--- Υπαίθρια Περιβαλλοντικά Κέντρα Πρόκληση του Μέλλοντος

Τα Υπαίθρια Περιβαλλοντικά Κέντρα στοχεύουν στην ανανέωση της συνοχής και των δομών της
τοπικής κοινωνίας, που καλείται να αναπτύξει δυναμικές, να συνθέσει σχέσεις, να προωθήσει
καινοτομίες και να εξασφαλίσει προοπτικές για τον άνθρωπο και τη φύση. Ο πολιτισμός, το
περιβάλλον, η παράδοση, η παραγωγή και η ήπια ανάπτυξη είναι τα ουσιώδη συστατικά της νέας
πρόκλησης.
Αναμφίβολα, η σημερινή πραγματικότητα σε ότι αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη φαίνεται ότι έχει
οδηγηθεί σε αδιέξοδα εφαρμογής. Και τούτο, γιατί οικοδομήθηκε με βερμπαλισμούς και
ευχολόγια από τους λίγους και τους έχοντες, πάνω στην αγωνία της κοινωνίας του μόχθου και της
καθημερινής βιοπάλης. Έτσι, το μοντέλο τους, έχει φτάσει σε οριακό σημείο, απαξιώνοντας τις
αρχές της οικονομικής αναβάθμισης με την ταυτόχρονη έλλειψη σεβασμού προς τον
περιβάλλοντα, το γειτονικό χώρο όπου όλοι ζούμε, συνυπάρχουμε και δημιουργούμε γιατί …
είμαστε ακόμα ζωντανοί. Ωστόσο, το σύγχρονο ολίσθημα στην ποιότητα ζωής, μπορεί να
ξεπεραστεί μόνο με ένα νέο όραμα και επανασχεδιασμό των απαιτήσεων μας που θα βασίζονται
συνδυαστικά και ολιστικά στον ορθολογισμό των απαιτήσεων της κοινωνίας και της οικονομίας
και στη αναγκαιότητα της διασύνδεσής τους με το περιβάλλον. Οι γεωγραφικοί χώροι, όπου
μπορούν να βρουν άμεση εφαρμογή βιώσιμα αναπτυξιακά σχέδια, είναι μόνο οι τοπικές
κοινωνίες. Τα μικρά αυτά υποσύνολα ήταν ανέκαθεν οι μόνες μορφές κοινωνικής οργάνωσης
που παρέμειναν αναλλοίωτες, στη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας. Αυτές ήταν εκείνες που

Με την Οικολογία & το Περιβάλλον

-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις

διαφύλαξαν την κληρονομιά - πολιτιστική, περιβαλλοντική – και τις παραδόσεις, γιατί
αποτελούσαν τη ραχοκοκαλιά της τοπικής μικρο-οικονομίας.
Τα μέχρι σήμερα σενάρια βιώσιμης ανάπτυξης μπορούμε να τα χαρακτηρίσουμε ως προς την
εφαρμοσιμότητά τους, είτε ως ουδέτερα και άνευρα, είτε ως στερούμενα πρωτοτυπίας,
προοπτικών και ευελιξίας. Επομένως, ο επαναπροσανατολισμός είναι η μόνη διέξοδος, αφού η
αναγκαιότητα της σύνθεσης και διασύνδεσή τους περνά μέσα από τη γοητεία των σχέσεων
ανθρώπου και φύσης. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να υλοποιηθούν οι μελλοντικές ανάγκες της
κοινωνίας, ώστε η σημερινή λιμνάζουσα συγκυρία να μετατραπεί σε δημιουργική και
ολοκληρωμένη γνώση και εφαρμογή για την ήπια ανάπτυξη. Όταν δηλαδή θα γίνει ένα με την
τοπική κοινωνία, όπως ήταν τότε. Η καινούργια προοπτική οφείλει πρωτίστως να δημιουργήσει
συνθήκες οικονομικής συμβίωσης και να ενσωματωθεί μέσα στον τοπικό κοινωνικό ιστό. Έτσι,
θα κατορθωθεί, το απλό και το αυτονόητο. Δηλαδή, μέσα από την παρατήρηση, το διάλογος, τις
βιωματικές δράσεις, την κατανόηση και την ενημέρωση, να υιοθετηθεί ένας εναλλακτικός τρόπος
σκέψης για μια νέα ανθρώπινη και υλοποιήσιμη πρακτική.
Αυτή ουσιαστικά είναι η υπέρβαση, ζωτική αρχή για τα οράματα μιας καλύτερης ζωής. Σ’αυτό το
σημείο, όπου σχεδιάζεται η ολοκληρωμένη τοπική ανάπτυξη, εμπλέκεται και ο ρόλος της
περιβαλλοντικής αγωγής, η οποία οφείλει να είναι διαθέσιμη σε όλες τις κοινωνικές ομάδες,
παρέχοντες σε όλους ευκαιρίες να παρατηρήσουν, να ερευνήσουν, να σκεφτούν, να προτείνουν
και να εφαρμόσουν, αλλά και να διαφωνήσουν με ότι έχουν βιώσει, ακόμη και από τα παθήματα
του σήμερα. Δεν αρκεί η περιβαλλοντική αγωγή μόνο για τη νέα γενιά. Ασφαλώς και δεν είναι
αρκετό να περιμένουμε να ενηλικιωθούν οι νέες γενιές για να αναλάβουν δράση. Ασφαλώς και η
διαχείριση των φυσικών πόρων, για παράδειγμα, δεν μπορεί να περιμένει ενηλικιώσεις.
Το νέο ελπιδοφόρο μήνυμα για δράσεις ήπιας ανάπτυξης προέρχεται και έχει τις ρίζες του από
την επαφή μας με τον κόσμο. Δηλαδή, τους παράγοντες του περιβάλλοντος –κοινωνικούς,
οικονομικούς, οικολογικούς- που σαφέστατα περιλαμβάνουν τον άγριο και συμβιβαστικό
άνθρωπο, την ελκυστική, τρυφερή και γοητευτική φύση που κάθε της επιλογή δημιουργεί αν μη τι
άλλο, συγκινήσεις. Εξάλλου, η νέα δυναμική-πρόκληση, απαιτεί τον άνθρωπο μέσα στο
περιβάλλον για να ζυμωθεί με το περιβάλλον του και τα προβλήματά του. Είναι αυτό το στήριγμα
που χρειάζονται οι τοπικές κοινωνίες, είναι το όραμα της νέας αναπτυξιακής υποδομής, τα
Υπαίθρια Περιβαλλοντικά Κέντρα δημιουργικής και ολοκληρωμένης ανάπτυξης για την
περιοχή. Ένα υπαίθριο περιβαλλοντικό κέντρο μπορεί να ενσωματώνει για παράδειγμα, ένα
οικολογικό μονοπάτι μέσα στη φύση, μια διαδρομή ιστορίας μέσα στην παλιά πόλη, δρόμους της
παράδοσης, μονοπάτια στις ακτές και στις παραλίες, δίπλα στο ποτάμι, μια μέρα σε ένα κτήμα
βιοκαλλιέργειας, αλλά και κέντρο επιμόρφωσης για νέους αγρότες, γραφείο διαμεσολάβησης για
τα τοπικά προϊόντα κ.ά. Επίσης, τα Υπαίθρια Περιβαλλοντικά Κέντρα μπορούν να αποτελέσουν

