ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ http://www.paterikiorthodoxia.

com/


Ad Graecos ex communibus notionibus


ΓΡΗΓΟΡΙΟΤ ΕΠΙ΢ΚΟΠΟΤ ΝΤ΢΢Η΢
Π῵ο ηξία πξόζσπα ιέγνληεο ἐλ ηῆ ζεόηεηη νὔ θακελ ηξεῖο ζενύο πξὸο
ηνὺο Ἕιιελαο ἀπὸ η῵λ θνηλ῵λ ἐλλνη῵λ

Εἰ ηὸ ζεὸο ὄλνκα πξνζώπνπ δεισηηθὸλ ὑπ῅ξρελ, ηξία πξόζσπα ιέγνληεο ἐμ
ἀλάγθεο ηξεῖο ἂλ ἐιέγνκελ ζενύο· εἰ δὲ ηὸ ζεὸο ὄλνκα νὐζίαο ζεκαληηθόλ ἐζηηλ, κίαλ
νὐζίαλ ὁκνινγνῦληεο η῅ο ἁγίαο ηξηάδνο ἕλα ζεὸλ εἰθόησο δνγκαηί δνκελ, ἐπεηδὴ
κηᾶο νὐζίαο ἓλ ὄλνκα ηὸ ζεόο ἐζηηλ. δηὸ θαὶ ἀθνινύζσο ηῆ ηε νὐζίᾳ θαὶ ηῶ ὀλόκαηη
εἷο ἐζηη ζεὸο θαὶ νὐ ηξεῖο. νὐδὲ γὰξ ζεὸλ θαὶ ζεὸλ θαὶ ζεόλ θακελ, ὥζπεξ ιέγνκελ
παηέξα θαὶ πἱὸλ θαὶ ἅγηνλ πλεῦκα, ἐπεὶ ηνῖο ὀλόκαζη ηνῖο η῵λ πξνζώπσλ
ζεκαληηθνῖο ζπκπιέθνκελ ηὸλ θαὶ ζύλδεζκνλ δηὰ ηὸ κὴ ηαὐηὰ εἶλαη ηὰ πξόζσπα,
ἑηεξνῖα δὲ κᾶιινλ θαὶ δηαθέξνληα ἀιιήισλ θαη' αὐηὴλ ηὴλ η῵λ ὀλν κάησλ
ζεκαζίαλ, ηῶ δὲ ζεὸο ὀλόκαηη δεισηηθῶ η῅ο νὐζίαο ὄληη ἔθ ηηλνο ἰδηώκαηνο
πξνζόληνο αὐηῆ νὐ ζπλάπηνκελ ηὸλ θαὶ ζύλδεζκνλ ὥζηε ιέγεηλ ἡκᾶο ζεὸλ θαὶ ζεὸλ
θαὶ ζεόλ, ἐπείπεξ ἡ αὐηή ἐζηηλ νὐζία, ἧο ἐζηη ηὰ πξόζσπα θαὶ ἣλ ζεκαίλεη ηὸ ζεὸο
ὄλνκα· δηὸ θαὶ ὁ αὐηὸο ζεόο· ηῶ δὲ αὐηῶ θαὶ ἐπὶ δειώζεη ηνῦ αὐηνῦ ὁ θαὶ ζύλδεζκνο
νὐ ζπκπιέθεηαί 3,1.20 πνηε.
Εἰ δὲ ιέγνκελ παηέξα ζεὸλ θαὶ πἱὸλ ζεὸλ θαὶ πλεῦκα ἅγηνλ ζεὸλ ἢ ζεὸλ
παηέξα θαὶ ζεὸλ πἱὸλ θαὶ ζεὸλ πλεῦκα ἅγηνλ, ηὸλ θαὶ ζύλδεζκνλ θαη' ἔλλνηαλ ηνῖο
η῵λ πξνζώπσλ ὀλόκαζη ζπλάπηνκελ, νἷνλ παηξί, πἱῶ, ἁγίῳ πλεύκαηη, ἵλα ᾖ παηὴξ
θαὶ πἱὸο θαὶ ἅγηνλ πλεῦκα, ηνπηέζηη πξόζσπνλ θαὶ πξόζσπνλ θαὶ πξόζσπνλ, δηὸ θαὶ
ηξία πξόζσπα. ηὸ δὲ ζεὸο ὄλνκα ἀπνιύησο θαὶ ὡζαύησο θαηεγνξεῖηαη ἑθάζηνπ η῵λ
πξνζώπσλ ἄλεπ ηνῦ θαὶ ζπλδέζκνπ, ὥζηε κὴ δύλαζζαη ἡκᾶο ιέγεηλ ζεὸλ θαὶ ζεὸλ
θαὶ ζεόλ, ἀιιὰ λνεῖλ ηὸ ὄλνκα <δεύηεξνλ θαὶ> ηξίηνλ κὲλ ιεγόκελνλ ηῆ θσλῆ δηὰ ηὰ
ὑπνθείκελα πξόζσπα, πξνζβαιιόκελνλ δὲ ηῆ δεπηεξώζεη θαὶ ηῆ ηξηηώζεη ἄλεπ ηνῦ
θαὶ ζπλδέζκνπ δηὰ ηὸ κὴ ἕηεξνλ θαὶ ἕηεξνλ εἶλαη ζεόλ. νὐ γάξ, θαζὸ ηὴλ ἑηεξόηεηα
ζῴδεη παηὴξ πξὸο πἱόλ, θαηὰ ηνῦην ζεὸο ὁ παηήξ· νὕησ γὰξ νὐθ ἂλ ζεὸο ὁ πἱόο· εἰ
γάξ, ἐπεηδὴ παηὴξ ὁ παηήξ, δηὰ ηνῦην θαὶ ζεὸο ὁ παηήξ, ἐπεηδὴ κὴ παηὴξ ὁ πἱόο, νὐ
ζεὸο ὁ πἱόο· εἰ δὲ ζεὸο ὁ πἱόο, νὐθ, ἐπεηδὴ πἱόο. ὁκνίσο θαὶ ὁ παηὴξ νὐθ, ἐπεηδὴ
παηήξ, ζεόο, ἀιι' ἐπεηδὴ νὐζία ηνηάδε, ἧο ἐζηη παηὴξ θαὶ πἱὸο θαὶ δη' ἣλ παηὴξ ζεὸο
θαὶ πἱὸο ζεὸο θαὶ πλεῦκα ἅγηνλ ζεόο. κὴ δηαηξνπκέλεο δὲ η῅ο νὐζίαο ἐλ ἑθάζηῳ η῵λ
πξνζώπσλ ὥζηε θαὶ ηξεῖο εἶλαη νὐζίαο θαηὰ ηὰ πξόζσπα, δ῅ινλ ὅηη νὐδὲ ηὸ ὄλνκα
δηαηξεζήζεηαη, ὅπεξ ζεκαίλεη ηὴλ νὐζίαλ, ηνπηέζηη ηὸ ζεόο, εἰο ηὸ εἶλαη ηξεῖο ζενύο.
ἀιι' ὥζπεξ νὐζία ὁ παηήξ, νὐζία ὁ πἱόο, νὐζία ηὸ ἅγηνλ πλεῦκα θαὶ νὐ ηξεῖο νὐζίαη,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ http://www.paterikiorthodoxia.com/
νὕησ θαὶ ζεὸο ὁ παηήξ, ζεὸο ὁ πἱόο, ζεὸο ηὸ πλεῦκα ηὸ ἅγηνλ θαὶ νὐ ηξεῖο ζενί. εἷο
γὰξ ζεὸο θαὶ ὁ αὐηόο, ἐπεὶ θαὶ κία νὐζία θαὶ ἡ αὐηή, εἰ 3,1.21 θαὶ ιέγεηαη ἕθαζηνλ
η῵λ πξνζώπσλ θαὶ ἐλνύζηνλ θαὶ ζεόο. ἢ γὰξ ἀλάγθε ηξεῖο ιέγεηλ νὐζίαο παηξὸο θαὶ
πἱνῦ θαὶ ἁγίνπ πλεύκαηνο, ἐπεηδὴ νὐζία η῵λ πξνζώπσλ ἕθαζηνλ, ὅπεξ ἐζηὶλ
ἀινγώηαηνλ, ἐπείπεξ νὐδὲ Πέηξνλ θαὶ Παῦινλ θαὶ Βαξλάβαλ θακὲλ ηξεῖο νὐζίαο·
κία γὰξ θαὶ ἡ αὐηὴ η῵λ ηνηνύησλ πξνζώπσλ ἡ νὐζία· ἢ κίαλ ιέγνληεο νὐζίαλ, ἧο
ἐζηη παηὴξ θαὶ πἱὸο θαὶ ἅγηνλ πλεῦκα, θαίπεξ ἐλνύζηνλ εἰδόηεο η῵λ πξνζώπσλ
ἕθαζηνλ, ἕλα δηθαίσο θαὶ ἀθνινύζσο θακὲλ ζεόλ, εἰ θαὶ η῵λ πξνζώπσλ ἕθαζηνλ
ζεὸλ εἶλαη πηζηεύνκελ, δηὰ ηὸ θνηλὸλ η῅ο νὐζίαο.
\ Ωζπεξ γὰξ δηὰ ηὸ δηαθέξεηλ ηὸλ παηέξα ηνῦ ηε πἱνῦ θαὶ ηνῦ ἁγίνπ πλεύκαηνο
ηξία θακὲλ πξόζσπα παηξὸο θαὶ πἱνῦ θαὶ ἁγίνπ πλεύκαηνο, νὕησο, ἐπεηδὴ κὴ
δηαθέξεη παηὴξ πἱνῦ ηε θαὶ ἁγίνπ πλεύ καηνο θαηὰ ηὴλ νὐζίαλ, κίαλ εἶλαη ιέγνκελ
ηὴλ νὐζίαλ παηξὸο θαὶ πἱνῦ θαὶ ἁγίνπ πλεύκαηνο. εἰ γάξ, ἔλζα δηαθνξά, ηξηὰο δηὰ ηὴλ
δηαθνξάλ, ἔλζα ηαπηόηεο, κνλὰο δηὰ ηὴλ ηαπηόηεηα· ἔζηη δὲ ηαπηόηεο η῵λ
πξνζώπσλ θαηὰ ηὴλ νὐζίαλ· κνλὰο ἄξα αὐη῵λ θαηὰ ηὴλ νὐζίαλ. εἰ δὲ θαηὰ ηὴλ
νὐζίαλ κνλὰο η῅ο ἁγίαο ηξηάδνο, δ῅ινλ ὅηη θαὶ θαηὰ ηὸ ζεὸο ὄλνκα. δεισηηθὸλ γὰξ
ηνῦην η῅ο νὐζίαο νὐ ηὸ ηί αὐη῅ο παξηζη῵λ (δ῅ινλ ὅηη ἐπείπεξ ἀπεξηλόεηνλ θαὶ
ἀθαηάιεπηνλ ηὸ η῅ο ζείαο νὐζίαο), ἀιι' ἀπό ηηλνο ἰδηώκαηνο πξνζόληνο 3,1.22 αὐηῆ
ιακβαλόκελνλ παξαδεινῖ αὐηήλ, θαζάπεξ ηὸ ρξεκε ηηζηηθὸλ θαὶ ηὸ γειαζηηθὸλ
ἰδηώκαηα ὄληα θύζεσλ ιεγό κελα ζεκαίλεη ηὰο θύζεηο, ὧλπέξ ἐζηηλ ἰδηώκαηα. ἔζηη
ηνίλπλ ἰδίσκα η῅ο ἀτδίνπ νὐζίαο, ἧο ἐζηη παηὴξ θαὶ πἱὸο θαὶ ἅγηνλ πλεῦκα, ηὸ πάληα
ἐπνπηεύεηλ θαὶ ζεσξεῖλ θαὶ γηλώζθεηλ, νὐ κόλνλ ηὰ ἔξγῳ γηλόκελα, ἀιιὰ θαὶ ηὰ ἐλ
λῶ ιακβαλόκελα, ὅπεξ κόλεο ἐζηὶλ ἐθείλεο η῅ο νὐζίαο, ἅηε δὴ θαὶ αἰηίαο πάλησλ
ὑπαξρνύζεο η῅ο ηὰ πάληα πνηεζάζεο θαὶ πάλησλ ὡο ἰδίσλ πνηεκάησλ δεζπνδνύζεο,
ηὰ δὲ θαη' ἀλζξώπνπο ἅπαληα ζπκθέξνληί ηηλη θαὶ ἀξξήηῳ ιόγῳ πξπηαλεπνύζεο.
