2. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ
2. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ
ΕΡΓΟ: ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΧΕΔΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΤΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ
ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΩΝ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ
ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2000/60/ΕΚ, ΚΑΤ’ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ Ν. 2199/2003 ΚΑΙ ΤΟΥ Π.Δ. 51/2007
ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΤΟΥ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ
ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ (GR09)
Α΄ ΦΑΣΗ ‐ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 5: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ
ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ
ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ
Ημερομηνία πρώτης Δημοσίευσης: 27.08.2012
ΦΕΚ Έγκρισης Σχεδίου Διαχείρισης: ΦΕΚ Β΄181/31.1.2014
ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΤΟΥ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
Παράρτημα Α
Χαρακτηρισμός και Τυπολογία Επιφανειακών Υδατικών Συστημάτων και Αρχικός και Περαιτέρω Χαρακτηρισμός των Υπόγειων
Υδατικών Συστημάτων
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ .................................................................................................................................................. I
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ..................................................................................................................................................1
1.1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ .............................................................................................................................................. 1
1.2. ΣΤΟΧΟΣ, ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ........................................................................... 2
1.3. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ................................................................................... 3
1.4. ΟΜΑΔΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ ........................................................................................................ 4
2. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΣΙΟ – ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2000/60/ΕΚ ...............................................................5
2.1. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ........................................................................................................................... 5
2.2. ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ................................................................... 5
2.3. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ........................................................................... 7
3. ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ .......................................................................................................8
3.1. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ .................................................................... 8
3.2. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ............................................................. 9
3.2.1. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ................................. 9
3.2.2. ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ........................................... 10
3.2.3. ΒΑΣΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ .................. 11
3.2.4. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ........................................................ 11
3.2.5. ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ Η ΥΔΡΟΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ....................................................... 12
3.2.6. ΙΔΙΑΙΤΕΡΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ..................................... 12
3.2.7. ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Η ΔΥΝΑΜΙΚΟ ................................................................................. 12
3.2.8. ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ............................................................................................. 13
3.2.9. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ................ 13
3.2.10. ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ .................................................. 15
3.2.11. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΠΟΤΑΜΙΩΝ ΥΣ ............................................ 16
3.2.12. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΛΙΜΝΑΙΩΝ ΥΣ ............................................. 19
3.2.13. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΩΝ ΥΣ ...................................... 20
3.2.14. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΥΣ ........................................... 21
3.3. ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ .................................................................... 22
3.3.1. ΓΕΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ-ΣΤΟΧΟΙ .................................................................................................. 22
3.3.2. ΑΣΚΗΣΗ ΔΙΑΒΑΘΜΟΝΟΜΗΣΗΣ ............................................................................................... 22
3.3.3. ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ΠΟΤΑΜΙΩΝ ΥΣ ...................................................................................................... 26
3.3.4. ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ΛΙΜΝΑΙΩΝ ΥΣ ....................................................................................................... 37
3.3.5. ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ...................................................................................... 41
3.3.6. ΤΥΠΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ........................................................................................... 44
3.4. ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ............................................................ 45
4. ΥΠΟΓΕΙΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ............................................................................................................. 47
4.1. ΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ .................................................................................................................... 47
4.1.1. ΓΕΩΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΖΩΝΕΣ - ΛΙΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ............................................................. 47
4.2. ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ - ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΩΝ ............................................. 52
Π.1.5 - i
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΟΤΑΜΙΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΛΙΜΝΑΙΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΕΛΤΙΑ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ
ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ
Πίνακας 3-1: Προηγούμενος προσδιορισμός επιφανειακών υδατικών συστημάτων Υ.Δ. Δυτικής Μακεδονίας
(Κ.Υ.Υ., 2008) ................................................................................................................................................... 15
Πίνακας 3-2: Μήκος Ποτάμιων υδατικών συστημάτων στο ΥΔ 09 ................................................................ 19
Πίνακας 3-3: Λιμναία υδατικά συστήματα στο ΥΔ 09 .................................................................................... 20
Πίνακας 3-4: Μεταβατικά υδατικά συστήματα στο ΥΔ 09............................................................................. 21
Πίνακας 3-5: Παράκτια υδατικά συστήματα στο ΥΔ 09 ................................................................................. 22
Πίνακας 3-6: Μεσογειακοί τύποι ποταμών που αποτέλεσαν αντικείμενο διαβαθμονόμησης ....................... 24
Πίνακας 3-7: Ταμιευτήρες μεσογειακής περιοχής που αποτέλεσαν αντικείμενο διαβαθμονόμησης ........... 25
Πίνακας 3-8: Παράμετροι Τυπολογίας ............................................................................................................ 26
Πίνακας 3-9: Κατηγορίες μεγέθους παροχής ανάλογα με το μέγεθος της λεκάνης απορροής.................... 31
Πίνακας 3-10: Τύποι ταμιευτήρων .................................................................................................................. 38
Πίνακας 3-11: Τύποι Λιμνών ............................................................................................................................ 39
Πίνακας 3-12. Στοιχεία για την εφαρμογή της τυπολογίας – Ταμιευτήρες ................................................... 40
Πίνακας 3-13 Στοιχεία για εφαρμογή της τυπολογίας – Λίμνες ..................................................................... 40
Π.1.5 - ii
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ
Εικόνα 3-1: Βιογεωγραφικές Περιοχές και Υδατικά Διαμερίσματα (ΠΛΑΠ) της Ελλάδας .............................. 27
Εικόνα 3-2: Οικοπεριοχές για ποταμούς και λίμνες (Πηγή: οδηγία 2000/60 – Παράρτημα ΙΧ)................... 27
Εικόνα 3-3: Γενικευμένο μοντέλο των εναλλαγών στις σχετικές αφθονίες των λειτουργικών ομάδων των
μακροασπονδύλων κατά μήκος ενός συστήματος ποταμού από τις πηγές ως τις εκβολές, όπως
προβλέπεται από την αρχή της συνέχειας των ποταμών (River Continuum Concept) (Vannote et al., 1980)
29
Εικόνα 3-4: Κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν τη διαμόρφωση της δομής των ενδιαιτημάτων, δηλαδή
της φυσιογνωμίας ενός ποταμού (από Patt & Stadler 2000) ........................................................................ 30
Εικόνα 3-5: NMDS γράφημα της σύστασης των βιοκοινοτήτων των ψαριών στα δείγματα από τις
καλύτερες (ελάχιστα διαταραγμένες) από το σύνολο των 164 θέσεων στη Δ. Ελλάδα. ............................... 33
Εικόνα 3-6. Υδρολογικές λεκάνες Υ.Σ.-Ρέμα Κερασιές ................................................................................... 36
Εικόνα 3-7. Υδρολογικές λεκάνες Υ.Σ.-Ρέματα Ξηρόλακκα και Μαυρόλογγου (Ενιπέα) ................................ 37
Εικόνα 3-9. Όριο βροχομετρικής ζώνης των 800mm στο ΥΔ 09 (Πηγή: ΥΠΑΝ, 2008)................................. 42
Εικόνα 3-10. Όριο ισοθερμικής ζώνης των 15ο C στο ΥΔ 09 (Πηγή: ΥΠΑΝ, 2008) ....................................... 43
Εικόνα 4-1: Υδρολιθολογικός χάρτης του ΥΔ Δυτικής Μακεδονίας ............................................................... 58
Εικόνα 4-2 - Σχέση των λιμνών Πετρών, Βεγορίτιδας και καρστικών νερών των Τριαδικο-ιουρασικών
ασβεστολίθων (Α. Στάμος, ΙΓΜΕ 2010) ........................................................................................................... 74
Εικόνα 4-3: Οι καρστικοί υδροφορείς των Τριαδικο-ιουρασικών ασβεστολίθων, των Κρητιδικών
ασβεστολιθικών κροκαλοπαγών της Αλμωπίας ζώνης και οι πηγές εκφόρτισης αυτών (Α. Στάμος, ΙΓΜΕ
2010) ............................................................................................................................................................... 74
Εικόνα 5-1 Επιφανειακά Υδατικά Συστήματα στο ΥΔ 09 και οι υδρολογικές τους λεκάνες ......................... 94
Εικόνα 5-2 Τεχνητά και Ιδιαιτέρως Τροποποιημένα ΥΣ στο ΥΔ 09 ................................................................ 98
Εικόνα 5-3 Τύποι επιφανειακών ΥΣ στο ΥΔ09................................................................................................. 99
Εικόνα 5-4 Υπόγεια ΥΣ στο ΥΔ 09................................................................................................................. 100
Π.1.5 - iii
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ
Εικόνα 3-1: Διαδικασία προσδιορισμού Συστημάτων Επιφανειακών Υδάτων ................................................ 14
Π.1.5 - iv
ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ
CIS = Common Implementation Strategy
G.D. = Guidance Documents
GIGs = Geographical Intercalibration Groups
Β.Δ. = Βάση Δεδομένων
ΒΠΣ = Βιολογικά Ποιοτικά Στοιχεία
Δ.Ε. = Δημοτική Ενότητα
Ε.Γ.Υ = Ειδική Γραμματεία Υδάτων
Ε.Ε. = Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Ε.Ε.Λ. = Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων
Ε.Ζ.Δ. = Ειδικές Ζώνες Διατήρησης
Ε.Κ. = Ευρωπαϊκή Κοινότητα
Ε.Ο.Κ. = Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα
Ε.Ο.Π. = Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος
Ε.Υ.Α.Θ = Εταιρεία Ύδρευσης Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης
E.Υ.Σ. = Επιφανειακό Υδατικό Σύστημα
ΕΠ = Ζώνες Ειδικής Προστασίας
Θ.Η.Σ. = Θερμοηλεκτρικός σταθμός
Ι.Τ.Υ.Σ = Ιδιαιτέρως Τροποποιημένο Υδατικό Σύστημα
ΚΕ = Κατευθυντήριο Έγγραφο
Κ.Μ. = Κράτη Μέλη Ευρωπαϊκής Ένωσης
ΚΟΔ = Καλό Οικολογικό Δυναμικό
ΚΟΚ = Καλή Οικολογική Κατάσταση
ΚΥΑ = Κοινή Υπουργική Απόφαση
ΛΑΠ = Λεκάνη Απορροής Ποταμού
ΜΟΔ = Μέγιστο Οικολογικό Δυναμικό
ΜΠΠ = Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών
ΜΥΗΣ = Μικρός Υδροηλεκτρικός Σταθμός
Οδηγία = Οδηγία 2000/60/ΕΚ
ΟΠΥ = Οδηγία Πλαίσιο για τα Ύδατα ή Οδηγία 2000/60/ΕΚ
ΠΔΜ = Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας
ΠΚΜ = Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας
Π.Ε. = Περιφερειακή Ενότητα
ΠΛΑΠ = Περιοχή Λεκάνης Απορροής Ποταμού (ταυτίζεται με την έννοια Υδατικό Διαμέρισμα – Υ.Δ.)
ΣΔ = Σχέδιο Διαχείρισης
ΣΜΠΕ = Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
ΣΠΕ = Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση
ΣΕΥ = Σύστημα Επιφανειακών Υδάτων
Τ.Κ.Σ = Τόποι Κοινοτικής Σημασίας
ΤΤΔ = Τεύχος Τεχνικών Δεδομένων
Τ.Υ.Σ. = Τεχνητό Υδατικό Σύστημα
Υ.Δ. = Υδατικό Διαμέρισμα (ταυτίζεται με την έννοια της ΠΛΑΠ)
ΥΗΣ = Υδροηλεκτρικός σταθμός
ΥΟΔ = Υψηλό Οικολογικό Δυναμικό
ΥΟΚ = Υψηλή Οικολογική Κατάσταση
Υ.Σ. = Υδατικό Σύστημα
Υ.Υ.Σ. = Υπόγειο Υδατικό Σύστημα
Π.1.5 - v
Π.1.5 - vi
ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ
Π.1.5 - vii
Π.1.5 - viii
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1.1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει από τις αρχές του 2000 μια νέα πολιτική για τη διαχείριση των υδατικών
πόρων. Βασικό εργαλείο προώθησης της νέας πολιτικής είναι η Οδηγία Πλαίσιο 2000/60/ΕΚ για τα νερά.
Η εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με την κοινοτική Οδηγία-Πλαίσιο 2000/60/ΕΚ έγινε με το
ν.3199/2003 (ΦΕΚ Α΄280) και το π.δ. 51/2007 (ΦΕΚ Α΄54). Με τις διατάξεις αυτές ενσωματώνονται
στην εθνική νομοθεσία οι βασικές έννοιες της Οδηγίας για τους υδατικούς πόρους και ταυτόχρονα
συγκροτείται η νέα διοικητική δομή και καθορίζονται οι αρμοδιότητες των επιμέρους φορέων, τόσο σε
εθνικό επίπεδο όσο και σε περιφερειακό.
Προτεραιότητα και αναγκαίο βήμα για την εφαρμογή της Οδηγίας στη χώρα μας είναι η κατάρτιση των
Σχεδίων Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής Ποταμών των 14 Υδατικών Διαμερισμάτων της χώρας, όπως
αυτά έχουν καθορισθεί με την Απόφαση της Εθνικής Επιτροπής Υδάτων της 16.07.20101. Τα Σχέδια
Διαχείρισης Λεκανών Απορροής συντάσσονται με ευθύνη των αρμόδιων αρχών της κάθε Περιοχής
Λεκάνης Απορροής Ποταμού (που αντιστοιχεί στον όρο Υδατικό Διαμέρισμα του Άρθρου 3 του π.δ.
51/2007). Με βάση τα σχετικά αιτήματα των Γενικών Γραμματέων των πρώην κρατικών Περιφερειών
Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας, η Ειδική Γραμματεία Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος
Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής ανέλαβε την εκπόνηση των Σχεδίων Διαχείρισης των Υδατικών
Διαμερισμάτων Δυτικής Μακεδονίας (ΥΔ 09) και Κεντρικής Μακεδονίας (ΥΔ 10). Σύμφωνα με το ν.
4117/2013, με τον οποίο τροποποιήθηκε ο ν. 3199/2003 και το π.δ. 51/2007, προβλέπεται ότι στην
περίπτωση αυτή το Σχέδιο Διαχείρισης εγκρίνεται από την Εθνική Επιτροπή Υδάτων μετά από εισήγηση
της Ειδικής Γραμματείας Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.
Από την Ειδική Γραμματεία Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής
προκηρύχθηκε τον Ιούνιο του 2011, ανοικτός διεθνής διαγωνισμός για την ανάθεση της μελέτης
«Κατάρτιση Σχεδίων Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής Ποταμών των Υδατικών Διαμερισμάτων Δυτικής
Μακεδονίας και Κεντρικής Μακεδονίας, σύμφωνα με τις προδιαγραφές της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, κατ’
εφαρμογή του ν. 3199/2003 και του π.δ. 51/2007». Σε συνέχεια του διαγωνισμού, με την από
27.04.2012 Σύμβαση, ανατέθηκε από την Ειδική Γραμματεία Υδάτων η εκπόνηση των Σχεδίων
Διαχείρισης των Υδατικών Διαμερισμάτων Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας στη σύμπραξη των γραφείων
μελετών:
«ΕΞΑΡΧΟΥ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΜΠΕΝΣΑΣΣΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΕ», διακρ. τίτλος ΕΝΜ ΑΕ
«ΓΕΩΣΥΝΟΛΟ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΓΕΩΛΟΓΟΙ ΕΠΕ», διακρ. τίτλος: ΓΕΩΣΥΝΟΛΟ ΕΠΕ
«ENVIROPLAN ΜΕΛΕΤΗΤΙΚΗ–ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΑΕ»
«ΔΙΚΤΥΟ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Α.Ε.» διακρ. τίτλος «ΔΙΚΤΥΟ ΑΕ»
«BABIZOΣ–ΖΑΝΝΑΚΗ ΜΕΛΕΤΕΣ-ΕΡΕΥΝΕΣ ΑΕ», διακρ. τίτλος: ECO CONSULTANTS SA
ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗ ΦΩΤΕΙΝΗ, ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ
ΜΠΕΝΣΑΣΣΩΝ ΛΙΖΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ-ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ MSc
ΚΟΥΡΚΟΥΛΗΣ ΗΛΙΑΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ - ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ
με Εκπρόσωπο και Συντονιστή της Σύμπραξης τον Πολιτικό Μηχανικό Αβραάμ Μπενσασσών και
Αναπληρώτρια Εκπρόσωπο την Πολιτικό Μηχανικό-Μηχανικό Περιβάλλοντος MSc Λίζα Μπενσασσών.
1 [Link]/[Link]?fileticket=GdFmmT1BtE4%3d&tabid=247
Π.1.5 - 1
Σε όλες τις φάσεις του έργου (προδιαγραφές και διενέργεια διαγωνισμού, επίβλεψη εκπόνησης και
υλοποίηση της διαβούλευσης) το συντονισμό και τη γενική επίβλεψη είχαν οι προϊστάμενοι της Ε.Γ.Υ.:
Μαρία Γκίνη, ΠΕ Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών με Β’ βαθμό, Προϊσταμένη Διεύθυνσης
Προστασίας και Διαχείρισης Υδάτινου Περιβάλλοντος και
Παντελής Παντελόπουλος, ΠΕ Πολιτικών Μηχανικών με Β’ βαθμό, Προϊστάμενος Διεύθυνσης
Προστασίας (έως το Σεπτέμβριο του 2012).
Μέλη της επιτροπής επίβλεψης της μελέτης αποτέλεσαν τα στελέχη της Ε.Γ.Υ. :
Κωνσταντίνα Νίκα, ΠΕ Γεωτεχνικών (Γεωπόνος) με Δ΄βαθμό, Αν. Προϊσταμένη του Τμήματος
Επιφανειακών και Υπογείων Υδάτων της Διεύθυνσης Προστασίας και Διαχείρισης Υδάτινου
Περιβάλλοντος,
Θεόδωρος Πλιάκας, ΠΕ Περιβάλλοντος (Φυσικός) με Β΄βαθμό,
Σπύρος Τασόγλου, ΠΕ Γεωτεχνικών (Γεωλόγος) με Δ΄βαθμό,
Γεώργιος Κόκκινος, ΠΕ Μηχανικών (Πολιτικός Μηχανικός) με Β΄βαθμό (έως το Σεπτέμβριο του 2012).
Π.1.5 - 2
στ) Ο οριστικός προσδιορισμός των ιδιαιτέρως τροποποιημένων και τεχνητών υδατικών συστημάτων της
περιοχής μελέτης, καθώς επίσης και των εξαιρέσεων από την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων
του Άρθρου 4 της οδηγίας 2000/60/ΕΚ και του Άρθρου 4 του π.δ. 51/2007 (ΦΕΚ Α‘ 54).
ζ) Η πλήρης κάλυψη των υποχρεώσεων, σε σχέση με την υποβολή εκθέσεων και λοιπών στοιχείων στην
Ε.Ε. σχετικά με τα Σχέδια Διαχείρισης, σύμφωνα με τις προδιαγραφές που έχουν καθορισθεί από τον
Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος.
η) Η διαμόρφωση σχεδίου για την αντιμετώπιση φαινομένων λειψυδρίας και ξηρασίας για κάθε Υδατικό
Διαμέρισμα της περιοχής μελέτης, με βάση τις αρχές κυρίως του προληπτικού σχεδιασμού.
Η συνολική μελέτη υλοποιείται σε 3 Φάσεις:
Ενδιάμεση Φάση Α’: Διαμόρφωση προκαταρκτικών Προγραμμάτων Μέτρων για την επίτευξη των
περιβαλλοντικών στόχων της Οδηγίας, με βάση τα επικαιροποιημένα στοιχεία από τις εθνικές εκθέσεις
που έχουν ήδη υποβληθεί στην Ε.Ε., στο πλαίσιο της εφαρμογής των Άρθρων 3, 5 & 6 και των
Παραρτημάτων Ι έως IV της Οδηγίας.
Ενδιάμεση Φάση Β’: Διαμόρφωση των Προσχεδίων Διαχείρισης με την οριστικοποίηση των Προγραμμάτων
Μέτρων, διαμόρφωση σχεδίων αντιμετώπισης φαινομένων λειψυδρίας και ξηρασίας και εκπόνηση
Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Ενδιάμεση Φάση Γ’: Διαβούλευση με το κοινό (Άρθρο 14 της Οδηγίας) και οριστικοποίηση των Σχεδίων
Διαχείρισης, σύμφωνα με το Άρθρο 13 και Παράρτημα VII της Οδηγίας.
2 Εφαρμογή Άρθρου 5 Οδηγίας - Πλαίσιο 2000/60/ΕΚ, Κεντρική Υπηρεσία Υδάτων, Φεβρουάριος 2008.
3 Αρχικός χαρακτηρισμός των υπόγειων υδροφόρων συστημάτων, Περαιτέρω χαρακτηρισμός των υπόγειων υδροφόρων
συστημάτων, Επισκόπηση των επιπτώσεων της ρύπανσης στην ποιότητα των υπόγειων υδάτων, Επισκόπηση των επιπτώσεων
των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στα υπόγεια ύδατα, Επισκόπηση των επιπτώσεων των μεταβολών της στάθμης των υπόγειων
υδάτων, Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών, 2008.
Π.1.5 - 3
τυπολογία των επιφανειακών υδατικών συστημάτων και τον αρχικό και περαιτέρω χαρακτηρισμό των
υπογείων υδατικών συστημάτων, στα οποία και θα αφορά η περαιτέρω εφαρμογή της Οδηγίας. Η
επικαιροποίηση αυτή λαμβάνει υπόψη τα νέα στοιχεία και δεδομένα ως προς τις μεθόδους αξιολόγησης
της οικολογικής κατάστασης σε εθνικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο και ιδιαίτερα τα συμπεράσματα της
άσκησης διαβαθμονόμησης (intercallibration exercise) που διεξάγεται σε ευρωπαϊκή κλίμακα με στόχο την
εναρμόνιση των εθνικών μεθόδων αξιολόγησης. Παράλληλα, ενσωματώνει τυχόν διαφοροποιήσεις που
έχουν προκύψει στο ενδιάμεσο διάστημα (π.χ. νέα έργα).
Τα κεφάλαια που απαρτίζουν το παρόν τεύχος δομούνται ως εξής:
Για την πληρότητα του τεύχους προηγείται, στο παρόν Κεφάλαιο 1, σύντομη παρουσίαση του αντικειμένου
και των στόχων της μελέτης, ενώ στο Κεφάλαιο 2 περιλαμβάνεται συνοπτική περιγραφή των στόχων της
Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, των απαιτούμενων δράσεων και σταδίων εφαρμογής αυτής.
Το Κεφάλαιο 3 αφορά στη μεθοδολογία για το χαρακτηρισμό και την τυπολογία των επιφανειακών
Υδατικών Συστημάτων.
Το Κεφάλαιο 4 αφορά στον αρχικό και περαιτέρω χαρακτηρισμό των υπόγειων ΥΣ.
Τέλος, στο Κεφάλαιο 5 δίνονται στατιστικά στοιχεία για τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της
μεθοδολογίας των πιο πάνω κεφαλαίων για τα Επιφανειακά και τα Υπόγεια Υδατικά Συστήματα καθώς και
σχετικοί χάρτες.
Π.1.5 - 4
Π.1.5 - 5
Ορισμός τυπο-χαρακτηριστικών συνθηκών αναφοράς και εκπόνηση της άσκησης διαβαθμονόμησης για
τους τύπους επιφανειακών υδατικών συστημάτων, έτσι ώστε να οριστούν ενιαίοι δείκτες και όρια με τα
οποία θα γίνει η ταξινόμησή τους βάσει της οικολογικής τους κατάστασης (Παράρτημα V της Οδηγίας).
Οριστικός προσδιορισμός των ιδιαιτέρως τροποποιημένων και τεχνητών υδατικών συστημάτων (Άρθρο
4 της Οδηγίας).
Ανάλυση ανθρωπογενών πιέσεων και των επιπτώσεών τους στα επιφανειακά και στα υπόγεια υδατικά
συστήματα (Άρθρο 5 και Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας).
Αξιολόγηση και ταξινόμηση της ποιοτικής (οικολογικής και χημικής) κατάστασης των επιφανειακών
υδατικών συστημάτων με βάση τα υδρομορφολογικά, φυσικοχημικά, χημικά αλλά και οικολογικά
χαρακτηριστικά των υδατικών συστημάτων (Παράρτημα V της Οδηγίας).
Αξιολόγηση και ταξινόμηση της ποιοτικής και ποσοτικής κατάστασης των υπόγειων υδατικών
συστημάτων (Παράρτημα V της Οδηγίας).
Καθορισμός των περιβαλλοντικών στόχων, συμπεριλαμβανομένων των "εξαιρέσεων" από την επίτευξη
των στόχων (Άρθρο 4 της Οδηγίας).
Δημιουργία καταλόγου προγραμματισμένων και νέων έργων/δραστηριοτήτων/ τροποποιήσεων, με τα
κοινωνικοοικονομικά οφέλη που εξυπηρετούνται (Άρθρο 4 της Οδηγίας).
Κατάρτιση Προγράμματος Βασικών και Συμπληρωματικών Μέτρων για την προστασία και
αποκατάσταση των υδατικών συστημάτων με στόχο την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων έως το
2015 και αξιολόγησή τους, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης του κόστους τους σε σχέση με την
αποδοτικότητά τους (Άρθρο 11 Παράρτημα VΙ της Οδηγίας).