Με την Οικολογία & το Περιβάλλον

-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις

αυτοτελείς πόλους-σταθμούς περιβαλλοντικής αγωγής και ενημέρωσης, τόπους συνάντησης και
προσδοκιών καλύτερης ζωής, αλλά και πεδίο δράσεων. Το σχέδιο δράσης οφείλει να προκύψει
μετά από την αναγκαία σύνθεση και το δημόσιο διάλογο. Ο διάλογος αυτός πέρα από το ότι είναι
μια βαθύτατη κοινωνική διαδικασία, αποτελεί ταυτόχρονα και μια Αγωγή για τη δημοκρατία.
Συνήθως, το τοπικό πολιτιστικό, φυσικό και κοινωνικό απόθεμα είναι πλούσιο. Αυτό που
αναμένουν οι τοπικές κοινωνίες είναι κινητοποίηση μέσα από εφικτά σχέδια εργασίας,
δημιουργία θέσεων εργασίας, αλλά και εξασφάλιση θετικής αντιμετώπισης από την Περιφέρεια.
Παρόμοιες πρωτοβουλίες ασφαλώς και διαθέτουν την τοπική κοινωνική συναίνεση, γιατί η ήπια
οικονομική ανάπτυξη με ουσιαστικές τοπικές περιβαλλοντικές πολιτικές είναι το ζητούμενο εδώ
και αρκετό καιρό.
Ωστόσο, οι ευεργετικές επιδράσεις που θα προκύψουν θα εξαρτηθούν από τη διαστρωματική
διαχείριση, που θα έχει ως στόχο τη δημιουργία πολιτιστικών, οικονομικών, κοινωνικών και
περιβαλλοντικών ευκαιριών. Δηλαδή, άνοιγμα ευκαιριών για απασχόληση, αποκατάσταση ή και
συνέχεια αμιγών παραδοσιακών και ιστορικών στοιχείων, υποστήριξη εναλλακτικών μορφών
παραγωγής και άλλα. Κάθε τοπική ανάπτυξη, μέσα από αυτή την ‘’Υπαίθρια’’ αυτονομία, καθώς
είναι ορθολογική και γοητευτική, αποτελεί ευοίωνη προοπτική, όμως απαιτεί διάλογο και
συναινέσεις, πολλές φορές υποχωρήσεις, ευέλικτα σχήματα αναπροσαρμοζόμενα, αυτοδυναμίες,
συνεργασίες και συνύπαρξη.

Καθώς, τα Υπαίθρια Περιβαλλοντικά Κέντρα θα αποτελούν πόλους κοινωνικής συνοχής,
ήπιας τοπικής ανάπτυξης, περιβαλλοντικής ανάδειξης και καινοτομίας και θα στηρίζουν την
επιστροφή των ντόπιων στις ρίζες τους, η τοπική συναίνεση θα είναι εξασφαλισμένη. Γιατί,
καμιά πολιτική δεν θα μπορέσει να προχωρήσει στην εφαρμογή της, εάν δεν υποστηριχτεί
ενεργά από τους ίδιους τους πολίτες και από την ίδια την κοινωνία σε τοπικό επίπεδο.

Ευεργετικές Επιδράσεις στην Κοινωνία

Βελτίωση υποδομών για υποδοχή επιλεγμένων επισκεπτών

Βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών από τους επαγγελματίες της περιοχής

Αύξηση των επενδύσεων για ανάπτυξη εναλλακτικού τουρισμού

Αύξηση του εισοδήματος των τοπικών νοικοκυριών

Αύξηση θέσεων εργασίας μερικής ή πλήρους απασχόλησης

Ανάπτυξη κλίματος υποστήριξης για τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης

Ψυχολογική στήριξη των κατοίκων της τρίτης ηλικίας

Αύξηση της κοινωνικότητας με τις αντίστοιχες εκδηλώσεις και δραστηριότητες

Πρόσβαση σε υλικό και υπηρεσίες με πολλαπλασιαστική αξία

Με την Οικολογία & το Περιβάλλον

-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις