Τα αποθέματα, για όλες τις επιχειρήσεις κερδοσκοπικού
χαρακτήρα, αποτελούν ένα από τα περιουσιακά τους στοιχεία
που καθορίζουν την οικονομική πορεία τους. Τόσο το ύψος
των αποθεμάτων όσο και η χρονική διατήρησή τους,
αντανακλά την ικανότητα του Management να λειτουργεί
αποδοτικά. Στο άρθρο αυτό θα παρουσιαστεί η μέθοδος για να
εντοπιστεί η ικανότητα της διοίκησης μιας επιχειρηματικής
μονάδας να διαχειρίζεται τα αποθέματα της.
Απόθεμα για την Χρηματοοικονομική και την Λογιστική
είναι το περιουσιακό στοιχείο
που κατέχει η επιχείρηση με σκοπό να το πουλήσει (ως
αποτέλεσμα της δραστηριότητας της)
που βρίσκεται στη διαδικασία παραγωγής (με σκοπό την
πώληση)
που είναι σε μορφή υλικού ή εφοδίων με σκοπό να
χρησιμοποιηθούν από την παραγωγική διαδικασία.
Αποθέματα λοιπόν για κάθε επιχείρηση είναι: τα
εμπορεύματα, τα έτοιμα προϊόντα, τα ημιτελή –
ημικατεργασμένα, τα υποπροϊόντα και τα υπολείμματα, οι
πρώτες και βοηθητικές ύλες, τα αναλώσιμα υλικά, τα
ανταλλακτικά και τα είδη συσκευασίας. Πρέπει να τονιστεί
ότι, στην ομάδα των αποθεμάτων, η λογιστική εντάσσει και τις
προκαταβολές για αγορές αποθεμάτων.
ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ – ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ – ΚΟΣΤΟΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ
90 / 102
Στην ουσία τα αποθέματα αποτελούν το περιουσιακό
στοιχείο που η επιχείρηση ρευστοποιεί (εισπράττει άμεσα
χρήμα) με μικρότερη δυσκολία από ότι τα πάγια αλλά όχι με
τόση ευκολία όσο τις απαιτήσεις των πελατών της. Όμως πως
είναι δυνατό να εντοπιστεί και να διαπιστωθεί η ικανότητα της
επιχείρησης να διαχειρίζεται τα αποθέματά με τον καλύτερο
δυνατό τρόπο;
Η επιχείρηση αλλά και ο εξωτερικός αναγνώστης των
οικονομικών καταστάσεων, μπορεί να εντοπίσει την ικανότητα
διαχείρισης των αποθεμάτων μέσω του δείκτη κυκλοφοριακής
ταχύτητας των αποθεμάτων. Ακαδημαϊκοί, καταγράφουν τον
δείκτη κυκλοφοριακής ταχύτητας ως δείκτη βαθμού
χρησιμοποίησης των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης
ενώ ο άλλοι εξετάζουν τον δείκτη σε συνδυασμό με τους
δείκτες ρευστότητας.
Ο δείκτης κυκλοφοριακής ταχύτητας αποθεμάτων
καταγράφει τον ρυθμό ανανέωσης των αποθεμάτων, δηλαδή
πόσες φορές αγοράστηκαν νέα αποθέματα τα οποία στην
συνέχεια μεταποιήθηκαν, έγιναν προϊόντα και πουλήθηκαν. Ο
δείκτης υπολογίζει τον αριθμό ανακυκλώσεων των
αποθεμάτων, δηλαδή τις φορές σε καθαρό αριθμό.
Ο δείκτης υπολογίζεται από την διαίρεση του κόστους
πωληθέντων της χρήσης δια του μέσου αποθέματος προϊόντων.
ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ – ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ – ΚΟΣΤΟΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ
91 / 102
Αριθμοδείκτης κυκλοφοριακής
Ταχύτητας
αποθεμάτων/Αριθμοδείκτης
=
Ανακύκλωσης αποθεμάτων
Κόστος πωληθέντων
----------------------------
Μέσο απόθεμα
Ο δείκτης είναι εύκολο να υπολογιστεί τόσο από την
επιχείρηση όσο και από τους εξωτερικούς συνεργάτες ή
επενδυτές της επιχείρησης. Από τις δημοσιευόμενες
οικονομικές καταστάσεις της επιχείρησης και την κατάσταση
Αποτελεσμάτων Χρήσης είναι εύκολο να εντοπίσουμε το
Κόστος πωληθέντων της υπό μελέτη χρήσης. Παράλληλα από
τις δημοσιευμένες Οικονομικές καταστάσεις της επιχείρησης
της ίδιας χρήσης εντοπίζουμε το σύνολο του λογαριασμού
αποθέματα (στις Ελληνικές καταστάσεις ο λογαριασμός αυτός
βρίσκεται κάτω από τον λογαριασμό των παγίων, στις
Αμερικάνικες βρίσκεται κάτω από τους λογαριασμούς
απαιτήσεων και διαθεσίμων). Το μέσο κόστος αποθεμάτων
υπολογίζεται αν προσθέσουμε τα αποθέματα αρχής (της
παρούσας χρήσης) στα αποτελέσματα τέλους χρήσης (της ίδιας
χρήσης) και τα διαιρέσουμε διά δύο (2) Δηλαδή :
Μέσο απόθεμα χρήσης
(για τον υπολογισμό του
αριθμοδείκτη
κυκλοφοριακής
=
ταχύτητας αποθεμάτων)
Απόθεμα αρχής (της χρήσης) +
απόθεμα τέλους (της ίδιας χρήσης)
-----------------------------------
2
ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ – ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ – ΚΟΣΤΟΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ
92 / 102
Ως απόθεμα αρχής της χρήσης λαμβάνουμε το απόθεμα
τέλους της προηγούμενης χρήσης. Υπενθυμίζεται ότι οι
δημοσιευμένες Οικονομικές καταστάσεις των επιχειρήσεων
παρουσιάζουν δύο χρήσης, τη παρούσα (αυτή που κλείνει) και
την προηγούμενη. Το απόθεμα αρχής της χρήσης, ταυτίζεται
με το απόθεμα τέλους της προηγούμενης χρήσης.
Στην περίπτωση που θέλουμε να υπολογίσουμε τον
αριθμό των ημερών που παραμένει το απόθεμα στην
επιχείρησή μας (Μέσος όρος παραμονής αποθεμάτων) δεν
έχουμε παρά να διαιρέσουμε της ημέρες του έτους με τις
φορές (ανακυκλώσεις) που κάνουν τα αποθέματα σε ένα έτος.
Μέσος
όρος
παραμονής
αποθεμάτων =
365
----------------------------------------------
Αριθμοδείκτης κυκλοφοριακής
ταχύτητας αποθεμάτων
Ο δείκτης κυκλοφοριακής ταχύτητας αποθεμάτων,
αποτυπώνει τον αριθμό των ανακυκλώσεων των αποθεμάτων
σε μια επιχείρηση μέσα σε μία χρήση. Ο μέσος όρος
παραμονής των αποθεμάτων αποτυπώνει τις ημέρες που
παραμένουν τα αποθέματα στην επιχείρηση. Όσες λοιπόν
περισσότερες φορές αγορο-πουλήσει η επιχείρηση δηλαδή
αγοράσει πρώτες ύλες και λοιπά αγαθά για την παραγωγική
της δραστηριότητα ή εμπορεύματα (για τις επιχειρήσεις που
ασχολούνται με το εμπόριο) και τα μετατρέψει σε προϊόντα
τόσο πιο αποτελεσματικά λειτουργεί η επιχείρηση.
ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ – ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ – ΚΟΣΤΟΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ
93 / 102
Πόσο χρήσιμη είναι όμως αυτή η πληροφορία τόσο για
την διοίκηση της επιχείρησης όσο και για τους εξωτερικούς
συνεργάτες της επιχείρησης (σημειώνουμε ότι εξωτερικοί
συνεργάτες της επιχείρησης είναι οι επενδυτές, οι
προμηθευτές, τα πιστωτικά ιδρύματα και οι εργαζόμενοι).
Η κυκλοφοριακή ταχύτητα των αποθεμάτων είναι χρήσιμο
στοιχείο για μια επιχείρηση όταν:
συγκρίνεται με παλαιότερες τιμές του ιδίου δείκτη
(διαχρονική σύγκριση)
συγκρίνεται με τον δείκτη κυκλοφοριακής ταχύτητας
αποθεμάτων άλλων εταιριών του ιδίου κλάδου
επιχειρηματικής δραστηριότητας. Τονίζεται ότι δεν είναι
σωστή η σύγκριση του δείκτη αυτού μεταξύ
επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς
κλάδους.
Συνδυάζεται με μελέτη δεικτών όπως η κυκλοφοριακή
ταχύτητα των απαιτήσεων ή τον αριθμοδείκτη
πληρωτέων λογαριασμών προς αποθέματα, αλλά και
άλλους χρηματοοικονομικούς δείκτες.
Αρκετοί επιστήμονες της διοίκησης των επιχειρήσεων
χρησιμοποιούν τον δείκτη αυτό με σκοπό να προϋπολογίσουν
το ύψος των αποθεμάτων του επόμενου έτους.
Όταν μια επιχείρηση εντοπίσει μείωση της κυκλοφορίας
των αποθεμάτων (μείωση της κυκλοφοριακής ταχύτητας
αποθεμάτων), τότε θα πρέπει να προσέξει πιθανά προβλήματα
υπέρ-αποθεματοποίησης. Παράλληλα όταν υπάρχει αύξηση της
ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ – ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ – ΚΟΣΤΟΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ
94 / 102
κυκλοφοριακής ταχύτητας των αποθεμάτων καλό είναι να
εξετάζουμε και την πορεία των εξόδων διάθεσης (πωλήσεων).
Στην περίπτωση που έχουμε αύξηση της κυκλοφοριακής
ταχύτητας των αποθεμάτων με παράλληλη αύξηση των εξόδων
διάθεσης (πωλήσεων) τότε τα αναμενόμενα κέρδη θα
εξανεμισθούν από τα έξοδα που πραγματοποιεί η επιχείρηση
για την προώθηση των πωλήσεων της.
Κύριο μειονέκτημα του δείκτη αυτού είναι ότι δεν παρέχει
την δυνατότητα επιμέρους εξειδικευμένης ανάλυσης. Δηλαδή
δεν είναι δυνατό να αποτυπωθεί από τον δείκτη αυτό, το είδος
των αποθεμάτων που παρουσιάζει την μεγαλύτερη βραδύτητα
στη κίνηση του ή τα είδη των αποθεμάτων που κινούνται με
μεγαλύτερες ταχύτητες.
Παράλληλα όταν γίνεται υπολογισμός του δείκτη αυτού από
τρίτους (εκτός επιχείρησης) και συγκρίνεται με δείκτες άλλων
επιχειρήσεων υπάρχει κίνδυνος τα δεδομένα των επιχειρήσεων
να μην είναι συγκρίσιμα. Αυτό συμβαίνει όταν οι επιχειρήσεις
αυτές χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους αποτίμησης για
τα αποθέματά τους.
ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ – ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ – ΚΟΣΤΟΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ
95 / 102
Παράδειγμα υπολογισμού του δείκτη
Κυκλοφοριακής ταχύτητας αποθεμάτων
ΕΤΟΣ
20Χ1 20Χ2
Κόστος πωληθέντων
2300 2450
Απόθεμα αρχής
870
750
Απόθεμα τέλους
750
870
Μέσο απόθεμα
810
810
Κυκλοφοριακή ταχύτητα
αποθεμάτων
2,84
3,02
Αριθμός ημερών παραμονής
128,54 120,67
αποθέματος στην
εποιχείρηση
Από το παραπάνω παράδειγμα γίνεται κατανοητό ότι η
επιχείρηση αύξησε τη κυκλοφοριακή ταχύτητα των
αποθεμάτων δηλαδή μείωσε της ημέρες παραμονής των
αποθεμάτων στις αποθήκες της κατά περίπου 7 ημέρες.
ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ – ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ – ΚΟΣΤΟΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ
96 / 102
ΒΙΟΜΗΧΑΝΟΠΟΙΗΣΗ -
ΠΑΡΑΓΩΓΗ
ΑΠΟΘΗΚΗ
ΠΡΩΤΕΣ ΚΑΙ
ΒΟΗΘΗΤΙΚΕΣ
ΥΛΕΣ
ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ
ΥΛΙΚΑ
ΑΝΤΑΛΛΑΚΤΙΚΑ
ΕΙΔΗ
ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ
ΗΜΙΚΑΤΕΡΓΑΣΜΕΝΑ
ΗΜΙΕΤΟΙΜΑ
ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ
ΥΠΟΠΡΟΪΟΝΤΑ
ΕΤΟΙΜΑ
ΠΡΟΪΟΝΤΑ
ΑΠΟΘΗΚΗ
ΠΩΛΗΣΗ
ΤΕΛΙΚΟΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ
ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ
ΑΓΟΡΑ
ΗΜΕΡΕΣ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ
ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ – ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ – ΚΟΣΤΟΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ
97 / 102
