
Τ ΗΣ
ΥΠΕΡΒΑΣΕΩΣ
ΥΠΟ
Τ ΟΥ
ΔΡΟΣ
ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Π.
ΚΑΝΕΛΛΑΚΟΥ,
ΔΙΠΛ.
ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΥ
ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ,
PH.D.E.E.
ΚΑΙ
ΔΡΟΣ
KENNETH
CHANDLER,
ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ
ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ,
PH.D.
MAHARISHI
UNIVERSITY
OF
MANAGEMENT,
FAIRFIELD,
IA,
USA
C ONTAINS
N EW
N OTES
ESPECIALLY
IN
THE
TECHNIQUES
A REA ,
INCLUDE
IN
C HMODES
ΟΠΩΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΣΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ
Δ ΙΕΘΝΟΥΣ Ε ΝΩΣΕΩΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΔΟΣΙΝ ΤΩΝ Α ΡΧΑΙΩΝ Ε ΛΛΗΝΙΚΩΝ Ο ΝΟΜΑΤΩΝ (Δ.Ε.Δ.Α.Ε.Ο),
ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΤΙΣ ΣΤΟ
2 Δ ΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1995,
Π ΝΕΥΜΑΤΙΚΟ Κ ΕΝΤΡΟ ΤΟΥ Δ ΗΜΟΥ Α ΘΗΝΑΙΩΝ .
© Copyright 1995 από Δρ. Δ. Π. ΚΑΝΕΛΛΑΚO & Δρ. KENNETH CHANDLER
http://neoellhn.blogspot.com
1
ΠΕΡΙΛΗΨΙΣ
Ο ανθρώπινος νους που κυβερνά την «πολιτείαν» της υπάρξεως µας από φυσικού θέλει να ηρεµήσει σε κάθε περίσταση µεταξύ δραστηριοτήτων, είτε αυτό συµβαίνει µεταξύ της δραστηριότητος της εγρηγόρσεως και του ύπνου είτε µεταξύ προτάσεων και λέξεων ακόµα. Ο νους θέλει να κατασταλάξει στην πηγή του – την αγνή συνειδητότητα. Αυτή η εµπειρία είναι κοινή στους ανθρώπους είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα. Καθώς ο νους ησυχάζει περνά όλο και από πιο εκλεπτυσµένα πεδία δράσεως έως ότου υπερβεί και το πλέον εκλεπτυσµένο πεδίον δράσεως και φθάσει στην υπέρβασιν, την αγνή συνειδητότητα.
Οι αρχαίοι Έλληνες Φιλόσοφοι είχαν µιλήσει για τον συµβολισµό της Οδύσσειας του Οµήρου µε αυτήν την λειτουργίαν του ανθρωπίνου νου: Ο Οδυσσεύς, ο βασιλεύς της Ιθάκης, παροµοιάζεται µε τον νου, τον «βασιλέα» της ανθρωπίνης υπάρξεως. Ύστερα από δέκα χρόνια πολέµου ο Οδυσσεύς ξεκινά την επάνοδο οίκαδε και ζει µε την πραγµατοποίηση του νόστιµου ήµαρος. Δηλ. ο άνθρωπος ύστερα από κάποιο χρονικό διάστηµα δραστηριότητος θέλει να ηρεµήσει και να ενωθεί µε την πηγή του, τον Εαυτόν του ανθρώπου. Όπως και ο Οδυσσεύς ο νους προξενεί διάφορες ψυχοφυσιολογικές αλλαγές σύµφωνα µε την
ψυχοφυσιολογική αρχή που δηλώνει ότι δια κάθε νοητική αλλαγή υπάρχει και µία φυσιολογική αλλαγή στην λειτουργία του σώµατος, και αντιστρόφως, ούτως ώστε οι εµπειρίες του Οδυσσέως, π.χ. µε τις Σειρήνες, την Καλυψώ και τους µνηστήρες, να αντιστοιχούν µε εµπειρίες που έχουν οι άνθρωποι καθώς ο νους των πλησιάζει την υπέρβασιν.
Στην αρχαία ελληνική γραµµατεία περιγράφονται µέθοδοι για να φθάσει κανείς στην υπέρβαση. Αλλά δεν έχουν διασωθεί λεπτοµέρειες µέχρι σήµερα. Ο
2
Υπερβατικός Διαλογισµός, όπως τον έχει αναβιώσει και διδάξει ο Μαχαρίσι Μαχές Γιόγκι, µπορεί να χρησιµοποιηθεί σαν µια φυσική, αποτελεσµατική µέθοδος να φθάσει κανείς στην αγνή συνειδητότητα.
Τέλος σε ερώτηση της έδρας περί του αιθέρος, του πέµπτου στοιχείου των αρχαίων, και της σχέσεως του µε τις πέντε αισθήσεις ο Δρ. Κανελλάκος δίδει µιαν ενδιαφέρουσα λεπτοµερή απάντηση.
3
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Εάν συµβολισθεί η αγνή συνειδητότης, ο συµπαντικός (εκ του σύµπαν, σύµπαντος) άπειρος, αγνός Νους, όπως τον περιγράφει, π.χ., ο Αναξαγόρας, µε ένα απεριόριστον ωκεανόν συνειδητότητος, γνώσεως εν κινήσει, τότε ο ατοµικός νους είναι σαν ένα κύµα αυτού του ωκεανού. Όταν το κύµα σιγά - σιγά κατασταλάξει και ενωθεί µε τον ωκεανό, γίνει ένα µε τον ωκεανό, τότε µπορούµε να δηλώσουµε ότι ο νους "επέστρεψε στην πηγήν του".
Όπως θα δούµε παρακάτω ο νους που επιστρέφει στην πηγήν του αυτογνωρίζεται, γνωρίζει τον εαυτόν του, αποκτά σοφίαν, το Γνώθι Σαυτόν. Και αυτή η "επιθυµία" του νού να επιστρέψει στην πηγήν του εθεωρείτο από τους αρχαίους τόσον σπουδαία (γιατί παράγει σοφίαν και εκπλήρωσιν και φώτισιν ή φωτισµόν) που την εµελέτησαν οι πιο σπουδαίοι των φιλοσόφων όπως ο Θαλής, ο Αναξαγόρας, ο Ηράκλειτος, ο Πυθαγόρας, ο Δηµόκριτος, ο Σωκράτης, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Πλωτίνος και ο Πρόκλος σε µιά περίοδον χιλίων περίπου ετών.
Αλλά και πριν από αυτούς οι Ορφικοί είχαν προσδιορίσει τις ιδιότητες του ατοµικού και Συµπαντικού Νού. (Βλέπε Ορφικά, (64) LXIV, Ύµνος ΝΟΜΟΥ. Εγκυκλοπαίδεια Ηλίου, Τόµος ΚΔ΄, σελ. 457 και κεφάλαιον Η΄, Ο Παγκόσµιος Νόµος, σελίδες 390 - 391). [Ο Νόµος έχει ταυτισθεί µε το Ενοποιηµένο Πεδίο [ΕΠ] της συγχρόνου Κβαντικής Φυσικής και το ΕΠ έχει ταυτισθαί µε την αγνή συνειδητότητα (Παραποµπές 3 & 8).
Πολλές φορές ο ποιητής ή ο φιλόσοφος αναγκάζεται να οµιλεί αλληγορικά, µε µύθους, µε αναλογίες, µε παραβολές, µε µεταφορές, µε ιστορίες που πλάθει ή
4
χρησιµοποιεί για να εξηγήσει αυτά που θέλει να ξέρουµε, για να διδάξει εκείνα που είναι ανάγκη να γνωρίζει κανείς για να προχωρήσει στην εξέλιξιν της ζωής. Και αυτό διότι υπάρχουν πολλές καταστάσεις συνειδητότητος.
Συνειδητότης, εκ του συν + ειδέναι σηµαίνει την ιδιότητα του να µπορεί να έχει κανείς επίγνωσιν, να έχει κανείς αντίληψιν, εκείνο µε το οποίον (= συν) κανείς µπορεί να γνωρίζει (=ειδέναι). Οι λέξεις είδησις και συνείδησις, καθώς και είδω και οίδα προέρχονται από το ειδέναι. Αυτός που έχει συνείδησιν λέγεται συνειδητός και εκ του συνειδητού παράγεται η λέξις συνειδητότης.
Η εµπειρία και η διανοητική κατανόησις της εµπειρίας είναι διαφορετικές σε διαφορετικές καταστάσεις συνειδητότητος (Maharishi Mahesh Yogi, On the Bhagavad Gita, Penguin, London, 1969). Η γνώσις δοµείται στην συνειδητότητα· και µία άλλη λέξις για τη συνειδητότητα είναι ο νους. Η κάθε κατάστασις συνειδητότητος (ή λειτουργίας του νού) συνοδεύεται από διαφορετική λειτουργία του νευρικού συστήµατος (Maharishi Mahesh Yogi, ανωτέρω). Η ψυχοφυσιολογική αρχή λέει πως για κάθε φυσιολογική (σωµατική) αλλαγή υπάρχει και µία ψυχολογική (νοητική) αλλαγή και, αντιθέτως, δια κάθε νοητική (ψυχολογική) αλλαγή υπάρχει µία σωµατική (φυσιολογική) αλλαγή.
Η λειτουργία του ανθρωπίνου νού είναι τέτοια που ο νους επιδιώκει όλο και πιο ευχάριστα πεδία εµπειρίας (Maharishi Mahesh Yogi, ανωτέρω). Ο νους αυθόρµητα πηγαίνει όλο σε πιο ευχάριστα πεδία ευτυχίας. Και αυτό διότι η τάσις της ζωής όπως γράφει ο Ινδός σοφός και φυσικός Μαχαρίσι, είναι να εξελίσσεται και να αναζητεί όλο και περισσότερη γνώσιν, µεγαλύτερη ευτυχία, µεγαλύτερη δύναµη και µεγαλύτερη δηµιουργικότητα. Και πηγαίνει προς αυτήν την
5
κατεύθυνσιν αυτοµάτως. Η δε πηγή του νου, η αγνή συνειδητότης, που είναι και η πηγή των σκέψεων, είναι η πηγή της απεράντου ενεργητικότητος, ευτυχίας, µακαριότητος, δυναµικότητος και σιωπής (Maharishi Mahesh Yogi, 1990, σ.4957).
Ο νους κατευθύνεται προς την πηγήν του κάθε φορά που θα του δοθεί ευκαιρία να ηρεµήσει (Nader,1995, κεφ. Γ΄). Σύµφωνα µε την διδασκαλία του Maharishi [Παραποµπή 8], ακόµα και µεταξύ συλλαβών, λέξεων, προτάσεων και µεταξύ καταστάσεων συνειδητότητος (από την εγρήγορσιν στον βαθύ ύπνον, από τον ύπνον στην ονειρικήν, από τον ύπνον και την ονειρικήν κατάστασιν στην εγρήγορσιν) ο νους τείνει να πάει προς την πηγήν του. Παραδείγµατος χάριν, για να προφέρω την λέξιν ένωσις ο εγκέφαλος θα λειτουργήσει µε κάποιαν διαδικασίαν ούτως ώστε να µπορώ να προφέρω την συλλαβήν "ε", κατόπιν αυτή η εγκεφαλική λειτουργία θα κατασταλάξει βαθµηδόν και θα αρχίσει µια άλλη διαδικασία λειτουργίας του εγκεφάλου για να µπορέσω να προσφέρω την συλλαβήν "νω". Κάτι παρόµοιον θα συµβεί και µεταξύ των συλλαβών της προσφοράς "νω" και "σις" και µεταξύ λέξεων, προτάσεων , παραγράφων , κ.τ.λ. Ο νους, δηλ., ο εγκέφαλος στο σωµατικό επίπεδον, ενεργοποιείται και ησυχάζει για να ενεργοποιηθεί και πάλιν. Όταν ησυχάζει λέµε ότι επέστρεψε στην πηγήν του (Nader, 1995, Κεφ. Γ, Παραποµπή 8΄).
Όταν ο ατοµικός, ενεργός (σκεπτόµενος) νους επιστρέψει στην πηγήν του ταυτίζεται µε την πηγήν του, τον κοσµικόν Νού, και γνωρίζει τον Εαυτόν του. Αυτή η γνωριµία του νου µε τον Εαυτόν του - που έχει εκφρασθεί µε το "Γνώθι Σαυτόν" του Θαλή, του Σωκράτους και των Δελφικών Παραγγελµάτων, καθώς και το "Τίνες δε ηµείς;" του Πλωτίνου - είναι τόσον σπουδαία που η επιστροφή
6
του νού στην Πηγήν του µπορεί να οµοιωθεί µε την δυνατήν επιθυµίαν του Οδυσσέως να επιστρέψει σπίτι του, στην πηγήν του.