ἐληεῦζελ εἰιεκκέλνλ ηὸ ζεὸο ὄλνκα θπξίσο ιεγόκελνλ ζεκαίλεη ηὴλ νὐζίαλ
ἐθείλελ, ἥηηο ἀιεζ῵ο δεζπόδεη η῵λ ἁπάλησλ ὡο πάλησλ δεκηνπξγόο. κηᾶο
ηνηγαξνῦλ ὑπαξ ρνύζεο η῅ο νὐζίαο, ἧο ἐζηη παηὴξ θαὶ πἱὸο θαὶ ἅγηνλ πλεῦκα, θαὶ
ἑλὸο ηνῦ παξαδεινῦληνο αὐηὴλ ὀλόκαηνο (θεκὶ δή, ηνῦ ζεόο) εἷο ζεὸο ἔζηαη θπξίσο
θαὶ ἀθνινύζσο ηῶ ιόγῳ η῅ο νὐζίαο, κεδελὸο ιόγνπ θαηαλαγθάδνληνο ἡκᾶο ηξεῖο
ιέγεηλ ζενύο, ὥζπεξ νὖλ νὐδὲ ηξεῖο νὐζίαο. εἰ γὰξ ἐπὶ Πέηξνπ θαὶ Παύινπ θαὶ
Βαξλάβα ηξεῖο νὐζίαο νὔ θακελ δηὰ ηὸ κηᾶο αὐηνὺο εἶλαη, πόζῳ κᾶιινλ ἐπὶ παηξὸο
θαὶ πἱνῦ θαὶ ἁγίνπ πλεύκαηνο ηνῦην δηθαίσο νὐ πνηήζνκελ· εἰ γὰξ ηὴλ νὐζίαλ νὐ
δηαηξεηένλ εἰο ηξεῖο δηὰ ηὰ πξόζσπα, δ῅ινλ ὅηη νὐδὲ ηὸλ ζεόλ, ἐπεὶ κὴ πξόζσπνλ
δεινῖ ηὸ ζεόο, ἀιιὰ ηὴλ νὐζίαλ. εἰ γὰξ πξόζσπνλ ἐδήινπ ηὸ ζεόο, ἓλ θαὶ κόλνλ
3,1.23 η῵λ πξνζώπσλ ἐιέγεην ζεόο, ὅπεξ ἐζεκαίλεην ηῶ ηνηῶδε ὀλόκαηη, ὥζπεξ νὖλ
θαὶ παηὴξ κόλνο ὁ παηὴξ ιέγεηαη δηὰ ηὸ πξνζώπνπ δεισηηθὸλ εἶλαη ηνῦην ηὸ ὄλνκα.
Εἰ δὲ θαίε ηηο, ὅηη Πέηξνλ θαὶ Παῦινλ θαὶ Βαξλάβαλ θακὲλ ηξεῖο νὐζίαο
κεξηθάο [δ῅ινλ ὅηη ηνῦη' ἐζηηλ ἰδηθάο]· ηνῦην γὰξ θπξηώηεξνλ εἰπεῖλ, γλώησ ὅηη
κεξηθὴλ νὐζίαλ, ηνπηέζηηλ ἰδηθήλ, ιέγνληεο νὐδὲλ ἕηεξνλ ζεκᾶλαη βνπιόκεζα ἢ
ἄηνκνλ, ὅπεξ ἐζηὶ πξόζσπνλ. δηὸ δὴ θαὶ ηξεῖο εἰ ιέγνη κελ κεξηθὰο νὐζίαο, ηνπηέζηηλ
ἰδηθάο, νὐδὲλ ἄιιν θακὲλ ἢ ηξία πξόζσπα· πξνζώπνηο δὲ νὐρ ἕπεηαη ηὸ ζεόο,
θαζάπεξ δέδεηθηαη. νὐδ' ἄξα νὐδὲ ηῆ κεξηθῆ, ὅπεξ ἐζηὶλ ἰδηθῆ, νὐζίᾳ· ηαὐηὸλ γάξ
ἐζηηλ ἰδηθὴ νὐζία ηῶ πξνζώπῳ ἐπὶ η῵λ ἀηόκσλ ιεγνκέλε. ηί νὖλ ιεθηένλ πξὸο
ἐθεῖλν, ὅηη Πέηξνλ θαὶ Παῦινλ θαὶ Βαξλάβαλ ηξεῖο θακὲλ ἀλζξώπνπο; εἰ γὰξ ηαῦηα
πξόζσπα, πξόζσπα δὲ ηῶ ζεκαληηθῶ ὀλόκαηη η῅ο θνηλ῅ο νὐζίαο νὐ ζεκαίλεηαη,
ὁκνίσο νὐδὲ ἡ κεξηθὴ ιεγνκέλε ἤηνη ἰδηθὴ νὐζία, ἐπεηδὴ ηαὐηὸλ αὕηε ηῶ πξνζ
ώπῳηίλνο ράξηλ ηξεῖο ἀλζξώπνπο θακὲλ αὐηνὺο κηᾶο νὐζίαο ὑπάξρνληαο, ἧο ἐζηη ηὸ
ἄλζξσπνο δεισηηθόλ, εἰ κήηε δηὰ ηὰ πξόζσπα κήηε δηὰ ηὸ ιέγεζζαη κεξηθὴλ ἤγνπλ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ http://www.paterikiorthodoxia.com/
ἰδηθὴλ νὐζίαλ ἐθθσλνῦκελ ηνῦην; θακέλ, ὅηη θαηαρξεζηηθ῵ο θαὶ νὐ θπξίσο ηνῦην
ιέγνκελ δηά ηηλα ζπλήζεηαλ ἐμ ἀλαγθαίσλ αἰηη῵λ θξαηήζαζαλ, αἵηηλεο νὐ
ζεσξνῦληαη ἐπὶ η῅ο ἁγίαο ηξηάδνο, ἵλα θαὶ ἐπ' αὐη῅ο ηνῦην αὐηὸ πνη῵κελ. εἰζὶ 3,1.24
δὲ αἱ αἰηίαη αὗηαη· ὁ ὅξνο ὁ ηνῦ ἀλζξώπνπ νὐθ ἀεὶ ἐλ ηνῖο αὐηνῖο ἀηόκνηο ἤγνπλ
πξνζώπνηο ζεσξεῖηαη· η῵λ κὲλ γὰξ πξνηέξσλ ηειεπηώλησλ ἕηεξα ἀλη' αὐη῵λ
ζπλίζηαηαη θαὶ πάιηλ η῵λ αὐη῵λ πνιιάθηο κελόλησλ ἄιια ηηλὰ ἐπηγίλεηαη, ὡο πνηὲ
κὲλ ἐλ ηνύηνηο, πνηὲ δὲ ἐλ ἐθείλνηο, θαὶ πνηὲ κὲλ ἐλ πιείνζηλ, πνηὲ δὲ ἐλ ὀιηγσηέξνηο
ζεσξεῖζζαη ηὸλ η῅ο θύζεσο ἤγνπλ ηνῦ ἀλζξώπνπ ὅξνλ. δηὰ ηαύηελ νὖλ ηὴλ αἰηίαλ
η῅ο ηε πξνζζήθεο θαὶ η῅ο ἀθαηξέζεσο η῅ο ηε ἀπνβηώζεσο θαὶ γελλήζεσο η῵λ