Σύνταξη Έκθεσης εφαρμογής της Οδηγίας 2006/118/ΕΚ "σχετικά με την προστασία των υπόγειων
υδάτων από τη ρύπανση και την υποβάθμιση" και της ΚΥΑ 39626/2208/Ε130/25.09.2009 (ΦΕΚ Β’
2075/2009).
Επικαιροποίηση προγράμματος παρακολούθησης της ποιοτικής και ποσοτικής κατάστασης των
επιφανειακών και υπογείων υδατικών συστημάτων σε σχέση με το προτεινόμενο δίκτυο
παρακολούθησης της ΚΥΑ 140384/19.08.2011 (ΦΕΚ Β΄ 2017/2011) (Άρθρο 8 και Παράρτημα V
της Οδηγίας).
Κατάρτιση του Σχεδίου Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος
Κεντρικής Μακεδονίας, το οποίο θα περιέχει όλες τις πληροφορίες που καθορίζονται στο Άρθρο 13 και
στο Παράρτημα VII της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ (Άρθρο 10 και Παράρτημα VII του π.δ. 51/2007).
Η πλήρης κάλυψη των υποχρεώσεων, σε σχέση με την υποβολή εκθέσεων και λοιπών στοιχείων στην EE
σχετικά με τα Σχέδια Διαχείρισης, μέσω και του ηλεκτρονικού συστήματος WISE (Water Information
System for Europe), σύμφωνα με τις προδιαγραφές που έχουν καθορισθεί από τον Ευρωπαϊκό
Οργανισμό Περιβάλλοντος.
Οι πληροφορίες από όλες τις παραπάνω δράσεις συλλέγονται για κάθε Λεκάνη Απορροής Ποταμού
Υδατικού Διαμερίσματος και συνολικά για κάθε Υδατικό Διαμέρισμα της χώρας συντάσσοντας το
αντίστοιχο Σχέδιο Διαχείρισης των ΛΑΠ του.
Π.1.5 - 6
4 [Link]
Π.1.5 - 7
«τα εσωτερικά ύδατα5, εκτός των υπόγειων υδάτων· τα μεταβατικά και τα παράκτια ύδατα, εκτός εάν
πρόκειται για τη χημική τους κατάσταση, οπότε περιλαμβάνουν και τα χωρικά ύδατα»
«διακεκριμένο και σημαντικό στοιχείο επιφανειακών υδάτων, όπως π.χ. μια λίμνη, ένας ταμιευτήρας, ένα
ρεύμα, ένας ποταμός ή μια διώρυγα, ένα τμήμα ρεύματος, ποταμού ή διώρυγας, μεταβατικά ύδατα ή
ένα τμήμα παράκτιων υδάτων»
Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ των δυο παραπάνω ορισμών έγκειται στο γεγονός πως ένα Σύστημα
Επιφανειακών Υδάτων οφείλει να είναι διακεκριμένο και σημαντικό. Οι χαρακτηριστικές ιδιότητες που
καθιστούν ένα σύστημα υδάτων διακεκριμένο και σημαντικό θα εξεταστούν σε πιο κάτω υποκεφάλαια -
παραγράφους.
Βάσει και των παραπάνω ορισμών, προκύπτει πως τα Συστήματα Επιφανειακών Υδάτων (ΣΕΥ) χωρίζονται
σε τέσσερεις κατηγορίες:
1. Ποτάμια: «σύστημα εσωτερικών υδάτων το οποίο ρέει, κατά το πλείστον, στην επιφάνεια
του εδάφους αλλά το οποίο μπορεί, για ένα μέρος της διαδρομής του, να ρέει
και υπογείως.» (Ορισμός σύμφωνα με Άρθρο 2 παρ. 4 Οδηγίας).
3. Μεταβατικά ύδατα: «συστήματα επιφανειακών υδάτων πλησίον του στομίου ποταμών τα οποία είναι
εν μέρει αλμυρά λόγω της γειτνίασής τους με παράκτια ύδατα αλλά τα οποία
επηρεάζονται ουσιαστικά από ρεύματα γλυκού νερού» (Ορισμός σύμφωνα με
Άρθρο 2 παρ. 6 Οδηγίας).
4. Παράκτια ύδατα: «τα επιφανειακά ύδατα που βρίσκονται στην πλευρά της ξηράς μιας γραμμής,
κάθε σημείο της οποίας βρίσκεται σε απόσταση ενός ναυτικού μιλίου προς τη
θάλασσα από το πλησιέστερο σημείο της γραμμής βάσης από την οποία
μετράται το εύρος των χωρικών υδάτων και τα οποία, κατά περίπτωση,
εκτείνονται μέχρι του απώτερου ορίου των μεταβατικών υδάτων» (Ορισμός
σύμφωνα με Άρθρο 2 παρ. 7 Οδηγίας).
5 Εσωτερικά ύδατα": το σύνολο των στάσιμων ή των ρεόντων επιφανειακών υδάτων και όλα τα υπόγεια ύδατα που βρίσκονται
προς την πλευρά της ξηράς σε σχέση με τη γραμμή βάσης από την οποία μετράται το εύρος των χωρικών υδάτων (Άρθρο 2
παρ. 3 Οδηγίας).
Π.1.5 - 8
Αναγνωρίζοντας ότι πολλά υδατικά συστήματα στην Ευρώπη υπόκεινται σε σημαντικές φυσικές αλλοιώσεις
ώστε να επιτρέψουν χρήσεις ύδατος σημαντικές για τη βιώσιμη ανάπτυξη εισάγεται η έννοια του:
Ιδιαιτέρως Τροποποιημένου Υδατικού Συστήματος (ΙΤΥΣ) και του Τεχνητού Υδατικού Συστήματος (ΤΥΣ)6.
Ένα επιφανειακό υδατικό σύστημα αναγνωρίζεται ως ΙΤΥΣ, εφόσον πρόκειται για «ένα σύστημα
επιφανειακών υδάτων του οποίου ο χαρακτήρας έχει μεταβληθεί ουσιαστικά λόγω φυσικών αλλοιώσεων
από τις δραστηριότητες του ανθρώπου και το οποίο ορίζεται από το κράτος μέλος»7. Αφορά, ενδεικτικά,
εσωποτάμιους ταμιευτήρες, διευθετήσεις ποταμών κ.α. και συγκεντρώνει τα πιο κάτω τρία (3) βασικά
χαρακτηριστικά:
1. Εντοπίζονται σε αυτό φυσικές αλλοιώσεις, οι οποίες προκλήθηκαν προκειμένου να εξυπηρετηθεί
μια ανθρώπινη δραστηριότητα.
2. Οι φυσικές αλλοιώσεις είναι τέτοιες ή τόσες που να μεταβάλλουν ουσιαστικά το χαρακτήρα του
υδατικού συστήματος.
3. Οι φυσικές αλλοιώσεις είναι απαραίτητες για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένης χρήσης, η οποία
θεωρείται σημαντική και για την ασφάλεια ή τη βιώσιμη ανάπτυξη, ενώ ταυτόχρονα δεν μπορεί
αυτή, λόγω τεχνικής αδυναμίας ή δυσανάλογου κόστους, να επιτευχθεί λογικά με άλλα μέσα τα
οποία αποτελούν πολύ καλύτερη περιβαλλοντική επιλογή.
Ο καθορισμός ενός Τεχνητού Υδατικού Συστήματος (ΤΥΣ) απαιτεί να αναγνωριστεί «ένα σύστημα
επιφανειακών υδάτων που δημιουργείται με δραστηριότητα του ανθρώπου» 8 και μάλιστα «σε μια θέση
όπου κανένα υδατικό σύστημα δεν υπήρξε πριν και που δεν έχει δημιουργηθεί από την άμεση φυσική
αλλοίωση, τη μετακίνηση ή την επανευθυγράμμιση ενός υπάρχοντος υδατικού συστήματος». Αφορά,
ενδεικτικά, εξωποτάμιους ταμιευτήρες, αποστραγγιστικές τάφρους κ.α.
Εφόσον ένα υδατικό σύστημα δεν αναγνωρίζεται σε κάποια από τις ως άνω δύο κατηγορίες (ΙΤΥΣ, ΤΥΣ),
τότε αναφέρεται ως Φυσικό Υδατικό Σύστημα.
Για τον προσδιορισμό ενός Επιφανειακού Υδατικού Συστήματος (ΕΥΣ) ελήφθησαν υπόψη
χαρακτηριστικά/κριτήρια, τα οποία αφορούν:
στην κατηγορία ύδατος (ποτάμιο, λιμναίο κ.λπ.)
στον τύπο του υδατικού συστήματος (ως Παράρτημα ΙΙΙ Οδηγίας)
σε γεωγραφικά και υδρομορφολογικά στοιχεία
στην κατάσταση των υδάτων του (ως Άρθρο 2 Οδηγίας)
στο βαθμό που τα χαρακτηριστικά του διαμορφώνονται από ανθρωπογενή επέμβαση
στις χρήσεις που ικανοποιούνται από τα ύδατά του όπως προκύπτουν και από την ανάλυση
πιέσεων και των επιπτώσεών τους (Παράρτημα ΙΙΙ Οδηγίας)
τη θέση του σε σχέση με τις προστατευόμενες περιοχές (Άρθρου 7 και Παραρτήματος IV της
Οδηγίας).
6 Καθοδηγητικό Έγγραφο Αριθ. 4 «Προσδιορισμός και Υπόδειξη Ιδιαίτερα Τροποποιημένων και Τεχνητών Υδατικών Συστημάτων».
7 Ορισμός σύμφωνα με Άρθρο 2, παρ. 9 Οδηγίας.
8 Ορισμός σύμφωνα με Άρθρο 2, παρ. 8 της Οδηγίας
Π.1.5 - 9
Σύμφωνα με τον ορισμό που δόθηκε πιο πάνω, για να χαρακτηριστεί ένα στοιχείο επιφανειακών υδάτων ως
Σύστημα Επιφανειακών Υδάτων για τους σκοπούς της Οδηγίας πρέπει να είναι αυτό σημαντικό και
διακριτό.
Η σημαντικότητα ενός στοιχείου επιφανειακών υδάτων αφορά κυρίως στο μέγεθός του. Η Οδηγία ισχύει
για το σύνολο των επιφανειακών υδάτων, χωρίς να προσδιορίζεται κάποιο ελάχιστο μέγεθος για αυτά.
Ωστόσο, τα επιφανειακά ύδατα περιλαμβάνουν έναν μεγάλο αριθμό πολύ μικρών στοιχείων και το
διοικητικό φορτίο για την διαχείριση τους, προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους της Οδηγίας, μπορεί να
αποδειχθεί τεράστιο και να μη καταστεί δυνατή η διαχείρισή του.
Η Οδηγία δεν περιλαμβάνει ένα όριο για πολύ μικρά “υδατικά συστήματα”. Εντούτοις, η Οδηγία
(Παράρτημα ΙΙ) καθορίζει δύο συστήματα για τη διάκριση των υδατικών συστημάτων σε τύπους, το
Σύστημα Α και το Σύστημα Β. Μόνο η τυπολογία του Συστήματος Α διευκρινίζει τιμές για τους περιγραφείς
μεγέθους για τους ποταμούς και τις λίμνες. Το μικρότερο εύρος μεγέθους για έναν τύπο ποταμών του
συστήματος Α είναι 10 - 100 Km2 περιοχή λεκάνης συλλογής και το μικρότερο εύρος μεγέθους για έναν
τύπο λιμνών είναι 0,5 - 1 Km2 επιφανειακή έκταση. Κανένα όριο ή εύρος μεγέθους δεν δίνεται για τα
μικρά μεταβατικά και παράκτια ύδατα. Λαμβάνοντας υπόψη ότι στο παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας ορίζεται
ότι η εφαρμογή του συστήματος Β πρέπει να επιτύχει, τουλάχιστον, το ίδιο επίπεδο διαφοροποίησης με το
σύστημα Α, συστήνεται (στα Κ.Ε.2 και Κ.Ε.10) να χρησιμοποιηθεί ως κάτω όριο σημαντικότητας το
μέγεθος των μικρών ποταμών και λιμνών που θέτει το σύστημα Α.
Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι σε μερικές περιοχές όπου υπάρχουν πολλά μικρά υδατικά συστήματα, αυτή
η γενική προσέγγιση θα πρέπει να προσαρμοστεί. Έχοντας αναφέρει τα παραπάνω, μπορεί να αρμόζει σε
συγκεκριμένη περιοχή να αθροιστούν τα υδατικά συστήματα σε ομάδες για ορισμένους λόγους που
συνοψίζονται στο Καθοδηγητικό Έγγραφο ΚΣΕ ΟΠΥ αριθ. 2 για τα υδατικά συστήματα προκειμένου να
αποφευχθεί περιττό διοικητικό φορτίο. Στο Κ.Ε.2 δίνεται η δυνατότητα διαφοροποίησης της παραπάνω
προσέγγισης σε περιοχές όπου υπάρχουν πολλά μικρά υδατικά συστήματα ως εξής:
Εξετάζεται αν περιλαμβάνονται τα μικρά στοιχεία επιφανειακών υδάτων ως τμήμα ενός
παρακείμενου μεγαλύτερου υδατικού συστήματος της ίδιας κατηγορίας επιφανειακών υδάτων και του
ίδιου τύπου, όπου είναι δυνατόν.
Όπου αυτό δεν είναι δυνατό, ελέγχονται προκαταρκτικά τα μικρά στοιχεία επιφανειακών υδάτων για
προσδιορισμό ως υδατικό σύστημα σύμφωνα με τη σημασία τους στο πλαίσιο των σκοπών και
προνοιών της Οδηγίας, όπως: οικολογική σημασία, σημασία στους στόχους μιας προστατευόμενης
περιοχής και σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις σε άλλα επιφανειακά ύδατα στην περιοχή λεκάνης
ποταμού. Σε αυτή την περίπτωση, μικρά στοιχεία, τα οποία:
• ανήκουν στην ίδια κατηγορία και τύπο,
• επηρεάζονται από ίδια κατηγορία και επίπεδο πίεσης και
• έχουν μια επιρροή σε άλλο καλά οριοθετημένο υδατικό σύστημα
μπορούν να ομαδοποιηθούν για τους σκοπούς αξιολόγησης και αναφοράς (υποβολή έκθεσης).
Τα μικρά στοιχεία επιφανειακών υδάτων που δεν προσδιορίζονται ως επιφανειακά υδατικά
συστήματα, προστατεύονται και, όπου είναι απαραίτητο, βελτιώνονται στην έκταση που απαιτείται για
να επιτευχθούν οι στόχοι της Οδηγίας για τα υδατικά συστήματα στα οποία είναι άμεσα ή έμμεσα
συνδεμένα.
Σε κάθε περίπτωση, η προστασία των επιφανειακών υδάτων που δεν χαρακτηριστήκαν ως σημαντικά,
προκειμένου να αποτελέσουν Συστήματα Επιφανειακών Υδάτων, εξασφαλίζεται από τις γενικές
διατάξεις περί προστασίας του περιβάλλοντος όπως ισχύουν σήμερα, καθώς επίσης και από τα μέτρα
που αφορούν στην αντιμετώπιση των γενικότερων πιέσεων σε επίπεδο λεκάνης απορροής ή/και
Υδατικού Διαμερίσματος.
Π.1.5 - 10
Σχετικά με τη διακριτότητα ενός στοιχείου επιφανειακών υδάτων, στο Κ.Ε.2 αναφέρεται πως :
«Για να είναι ένα υδατικό επιφανειακό σύστημα διακεκριμένο στοιχείο επιφανειακών υδάτων, δεν πρέπει
να επικαλύπτονται το ένα με τον άλλο ή να αποτελούνται από στοιχεία επιφανειακών υδάτων που δεν
είναι παρακείμενα.»
Στο παρόν υποκεφάλαιο γίνεται μια συνοπτική αναφορά στα γνωρίσματα που θα πρέπει να
χαρακτηρίζουν ένα Επιφανειακό Υδατικό Σύστημα, όπως αυτά προέκυψαν κυρίως από τα αναφερόμενα
για τα ΣΕΥ στην Οδηγία και στο Καθηγητικό Έγγραφο Αριθ. 2 «Προσδιορισμός Υδατικών Συστημάτων»
(εφεξής Κ.Ε.2).
Αρχικά, η κατηγορία ύδατος και ο τύπος υδατικών συστημάτων ύδατος πρέπει να χρησιμοποιηθούν για
να χαραχτούν τα όρια με αποτέλεσμα διακριτά “υδατικά συστήματα”.
Σε ένα επόμενο βήμα, θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη γεωγραφικά και υδρομορφολογικά στοιχεία.
Στη συνέχεια, εάν μια τέτοια προσέγγιση δεν οδηγεί σε μια εύλογη σκιαγράφηση "υδατικών συστημάτων",
θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν άλλα κριτήρια για τη σκιαγράφηση σημαντικών ορίων υδατικών
συστημάτων.
Εφόσον στους σκοπούς της οδηγίας είναι η περιγραφή της κατάστασης των υδάτων, η κατάσταση μπορεί
να θεωρηθεί κριτήριο διάκρισης ενός συστήματος από ένα γειτονικό του, ενώ ελλείψει ικανοποιητικών
πληροφοριών για τη κατάσταση ύδατος, τα αποτελέσματα της ανάλυσης πιέσεων και επιπτώσεων
μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον προσδιορισμό εύλογων ορίων υδατικών συστημάτων.
Επιπλέον, εφόσον οι περιβαλλοντικοί στόχοι διαφοροποιούνται δυνάμει του Άρθρου 4 της Οδηγίας για
διαφορετικές χρήσεις (π.χ. πόσιμα νερά), καθώς και βάσει των υφιστάμενων ή νέων προστατευόμενων
περιοχών (π.χ. περιοχές Natura 2000), τα όρια αυτών μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην βελτιστοποίηση
του προσδιορισμού υδατικών συστημάτων.
Ακολουθεί, ιεραρχικά, μια σειρά ορισμών που βοηθά στην αποσαφήνιση των προαναφερόμενων κριτηρίων
και η οποία απαιτείται για έναν πρώτο προσδιορισμό των "υδατικών συστημάτων" σε κάθε λεκάνη
απορροής ποταμού.
Π.1.5 - 11
Σύμφωνα με το Κ.Ε.2:
«Ένα ιδιαίτερο στοιχείο επιφανειακών υδάτων δεν πρέπει να περιλαμβάνει σημαντικά στοιχεία
διαφορετικής κατάστασης. Ένα "υδατικό σύστημα" πρέπει να είναι ικανό να καταταχθεί σε μια ενιαία
κατηγορία οικολογικής κατάστασης με ικανοποιητική εμπιστοσύνη και ακρίβεια μέσω των προγραμμάτων
παρακολούθησης της Οδηγία».
Αν και τα αποτελέσματα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων θα ποικίλουν πάντα, όποιο και να είναι το
μέγεθος ενός υδατικού συστήματος, για την οριοθέτηση των επιφανειακών υδατικών συστημάτων πρέπει
να ληφθούν υπόψη σημαντικές αλλαγές στην οικολογική κατάσταση ή το οικολογικό δυναμικό (δηλ.
επίπεδο επιπτώσεων) των επιφανειακών υδάτων. Σε διαφορετική περίπτωση θα προέκυπτε ένας πολύ
μεγάλος αριθμός ΣΕΥ. Αυτό σημαίνει ότι οι ποταμοί και οι λίμνες μπορούν να υποδιαιρεθούν σε εκείνα τα
τμήματα που έχουν επηρεαστεί από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και εκείνα τα τμήματα που δεν έχουν
επηρεαστεί καθόλου ή δεν έχουν επηρεαστεί πολύ. Πρέπει, εντούτοις, να αποφευχθούν υποδιαιρέσεις των
επιφανειακών νερών σε πολύ μικρά υδατικά συστήματα που δεν υποστηρίζουν μια σαφή, συνεπή και
αποτελεσματική εφαρμογή των στόχων της Οδηγίας. Ωστόσο, δεν έχει οριστεί μια κλίμακα κάτω από την
οποία η υποδιαίρεση είναι ακατάλληλη. Συνεπώς, είναι απαραίτητο να ισορροπηθεί η απαίτηση για την
Π.1.5 - 12
επαρκή περιγραφή της οικολογικής κατάστασης με την ανάγκη να αποφευχθεί ο τεμαχισμός των
επιφανειακών υδάτων σε πολύ μεγάλους αριθμούς υδατικών συστημάτων.
Για τον προσδιορισμό της οικολογικής κατάστασης των στοιχείων επιφανειακών υδάτων θα πρέπει να
χρησιμοποιηθούν :
τα αποτελέσματα από τα συστήματα παρακολούθησης
η ανάλυση πιέσεων και επιπτώσεων.
Καθώς όμως η κατανόηση της κατάστασης βελτιώνεται, τα όρια των υδατικών συστημάτων θα πρέπει
ενδεχομένως να τροποποιηθούν ώστε να αντικατοπτρίζουν αυτή τη βελτίωση.
Τέλος, υπογραμμίζεται ότι η κλίμακα που επιλέγεται για ένα "υδατικό σύστημα" θα έχει επιρροή στη
διαχείριση της ενεργού συμμετοχής των εταίρων και του κοινού στη φάση της διαβούλευσης.
Π.1.5 - 13
Π.1.5 - 14
Στην περίπτωση της απουσίας πληροφοριών για την κατάσταση, η διαδικασία αξιολόγησης πιέσεων και
επιπτώσεων θα παρέχει εκτιμήσεις των αλλαγών κατάστασης. Σε μεταγενέστερη φάση οι εν λόγω
πληροφορίες, απαραίτητες για την επιβεβαίωση των ορίων των ΣΕΥ, θα προέλθουν από τα αποτελέσματα
των προγραμμάτων παρακολούθησης. Ως εκ τούτου, πρέπει να εφαρμοστεί μια επαναληπτική προσέγγιση
για τον προσδιορισμό των υδατικών συστημάτων. Συγχρόνως, είναι εμφανές ότι η οριοθέτηση των
υδατικών συστημάτων πρέπει να συμφωνηθεί τελικά σε ένα ορισμένο χρονικό σημείο προκειμένου να
επιτραπεί η προετοιμασία του διαχειριστικού σχεδίου λεκάνης ποταμού. Οι αρμόδιες αρχές μιας περιοχής
λεκάνης ποταμού θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι επιτυγχάνεται μια ισορροπία μεταξύ ενός
επαναληπτικού προσδιορισμού και του τελικού προσδιορισμού των υδατικών συστημάτων.
Για τα επιφανειακά ύδατα του ΥΔ 09 και των υπολοίπων ΥΔ της Ελλάδας, είχε γίνει ένας αρχικός
προσδιορισμός κατά την εκπόνηση της μελέτης εφαρμογής του Άρθρου 5 της Οδηγίας που υποβλήθηκε
στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΥΠΕΚΑ\ΚΥΥ, 2008 βλ. Πίνακας 3-1 παρακάτω).
Πίνακας 3-1: Προηγούμενος προσδιορισμός επιφανειακών υδατικών συστημάτων Υ.Δ. Δυτικής Μακεδονίας
(Κ.Υ.Υ., 2008)
ΠΟΤΑΜΙΑ ΥΣ 67 υδατικά συστήματα ποταμών
Λίμνη Μικρή Πρέσπα
Λίμνη Μεγάλη Πρέσπα
Λίμνη Βεγορίτιδα
Λίμνη Πετρών
Λίμνη Ζάζαρη
ΛΙΜΝΑΙΑ ΥΣ
Λίμνη Χειμαδίτιδα
Λίμνη Καστοριάς
Τεχνητή Λίμνη Σφηκιάς
Τεχνητή Λίμνη Ασωμάτων
Τεχνητή Λίμνη Πολύφυτου
Εκβολικό σύστημα Λουδία - Αλιάκμονα
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΑ ΥΣ
Λιμνοθάλασσα Κίτρου
Έξω Θερμαϊκός κόλπος – Παραλία Κατερίνης
ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΥΣ
Έσω Θερμαϊκός κόλπος - Αλιάκμονας
Στα πλαίσια της εκπόνησης της παρούσας μελέτης επαναλαμβάνεται η διαδικασία προσδιορισμού και
οριοθέτησης των επιφανειακών υδατικών συστημάτων:
Λαμβάνοντας υπόψη πιο πρόσφατα και μεγαλύτερης ακρίβειας δεδομένα (π.χ. δορυφορικές
εικόνες της περιοχής μελέτης)
Λαμβάνοντας υπόψη τυχόν μεταβολές στα επιφανειακά ύδατα από την περίοδο εκπόνησης της
μελέτης εφαρμογής του Άρθρου 5 μέχρι τώρα
Αναθεωρώντας τα κριτήρια και τη μεθοδολογία αναγνώρισης και χαρακτηρισμού των
επιφανειακών υδατικών συστημάτων.
Η σημαντικότερη διαφορά με τον προηγούμενο χαρακτηρισμό είναι ότι στην παρούσα φάση άλλαξε το
Σύστημα τυπολογίας βάσει του οποίου χαρακτηρίζονται τα ποτάμια και λιμναία υδατικά συστήματα από
Σύστημα Α της Οδηγίας 60/2000 σε Σύστημα Β (βλ. Παράρτημα ΙΙ Οδηγίας).