Η επιστροφή του διεγερµένου, δραστήριου νού προς τα ήσυχα, σιωπηλά επίπεδα της πηγής του συνεπάγεται εµπειρίες ανωτέρων καταστάσεων συνειδητότητος που µπορούν να συµβολισθούν µε µερικές από τις εµπειρίες του Οδυσσέως που είχε στην Οδύσσεια.
Έτσι το ταξίδι επιστροφής του Βασιλέως Οδυσσέως οίκαδε θα οµοιωθεί µε το ταξίδι επιστροφής του "Βασιλέως" της υπάρξεώς µας, του νού µας, προς την πηγήν του εντός µας. Θα εξετάσουµε µερικά περιστατικά και θα δώσουµε την ετυµολογίαν µερικών ονοµάτων - όπως Οδυσσεύς, Καλυψώ και Αντίνοος – δια να διευκολύνουµε την αναλογίαν που προτείνουµε µεταξύ της Οδυσσείας και της επιστροφής του νού στην πηγήν του. Θα αρχίσουµε µε µερικές περιγραφές του νού από τους αρχαίους φιλοσόφους, θα ασχοληθούµε λίγο µε τις µεθόδους ή τεχνικές που ίσως υπήρχαν να διευκολύνουν αυτό το προς τα έσω ταξίδι / επιστροφή του νού µέσα στο ανεκδήλωτον υπόβαθρόν του και θα τελειώσουµε µε µερικά περιστατικά της Οδυσσείας του Οµήρου ως σύµβολα εµπειρίας της προς τα έσω πορείας του νού του ανθρώπου.
[α] Νοήµων, ο συµπατριώτης του Τηλεµάχου, που του έδωσε το πλοίο για να πάει να βρει τον Πατέρα του. [ β 282, γ 133, ν 209]. Ο Νοήµων-ονος [ένας των Λυκίων, ε 678. Ένας των ευγενών Πυλίων, ψ642. υιός του Φρονίου, κάτοικος της Ιθάκης, β 386, δ 630. Βλέπε και νοέω, νόηµα, -τος, νοήµ-ων, -ονος, φρόνηµος, Βλέπε Λεξικόν Οµήρου , σ. 444-445].
7
[β] Αθηνά, Νους και Σοφία. Γεννήθηκε από το κεφάλι του Δία [η Σαρασβάτι, θεά της γνώσεως, γεννήθηκε από το κεφάλι του Βράχµα, του δηµιουργού της Βεδικής Φιλολογίας].
[γ] Τον Οδυσσέα εβοήθησε η Λευκοθέα [η αγνή συνειδητότης]. Του έδωσε ένα µαντήλι και του είπε να πετάξει τα ρούχα του και την σχεδία και να κολυµπήσει στην στεριά. Ο Οδυσσεύς εδίστασε στην αρχή. Όταν όµως ακολούθησε τις οδηγίες της Θεάς σώθηκε φθάνοντας κολυµπώντας στην στεριά. [Ε 334]
8
Γνώµες και Εµπειρίες των Αρχαίων Φιλοσόφων περί του Νοός.
(Τα αποσπάσµατα σε εισαγωγικά που χρησιµοποιούνται εδώ είναι παρµένα από το βιβλίο του Δρος Kenneth Chandler “The Awakened Mind: Experiences of Higher States of Consciousness» [Ο αφυπνισθείς Νους: Εµπειρίες Ανωτέρων Καταστάσεων
Συνειδητότητος], Vol. 1, Υπό έκδοσιν).
Μέσω του Αναξαγόρα (c.500 - 428 π.χ.) η ιδέα ενός απείρου, απλού, αγνού νού εισήχθη εις τας Αθήνας. Μερικοί από αυτούς που ήκουσαν τις διαλέξεις του συµπεριλαµβάνουν τον Ευριπίδην, τον Περικλή και τον Σωκράτη. Ο Αναξαγόρας έχει διδάξει ότι:
"Ο Νους είναι απλούς, άπειρος και αυτοκυβερνόµενος και δεν είναι µεµειγµένος µε τίποτε αλλά υπάρχει µόνος του µε τον εαυτόν του... Διότι είναι το λεπτότατον στοιχείον όλων των πραγµάτων και το αγνώτατον, και έχει την γνώσιν του καθετί και την µεγίστην ισχύν... Και όλα τα πράγµατα που είναι µεµειγµένα ή χωριστά γνωρίζονται από τον Νού... Και τίποτε δεν είναι εντελώς χωρισµένο ή διηρηµένο το ένα από το άλλο εκτός από τον Νού." (Απόσπασµα 12).
Ο Νους διαχέει και διαπερνά τα πάντα και επίσης κυβερνά τα πάντα, είναι η αιτία της τάξεως στο σύµπαν.
Ο Πλάτων αναφερόµενος εις τον Αναξαγόραν τον αποκαλεί "ο προηγηθείς, ο προκάτοχός µας". Ο Αναξαγόρας ανεκάλυψε τον κόσµον της αγνής
συνειδητότητος η οποία είναι η βαθύτερη βάσις της ανθρωπίνης γνώσεως και επίσης η βάσις της φύσεως. Και έφερε αυτήν την γνώσιν από την Ιωνίαν στας Αθήνας.
9
Ο Νους του Αναξαγόρα δεν είναι ο ατοµικός νους, ο δραστήριος και σκεπτόµενος ατοµικός νους, αλλά η σιωπηλή ανεκδήλωτος, συµπαντική συνειδητότης που αποτελεί την βάσιν του ατοµικού νού και όλην την δραστηριότητα της νοήσεως (του σκέπτεσθαι). Είναι το πεδίον που υπάρχει εις την βάσιν της ατοµικότητος. Σε µία αναλογία του Νού µε ένα απέραντο ωκεανόν, ο ατοµικός νους είναι σαν τα επιφανειακά κύµατα επάνω σ΄ αυτόν τον απέραντον ωκεανόν.
Ο Ευριπίδης, που ήταν και µαθητής του Αναξαγόρα, έχει γράψει ότι "ο νους εις τον καθένα µας είναι ο Θεός." (Ελένη, 1018).
Ο Πλάτων αναγνωρίζει τρία επίπεδα της ψυχής και το ύψιστον είναι ο νους. Ο νους είναι "το ιδίωµα των θεών και πολύ ολίγων ανθρώπων" (Τίµαιος, 51ε). Έτσι όταν συναντάµε την λέξιν "ψυχή" θα πρέπει πολλές φορές να την µεταφράζουµε ως "νού" ή "συνειδητότητα" βοηθούµενοι από τα συµφραζόµενα.
Ο Πλάτων ασχολείται πως να γνωρίζει κανείς το αγαθόν, µε πια δύναµιν (ικανότητα) ή πια πλευρά του νού. Γράφει εις τον Φαίδωνα περί της ψυχής που επιστρέφει από την προς τα έξω κατεύθυνσιν όπου ασχολείται µε τον κόσµον του γίγνεσθαι και που επιστρέφει στον εαυτόν της για να εισέλθει σε
κοινωνία µε το πραγµατικόν είναι:
"Όταν επιστρέφει στον εαυτόν της συλλογίζεται, και τότε περνά εις ένα άλλον κόσµον, τον τοµέα της αγνότητος, και της αιωνιότητος, και της αθανασίας, και της αµεταβλητότητος , που είναι οι συγγενείς της, και ζει µε αυτούς πάντα... και αφού είναι σε επικοινωνία (σε επαφή) µε το αµετάβλητον γίνεται αµετάβλητη... Και αυτή η κατάστασις της ψυχής ονοµάζεται σοφία" (Φαίδων, 79δ).
10
Εδώ ο Πλάτων προσδιορίζει την σοφίαν ως µίαν κατάστασιν του αµεταβλήτου της ψυχής. Αυτή η κατάστασις του νού ευρίσκεται εις τα βαθύτερα στρώµατα του (ωκεανού) νού.
Επιστρέφοντας εις τον εαυτόν της, επιστρέφοντας σπίτι της, στην πηγήν της εις το αµετάβλητον, η ψυχή παραµένει σε µίαν αµετάβλητον ανάπαυσιν, και τότε είναι, λέγει ο Πλάτων, που αποκτάται η αληθινή γνώσις.
Ο Πλάτων γράφει εις την Πολιτείαν περί των φιλοσόφων (αυτών που αγαπούν και επιδιώκουν την σοφίαν) ότι είναι αυτοί που έχουν "προσεγγίσει το πραγµατικόν Είναι και εισήλθον εις ένωσιν µε αυτό" (Πολιτεία, 490β). Εισελθούσα εις ένωσιν µε το πραγµατικόν είναι, η ψυχή αποκτά την κατάστασιν της γνώσεως η οποία "φέρνει αληθινήν ζωήν και τροφήν" (Πολιτεία, 490β).
Η ψυχή γνωρίζει την αιωνίαν της θείαν φύσιν, γράφει ο Πλάτων, µε το να αποσυρθεί από την επαφήν της µε τις αισθήσεις και να "περισυλλέγεται εις τον εαυτόν της" (Φαίδων, 83β). Είναι σ΄ αυτήν την κατάστασιν αυτοπερισυλλογής, την κατάστασιν της αθανάτου, θείας, µοναδικότητος του αγνού είναι, που η ψυχή, ατενίζει αυτό που ο Πλάτων ονοµάζει απόλυτον πραγµατικότητα του Ωραίου και του Αγαθού (Φαίδων 76δ, 78δ).
"Χωρίζοντας την ψυχήν όσον το δυνατόν από το σώµα, και εξοικειώνοντας την να αποσύρεται από όλες τις επαφές µε το σώµα και συγκεντρώνοντας τον εαυτόν της µε τον εαυτόν της, και στο να κατοικεί, όσον το δυνατόν µπορεί και τώρα και εις το µέλλον, µόνη της µε τον εαυτόν της, ελευθερωµένη από τα δεσµά του σώµατος" (Φαίδων, 67δ).
11
Με το να αποσύρεται από τις αισθήσεις και συγκεντρώνοντας τον εαυτόν της εις τον εαυτόν της και δια του εαυτού της - δηλαδή, µε το να αποσύρεται από το πεδίον του γίγνεσθαι και γυρίζοντας την επίγνωσίν της στον εαυτόν της, η ψυχή ανέρχεται εις µίαν κατάστασιν του αµεταβλήτου και γνωρίζει τον εαυτόν της εις την ιδικήν της φύσιν. Η φιλοσοφία "ενθαρρύνει την ψυχήν να περισυλλέξει τον εαυτόν της εις τον εαυτόν της, µόνη της", να "περισυλλέξει και συγκεντρώσει τον εαυτόν της µε τον εαυτόν της" (Φαίδων 83α). Οµιλεί περί της ψυχής "συµµαζεύουσα και συλλέγουσα τον εαυτόν της εις τον εαυτόν της από όλες τις πλευρές του σώµατος, την κατοικίαν του δικού της µόνον µέρους" (Φαίδων, 67γ). Είναι εις αυτήν την αυτοσυλλεκτικήν κατάστασιν που η ψυχή "ευρίσκει ανάπαυσιν από την περιπλάνησιν " και κατοικεί αµετάβλητος µε το απόλυτον (Φαίδων 79δ). Ώστε η ψυχή (δηλ., ο νους) µετά την παραµονήν της εις την δραστηριότητα (που συµβολίζεται εις την Οδύσσειαν µε την συµµετοχή του Οδυσσέως εις τον πόλεµον της Τροίας) και µετά την περιπλάνησίν της, η ψυχή /νους που συµβολίζεται από τον Βασιλέα Οδυσσέα, θέλει, επιθυµεί να επιστρέψει εις την πηγήν της (που συµβολίζεται από το πατρικόν σπίτι στην Ιθάκη).
Εις τον Τίµαιο, ο Πλάτων γράφει πάλι περί µιας ψυχής η οποία "επιστρέφει εις τον εαυτόν της" (Τίµαιος, 37α). Εις αυτήν την επιστροφήν εις τον εαυτόν της, η ψυχή κοιτάζει την αιώνια σφαίρα της οµοιότητος.
Όταν ο νους, το ύψιστον µέρος της ψυχής, κινείται εις την σφαίραν των διαφορών, γράφει ο Πλάτων, αποκτά µόνον γνώµην και πίστιν, αλλά παραµένοντας εις την σιωπηλήν σφαίραν της οµοιότητος - όταν ασχολείται µε τον εαυτόν της - αποκτά αληθινήν γνώσιν (δηλ. η ψυχή αποκτά γνώσιν µε το να αφήσει πίσω της τον κόσµον των αισθήσεων και να κατασταλάξει εις µίαν
12
κατάστασιν ησυχίας (σιωπής) την οποίαν µόνον αυτή αντιλαµβάνεται και της οποίας έχει εµπειρίαν.
Με το να βρεθεί εις µία κατάστασιν αµεταβλήτου αναπαύσεως η ψυχή επιστρέφει οίκαδε εις τον εαυτόν της και συλλέγεται εις τον εαυτόν της, και εις αυτήν την κατάστασιν η ψυχή και το είναι είναι ένα. (Φαίδων, 247γ).