ἀηόκσλ, ἐλ νἷο ζεσξεῖηαη ὁ ηνῦ ἀλζξώπνπ ὅξνο, ἀλαγθαδόκεζα θαὶ πνιινὺο ιέγεηλ
ἀλζξώπνπο θαὶ ὀιίγνπο ηῆ ηξνπῆ θαὶ ἀιινηώζεη η῵λ πξνζώπσλ ἐθθξνπ ζζείζεο η῅ο
θνηλ῅ο ζπλεζείαο θαὶ παξ' αὐηὸλ ηὸλ η῅ο νὐζίαο ιόγνλ, ὥζηε ζπλαξηζκεῖλ
ηνῖοπξνζώπνηο ηξόπνλ ηηλὰ θαὶ νὐζίαο. ἐπὶ δὲ η῅ο ἁγίαο ηξηάδνο νὐδὲλ
ηνηνῦηνλ ζπκβαίλεη πνηέ· δεῖ γὰξ ηὰ αὐηὰ πξόζσπα θαὶ νὐρ ἕηεξα θαὶ ἕηεξα ιέγεζζαη
ἀεὶ θαηὰ ηὸ αὐηὸ θαὶ ὡζαύησο ἔρνληα κήηε πξνζ ζήθελ ηηλὰ δερόκελα ηὴλ εἰο
ηεηξάδα κήηε κείσζηλ ηὴλ εἰο δπάδα· (νὔηε γὰξ γελλᾶηαη ἢ ἐθπνξεύεηαη ἐθ ηνῦ
παηξὸο ἢ ἐμ ἑλὸο η῵λ πξνζώπσλ πξόζσπνλ ἕηεξνλ, ὥζηε θαὶ ηεηξάδα εἶλαί πνηε
ηὴλ ηξηάδα· νὔηε ηειεπηᾷ πνηε ἓλ η῵λ ηξη῵λ ηνύησλ πξνζώπσλ θἂλ ὡζεὶ ῥνπῆ
ὀθζαικνῦ, ὥζηε δπάδα ηὴλ ηξηάδα γελέζζαη θἂλ ηῆ ἐλζπκήζεη·) πξνζζήθεο δὲ θαὶ
κεηώζεσο ηξνπ῅ο ηε θαὶ ἀιινηώζεσο κεδεκηᾶο γηλνκέλεο ηνῖο ηξηζὶ πξνζώπνηο
παηξὸο θαὶ πἱνῦ θαὶ ἁγίνπ πλεύκαηνο νὐδὲλ ηὸ παξαθξνῦνλ ηὴλ ἡκεηέξαλ δηάλνηαλ
πξὸο ηνῖο ηξηζὶ πξνζώπνηο θαὶ ηξεῖο ιέγεηλ ζενύο. πάιηλ ηὰ ηνῦ ἀλζξώπνπ
3,1.25 πξόζσπα πάληα νὐθ ἀπὸ ηνῦ αὐηνῦ πξνζώπνπ θαηὰ ηὸ πξνζερὲο ἔρεη ηὸ
εἶλαη, ἀιιὰ ηὰ κὲλ ἐθ ηνύηνπ, ηὰ δὲ ἐμ ἐθείλνπ ὡο πνιιὰ θαὶ δηάθνξα εἶλαη πξὸο ηνῖο
αἰηηαηνῖο θαὶ ηὰ αἴηηα. ἐπὶ δὲ η῅ο ἁγίαο ηξηάδνο νὐρ νὕησο· ἓλ γὰξ πξόζσπνλ θαὶ ηὸ
αὐηό, ηνῦ παηξόο, ἐμ νὗπεξ ὁ πἱὸο γελ λᾶηαη θαὶ ηὸ πλεῦκα ηὸ ἅγηνλ ἐθπνξεύεηαη. δηὸ
δὴ θαὶ θπξίσο ηὸλ ἕλα αἴηηνλ κεηὰ η῵λ αὐηνῦ αἰηηαη῵λ ἕλα ζεόλ θακελ
ηεζαξξεθόησο, ἐπεηδὴ θαὶ ζπλππάξρεη αὐηνῖο. νὔηε γὰξ ρξόλῳ δηῄξεηαη ἀιιήισλ
ηὰ πξόζσπα η῅ο ζεόηεηνο νὔηε ηόπῳ, νὐ βνπιῆ, νὐθ ἐπηηεδεύκαηη, νὐθ ἐλεξγείᾳ,
νὐ πάζεη, νὐδελὶ η῵λ ηνηνύησλ, νἷάπεξ ζεσξεῖηαη ἐπὶ η῵λ ἀλζξώπσλ· ἢ κόλνλ,
ὅηη ὁ παηὴξ παηήξ ἐζηη θαὶ νὐρ πἱὸο θαὶ ὁ πἱὸο πἱόο ἐζηη θαὶ νὐ παηήξ, ὁκνίσο θαὶ
ηὸ πλεῦκα ηὸ ἅγηνλ νὔηε παηὴξ νὔηε πἱόο. δηόπεξ νὐδεκία ἀλάγθε παξαθξνύεη ἡκᾶο
ηξεῖο ζενὺο εἰπεῖλ ηὰ ηξία πξόζσπα, ὥζπεξ ἐθ' ἡκ῵λ πνιινὺο ἀλζξώπνπο θακὲλ ηὰ
πνιιὰ πξόζσπα δηὰ ηὰο εἰξεκέλαο αἰηίαο. ὅηη δὲ δηὰ ηὰο εἰξεκέλαο αἰηίαο θαὶ νὐ
θαηὰ ιόγνλ ἀλαγθαῖόλ θακελ ηὰ πνιιὰ πξόζσπα ηνῦ ἀλζξώπνπ πνιινὺο
ἀλζξώπνπο, ἐληεῦζελ γέλνηη' ἂλ δ῅ινλ· ηὸ αὐηὸ θαηὰ ηὸ αὐηὸ ἓλ θαὶ πνιιὰ νὐ
δύλαηαη εἶλαη· ἔζηη δὲ Πέηξνο θαὶ Παῦινο θαὶ Βαξλάβαο ὁκνινγνπκέλσο θαηὰ
ηὸ ἄλζξσπνο εἷο ἄλ ζξσπνο· θαηὰ ηὸ αὐηὸ ἄξα, ηνπηέζηη θαηὰ ηὸ ἄλζξσπνο,
πνιινὶ νὐ δύλαληαη εἶλαη. ιέγνληαη δὲ πνιινὶ ἄλζξσπνη θαηαρξεζηηθ῵ο
δεινλόηη θαὶ νὐ θπξίσο· ηὸ δὲ θαηαρξεζηη θ῵ο ιεγόκελνλ δηαθζείξεηλ νὐθ ἄμηνλ
νὐδὲ ἱθαλὸλ παξὰ 3,1.26 ηνῖο εὖ θξνλνῦζη ηὸ θπξίσο ηε ὂλ θαὶ ιεγόκελνλ. νὐθ
ἄξα ιεθηένλ ἐπὶ η῵λ ηξη῵λ πξνζώπσλ η῅ο ζείαο νὐζίαο ηξεῖο ζενύο, ἐπεὶ θαηὰ ηὸ
ζεὸο εἷο ἐζηη ζεὸο θαὶ ὁ αὐηὸο δηὰ ηὴλ ηαπηόηεηα η῅ο νὐζίαο, ἧο ἐζηη ηὸ ζεὸο
ζεκαληηθὸλ θαηὰ ηὸλ εἰξεκέλνλ ηξόπνλ.