Π.1.5 - 15
Μετά από την ανάλυση των χαρακτηριστικών των Συστημάτων Επιφανειακών Υδάτων και τη διαδικασία
προσδιορισμού τους που προηγήθηκε, παρουσιάζεται στις παραγράφους που ακολουθούν η μεθοδολογική
προσέγγιση που εφαρμόστηκε για τον προσδιορισμό τους ανά κατηγορία Επιφανειακού Υδατικού
Συστήματος.
Τα εσωτερικά επιφανειακά ύδατα που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των ποτάμιων Συστημάτων
Επιφανειακών Υδάτων (ΣΕΥ), προήλθαν από τη μελέτη εφαρμογής του Άρθρου 5 της Οδηγίας που
υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΥΠΕΚΑ\ΚΥΥ, 2008). Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή:
Η χαρτογράφηση των υδατορευμάτων και ποταμών της χώρας προέρχεται από την ψηφιοποίηση των
χαρτών κλίμακας 1:50.000 της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού.
Ως ποτάμια ΥΣ θεωρήθηκαν μόνον τα υδατορεύματα και οι ποταμοί με καθεστώς μόνιμης ροής καθ’
όλη τη διάρκεια του έτους και κατά περίπτωση οι ποταμοί με καθεστώς περιοδικής ροής.
o Το καθεστώς μόνιμης ροής χαρακτηρίζει υδατορεύματα και ποταμούς που ρέουν καθ’ όλη τη
διάρκεια του χρόνου. Η ροή τους μπορεί να υπόκειται σε μεγάλες εποχιακές διακυμάνσεις εντός
του υδρολογικού έτους, ωστόσο δεν μηδενίζεται ποτέ, εκτός ίσως από περιπτώσεις ακραίας
ξηρασίας.
o Το καθεστώς περιοδικής ροής χαρακτηρίζει υδατορεύματα και ποταμούς που ρέουν κατά την υγρή
περίοδο του υδρολογικού έτους, αλλά στερεύουν κατά την ξηρή περίοδο του έτους, ο δε κύκλος
αυτός αποτελεί είτε φυσικό ιδιοχαρακτηριστικό τους, είτε προκύπτει ως αποτέλεσμα
ανθρωπογενών παρεμβάσεων στα υδατορεύματα.
Οι ποταμοί με καθεστώς περιοδικής ροής χρησιμοποιήθηκαν, καθώς :
o η χαρτογράφηση της ΓΥΣ δεν διακρίνει μεταξύ ποταμών μόνιμης ροής και περιοδικής ροής
o είναι δυνατό, τμήματα με καθεστώς μόνιμης ροής στα ανάντη να μεταπίπτουν σε καθεστώς
περιοδικής ροής σε κατάντη τμήματα του ρου τους.
Κατόπιν των παραπάνω, γίνεται αντιληπτό, πως υδατορεύματα με καθεστώς εφήμερης ροής, τα
οποία δηλαδή εμφανίζουν ροή μόνον κατά τη διάρκεια γεγονότων ισχυρών βροχοπτώσεων και
καταιγίδων και για μικρό χρονικό διάστημα κατόπιν, δεν συμπεριλήφθηκαν, καθώς δεν μπορούν να
θεωρηθούν διακεκριμένα και σημαντικά στοιχεία επιφανειακών υδάτων διότι, κατά την πλειοψηφία
του χρόνου, δεν αποτελούν καν ΥΣ.
Από τα παραπάνω επιλέχθηκαν για την ανάλυση, όσα τμήματα του υδρογραφικού δικτύου ανήκουν σε
υδατορέματα και ποταμούς μεγαλύτερης από 4ης τάξεως στο σύστημα ταξινόμησης Strahler επειδή η
χαρτογράφηση των υδατορευμάτων, έχει υλοποιηθεί με βάση κριτήρια γεωγραφικής και όχι
υδρολογικής πιστότητας με αποτέλεσμα υπερβολική πυκνότητα δικτύου, καθώς συμπεριλαμβάνει και
πολύ μικρές ορεινές μισγάγγειες σε περιοχές μεγάλων κλίσεων, όπου ακόμα δεν έχει σχηματισθεί
συγκεκριμένη κοίτη υδατορεύματος.
Η προστασία των υδατορεμάτων με καθεστώς εφήμερης ροής καθώς εκείνων που είναι μικρότερης από
4ης τάξης στο σύστημα ταξινόμησης Strahler, εξασφαλίζεται από τις γενικές διατάξεις περί προστασίας
του περιβάλλοντος όπως ισχύουν σήμερα, καθώς επίσης και από τα μέτρα που αφορούν στην
αντιμετώπιση των γενικότερων πιέσεων σε επίπεδο λεκάνης απορροής ή/και Υδατικού Διαμερίσματος
(βλ. παράγραφο 3.2.1. παραπάνω).
Στα πλαίσια του παρόντος έργου ο προσδιορισμός των ποτάμιων υδατικών σωμάτων επικαιροποιήθηκε,
έτσι τα ποτάμια από την εφαρμογή του Άρθρου 5 προεκτάθηκαν/ συμπληρώθηκαν :
σε περιπτώσεις που κρίθηκε πως δεν είχε συμπεριληφθεί κάποιο σημαντικό και διακριτό ποτάμι.
Τέτοιες ελλείψεις προέκυψαν συγκρίνοντας τα ποτάμια της μελέτης εφαρμογής του Άρθρου 5 με
Π.1.5 - 16
Διαγράμματα ΓΥΣ ή/και με δορυφορικές εικόνες της περιοχής μελέτης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα
αποτελεί η περίπτωση του Ρήχιου ποταμού που συνδέει τη λ. Βόλβη με το Στρυμωνικό κόλπο και δεν
συμπεριλαμβανόταν μεταξύ των ποταμών της μελέτης εφαρμογής του Άρθρου 5. Προκειμένου να
συμπεριληφθεί στο παρόν ο ποταμός ψηφιοποιήθηκε από δορυφορικές εικόνες της περιοχής.
προκειμένου να διέρχονται μέσα από προστατευόμενες περιοχές. Προσδιορίστηκαν σημεία
καθορισμού υδάτινων σωμάτων όπου το υδρογραφικό δίκτυο βάσης έτεμνε καθορισμένα όρια
προστατευόμενων περιοχών υπό την έννοια της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, όπως αυτά περιγράφονται
αναλυτικά στο Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών (βλ. σχετικά το Τεύχος 2 των παραδοτέων της 1ης
Ενδιάμεσης Φάσης μελέτης). Ειδικότερα ελέγχθηκε αν υπήρχαν σημαντικά τμήματα ποταμών που
διέρχονταν από τύπους φυσικών οικοτόπων εξαρτώμενους απ’το νερό (σύμφωνα με την οδηγία
92/43/ΕΟΚ, όπως : 92Α0 Δάση με ιτιές και λεύκες, 92CO δάση πλατάνων, 92DO δάση με αρμυρίκια,
92E0 Αλλουβιακά δάση με Alnus Fraxinus) και έχουν χαρτογραφηθεί στο δίκτυο Natura 2000.
Στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν/ αξιολογήθηκαν για την συμπλήρωση ή και τροποποίηση του δικτύου των
ποταμών της προηγούμενης εφαρμογής είναι :
Αεροφωτογραφίες και δορυφορικές εικόνες της περιοχής
Διαγράμματα ΓΥΣ κλίμακας 1:50.000
Μελέτες (υδρολογικές, υδραυλικές, περιβαλλοντικές κ.λπ.) και δημοσιεύσεις
Όρια προστατευόμενων περιοχών
Προφορικές πληροφορίες στα πλαίσια συνεντεύξεων με ακαδημαϊκούς, τοπικούς φορείς και
προσωπικού της ΔΕΗ ΑΕ.
Ειδικότερα, εντοπίστηκαν οι παρακάτω περιπτώσεις στις οποίες απαιτήθηκε επικαιροποίηση του
υδρογραφικού δικτύου:
Α. Απόκλιση από υφιστάμενο υδρογραφικό δίκτυο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρήθηκε απόκλιση του υφιστάμενου υδρογραφικού δικτύου
συγκρινόμενου με αεροφωτογραφίες του Κτηματολογίου Α.Ε. ή/και με τους χάρτες 1:50.000 της ΓΥΣ. Για
την αντιμετώπιση τέτοιων αποκλίσεων έγιναν οι κατάλληλες τροποποιήσεις και διαμορφώθηκε νέο
υδρογραφικό δίκτυο :
1. Στο τελευταίο τμήμα του ποταμού Λύγκου στην έξοδο του προς fYROM
2. Στο ρέμα Σκλήθρο, επί του οποίου οι επεμβάσεις είναι τέτοιες που έχουν μεταβάλει σημαντικά την
κοίτη του, με αποτέλεσμα να καταλήγει σήμερα, ύστερα από διευθετήσεις και εκτροπές, στη λίμνη
Ζάζαρη, η οποία με τη σειρά της υπερχειλίζει στη λίμνη Χειμαδίτιδα, της οποίας τέλος οι
υπερχειλίσεις καταλήγουν στο ρέμα Αμύντας.
3. Στο ανάντη τμήμα του Εδεσσαίου π. (Νυμφοπηγή) όπου το υδρογραφικό δίκτυο διαφοροποιήθηκε
ώστε να ακολουθεί τις διευθετήσεις που έχουν γίνει από τη ΔΕΗ προκειμένου να διέρχεται από
τους ΥΗΣ Άγρα και Εδεσσαίου.
4. Στο ίδιο ποτάμι στο κατάντη τμήμα του, το υδρογραφικό τροποποιήθηκε ώστε να συμπίπτει στην
περιοχή της Σκύδρας με τη χάραξη της εκτροπής μέσω της διευθετημένης κοίτης.
5. Στο τμήμα του Αλιάκμονα κατάντη του φράγματος της Αγίας Βαρβάρας, όπου διαπιστώθηκε ότι η
πραγματική κοίτη του ποταμού έχει διαμορφωθεί νοτιότερα από ότι σε παλιότερες αποτυπώσεις.
6. Στο ρέμα Κερασιές, στην περιοχή του Αιγίνιου, όπου το κατάντη τμήμα διαπιστώθηκε ότι δεν
εκβάλει στον Θερμαϊκό Κόλπο αλλά ύστερα από διευθετήσεις που έχουν γίνει η εκβολή του χύνεται
στον Αλιάκμονα ποταμό.
7. Στο πεδινό τμήμα της Π.Ε.Πιερίας διαπιστώθηκε ότι τα ρέματα Κορινού, Μαυρονέρι και
Χελοπόταμος διέρχονται από διευθετημένες κοίτες.
Π.1.5 - 17
9. Διαχωρισμός του ρέματος Μαυρόλογγος στην περιοχή του Λιτόχωρου, λόγω προστατευόμενης
περιοχής.
Στον παρακάτω Πίνακα 3-2 εμφανίζεται το συνολικό μήκος των ποτάμιων υδατικών συστημάτων που
προσδιορίστηκαν ανά ΛΑΠ του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Μακεδονίας.
Τον προσδιορισμό των ποτάμιων ΥΣ ακολουθεί η υποδιαίρεσή τους σε τύπους και στη συνέχεια η
περεταίρω υποδιαίρεσή τους σύμφωνα με τα υπόλοιπα κριτήρια που εμφανίζονται στην Εικόνα 3-1
παραπάνω.
Οι λίμνες που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των ΣΕΥ αυτής της κατηγορίας, προήλθαν κυρίως
από τη μελέτη εφαρμογής του Άρθρου 5 της Οδηγίας που υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή
(ΥΠΕΚΑ\ΚΥΥ, 2008). Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή:
Συμπεριλήφθηκαν όλες οι φυσικές και τεχνητές λίμνες με έκταση πάνω από 0,5 km2. Η επιλογή του
κριτηρίου αυτού προέκυψε από το Σύστημα ταξινόμησης Α της Οδηγίας.
Αποφεύχθηκε ο χωρισμός των λιμνών σε επιμέρους ΥΣ, αν και η δυνατότητα αυτή προβλέπεται στο
Κ.Ε.2, επειδή κρίθηκε ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούσαν για την ικανοποιητική τεκμηρίωση
ενός τέτοιου περαιτέρω διαχωρισμού.
Οι παραπάνω λίμνες συμπληρώθηκαν με τέσσερεις (4) νέες τεχνητές λίμνες που έχουν δημιουργηθεί
πρόσφατα στο ΥΔ 09. Αυτές είναι:
Η τεχνητή λίμνη Παπαδιάς (Σκοπού) στη ΛΑΠ Πρεσπών (υπολεκάνη Εριγώνος)
Η τεχνητή λίμνη Ιλαρίωνα στη ΛΑΠ Αλιάκμονα
Η τεχνητή λίμνη Αγίας Βαρβάρας στη ΛΑΠ Αλιάκμονα
Η τεχνητή λίμνη Πραμόριτσα στη ΛΑΠ Αλιάκμονα. Στην περίπτωση αυτή, αν και η έκταση του
ταμιευτήρα είναι μικρότερη των 0,5 km2, η τεχνητή λίμνη θεωρήθηκε «σημαντικό» στοιχείο και
περιελήφθη στα λιμναία υδατικά σώματα λόγω της χρήσης του νερού για ύδρευση.
Τα στοιχεία για τις νέες αυτές λίμνες προέκυψαν από σχετικές μελέτες, ενώ περισσότερες πληροφορίες για
αυτές δίνονται στο παραδοτέο Π-1.7.
Στον Πίνακα (Πίνακας 3-3) που ακολουθεί εμφανίζονται τα λιμναία υδατικά σώματα που προσδιορίστηκαν
ανά ΛΑΠ του ΥΔ 09.
Π.1.5 - 19
Τα παράκτια ύδατα που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των ΣΕΥ αυτής της κατηγορίας,
προήλθαν από τη μελέτη εφαρμογής του Άρθρου 5 της Οδηγίας που υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή
Επιτροπή (ΥΠΕΚΑ\ΚΥΥ, 2008), η οποία βασίστηκε στη μελέτη του ΕΛΚΕΘΕ «Ανάπτυξη δικτύου και
παρακολούθηση των εσωτερικών, μεταβατικών και παράκτιων υδάτων της χώρας – αξιολόγηση/
ταξινόμηση της οικολογικής τους κατάστασης: Εκτίμηση της Οικολογικής Ποιότητας των υδατικών
σωμάτων, που καθορίστηκαν από την Κεντρική Υπηρεσία Υδάτων στα 14 υδατικά διαμερίσματα της
χώρας, για τους τύπους υδατικών συστημάτων που ορίζει η Οδηγία 2000/60/ΕΕ» (2008).
Τα προσδιορισθέντα μεταβατικά ύδατα καθορίσθηκαν βάσει μιας τυπολογίας που βασίσθηκε στο Σύστημα
Β της Οδηγίας 60/2000 και κατέληξε σε δύο τύπους μεταβατικών υδάτων:
τις εκβολές/δέλτα ποταμών και
τις λιμνοθάλασσες.
Τα μεταβατικά ΥΣ από τη μελέτη εφαρμογής του Άρθρου 5 της Οδηγίας, συμπεριλάμβαναν
ένα (1) σύστημα που ανήκε στην κατηγορία Εκβολές Ποταμών (Δέλτα), το Εκβολικό Σύστημα
Λουδία – Αλιάκμονα, το οποίο περιοριζόταν εσωτερικά της ακτογραμμής, χωρίς να επεκτείνεται
στο θαλάσσιο χώρο) και
ένα (1) σύστημα στην κατηγορία Παράκτιες Λιμνοθάλασσες, τη Λιμνοθάλασσα Κίτρους.
Κατά την εκπόνηση της παρούσας κρίθηκε σκόπιμο να αναθεωρηθούν τα όρια του προαναφερθέντος
δελταϊκού ΥΣ.
Σύμφωνα με το Άρθρο 2 παρ. 6 της Οδηγίας στα μεταβατικά ΥΣ περιλαμβάνονται «συστήματα
επιφανειακών υδάτων πλησίον του στομίου ποταμών τα οποία είναι εν μέρει αλμυρά λόγω της γειτνίασής
τους με παράκτια ύδατα αλλά τα οποία επηρεάζονται ουσιαστικά από ρεύματα γλυκού νερού».
Σύμφωνα με το καθοδηγητικό έγγραφο της Οδηγίας αριθμός 5 (ΚΕ 5), για τον καθορισμό του ορίου των
μεταβατικών υδάτων προς τη θάλασσα μπορούν να χρησιμοποιηθούν όρια που καθορίζονται με άλλη
ευρωπαϊκή ή εθνική νομοθεσία, η κλίση της αλατότητας, τα φυσιογραφικά χαρακτηριστικά ή και
προσομοίωση με μοντέλα.
Π.1.5 - 20
Ο καθορισμός των μεταβατικών υδάτων του εκβολικού συστήματος του Αξιού πρέπει να συνεξεταστεί με
τους ποταμούς Λουδία και Αλιάκμονα, οι οποίοι εκβάλουν σε μικρή μεταξύ τους απόσταση. Οι τρεις
ποταμοί, διαθέτουν μία εκτεταμένη λεκάνη απορροής που περιλαμβάνει την δυτική και κεντρο-δυτική
Μακεδονία και το σύνολο πρακτικά της επικράτειας της FYROM. Παρότι η κατασκευή και λειτουργία
φραγμάτων στους ποταμούς Αξιό (στη FYROM) και Αλιάκμονα έχει στερήσει το Θερμαϊκό κόλπο από τις
μεγάλες ποσότητες γλυκών υδάτων που δέχονταν στο παρελθόν, οι φυσικοχημικές λειτουργίες του κόλπου
κοντά στις ακτές επηρεάζονται σημαντικά από τις εκροές των ποτάμιων υδάτων10, ιδίως τους χειμερινούς
και ανοιξιάτικους μήνες.
Μετρήσεις που να επιτρέπουν τον προσδιορισμό της κλίσης της αλατότητας σε συνάρτηση με την
απόσταση από την ακτή και το βάθος δεν βρέθηκαν. Οι μετρήσεις11 στη ζώνη παραγωγής των μυδιών του
Θερμαϊκού κόλπου που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 1999-2000, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν
για το σκοπό αυτό, διότι οι θέσεις δειγματοληψίες επιλέχθηκαν με άλλα κριτήρια.
Λόγω των φερτών των ποταμών, το βάθος της θάλασσας σε αρκετή απόσταση από τις εκβολές είναι
μικρότερο των 5-6 μέτρων. Κατά συνέπεια, η ζώνη που επηρεάζεται από τα γλυκά ύδατα των τριών
ποταμών εκτιμάται ότι είναι πολύ μεγαλύτερη των 500 μέτρων, απόσταση που προτείνεται από το
Σύμβουλο Διαχείρισης να λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό του ορίου των μεταβατικών υδάτων στους
μεγάλους ποταμούς.
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, για τον καθορισμό του ορίου των μεταβατικών υδάτων στις εκβολές
των ποταμών Λουδία, Αξιού και Αλιάκμονα προτείνεται να χρησιμοποιηθούν τα όρια που καθορίζονται από
την εθνική και κοινοτική νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος, και συγκεκριμένα προτείνεται
να χρησιμοποιηθούν ως όρια προς τη θάλασσα η ισοβαθής των 6 μέτρων που αποτελεί και το όριο προς τη
θάλασσα του Εθνικού πάρκου Αξιού, Λουδία και Αλιάκμονα σύμφωνα με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ και τη
Σύμβαση Ramsar και.
Τα δύο (2) μεταβατικά υδατικά συστήματα που προσδιορίστηκαν στο ΥΔ Δυτικής Μακεδονίας ανήκουν
στη ΛΑΠ Αλιάκμονα, όπως φαίνεται στον πίνακα (Πίνακας 3-4) που ακολουθεί.
Τα παράκτια ύδατα που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό των ΣΕΥ αυτής της κατηγορίας,
προήλθαν από τη μελέτη εφαρμογής του Άρθρου 5 της Οδηγίας που υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή
Επιτροπή(ΥΠΕΚΑ\ΚΥΥ, 2008), η οποία βασίστηκε στη μελέτη του ΕΛΚΕΘΕ «Ανάπτυξη δικτύου και
παρακολούθηση των εσωτερικών, μεταβατικών και παράκτιων υδάτων της χώρας – αξιολόγηση /
ταξινόμηση της οικολογικής τους κατάστασης: Εκτίμηση της Οικολογικής Ποιότητας των υδατικών
σωμάτων, που καθορίστηκαν από την Κεντρική Υπηρεσία Υδάτων στα 14 υδατικά διαμερίσματα της
χώρας, για τους τύπους υδατικών συστημάτων που ορίζει η Οδηγία 2000/60/ΕΕ» (2008).
Σύμφωνα με την εφαρμοζόμενη μεθοδολογία προκύπτει ένας τύπος παράκτιων υδάτων, ενώ
προσδιορίστηκαν δύο (2) παράκτια υδατικά συστήματα στη ΛΑΠ Αλιάκμονα, όπως αυτά παρουσιάζονται
στον πίνακα (Πίνακας 3-5) που ακολουθεί.
10 ΤEE, Φάμελλος Σ., Κρεστενίτης I., Γεωργιάδης Γ., 2004 Θερμαϊκός Κόλπος - Πολυπαραμετρικότητα, αξίες και απόθεμα
11 ΕΚΘΕ (2000): ∆ιαχειριστική μελέτη των ζωνών παραγωγής μυδιών των κόλπων Θεσσαλονίκης και Θερμαϊκού. Ν.Α. Θεσσαλονίκης.
Π.1.5 - 21
Μετά τον προσδιορισμό των επιφανειακών υδατικών συστημάτων και τον χωρισμό τους σε κατηγορίες
(ποτάμια, λίμνες, μεταβατικά και παράκτια ύδατα), ακολουθεί περαιτέρω υποδιαίρεσή τους σε τύπους
βάσει συγκεκριμένων αβιοτικών χαρακτηριστικών τους. Η διαδικασία αυτή απορρέει από το Παράρτημα ΙΙ
της Οδηγίας, σύμφωνα με το οποίο τα κράτη μέλη απαιτείται να διαφοροποιούν τα επιφανειακά υδατικά
συστήματα όσον αφορά τον τύπο και να καθορίζουν τις συνθήκες αναφοράς για αυτούς τους τύπους. Ο
κύριος σκοπός της τυπολογίας είναι συνεπώς να επιτραπεί ο καθορισμός τυποχαρακτηριστικών συνθηκών
αναφοράς για να χρησιμοποιηθούν στη συνέχεια ως άγκυρα του συστήματος ταξινόμησης (KE10). Τα
αβιοτικά χαρακτηριστικά, βάσει των οποίων υποδιαιρούνται σε τύπους τα επιφανειακά ύδατα, καθώς και
οι τύποι αυτοί καθ’ αυτοί καθορίζονται στα Συστήματα Α και Β που περιγράφονται στο Παράρτημα ΙΙ της
Οδηγίας.
Και στα δύο συστήματα χρησιμοποιούνται οι ίδιοι υποχρεωτικοί παράγοντες, οι οποίοι είναι: γεωγραφική
θέση, υψόμετρο, μέγεθος, γεωλογία και, για τις λίμνες, βάθος. Η διαφορά μεταξύ τους είναι ότι το Σύστημα
Α καθορίζει πώς θα χαρακτηριστούν χωρικά τα υδατικά συστήματα (οικοπεριοχές - ecoregions) και σε
σχέση με συγκεκριμένα διαστήματα υψομέτρου, μεγέθους και βάθους, ενώ το Σύστημα Β επιτρέπει τη
χρήση πρόσθετων παραγόντων. Εξαρτάται από τα Κράτη Μέλη να αποφασίσουν σχετικά με ποιο σύστημα
θα χρησιμοποιήσουν. Σημειώνεται πως τα περισσότερα Κράτη Μέλη χρησιμοποιούν το Σύστημα Β (ΚΕ10).
Επιπλέον, σημειώνεται στην Οδηγία πως στην περίπτωση που χρησιμοποιηθεί το Σύστημα Β, πρέπει να
επιτευχθεί τουλάχιστον ο ίδιος βαθμός διαφοροποίησης όπως το Σύστημα Α.
Αυτή η σύγκριση "του βαθμού διαφοροποίησης" δεν υπονοεί μια υποχρέωση να συγκριθεί το ένα
σύστημα με το άλλο με μεγάλη λεπτομέρεια, αλλά μάλλον σε ένα γενικότερο επίπεδο βασισμένο στα
υπάρχοντα στοιχεία και στην κρίση εμπειρογνωμόνων. Σημαντικό είναι ότι το καθορισμένο σύστημα
τυπολογίας βοηθά στην επίτευξη μιας επαρκούς εμπιστοσύνης στις συνθήκες αναφοράς και τις
επόμενες ταξινομήσεις.
Στην παρούσα εφαρμογή της Οδηγίας υιοθετήθηκε για όλες τις ΠΛΑΠ (ΥΔ) της χώρας το Σύστημα Β για
όλες τις κατηγορίες επιφανειακών υδάτινων σωμάτων σε αντίθεση με την προηγούμενη προσέγγιση όπου
είχε χρησιμοποιηθεί το Σύστημα Α για τα ποτάμια και τις λίμνες. Στις παραγράφους που ακολουθούν
παρουσιάζεται το σύστημα τυπολογίας, όπως προσαρμόστηκε στα ελληνικά δεδομένα από το Σύμβουλο
Διαχείρισης του έργου για κάθε κατηγορία επιφανειακών υδάτων, καθώς και η μεθοδολογία που
ακολουθήθηκε προκειμένου τα επιφανειακά ύδατα του ΥΔ 09 να χωριστούν σε τύπους .
