29. ΑΙΓΙΑΛΟΣ ΚΑΙ ΑΥΘΑΙΡΕΤΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ

«…Ο α.ν. 2344/1940 "περί αιγιαλού και παραλίας" (Α' 154) όριζε στο άρθρο 1 ότι
αιγιαλός είναι «η περιστοιχούσα την θάλασσα χερσαία ζώνη η βρεχομένη από τας
μεγίστους πλην συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων» και αποτελεί κτήμα κοινόχρηστο
που ανήκει στο Δημόσιο. Ο καθορισμός της οριογραμμής του αιγιαλού γίνεται από
την αρμόδια Επιτροπή επί τοπογραφικού και υψομετρικού διαγράμματος,
χαρασσομένης ερυθράς γραμμής (άρθρο 2), η δε έκθεση της Επιτροπής
επικυρώνεται από τον Υπουργό Οικονομικών (ήδη από τον οικείο Νομάρχη) μετά
από σύμφωνη γνώμη του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού (άρθρο 3). Στο άρθρο 24
παρ. 3 του ιδίου α.ν. 2344/1940, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο μόνο του ν.δ/τος
393/1974 (Α' 110), οριζόταν ότι «τα άνευ αδείας ανεγερθέντα, ανεξαρτήτως χρόνου
ανεγέρσεως, ή ανεγερθησόμενα πάσης φύσεως κτίσματα και εν γένει
κατασκευάσματα επί του αιγιαλού ή παραλίας κατεδαφίζονται, ανεξαρτήτως εάν
ταύτα κατοικούνται ή άλλως πως χρησιμοποιούνται». Εξάλλου, στο άρθρο 1 του ν.
2971/2001 «Αιγιαλός, παραλία και άλλες διατάξεις» (Α' 285), ορίζεται ότι αιγιαλός
είναι «η ζώνη της ξηράς, που βρέχεται από τη θάλασσα από τις μεγαλύτερες και
συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων της», ενώ στο άρθρο 3 του ίδιου νόμου καθορίζεται
σε επίπεδο νομού η συγκρότηση της επιτροπής που είναι αρμόδια για τον καθορισμό
των ορίων του αιγιαλού, της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού. Σύμφωνα, εξάλλου,
με το άρθρο 27 του ιδίου νόμου, «1. ... 2. Τα πάσης φύσεως κτίσματα και εν γένει
κατασκευάσματα, τα οποία έχουν ανεγερθεί ή θα ανεγερθούν χωρίς άδεια στον
αιγιαλό ή την παραλία ... κατεδαφίζονται, ανεξάρτητα από το χρόνο ανέγερσής τους ή
αν κατοικούνται ή άλλως πως χρησιμοποιούνται ... Προς τούτο ο προϊστάμενος της