Εἰ δὲ ιέγνη ηηο, ὅηηπεξ ἡ γξαθὴ ζπλαξηζκεῖ ηξεῖο ἄλδξαο ιέγνπζα, θαηὰ
πεξηνπζίαλ ἐθ η῵λ ἡκεηέξσλ ἡκᾶο ἐιέγμαη πεηξώκελνο, νὐθ ὀξζὸο νὐδὲ ὅζηνο
πέθαληαη η῅ο γξαθ῅ο ἀθξναηὴο ὁ ηνηνῦηνο· νὗηνο γὰξ ἂλ νὐδὲ ἐθίλεη πξὸο ἡκᾶο
ιόγνπο πεξὶ ηνῦ εἰ δεῖ ιέγεηλ ηξεῖο ζενὺο ηὰ η῅ο ζείαο νὐζίαο ηξία πξόζσπα ζπλνξ῵λ
κάιηζηα, ὅηη παηέξα θαὶ πἱὸλ θαὶ ἅγηνλ πλεῦκα δηδνῦζα ἡ γξαθὴ θαὶ ζεὸλ ιόγνλ,
ζεὸλ κὴ ιόγνλ (ηνπηέζηη ζεὸλ παηέξα), ζεὸλ ἅγηνλ πλεῦκα ζεὸλ παξαδηδνῦζα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ http://www.paterikiorthodoxia.com/
θαζόινπ παξαηηεῖηαη ηξεῖο ζενὺο εἰπεῖλ, ἀζέ βεηαλ ἡγνπκέλε ηὴλ πνιπζεΐαλ θαὶ ἕλα
ζεὸλ δηόινπ θεξύη ηνπζα κήηε ηὰ πξόζσπα ζπκθύξνπζα κήηε ηὴλ ζεόηεηα
δηαηξνῦζα, θπιάηηνπζα δὲ κᾶιινλ ηαπηόηεηα ζεόηεηνο ἐλ ἰδηόηεηη ὑπνζηάζεσλ
ἤγνπλ πξνζώπσλ ηξη῵λ. εἰ ηνίλπλ ὀξζὸο ἦλ ὁ ηνηνῦηνο θαὶ ηνῦ δηθαίνπ ιόγνλ
ἐπνηεῖην, ηαῦηα θαηαλν῵λ ἐθ η῅ο γξαθ῅ο ηὰ ἴδηα θπξνῦλ νὐθ ἔζπεπδελ, ἐππλζάλεην
δὲ κᾶιινλ ηὴλ αἰηίαλ καζεῖλ αἰηνύκελνο, δη' ἣλ ηξεῖο ἄλδξαο ιέγεη ἡ γξαθὴ θαίπεξ
ἕλα ἄλζξσπνλ ηὴλ ζύκπαζαλ θύζηλ γηλώζθνπζα θαηὰ ηὸ Ἄλζξσπνο ὡζεὶ 3,1.27
ρόξηνο αἱ ἡκέξαη αὐηνῦ ἑληθ῵ο ηὸ θνηλὸλ η῅ο θύζεσο ἐθθσ λήζαζα· ηὸ πξνζὸλ γὰξ
ηῶ θνηλῶ η῅ο θύζεσο ἀπνθαηλνκέλε θαζ' ἑλὸο αὐηὸ εἶπε δηὰ ηὸ ἔλα γηλώζθεηλ
ἄλζξσπνλ ηὸλ ζύκπαληα ἄλζξσπνλ θαὶ νὐ πνιινύο· ἤθνπε γὰξ θηινκαζ῵ο ἐξση῵λ,
ὅηη θαὶ ἡ γξαθὴ ὡο ηξνθὸο ἀγαζὴ ἴδηα βξέθε γηλώζθνπζα ηνὺο ἀλζξώπνπο ἔζηηλ ὅηε
ζπκςειιίδεη αὐηνῖο ὡζαύησο ρξσκέλε ηηζὶ η῵λ ὀλνκάησλ νὐ παξαηηηξώζθνπζα ηὸ
ηέιεηνλ δεινλόηη θαὶ ηνὺο ηξνθ῅ο κεηαιακβάλεηλ δπλα κέλνπο ζηεξεᾶο ἀδηθνῦζα·
νὐ γὰξ δόγκαηα ηὰ ςειιίζκαηα ὁξηδνκέλε ηὰ ηέιεηα θαηαβιάπηεη, ἀιιὰ
ζπγθαηαβαίλνπζα ηνῖο λεπίνηο δη' εὐζπιαγρλίαλ θαὶ κηκνπκέλε ηὰ ἐθείλσλ νὕησο
ἀλάγεη πξὸο ἑαπηὴλ εἰο ηειεηόηεηα ἡιηθίαο ἄγνπζα. ὁξίδεηαη δὲ ὅκσο θαὶ δνγκαηίδεη
ηὰ ηέιεηα θαηὰ ηὸ ἑαπηῆ πξέπνλ θαὶ ηνὺο καζεηεπνκέλνπο πξνζ῅θνλ δηδάζθεζζαη.
ἀκέιεη ὅηη ὦηα θαὶ ὀθζαικνὺο θαὶ ζηόκα θαὶ ηὰ ινηπὰ δὴ κόξηα ζσκαηηθὰ ιέγνπζα
ἔρεηλ ηὸλ ζεὸλ νὐ δόγκα ηὸ ηνηνῦην παξαδίδσζη ζύλζεηνλ ἐθ δηαθόξσλ κει῵λ
ὁξηδνκέλε ηὸ ζεῖνλ, ἀιιὰ θαηὰ ηὸλ εἰξεκέλνλ ηξόπνλ ἐθ κεηαθνξᾶο η῵λ ἡκεηέξσλ
ιακβάλνπζα ηὰ ηνηαῦηα πξὸο ἀλαγσγήλ, ὡο εἶπνλ, η῵λ κὴ ἀκέζσο ἐπὶ ηὰ ἀζώκαηα
ρσξεῖλ δπλακέλσλ ζηεξεαῖο ηηζη θαὶ ηξαλνηάηαηο ηαῖο ιέμεζη ηὰ δόγκαηα ἐθηίζεηαη,
πλεῦκα ιέγνπζα ηὸλ ζεὸλ εἶλαη θαὶ παληαρνῦ, ἔλζα ηηο πνξεπζείε, παξεῖλαη ηὸ
ἁπινῦλ αὐηνῦ θαὶ ἀπεξίγξαθνλ ηνύηνπο ζνθ῵ο 3,1.28 ἐθπαηδεύνπζα. νὕησο θαὶ
ηξεῖο ἄλδξαο ιέγνπζα δηὰ ζπλ ήζεηαλ, ἵλα κὴ μελίδῃ ηὸ θνηλὸλ θαὶ ἐλ ρξήζεη η῵λ
πνιι῵λ ὑπάξρνλ, θαὶ ἕλα θεζὶ δη' ἀθξίβεηαλ, ἵλα κὴ παξαζαιεύζῃ ηὸ ηέιεηνλ θαὶ ἐλ
ηῆ θύζεη η῵λ πξαγκάησλ ζεσξνύκελνλ· θαὶ ηὸ κὲλ ἡγνύκεζα ζπγθαηάβαζηλ ἐπὶ
ρξεζίκῳ θαὶ ζπκ θέξνληη η῵λ λεπησδεζηέξσλ γεγελεκέλελ, ηὸ δὲ ὁξηδόκεζα δόγκα
ἐπὶ βεβαηώζεη θαὶ παξαδόζεη η῅ο ηειεηόηεηνο ἐθηη ζέκελνλ.