το Παράρτημα V παρ. 1.4.1 της ΟΠΥ, καθορίζεται μια διαδικασία για την εξασφάλιση της
συγκρισιμότητας μεταξύ των αποτελεσμάτων της βιολογικής παρακολούθησης στα Κράτη Μέλη
(Κ.Μ.), η οποία αποτελεί ουσιώδες ζήτημα για την ταξινόμηση της οικολογικής κατάστασης των
επιφανειακών Υδατικών Συστημάτων (ΥΣ).
Π.1.5 - 22
Στόχος της διαδικασίας αυτής είναι η εφαρμογή μεθόδων εναρμόνισης των εθνικών μεθόδων
αξιολόγησης της οικολογικής κατάστασης ώστε τελικά τα βιολογικά δεδομένα να χαρακτηρίζουν με
κοινό τρόπο την υψηλή, καλή, μέτρια, ελλιπή και κακή οικολογική κατάσταση.
Για το συντονισμό και την υλοποίηση των παραπάνω, στο πλαίσιο της Κοινής Στρατηγικής Υλοποίησης
της ΟΠΥ (Common Implementation Strategy, CIS) καθορίστηκε η Ομάδα Εργασίας ECOSTAT, από την
οποία καθορίστηκαν οι ακόλουθες γεωγραφικές ομάδες διαβαθμονόμησης (Geographical
Intercalibration Groups, GIGs):
1. Βόρειας οικοπεριοχής (Northern GIG)
2. Κεντρικής Ευρώπης – Βαλτικής οικοπεριοχής (Central-Baltic GIG)
3. Αλπικής οικοπεριοχής (Alpine GIG)
4. Μεσογειακής οικοπεριοχής (Mediterranean GIG)
5. Ανατολικής Ηπειρωτικής οικοπεριοχής (Eastern Continental GIG)
Η Ελλάδα μαζί με τη Γαλλία, Ιταλία, Σλοβενία, Πορτογαλία, Ισπανία, Κύπρο και Μάλτα ανήκουν στη
Γεωγραφική Ομάδα Διαβαθμονόμησης της Μεσογειακής οικοπεριοχής ή MED GIG.
Η διαβαθμονόμηση πραγματοποιήθηκε σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρώπης την περίοδο 2003 - 2007. Τα
αποτελέσματα της πρώτης άσκησης διαβαθμονόμησης παραδόθηκαν τον Ιούνιο του 2007 και
δημοσιεύτηκαν με την έκδοση της Απόφασης της Επιτροπής της 30ης Οκτωβρίου 2008 (2008/915/ΕΚ). Η
απόφαση αυτή ορίζει ότι οι τιμές των ορίων των κλάσεων της οικολογικής κατάστασης για κάθε τύπο
συστημάτων επιφανειακών υδάτων και οικοπεριοχή, οι οποίες περιλαμβάνονται στο Παράρτημα της
απόφασης, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη στα εθνικά τους συστήματα
παρακολούθησης και ταξινόμησης.
Στην Απόφαση διευκρινίζεται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις υποβλήθηκαν αποτελέσματα για ορισμένες
μόνο παραμέτρους των βιολογικών στοιχείων ή για ορισμένα μόνο από τα κράτη μέλη με αποτέλεσμα για
τις περιπτώσεις αυτές να μην εξασφαλίζεται πλήρως η συγκρισιμότητα. Συνεπώς, τα περαιτέρω
αποτελέσματα διαβαθμονόμησης ίσως να αποτελέσουν αντικείμενο μελλοντικής απόφασης όταν τα κράτη
μέλη υποβάλλουν τις σχετικές πληροφορίες.
Επισημαίνεται ότι η διαδικασία της διαβαθμονόμησης συνεχίζεται για τα μεταβατικά ύδατα, για τα οποία
δεν έγινε δυνατό στην πρώτη φάση διαβαθμονόμησης να εξαχθούν αποτελέσματα.
Στο παρόν τεύχος παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της διαβαθμονόμησης που περιλαμβάνονται στην
Απόφαση 2008/915/ΕΚ καθώς και οι εθνικές μέθοδοι αξιολόγησης της οικολογικής κατάστασης και οι
συνθήκες αναφοράς που έχουν προσδιοριστεί σε εθνικό επίπεδο.
Αξίζει να αναφερθεί ότι στη φάση ολοκλήρωσης της μελέτης, δημοσιεύτηκε η Απόφαση 2013/480/ΕΕ, με
τα αποτελέσματα της δεύτερης φάσης διαβαθμονόμησης, στην οποία περιλαμβάνονται τα
οριστικοποιημένα αποτελέσματα για τα μεταβατικά σώματα (ξεχωριστά από τα παράκτια).
Τα αποτελέσματα της δεύτερης φάσης διαβαθμονόμησης τα οποία παρουσιάζουν διαφορές σε σχέση με
εκείνα της πρώτης (2008/915/ΕΚ) θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στην επόμενη διαχειριστική περίοδο.
Στο πλαίσιο περιγραφής της τυπολογίας στην παρούσα έκθεση, για κάθε κατηγορία υδάτων (ποτάμια
λίμνες, μεταβατικά και παράκτια) γίνεται αναφορά στα διαθέσιμα αποτελέσματα της διαβαθμονόμησης.
ΠΟΤΑΜΙΑ ΥΣ
Η άσκηση διαβαθμονόμησης για τα ποτάμια στην Μεσογειακή οικοπεριοχή διεξήχθη για τα εξής Βιολογικά
Ποιοτικά Στοιχεία (ΒΠΣ): Βενθικά Μακροασπόνδυλα, Φυτοβένθος, Μακρόφυτα και Ιχθυοπανίδα.
Π.1.5 - 23
Η Ελλάδα συμμετείχε στην άσκηση μόνο για τους τύπους R-M1 «Μικρά, μεσαίου υψομέτρου, μεσογειακά
ρέματα», R-M2 «Μικρά/ μεσαία, πεδινά, μεσογειακά ρέματα» και R-M4 «Μικρά/ μεσαία, Μεσογειακά,
ορεινά, ρέματα». Έτσι τελικά η άσκηση διαβαθμονόμησης της χώρας μας αφορά μόνο για τους 3 τύπους
που προαναφέρθηκαν.
Τα βιολογικά στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την κατάταξη της οικολογικής ποιότητας των ποταμών
ήταν τα ακόλουθα:
Α) Πανίδα βενθικών ασπονδύλων.
Β) Φυτοβένθος
Τα αποτελέσματα των παραπάνω βιολογικών στοιχείων, εκφράστηκαν ως λόγοι οικολογικής ποιότητας των
εθνικών συστημάτων ταξινόμησης που απετέλεσαν αντικείμενο διαβαθμονόμησης.
ΛΙΜΝΑΙΑ ΥΣ
Σύμφωνα με την Οδηγία Πλαίσιο για τα Ύδατα, τα βιολογικά στοιχεία εκτίμησης της οικολογικής ποιότητας
(Biological Quality Elements, BQE) για τις λίμνες είναι το φυτοπλαγκτόν, τα μακρόφυτα και το φυτοβένθος,
η πανίδα βενθικών ασπονδύλων και η ιχθυοπανίδα.
Σημειώνεται ότι η άσκηση διαβαθμονόμησης έχει προς το παρόν περιοριστεί στα ΙΤΥΣ ενώ τα έως σήμερα
αποτελέσματα δείχνουν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούν για την εξέταση των φυσικών λιμνών. Οι
μεσογειακές χώρες έχουν εντάξει στη βάση δεδομένων της άσκησης διαβαθμονόμησης ταμιευτήρες που
στη βάση συγκεκριμένων κριτηρίων θεωρούνται ταμιευτήρες αναφοράς. Η Ελλάδα έχει δηλώσει δύο
τύπους ταμιευτήρων στον κατάλογο των λιμνών διαβαθμονόμησης της Ευρώπης (Φράγμα Θησαυρού και
Τεχνητή Λίμνη Ταυρωπού στο Παράρτημα της Απόφασης 2005/646/ΕΚ της Επιτροπής).
Η διαδικασία και τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης της άσκησης διαβαθμονόμησης, στις οποίες
συμμετείχε η χώρα μας (EC, JRC 2007), αφορούσαν σε δύο τύπους ταμιευτήρων (LM5/7 and LM8)
μεγάλης έκτασης και βάθους, σε μέτρια υψόμετρα. Το μόνο βιολογικό στοιχείο που βαθμονομήθηκε ήταν
Π.1.5 - 24
το φυτοπλαγκτόν. Ο τύπος LM5/7 προήλθε από την συγχώνευση των τύπων LM5 και LM7 ενώ στη
συνέχεια διαιρέθηκαν ανάλογα με το κλίμα σε LM5/7 Υγρού και LM5/7 Ξηρού κλίματος. Η άσκηση
διαβαθμονόμησης εστίασε στην πρώτη κατηγορία ταμιευτήρων δεδομένου ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμα
στοιχεία για την δεύτερη κατηγορία.
Το βιολογικό στοιχείο που χρησιμοποιήθηκε για την κατάταξη της οικολογικής ποιότητας των ταμιευτήρων
ήταν το φυτοπλαγκτόν για το οποίο προσδιορίστηκαν:
α) Παράμετροι ενδεικτικοί της βιομάζας: η χλωροφύλλη-α και ο συνολικός βιοόγκος,
β) Παράμετροι ενδεικτικές της ταξονομικής σύνθεσης και αφθονίας: το ποσοστό κυανοβακτηρίων, ο
καταναλικός δείκτης και ο δείκτης MED PTI.
Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι τύποι των ταμιευτήρων της μεσογειακής περιοχής σύμφωνα
με το Παράρτημα της Οδηγίας 2008/915/ΕΚ.
Στην άσκηση διαβαθμονόμησης για τα παράκτια και μεταβατικά ύδατα της Μεσογειακής οικοπεριοχής
συμμετείχαν οι χώρες Ελλάδα, Κύπρος, Σλοβενία και Ισπανία, τα αποτελέσματα όμως της
διαβαθμονόμησης ισχύουν όμως μόνο για τα παράκτια ύδατα.
Τυπολογία για τα παράκτια ύδατα αναπτύχθηκε μόνο για τα συγκεκριμένα στοιχεία ποιότητας. Τα
βιολογικά στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την κατάταξη της οικολογικής ποιότητας ήταν:
Α) Η πανίδα των βενθικών ασπονδύλων μόνο για μαλακά ιζήματα
Β) Το φυτοπλαγκτόν
Γ) Μακροφύκη
Π.1.5 - 25
Παρουσίαση Τυπολογίας
Η τυπολογία που εφαρμόσθηκε, έχει προκύψει με βάση συνοπτικές αναλύσεις των διαθέσιμων στοιχείων
μακροασπόνδυλων και ψαριών και βασίζεται στις παραμέτρους που αναφέρονται παρακάτω
(Πίνακας 3-8).
Π.1.5 - 26
Εικόνα 3-1: Βιογεωγραφικές Περιοχές και Υδατικά Διαμερίσματα (ΠΛΑΠ) της Ελλάδας
Εικόνα 3-2: Οικοπεριοχές για ποταμούς και λίμνες (Πηγή: οδηγία 2000/60 – Παράρτημα ΙΧ)
Π.1.5 - 27
Ενδεικτική απορροή
Το μέγεθος της απορροής αποτελεί βασική παράμετρο που επηρεάζει τις συναθροίσεις ψαριών και
μακροσπονδύλων και των λειτουργικών τους χαρακτηριστικών. Το μέγεθος της απορροής κατ’ αρχήν
εξαρτάται από το μέγεθος της λεκάνης απορροής. Όσο μεγαλύτερη είναι η έκταση που καταλαμβάνει μια
λεκάνη απορροής, τόσο περισσότερα είδη ψαριών αποτελούν την ιχθυοκοινότητα του ποταμού
(π.χ. Reyjol et al., 2007). Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από την κλίση των διαφορετικών γραμμικών
παλινδρομήσεων που έγιναν μεταξύ της ποικιλότητας των ειδών ψαριών και της έκτασης της λεκάνης
απορροής για 5 διαφορετικές οικοπεριοχές της Ευρώπης. Οπότε, αν και η κλίση μεταξύ των οικοπεριοχών
σπάνια είναι η ίδια, ωστόσο, ισχύει ως κανόνας πως εντός κάθε οικοπεριοχής οι μεγαλύτερες λεκάνες
απορροής υποστηρίζουν κοινότητες ψαριών με περισσότερα είδη. Η σχέση αυτή υφίσταται επειδή, όσο πιο
μεγάλo είναι ένα σύστημα (λεκάνη απορροής και ο ίδιος ο ποταμός), τόσο περισσότερες ευκαιρίες
ενδιαιτημάτων προσφέρει σε μεγαλύτερη ποικιλία ειδών (Wiliams, 1964). Η λεκάνη απορροής έχει άμεση
σχέση με το μέγεθος του ποταμού. Το μέγεθος του ποταμού ελέγχει τον τροφικό χαρακτήρα, δηλαδή, την
προέλευση της βασικής οδού θρέψης στον ποταμό και συνεπακόλουθα τις βιοκοινότητες του ποταμού.
Έτσι, σύμφωνα με τους Vannote et al. (1980) κάθε ποτάμιο σύστημα αποτελεί μια συνέχεια φυσικών
διαβαθμίσεων και συνεπακόλουθων βιολογικών προσαρμογών. Στη θεωρία τους περί συνέχειας των
ποταμών [River Continuum Concept (RCC)], ο ποταμός απεικονίζεται ως ένα απλό κανάλι αυξανόμενης
τάξης ρέματος και πλάτους (Εικόνα 3-3). Κοντά στις πηγές (τάξη Strahler 1-3) το ποτάμι εμφανίζεται να
κυριαρχείται από παρόχθια βλάστηση με πλούσια σκίαση και εισροές υλών που συντελούν στο
ετεροτροφικό P/R<1. Στα ασπόνδυλα κυριαρχούν οι θρυμματιστές (shredders) που χρησιμοποιούν την
εισροή οργανικής ύλης ως διαθέσιμη τροφή αφού έχει έρθει στην κατάλληλη μορφή από τους υδατικούς
μικροοργανισμούς και συλλέκτες (collectors) που τρέφονται με τη λεπτή οργανική ύλη (FPOM). Τα μεσαία
τμήματα (τάξη 4 -6) εξαρτώνται λιγότερο από την παρόχθια εισροή ύλης και με το αυξημένο πλάτος κοίτης
και τη μειωμένη σκίαση είναι αυτότροφα P/R>1. Οι θρυμματιστές μειώνονται και οι βοσκητές (scrapers)
γίνονται πιο σημαντικοί καθώς τα προσκολλημένα άλγη γίνονται πιο άφθονα. Τα μεγάλα ποτάμια
κυριαρχούνται από FPOM (και συνεπώς συλλέκτες) και από το αυξημένο φορτίο FPOM που μεταφέρεται,
μαζί με το αυξημένο βάθος συντελούν στη θολερότητα του νερού και το σύστημα χαρακτηρίζεται πάλι από
τη σχέση P/R<1 (Cummins 1975). Είναι δόκιμο να αναφερόμαστε στην διαδοχή ετερότροφο – αυτότροφο
- ετερότροφο σύστημα ποταμού στα δεδομένα των ελληνικών ποταμών, ως μικροί – μεσαίοι και μεγάλοι –
πολύ μεγάλοι ποταμοί, καθώς η τάξη Strahler θα παραγνώριζε την ιδιομορφία του ελληνικού χώρου.
Δηλαδή, πως ενώ στη Δυτική Ελλάδα ένας ποταμός 3ης τάξης κατά κανόνα έχει μόνιμα νερό, στη
Νοτιοανατολική ένας ποταμός 4ης τάξης δεν έχει.
Π.1.5 - 28
Εικόνα 3-3: Γενικευμένο μοντέλο των εναλλαγών στις σχετικές αφθονίες των λειτουργικών ομάδων των
μακροασπονδύλων κατά μήκος ενός συστήματος ποταμού από τις πηγές ως τις εκβολές, όπως
προβλέπεται από την αρχή της συνέχειας των ποταμών (River Continuum Concept) (Vannote et al.,
1980)
Τα ενδιαιτήματα του ποταμού που χαρακτηρίζουν αυτή την ακολουθία μεγέθους των ποταμών: μικρού –
μεσαίου και μεγάλου – πολύ μεγάλου ποταμού, πέρα από το μέγεθος της λεκάνης απορροής καθορίζονται
από γεωλογικούς και κλιματικούς παράγοντες μέσω βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων διαδικασιών
(Patt & Stadler, 2000) (Εικόνα 3-4).
Π.1.5 - 29
Εικόνα 3-4: Κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν τη διαμόρφωση της δομής των ενδιαιτημάτων, δηλαδή της
φυσιογνωμίας ενός ποταμού (από Patt & Stadler 2000)
Έτσι, πέραν του μεγέθους της λεκάνης απορροής, βασικές παράμετροι που επηρεάζουν την απορροή σε
ετήσια βάση είναι:
η ωφέλιμη βροχόπτωση που ισούται με την διαφορά της μέσης ετήσιας βροχόπτωσης και της
πραγματικής εξατμισοδιαπνοής στην λεκάνη απορροής, και
το ποσοστό της ωφέλιμης βροχόπτωσης που αντιστοιχεί στην επιφανειακή απορροή, εξαρτάται
από την γεωλογία και είναι περίπου ίσο με την μονάδα εκτός εάν υπάρχουν σημαντικές
ανεπίστρεπτες διαφυγές προς τον υπόγειο ορίζοντα.
Για να ληφθούν υπόψη τα παραπάνω έχει προταθεί από το Σύμβουλο της ΕΓΥ η χρήση της ενδεικτικής
απορροής (Α σε hm3/έτος) της λεκάνης που προκύπτει από την σχέση:
Π.1.5 - 30
Πίνακας 3-9: Κατηγορίες μεγέθους παροχής ανάλογα με το μέγεθος της λεκάνης απορροής
Μέγεθος λεκάνης απορροής Κατηγορία μεγέθους παροχής
Κλίση
Μια διαφορετική τυπολογική προσέγγιση του Schumm (1977) αφορά στη γεωμορφολογία των ποταμών.
Σε αυτή διακρίνονται 3 τύποι: διάβρωσης, μεταφοράς και απόθεσης. Παρότι γενικά ισχύει πως στο ορεινό
τμήμα των λεκανών τους οι ποταμοί διαβρώνουν και στο πεδινό αποθέτουν, όσο πιο μεγάλος είναι ένας
ποταμός, τόσο περισσότερες εξαιρέσεις από τον κανόνα εμφανίζει. Ο παράγοντας που διαφοροποιεί τον
γεωμορφολογικό τύπο κατά Schumm είναι η τοπογραφία του ποταμού, δηλαδή η κλίση της κοίτης, και η
Π.1.5 - 31
περιβάλλουσα γεωλογία της λεκάνης. Η κλίση της κοίτης, όμως, επηρεάζει σημαντικά τις κοινότητες των
ζώων που ζουν στους ποταμούς, καθώς ελέγχει την ταχύτητα του νερού (Hynes, 1970) και συνεπώς και σε
μεγάλο βαθμό, το υπόστρωμα και την ανάπτυξη μακρόφυτων. Τα ψάρια, όπως και τα βενθικά
μακροασπόνδυλα που απαντούν σε ταχύροα τμήματα ποταμών χαρακτηρίζονται ως ρεόφιλα, ενώ στα
αργής ταχύτητας τμήματα ως λιμνόφιλα. Η διάκριση της ταχύτητας ενδέχεται να σχετίζεται με την
υδρολογική διάκριση της ροής σε γραμμική και μη γραμμική, αν και κάτι τέτοιο χρήζει περισσότερης
διερεύνησης. Η κλίση της κοίτης του ποταμού που θα επιτρέπει την ίση αντιπροσώπευση των ρεόφιλων
έναντι της αποκλειστικής κυριαρχίας των λιμνόφιλων ειδών, θα επιτρέπει τον σχηματισμό της
χαρακτηριστικής γεωμορφολογικής ακολουθίας ρηχών υφάλων (rifles) – μικρολιμνών (pools) (Dunne &
Leopold, 1978) σε αυξημένη συχνότητα.
Για να προσδιοριστεί το όριο της κλίσης που θα διακρίνει τις δύο κλάσεις (γρήγορης και αργής ροής)
ποταμών αρκεί να προσδιοριστεί το μικρότερο δυνατό κατώφλι τιμών κλίσης, πέραν του οποίου
παρατηρείται αυτή η διάκριση. Από στοιχεία καταγραφής των ποτάμιων ενδιαιτημάτων RHS (Raven et al.,
1997 και UK Environmental Agency, 1997) σε 402 συνεχόμενες θέσεις στο πεδινό τμήμα του Πηνειού
Θεσσαλίας, δηλαδή από τις εκβολές ως την Καλαμπάκα, προέκυψε πως στο πεδινό του τμήμα τέτοιες
«κυρτώσεις» της κοίτης παρατηρούνται σε τουλάχιστον 2 τμήματα: στα στενά των Τεμπών και στα στενά
της Ροδιάς.
Με χρήση χαρτών της ΓΥΣ 1:50.000 προσδιορίστηκε η κλίση στα διαφορετικά τμήματα του Πηνειού. Τα
τελευταία προς το κατάντη ταχύροα τμήματά του (στενά Τεμπών και Ροδιάς) εμφανίζονται σε κλίση της
κοίτης μεγαλύτερη από 1,16 ‰. Επομένως, θεωρείται αρκετά ασφαλές ένα όριο των 1,2 ‰. Αυτό το όριο
επιβεβαιώθηκε με τις συναθροίσεις των βενθικών μακροασπονδύλων που συλλέχθηκαν από τον Πηνειό σε
80 θέσεις, το 2002 (Χατζηνικολάου, 2008). Δηλαδή, ρεόφιλα μακροασπόνδυλα βρέθηκαν σε σημαντικά
μεγαλύτερη συχνότητα στις θέσεις με κλίση μεγαλύτερη από 1,2 ‰, ενώ στις υπόλοιπες θέσεις
κυριαρχούσαν τα λιμνόφιλα.
Συνεπώς, η κατηγοριοποίηση με βάση τις τιμές της κλίσης Κ για τον χαρακτηρισμό των ποταμών είναι:
Κλάση 0: Κ < 1,2 ‰, που αντιστοιχεί σε τμήματα μικρών κλίσεων, και
Κλάση 1 :1,2 ‰≤ Κ, που αντιστοιχεί σε τμήματα μεγαλύτερων κλίσεων.
Για την μέτρηση των κλίσεων συνιστάται να λαμβάνεται η κλίση ανά ~2,5 Km ποταμού. Για λόγους
απλούστευσης, σε περιπτώσεις εμφάνισης διαδοχικών τμημάτων με κλίσεις μεταξύ 1,0 ‰ και 1,4 ‰, τα
τμήματα μπορεί να ομαδοποιούνται.
Υψόμετρο
Σχετικά με το υψόμετρο, τα διαθέσιμα στοιχεία από τα βιολογικά δεδομένα συνιστούν ξεκάθαρα ένα όριο
μεταξύ της ζώνης της πέστροφας και όλων των υπόλοιπων κοινοτήτων ψαριών. Δηλαδή, η διακύμανση της
κοινότητας των ψαριών παρουσιάζει μεγάλο εύρος από ποταμό σε ποταμό σε ό,τι αφορά τα υπόλοιπα
ψάρια, πλην της πέστροφας. Πιο συγκεκριμένα, από ομαδοποίηση των καλύτερων από τα 203 δείγματα
της περιόδου 2004-2006, από τις 164 θέσεις δειγματοληψίας για την κατασκευή βιολογικού δείκτη βάσει
της ιχθυοκοινότητας στους ποταμούς της Δυτικής Ελλάδας προέκυψαν 8 βιοτικές ομάδες (βλ. Εικόνα 3-5)
Π.1.5 - 32
Εικόνα 3-5: NMDS γράφημα της σύστασης των βιοκοινοτήτων των ψαριών στα δείγματα από τις καλύτερες (ελάχιστα
διαταραγμένες) από το σύνολο των 164 θέσεων στη Δ. Ελλάδα.
Από τις 8 βιοτικές ομάδες των ψαριών οι f και h είναι σπάνια εμφανιζόμενες στα δείγματα και μπορούν να
θεωρηθούν ως μη αντιπροσωπευτικές, οπότε και να παραλειφθούν στην ανάλυση που ακολουθεί. Οι
υπόλοιπες ομάδες μπορούν να ενοποιηθούν σε 3 κλάσεις: A, B και C. .Η κλάση A κυριαρχείται από την
πέστροφα, η B από πέστροφα και μπριάνα και η C είναι η βιοτική κλάση των μεικτών κυπρινοειδών.
Από την κατανομή των δειγμάτων χαρακτηρισμένων ως προς τις βιοτικές τους κλάσεις A, B και C σε σχέση
με τα υψόμετρα των θέσεων, προκύπτει πως το όριο των 700 μέτρων προσφέρει την καλύτερη δυνατή
λύση καθώς διακρίνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις βιοτικές κλάσεις Α και C, ενώ τη μεταβατική
κλάση πέστροφας-μπριάνας τη διαμοιράζει με τρόπο ίσο ανάμεσα στους δύο. Δηλαδή, στο υψόμετρο των
700 m οι ποταμοί διαχωρίζονται με τρόπο τέτοιο που αθροιστικά οι περισσότεροι σταθμοί του τύπου της
πέστροφας (A) και των μικτών κυπρινοειδών (C) κατατάσσονται σε διαφορετικούς τύπους.