Με την επιστροφήν της ψυχής εις τον εαυτόν της, ο Πλάτων εννοεί την απόσυρσιν από τας αισθήσεις και την επάνοδον από την επιφάνειαν του νού εις την σιωπηλήν ανάπαυσιν εντός όπου ο εαυτός αντιλαµβάνεται µόνον τον εαυτόν του.
Εις τον Χαρµίδην (159β) ο Πλάτων γράφει ότι η αυτογνωσία είναι µία µοναδική γνώσις η οποία σχετίζεται µε τον εαυτόν της - την ονοµάζει δε σωφροσύνην (από το σώος = όλος, υγιής, και φρένα = νους, µυαλό). "Θα γίνει όπως η ιδία η γνώσις την οποίαν κατέχει... Οµοίως αυτός που έχει εκείνην την γνώσιν που είναι η αυτογνωσία, θα γνωρίζει τον εαυτόν του." (Χαρµίδης 169 δ, ε).
Έτσι η επιστροφή του νού στην πηγήν του -στα κατώτατα στρώµατα του ωκεανού της αγνής συνειδητότητος - εκπληροί το Δελφικόν "Γνώθι Σαυτόν" περί αυτογνωσίας, ένα από τα ύψιστα αγαθά που επιδιώκει ο άνθρωπος.
Αυτό το είδος της αυτογνωσίας έχει πάρα πολύ πρακτικήν αξίαν διότι η εφαρµογή της µας επιτρέπει να διακρίνουµε µεταξύ γνησίας γνώσεως και έλλειψιν γνησίας γνώσεως. Και προσθέτει ότι η κατοχή αυτής της γνώσεως κάνει τον άνθρωπον ευτυχή (Χαρµίδης 175ε-176α). Η κατοχή αυτού του είδους της γνώσεως, λέει ο Πλάτων:
13
•
"Δεν µας επιτρέπει ποτέ να κάνουµε λάθη, αλλά να περάσουµε την ζωήν ως αλάνθαστοι οδηγοί του εαυτού µας και αυτών υπό ηµάς" (Χαρµίδης, 171 δ).
•
"Αυτός που κατέχει αυτήν την γνώσιν θα µαθαίνει σαφέστερα αυτό που µαθαίνει" (Χαρµίδης,172β).
• •
"Το παν θα είναι σαφέστερον εις αυτόν" (Χαρµίδης,172 β). "Ο αναζητητής που δεν κατέχει αυτήν την γνώσιν υποτίθεται ότι έχει ασθενεστέραν και λιγώτερον αποτελεσµατικήν ενόρασιν." (Χαρµίδης, 172β).
•
"Τέτοια σοφία που τακτοποιεί (ή κυβερνά) το κυβερνητικόν οίκον ή την πόλιν θα έχει µεγάλα οφέλη" (Χαρµίδης, 172δ).
Αυτή η επιστροφή του δραστηρίου νού (του κύµατος της επιφανείας του ωκεανού) εις τα ήσυχα στρώµατα του Παγκοσµίου Νού (του ωκεανού της αγνής συνειδητότητος) είναι πολύ σπουδαία διότι εξοικειώνει τον νού από την επιφάνειαν έως τα βαθύτερα στρώµατα, µε όλα τα λεπτεπίλεπτα στρώµατα του και έτσι ο νους, δεν περιορίζεται µόνον στην διεγερµένην επιφάνειαν αλλά αναπτύσσει όλον τον δυναµικόν του και γνωρίζει την γένεσιν µιας σκέψεως και την ανάπτυξίν της από την πηγήν της σκέψεως έως την εµφάνισίν της εις το χονδροειδές πεδίον της επιφανείας του νού. Π.χ. εάν ακούσουµε τον ήχον - λέξιν "πορτοκάλι" απότοµα εµφανίζεται µία σκέψις στον νού µας, η εικόνα ενός πορτοκαλιού, αλλά δεν γνωρίζουµε από που προήλθε διότι δεν θα µπορούµε να παρακολουθήσουµε τα λεπτεπίλεπτα πεδία του νού όπου αρχίζει να σχηµατίζεται η σκέψις. Δηλαδή, δια να έχουµε την εµπειρίαν της εικόνος του πορτοκαλιού πρέπει τα µηχανικά κύµατα του ήχου εις την ατµόσφαιραν να συλλεχθούν από το εξωτερικόν ους και να µετατραπούν σε ηλεκτροχηµικά κύµατα εις το έσω ούς και να φθάσουν σ΄ ένα σηµείον του εγκεφάλου και να τον δραστηριοποιήσουν, να
14
τον ενεργοποιήσουν, να τον διεγείρουν. Η διέγερσις αυτή χρειάζεται ένα ωρισµένον χρονικόν διάστηµα δια να πραγµατοποιηθεί και πρέπει να ανέλθει εις κάποιον κρίσιµον επίπεδον πριν να έχουµε την σκέψιν/εικόνα του πορτοκαλιού.
Αυτή η διαδικασία του νού είναι αυτόµατος και µηχανική. Ο ήχος απλώς παράγει σκέψεις. Π.χ. εάν µε ακούσετε να λέγω να µη σκεφθείτε µίαν µπανάνα, το ότι ακούσαµε τον ήχο "µπανάνα" η εικόνα/σκέψις αυτοµάτως, φυσικολογικώς και ευκόλως ενεφανίσθη στον νού µας.
Με την ίδια ευκολία που παράγεται και εµφανίζεται µία σκέψις εις τα βάθη του ωκεανού/νού και ανέρχεται ως µία σκέψις/φυσαλίδα προς την επιφάνεια (δια να εκραγή στην επιφάνειαν και να αντιληφθούµε ότι υπήρχε µία σκέψις/φυσαλίδα), µπορεί ο νους να έχει εµπειρίαν ενός καταλλήλου ήχου/σκέψεως και να αντιστρέψει την πορείαν του από την δραστηριοποιηµένην επιφάνειαν και να φθάσει στα ήσυχα στρώµατα του νού ο οποίος ταυτίζεται και γνωρίζεται µε τον εαυτόν του (δηλ. την αγνήν συνειδητότητα) (Maharishi Mahesh Yogi, «Η Επιστήµη του Είναι και η Τέχνη του Ζην», Υπερβατικός Διαλογισµός, Aquarius [, Αθήνα, 1991, 2008).
Η επιστροφή του νού στην πηγήν του περιγράφεται µε διαφόρους τρόπους, µεθόδους και τεχνικές που θα αναφέρουµε παρακάτω. Αυτό που θέλουµε να υπενθυµίσουµε εδώ είναι ότι η φυσική τάσις του νού είναι να πηγαίνει όλο σε πιο ευχάριστα πεδία. Π.χ. τώρα που διαβάζετε (ή ακούτε) αυτό το κείµενο εάν από το διπλανό δωµάτιον αρχίζει να ακούγεται µία ευχάριστος µελωδία, ο νους θα στραφεί αυθορµήτως, φυσιολογικώς προς τα εκεί χωρίς καµµιά προσπάθεια.
15
Τα βαθύτερα επίπεδα του νού είναι πιο δυναµικά, δηµιουργικά, ενδιαφέροντα και ευχάριστα διότι είναι πιο κοντά στην πηγήν του δυναµισµού, της
δηµιουργικότητος και της ευτυχίας που είναι η φύσις του νού όπως παρατηρήσαµε ανωτέρω και θα δούµε στην συνέχειαν. Έτσι µε τον κατάλληλον ήχον/σκέψιν και την κατάλληλον µέθοδον ο νους ευκόλως επιστρέφει στην πηγήν του για να ταυτισθεί µε την πηγή του, και να γνωρίσει, τον εαυτόν του.
Σοφία, έχει γράψει ο Πλάτων στον Φαίδωνα, είναι το αποτέλεσµα της επιστροφής της ψυχής εις τον εαυτόν της και η επικοινωνία της µε το πραγµατικόν είναι.
Ο Πλάτων γράφει εις τον Τίµαιον ότι ο νους είναι "το χαρακτηριστικόν των θεών και πολύ ολίγων ανθρώπων" (Τίµαιος, 51ε). Δηλαδή εννοεί τον απέραντον, αγνόν, κοσµικόν Νού όπως τον περιέγραψε ο Αναξαγόρας και όχι τον συνηθισµένον δραστήριον ατοµικόν νού. Ο νους (το αθάνατον, αµετάβλητον µέρος της ψυχής) µας κάνει ικανούς να γνωρίζουµε εκείνο που είναι:
"Πάντα το ίδιο, αδηµιούργητον και ακατάλυτον (άφθαρτον, ακατάστρεπτον), ουδέποτε λαµβάνον τίποτε εις τον εαυτόν του από έξω, ούτε το ίδιο να εξέρχεται εις οτιδήποτε άλλο, αλλά αόρατο και ανεπαίσθητο από οποιαδήποτε από τις αισθήσεις, και του οποίου η ενατένισις δωρίζεται µόνον εις τον νουν" (Τίµαιος, 52α).
Ο νους είναι αυτή η ικανότης (ή η δύναµις) δια της οποίας κατανοούµεν το αληθινόν είναι µε τέλειαν διαύγειαν σκέψεως (Φίληβος, 59δ).
Ο νους είναι ο βασιλεύς του ουρανού και της γης (Φίληβος, 28γ).
16
Ο Πλάτων γράφει στον Φίληβον ότι ο νους είναι η πρωταρχική ή η αρχέγονη "αιτία όλων των πραγµάτων" (Φίληβος, 30γ-ε) και "πάντοτε κυβερνά τα πάντα" (Φίληβος, 30γ) και ο νους είναι η τακτοποιούσα αρχή ή αιτία όλων όσων υπάρχουν (Φαίδων 97γ).
Εις τον Φαίδωνα ο Σωκράτης χαίρεται δια την διδασκαλίαν του Αναξαγόρα ότι ο νους είναι απλούς, αγνός, ξεχωριστός και ο γνώστης όλων των πραγµάτων "παράγει την τάξιν και είναι η αιτία του παντός" (Φαίδων 97γ).
Ο νους λοιπόν αυτή η κατάστασις της ζωής που κατέχεται από τους Θεούς και ολίγους ανθρώπους, εάν όχι όµοιος µε το ίδιον το ωραίον και το αγαθόν, είναι εκείνο που κάνει το αγαθόν αυτό που είναι: είναι δια του νοός που είµαστε ικανοί να κατανοήσουµε την αιώνιον µονάδα του είναι. Ο νους δεν είναι απλώς εκείνο το οποίον αντιλαµβάνεται το αληθινόν είναι. Ο νους είναι αυτή η κατάστασις εις την οποίαν υπάρχει η ψυχή όταν ευρίσκεται εις µίαν τακτικήν, ισορροπηµένην και αµετάβλητον κατάστασιν - όταν επιστρέφει στον εαυτόν της, να γνωρίσει τον εαυτόν της και να ενωθεί µε τον εαυτόν της. Αυτή είναι η κατάστασις του πραγµατικού αιωνίου είναι (ζωής).
17
Μέθοδοι ή Τεχνικές δια να Μπορέσει ο Ενεργοποιηµένος, ο Διεγερµένος νους να Επιστρέψει εις την Πηγήν του.
Ο Πλωτίνος (205 - 270 µ.Χ.) περιγράφει την αναζήτησιν του υπερβατικού είναι ως ένα "ταξίδι προς την Πατρίδα". Είναι το ταξίδι προς το πατρικό σπίτι, που προσδοκά ο Οδυσσεύς να έλθει το «νόστιµον ήµαρ», που συµβολίζεται από τις περιπλανήσεις του Οδυσσέως ο οποίος αφήνει τις απολαύσεις της Κίρκης, των Σειρήνων και της Καλυψούς δια να επιστρέψει εις την Πατρίδα. "Πως θα ταξιδέψουµε στην ανοικτή θάλασσα;" ερωτά ο Πλωτίνος. Πως θα αποκτήσουµε το απεριόριστον πεδίον της αγνής συνειδητότητος; Δεν είναι ένα ταξίδι µε τα πόδια: "Πρέπει να κλείσετε τα µάτια και να ανακαλέσετε µίαν άλλη ενόρασιν η οποία πρέπει να αφυπνισθεί εντός σας, µια ενόρασιν, το δικαίωµα όλων, το οποίον ολίγοι αποφασίζουν να χρησιµοποιήσουν." (Εννεάδες, Ι.6.8). Αυτή είναι µία εµπειρία εντελώς εκτός της συνήθους καταστάσεως συνειδητότητος εγρηγόρσεως (ή της ονειρικής καταστάσεως συνειδητότης).