Ἀιιά ηηλεο ζπδεηεηηθνὶ ὑπάξρνληεο θαὶ δηεγεγεξ κέλνη πξὸο ηὸ κεδὲλ ἐᾶλ
ἀλαληίξξεηνλ ἐπὶ ηῶ θαὶ ηνὺο ιέγνληαο θαὶ ηνὺο ἀθξνσκέλνπο, ὡο ἔγσγε θαίελ ἄλ,
θηινπόλσο γπκλάζαη παξνξ῵ληεο ηὸ παξ' ἡκ῵λ ιειεγκέλνλ θαὶ ηὸ κὴ δεδνκέλνλ ὡο
ὁκνινγνύκελνλ ιακβάλνληεο παξα ινγηζκῶ ηε ρξώκελνη ηὸ δνθνῦλ θαηαζθεπάδνπζη
θαί θαζηλ, ὅηη ὥζπεξ ιέγνκελ ὑπόζηαζηο ὑπνζηάζεσο, ᾗ ὑπόζηαζηο, ηνπηέζηη θαζὸ
ὑπόζηαζηο, νὐδὲλ δηαθέξεη, θαὶ νὐ παξὰ ηνῦην κία ὑπόζηαζηο αἱ πᾶζαη ὑπνζηάζεηο·
θαὶ πάιηλ νὐζία νὐζίαο, ᾗ νὐζία, νὐδὲλ δηαθέξεη, θαὶ νὐ παξὰ ηνῦην κία νὐζία αἱ
πᾶζαη νὐζίαη, νὕησο ἂλ εἴπνηκελ ζεὸο ζενῦ, ᾗ ζεόο, νὐδὲλ δηαθέξεη, θαὶ νὐ δηὰ ηνῦην
εἷο ζεὸο αἱ ηξεῖο ὑπνζηάζεηο, θαζ' ὧλ ηὸ ζεὸο θαηεγνξεῖηαη· θαὶ πάιηλ ἄλζξσπνο
ἀλζξώπνπ, ἧ ἄλζξσπνο, νὐδὲλ δηαθέξεη ιέγνληεο νὐθ ἀλαηξνῦκελ ηὸ ηξεῖο
ἀλζξώπνπο εἶλαη Πέηξνλ θαὶ Παῦινλ θαὶ Βαξλάβαλ· δηαθέξεη γὰξ νὐζία νὐζίαο νὐ
θαζὸ νὐζία, ἀιιὰ θαζὸ ηνηάδε νὐζία θαὶ ὑπόζηαζηο ὑπνζηάζεσο θαζὸ ηνηάδε
ὑπόζηαζηο· 3,1.29 ὡζαύησο θαὶ ἄλζξσπνο ἀλζξώπνπ, ᾗ ηνηόζδε ἄλζξσπνο, θαὶ
πάιηλ ζεὸο ζενῦ, ᾗ ηνηόζδε ζεόο· ηὸ δὲ ηνηόζδε ἢ ηνηόζδε ἐπὶ δύν ἢ θαὶ πιεηόλσλ
εἴσζε ιέγεζζαη. ἀιιὰ ηαῦηα κέλ, ὡο εἴπνκελ, ἐθεῖλνη ιέγνπζηλ· ἡκεῖο δὲ δείμνκελ
ζόθηζκα ηὸ πᾶλ εἶλαη θαὶ νὐδὲλ ἕηεξνλ ηὸ ιειεγκέλνλ, νὐδακ῵ο ἄιισο
πεξηγηλόκελνη ἀιι' ἢ αὐηνῖο ηνῖο εἰξεκέλνηο θερξεκέλνη θαὶ δεηθλύληεο κὴ δεῖλ ηὸλ
ηνηόλδε ζεὸλ θαὶ ηνηόλδε ζεὸλ ἢ ηνηόλδε ἄλζξσπνλ θαὶ ηνηόλδε ιέγεηλ· ἀιι' εἰ ἄξα
ηνηάλδε ὑπόζηαζηλ ζενῦ θαὶ ηνηάλδε ὑπόζηαζηλ ἀλζξώπνπ· πνιιὰο γὰξ ὑπν ζηάζεηο
ηνῦ ἑλὸο ἀλζξώπνπ θαὶ ηξεῖο ὑπνζηάζεηο ηνῦ ἑλὸο ζενῦ θακελ δηθαίσο. ηὸ κὲλ νὖλ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ http://www.paterikiorthodoxia.com/
ηνηόζδε ιεγόκελνλ δηαθξῖλαη βνύιεηαη ηί ηηλνο θνηλσλνῦληνο θαη' ἐθεῖλν ηνὔλνκα,
ᾧ ηὸ ηνηόζδε πξνζηίζεηαη· νἷνλ δῶνλ ηνηόλδε θακὲλ ηὸλ ἄλζξσπνλ δηαθξῖλαη
βνπιόκελνη ηνῦ ἵππνπ, θέξε εἰπεῖλ, θνηλσλνῦληνο αὐηῶ θαηὰ ηνὔλνκα ηνῦ δῴνπ,
δηαθέξνληνο δὲ ηῶ ινγηθῶ θαὶ ηῶ ἀιόγῳ. δηαθξίλεηαη δέ ηί ηηλνο ἢ νὐζίᾳ ἢ
ὑπνζηάζεη ἢ νὐζίᾳ θαὶ ὑπνζηάζεη· θαὶ νὐζίᾳ κὲλ δηαθέθξηηαη ὁ ἄλζξσπνο ηνῦ ἵππνπ,
ὑπνζηάζεη δὲ Παῦινο Πέηξνπ, νὐζίᾳ δὲ θαὶ ὑπνζηάζεη ἥδε ἡ ὑπόζηαζηο ηνῦ ἀλζξώπνπ
η῅ζδε η῅ο ὑπνζηάζεσο ηνῦ ἵππνπ. ἀιιὰ θαλεξνπκέλνπ ηνῦ ιόγνπ η῵λ θαη' νὐζίαλ
ἁπι῵ο θαὶ η῵λ θαζ' ὑπόζηαζηλ θαὶ νὐ θαη' νὐζίαλ δηαθεξόλησλ πξόδεινο ἔζηαη θαὶ
ὁ πεξὶ η῵λ θαη' νὐζίαλ ἅκα θαὶ ὑπόζηαζηλ δηαθεθξηκέλσλ. πεξὶ ηνύησλ νὖλ ἡκῖλ