Συνεπώς η κατηγοριοποίηση με βάση το υψόμετρο Υ θα είναι:
κλάση L (low): Υ < 700 m, που αντιστοιχεί σε χαμηλά τμήματα, και
κλάση H (high): 700 m ≤ Υ, που αντιστοιχεί σε ψηλά τμήματα
Το όριο των 700 m επιβεβαιώθηκε με ανεξάρτητο σετ δεδομένων, που αποτελείται από 67 δείγματα της
περιόδου 2009 από την ηπειρωτική Ελλάδα.
Εφαρμογή Τυπολογίας - Μεθοδολογία
Επιπλέον στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη, από το σχετικό έγγραφο του Συμβούλου Διαχείρισης, για την
εφαρμογή της τυπολογίας που παρουσιάστηκε παραπάνω είναι
Το μήκος των υδάτινων σωμάτων κρίνεται σκόπιμο να είναι μεγαλύτερο από 2,5 Km.
Ο κωδικός για κάθε τύπο απαρτίζεται από τα παραπάνω σύμβολα κλάσεων κατά σειρά π.χ. NmH0.
Για τον χαρακτηρισμό της απορροής των διασυνοριακών ποταμών λαμβάνονται υπόψη η έκταση και τα
χαρακτηριστικά όλης της ανάντη λεκάνης απορροής κατά τα ανωτέρω, αλλά ο προσδιορισμός των
τύπων και υδατικών συστημάτων γίνεται μέσα στην Ελληνική επικράτεια μόνο.
Π.1.5 - 33
Η παραπάνω τυπολογία είναι πλήρως συμβατή με τα προβλεπόμενα στο Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας για το
σύστημα Β. Στόχος της είναι η αντιμετώπιση των θεμάτων που τίθενται για την εκπόνηση των πρώτων
Διαχειριστικών Σχεδίων (κατά την έννοια της Οδηγίας) κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο με βάση τα
διαθέσιμα μέχρι σήμερα δεδομένα και μέσα στα διαθέσιμα χρονικά πλαίσια.
Προκειμένου να εφαρμοστεί η τυπολογία που προτάθηκε από το Σύμβουλο Διαχείρισης στο Υδατικό
Διαμέρισμα Δυτικής Μακεδονίας ακολουθήθηκε η ακόλουθη μεθοδολογία:
1. Σχετικά με τις βιογεωγραφικές περιοχές το σύνολο των ποτάμιων Υ.Σ. του Υδατικού Διαμερίσματος 09
εντάσσονται στη βιογεωγραφική περιοχή Βόρειας Ελλάδας (Ν)
2. Τα ποτάμια υδάτινα σώματα που προσδιορίσθηκαν διαχωρίστηκαν σε τμήματα μεταξύ συμβολών
3. Τα τμήματα που προέκυψαν από την παραπάνω διαδικασία διαχωρίστηκαν περαιτέρω, έτσι ώστε να
προκύψουν :
i. Τμήματα τα οποία να απολαμβάνουν το ίδιο καθεστώς προστασίας (διαχωρισμός βάση ορίων
προστατευόμενων περιοχών).
ii. Τμήματα που δέχονται παρόμοιες πιέσεις και θα ωφελούνταν από την εφαρμογή παρόμοιων
μέτρων για την βελτίωση της οικολογικής τους κατάστασης (διαχωρισμός βάσει θέσεων
βιομηχανικών περιοχών, εκροών ΕΕΛ κλπ).
4. Για τη διακριτοποίηση των ποταμών με βάση τα όρια των κλάσεων υψομέτρου, χρησιμοποιήθηκε το
ψηφιακό μοντέλο εδάφους 25x25 m (DTM25) που προήλθε από την Β φάση της Εθνικής Τράπεζας
Υδρολογικής και Μετεωρολογικής Πληροφορίας (ΕΤΥΜΠ), το οποίο είχε δημιουργηθεί από υδρογραφικά
στοιχεία και στοιχεία υψομέτρου με τη χρήση της εντολής TOPOGRID του ArcINFO.
Αρχικά, χρησιμοποιήθηκε η εντολή divide από την εργαλειοθήκη editor του ArcGIS. Με τον τρόπο αυτό
χωρίστηκαν τα ποτάμια σε τμήματα των 2,5 χιλιομέτρων. Στη συνέχεια τα ποτάμια που προέκυψαν
μετατράπηκαν σε σημεία, χρησιμοποιώντας την εντολή Feature Vertices to Points από την
εργαλειοθήκη Data Management του ArcGIS. Με τον τρόπο αυτό δημιουργήθηκε ένα σημειακό αρχείο
shapefile με σημεία στην αρχή και στο τέλος του κάθε τμήματος του ποταμού. Ακολούθως, έγινε χρήση
της εντολής Extract Values to Points από την εργαλειοθήκη spatial analyst του ArcGIS. Με τον τρόπο
αυτό δόθηκαν σε όλα τα σημεία των ποταμών τιμές υψομέτρων από το ψηφιακό μοντέλο εδάφους. Τα
σημεία αυτά συνδέθηκαν με τα τμήματα των ποταμών με αποτέλεσμα να προκύψει ένα γραμμικό
αρχείο shapefile για το οποίο κάθε τμήμα χαρακτηρίζεται από ένα μέγιστο (Ζ1) και ένα ελάχιστο
υψόμετρο (Ζ2) τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την κατάταξη του ΥΣ σε μια κλάση υψομέτρου μετά από
σύγκρισή τους με το όριο των 700m.
5. Για την διακριτοποίηση των ποταμών με βάση τα όρια των κλάσεων κλίσης Κ, χρησιμοποιήθηκε το
ψηφιακό μοντέλο εδάφους. Βάσει του μέγιστου (Ζ1) και του ελάχιστου υψομέτρου (Ζ2) που
υπολογίστηκαν προηγουμένως για κάθε ποτάμιο ΥΣ και την εξίσωση
υπολογίστηκε η κλίση σε κάθε τμήμα του ποταμού. Για τμήματα ποταμών με μήκος μικρότερο από 2,5
χιλιόμετρα έγινε ένωση με τα μεγαλύτερα τμήματα των 2,5 χιλιομέτρων και υπολογίστηκε εκ νέου η
κλίση Κ. Περιπτώσεις διαδοχικών τμημάτων κλίσεως μεταξύ 1,0 ‰ και 1,4 ‰ ενοποιήθηκαν.
Σημειώνεται πως σε ποτάμια για τα οποία υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία για τις κλίσεις τους από μελέτες
προτιμήθηκαν αυτά έναντι του ψηφιακού μοντέλου εδάφους (π.χ Ενωτική Διώρυγα).
Τέλος, στα ποτάμια που παρατηρήθηκαν απότομες εναλλαγές της κλίσης μεταξύ των επιμέρους
τμημάτων λόγω απότομης αυξομείωσης των υψομέτρων έγινε πρόσθετος ποιοτικός έλεγχος και
αντιμετωπίστηκαν ως μεμονωμένες περιπτώσεις. Συγκεκριμένα, υπολογίστηκαν ξανά τα υψόμετρα με
βάση τις κύριες και δευτερεύουσες ισοϋψείς καμπύλες από την Β φάση της ΕΤΥΜΠ με τη διαδικασία
που περιγράφηκε στο προηγούμενο εδάφιο και ακολούθως οι κλίσεις.
Π.1.5 - 34
6. Για την διακριτοποίηση των ποταμών με βάση τα όρια των κλάσεων απορροής Α η διαδικασία που
ακολουθήθηκε περιγράφεται παρακάτω:
i. Αρχικά δημιουργήθηκε ένα shapefile με τις λεκάνες απορροής των ΥΣ που δημιουργήθηκαν από
τα προηγούμενα βήματα. Η δημιουργία του shapefile έγινε χρησιμοποιώντας το λογισμικό Mike
Basin12 του DHI και το ψηφιακό μοντέλο εδάφους της περιοχής μελέτης. Το παραχθέν shapefile
ελέγχθηκε και διορθώθηκε όπου απαιτούνταν βάσει των Διαγραμμάτων ΓΥΣ 1:50.000, καθώς και
για τη συμφωνία των ορίων των επιμέρους υπολεκανών με τα εξής «εξωτερικά όρια»:
o Τα όρια των ΛΑΠ
o Τα όρια των υδρολογικών λεκανών του νόμου 1739/1987
ii. Υπολογίστηκε το εμβαδό των λεκανών απορροής.
iii. Έγινε ο υπολογισμός της απορροής κάθε μιας από τις λεκάνες των ΥΣ χρησιμοποιώντας :
o Τις λεκάνες απορροής που δημιουργήθηκαν
o Το υδρολογικό μοντέλο βροχής - απορροής Mike SHE του DHI
o Τα αποτελέσματα της υδρολογικής προσομοίωσης με το προαναφερθέν μοντέλο βροχής –
απορροής για το ΥΔ 09 όπως εφαρμόστηκε στα πλαίσια του έργου Ανάπτυξη Συστημάτων και
Εργαλείων Διαχείρισης Υδατικών Πόρων Υδατικών Διαμερισμάτων Δυτικής Μακεδονίας,
Κεντρικής Μακεδονίας, Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (ΥΠ.ΑΝ. 2008). Τα αποτελέσματα
αυτά έχουν παραδοθεί στις Διευθύνσεις Υδάτων των σχετικών Αποκεντρωμένων Διοικήσεων.
Στο πλαίσιο της Α’ φάσης του προαναφερθέντος έργου, χρησιμοποιώντας το λογισμικό
υδρολογικής-υδρογεωλογικής προσομοίωσης MIKE SHE, καταρτίσθηκαν υδρολογικά ομοιώματα
βροχής-απορροής και έγινε η ανάλυση του υδρολογικού ισοζυγίου. Το λογισμικό MIKE SHE έχει τη
δυνατότητα να προσομοιώνει ταυτόχρονα την κίνηση του νερού στην επιφάνεια του εδάφους, στην
ακόρεστη ζώνη και στους υπόγειους υδροφορείς λαμβάνοντας υπόψη την αλληλεπίδραση μεταξύ
τους. Με κινητήρια δύναμη τη βροχόπτωση είναι σε θέση να προσομοιώνει ταυτόχρονα στο χώρο
και στο χρόνο την πραγματική ποσότητα του νερού που εξατμίζεται και διαπνέεται, την ποσότητα
νερού που αποθηκεύεται στη ζώνη του ριζοστρώματος, την επιφανειακή απορροή, την ενδορροή,
την τροφοδοσία των υπόγειων υδροφορέων, καθώς και τη βασική απορροή, η οποία συμβάλλει στη
διαμόρφωση του υδρογραφήματος στα υδατορεύματα.
Στα μοντέλα αυτά τα δεδομένα εισάγονται ως χρονοσειρές, χωρικά κατανεμημένες :
o τα ατμοσφαιρικά κατακρημνίσματα (μέθοδο των πολυγώνων Thiessen)
o η δυνητική εξατμισοδιαπνοή και
o η θερμοκρασία αέρα (ζώνες υψομέτρου).
Επιπλέον δεδομένα που εισάγονται είναι η διαφοροποίηση των εδαφών σε 5 κατηγορίες καθώς και
η κάλυψη γης, με διάκριση σε 18 κατηγορίες. Η χωρική κατανομή της πληροφορίας αυτής έγινε με
τη χρήση ομοιόμορφου ορθογωνικού πλέγματος διαστάσεων κελιού 1000x1000m.
Όσον αφορά στην επιφανειακή απορροή της κάθε λεκάνης του MIKE SHE, αυτή υπολογίζεται ως
το άθροισμα της επιφανειακής απορροής που δημιουργείται σε κάθε κελί του υπολογιστικού
πλέγματος. Η απορροή αυτή, όπως υπολογίστηκε για τις ανάγκες του προαναφερόμενου έργου
είναι φυσικοποιημένη, δηλαδή δεν περιλαμβάνει τις απολήψεις για τις διάφορες χρήσεις νερού.
Βάσει των παραπάνω προκύπτει πως από την ανάλυση του υδρολογικού ισοζυγίου που
επιτυγχάνεται με τη χρήση του ΜIKE SHE μπορούν να εξαχθεί η επιφανειακή απορροή (overland
flow), ανεξάρτητα από τα όρια των υδρολογικών λεκανών που χρησιμοποιήθηκαν στο MIKE SHE.
Επιπρόσθετα, οι ποσότητες νερού της επιφανειακής απορροής μπορούν να αθροισθούν για
Π.1.5 - 35
διαφορετικές επιφάνειες της περιοχής μελέτης, π.χ. για υπολεκάνες των υδρολογικών λεκανών του
MIKE SHE.
Η παραπάνω διαδικασία, δηλαδή η συνάθροιση της συνολικής απορροής των κελιών του
πλέγματος για κάθε χρονικό βήμα, χρησιμοποιήθηκε προκειμένου να προκύψουν οι ζητούμενες
απορροές στη λεκάνη απορροής κάθε ΥΣ του παρόντος έργου.
iv. Στις απορροές που υπολογίστηκαν σε λεκάνες απορροής ΥΣ που έχουν και άλλα ΥΣ ανάντη τους
προστέθηκαν οι αντίστοιχες απορροές των ανάντη λεκανών απορροής, ώστε να προκύψει το
ζητούμενο μέγεθος απορροής (Α).
Η παραπάνω μεθοδολογία διαφοροποιήθηκε όπου αυτό κρίθηκε απαραίτητο. Έτσι τα όρια των
υδρολογικών λεκανών του νόμου 1739/1987 δεν τηρήθηκαν στις παρακάτω περιπτώσεις:
Στην περίπτωση της λεκάνης απορροής του ρέματος Κερασιές στην περιοχή του Αιγινίου, καθώς, όπως
αναφέρθηκε και παραπάνω, διαπιστώθηκε ότι το ρέμα δεν εκβάλει στον Θερμαϊκό Κόλπο αλλά ύστερα
από διευθετήσεις που έχουν γίνει η εκβολή του γίνεται στον Αλιάκμονα ποταμό (Εικόνα 3-6). Αυτό είχε ως
αποτέλεσμα τον επανασχεδιασμό της υδρολογικής λεκάνης του ρέματος αυτού.
Π.1.5 - 36
Παρουσίαση Τυπολογίας
Η τυπολογία που εφαρμόσθηκε στα λιμναία ΥΣ σε εθνικό επίπεδο, διαφοροποιείται μεταξύ φυσικών λιμνών
και τεχνητών λιμνών – ταμιευτήρων βασίστηκε στα παρακάτω:
ii. Έγγραφο του ΕΚΒΥ προς την ΕΓΥ «Identification of types lakes. Preliminary classification», Μάρτιος
2011.
Π.1.5 - 37
Ταμιευτήρες
Η τυπολογία των ταμιευτήρων, σύμφωνα με το προαναφερθέν έγγραφο του ΕΚΒΥ παρουσιάζεται στον
παρακάτω Πίνακα 3-10:
Λίμνες
Σε ότι αφορά στην τυπολογία που χρησιμοποιήθηκε στις φυσικές λίμνες, αυτή παρουσιάζεται ως Πίνακας
3-11 παρακάτω:
Π.1.5 - 38
Π.1.5 - 39
Όσο αφορά τους ταμιευτήρες, πέρα από βάθος, το μέγεθος, τη λεκάνη απορροής και το υψόμετρο, που
αποτελούν στοιχεία για την εφαρμογή της τυπολογίας, επιπλέον αναλυτικά τεχνικά και λειτουργικά στοιχεία
αναφέρονται στο Παραδοτέο Π.1.7(Παράρτημα Α του Σχεδίου Διαχείρισης).
Από τον παραπάνω πίνακα (Πίνακας 3-12) παρατηρείται ότι οι ταμιευτήρες Πραμόριτσα και Παπαδιά
βρίσκονται σε υψόμετρο μεγαλύτερο από 800m, ενώ οι προβλεπόμενοι τύποι αφορούν σε υψόμετρο 0-
800m. Θεωρούμε ότι δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά λόγω υψομέτρου στα ενδιαιτήματα, συνεπώς
μπορούν να ενταχθούν στους υφιστάμενους τύπους ταμιευτήρων που έχουν προκύψει από την άσκηση
διαβαθμονόμησης.
Επίσης όπως φαίνεται από την Εικόνα 3-8 η μέση ετήσια βροχόπτωση, όπως έχει προκύψει από τα
δεδομένα του έργου ΥΠΑΝ (2008), είναι μικρότερη των 800 mm με εξαίρεση τον ταμιευτήρα
Πραμόριτσας που είναι μεγαλύτερη των 800 mm. Αντίστοιχα, όσο αφορά τη μέση ετήσια θερμοκρασία για
το σύνολο των ταμιευτήρων, όπως φαίνεται στην Εικόνα 3-9, παρατηρείται ότι είναι μικρότερη των 15Ο C.
Τέλος από γεωλογικά δεδομένα και από την υδροχημεία των νερών προκύπτει ότι το σύνολο των
ταμιευτήρων βρίσκεται εντός πυριτικών σχηματισμών και έχει αλκαλικότητα <1 meq/l.
Αξιολογώντας τα παραπάνω δεδομένα και σε συνδυασμό με την τυποποίηση που φαίνεται στον
πίνακα (Πίνακας 3-12) το σύνολο των ταμιευτήρων εντάσσεται στον τύπο L-M5/7W.
Λίμνες
Προκειμένου να καταταγούν οι λίμνες του ΥΔ 09 σε τύπους χρησιμοποιήθηκαν τα στοιχεία του παρακάτω
πίνακα (Πίνακας 3-13) καθώς και στοιχεία από την πρώτη κατηγοριοποίηση των ταμιευτήρων που είχε
γίνει στο έγγραφο «Identification of types lakes. Preliminary classification» (ΕΚΒΥ, 2011 προς ΕΓΥ).
Π.1.5 - 40
Από τον παραπάνω πίνακα (Πίνακας 3-13) παρατηρείται ότι για τις λίμνες Μικρή Πρέσπα και Καστοριά
των οποίων το μέσο βάθος είναι περίπου 4 μέτρα και οι κλιματικές συνθήκες υγρές δεν έχει προβλεφθεί
τύπος λίμνης. Θεωρούμε ότι οι λίμνες αυτές μπορούν να ενταχθούν στον τύπο Β, καθώς οι λίμνες αυτές
εντάσσονται στις υγρές κλιματικές συνθήκες ενώ το μέσο βάθος τους που είναι μεγαλύτερο των 4 μέτρων
δεν δημιουργεί ουσιαστική διαφορά στα ενδιαιτήματα σε σχέση με το ελάχιστο των 6 μέτρων που
αναφέρεται στην τυπολογία.
Με βάση τα στοιχεία που παρουσιάζονται ως Πίνακας 3-13 και σε συσχέτιση με τον Πίνακας 3-12που
αφορά στους τύπους των λιμνών προκύπτει ότι οι λίμνες Μεγάλη Πρέσπα και Βεγορίτιδα ανήκουν στον
τύπο C, οι λίμες Μικρή Πρέσπα και Καστοριά στον τύπο B και τέλος οι λίμνες Ζάζαρη, Χειμαδίτιδα και
Πετρών στον τύπο F.
Παρουσίαση Τυπολογίας
Για τις ελληνικές ακτές ακολουθείται το σύστημα τυπολογίας Β του Παραρτήματος II, παρ. 1.2.3, της
Οδηγίας. Με βάση Τυπολογικά χαρακτηριστικά του συστήματος Β έγινε η διάκριση των μεταβατικών
υδάτων της Ελλάδας σε δύο (2) τύπους:
λιμνοθάλασσες
εκβολές ποταμών ή Δέλτα.
Στον Πίνακα 3-14 που ακολουθεί παρουσιάζονται οι τιμές των κυριότερων μη βιοτικών μεταβλητών για
τους δύο αυτούς τύπους μεταβατικών υδάτων της Ελλάδας.
Βάσει των παραπάνω η κατάταξη των μεταβατικών ΥΣ του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Μακεδονίας
σε τύπους εμφανίζεται στον παρακάτω πίνακα (Πίνακας 3-15).
Π.1.5 - 41
Εικόνα 3-8. Όριο βροχομετρικής ζώνης των 800mm στο ΥΔ 09 (Πηγή: ΥΠΑΝ, 2008)
Π.1.5 - 42
Εικόνα 3-9. Όριο ισοθερμικής ζώνης των 15ο C στο ΥΔ 09 (Πηγή: ΥΠΑΝ, 2008)
Π.1.5 - 43
Παρουσίαση Τυπολογίας
Σύμφωνα με τη σχετική μεθοδολογία, όπως έχει διαμορφωθεί σε εθνικό επίπεδο, γίνεται δεκτός μόνο ένας
τύπος παράκτιων ΥΣ σε ολόκληρη τη χώρα.
Παρουσίαση Τυπολογίας
Βάσει των παραπάνω όλα τα παράκτια ΥΣ που προσδιορίστηκαν (βλ. παράγραφο 3.2.13 παραπάνω),
κατατάσσονται στον ίδιο τύπο (τύπος C1).
Π.1.5 - 44
Π.1.5 - 45
Παρατήρηση [1] Στην περίπτωση που κάποιο παράκτιο υδατικό σύστημα βρίσκεται στα όρια 2 ή περισσότερων
Λεκανών Απορροής, παίρνει των κωδικό της Λεκάνης στην οποία βρίσκεται το μεγαλύτερο
μέρος του, ή της Λεκάνης στην οποία θα μπορούσε να ενταχθεί για άλλους λόγους
διαχείρισης.
Π.1.5 - 46
Το Υδατικό Διαμέρισμα GR09, στο οποίο περιλαμβάνεται η ΛΑΠ Αλιάκμονα και η ΛΑΠ Πρεσπών,
παρουσιάζει ιδιαίτερα σύνθετη γεωλογική, τεκτονική και υδρογεωλογική δομή, καθώς εκτείνεται σε μία
σειρά ζωνών, οι οποίες - από τα ανατολικά προς τα δυτικά - είναι: η ζώνη της Αλμωπίας (υποζώνη της
ζώνης Αξιού), η Πελαγονική και υποπελαγονική ζώνη, καθώς και η ζώνη της Πίνδου.
Η στρωματογραφική εικόνα της περιοχής συμπληρώνεται από τα μολασσικά ιζήματα της Μεσοελληνικής
αύλακας, τις αποθέσεις του Νεογενούς και τις νεώτερες Τεταρτογενείς αποθέσεις.
Αναλυτικά:
i) Ζώνη Πίνδου
Η Ζώνη αυτή αναπτύσσεται στο όρος Γράμμος και περιλαμβάνει μία αλληλουχία σχηματισμών, οι οποίοι
από τους παλαιότερους προς τους νεώτερους - είναι:
ορίζοντας Τριαδικών σχηματισμών, αποτελούμενος κυρίως από ψαμμίτες, πηλίτες, κλαστικούς
ασβεστόλιθους που εναλλάσσονται με πελαγικούς ασβεστόλιθους και κερατόλιθους, ενώ τοπικά
συναντώνται παρεμβολές κροκαλολατυποπαγών.
ασβεστόλιθοι Δρυμού, αποτελούμενοι από πελαγικούς ασβεστόλιθους με ενστρώσεις κερατολίθων και
πηλιτών.
ραδιολαρίτες, ερυθρού, πράσινου ή ιώδους χρώματος, με ενστρώσεις πηλιτών και ασβεστολίθων, με
μικρές εμφανίσεις Mn κατά θέσεις
πρώτος φλύσχης, αποτελούμενος από ψαμμίτες με ενστρώσεις ψαμμούχων μικροβιοκλαστικών
ασβεστολίθων και πηλιτών
άνω κρητιδικοί ασβεστόλιθοι, πελαγικής φάσης, βιομικριτικοί, μεσοστρωματώδεις με ενστρώσεις από
κονδύλους πυριτολίθων και μικρολατυποπαγών ασβεστολίθων.
ζώνη μετάβασης, αποτελούμενη από μία σειρά σχηματισμών μετάβασης από τον υπερκείμενο
ασβεστόλιθο στον υποκείμενο φλύσχη, και ειδικότερα από εναλλαγές λεπτοστρωματωδών
ασβεστολίθων, μαργών, μαργαϊκών ασβεστολίθων, κλαστικών ασβεστολίθων, ασβεστολιθικών
ψηφιδοπαγών και ψαμμούχων μαργών, με σταδιακή αύξηση των κλαστικών υλικών προς τα ανώτερα
μέλη.
δεύτερος φλύσχης, ψαμμιτοπηλιτικής φάσης με ενστρώσεις κροκαλοπαγών.
Π.1.5 - 47
μιγματιτικές παρεμβολές κατά θέση) και την ανώτερη στοιβάδα περμο-μεσοζωικής ηλικίας (ΜΑΡΑΤΟΣ
1972) είτε κάτω παλαιοζωικής (BRUNN 1956, ΚΑΤΣΙΚΑΤΣΟΣ 1992, πετρώματα επιζωνικού χαρακτήρα,
μέτριας μεταμόρφωσης, όπως φυλλίτες, σερικιτικοί σχιστόλιθοι, αργιλικοί σχιστόλιθοι, γραφιτικοί
σχιστόλιθοι κ.λπ.).