Οι Πλάτων, ο Πλωτίνος και οι άλλοι αρχαίοι φιλόσοφοι πιθανώς είχαν κάποια τεχνική των Μυστηρίων δια να καλλιεργήσουν την απ΄ ευθείας εµπειρίαν της επιστροφής εις την πηγήν, αλλά δεν διεσώθη. Αυτό θα ήτο µερικώς ένεκα του κανόνος των Μυστηρίων: "Να µη φανερώνετε τίποτε εις τον αµύητον" (Πλωτίνος, Εννεάδες, VI.9.11.). Ο Πλωτίνος ερµηνεύει αυτόν τον κανόνα "των µυστηρίων µας", όπως χαρακτηριστικώς λέει, να σηµαίνει ότι "το Υπέρτατον δεν πρέπει να γίνεται µία κοινή ιστορία, τα ιερά να µη αποκαλύπτονται εις τους ξένους" (Εννεάδες, VI.9.11.).
Εις τον Χαρµίδην Ο Σωκράτης αναφέρει την τεχνικήν της επωδού (κάτι σαν την χρησιµοποίησιν µιας καταλλήλου λέξως) µαζί µε την χορήγησιν ενός καταλλήλου
18
βοτάνου δια να θεραπεύσει τον πονοκέφαλον του Χαρµίδη. Ο Σωκράτης αναφέρει ότι ο γιατρός στην αυλή του βασιλέως στην Θράκη Ζιλµουξή που του εδίδαξε την µέθοδον αυτήν τον έβαλε να πάρει όρκον ότι δεν θα χορηγούσε το βότανον χωρίς να χορηγήσει και την επωδόν εις όποιον έπασχε από πονοκεφάλους, διότι το βότανον θα εθεράπευε µόνον το σώµα ενώ η επωδός θεραπεύει την ψυχήν (τον νού). Δεν γνωρίζουµε όµως ποίες ήσαν οι λέξεις και πως εχρησιµοποιούντο ακριβώς.
Εις την Πολιτείαν αναφέρεται η διαλεκτική µέθοδος. (Όχι η συνηθισµένη έννοια της αποκτήσεως γνώσεων µε ερωταποκρίσεις, αλλά µία άλλη µέθοδος που έδινε την εµπειρίαν του υπερβατικού είναι). Η ιδέα της υπερβατικής µεταφοράς του νού εις άλλα πεδία γνώσεως φαίνεται από τον µύθον του Ηρός στο τελευταίον
κεφάλαιον της Πολιτείας: Ο Ηρ επανέρχεται εις την ζωήν δια να δηλώσει τι είδε, τι έµαθε εις "την άλλην πλευράν".
Ο Πλάτων εις την Εβδόµην Επιστολήν του γράφει:
"Εάν θα το θεωρούσα δυνατόν να ασχοληθώ επαρκώς µε το θέµα [της τεχνικής, της µεθόδου] εις ένα σύγγραµµα ή εις µίαν διάλεξιν δια το γενικόν κοινόν, ποιόν καλύτερον επίτευγµα θα ήτο εις την ζωήν µου να συγγράψω κάτι µεγάλου οφέλους δια την ανθρωπότητα και να φέρω την φύσιν των πραγµάτων εις το φως δι΄ όλους τους ανθρώπους;" (Πλάτων, Εβδόµη Επιστολή, 342γ).
Εις το έργον του περί του Αγίου Πνεύµατος ο Μέγας Βασίλειος οµιλεί δια µίαν "σιωπηλήν και µυστικήν παράδοσιν που διατηρείται µέχρι των ιδικών µας καιρών [δηλ. τον 4ον µ.Χ. αιώνα] και δια µίαν µυστικήν διδασκαλίαν που οι πατέρες µας έχουν τηρήσει χωρίς συζήτησιν και την οποίαν ακολουθούµε µε το να
19
παραµένουµε εις την απλότητα της ησυχίας των (ή της σιωπής των)." [Απόσπασµα αναφέρεται εις το βιβλίον του S. Radhakrishnan, σ.116,
Culture Religion and
Orient Paperbacks, New Delhi 32 (1976)].
Ποιά άραγε να ήταν αυτή η µυστική διδασκαλία; Μήπως εσχετίζετο µε τα εδάφια στ΄6 και στ΄33 του κατά Ματθαίου Ευαγγελίου µαζί µε την εξήγησιν ιζ΄21 του κατά Λουκάν Ευαγγελίου;
"Συ δε όταν προσεύχη, είσελθε εις το Ταµείον σου, και κλείσας την θύραν σου πρόσευξαι τω πατρί σου τω εν τω κρυπτώ, και ο πατήρ σου ο βλέπων εν τω κρυπτώ αποδόσει σοι εν τω φανερώ.". (Κατά Ματθαίον (Μετάφρασις) ,στ΄6).
"Ζητείτε δε πρώτον την βασιλείαν του Θεού και την δικαιοσύνην αυτού, και ταύτα πάντα προστεθήσεται υµίν." (Κατά Ματθαίον, στ΄33).
Η βασιλεία του Θεού δε δεν έρχεται µετά παρατηρήσεως: "Ιδού γάρ η βασιλεία του Θεού εντός υµίν εστίν." (Κατά Λουκάν, ιζ΄21). (Μετάφρασις Τρεµπέλα).
Η έννοια του ταµιείου στο εδάφιον 6:6 του κατά Λουκάν Ευαγγελίου φέρνει στον νου τον θησαυρόν, την βασιλεία των ουρανών, που ευρίσκεται εντός µας. Η έννοια κλείσας την θύραν σου φέρνει στον νού την απόσυρσιν του νού από τας αισθήσεις και η προς τα έσω επιστροφή. Η έννοια των φράσεων εν τω κρυπτώ και εν τω φανερώ φέρνει στο νού το ανεκδήλωτον απόλυτον και το εκδηλωµένον σχετικόν, αντιστοίχως. Και πρώτον ζητείτε την βασιλείαν και πάντα ταύτα (όχι 95% ή 80%, πάντα ταύτα, αλλά 100% από ότι ζητείτε) θα σας δοθούν – 100% ουράνια και 100% επίγεια αγαθά.
20
"Συ όµως, όταν πρόκειται να προσευχηθείς, έµβα εις το ιδιαίτερόν σου δωµάτιον, και αφού κλείσεις την θύραν σου κάµε την προσευχήν σου εις τον Πατέρα σου, που είναι αόρατος και κρυµµένος, και ο Πατήρ σου, που βλέπει εις τα κρυφά, θα σου αποδώση την ανταµοιβήν σου εις τα φανερά." [Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, στ΄:6]. (Μετάφρασις Ερµηνεία Π.Ν. Τρεµπέλα). Και:
"Ζητείτε δε πρωτίστως και κυρίως τα πνευµατικά αγαθά της βασιλείας του Θεού και την απόκτησιν των αρετών, που ο Θεός ζητεί από σας ως όρον, δια να σας χαρίση τα αγαθά ταύτα, και τότε όλα αυτά τα επίγεια θα σας δοθούν µαζί µε εκείνα". [Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, στ΄33]. (Μετάφρασις/ερµηνεία Π. Ν. Τρεµπέλα).
Ο Πρόκλος, που διετέλεσε διευθυντής της Ακαδηµίας του Πλάτωνος (περίπου 410-485 µ.Χ.), και ο βιογράφος του Μαρίνος αναφέρει ότι δια µέσω της εξασκήσεως της θεουργίας ή της ιερατικής τέχνης (την οποίαν είχε διδαχθεί από την Ασκληπιγένεια, την θυγατέραν του Πλουτάρχου, ο οποίος στην σειρά του την είχε µάθει από τον πάππον της, Νεστόριον) η ψυχή (ο νους) φθάνει το θείον επίπεδον της υπάρξεως (L.J. Rosan,1949,σ. 213, Παραποµπή 11). Οι "θεουργοί", λέει ο Πρόκλος, “εδραίωσαν των ιερών την γνώσιν αφού παρετήρησαν ότι όλα τα πράγµατα ευρίσκοντο εντός όλων των πραγµάτων από την συµπάθειαν που υπάρχει µεταξύ όλων των φαινοµένων και µεταξύ αυτών και της αοράτου των αιτίας” (L. J. Rosan 1949, σ. 213, Παραποµπή 11. Η αναφορά είναι εις την Ιερατικήν Τέχνην, σ.148).
Ο Άγιος Νικηφόρος (Μοναχός) εις την Φιλοκαλίαν (µετάφρασις αποσπασµάτων εις την αγγλικήν) εις την περιγραφήν του της προσευχής της καρδίας αναφέρει ότι "Αυτήν την µεγίστην όλων των έργων µπορεί να την κάνουν πολλοί, ή ακόµα
21
όλοι, κυρίως µε το να την διδαχθούν. Μερικοί λαµβάνουν αυτό το δώρον από τον Θεόν χωρίς να διδαχθούν, εργαζόµενοι εκ των έσω και την θερµότητα της πίστεώς των. Αλλά ό,τι είναι σπάνιο δεν είναι ο νόµος. Εποµένως είναι ανάγκη να αναζητήσει κανείς ένα δάσκαλον που δεν είναι λανθασµένος, να ακολουθήσει τις οδηγίες του, και έτσι να µάθει να διακρίνει, µε προσοχή, λάθη και υπερβολές του δεξιού και του αριστερού, που συναντιώνται δια διαβολικής υποβολής." [Ε.Κ. KALDOUBORSKY and G.E.H. PALMER,1954, σελίς 24].
Στην προσευχήν της καρδίας ο προσευχόµενος προσπαθεί να εκπληρώσει την προτροπήν του Αποστόλου Παύλου να «προσεύχεσθε αδιαλείπτως» Η κορυφαία κατάστασις της προσευχής είναι, όπως λένε, το να αποξενωθεί ο νους από την σάρκα και τον κόσµο και να γίνει άϋλος τελείως και ασχηµάτιστος την ώρα της προσευχής. Εκείνος λοιπόν που διατηρεί ακέραιη αυτήν την κατάσταση, αυτός πράγµατι προσεύχεται αδιαλείπτως [Α΄ Θες. 517]. άγιος Μαξιµος ο Οµολογητής, Β’ Εκατοντάς # 61, in Early Fathers of the Philokalia, Ε.Κ. KALDOUBORSKY and G.E.H. PALMER,195].
Βλέπουµε,
λοιπόν,
ότι
από
τους
αρχαίους
χρόνους
και
κατά
τους
νεοπλατωνικούς και µετά Χριστόν αιώνας η αναζήτησις του ενός, δηλ. της ενώσεως, της ταυτίσεως του νού µε τον Εαυτόν του, εθεωρείτο µέγιστον αγαθόν διότι παρέχει σοφίαν, το "γνώθι σ' αυτόν" και πάντα τα ουράνια και επίγεια αγαθά.
Ο επιστήµων Erwin Schrodinger, µέγας φυσικός του 20ου αιώνος, γράφει ότι "θεωρώ την επιστήµην [δηλ. την αναζήτησιν της γνώσεως, της σοφίας] σαν ένα µέρος της προσπάθειάς µας να απαντήσει εις την µίαν µεγάλην φιλοσοφικήν ερώτησιν που περιέχει όλες τις άλλες ερωτήσεις, εκείνη που εξέφρασε ο Πλωτίνος µε το "Τίνες δε ηµείς;" “Και δεν είναι", είπε παρακάτω, "ένας από τους
22
σκοπούς αλλά ο σκοπός, της επιστήµης, ο µόνος που πραγµατικά αξίζει" [E. Schrοdinger, Science and Humanism, Cambridge, London (1951)].
Αυτές οι τεχνικές ή µέθοδοι που αναφέραµε ανωτέρω δια διαφόρους λόγους δεν έφθασαν µέχρι των ηµερών µας.
Η γνώσις, αναφέρεται στην Μπάγκαβαντ – Γκίτα, χάνεται και αλλοιώνεται µε την µακράν πάροδον του χρόνου (Maharishi Mahesh Yogi “On the Bhagavad-Gita. A new Translation and Commentary, Chapters 1-6, Penguin Books, New York – London, 1969, Παραποµπή 6). "Αυτό συµβαίνει", γράφει ο Μαχαρίσι στο σχόλιoν του στίχου 2, κεφ. 4, "διότι αν και οι αρχές της γνώσεως είναι άφθαρτες η εξάσκησίς της χρειάζεται περιοδικές αναβιώσεις σύµφωνα µε τις µεταβαλλόµενες συνθήκες ζωής από εποχή σε εποχή". (σ. 255-256). Και στον πρόλογον του βιβλίου γράφει ο Μαχαρίσι (1969, Παραπ. 6): "Είναι η ατυχία κάθε διδασκάλου που, ενώ οµιλεί από το δικόν του επίπεδον συνειδητότητος, οι µαθηταί του µπορούν να δεχθούν το µήνυµά του στο δικόν των επίπεδον, και ο κόλπος µεταξύ της διδασκαλίας και της κατανοήσεως όλο και πλαταίνει µε τον καιρόν." (σ. 10-11).