ἐμεηαδέζζσ ὁ ιόγνο· ὅηη κὲλ γὰξ θαὶ ηὰ δηαθέξνληα θαη' νὐζίαλ ιέγνληαη δύν ἢ ηξεῖο
νὐζίαη θαὶ ηὰ δηαθέξνληα θαζ' ὑπόζηαζηλ ὡζαύησο ιέγνληαη δύν θαὶ ηξεῖο
ὑπνζηάζεηο, 3,1.30 ὁκνινγνῦζη θαὶ αὐηνὶ θαὶ ἡκεῖο· δηαθεξόκεζα δέ, ὅηη ἐπὶ κὲλ
Πέηξνπ θαὶ Παύινπ θαζὶ δεῖλ <δύν> ιέγεηλ ἀλζξώπνπο, ἡκεῖο δὲ νὐ θπξίσο κέληνη
θαὶ θαηὰ ηὸλ ἐπηζηεκνληθὸλ ιόγνλ· νὐδὲ εἷο γὰξ λῦλ ἡκῖλ ιόγνο πεξὶ θνηλ῅ο θαὶ
θαηαρξεζηηθ῅ο ρξήζεσο· αὕηε γὰξ νὔηε πξὸο ἀλαίξεζίλ ηηλνο νὔηε πξὸο ζύ ζηαζηλ
ἰζρύεη. ζαθεληδέζζσ ηνηγαξνῦλ πξόηεξνλ ἡκῖλ, ηὸλ ἄλζξσπνλ θαὶ ηὸλ ἵππνλ ἢ ηὸλ
ἵππνλ θαὶ ηὸλ θύλα ηίλνο ράξηλ δηαθέξεηλ ιέγνκελ θαζὸ ηνηάζδε νὐζίαο. ἢ πξόδεινλ
ὅηη ἐπεηδὴ δηαθέξνπζηλ ἀιιήισλ θαηὰ ηὰ ραξαθηεξίδεηλ νὐζίαο εἰσζόηα, νἷνλ
ινγηθῶ θαὶ ἀιόγῳ, ρξεκεηηζηηθῶ, ὑιαθηηθῶ θαὶ εἴ ηηλη ηνηνύηῳ. ηῶ γὰξ ιέγεηλ
νὐζίαλ ηνηάλδε νὐδὲλ ἕηεξνλ ιέγνκελ ἢ ὕπαξμηλ δσ῅ο κεηέρνπζαλ πξὸο
ἀληηδηαζηνιὴλ η῅ο κὴ ηνηαύηεο, ὕπαξμηλ ινγηθεύεζζαη πε θπθπῖαλ πξὸο δηάθξηζηλ
ἀινγίᾳ δηαθεξνύζεο, ὕπαξμηλ ηὸ ρξεκεηηζηηθὸλ ἔρνπζαλ ραξαθηεξηζηηθόλ, θαὶ εἴ ηη
ηνηνῦηνλ. ἀληὶ γὰξ ηνηνύησλ δηαθνξ῵λ θαὶ ἰδίσλ πξνζηίζεηαη ηῆ νὐζίᾳ ἢ θαὶ παληὶ
γέλεη πξὸο δηάθξηζηλ η῵λ ὑπ' αὐηὸ εἰδ῵λ ηὸ ηνηάδε θαὶ ηνηόλδε νἶνλ ηνηάδε νὐζία
ἀληὶ ηνῦ αἰζζεηηθὴ ἢ ἀλαίζζεηνο, ηνηόλδε δῶνλ ἀληὶ ηνῦ ινγηθὸλ ἢ ἄινγνλ. θαὶ
πάιηλ ιέγνκελ· δηαθέξεη Παῦινο Πέηξνπ, θαζὸ ηνηάδε ὑπόζηαζηο ἑθάζηῳ αὐη῵λ,
ἐπεηδὴ δηαθέξνπζηλ ἀιιήισλ θαηά ηηλα η῵λ ὑπόζηαζηλ θαὶ νὐθ νὐζίαλ ζπληζηᾶλ
πεθπθόησλ, νἷνλ θαιαθξόηεηη, καθξόηεηη, παηξόηεηη, πἱόηεηη θαὶ εἴ ηηλη 3,1.31
ηνηνύηῳ· πξόδεινλ γάξ, ὡο νὐ ηαὐηὸλ εἶδνο θαὶ ἄηνκνλ, ηνπηέζηηλ νὐζία θαὶ
ὑπόζηαζηο· ιέγσλ γάξ ηηο ἄηνκνλ, ηνπηέζηηλ ὑπόζηαζηλ, εὐζὺο ηὴλ δηάλνηαλ ηνῦ
ἀθξνσκέλνπ παξαπέκπεη πξὸο ηὸ δεη῅ζαη νὖινλ, γιαπθόθζαικνλ, πἱόλ, παηέξα θαὶ
εἴ ηη ὅκνηνλ· ιέγσλ δὲ εἶδνο, ηνπηέζηηλ νὐζίαλ, πξὸο ηὸ γλ῵λαη δεινλόηη, δῶνλ
ινγηθόλ, ζλεηόλ, λνῦ θαὶ ἐπηζηήκεο δεθηηθόλ, δῶνλ ἄινγνλ, ζλεηόλ, ρξεκεηηζηηθὸλ
θαὶ ηὰ ηνηαῦηα. εἰ δὲ κὴ ηαὐηὸλ νὐζία θαὶ ἄηνκνλ, ὅπεξ ἐζηὶλ ὑπόζηαζηο, νὐδὲ ηαὐηὰ
ηὰ ραξαθηεξίδνληα ηαύηελ ηε θἀθείλελ. εἰ δὲ θαὶ ηαῦηα νὐ ηαὐηά, νὐδὲ ηνῖο αὐηνῖο
ὀλόκαζη δπλαηὸλ ζπλάπηεζζαη· ἀιιὰ ηὰ κὲλ ηνῖο θαη' νὐζίαο ἢ νὐζη῵λ θεηκέλνηο, ηὰ
δὲ ηνῖο θαηὰ ἄηνκνλ ιεγνκέλνηο. ηξία ηνίλπλ ἐζηὶλ ὀλόκαηα, πεξὶ ὧλ ἡ δήηεζηο·
νὐζία, ἄηνκνλ, ἄλζξσπνο. θαὶ ηῆ κὲλ νὐζίᾳ ζπλάπηνκελ ηὸ ηνηάδε πξὸο δηάθξηζηλ, ὡο
εἶπνλ, η῵λ ὑπ' αὐηὴλ εἰδ῵λ θαη' νὐζίαλ ἀιιήισλ δηαθεξόλησλ· ηῆ δὲ ὑπνζηάζεη
πάιηλ ὁκνίσο ηὸ ηνηάδε ζπδεύγλπκελ πξὸο δηαίξεζηλ πξνζώπσλ η῵λ ἀιιήινηο