Ο ΚΙΛΙΑΣ και ΜΟΥΝΤΡΑΚΗΣ (1989) διακρίνουν το κρυσταλλοσχιστώδες υπόβαθρο της Πελαγονικής που
αναπτύσσεται στην ευρύτερη περιοχή της Δ. Μακεδονίας, σε τρεις επί μέρους μάζες:
τη μάζα του Βόρα,
τη μάζα του Βέρνου όπου εντάσσεται και ο πλουτωνίτης του Βαρνούντα - Καστοριάς και,
τη μάζα των Πιερίων - Καμβουνίων, στην οποία ανήκουν και δύο σημαντικές πλουτώνιες
εμφανίσεις: η πλουτώνια μάζα της Βερδικούσας - Δεσκάτης και η μάζα των Πιερίων. (KILIAS &
MOUNTRAKIS, 1987).
τους σχηματισμούς του Νεοπαλαιοζωικού, οι οποίοι αποτελούνται από μεταμορφωμένα
πετρώματα ιζηματογενούς προέλευσης (σχιστόλιθοι - γνευσιοσχιστόλιθοι και αμφιβολίτες) με τοπική
εμφάνιση αδροκρυσταλλικών μαρμάρων (ΜΙΓΚΙΡΟΣ, 1983). Οι σχηματισμοί έχουν αποτεθεί με ασυμφωνία
επί του κρυσταλλοσχιστώδους υποβάθρου.
το Τριαδικο-Ιουρασικό ανθρακικό κάλυμμα, αποτελούμενο από παχυστρωματώδεις, άστρωτους,
λευκούς, ροδόχροους, τεφρούς και τοπικά μαύρους ασβεστόλιθους, οι οποίοι μεταπίπτουν σταδιακά σε
ιζήματα πελαγικής φάσης. Οι σχηματισμοί έχουν υποστεί την επίδραση της Άνω Ιουρασικής - Κάτω
Κρητιδικής πρασινοσχιστολιθικής φάσης μεταμόρφωσης και εμφανίζονται ανακρυσταλλωμένοι.
οι οφιόλιθοι και τα συνοδά ιζήματα βαθιάς θάλασσας, οι οποίοι συναντώνται στην ευρύτερη
περιοχή του Βούρινου και συγκροτούν το σπουδαιότερο οφιολιθικό σύμπλεγμα του ελληνικού χώρου.
Κατά το κατώτερο Κρητιδικό λαμβάνει χώρα ένα ιδιαίτερα σημαντικό τεκτονικό γεγονός που έχει σαν
αποτέλεσμα την επώθηση του οφιολιθικού συμπλέγματος επί των μέσο-ανωτριαδικών έως ανωιουρασικών
μαρμάρων είτε πάνω στους Νεοπαλαιοζωϊκούς έως Κάτω-μεσοτριαδικούς σχηματισμούς είτε πάνω στο
κρυσταλλοσχιστώδες υπόβαθρο. Το τεκτονικό αυτό γεγονός, το οποίο έχει απασχολήσει πολλούς
ερευνητές (ROBERTS and others 1988, VERGELY 1984, 1976, 1975, HAWKINS and others 1980,
MERCIER and others et all 1980, SMITH 1979, NAYLOR and others 1976, ZIMMERMAN 1972,
MERCIER & VERGELY 1972 b, MOORES 1969), είχε σαν αποτέλεσμα την δημιουργία μίας ενότητας
αναμεμειγμένων σχηματισμών (melange), επί της οποίας αναπτύσσεται το καθαρό οφιολιθικό σύμπλεγμα.
Οι ανωκρητιδικοί σχηματισμοί και ο φλύσχης.
Οι σχηματισμοί αυτοί, συναντώνται στην περιοχή της Αν. Θεσσαλίας και στην περιοχή της Δ. Μακεδονίας
και αποτελούνται από κρυσταλλικούς ασβεστολίθους έως μάρμαρα, οι οποίοι μεταβαίνουν στους
ανώτερους ορίζοντες σε ελαφρά μεταμορφωμένο, παλαιοκαινικής ηλικίας, φλύσχη, με τον οποίο κλείνει η
αλπική ιζηματογένεση.
Π.1.5 - 48
O J. Mercier (1966/1973) διέκρινε τη ζώνη της Αλμωπίας σε Δυτικές, Ενδιάμεσες και Ανατολικές
Ενότητες, οι οποίες αντιστοιχούν, συνήθως, σε μεγάλα τεκτονικά λέπια (μεταλέπια), που εφιππεύουν το
ένα το άλλο, από τα ανατολικά προς τα δυτικά. Οι Ενότητες αυτές είναι :
Δυτικές Ενότητες
Η ενότητα Κερασιάς, στην οποία εντάσσεται μία σειρά ανθρακικών κλαστικών σχηματισμών:
κροκαλοπαγή, ασβεστόλιθοι, αργιλικοί σχιστόλιθοι, ψαμμίτες και φλυσχικοί σχηματισμοί.
Η ενότητα Κεδρώνα, στην οποία εντάσσονται σχιστόλιθοι (πιθανά προαλπικό υπόβαθρο), σιπολίνες
μάρμαρα με παρεμβολές χαλαζιτών και σχιστολίθων, ασβεστόλιθοι και φλυσχικοί σχηματισμοί.
Η ενότητα Λουτρών Αριδαίας (Πόζαρ), η οποία αποτελείται από μεταμορφωμένους σχηματισμούς:
σχιστόλιθους, μάρμαρα, σιπολίνες, μετακροκαλολατυποπαγή.
Ενδιάμεσες Ενότητες
Η ενότητα Άννας (ή ενότητα Άνω Πέτερνικ), η οποία αποτελείται από έντονα μεταμορφωμένους
σχηματισμούς όπως οφθαλμογνεύσιους, σχιστόλιθους, αμφιβολίτες, σιπολίνες, σερπεντινίτες, μία
μεταμορφωμένη ηφαιστειοϊζηματογενή σειρά, μάρμαρα και κρυσταλλικούς ασβεστόλιθους,
μεταμορφωμένα ιζήματα φλύσχη.
Η ενότητα Λύκων, η οποία αποτελείται από οφιόλιθους (δολερίτες, σερπεντινίτες) ασβεστιτικούς
σχιστόλιθους, ψαμμιτικούς ασβεστόλιθους, κρυσταλλικούς ασβεστόλιθους και σχηματισμούς
μεταφλύσχη.
Η ενότητα Μαργαρίτας, η οποία περιλαμβάνει έντονα τεκτονισμένους σερπεντινίτες και δολερίτες
στην βάση του βόρειου τμήματος, μαύρους ασβεστόλιθους, ασβεστιτικούς σχιστόλιθους και
κρυσταλλικούς ασβεστόλιθους, στο υπόλοιπο τμήμα.
Η ενότητα Κλισοχωρίου, η οποία αποτελείται από έντονα τεκτονισμένους σχηματισμούς χαοτικής
δομής (τεκτονικό mélange).
Η ενότητα Νέας Ζωής, η οποία αποτελείται από οφιόλιθους, ασβεστιτικούς σχιστόλιθους,
ασβεστόλιθους και φλυσχικούς σχηματισμούς.
Ανατολικές Ενότητες
Η ενότητα Άνω Γαρέφι, η οποία αποτελείται από οφιόλιθους (σερπεντινίτες, δολερίτες, γάββρους),
σχιστόλιθους, εναλλαγές κρυσταλλικών ασβεστολίθων και χλωριτικών σχιστολίθων και φλυσχικούς
σχηματισμούς (ψαμμίτες, πηλίτες).
Η ενότητα Μαυρόλακκα, η οποία αποτελείται από οφιόλιθους (δολερίτες), κόκκινους ιάσπιδες,
μαύρους σχιστόλιθους, εναλλαγές λατυποπαγών και ψαμμούχων ασβεστολίθων με ασβεστιτικούς
σχιστόλιθους και από φλυσχικούς σχηματισμούς.
Η ενότητα Κρανιάς, η οποία αποτελείται από ηφαιστειοϊζηματογενείς σχηματισμούς.
Π.1.5 - 49
Σειρά Επταχωρίου. Η σειρά αυτή δομείται από εναλλαγές λεπτόκοκκων ψαμμιτών και μαργών, με
σπάνιες, μικρού πάχους παρεμβολές κροκαλοπαγών και μικρά λιγνιτικά κοιτάσματα. Η ηλικία της σειράς,
το πάχος της οποίας φθάνει τα 600 έως 1.500 m, προσδιορίστηκε ως άνω Ολιγοκαινική (Στάμπιο).
Σειρά Πενταλόφου-Μετεώρων. Η σειρά αυτή, το πάχος της οποίας φτάνει τα 3.000m, αποτελείται
από εναλλαγές κροκαλοπαγών - ψαμμιτών στα ανατολικά και ψαμμιτών έως ψαμμούχων μαργών στις
υπόλοιπες περιοχές. Η σειρά Πενταλόφου τοποθετείται στο ανω Στάμπιο - Ακουϊτάνιο.
Σειρά Τσοτυλίου. Η σειρά αυτή, το πάχος της οποίας κυμαίνεται από 600m έως 2.200m,
αποτελείται από εναλλαγές μαργών, ψαμμιτών και τοπικά κροκαλοπαγών με μικρά λιγνιτικά κοιτάσματα.
Ο σχηματισμός είναι ηλικίας Άνω Ακουϊτάνιου - Βουρδιγάλιου.
Σειρά Καστανοχωρίων Καστοριάς ή Σειρά Όντρια. Η σειρά αυτή αποτελείται από εναλλαγές
ψαμμιτών, ασβεστολίθων, μαργών και ψαμμιτομαργαϊκών ασβεστολίθων με παρεμβολές λιγνιτικών
στρωμάτων και έχει μέγιστο πάχος περίπου 400-500m. Η απόθεση έγινε στο Βουρδιγάλιο (κατώτεροι
ορίζοντες) έως το Ελβέτιο (ανώτεροι ορίζοντες).
Σειρά Ορλιά : Η σειρά αυτή ολοκληρώνει τη στρωματογραφική εικόνα των μολασσικών ιζημάτων
της Μεσοελληνικής αύλακας. Δομείται από, σχεδόν οριζόντια, στρώματα ψαμμιτών και οργανογενών
ασβεστολίθων, τα οποία έχουν αποτεθεί κατά το Ελβέτιο. Το μέγιστο πάχος της σειράς είναι περίπου
100m.
Π.1.5 - 50
Η λεκάνη αυτή, η οποία αποτελεί το νότιο τμήμα ενός ευρύτερου τεκτονικού βυθίσματος που αρχίζει από
το Μοναστήρι, εντοπίζεται αμέσως κατάντη του άξονα του Φράγματος Ιλαρίωνα. Σύμφωνα με
βιβλιογραφικά δεδομένα, η λεκάνη δομείται από:
- την υποκείμενη στιβάδα σχηματισμών, η οποία αποτελείται από αργιλούχο και τοπικά ψαμμούχο
μάργα με φακοειδείς ενστρώσεις μαργαϊκών ασβεστολίθων και κατά θέσεις αδρομερέστερο υλικό
(ψηφίδες και κροκάλες). Στο ανώτερο τμήμα της στιβάδας, όπου υπερτερούν τα λεπτομερή υλικά,
εντοπίζονται ορίζοντες αργιλούχου λιγνίτη, με περιορισμένο όμως μεταλλευτικό ενδιαφέρον. Το πάχος της
σειράς αυτής υπερβαίνει τα 200m.
- τη μεσαία στιβάδα σχηματισμών, όπου εντοπίζονται οι σημαντικοί λιγνιτοφόροι ορίζοντες. Το
πάχος των οριζόντων αυτών, οι οποίοι εναλλάσσονται με ορίζοντες μάργας ή αργίλου, κυμαίνεται από 15
έως 25m. Το συνολικό πάχος της μεσαίας στιβάδας, η οποία δεν παρουσιάζει υδρογεωλογικό ενδιαφέρον,
φθάνει τα 150m.
- την ανώτερη στιβάδα σχηματισμών, όπου επικρατούν εναλλαγές αργίλου έως αμμούχου αργίλου,
ασβεστούχες άμμοι με μικρές ενδιαστρώσεις μαργαϊκής αργίλου, ψαμμιτών, ψηφιδοπαγών,
κροκαλοπαγών και μαργαϊκών ασβεστολίθων. Οι σχηματισμοί αυτοί, οι οποίοι ανήκουν στην
ποταμολιμναία φάση ιζηματογέννεσης, υπέρκεινται ασύμφωνα προς την υποκείμενη σειρά
αργιλομαργαϊκών σχηματισμών λιμναίας φάσης.
Η λεκάνη αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς η εξόρυξη των λιγνιτικών οριζόντων προϋποθέτει την
καταστροφή των υπερκείμενων Τεταρτογενών αποθέσεων όπου αναπτύσσονται πλούσιοι κοκκώδεις
υδροφορείς.
Τεταρτογενείς σχηματισμοί
Οι σχηματισμοί αυτοί παρουσιάζουν σημαντική εξάπλωση σε όλη την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας και
αποτελούνται από εναλλαγές, χαλαρής έως ημισυνεκτικής δομής, άδρο-μέσο κλαστικών και
λεπτοκλαστικών σχηματισμών με γρήγορη κοκκομετρική εναλλαγή τόσο κατά την οριζόντιο όσο και κατά
την κατακόρυφο διεύθυνση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι Τεταρτογενείς αποθέσεις που έχουν
αποτεθεί στις λεκάνες Σαριγκιόλ, Πτολεμαΐδας, Αμυνταίου, Γρεβενών (Δυτικό και Κεντρικό τμήμα του ΥΔ
GR09) καθώς και στις λεκάνες Αριδαίας, Γιαννιτσών-Θεσσαλονίκης και στις παράκτιες ζώνες του
ανατολικού τμήματος του ΥΔ GR09. Οι σχηματισμοί που συναντώνται είναι:
προσχώσεις, πλευρικά κορήματα, ποταμοχειμάρριες αποθέσεις: αποτελούνται από χαλαρής
δομής αργιλοϊλύες, άμμους, χάλικες, κροκάλες, σε όλους τους πιθανούς κοκκομετρικούς συνδυασμούς,
συνεκτικής ή/και ημισυνεκτικής δομής, παλαιοκορήματα, καθώς και από ενστρώσεις χαλαρών έως
ημισυνεκτικών κροκαλοπαγών, ψηφιδοπαγών, ψαμμιτών. Οι αποθέσεις αυτές παρουσιάζουν ιδιαίτερο
υδρογεωλογικό ενδιαφέρον καθώς εντός αυτών αναπτύσσονται εκτεταμένοι υδροφόροι ορίζοντες με
ποικίλη παραγωγικότητα (ανάλογα των γεωμετρικών χαρακτηριστικών του υδροφορέα, την περατότητα
των υλικών, τις συνθήκες τροφοδοσίας). Οι μεγαλύτεροι των υπόψη κοκκωδών υδροφορέων αξιοποιούνται
με σημαντικό αριθμό υδρογεωτρήσεων για ύδρευση, άρδευση ή άλλη χρήση.
νεογενείς λιμναίες αποθέσεις: αποτελούνται από μάργες, αργίλους και μαργαϊκούς
ασβεστολίθους με παρεμβολές άμμων και αμμοχαλίκων. Η υδροφορία των σχηματισμών αυτών
παρουσιάζει μικρό ενδιαφέρον καθώς αυτοί αποτελούνται από στεγανούς σχηματισμούς σε μεγάλο
ποσοστό. Οι ενστρώσεις των αμμοχαλίκων είναι δυνατόν να σχηματίζουν μικρής δυναμικότητας
υδροφόρους ορίζοντες.
Π.1.5 - 51
4.2.1. ΓΕΝΙΚΑ
Στο Υ.Δ. GR09 αναπτύσσονται αξιόλογες υδροφορίες εντός των Τεταρτογενών σχηματισμών και εντός των
καρστικών ανθρακικών σχηματισμών, ενώ μικρότερης σημασίας υδροφορίες αναπτύσσονται σε
ρωγματικούς σχηματισμούς.
Αναλυτικά οι υδροφορίες που αναπτύσσονται είναι:
Υδροφορείς εντός των Τεταρτογενών σχηματισμών.
Τα υδροφόρα συστήματα αποτελούνται από εναλλαγές οριζόντων άδρο-μέσο κλαστικών σχηματισμών
(άμμοι, χάλικες, κροκάλες με ποικίλα ποσοστά λεπτοκλαστικού κλάσματος) και οριζόντων λεπτοκλαστικών
σχηματισμών (άργιλοι, ιλύες, πηλοί με ποικίλο ποσοστό αδρο-μεσοκλαστικού κλάσματος). Κύριο
χαρακτηριστικό των υδροφορέων αυτών είναι: α) η γρήγορη αλλαγή της κοκκομετρικής σύνθεσης των
υλικών τόσο κατά την κατακόρυφο όσο και κατά την οριζόντια διεύθυνση, β) η, κατά θέσεις, επικράτηση
του ενός ή του άλλου λιθολογικού τύπου και γ) η παρουσία φακών, διασταυρούμενης στρώσης κ.λπ.. Τα
παραπάνω φαινόμενα έχουν ως αποτέλεσμα: α) την έντονη ανισοτροπία χαρακτηριστικών όπως η
διαπερατότητα (k, m/sec), η υδατοαγωγιμότητα (T, m2/sec), ο συντελεστής εναποθήκευσης (S) κ.λπ.
κατά την οριζόντια και κατακόρυφη διεύθυνση και β) την μείωση του τμήματος του υδροφορέα που
συμμετέχει στην δημιουργία ενός υδροφόρου ορίζοντα.
Εντός των τεταρτογενών σχηματισμών αναπτύσσεται:
ένας ελεύθερος υδροφόρος, ο οποίος συναντάται συνήθως στην ευρύτερη κοίτη των ποταμών /
χειμάρρων
μία σειρά επάλληλων υδροφορέων μερικώς υπό πίεση, οι οποίοι συνήθως παρουσιάζουν
επικοινωνία τόσο μεταξύ των όσο και με τον ελεύθερο ορίζοντα
μία σειρά επάλληλων υδροφορέων υπό πίεση.
Η δημιουργία επάλληλων υδροφορέων, μερικώς υπό πίεση ή υπό πίεση, οφείλεται στην παρεμβολή εντός
των αδρο-μεσοκλαστικών αποθέσεων, στεγανών οριζόντων ή φακών αργιλοϊλυωδών δηλ. στεγανών
σχηματισμών. Επισημαίνεται ότι η, συνεχής με το βάθος, παρεμβολή στεγανών (συνήθως αργιλικών)
ενστρώσεων, λειτουργεί θετικά στην προστασία από την ρύπανση των βαθύτερα ευρισκόμενων
υδροφορέων (υδροφορείς μέτριας τρωτότητας). Στα συστήματα αυτά έχει κατασκευαστεί σημαντικός
αριθμός υδρογεωτρήσεων για κάθε χρήση.
Στην περιοχή του ΥΔ GR09 συναντώνται τα παρακάτω:
- κύρια, κοκκώδη, υπόγεια υδατικά συστήματα: Καστοριάς (GR0900020), Γρεβενών (GR0900030),
Φλώρινας (GR090F040), Αμυνταίου (GR0900050), Πτολεμαΐδας (GR0900060), Αλμωπαίου
(GR0900120), Κάτω ρου Αλιάκμονα (GR0900130), Κατερίνης (GR0900150) και Κολινδρού
(GR0900160).
- δευτερεύοντα, κοκκώδη, υπόγεια υδατικά συστήματα: Παλιουριάς-Γρεβενών (GR0900190), Κοίτης ποτ.
Σιούτσα (GR0900200), Αετιάς Γρεβενών (GR0900210), Γαλάτειας-Εμπορίου Κοζάνης (GR0900230),
Βεύης-Φλάμπουρου (GR090F320), Νυμφαίου-Βλάστης (GR0900330), Περδίκκα Φιλώτα (GR090034ς0).
Καρστικοί υδροφορείς
Τα υδροφόρα συστήματα αποτελούνται από καρστικοποιημένους ανθρακικούς σχηματισμούς. Η
κυκλοφορία του νερού γίνεται μέσω των καρστικών δομών (διευρυμένες ρωγμές, έγκοιλα, αγωγοί κ.λπ.)
και εξαρτάται από τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά των καρστικών δομών (άνοιγμα, συνέχεια κ.λπ.) αλλά
και τον βαθμό πλήρωσης αυτών. Αντίστοιχη εξάρτηση με τον βαθμό κερματισμού / καρστικοποίησης και
Π.1.5 - 52
Π.1.5 - 53
Για την υδρογεωλογική ταξινόμηση των σχηματισμών ανά ΥΥΣ χρησιμοποιήθηκαν οι Υδρογεωλογικοί
Χάρτες που συντάχθηκαν στα πλαίσια ολοκλήρωσης της Μελέτης: Σχέδια Διαχείρισης Υδατικών Πόρων
των Υδατικών Διαμερισμάτων. Υποέργο: Ανάπτυξη συστημάτων και εργαλείων υδατικών πόρων υδατικών
διαμερισμάτων Δυτικής Μακεδονίας, Κεντρικής Μακεδονίας, Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (ΕΝΜ
Α.Ε., Ειδικός συνεργάτης : Α. Αλεξόπουλος).
Ιδιαίτερα χρήσιμα στοιχεία αναφορικά με την υδρογεωλογική ταξινόμηση και την συμπεριφορά των
υδροφορέων αντλήθηκαν από την υδρογεωλογική μελέτη των υδροφόρων συστημάτων Κεντρικής
Μακεδονίας που συντάχθηκε από το ΙΓΜΕ (2010) με τίτλο :
Έργο: «Καταγραφή και αποτίμηση των υδρογεωλογικών χαρακτήρων των υπόγειων νερών και των
υδροφόρων συστημάτων της χώρας (Κ.Ε. [Link]). Προϊστάμενος έργου : Ν. Κουρμούλης.
Υποέργο 4 : Υδατικά ισοζύγια λεκανών παρακολούθηση της ποιότητας και μέτρα προστασίας των νερών
της κεντρικής Μακεδονίας (Υ.Δ. αν. 09,10, 11 δυτ). Προϊστάμενος υποέργου : Ν. Βεράνης
Παρακάτω δίνεται η μεθοδολογία που υιοθετήθηκε στα πλαίσια ολοκλήρωσης της υδρογεωλογικής
ταξινόμησης των γεωλογικών σχηματισμών. Αρχικό κριτήριο για το διαχωρισμό των υπόγειων συστημάτων
αποτέλεσε η υδρολιθολογική συμπεριφορά των σχηματισμών που φιλοξενούν τις υπόγειες υδροφορίες.
Τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την περαιτέρω κατηγοριοποίηση των υδροφόρων συστημάτων
είναι η διαπερατότητα των σχηματισμών και η δυναμικότητα των υδροφορέων.
Οι σχηματισμοί διακρίθηκαν αρχικά σε περατούς, ημιπερατούς και αδιαπέρατους, και στη συνέχεια σε
περαιτέρω κατηγορίες βάσει της δυναμικότητας, της έκτασης και της λιθολογίας του κάθε σχηματισμού,
οπότε προέκυψε το παρακάτω βασικό σύστημα ταξινόμησης:
Περατοί σχηματισμοί: χωρίζονται σε δύο επί μέρους κατηγορίες: τους μικροπερατούς ή πορώδεις
σχηματισμούς και τους μακροπερατούς ή ρωγμώδεις σχηματισμούς. Κάθε κατηγορία χωρίζεται σε
υποκατηγορίες.
Ημιπερατοί σχηματισμοί: μικροπερατοί ή και μακροπερατοί σχηματισμοί. Χωρίζονται σε δύο επί
μέρους κατηγορίες, βάσει της δυναμικότητας και της έκτασης του κάθε σχηματισμού.
Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται επίσης όλοι οι διαπερατοί σχηματισμοί: α) μικρής έκτασης, μικρής
δυναμικότητας και β) περιορισμένης σημασίας, οι οποίοι λαμβάνουν τον ίδιο κωδικό με τους ημιπερατούς
σχηματισμούς.
Αδιαπέρατοι σχηματισμοί: Χωρίζονται σε δύο επί μέρους κατηγορίες: τους πρακτικά αδιαπέρατους
σχηματισμούς και τους αδιαπέρατους σχηματισμούς ή σχηματισμούς μικρού πάχους που από κάτω τους
αναπτύσσονται αξιόλογα υδροφόρα συστήματα.
Ειδικότερα, μετά την επεξεργασία και αξιολόγηση των συλλεχθέντων γεωλογικών και υδρογεωλογικών
στοιχείων συντάχθηκε ένα σύστημα υδρογεωλογικής ταξινόμησης των γεωλογικών σχηματισμών, στο οποίο
γίνεται προσπάθεια, αφενός μεν να είναι εμφανής η διάκριση των γεωλογικών σχηματισμών ή
πετρωμάτων από υδρολιθολογικής άποψης (διάκριση σε σχέση με την ευκολία ή δυσκολία ροής του
υπόγειου νερού, δηλαδή διάκριση με βάση την υδραυλική αγωγιμότητα k), αφετέρου δε, διάκριση με βάση
τη δυναμικότητα των υδροφόρων οριζόντων που αναπτύσσονται στους διάφορους γεωλογικούς
σχηματισμούς. Για τη δεύτερη κατηγοριοποίηση ελήφθησαν υπόψη η επιφανειακή εξάπλωση των
γεωλογικών σχηματισμών και - όπου υπήρχαν στοιχεία- το πάχος και οι υδραυλικές ιδιότητες των
υδροφόρων οριζόντων (συντελεστής εναποθήκευσης S, και υδαταγωγιμότητα ή μεταβιβαστικότητα T).