380

αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας εκδίδει πρωτόκολλο κατεδάφισης, το οποίο
κοινοποιεί ... σε εκείνον που έχει ανεγείρει αυθαιρέτως, ο οποίος οφείλει εντός
τριάντα [30] ημερών από την κοινοποίηση να κατεδαφίσει τα κτίσματα και να άρει τα
πάσης φύσεως κατασκευάσματα από τον αιγιαλό ή την παραλία. 3. ... 7. Τα χωρίς
άδεια ή καθ' υπέρβαση της άδειας έργα και εν γένει κατασκευές μέσα στη θάλασσα
αίρονται και απομακρύνονται ανεξάρτητα από τον τρόπο χρησιμοποίησής τους ...
Προς τούτο η Κτηματική Υπηρεσία, μετά από πρόταση της αρμόδιας Λιμενικής
Αρχής, συντάσσει πρωτόκολλο κατεδάφισης, άρσης και απομάκρυνσης των
ανωτέρω έργων και κατασκευών...». Τέλος, στις παρ. 2 και 3 του άρθρου 34 του ν.
2971/ 2001 ορίζονται τα εξής: «2. Εξακολουθούν να διέπονται από τις ισχύουσες
μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού διατάξεις, οι εκκρεμείς υποθέσεις που
αφορούν τον καθορισμό αιγιαλού και παραλίας, καθώς και συναφή θέματα 3. Από
την έναρξη ισχύος αυτού του νόμου καταργούνται ο Α.Ν. 2344/1940, το άρθρο 60
του Π.Δ. 11/12.11.1929 (ΦΕΚ 399 Α') "Περί Διοικήσεως Δημοσίων Κτημάτων" και η
υπ' αριθμ. 1032058/1555/0010/ΠΟΛ1147/30.5.1989 εγκύκλιος διαταγή του
Υπουργείου Οικονομικών, η οποία κυρώθηκε με το Ν. 1882/1990 (ΦΕΚ 43 Α') ...
Τροποποιείται το άρθρο 100 του Π.Δ. 284/1988 (ΦΕΚ 128 Α') ως προς την Επιτροπή
καθορισμού των ορίων αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού» … από τις
ανωτέρω διατάξεις, τόσο του προγενέστερου α.ν. 2344/1940 όσο και του ισχύοντος
ν. 2971/2001, συνάγεται ότι αυθαίρετα κτίσματα ανεγειρόμενα εν μέρει ή εν όλω
εντός του αιγιαλού ή της παραλίας κατεδαφίζονται υποχρεωτικώς, ανεξαρτήτως του
χρόνου κατασκευής τους. Εξάλλου, ο εδαφικός χαρακτήρας του αιγιαλού (αντιθέτως
προς την παραλία) δεν δημιουργείται αναγκαίως από την σχετική πράξη της
πολιτείας, αλλά προκύπτει από φυσικά φαινόμενα, δηλαδή από τις μέγιστες αλλά
συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων. Κατά συνέπεια, εάν δεν έχει μεν καθορισθεί ο
αιγιαλός με διοικητική πράξη, αντιμετωπίζει όμως η Διοίκηση ζήτημα για την επίλυση
του οποίου είναι κρίσιμο στοιχείο η οριοθέτηση του αιγιαλού, όπως συμβαίνει στην
περίπτωση εφαρμογής των διατάξεων που προβλέπουν την κατεδάφιση αυθαιρέτων
κτισμάτων στον αιγιαλό, η Διοίκηση οφείλει να προβεί σε παρεμπίπτουσα και
αιτιολογημένη, με συγκεκριμένα στοιχεία, κρίση για τη συνδρομή των πραγματικών
φαινομένων (μέγιστη πλην συνήθης ανάβαση των κυμάτων) που προσδιορίζουν τα
όρια του αιγιαλού (βλ. ΣτΕ 4591/2005, 3333/2004, 3483/2003, 680, 377/2002,
1549/1994, 156/1984, 3784/1981, 2152/1977)…» (ΣτΕ 3356/2008, ΝΟΜΟΣ) (ΣτΕ
3333/2004, ΝΟΜΟΣ) «…Oι διατάξεις αυτές, ειδικές σε σχέση με τις γενικές διατάξεις
περί αυθαιρέτων κατασκευών, αποσκοπούν στην άμεση και αποτελεσματική
προστασία του αιγιαλού και του θαλασσίου χώρου και επιβάλλουν την
αποκατάσταση της μορφής τους, η οποία έχει αλλοιωθεί με την χωρίς άδεια
ανέγερση πάσης φύσεως τεχνικού έργου, κτίσματος ή κατασκευάσματος. Περαιτέρω,
δεν έχει νομική σημασία ο χρόνος ανεγέρσεως των κτισμάτων ούτε η υπαιτιότητα
εκείνων που τα έχουν ανεγείρει, δεδομένου ότι το πρωτόκολλο κατεδαφίσεως είναι
πράξη πραγματοπαγής, ενώ, εξ άλλου, ο νόμος επιτάσσει την κατεδάφιση
ανεξαρτήτως του μονίμου ή μη χαρακτήρα των αυθαιρέτων κατασκευών (ΣτΕ
2686/2007, 4591/2005, πρβλ. ΣτΕ 2680/2007, 3739/2005, 3333/2004, 2048/2000
κ.ά.)…» (ΣτΕ 1931/2008, ΝΟΜΟΣ) «…Στη διαδικασία αυτή, σε αντίθεση με τις
γενικές περί αυθαιρέτων διατάξεις, δεν προβλέπεται η άσκηση ενστάσεων από
τον διοικούμενο και τούτο διότι ο σκοπός του νομοθέτη είναι η προστασία
κατά τρόπο άμεσο και αποτελεσματικό το αιγιαλού και της παραλίας (ΣτΕ 576/
2000, 3161, 288/1993) και η αποκατάσταση της μορφής τους, η οποία έχει
αλλοιωθεί με την χωρίς άδεια ανέγερση πάσης φύσεως τεχνικού έργου,
κτίσματος ή κατασκευάσματος. Τούτων έπεται ότι το πρωτόκολλο κατεδαφίσεώς
τους είναι πράξη πραγματοπαγής και, συνεπώς, δεν έχει καμία νομική σημασία ο
χρόνος ανεγέρσεως των κτισμάτων ή η υπαιτιότητα εκείνων που τα έχουν ανεγείρει
και ο μόνιμος ή όχι χαρακτήρας τους (ΣτΕ 374/1999)…» (ΣτΕ 3333/2004, ΝΟΜΟΣ).

381