θνηλσλνύλησλ ηνύηνπ ηνῦ ὀλόκαηνο, ηνπηέζηη η῅ο ὑπνζηάζεσο, θαὶ δηαθεξόλησλ
ἀιιήισλ νὐ ηνῖο νὐζίαλ ραξαθηεξίδνπζηλ, ἀιιὰ ηνῖο ιεγνκέλνηο ζπκβεβεθόζηλ. ηίλη
νὖλ βνύινληαη ηξόπῳ ζπλάςαη ηῶ ἄλζξσπνο ὀλόκαηη ηὸ ηνηόζδε; (ἐθ γὰξ η῵λ
θνηλ῵ο ὁκνινγνπκέλσλ ηὰ ἀκθηβαιιόκελα δέρεηαη ηὴλ ιύζηλ.) ὡο ηῆ νὐζίᾳ; ἔζηαη
νὖλ ηὰ ὑπ' αὐηὸλ νὐζηώδεη δηαθνξᾷ δηαθεθξηκέλα ἀιιήισλ; ὅπεξ νὐθ ἔζηηλ· νὐδὲλ
γὰξ δηαθέξεη θαη' νὐζίαλ Παῦινο Πέηξνπ, θαζ' ὧλ θαηεγνξεῖηαη ηὸ ἄλζξσπνο. ἀιι'
ὡο ηῆ ὑπνζηάζεη; πξνζώπνπ ἄξα δεισηηθὸλ ηὸ ἄλ 3,1.32 ζξσπνο θαὶ νὐθ νὐζίαο,
ὅπεξ ἄηνπνλ ιέγεηλ· ηὸ θνηλὸλ γὰξ η῅ο νὐζίαο ζεκαίλεη ηὸ ἄλζξσπνο θαὶ νὐθ ἰδηθὸλ
πξόζσπνλ, Παύινπ, θέξε εἰπεῖλ, ἢ Βαξλάβα. νὐθ ἄξα νὐδελὶ ηξόπῳ ηὸ ηνηόζδε

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ http://www.paterikiorthodoxia.com/
ζπλάπηεηαη ηῶ ἄλζξσπνο θαηά γε ηὸλ ἐπηζηεκνληθὸλ ιόγνλ. εἰ δὲ ἡ θνηλὴ ρξ῅ζηο
ἀπνξεῖ ηνύηνπ θαὶ θαηαθέρξεηαη ηνῖο η῅ο νὐζίαο ὀλόκαζη εἰο πξνζώπνπ δήισζηλ,
νὐδὲλ πξὸο ηὸλ ἀθξηβ῅ θαλόλα η῅ο ινγηθ῅ο ἐπηζηήκεο. ἀιιὰ ηί θαηαηξέρσ η῅ο
ζπλήζνπο θαηαρξήζεσο ἀπνξνύζεο εἰο ηὰ ηνηαῦηα ιαλζάλσλ, ὅηη θαὶ νἱ
ἐπηζηεκνληθνὶ η῵λ ιόγσλ ιόγνηο πξνζθόξνηο θξάζαη ηὸ λνεζὲλ πνιιάθηο νὐθ
εὐπνξνῦληεο ἑηέξνηο θαὶ αὐηνὶ θαηαρξεζηηθνῖο ρξ῵ληαη ὀλόκαζη πξὸο παξάζηαζηλ
ηνῦ ιεγνκέλνπ; πιὴλ ἐθεῖλν ζαθὲο ἡκῖλ ἔζησ, ὅηηπεξ, εἰ ἐιέγνκελ ἐπὶ Πέηξνπ θαὶ
Παύινπ ἄλζξσπνο ἀλζξώπνπ, ᾗ ἄλζξσπνο, νὐδὲλ δηαθέξεη, ἀιι' ᾗ ηνηόζδε
ἄλζξσπνο, θαὶ νὐζία νὐζίαο, ᾗ νὐζία, νὐδὲλ δηαθέξεη, ἀιι' ᾗ ηνηάδε νὐζία, ιέγεηλ ἐπ'
αὐη῵λ ἠδπλάκεζα. εἰ δὲ ηνῦην ιέγεηλ κὴ δπλαηόλ, ἐπεὶ κία θαὶ ἡ αὐηὴ νὐζία Πέηξνπ
θαὶ Παύινπ, νὐδὲ ἄξα νὐδὲ ἐθεῖλν, ἐπείπεξ νὐζίαο δεισηηθὸλ ηὸ ἄλζξσπνο ὄλνκα· εἰ
δὲ ηὸ ηνηόζδε θαὶ ηνηόζδε νὐθ ἀθόινπζνλ ζπλάςαη ηῶ ἄλζξσπνο ὀλόκαηη, νὐδ' ἄξα
νὐδὲ δύν ἢ ηξεῖο θπξίσο ιέγνκελ ἀλζξώπνπο. θαὶ εἰ ἐπὶ ηνῦ ἀλζξώπνπ ηαῦηα
δέδεηθηαη, πόζῳ κᾶιινλ ἐπὶ η῅ο ἀτδίνπ θαὶ ζείαο νὐζίαο θπξηώηεξνλ ἁξκόζεη ηὸ κὴ
ηνηόλδε ζεὸλ θαὶ ηνηόλδε ιέγεζζαη η῵λ ὑπνζηάζεσλ ἑθάζηελ κεδὲ ζεὸλ θαὶ ζεὸλ θαὶ
ζεὸλ ἐθθσλεῖζζαη ηὸλ παηέξα θαὶ ηὸλ πἱὸλ θαὶ ηὸ ἅγηνλ πλεῦκα κεδὲ ηξεῖο ζενύο,
θἂλ ηῆ ἐλζπκήζεη, δνγκαηίδεζζαη. 3,1.33 ζπλέζηεθελ ἄξα ηῶ πξὸο ἡκ῵λ θαὶ δηθαίῳ
θαὶ ἀθνινύζῳ θαὶ ἐπηζηεκνληθσηάηῳ ιόγῳ, ὡο ἕλα ζεόλ θακελ ηὸλ η῵λ ἁπάλησλ
δεκηνπξγόλ, εἰ θαὶ ἐλ ηξηζὶ πξνζώπνηο ἤγνπλ ὑπνζηάζεζη ζεσξεῖηαη παηξὸο θαὶ πἱνῦ
θαὶ ἁγίνπ πλεύκαηνο.

Παλεπηζηήµην Αηγαίνπ, Σµήµα Πνιηηηζµηθήο Σερλνινγίαο θαη Επηθνηλσλίαο