Το 529 µ.χ., επί του Λατινοφώνου Αυτοκράτορος Ιουστινιανού, εψηφίσθει νόµος που καθιστούσε την φιλοσοφίαν παράνοµον. Έτσι εκλείσθησαν τα
αρχαιοελληνικά Πανεπιστήµια όπως η Ακαδηµία του Πλάτωνος, το Λύκειον του Αριστοτέλους, και οι σχολές των Στοϊκών και Επικουρίων. Η προφορική παράδοσις εξησθένησε και "µε την µακράν πάροδον του χρόνου" αλλοιώθη, έγινε µη αποτελεσµατική και εχάθη. Αλλά ο χρόνος φέρνει και αναβιώσεις της χαµένης αληθινής γνώσεως, όπως αναφέρει ο Maharishi (1969, Παραπ. 6).
23
Η Τεχνολογία του Ενοποιηµένου Πεδίου του Ινδού φυσικού και σοφού Μαχαρίσι Μαχές Γιόγκι προσφέρει µία τεχνική (τον Υπερβατικό Διαλογισµό) η οποία επιτρέπει στον συνειδητόν νού να ταυτισθεί µε το ενοποιηµένον πεδίον όλων των νόµων της φύσεως, την όλην δυναµικήν του φυσικού νόµου εις την υπερβατικήν συνειδητότητα (Maharishi Mahesh Yogi, Παραπ. 6, ανωτέρω). Αυτή η απλή, φυσική τεχνική µπορεί να µαθευτεί από οποιονδήποτε σε λίγες ηµέρες διότι χρησιµοποιεί την φυσικήν τάσιν του νού να πηγαίνει προς την πηγήν του (δηλ. δεν χρειάζεται καµµιά προσπάθεια, έλεγχο ή συγκέντρωσιν). Όλοι µπορούν να την διδαχθούν από µαθητάς 10 ετών και άνω µέχρι ενήλικες όλων των επιπέδων µορφώσεως. Το ευτυχές γεγονός είναι ότι τα αποτελέσµατα αυτής της µεθόδου (σε πολλούς τοµείς της πνευµατικής και σωµατικής υγείας, της συµπεριφοράς και της ποιότητος της ζωής, της παγκοσµίου Ειρήνης και αλλού) έχουν επαληθευθεί από την σύγχρονον επιστήµην µε πάνω από 600 επιστηµονικές µελέτες που έχουν γίνει τα τελευταία 30 χρόνια σε πάνω από 200 Πανεπιστήµια και ερευνητικά Ινστιτούτα σε 30 χώρες ανά τον κόσµον. (Παραποµπή 2, Hagelin, 1995, Παραπ. 3 και Kanellakos, 1978, Παραπ. 4).
Η εσωτερική τάσις του νού, λοιπόν, να ενωθεί και ταυτισθεί µε την πηγήν του, (τον Νου του Αναξαγόρα, το Ωραίον και Αγαθόν του Πλάτωνος, το Ένα του Πλωτίνου, το Ενοποιηµένον Πεδίον όλων των νόµων της φύσεως της συγχρόνου κβαντικής φυσικής) είναι µία συµπαντική, πανανθρώπινη τάσις που λίγο ή πολύ όλοι την έχουµε συνειδητά κατανοήσει ή και ασυνείδητα µας οδηγεί εις την αναζήτησιν. Αυτήν την συµπαντικήν τάσιν, το ταξίδι προς τα έσω και οι ακολουθούµενες εµπειρίες ανωτέρων καταστάσεων συνειδητότητος συµβολίζεται µε το θέµα της επανόδου του Οδυσσέως στο πατρικόν του σπίτι. Η νόστος, η επάνοδος είναι ευχάριστη. Το επίθετο "νόστιµον" από την φράσιν το "νόστιµον ήµαρ", δηλαδή " η ηµέρα της επανόδου στο πατρικό σπίτι",
24
σήµερα σηµαίνει "ευχάριστο, εύγευστο, κάτι ωραίον και
καλόν". [Δεν είναι
ανάγκη να κάνουµε ΥΔ µόνο για να εξαλείψουµε το στρες αλλά για να αναπτύξουµε όλο το δυναµικό µας για µια ζωή εν εκπληρώσει. Να µην το κάνουµε όπως µε την αναζήτηση της ενεργούς ουσίας ενος βοτάνου αλλά να πάρουµε όλο το βότανο για να µας φέρει ισορροπία.]
25
Η Οδύσσεια
Ο βασιλεύς Οδυσσεύς ύστερα από 10 έτη πολέµου στην Τροία αρχίζει την επιστροφή του προς την Ιθάκη, την Πατρική Γη.
Ο βασιλεύς της υπάρξεως µας, κατά τον Πλάτωνα, είναι ο νους. Ο δραστήριος, ενεργοποιηµένος, διεγερµένος νους πρέπει να ησυχάσει δια να έχει εµπειρίαν των πιο λεπτών, ησύχων επιπέδων του νού. "Οδυσσεύς" σηµαίνει "εκείνος που έχει θυµώσει, οργισθεί, χολωθεί, έχει απογοητευθεί" [Το όνοµα του το έδωσε ο πάππος του Αυτόλυκος (Οδύσσεια, Τ 400 - 412)]. Ο Αυτόλυκος, είπε αφού εγώ έχω χολωθεί, έχω οργισθεί, έχω γίνει εχθρός (= οδυσσάµενος) µε πολλούς ανθρώπους στην ζωήν µου ας τον ονοµάσω "Οδυσσέα" δηλ., "Θυµωµένον"]. Ο οργισµένος, θυµωµένος νους είναι ο διεγερµένος, δραστηριοποιηµένος νους. Και για να µπορέσει να επιστρέψει στην πηγήν του πρέπει να κατασταλάξει να ηρεµήσει. Οι λιγώτερο διηγηρµένες καταστάσεις του νού είναι περισσότερον ευχάριστες και µακάριες στον νού όπως περιγράψαµε παραπάνω.
Αντιθέτως, µε την βαθειά νοητική χαλάρωσιν που βιώνεται αυτοµάτως, το νευρικόν σύστηµα αποκτά µια πολύ βαθειά (εµβρυθή) κατάστασιν αναπαύσεως (Kanellakos P.D. ,1978). [Περισσότερες επιστηµονικές µελέτες αναδηµοσιεύονται εις τους άλλους πέντε τόµους των Collected Papers εκτός από τον τόµον 2 που αναφέρεται στην παραποµπή 4, Kanellakos, 1978].
Αυτή η βαθιά ανάπαυσις επιτρέπει στο σώµα να αποβάλλει συσσωρευµένες, βαθειά ριζωµένες εντάσεις/στρές που εµποδίζουν την οµαλή και αποδοτική λειτουργία του νευρικού συστήµατος. Το σύστηµα οµαλοποιείται και οι αισθήσεις εκλεπτύνονται, εξευγενίζονται. Το αποτέλεσµα είναι εµπειρίες ανωτέρων
26
καταστάσεων συνειδητότητος (δηλ. άλλων τρόπων λειτουργίας του νευρικού συστήµατος και άλλων τρόπων επιγνώσεως, αντιλήψεως ή απoκτήσεως γνώσεων) (Maharishi Mahesh Yogi, 1969, Παραπ. 6,). Βλέπουµε τον κόσµον όπως είναι, όχι όπως φαίνεται ότι είναι. Η αλληγορία του σπηλαίου στην Πολιτεία του Πλάτωνος αυτήν την κατάστασιν θέλει να εξηγήσει. Η όλη διαδικασία είναι φυσιολογική, εύκολος και ευχάριστος. Βασίζεται στον τρίτον νόµον της θερµοδυναµικής που δηλώνει ότι η εντροπία (ή η αταξία) είναι ευθέως ανάλογη µε την θερµοκρασίαν (ή την διεγερτικότητα) ούτως ώστε όταν ένα σύστηµα φθάνει το απόλυτον µηδέν της θερµοκρασίας (περίπου µείον 273° Κελσίου) τότε η εντροπία είναι µηδέν και εποµένως η τακτικότης είναι µεγίστη. Π.χ., στην θερµοκρασία δωµατίου όταν έχουµε µία ποσότητα αλατισµένου ύδατος είναι δύσκολον να αφαιρέσουµε το αλάτι από το ύδωρ. Όταν όµως ψύξουµε το νερό (ελαττώνοντας την θερµοκρασία κάτω από τους 0° Κελσίου τότε το "άτακτον" ύδωρ τακτοποιείται (κρυσταλλούται, γίνεται πάγος) και το αλάτι παραµένει στο κάτω µέρος του δοχείου ενώ ο πάγος αποτελείται από καθαρόν ύδωρ. Έτσι καθαρίστηκε το νερό.
Αλλά µε την ψυχοφυσιολογικήν αρχήν και την συσχέτισιν µεταξύ νού και σώµατος, όταν ησυχάζει ο νους και οµαλοποιείται το σώµα , οι εντάσεις και το στρές που είναι χηµικές και δοµικές στην φύσιν τους, καθώς αλλάζουν την σωµατικήν λειτουργίαν προξενούν νοητικές δραστηριότητες (δηλ. σκέψεις). Όταν ο νους πλησιάζει την πηγήν του (τα βαθύτερα και ησυχώτερα επίπεδα του ωκεανού) και είναι ηρεµότερος αυτές οι απότοµα εµφανιζόµενες σκέψεις στον νού δίνουν την εντύπωσιν αναταραχής ωσάν να κτυπάται κανείς από βέλη.
27
Ο Αντίνοος
Έτσι ο Οδυσσεύς / νους όταν φθάσει στην πηγήν / παλάτι του, ο δραστηριοµένος από τις σκέψεις νους - ο Αντίνοος - τον εµποδίζει να έλθει σ΄ επαφή και να ενωθεί µε την Πηνελόπη, που αντιπροσωπεύει την ψυχήν ή τον Εαυτόν του Οδυσσέως, τον ανώτερον Νού, διότι η οµαλοποίησις του οργανισµού παράγει σκέψεις και ενεργοποιεί τον νου και τον εµποδίζει να συνεχίσει την προς τα έσω πορείαν του.
"Αντίνοος" κυριολεκτικώς, σηµαίνει "αντί του νοός" και έχει δύο έννοιες: Η µία ότι ο δραστήριος νους αντικαθιστά τον νού, τον ήρεµο, ήσυχο νού, και η δευτέρα ότι ο διεγερµένος νους (ο Αντίνοος) εναντιώνεται στον ήσυχο νού µε το να τον δραστηριοποιεί, µετά να τον ενεργοποιεί και να µην τον αφήνει να ταυτισθεί µε την πηγήν του, το Νού.
Το νυφικόν κρεββάτι που είχε κατασκευάσει ο Οδυσσεύς, ήταν τοποθετηµένο επάνω σε ένα κοµµένον κορµό ενός δένδρου του οποίου οι ρίζες ευρίσκοντο ακόµα στο έδαφος, στην γη, στο συµπαντικό πεδίον θρέψεως όλων των εµβίων όντων. Εποµένως, η ένωσις του Οδυσσέα/νού µε την σύζυγόν του
Πηνελόπην/ψυχήν θα επραγµατοποιείτο στο λεπτεπίλεπτον αυτό επίπεδον υπάρξεως και σ΄ επαφή µε την πηγήν του νού στο συµπαντικό αυτό επίπεδον.
28
Η Καλυψώ
Όταν ο Οδυσσεύς έφθασε στο νησί της ηµιθέας Καλυψούς έµεινε για πολλά χρόνια. Η Καλυψώ του υποσχέθηκε ότι θα τον κρατήσει νέον και θα τον κάνει αθάνατον εάν ήθελε να µείνει πάντοτε κοντά της. Και ο Οδυσσεύς έµεινε αρκετό καιρό χαιρόµενος τα αγαθά µιάς καλής συντρόφου, καλό φαγητό, ευχάριστο σπίτι και άλλες απολαύσεις των αισθήσεων (του σχετικού, εναλλασσοµένου µέρους της ζωής). Όταν όµως παρατήρησε γύρω του τα φυτά και τα άνθη είδε σχεδόν παντού κυπαρίσσους και "κλαίουσες" λεύκες - τα φυτά του Αδου (και σήµερα γύρω - γύρω από τα νεκροταφεία υπάρχουν σειρές Κυπαρίσσων). Τότε συνήλθε. Είναι η κατάστασις που φθάνει κανείς στην ζωή που νοµίζει ότι έχει όλα τα υλικά αγαθά (βλέπε την φράσιν στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιον ιβ΄16-21 "αναπαύου, φάγε, πίε, εφραίνου") και νοµίζει ότι θα τα χαίρεται επ΄ άπειρον (δεν θα πεθάνει, δεν θα γεράσει). Και πήγαινε ο Οδυσσεύς και εκάθετο στην ακρογιαλιά κοιτάζοντας προς ανατολάς, δηλαδή προς τον Ηλιον, το Φώς, την Γνώσιν.
Ηλθεν προς τον εαυτόν του. Όταν είδαν αυτήν την κατάστασιν από τον Ολυµπον οι Θεοί, τότε έστειλε ο Ζεύς (= ο ανώτερος νους) τον Ερµήν (=το ηλεκτροχηµικόν σήµα) από τον εγκέφαλον να πει της Καλυψούς (σε άλλο µέρος του εγκεφάλου που εσκέπτετο όπως οι υποσχέσεις της Καλυψούς) να τον αφήσει να φύγει. Η Καλυψώ του δίδει εργαλεία να κατασκευάσει µία σχεδία και ο Οδυσσεύς ξεκινά δια να συνεχίσει το ταξίδι του προς την Ιθάκη. Έτσι δεν θα έµενε εκεί, να πεθάνει και να θαφτεί δηλ. "να καλυφθεί". Το όνοµα "Καλυψώ " είναι ο µέλλων του ρήµατος "καλύπτειν" µε τον τόνον αλλαγµένον! Έτσι µας λέει ο Όµηρος ότι αν έλθουµε σε µία τέτοιαν κατάστασιν στην ζωήν µας (καθώς επιστρέφουµε στην πηγήν µας) όπως ο Οδυσσεύς στο Νησί της Καλυψούς πρέπει να συνεχίσουµε το ταξίδι προς την πατρίδα, δηλ. να συνεχίσουµε την πορείαν προς απόκτησιν του Γνώθι Σαυτόν, τον φωτισµόν, να συνεχίσουµε την τεχνικήν του Υπερβατικού
29
Διαλογισµού για να µπορέσει ο νους να φθάσει στην Υπερβατική Κατάστασιν Συνειδητότητος.
30
Οι Σειρήνες.
Όταν ο νους εκλεπτισθεί και εξευγενισθεί, τότε µπορεί να έχει καµµιά φορά πολύ ευχάριστες εµπειρίες αλλά ακόµα στο "φανερό", στο σχετικό, στο
εναλλασσόµενο µέρος του νού. Όσο και ευχάριστες και δηµιουργικές φαίνονται ότι είναι αυτές οι εµπειρίες και οι σκέψεις δεν πρέπει να παραµείνουµε σ΄ αυτό το επίπεδο γιατί δεν είναι η πηγή. Ο σκοπός είναι να γίνουµε κύριοι της πηγής της δηµιουργικότητος, αλλοιώς χωρίς την πηγήν θα στερέψουν οι ευχάριστες εµπειρίες, κλπ. Καλύτερα να καταλάβουµε το φρούριον που δεσπόζει µιάς περιοχής και όλα όσα έχει η περιοχή (χρυσωρυχεία, αδαµαντωρυχεία κλπ.), γίνονται δικά µας, όταν έχουµε γίνει κύριοι του φρουρίου, παρά να επιχειρήσουµε να καταλάβουµε ένα - ένα τα χρυσωρυχεία και τα αδαµαντωρυχεία κτλ. Μπορεί να µη υπάρξει αρκετός χρόνος να καταλάβουµε τα διάφορα µέρη ξεχωριστά και να χαθούµε . Είναι η αρχή "του υψίστου πρώτου".
Έτσι ο Οδυσσεύς όταν πρόκειται να περάσει από τις Σειρήνες βουλώνει τα αυτιά των συντρόφων του (οι "σύντροφοι" του Οδυσσέως / Νού είναι οι αισθήσεις) και αυτός µόνος (ο νους) θα κατανοήσει τι συµβαίνει µε τις Σειρήνες. Ο Οδυσσεύς ‘δένεται’ στο κατάρτι [δηλαδή, αδρανοποιείται] και συγκρατεί µόνον την αίσθησιν της ακοής [που χρησιµοποιήται στον Υπερβατικόν Διαλογισµόν. Βλέπε και την ιστορία του Βούδα µε τους µαθητάς του: Άλλος µε τον έναν, άλλος µε τον άλλον τρόπον έφθασαν στο ‘Νιρβάνα’ αλλά δύο µε την ακοή. Και έτσι διαλεξε την ακοή για να φθάσει στο ΄Νιρβάνα’]. Έτσι ξαναµπαίνει στην πορεία του και συνεχίζει το ταξίδι του προς την πηγήν του και δεν επηρεάζεται από τα ωραία τραγούδια των Σειρηνών – τις εφήµερες απολαύσεις που φέρνουν οι αισθήσεις και οι οποίες κουράζουν τον νού και µας εµποδίζουν να συνεχίσουµε το ταξίδι προς τον προορισµόν µας, προς την πηγήν µας. Όσον και να είναι ουράνιες µελωδίες.
31
Ο Τηλέµαχος και η Λευκοθέα ή Λευκηνόη
Σύµφωνα µε το θέµα µερικών µετά - οµηρικών ύµνων, ο υιός του Οδυσσέως Τηλέµαχος (=αυτός του οποίου η φήµη της µάχης δια την απόκτησιν της εµπειρίας της ενώσεως µε την πηγήν του έχει φθάσει µακρυά) θέλει να παντρευτεί την Λευκοθέα (ή Λευκηνόη). Ο υιός ενός πρωταγωνιστού συνήθως συµβολίζει το επόµενον στάδιον ή επίπεδον εξελίξεως και αναπτύξεως του πρωταγωνιστού/πατρός. Έτσι αφού ο Οδυσσεύς έφθασε και εγεύθη την µακαριότητα της ταυτίσεως του ενεργοποιηµένου του νού µε τον συµπαντικόν σιωπηλόν Νού, την Πηγήν του, θέλει αυτή η ανωτέρα κατάστασις συνειδητότητος να γίνει µόνιµος. Δι΄ αυτό θέλει να ενωθεί (=να παντρευτεί) µε τον καθαρόν, αγνόν Νού (= την Λευκοθέα ή Λευκηνόη ) εκ του λευκός (αγνός) + θεά ή λευκός + νους.
32
Περίληψις
Ο νους του ανθρώπου κυβερνά όλες τις πλευρές λειτουργίας του ανθρωπίνου οργανισµού. Μπορεί να θεωρηθεί σαν να είναι ο Βασιλεύς της ζωής µας. Σαν τον Ηνίοχον των Δελφών που κρατά τα ηνία (ελέγχει τον νου) και διευθύνει το άρµα της υπάρξεώς µας στην οδόν της ζωής προς εκπλήρωσιν και φωτισµόν ελέγχοντας τα άλογα (τις αισθήσεις µας). Αυτό κατορθώνεται όταν ο νους, ο βασιλεύς της υπαρξεώς µας, ηρεµήσει και ταυτισθεί µε την πηγήν του, τον απεριόριστον, ένα ωκεανόν της συνειδητότητος. Αυτή η ταύτισις, λέγουν οι σοφοί, παράγει σοφίαν και σωφροσύνην, παράγει ευτυχίαν και δηµιουργεί συµπεριφορά σύµφωνα µε τους νόµους της φύσεως. Πραγµατοποιεί το "Γνώθι Σαυτόν". Και ο άνθρωπος ευρίσκει εκπλήρωσιν στην ζωήν του.
Ο δραστήριος νους, εάν του δοθεί ευκαιρία και δεν τον ενεργοποιούν οι αισθήσεις, σε κάθε ευκαιρία, ευκόλως, αυτοµάτως και φυσιολογικώς επιστρέφει προς τα έσω, προς την πηγήν του, και ταυτίζεται µε την πηγήν του.
Όλοι οι νόες όλων των ανθρώπων συµπεριφέρονται έτσι γιατί η τάσις προς το περισσότερον είναι µέρος της εξελίξεως και αναπτύξεως της ζωής.
Μία τέτοια συµπαντική συµπεριφορά του νοός του ανθρώπου µπορεί να είναι συνειδητή αλλά και όταν είναι ασυνείδητη εν τούτοις αφήνει ίχνη (σωµατικές, χηµικές και δοµικές αλλαγές στο σώµα µας). Αυτές οι σωµατικές κ.τ.λ. αλλαγές παράγουν ανάλογες νοητικές εµπειρίες. Έτσι όταν ακούµε ή διαβάζουµε την ιστορία της επιστροφής του Οδυσσέως στη πατρικήν του γην, την πηγήν του, ενδοµύχως ταυτιζόµεθα µε τις εµπειρίες της επιστροφής του οίκαδε. Δι΄ αυτό η
33
Οδύσσεια είναι ένα έργο που συγκινεί µικρούς και µεγάλους, σ΄ όλους τους χρόνους και εποχές.
Δεν ισχυρίζοµαι ότι ο Τρωϊκός Πόλεµος δεν έλαβε χώραν, ότι δεν υπήρξεν ο Οδυσσεύς κτλ. Αλλά ο Όµηρος, ο ποιητής - διδάσκαλος χρησιµοποιεί αυτά τα συµβάντα ως ένα όχηµα δια να µας διδάξει την µεγάλην αξίαν της επιστροφής του νού στην πηγήν του διότι αυτή η επιστροφή παράγει αληθινήν σοφίαν, το γνώθι σαυτόν, που µας επιτρέπει να διάγουµε µία ατοµική και κοινωνική ζωή εις εκπλήρωσιν και φωτισµόν.
34
Ο Νους Η βάσις του νού είναι η αγνή συνειδητότης.
Η συνειδητότης (εκ του συν + ειδέναι) είναι η ποιότης ή η κατάστασις του να έχει κανείς αντίληψιν, επίγνωσιν.
Η συνειδητότης έχει ταυτισθεί µε το Ενοποιηµέον Πεδίον της συγχρόνου φυσικής από µερικούς φυσικούς ( π.χ. τον Hagelin) (βλ. John S. Hagelin “Κβαντική Φυσική, Βεδική Επιστήµη και Συνειδητότητα, Aquarius, Αθήνα, 1995).
Παραλλήλως της συγχρόνου φυσικής εις την οποίαν τα "σωµατίδια" θεωρούνται ως διεγέρσεις βασικών πεδίων, ο Μαχαρίσι περιγράφει τα νοητικά φαινόµενα και γεγονότα της συµπεριφοράς ως τρόπον δραστηριοτήτων (διεγέρσεων) ενός βασικού πεδίου της συνειδητότητος.
Ο όρος "αγνή συνειδητότης" σηµαίνει το ήσυχο, αφανές (ανεκδήλωτον), αµετάβλητον, ενοποιηµέον πεδίον της συνειδητότητος στην βάσιν όλων των ποικίλων, διαφόρων, ενεργών φάσεων της συνειδητότητος που συνήθως βιώνουµε [το σιωπηλόν επίπεδον της συνειδητότητος εις το πιο λεπτεπίλεπτον επίπεδον του νού ο οποίος είναι "θεατής" ή "µάρτυς" όλων των δραστηριοτήτων του νου και της συµπεριφοράς].
Όταν η συνειδητότης δεν είναι αυτοαναφερόµενη το γιγνωσκόµενον είναι όπως τα κύµατα στην επιφάνεια του ωκεανού και ο γιγνώσκων είναι όπως η βασική απεριόριστη σιωπηλή βάσις του ωκεανού.
35
Η Αρχαία προ-επιστηµονική γνώσις θεωρείται από πολλούς ότι είναι αρχέγονος, αναξιόπιστος και άχρηστος. Αυτό λέγεται διότι, ο σύγχρονος άνθρωπος δεν φαίνεται να έχει εµπειρίες ανωτέρων καταστάσεων συνειδητότητος. Η γνώσις και εµπειρία των ανωτέρων καταστάσεων συνειδητότητος παρέχουν µία νέαν σκοπιά για να εξετάσουµε την πολιτιστική µας κληρονοµία.
Η ζωή είναι µακαριότης και ο σκοπός της ζωής είναι η εξέλιξις προς µεγαλύτερην ευτυχία στον φωτισµόν.
Η φυσική τάσις του νού είναι να κατευθύνεται εις πεδία µεγαλυτέρας απολαύσεως (Η αναλογία της µουσικής από το διπλανό δωµάτιο).
Οι λιγώτερο διεγερµένες καταστάσεις της νοητικής δραστηριότητος είναι περισσότερον ευχάριστες και µακάριες εµπειρίες.
Αντιστοίχως µε την βαθειά νοητική ηρεµία που βιώνεται αυτοµάτως το νευρικόν σύστηµα αποκτά µια πολύ βαθειά (εµβρυθή) κατάστασιν αναπαύσεως. Αυτή η βαθειά ανάπαυσις επιτρέπει στο σώµα να αποβάλλει συσσωρευµένες βαθειά ριζωµένες στρές/εντάσεις που εµποδίζουν την οµαλή και αποδοτική λειτουργία του νευρικού συστήµατος (Τρίτος νόµος Θερµοδυναµικής).
Η γνώση και εµπειρία είναι διαφορετικές σε διαφορετικές καταστάσεις συνειδητότητος.
Όταν ένας άνθρωπος έχει επίγνωσιν και εµπειρίαν της λειτουργίας του σώµατος και του νού του προσπαθεί να βρει ανάλογες λειτουργικές διαδικασίες στο γύρω του περιβάλλον για να περιγράψει αυτές τις εµπειρίες.