Η όλη εργασία έγινε με τη βοήθεια του προγράμματος ArcGIS.
Ο χάρτης συνοδεύεται από μια βάση δεδομένων, στην οποία, μεταξύ των άλλων, έχουν καταχωρηθεί: το ή
τα σύμβολα που χρησιμοποιεί το ΙΓΜΕ για τους διάφορους γεωλογικούς σχηματισμούς στους διάφορους
χάρτες, το όνομα του αντίστοιχου γεωλογικού χάρτη και ένας τριψήφιος ή τετραψήφιος αριθμός που έχει
Π.1.5 - 54
σχέση με την ταξινόμηση κάθε μιας από τις 20.000 καταχωρήσεις των γεωλογικών σχηματισμών και είναι
δηλωτικός τόσο της διαπερατότητας κάθε σχηματισμού όσο και της δυναμικότητάς του.
Η αποτύπωση των υδρογεωλογικών σχηματισμών στο χάρτη γίνεται με τη συνδυασμένη χρήση χρωμάτων
και συμβολισμών.
Η κωδικοποίηση που υιοθετήθηκε στην υδρολιθολογική ταξινόμηση των σχηματισμών έχει ως ακολούθως:
Με βάση τη διαπερατότητά τους οι σχηματισμοί διακρίθηκαν σε: περατούς, ημιπερατούς και
αδιαπέρατους. Οι σχηματισμοί στη συνέχεια ταξινομήθηκαν με βάση τη δυναμικότητά τους. Έτσι,
προέκυψε το παρακάτω σύστημα ταξινόμησης:
i) Περατοί σχηματισμοί: χωρίζονται σε δύο επί μέρους κατηγορίες: τους μικροπερατούς ή πορώδεις (με
κωδικό αριθμό 1) και τους μακροπερατούς ή ρωγμώδεις (με κωδικό αριθμό 2) σχηματισμούς. Κάθε
κατηγορία χωρίζεται σε δυο επί μέρους υποκατηγορίες (με τους κωδικούς 11, 12, 21 και 22):
Μικροπερατοί σχηματισμοί (πορώδεις):
11 σχηματισμοί μεγάλης έκτασης και υψηλής δυναμικότητας (μπλε σκούρο)
12 σχηματισμοί μικρής έκτασης με τοπική σημασία ή μεγάλης έκτασης και μέτριας δυναμικότητας (μπλε
ανοικτό)
Μακροπερατοί σχηματισμοί (καρστικοί - ρωγμώδεις με κωδικούς αριθμούς 21 και 22):
21 σχηματισμοί μεγάλης έκτασης και υψηλής δυναμικότητας (πράσινο σκούρο)
22 σχηματισμοί μικρής έκτασης και τοπικής σημασίας ή μεγάλης έκτασης και μέτριας δυναμικότητας
(πράσινο ανοικτό)
ii) Ημιπερατοί (μικρο- ή και μακροπερατοί σχηματισμοί με κωδικούς αριθμούς 31 και 32). Χωρίζονται σε
δυο επί μέρους κατηγορίες:
31 ημιπερατοί πορώδεις σχηματισμοί, ή σχηματισμοί μικρής έκτασης, ή μικρής δυναμικότητας ή
περιορισμένης σημασίας (κίτρινο σκούρο)
32 ημιπερατοί, ρωγμώδεις σχηματισμοί ή σχηματισμοί μικρής έκτασης, ή μικρής δυναμικότητας ή
περιορισμένης σημασίας (κίτρινο ανοικτό)
Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και όλοι οι διαπερατοί σχηματισμοί α) μικρής έκτασης, μικρής
δυναμικότητας και γ) περιορισμένης σημασίας, οι οποίοι λαμβάνουν τον ίδιο κωδικό με τους ημιπερατούς
σχηματισμούς.
iii) Αδιαπέρατοι σχηματισμοί. Χωρίζονται σε δυο επί μέρους κατηγορίες με κωδικούς αριθμούς 41 και
42:
41 πρακτικά αδιαπέρατοι σχηματισμοί (καφέ ανοικτό)
42 αδιαπέρατοι σχηματισμοί ή σχηματισμοί μικρού πάχους που από κάτω τους αναπτύσσονται αξιόλογα
υδροφόρα συστήματα (καφέ ανοικτό με κατακόρυφες σκούρες καφέ γραμμές).
iv) Στο τέλος των παραπάνω διψήφιων αριθμών προστίθεται ο αριθμός 1 για τα ιζηματογενή
πετρώματα, ο αριθμός 2 για τα πυριγενή πετρώματα και ο αριθμός 3 για τα μεταμορφωμένα.
Π.χ. ο αριθμός 121 δηλώνει μικροπερατό (πορώδη) γεωλογικό σχηματισμό, μικρής έκτασης με τοπική
σημασία ή μεγάλης έκτασης με μέτρια δυναμικότητα και ανήκει στην κατηγορία των ιζηματογενών
πετρωμάτων.
v) Τέλος, διακρίνεται άλλη μια κατηγορία, με τον κωδικό αριθμό 5, στην οποία εντάσσονται όλοι οι
σχηματισμοί των οποίων η συμπεριφορά δεν είναι σταθερή αλλά μεταβάλλεται κατά τόπους (ροζ χρώμα).
vi) Επειδή στον Ελλαδικό χώρο τα ανθρακικά πετρώματα έχουν μεγάλη ανάπτυξη και φιλοξενούν
αξιόλογα υδροφόρα συστήματα, αποφασίστηκε αυτά να συμβολίζονται διαφορετικά από τους υπόλοιπους
μακροπερατούς σχηματισμούς η δε καταχώρησή τους στη βάση δεδομένων να γίνει με διαφορετικό
τρόπο. Τα ανθρακικά πετρώματα είναι ως επί το πλείστον ασβεστόλιθοι-δολομίτες (δηλ. ιζηματογενή
Π.1.5 - 55
πετρώματα) και μάρμαρα (δηλ. μεταμορφωμένα πετρώματα). Έτσι προστέθηκε ένα ακόμη ψηφίο στον
τριψήφιο αριθμό που χαρακτηρίζει τους καρστικούς–ρωγμώδεις σχηματισμούς, όπου ο αριθμός 1 θα είναι
δηλωτικός των ασβεστολίθων–δολομιτών και ο αριθμός 2 των μαρμάρων.
Έτσι, ο αριθμός π.χ. 2111 θα υποδηλώνει ασβεστολιθικά–δολομιτικά πετρώματα, μεγάλης έκτασης και
υψηλής δυναμικότητας, ενώ ο αριθμός 2232, θα υποδηλώνει μάρμαρα μικρής έκτασης και τοπικής
σημασίας ή μεγάλης έκτασης και μέτριας δυναμικότητας.
Τα χρώματα είναι τα ίδια με αυτά που αφορούν στα μακροπερατά πετρώματα (αναφέρονται πιο πάνω)
μόνο που υπάρχει και κατάλληλος συμβολισμός που διαχωρίζει τα ανθρακικά πετρώματα από τα υπόλοιπα
της κατηγορίας των μακροπερατών σχηματισμών (π.χ. για τους ασβεστόλιθους–δολομίτες
χρησιμοποιούνται ορθογώνια ή παραλληλόγραμμα -τουβλάκια- ενώ για τα μάρμαρα αντίστοιχα σύμβολα,
μικρότερων όμως διαστάσεων).
Όπως προαναφέρθηκε η ταξινόμηση στηρίχθηκε στη λιθολογία και την έκταση (Ε) των διαφόρων
γεωλογικών σχηματισμών. Ιδιαίτερα για την έκταση υιοθετήθηκαν τα παρακάτω κριτήρια, σε συνδυασμό
με υδραυλικές παραμέτρους που εντοπίστηκαν στη βιβλιογραφία και με την παραδοχή ότι το πάχος των
γεωλογικών σχηματισμών υπερβαίνει τα πέντε μέτρα:
Α) Μικροπερατοί σχηματισμοί
Εάν Ε> 5.000.000 m2 τότε κατηγορία 11Χ
Εάν 1.000.000<Ε<5.000.000 m2 τότε κατηγορία 12Χ
Εάν Ε< 1.000.000 m2 τότε κατηγορία 31Χ
Όπου Χ=1, ή 2, ή 3 (ιζηματογενές, πυριγενές ή μεταμορφωμένο πέτρωμα αντίστοιχα)
Β) Μακροπερατοί σχηματισμοί
1) Ανθρακικά
1.1 Νηριτικά: εάν Ε>1.000.000 m2 τότε 2111
εάν 500.000<Ε<1.000.000 m2 τότε 2211
εάν Ε<500.000 m2 τότε 3211
1.2 Πελαγικά: εάν Ε>5.000.000 m2 τότε 2211
εάν Ε<5.000.000 m2 τότε 3211
1.3 Μάρμαρα εάν Ε>1.000.000 m2 τότε 2132
εάν 500.000<Ε<1.000.000 m2 τότε 2232
εάν Ε<500.000 m2 τότε 3232
2) Σκληρά πετρώματα (γνεύσιοι, γρανίτες, περιδοτίτες αμφιβολίτες κ.α.)
εάν Ε>5.000.000 m2 τότε 222 ή 223
εάν 1.000.000<Ε<5.000.000 m2 τότε 322 ή 323
εάν Ε<1.000.000 m2 τότε 412 ή 413
Ιδιαίτερα για την ταξινόμηση των πλευρικών κορημάτων και των κώνων κορημάτων υιοθετήθηκε το
παρακάτω κριτήριο:
Εάν Ε>1.000.000 m2 τότε 121
Εάν Ε<1.000.000 m2 τότε 311
Π.1.5 - 56
Πίνακας 4-1: Κωδικοποίηση γεωλογικών σχηματισμών βάσει της διαπερατότητας, της έκτασης, της δυναμικότητας
και της λιθολογίας.
5 Σχηματισμοί των οποίων η συμπεριφορά δεν είναι σταθερή αλλά μεταβάλλεται κατά τόπους
Aδιαπέρατοι σχηματισμοί ή σχηματισμοί μικρού πάχους που από κάτω τους αναπτύσσονται
42
αξιόλογα υδροφόρα συστήματα
Μικροπερατοί σχηματισμοί (ιζηματογενείς σχηματισμοί μεγάλης έκτασης και υψηλής
111
δυναμικότητας)
Μικροπερατοί σχηματισμοί (σχηματισμοί μικρής έκτασης με τοπική σημασία ή μεγάλης έκτασης
121
και μέτριας δυναμικότητας)
Μακροπερατοί σχηματισμοί (ιζηματογενείς σχηματισμοί μεγάλης έκτασης και υψηλής
211
δυναμικότητας)
Μακροπερατοί σχηματισμοί (πυριγενείς σχηματισμοί μεγάλης έκτασης και υψηλής
212
δυναμικότητας)
Μακροπερατοί σχηματισμοί (μεταμορφωμένοι σχηματισμοί μεγάλης έκτασης και υψηλής
213
δυναμικότητας)
Μακροπερατοί σχηματισμοί (ιζηματογενείς σχηματισμοί μικρής έκτασης και τοπικής σημασίας ή
221
μεγάλης έκτασης και μέτριας δυναμικότητας)
Μακροπερατοί σχηματισμοί της (πυριγενείς σχηματισμοί μικρής έκτασης και τοπικής σημασίας
222
ή μεγάλης έκτασης και μέτριας δυναμικότητας)
Μακροπερατοί σχηματισμοί (μεταμορφωμένοι σχηματισμοί μικρής έκτασης και τοπικής
223
σημασίας ή μεγάλης έκτασης και μέτριας δυναμικότητας)
Μακροπερατοί σχηματισμοί (ασβεστόλιθοι και δολομίτες μεγάλης έκτασης και υψηλής
2111
δυναμικότητας)
2132 Μακροπερατοί σχηματισμοί (μάρμαρα μεγάλης έκτασης και υψηλής δυναμικότητας)
Μακροπερατοί σχηματισμοί (ασβεστόλιθοι και δολομίτες μικρής έκτασης και τοπικής σημασίας
2211
ή μεγάλης έκτασης και μέτριας δυναμικότητας)
Μακροπερατοί σχηματισμοί (μάρμαρα μικρής έκτασης και τοπικής σημασίας ή μεγάλης
2232
έκτασης και μέτριας δυναμικότητας)
311 Ημιπερατοί σχηματισμοί (ιζηματογενείς, πορώδεις σχηματισμοί)
Στην Εικόνα 4-1 που ακολουθεί απεικονίζεται ο υδρολιθολογικός χάρτης του Υ.Δ. Κεντρικής Μακεδονίας.
Π.1.5 - 57
Π.1.5 - 58
4.4.1. ΑΝΤΛΗΣΕΙΣ
διακύμανσης της στάθμης της υπόγειας υδροφορίας, αριθμού γεωτρήσεων, διακύμανσης παροχών πηγών
και κάθε άλλου στοιχείου που εντοπίστηκε στην βιβλιογραφία. Οι εκτιμήσεις αυτές δεν είναι απόλυτα
ακριβείς αλλά θεωρείται ότι είναι αποδεκτής αξιοπιστίας και εφαρμόζονται σε διεθνές επίπεδο.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις αντλήσεις που λαμβάνουν χώρα στις περιοχές των λιγνιτωρυχείων της ΔΕΗ,
καθώς επηρεάζουν σημαντικά τα σχετικά ΥΥΣ.
Με σκοπό την - κατά το δυνατό - πληρέστερη προσέγγιση του αριθμού ιδιωτικών υδρογεωτρήσεων που
έχουν ανορυχθεί σε ένα ΥΥΣ προχωρήσαμε, στα πλαίσια της υπόψη μελέτης, στην αποδελτίωση όλων των
Αδειών Χρήσης που υπάρχουν στο αρχείο της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Δ/νση Υδάτων, για το
χρονικό διάστημα 2009 έως 2012.
Η επεξεργασία των δεδομένων πιεζομετρικής στάθμης και παροχής πηγών από την οποία γίνεται το
σύνολο των εκτιμήσεων που αφορούν στην ποιοτική και ποσοτική κατάσταση των ΥΥΣ περιλαμβάνονται
στο τεύχος: Αξιολόγηση και ταξινόμηση της ποιοτικής (χημικής) και ποσοτικής κατάστασης των υπόγειων
υδατικών συστημάτων (κωδικός τεύχους Π.1.10.)
ii) Αποτελέσματα των αντλήσεων στο ισοζύγιο των ΥΥΣ
Όπως έχει ήδη αναφερθεί, τα ΥΥΣ του ΥΔ GR09 κατατάσσονται στα καρστικά, ρωγματικά και κοκκώδη. Ο
μεγαλύτερος αριθμός του συνόλου των υδρογεωτρήσεων ανεξάρτητα από την χρήση τους, έχει
καταγραφεί στα κοκκώδη ΥΥΣ, στο μεγαλύτερο αριθμό των οποίων, παρατηρούνται φαινόμενα ποσοτικής
και ποιοτικής υποβάθμισης (πτώση στάθμης, υφαλμύρινση, νιτρορύπανση), τουλάχιστον τοπικά.
Στα ρωγματικά συστήματα, τα οποία είναι τοπικής σημασίας και έχουν περιορισμένη απόδοση, είναι
σύνηθες φαινόμενο η εποχική μείωση της παροχής ή η στείρευση πηγών ή/και υδρογεωτρήσεων.
ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ
Οι σημαντικότερες πιέσεις που συμβάλλουν δυνητικά στη ρύπανση των υπογείων υδροφορέων συνδέονται
με:
Αστική ρύπανση (αποχετεύσεις, σηπτικοί ή απορροφητικοί βόθροι)
Βιομηχανική ρύπανση (εκροές και διάθεση βιομηχανικών αποβλήτων)
Εξορυκτική διαδικασία (μεταλλεία, λατομεία, κ.λπ. / εκροές και διάθεση αποβλήτων σε φυσικούς
αποδέκτες.
Επιφανειακές απορροές (βεβαρημένες απορροές κυρίως αστικών περιοχών που τροφοδοτούν τις
υπόγειες υδροφορίες)
Γεωργικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες (λιπάνσεις καλλιεργειών, απόβλητα κτηνοτροφικών
μονάδων)
Στερεά απόβλητα (ΧΑΔΑ)
Υπερεκμετάλλευση παράκτιων υδροφορέων (υφαλμύρινση, αυξημένη ηλεκτρική αγωγιμότητα,
αυξημένη παρουσία Cl)
Αναλυτικά η επίδραση των ανωτέρω πιέσεων στα υπόγεια υδατικά συστήματα παρουσιάζεται στο
παραδοτέο Π.1.8 με τίτλο: "Ανάλυση ανθρωπογενών πιέσεων και επιπτώσεων στα επιφανειακά και στα
υπόγεια υδατικά συστήματα" και στο παραδοτέο Π1.10 με τίτλο: " Αξιολόγηση και ταξινόμηση της
ποιοτικής (χημικής) και ποσοτικής κατάστασης των υπόγειων υδατικών συστημάτων".
Το ΥΔ GR09, λόγω των μορφολογικών χαρακτηριστικών του, παρουσιάζει μία εκτεταμένη πεδινή έκταση
στο ανατολικό τμήμα του σε επαφή με το ΥΔ GR10 και πολλές μικρές πεδινές εκτάσεις στο υπόλοιπο
τμήμα του. Στις πεδινές αυτές περιοχές λαμβάνουν χώρα εντατικές καλλιέργειες, οι οποίες -ενίοτε-
Π.1.5 - 60
συνοδεύονται από την χρήση μεγάλων ποσοτήτων αζωτούχων λιπασμάτων, ανάλογα με το καλλιεργούμενο
είδος.
Η άρδευση της πεδινής έκτασης στα τμήματα αυτά γίνεται με άντληση από τους υπόγειους υδροφορείς με
τοπικές εξαιρέσεις όπου η άρδευση γίνεται με άντληση από τα επιφανειακά υδατικά συστήματα.
Στην κατηγορία αυτή εντάσσεται η εκτεταμένη ρύπανση λόγω της καλλιεργητικής διαδικασίας (η οποία
συνήθως εντοπίζεται με την αυξημένη συγκέντρωση NO3) και η ρύπανση των παράκτιων υδροφορέων
λόγω υφαλμύρινσης ως αποτέλεσμα των υπεραντλήσεων.
Αναφορικά με τους ρύπους που προέρχονται από την γεωργία, την κτηνοτροφία και τα αστικά απόβλητα,
επισημαίνεται ότι ένα ποσοστό των ρυπογόνων φορτίων που παράγονται από τις παραπάνω αιτίες
αποτελεί εισροή ρύπων για τα ΥΥΣ.
Κατά την ανάλυση και αξιολόγηση των υφιστάμενων στοιχείων σε υδροσημεία ελέγχου σχετικά με την
ποιοτική (χημική) κατάσταση των ΥΥΣ, όπως αυτά παρουσιάζονται στο παραδοτέο Π.1.10, δεν προκύπτει
αντίστοιχο επίπεδο χημικής υποβάθμισης, το οποίο να δικαιολογείται από την άφιξη του συνόλου του
ρυπογόνου φορτίου που «περισσεύει» μετά την απορροή του σε φυσικούς ή άλλους αποδέκτες.
Αντίθετα το επίπεδο της ποιοτικής κατάστασης που προκύπτει από την ανάλυση των υδροχημικών
δεδομένων δεν συνδέεται με εκτεταμένα προβλήματα ποιοτικής υποβάθμισης με εξαίρεση συγκεκριμένα
ΥΥΣ, στα οποία -και πάλι- η σχετική υποβάθμιση δεν είναι αντίστοιχη της εκτιμώμενης εισροής ρύπων. Αυτό
οφείλεται στα χαρακτηριστικά των γεωλογικών σχηματισμών που συμβάλλουν στην κατακράτηση των
ρύπων λειτουργώντας ως φίλτρα ρυπογόνων ουσιών.
i) Φαινόμενο νιτρορύπανσης
Σύμφωνα με τα υφιστάμενα στοιχεία, υψηλή συγκέντρωση ΝΟ3 παρατηρείται σημειακά μόνο ή / και σε
περιορισμένα τμήματα των προσχωματικών υδροφορέων των συστημάτων Καστοριάς (GR0900020),
Γρεβενών (GR0900030), Αμυνταίου Φλώρινας (GR0900050), Αλμωπαίου (GR0900120), Κάτω Ρου
Αλιάκμονα (GR0900130), Κατερίνης (GR0900150), Τρικοκκιάς Γρεβενών (GR0900180), Παλιουριάς
Γρεβενών (GR0900190) και Γαλάτειας - Εμπορείου Κοζάνης (GR0900230). Σχετικά αυξημένες
συγκεντρώσεις NO3 παρατηρήθηκαν σε αρκετά σημεία του ΥΥΣ Πτολεμαΐδας (GR0900060).
ii) Φαινόμενο υφαλμύρινσης
Σύμφωνα με τα υφιστάμενα στοιχεία (αξιολόγηση χημικών αναλύσεων, έλεγχος υφαλμύρινσης με δείκτες
από την υπάρχουσα βιβλιογραφία, προφορικές επισημάνσεις των αρμόδιων φορέων), φαινόμενα
υφαλμύρινσης καταγράφονται σημειακά μόνο ή / και σε περιορισμένα τμήματα στην παράκτια ζώνη του
ΥΔ Δυτικής Μακεδονίας και ειδικότερα στα παρακάτω Υπόγεια Υδατικά Συστήματα: Κοκκώδες σύστημα
Κάτω ρου Αλιάκμονα (GR0900130), Σύστημα Λιτοχώρου (GR0900140, κοκκώδες υποσύστημα
GR0900141), Κοκκώδες σύστημα Κατερίνης (GR0900150), Κοκκώδες σύστημα Κολινδρού
(GR0900160).
Οι σημειακές πηγές ρύπανσης επιβαρύνουν τους υπόγειους υδροφορείς είτε άμεσα με την απευθείας
διάθεση των αποβλήτων, είτε έμμεσα όταν τα απόβλητα έχουν ως τελικό αποδέκτη τα επιφανειακά
κινούμενα νερά, τα οποία στη συνέχεια, διηθούνται και τροφοδοτούν τους εκτεταμένους πορώδεις
σχηματισμούς.
Στο ΥΔ GR09, λειτουργούν οριοθετημένες βιομηχανικές περιοχές σε αρκετές, μεγάλες πόλεις ενώ εκτός
των ΒΙ.ΠΕ., γύρω από τα μεγάλα αστικά κέντρα λειτουργεί μεγάλος ή μικρότερος (κατά περίπτωση)
Π.1.5 - 61
αριθμός βιομηχανιών που στην πλειοψηφία τους είναι βιομηχανίες μεταποίησης (βυρσοδεψεία,
τυροκομεία κ.λπ.) και βιομηχανίες συσκευασίας αγροτικών προϊόντων.
Μεγάλος είναι επίσης ο αριθμός των κτηνοτροφικών μονάδων (αγελαδοτροφεία, χοιροτροφεία και σε
επιλεγμένες θέσεις του δυτικού τμήματος του GR09, εκτροφεία γουνοφόρων ζώων) που τοποθετούνται σε
διάφορες θέσεις ακόμη και στα ορεινά του διαμερίσματος. Στα ορεινά τμήματα του διαμερίσματος αλλά
και κατά μήκος μεγάλων ποτάμιων συστημάτων έχει κατασκευαστεί ή/και αδειοδοτηθεί σημαντικός
αριθμός ΜΥΗΕ.
Σημειακές πηγές ρύπανσης θεωρούνται όλες οι εξορυκτικές δραστηριότητες (εν ενεργεία ή όχι) οι οποίες
αποτελούν πηγές ρύπανσης τόσο κατά την διάρκεια της εξόρυξης όσο και μετά από αυτή (στις
περιπτώσεις που έχει γίνει απόθεση υλικών με υψηλή περιεκτικότητα σε χημικές ενώσεις / ιχνοστοιχεία
που έχουν επιβαρυντική δράση στην ανθρώπινη υγεία.
Από τις μονάδες αυτές ιδιαίτερη αναφορά θα πρέπει να γίνει :
στην εξόρυξη του λιγνίτη, η οποία επηρεάζει δραστικά τα ΥΥΣ GR0900050 και GR0900060
την παρουσία των μεταλλείων Χρωμίου και Αμιάντου τα οποία σήμερα έχουν κλείσει (GR0900070).
την μονάδα παραγωγής και επεξεργασίας Νικελίου (ΛΑΡΚΟ Α.Ε.) στην περιοχή Ιεροπηγής Καστοριάς
(GR09AF010).
Η χημική σύσταση των υπόγειων νερών καθορίζεται κυρίως από την σύσταση των γεωλογικών
σχηματισμών με τους οποίους έρχονται σε επαφή κατά τη διαδρομή τους από την επιφάνεια του εδάφους
μέχρι τον υδροφορέα, καθώς και κατά την κίνησή τους μέσα στον ίδιο τον υδροφορέα. Καθορίζεται
επίσης από την χρονική διάρκεια της επαφής του υπόγειου νερού με κάθε πέτρωμα, την ταχύτητα της
κίνησης, την παρουσία γεωθερμικών νερών κλπ.