36
Οι αρχαίοι περιγράφουν µεθόδους ή τεχνικές δια να βοηθήσουν τον νού να κάνει αυτό το ταξίδι προς την εσωτερικήν του πηγήν αλλά λεπτοµέρειες δεν διεσώθησαν µέχρι των ηµερών µας. Η γνώσις χάνεται και αλλοιώνεται µε την µακράν πάροδον του χρόνου αλλά και αναζωογονείται όταν στο τέλος χαθεί τελείως.
Υπάρχει όµως µία επιστηµονικώς αποδεδειγµένη τεχνική που έχει αναβιωθεί από τον Ινδόν Φιλόσοφον και φυσικόν Μαχαρίσι Μαχές Γιόγκι η οποία βοηθά τον συνειδητόν νού πολύ εύκολα και φυσιολογικά να ταυτισθεί µε το ενοποιηµένον πεδίον όλων των νόµων της φύσεως - την αγνήν συνειδητότητα. Αυτήν την τεχνικήν µπορούν να την διδαχθούν όλοι ανεξαιρέτου ηλικίας, µορφώσεως ή τρόπου ζωής και να αποκτήσουν οφέλη εις όλους τους τοµείς της ζωής των.
Εν κατακλείδι, το όνοµα "Οδυσσεύς" σηµαίνει "θυµωµένος, χολωµένος, οργισµένος" (εκ του “oδύσσασθαι", χολαίνοµαι, οργίζοµαι, θυµώνω) και αντιπροσωπεύει τον διεγερµένον νού, τον βασιλέα της υπαρξεώς µας, που θέλει να επιστρέψει στην πηγήν του (την σιωπήν, τη ησυχίαν) µετά την δραστηριότητα (που αντιπροσωπεύεται από τις δραστηριότητες του Τρωϊκού Πολέµου).
Το όνοµα "Καλυψώ" είναι ο µέλλων του ρήµατος "καλύπτειν" µε αλλαγµένον τον τόνον και αντιπροσωπεύει την δυνατότητα να πεθάνει και να "καλυφθεί" (δηλαδή θα "θαφτεί") κανείς εις ένα στάδιον της αναπτύξεως, σε ένα σταθµό της ζωής πριν φθάσει κανείς στην πηγήν του, την ένωσιν µε την πηγή του.
Το όνοµα "Αντίνοος" σηµαίνει το αντίθετον της φύσεως του νού που έχει την τάσιν ο νους να θέλει να ηρεµήσει, να ησυχάσει ύστερα από κάποιο χρονικόν
37
διάστηµα δραστηριότητος. Τα "βέλη" που πετά ο "Αντίνοος" προς τον "Οδυσσέα" (νού) συµβολίζουν τις σκέψεις που εµφανίζονται και ενασχολούν και διεγείρουν τον ησυχάζοντα νου καθώς πλησιάζει την αγνή, σιωπηλή συνειδητότητα (λόγω της ψυχοφυσιολογικής αρχής).
Το όνοµα "Λευκοθέα” ή “Λευκηνόη" σηµαίνει την “αγνή θεά” ή τον "αγνόν νού" µε τον οποίον θέλει να ενωθεί ο ατοµικός νους, άπαξ και έχει µιά γεύσιν της ταυτίσεως του συνειδητού νού, µε τον απέραντον, απεριόριστον ωκεανόν της συνειδητότητος, την πηγήν του νού.
Και τα "τραγούδια των Σειρηνών" αντιπροσωπεύουν το "σαγήνευµα" των εµπειριών των λεπτοτέρων στρωµάτων λειτουργίας του νου, τα οποία είναι δηµιουργικά, γοητευτικά και ευχάριστα, αλλά προέρχονται εν τούτοις ακόµα στο σχετικόν, µεταβλητόν µέρος της ζωής και αν παραµείνουµε να τα απολαύσουµε θα εµποδιστούµε, θα αργοπορήσουµε να επιστρέψουµε στην πηγήν µας! Και δι΄ αυτό συνεχίζουµε το ταξίδι προς την πατρικήν γήν!
Αθήναι 2 Δεκεµβρίου 1995
38
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ 1. Διεθνής Εταιρεία Διαλογισµού (1994). Επιστηµονικές Έρευνες στα Προγράµµατα Υπερβατικού Διαλογισµού και ΥΔ-Σίντι του Μαχαρίσι, Δ.Ε.Δ., Τ.Θ. 3710, 10210, Αθήναι, (1994), σ. 4 2. Hagelinh, John S. (1995). Κβαντική φυσική, Βεδική επιστήµη, και Συνειδητότητα. Aquarius, (Βαλτετσίου 39, 10681 Αθήναι, τηλ. 3842.354). 3. Kanellakos, D.P. (1978). Transcendental consciousness: Expanded awareness as a means of preventing and eliminating the effects of stress. In Stress and Anxiety, vol. 5, Chapt. 13, pp. 261-315, by Spielberger and Sarason (eds). Hemisphere publishing co: Washington D.C., U.S.A. (Reprinted in Scientific research on Maharishi's Transcendentsal Meditation and TM-Sidhi Program. Collected Papers, vol. 2, Chalmers, clements, Schenkluhn, Weinless (eds). MVU Press: Vlodrop, Holland, 1990, PP. I2 42 - 1269). 4. KALDOUBORSKY, E.K. and G.E.H. Palmer (1954, 1958): London, Farber and Farber). 5. Maharishi Mahesh Yogi (1969). On the Bhagavad-Gita, A New Translation and Commentary, Chapters 1-6: New York, London. Arkana Penguin Books Issue 1990 DPK. 6. Maharishi Mahesh Yogi, (1990). Η Επιστήµη του Είναι και η Τέχνη της Ζωής, Υπερβατικός Διαλογισµός, AQUARIUS - NEW AGE, Βαλτετσίου 39, Αθήνα, 106.81, τηλ. 3842.354, σελίδες 49-57). 6a. Maharishi Mahesh Yogi: [The Greek edition of The Science of Being and the Art of living, elfil
books, 2007, Athens, Greece
39
7. Nader, Tony (M.D., Ph. D) (1995, 2000 DPK). Human PhysiologyExpression of Veda and Vedic Literature, MVU Press, Vlodrop, the Netherlands. 7b. Nader T. Human Physiology: Expression of Veda and Vedic
Literature. Vlodrop, The Netherlands: Maharishi Vedic University Press, 1995/2000.
8. Radhakrishnan, S. (1976). «Religion and culture (An Orient paperback [E-27] Publisher: Hind Pocket
Books, 1968)
» Orient Paperbacks, New Delhi 32.
9.
Rosan, L.J. (1949). The Philosophy of Proclus, New York: Cosmos Press.
10. Schrodinger, Edwin (1951). Science and Humanism. London, Cambridge Press.
40
Παράρτηµα
Δ.Ε.Δ.Α.Ε.Ο Συνέδριον 2/12/95 Σηµείωσις 7/7/03: «Ζευ, …, αιθέρι ναίων,» Ω Ζευ που κατοικείς στον αιθέρα» Ιλιάς, Β 412 [ναίω=κατοικώ, διαµένω, και «Ω Ζευ που τον καιρόν σου περνάς στον αιθέρα» είναι µία άλλη µετάφρασις]. ΔΠΚ
ΕΡΩΤΗΣΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΔΡΑ: Πολύ ωραία και σε βάθος η οµιλία του Δρος Κανελλάκου. Θα ήθελα να σηµειώσω ότι γίνεται µιά προσπάθεια τελευταίως να επανέλθει η έννοια του αιθέρος σχετικά µε την εξήγηση των φυσικών φαινοµένων. Ο αιθήρ είναι πάντα η αιώνια διαµάχη που υπάρχει, και ξεκινά από το Ινδικό πνεύµα, µε την συνέχεια, το συνεχές των πραγµάτων µε εκπρόσωπον τον Αριστοτέλην και τους ακολούθους του, εν αντιθέσει µε το ασυνεχές, την Κβαντική Μηχανική, µε εκπρόσωπον [σήµερα τον Δρα Κανελλάκο]. Αν κατάλαβα καλά κάπου στην οµιλία σας είσαστε οπαδός του Αριστοτέλους.
ΑΠΑΝΤΗΣΙΣ του Δρος ΚΑΝΕΛΛΑΚΟΥ: Μπορώ να σας πω κάτι δι΄ αυτό (δηλ. το ζήτηµα του αιθέρος):
Οι αρχαίοι έλληνες λέγανε ότι ο κόσµος αποτελείται από πέντε στοιχεία - τα πρώτα τέσσερα των οποίων συµπεριλαµβάνονται στον Πλάτωνα και στις πιο σηµερινές εκδόσεις βιβλίων και είναι πιο γνωστά: Αυτά είναι (1) η γη, που αντιπροσωπεύει την στερεότητα, (2) το ύδωρ, που αντιπροσωπεύει την υγρότητα, την ρευστότητα, (3) το πυρ, που αντιπροσωπεύει την ενέργειαν και το µετασχηµατισµόν δια να δώσει µορφήν, και (4) τον αέρα, που αντιπροσωπεύει την αεριώδη κατάστασιν, αλλά συνήθως δεν αναφέρεται ο αιθέρας. Ο αιθέρας όµως θεωρείτο από τους αρχαίους ως το πέµπτον βασικόν στοιχείον της
41
δηµιουργίας. Ο Αριστοτέλης αναφερόµενος στους Ορφικούς είχε ονοµάσει το πέµπτον αυτό στοιχείον την "πέµπτην ουσίαν" (ή την "πεµτουσίαν"). Και σήµερα ο όρος "πεµτουσία" σηµαίνει κάτι το θεµελειώδες, το βασικόν (η πεµτουσία της αρετής, της σοφίας, παραδείγµατος χάριν). Ο πέµπτος Ορφικός Ύµνος είναι αφιερωµένος εις τον Αιθέρα (Πασσάς, 1981, σ.449):
"Ο Ύµνος αυτός ονοµάζει τον αιθέρα το άριστον47 (το πρώτον) στοιχείον του κόσµου αλλά και συστατικόν στοιχείον των άστρων, της σελήνης και του ηλίου [(άστρων ηελίου τε σεληναίης τε µέρισµα [5,2]. Συνεπώς, εθεωρείτο ως το πρώτον και κύριον "κοσµικόν στοιχείον" πέραν των τεσσάρων πυρός, γής, ύδατος και αέρος τα οποία και υπό των Ορφικών ελογίζοντο οµοίως, ως
συστατικά του κόσµου "στοιχεία"48. "Το Σύµπαν εχαρακτηρίζετο υπό των Ορφικών ως "πυρίπνουν" και επί πλέον ως η "αϊδιος ζωή". Καθ΄ όµοιον τρόπον, όπως αναµένοµεν, και η "πρωτοϋλη " του, ο αιθήρ, θεωρείται ως εµπερικλέουσα τας δύο ταύτας θεµελειώδεις ιδιότητας. Πράγµατι χαρακτηρίζεται ο αιθήρ ως πυρίπνους (53), αλλά και ο σπινθήρ πάσης ζωής (5,3)]", Πασσάς, 1981, σ.386). (πάσιν ζωοϊσιν έναυσµα
Ο αιθέρας συνήθως ενοµίζετο ότι ήτο ένα πιο λεπτό στοιχείον από τον αέρα που ευρίσκεται πάνω από τις κορφές των ψηλών βουνών, στην άνω ατµόσφαιρα της γης και στο διάστηµα.
Οι
φυσικοί
επιστήµονες
του
περασµένου
αιώνος
εθεωρούσαν
ότι
τα
ηλεκτροµαγνητικά κύµατα εχρειάζοντο ένα µέσον δια την διάδοσίν των το οποίον ενόµιζον ότι ήτο ο αιθήρ. Κατά τον παρόντα αιώνα όµως πειράµατα απέδειξαν ότι τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα (σ΄ αυτά συµπεριλαµβάνονται τα ραδιοκύµατα, τα κύµατα του φωτός και της θερµότητος µεταξύ άλλων) δεν χρειάζονται κανένα
42
µέσον δια την µετάδοσίν των, µπορούν να ταξιδεύουν εις το κενόν. Δι΄ αυτό διεδόθη η αντίληψις υπό των επιστηµόνων αυτών των πειραµάτων ότι ο αιθήρ δεν υπάρχει, διότι "δεν χρειάζεται"!
Αλλά ο αιθήρ είναι η πεµτουσία (το πέµπτον στοιχείον) η quintessence , η ουσία, το βασικόν χαρακτηριστικόν της δηµιουργίας, η "ζωή" των άλλων στοιχείων, που αντιπροσωπεύει τον χώρον. Είναι ο χώρος µέσα στον οποίον όλα τα άλλα µπορούν να υπάρξουν. Εάν πάρουµε την ιδέα του χώρου, που είναι πανταχού παρών και διαχέει, διαπερνά τα πάντα, και του βάλουµε ένα όριο, ας πούµε αυτό το τοίχωµα µίας στάµνας, τότε ο χώρος αποκτά χρησιµότητα. Είναι τα όρια που κατασκευάζονται από τα άλλα τέσσερα στοιχεία που αποκαλύπτουν την παρουσίαν του χώρου. Οι τοίχοι κάνουν το σπίτι!
Το πέµπτον στοιχείο εις τα Σανσκριτικά λέγεται ακάσα (akasha) και στη Βεδική Φιλοσοφία και επιστήµη αναφέρονται επίσης αυτά τα πέντε στοιχεία (Βλ. Maharishi Mahesh Yogi, 1969). Στο παράρτηµα αυτού βιβλίου περιγράφεται το φιλοσοφικό Σύστηµα της Σάνκχγια το οποίον περιέχει τα 25 συστατικά µέρη του σύµπαντος µεταξύ αυτών και τα πέντε "µεγάλα στοιχεία", σελίδες 480-483). [Η Σάνκχγια στην ανθρώπινη φυσιολογία αντιπροσωπεύει την εν γένει νευρωνικήν δραστηριότητα των δενδριτών, των σωµατικών κυττάρων, τους άξονες και τις συνδεκτικότητές των. Οι αφηρηµένες, αναρίθµητες πραγµατικότητες της αντιλήψεως, των αισθήσεων, της επιγνώσεως, των αισθηµάτων, των
συναισθηµάτων, της συνειδητότητος, της συµπεριφοράς κτλ, που βιώνουµε µέσω του νευρικού συστήµατος γίνονται αντιληπτά δια της νευρωνικής δραστηριότητος µέσω αριθµών - ΟΝ και ΟFF - των νευρώνων. (Nader, 1995,109-111)].
43
Τα πέντε στοιχεία, ή µάλλον οι ουσίες των σχετίζονται µε τις πέντε αισθήσεις. Έτσι η ουσία του ήχου εκφράζεται εις τον χώρον, η ουσία της αφής εις τον αέρα, η ουσία της µορφής – που βλέπουµε – εις το πυρ, η ουσία της γεύσεως εις το ύδωρ και η ουσία της οσφρήσεως εις την γήν [Μαχαρίσι (1969) σελίδες 482-483.]
Εποµένως ο αιθήρ δεν είναι ένα στοιχείον που µπορεί να γίνει χειροπιαστό αλλά είναι ο χώρος, το διάστηµα µέσα στο οποίον υπάρχουν τα πάντα και είναι ένα βασικόν, θεµελειώδες στοιχείον της φύσεως.
Εις τις πιο σύγχρονες θεωρίες του Ενοποιηµένου Πεδίου της Κβαντικής Φυσικής που έχουν διατυπωθεί τα τελευταία 10-15 χρόνια από κορυφαίους επιστήµονας [µεταξύ των οποίων ευρίσκονται και δύο Έλληνες, ο Δρ. Ιγνάτιος Αντωνιάδης, του Ecole Polytechnigue (Παρίσι, Γαλλίας) και ο Δρ. Δηµήτριος Νανόπουλος, του Texas Accelerator Center (H.Π.Α.), καθώς και ο Δρ. John Hagelin (Η.Π.Α.) και Δρ. J. Ellis] έχουν ερµηνεύσει και περιγράψει την ύπαρξιν πέντε επίσης βασικών, θεµελειωδών σωµατιδίων (συστατικών) του πυρήνος του ατόµου και εποµένως του φυσικού κόσµου, της δηµιουργίας. Αυτά τα πέντε στοιχεία (άλλα "βαρύτερα" µεν άλλα "ελαφρότερα" δε) ξεχωρίζονται το ένα από το άλλο από πέντε βασικά "Κβάντα" ηθιστικής περιστροφής ("spin", η "στροφή" όπως στριφογυρίζει µία "σβούρα") µε χαρακτηριστικούς αριθµούς 0/2, 1/2, 2/2, 3/2 και 4/2 ή 0, 0, 5, 1, 1, 5 και 2.
Ένας από τους επιστήµονας αυτούς, ο Δρ. John Hagelin, έχει ταυτίσει το Ενοποιηµένον Πεδίον όλων των νόµων της φύσεως της Κβαντικής Φυσικής µε την Αγνή Συνειδητότητα (δηλ. τον Νού, τον Εαυτόν, όπως τον περιέγραψαν οι αρχαίοι Έλληνες και Βεδικοί Φιλόσοφοι) (Hagelin,1995). Το σχήµα 1, σελίς 23 και το κείµενον, που το συνοδεύει εις αυτό το βιβλίον δίδει περισσότερες
44
λεπτοµέρειες περί της ταυτίσεως αυτής των πέντε βασικών σωµατιδίων της κβαντικής φυσικής και των πέντε στοιχείων των αρχαίων που αναφέραµε: Το σωµατίδιον µε spin 2 ("το βαρυτόνιον") ταυτίζεται µε το "ακάσα" (ή τον "αιθέρα") και σχετίζεται µε την δύναµιν της βαρύτητος. Η βαρύτης θεωρείται από την γενικήν θεωρίαν της σχετικότητος του Αϊνστάιν ως µία δύναµις που προέρχεται από την κυρτότητα του χώρου.
Ο αριθµός πέντε είναι πολύ βασικός (βλέπε π.χ. , το "πεντάγραµµα της ζωής" του Πυθαγόρα και το κανονικόν πεντάγωνον από τον λόγον της διαµέτρου και της χορδής του οποίου "βγαίνει" ο χρυσός αριθµός β = 1.602...). Τον αριθµόν πέντε (που έχει να κάνει µε τις πέντε αισθήσεις) τον συναντάµε και εις την παραβολήν της Σαµαρίτειδος (βλέπε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον, δ΄ 5-42) και την παραβολήν του πλουσίου και του Λαζάρου (βλέπε το κατά Λουκάν Ευαγγέλιον, ιστ΄19-31).
Η µη ονοµαζόµενη Σαµαρείτις στην παραβολήν αυτήν αντιπροσωπεύει την ψυχήν (τον εσωτερικόν νού) του ανθρώπου. Η ψυχή/νους είναι ενωµένη µε, (η Σαµαρείτις έχει πέντε άνδρας) και επηρεάζεται από, τις πέντε αισθήσεις. Αυτή η κατάστασις όµως δεν προσφέρει εκπλήρωσιν στην ψυχήν [ο νους δεν ικανοποιείται από το µερικόν, σχετικόν όπως είδαµε παραπάνω· θέλει να ενωθεί µε τον Συµπαντικόν Νού, να γνωρίσει τον Εαυτόν του]. Και όταν έλθει εις τον εαυτόν της η Σαµαρείτις (η ψυχή/νούς) και κατανοήσει ότι αυτό το είδος της ζωής (να είναι κανείς συνδεδεµένος µε τις πέντε αισθήσεις, τους "πέντε άνδρας") δεν οδηγεί εις εκπλήρωσιν η ψυχή/νους αλλάζει συµπεριφοράν: Αποχωρίζεται, λοιπόν, των αισθήσεων και αναζητά να προσκολληθεί µε κάτι ανώτερον µε το οποίον δεν έχει ακόµα ταυτισθεί/ενωθεί ("χωρίζει τους πέντε συζύγους που είχε και τώρα συζεί µε τον έκτον που δεν είναι σύζυγός της).
45
Και πάλι επαναλαµβάνω ότι δεν ισχυρίζοµαι ότι δεν υπήρξε µια Σαµαρείτις γυναίκα που είχε πέντε άνδρες, κ.τ.λ. Αλλά το γεγονός αυτό χρησιµεύει να µας υπενθυµίσει ότι όλων µας η ψυχή (ο ανώτερος νους) επηρεάζεται από τις πέντε αισθήσεις, χαίρεται τα επίγεια και ξεχνά τα θεία. Όταν όµως "φωτισθεί" ο νους /ψυχή αποχωρίζεται από τις πέντε αισθήσεις και προσκολλάται εις κάτι ανώτερον (µε τον άνδρα που συζεί αλλά µε τον οποίον δεν είναι παντρεµένη). Το ότι η ψυχή/νούς ανέρχεται σ΄ ένα επίπεδο φωτισµού σ΄ αυτήν την κατάστασιν του αποχωρισµού από τις πέντε αισθήσεις και η προσκόλλησις εις τον "έκτον άνδρα" (τον ανώτερον νού) φαίνεται από το όνοµα που είναι γνωστή η Σαµαρείτις εις την Ορθόδοξον Χριστιανικήν Παράδοσιν: Η Αγία Φωτεινή (δηλ. η φωτισµένη).
Στην περίπτωσιν της παραβολής του πλουσίου και του Λαζάρου, ο πλούσιος λαίµαργος άνθρωπος αντιπροσωπεύει την διάνοιαν (την ιδιότητα του νού να κρίνει, διακρίνει και αποφασίζει τα δεδοµένα που παρουσιάζονται στον νού ως σκέψεις, από τις διεγέρσεις των πέντε αισθήσεων, των πέντε «αδελφών» τηςδιάνοιας). Η διάνοια συνεχώς θέλει να έχει διεγέρσεις, τα δεδοµένα των πέντε αισθήσεων, δια να λειτουργεί, να είναι απασχοληµένη συνεχώς. Ο πλούσιος λοιπόν περιγράφεται ως λαίµαργος και έχει πέντε αδέλφια. Τον νού του, όµως, το πνευµατικόν, ανώτερον µέρος της ψυχής του, τον Λάζαρον, τον παραµελεί και πότε - πότε του πετά και λίγη προσοχή (µε λίγα ψιχία που πέφτουν από το τραπέζι του πλουσίου θρέφεται ο Λάζαρος).
Μία άλλη εικόνα της λειτουργίας του νού και την σχέσιν του µε το σώµα και τις πέντε αισθήσεις είναι αυτή του Ηνιόχου των Δελφών: Ένα άρµα (το σώµα) που το σέρνουν άλογα, (οι πέντε αισθήσεις) που ενεργοποιούν το σώµα. Στη Βεδική µυθολογία το άρµα-σώµα το σέρνουν πέντε άλογα. [Το άγαλµα του Ηνιόχου των Δελφών ήτο τέθριπτον αλλά αυτό δεν αλλάζει την έννοιαν του συµβολισµού.
46
Όπως µερικοί φιλόσοφοι αναφέρονται εις τα τέσσαρα βασικά στοιχεία ενώ υπάρχουν πέντε έτσι και ο καλλιτέχνης του συµπλέγµατος του Ηνιόχου έχει τέσσαρα άλογα (το πέµπτον της αφής, λείπει)]. Ο Ηνίοχος (ο νους, ο Εαυτός µας) κάθεται µέσα στο άρµα ήρεµος και µε τα ηνία (τον νού) διευθύνει το άρµα (το σώµα, την συµπεριφοράν µας) εκεί που θέλει. Και ένα µικρό ανθρωπάκι κάθεται στο µπροστινό κάθισµα (η διάνοια) και µε ένα µαστίγιον κτυπά τα άλογα (απαιτεί από τις αισθήσεις και άλλα δεδοµένα).
Και η παραβολή των πέντε µωρών και φρονίµων παρθένων περιγράφει τις πέντε εκλεπτυσµένες αισθήσεις (φρονίµους παρθένας) που εισήλθαν εις ένωσιν µετά του Νυµφίου (αυτό δεν σηµαίνει ότι δεν έχουµε πολυγαµία), ενώ οι µωροί παρθένοι (µη εκλεπτυσµένες αισθήσεις) έµειναν εκτός Νυµφώνος (της ενώσεως µε το Θείον, το Υπερβατικόν).
Εν κατακλείδι, ο αιθέρας, η πεµπτουσία ή το πέµπτον βασικόν στοιχείον της δηµιουργίας των Ορφικών (και άλλων αρχαίων Ελλήνων και Ινδών σοφών) αντιστοιχεί µε τον χώρον, το διάστηµα, και µε το ελαφρότερον βασικόν σωµατίδιον του πυρήνος του ατόµου, το βαρυτόνιον µε Spin 2, της συγχρόνου κβαντικής φυσικής και µε την ουσίαν (λεπτεπίλεπτην βάσιν) της αισθήσεως της ακοής. Έτσι η αρχαία σοφία συµφωνεί µε την σύγχρονον επιστήµην στο θέµα του αιθέρος.
Η µείωσις 12 Αυγούστου 2009: Στην Μαχάµπάρατα, το µεγάλο επικόν ποίηµα των αρχαίων Ινδιών, µια γυνάκα είναι παντρεµένη µε πέντε ανδρες, κάτι παρόµοιον µε τον µύθον της Σαµαρείτηδος. Αυτή η ιστορία µπορεί να επεκταθεί αν κανείς ενδιαφέρεται. ΤΕΛΟΣ
47
Add a Comment