Όπως έχει ήδη αναφερθεί στο ΥΔ GR09, τα υπόγεια υδατικά συστήματα, κατατάσσονται σε κοκκώδη,
καρστικά και ρωγματικά. Παρακάτω δίνονται γενικές πληροφορίες για την επιβάρυνση του υπόγειου
νερού με ιχνοστοιχεία φυσικής προέλευσης, ανά είδος υδροφορέα.
i) Κοκκώδη συστήματα
Η παρουσία ιόντων στα κοκκώδη συστήματα προέρχεται από :
- την μεταφορά ιχνοστοιχείων από τα εκατέρωθεν ευρισκόμενα συστήματα
- την παρουσία οργανικών υλών σε βαθύτερα στρώματα (π.χ. σαπροπηλός, τύρφη κ.λπ.) η οποία,
μέσω της αναγωγικής διαδικασίας, είναι δυνατό να οδηγήσει σε αύξηση της περιεκτικότητας των
νερών σε Fe, Mn, As, Cl, SO4.
- την παρουσία ηφαιστειοϊζηματογενών σχηματισμών, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των
SO4=, Fe3 και πιθανά άλλων στοιχείων.
- την παρουσία γεωθερμικών ρευστών, η οποία οδηγεί σε αυξημένες συγκεντρώσεις SO4, Fe, Mn, As.
- την παρουσία οριζόντων που συνδέονται με φάση αλμυρότητας κατά την ιζηματογένεση ή την
απόθεση μικροκρυσταλλικού άλατος ή/και την παρουσία εβαποριτών, διαδικασίες που έχουν ως
αποτέλεσμα, τις αυξανόμενες τιμές αγωγιμότητας, Cl- και Να+.
ii) Καρστικά συστήματα
Η παρουσία ιόντων υδρογεωλογικής προέλευσης στα καρστικά συστήματα σχετίζεται με την διαλυτότητα
του CaCO3, η οποία δίνει αυξημένη περιεκτικότητα σε Ca, η οποία παρατηρείται σε όλα τα καρστικά
συστήματα και υποσυστήματα.
Π.1.5 - 62
Στα παραπάνω συστήματα, όταν το επίπεδο καρστικοποίησης βρίσκεται σε αρκετές δεκάδες μέτρα κάτω
από την σημερινή επιφάνεια της θάλασσας εξαιτίας γεωλογικών – παλαιογεωγραφικών δεδομένων και δεν
υπάρχει φυσικός στεγανός φραγμός από τη θάλασσα (π.χ. φλύσχης, μάργες) παρατηρείται σημαντική
υφαλμύρινση λόγω διείσδυσης του θαλασσινού νερού. Το φαινόμενο αυτό εντάσσεται στην πρωτογενή
ρύπανση καθώς συνδέεται με τις γεωλογικές - παλαιογεωγραφικές συνθήκες και όχι με υπεράντληση των
αποθεμάτων (ανθρωπογενής ρύπανση). Πρωτογενής ρύπανση αυτής της μορφή δεν έχει εντοπιστεί στο ΥΔ
GR09.
iii) Ρωγματικά συστήματα
Η παρουσία ιόντων στα ρωγματικά συστήματα σχετίζεται με το είδος των λιθολογικών σχηματισμών εντός
των οποίων κινείται το υπόγειο νερό και με την παρουσία γεωθερμικών ρευστών.
ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ
Με τον όρο εμπλουτισμό των υπογείων υδροφορέων ορίζουμε όλες εκείνες τις διαδικασίες, φυσικές ή
τεχνητές, οι οποίες αυξάνουν τα εκμεταλλεύσιμα υπόγεια υδάτινα αποθέματα. Ειδικότερα, η αύξηση της
ποσότητας του υπόγειου νερού με την εισαγωγή στα υδροφόρα στρώματα πρόσθετων ποσοτήτων νερού
μέσω τεχνικών παρεμβάσεων καλείται τεχνητός εμπλουτισμός υδροφόρων στρωμάτων. Το νερό που θα
χρησιμοποιηθεί στον εμπλουτισμό μπορεί να προέρχεται από επιφανειακά ή υπόγεια υδάτινα σώματα.
Οι μέθοδοι εφαρμογής τεχνητού εμπλουτισμού διακρίνονται σε :
άμεσες: επιφανειακή κατάκλυση και υπόγεια διήθηση ή συνδυασμός των δύο
έμμεσες: επαγωγικός και συμπτωματικός εμπλουτισμός
Σκοπός της εφαρμογής μεθόδου Τεχνητού Εμπλουτισμού σε μία περιοχή είναι (αναφέρονται ενδεικτικά):
η αντιμετώπιση της μείωσης ή της εξάντλησης του νερού, στους εντατικά εκμεταλλευόμενους
υδροφορείς.
η άνοδος της στάθμης του υπόγειου νερού σε παράκτια υδροφόρα συστήματα για την πρόληψη ή
αντιμετώπιση του φαινομένου υφαλμύρινσης
η ενεργειακή χρήση νερού για την εισαγωγή κρύου και άντληση ζεστού νερού σε περιοχές
γεωθερμικού πεδίου
η αποθήκευση και αξιοποίηση ποιοτικά υποβαθμισμένων νερών.
Στην περιοχή του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Μακεδονίας GR09, εφαρμογή Τεχνητού Εμπλουτισμού
έχει γίνει στο ΥΥΣ GR0900130 και συγκεκριμένα στην περιοχή Ριζού-Πετραίας- Αρσενίου (Δ. Σκύδρας).
Τα κυριότερα στοιχεία για τον υπόψη τεχνητό εμπλουτισμό αναφέρονται στις παρακάτω μελέτες:
- Μελέτη τεχνητού εμπλουτισμού των υδροφόρων στρωμάτων της περιοχής Ριζού - Πετραίας -
Αρσενίου Ν. Πέλλας. ΕΘΙΑΓΕ, 1996
- Μελέτη αξιολόγησης της ποιότητας των Υδατικών Πόρων της χαμηλής περιοχής του ΝΑ τμήματος
του Ν. Πέλλας (ευρύτερη περιοχή Σκύδρας). ΕΘΙΑΓΕ, 1944.
- Αποτελέσματα χημικών αναλύσεων (01.2012) σε επιλεγμένες θέσεις γεωτρήσεων του δικτύου
τεχνητού εμπλουτισμού. ΤΟΕΒ Εδεσσαίου, 2012
Π.1.5 - 63
Σημαντικά στοιχεία για την υπόψη μεθοδολογία περιλαμβάνονται στη μεταπτυχιακή διατριβή: "Αξιολόγηση
του τεχνητού εμπλουτισμού του υδροφορέα της περιοχής Ριζού-Πετραίας- Αρσενίου (Ν. Πέλλας) με τη
χρήση μαθηματικού μοντέλου" της Σεραφείμ Δέσποινας, Πτυχιούχου Γεωπόνου Α.Π.Θ., Επιβλέπων
καθηγητής: Θωμάς Ζήσης, Θεσσαλονίκη 2012.
Π.1.5 - 64
Π.1.5 - 65
δ) η θέση των σημείων του συστήματος υπόγειων υδάτων στα οποία γίνεται άμεση εισαγωγή ύδατος
(τεχνητός εμπλουτισμός), οι ρυθμοί απόρριψης στα σημεία αυτά και η χημική σύνθεση του ύδατος που
εισάγεται στο σύστημα υπόγειων υδάτων και
ε) οι χρήσεις γης στην υδρολογική λεκάνη ή λεκάνες από τις οποίες το σύστημα των υπόγειων υδάτων
δέχεται τις ανατροφοδοτήσεις του, συμπεριλαμβανομένων των εισροών ρύπων και των ανθρωπογενών
μεταβολών στα χαρακτηριστικά των ανατροφοδοτήσεων, όπως π.χ. η εκτροπή και η διαρροή ομβρίων
λόγω στεγανοποίησης εδαφών, τεχνητής ανατροφοδότησης, κατασκευής φραγμάτων ή αποστράγγισης.
Με βάση τα στοιχεία που συλλέχθηκαν, κατά τον αρχικό χαρακτηρισμό προσδιορίζεται εάν αυτά τα
υδατικά συστήματα δεν πληρούν τους στόχους ή παρουσιάζουν άμεσες ενδείξεις μελλοντικής
υποβάθμισης (ποιοτικής, ποσοτικής), που έχουν τεθεί από την Οδηγία 2000/60/ΕΚ και τη θυγατρική
2006/118/ΕΚ και προσδιορίζονται ως σώματα για περαιτέρω χαρακτηρισμό.
Ο προσδιορισμός αυτός βασίζεται στα κάτωθι :
α) Υπερεκμετάλλευση των υδροφορέων για ύδρευση ή και άρδευση με αποτέλεσμα την ανάπτυξη
προβλημάτων ποιοτικής ή/και ποσοτικής επάρκειας νερού όπως η θαλάσσια διείσδυση στους παράκτιους
υδροφορείς, η πτώση στάθμης κ.λπ.
β) Παρουσία ανθρώπινων δραστηριοτήτων, η οποία μπορεί να επιβαρύνει την ποιότητα των υπογείων
υδατικών συστημάτων (νιτρορύπανση, κ.λπ.)
Για το καθένα από τα ΥΥΣ στα οποία εντοπίζονται τα παραπάνω προβλήματα, απαιτείται ο περαιτέρω
χαρακτηρισμός τους, έτσι ώστε: α) να προσδιοριστούν οι πιθανότητες να αποτύχουν να συμμορφωθούν με
την οδηγία 2000/60 της ΕΕ και β) να προσδιοριστούν τα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν για την
επίτευξη των στόχων αυτών. Αυτή η διαδικασία του περαιτέρω χαρακτηρισμού περιλαμβάνει την εξέταση
όλων των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων που επηρεάζουν τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά του
συστήματος σε συνδυασμό με τα γεωλογικά, υδρογεωλογικά, υδρολογικά και χημικά χαρακτηριστικά των
συγκεκριμένων υδατικών σωμάτων.
Για να ερευνηθεί η φύση των υδροφορέων και η ευαισθησία τους στην υποβάθμιση της ποιότητας του
υπόγειου νερού, οι υδροφορείς που βρίσκονται σε εν δυνάμει κίνδυνο πρέπει να χαρακτηριστούν
περαιτέρω.
Τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην παρούσα προσέγγιση προέρχονται από τις μελέτες του ΙΓΜΕ
(Στάμος Α. κ. άλ. 2010, Βεράνης Ν. κ. άλ. 2010), τη μελέτη του ΥΠΑΝ (2008), τα στοιχεία που
συλλέχθηκαν και αξιολογήθηκαν στα πλαίσια της παρούσας μελέτης (Στοιχεία από Διεύθυνση Υδάτων της
Αποκεντρωμένης Διοίκησης Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας, των σχετικών διευθύνσεων των
αποκεντρωμένων Δήμων, των υφιστάμενων ΤΟΕΒ και την σχετική βιβλιογραφία).
Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται ανά ΛΑΠ, τα κυριότερα χαρακτηριστικά των ΥΥΣ του ΥΔ GR09
(Δυτικής Μακεδονίας) στα οποία απαιτείται περαιτέρω χαρακτηρισμός.
Ειδικότερα, για κάθε ΥΥΣ στο οποίο απαιτείται περαιτέρω χαρακτηρισμός δίνονται στοιχεία που αφορούν :
γενικές πληροφορίες για το ΥΥΣ (θέση κ.λπ.)
πληροφορίες για τις λιθολογικές ενότητες που δομούν την υπόψη περιοχή
τα χαρακτηριστικά του υδροφορέα όπως τύπος υδροφορέα, τροφοδοσία, συνθήκες εκφόρτισης
του συστήματος, στοιχεία καταναλώσεων, ποσοτικά χαρακτηριστικά του υδροφορέα που
Π.1.5 - 66
Στην ευρύτερη περιοχή της ΛΑΠ Αλιάκμονα, αναπτύσσονται εκτεταμένα και υψηλής δυναμικότητας
καρστικά και κοκκώδη, υπόγεια υδατικά συστήματα. Επίσης συναντώνται τοπικής σημασίας,
δευτερεύοντα κοκκώδη ή/και ρωγματικά ΥΥΣ.
Ακολούθως δίνονται τα κύρια χαρακτηριστικά των υπόγειων υδατικών συστημάτων για τα οποία
απαιτείται περαιτέρω χαρακτηρισμός.
ΚΩΔΙΚΟΣ : GR0900020
Π.1.5 - 67
Βέργας), της διήθησης ποσοστού του νερού άρδευσης και μέσω της πλευρικής διήθησης υπόγειου νερού
από τις ορεινές μάζες που βρίσκονται Β, Δ και ΝΔ του συστήματος.
Η φυσική εκφόρτιση του συστήματος γίνεται προς την λ. Καστοριάς.
Το υπόγειο νερό χρησιμοποιείται για άρδευση (κατά κύριο λόγο) και δευτερευόντως για ύδρευση.
Τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά του συστήματος έχουν ως ακολούθως :
Έκταση : 180,54 km²
Ανανεώσιμα αποθέματα : 35x106 m3/έτος (1)
Μέση ετήσια απόληψη : 30,80x106 m3/έτος (2)
Ισοζύγιο : ΘΕΤΙΚΟ
(1)Στοιχεία από ΙΓΜΕ (ΣΤΑΜΟΣ Α. κ.άλ., 2010),
(2) Μέση ετήσια απόληψη όπως υπολογίστηκε στα πλαίσια της παρούσας μελέτης
iv) Ποιοτικά χαρακτηριστικά υδροφορέα
Στο ΥΥΣ GR0900020, καταγράφεται η ακόλουθη χημική κατάσταση :
Δεν καταγράφεται υπέρβαση των ορίων ποσιμότητας αναφορικά με τις παραμέτρους NO3, NO2, NH4,
Cl, αγωγιμότητα με εξαίρεση μικρό αριθμό υδροσημείων, όπου καταγράφεται υπέρβαση του ΑΑΤ για
την συγκέντρωση ΝΟ3 (ποσοστό 13,3% των υδροσημείων που ελέγχθηκαν) και NH4, (ποσοστό 6,7%).
Τοπικά παρατηρείται υπέρβαση των ΑΑΤ για Fe, Mn και Al, η οποία, πιθανά, οφείλεται στις γεωλογικές
και υδρογεωλογικές συνθήκες.
v) Ποσοτική κατάσταση του συστήματος
Για την αξιολόγηση της ποσοτικής κατάστασης του συστήματος χρησιμοποιήθηκε το σύνολο των
υδροσημείων στα οποία υπήρχαν μετρήσεις (υγρής και ξηρής περιόδου) για τρία ή περισσότερα
συνεχόμενα έτη. Από την αξιολόγηση των στοιχείων αυτών, προκύπτει ότι:
- στο υποσύστημα GR0900021: κοκκώδες Καστοριάς, καταγράφεται μέση ετήσια πτώση στάθμης για
τα έτη 2006-2008 (δύο περίοδοι) από -0.31m/έτος έως -1,59m/έτος με μέγιστη συγκέντρωση στην
τιμή -0,67m/έτος, ενώ στο υδροσημείο YKΣ31 έχει καταγραφεί πτώση στάθμης 4,78m/έτος για το
ίδιο διάστημα.
- στο υποσύστημα GR0900022: κοκκώδες Μεσοποταμίας - Χιλιοδέντρου, δεν καταγράφεται πτώση
στάθμης
vi) Συσχετιζόμενα οικοσυστήματα
Στο ΥΥΣ GR0900020 συσχετίζεται με τη Λίμνη Καστοριάς και διαρρέεται από τον Ποτ. Αλιάκμονα και τα
ρέματα Γκιόλα και Ξηροπόταμος. Στο ΥΥΣ GR0900020 αναπτύσσονται οι υγρότοποι με κωδικούς
GR1320003 (Λίμνη Ορεστιάς Καστοριάς) και GR1320001 (Λίμνη Καστοριάς).
vii) Περαιτέρω χαρακτηρισμός
Συμπερασματικά προκύπτει ότι μόνο το υποσύστημα GR0900021: κοκκώδες υποσύστημα Καστοριάς,
παρουσιάζει ενδείξεις μελλοντικής υποβάθμισης (ποσοτικής). Επειδή το υποσύστημα αυτό αποτελεί σχεδόν
το ήμισυ του υπόψη ΥΥΣ, προσδιορίζεται -όλο το σύστημα GR0900020- ως σώμα για περαιτέρω
χαρακτηρισμό.
ΚΩΔΙΚΟΣ : GR0900050
εντός των ιζημάτων και έναρξη αναγωγικών διεργασιών. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των
χημικών αναλύσεων που διενεργεί η ΔΕΗ (ΔΕΗ / ΚΔΕΠ, 2011) οι συγκεντρώσεις των ιχνοστοιχείων
Zn, Cd, As, Ni είναι πολύ μικρές με εξαίρεση τη συγκέντρωση Zn στη γεώτρηση ΥΑ-300 όπου
καταγράφεται συγκέντρωση της τάξης των 605 – 710 mg/l, (ΔΕΗ, 2011). Από τις χημικές
αναλύσεις που αξιολογήθηκαν στα πλαίσια της παρούσας μελέτης καταγράφεται -τοπικά μόνο-
αυξημένη συγκέντρωση των ιχνοστοιχείων Mn, B και As.
Ανθρωπογενής ρύπανση : Τοπικά αυξημένη περιεκτικότητα σε NO3 λόγω γεωργικής δραστηριότητας
(ΙΓΜΕ 2010, : 37.2 mg/L, ΔΕΗ : αναφέρεται αυξημένη συγκέντρωση).
Από τις χημικές αναλύσεις που αξιολογήθηκαν στα πλαίσια της παρούσας μελέτης δεν καταγράφεται
υπέρβαση NO3, NO2, NH4. Αναφέρεται υπέρβαση SO4 σε δύο από τα τρία σημεία που αξιολογήθηκαν.
Το συνολικό ποσοστό των υδροσημείων με υπέρβαση είναι μεγαλύτερο του 20% παρουσιάζει όμως κακή
κατανομή στον χώρο.
v) Ποσοτική κατάσταση του συστήματος
Για την αξιολόγηση της ποσοτικής κατάστασης του συστήματος χρησιμοποιήθηκε το σύνολο των
υδροσημείων στα οποία υπήρχαν μετρήσεις (υγρής και ξηρής περιόδου) για τρία ή περισσότερα
συνεχόμενα έτη.
- Δεδομένα πιεζομετρικής στάθμης από υδροσημεία ελέγχου
Για την αξιολόγηση της ποσοτικής κατάστασης του συστήματος χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από 20
υδρογεωτρήσεις, οι οποίες βρίσκονται εκτός των ορίων του ορυχείου Αμυνταίου και χρησιμοποιούνται
κατά κύριο λόγο για άρδευση. Από τον προσδιορισμό της μέσης ετήσιας διαφοροποίησης της στάθμης των
γεωτρήσεων που ελέγχθηκαν, προκύπτει ότι στις 14 από τις 20 γεωτρήσεις για τις οποίες υπάρχουν
δεδομένα, καταγράφεται πτώση στάθμης από 0.20 έως 5.72 m/έτος με μέγιστη συγκέντρωση στη τιμή -
4.32 m/έτος.
Από τα στοιχεία υδρομετρήσεων που διαθέτει η ΔΕΗ προκύπτει ότι στις γεωτρήσεις άρδευσης λαμβάνει
χώρα σταδιακή αύξηση της πτώσης στάθμης, συν των χρόνω. Ενδεικτικά αναφέρεται η υδρογεώτρηση
ΥΑ-1 στην οποία το 1983 αναφέρεται αρτεσιανισμός και το 1993 πτώση στάθμης της τάξης των 15.5m.
- Περιοχή λιγνιτωρυχείων
Εντός του ορυχείου της ΔΕΗ λαμβάνει χώρα σημαντική πτώση στάθμης η οποία θα φθάσει μέχρι το τελικό
δάπεδο εκσκαφής. Ειδικότερα αναφέρεται πτώση στάθμης κατά 35 m σε ακτίνα 300 m από τα
λιγνιτωρυχεία της ΔΕΗ και περί τα 70 m στη στενή περιοχή του έργου με φθίνουσα τάση (ΙΓΜΕ, 2010).
Στην περιοχή όπου προβλέπεται η ανάπτυξη του ορυχείου Λακκιάς, σύμφωνα με τις σταθμημετρήσεις της
ΔΕΗ (2005), προκύπτει μία γενικότερη πτώση στάθμης της τάξης των 3-7 m για το χρονικό διάστημα
1986-1992 η οποία είναι ιδιαίτερα σημαντική (30-40m) για την περίοδο 1992-1997 εντός του ορυχείου
(γεωτρήσεις αποστράγγισης) και 10-20 m εκτός αυτού. Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι σε απόσταση 50
m από το πρανές εκσκαφής του ορυχείου (2005) δεν υπήρχε στάθμη μέχρι το βάθος των 103 m.
Συνοψίζοντας τα παραπάνω στοιχεία συμπεραίνεται ότι η πίεση που δέχεται το ΥΥΣ GR0900050 λόγω
των αντλήσεων για κάθε χρήση είναι ιδιαίτερα σημαντική.
vi) Συσχετιζόμενα οικοσυστήματα
Το ΥΥΣ GR090050 επικοινωνεί υδραυλικά με τις Λίμνες Χειμαδίτιδα, Ζάζαρη και Πετρών ενώ διαρρέεται
από τον Ποτ. Αμύντα. Στο ΥΥΣ GR0900050 αναπτύσσονται οι υγρότοποι με κωδικού GR1340008 και
GR1340005 (Λίμνες Χειμαδίτιδα-Ζάζαρη).
vii) Περαιτέρω χαρακτηρισμός
Συμπερασματικά εκτιμάται ότι το GR0900050 παρουσιάζει σημαντική υποβάθμιση και προσδιορίζεται ως
σώμα για περαιτέρω χαρακτηρισμό.
Π.1.5 - 70
ΚΩΔΙΚΟΣ : GR0900060
Π.1.5 - 71
Π.1.5 - 72
ΚΩΔΙΚΟΣ: GR090080
Π.1.5 - 73
Η εκφόρτιση του συστήματος γίνεται μέσω της μεγάλης καρστικής πηγής Βρυτών από όπου ξεκινά ο
Εδεσσαίος ποταμός, περί το υψόμετρο +510m.
Εικόνα 4-2 - Σχέση των λιμνών Πετρών, Βεγορίτιδας και καρστικών νερών των Τριαδικο-ιουρασικών ασβεστολίθων (Α.
Στάμος, ΙΓΜΕ 2010)
Εικόνα 4-3: Οι καρστικοί υδροφορείς των Τριαδικο-ιουρασικών ασβεστολίθων, των Κρητιδικών ασβεστολιθικών
κροκαλοπαγών της Αλμωπίας ζώνης και οι πηγές εκφόρτισης αυτών (Α. Στάμος, ΙΓΜΕ 2010)
Π.1.5 - 74
Π.1.5 - 75
ΚΩΔΙΚΟΣ : GR0900120
Π.1.5 - 76
Η χρήση του υπόγειου νερού του υπόψη ΥΥΣ, είναι για άρδευση (κυρίως) και δευτερευόντως για ύδρευση,
βιομηχανική και άλλες χρήσεις.
iv) Ποιοτικά χαρακτηριστικά υδροφορέα
Όλες οι καταγραφές της ηλεκτρικής αγωγιμότητας και ιόντων Cl- βρίσκονται κάτω από το όριο ΑΑΤ και
κατά συνέπεια η ποιοτική κατάσταση του συστήματος αναφέρεται ως καλή αναφορικά με τα κριτήρια
ποσιμότητας των συγκεκριμένων παραμέτρων.
Η συγκέντρωση ΝΟ3 είναι πάνω από το όριο ποσιμότητας μόνο στο υδροσημείο Γ3 με τάση αύξησης για
την περίοδο 2000-2004 και σαφή τάση μείωσης για την περίοδο 2005-2008 (στην περίοδο αυτή
βρίσκεται κάτω από την ΑΑΤ). Οι συγκεντρώσεις ΝΟ2, SO4, ΝΗ4, είναι εντός την ορίων ΑΑΤ.
Η συγκέντρωση Fe και Mn είναι εντός των ορίων ποσιμότητας (AAT: 200μg/L) και (ΑΑΤ: 50μg/L)
αντίστοιχα.
Η συγκέντρωση των Al, Cr, Ni, Cu, Zn, Pb, As, Β είναι εντός των ορίων ποσιμότητας (ΑΑΤ) με τοπικές μόνο
εξαιρέσεις που αφορούν τα στοιχεία Al, As, Β., οι οποίες οφείλονται σε γεωλογικούς και υδρογεωλογικούς
λόγους (διήθηση νερού από θερμομεταλλικές πηγές Λουτρακίου).
v) Ποσοτική κατάσταση του υδροφορέα
Για την αξιολόγηση της ποσοτικής κατάστασης του συστήματος χρησιμοποιήθηκε το σύνολο των
υδροσημείων στα οποία υπήρχαν μετρήσεις (υγρής και ξηρής περιόδου) για τρία ή περισσότερα
συνεχόμενα έτη.
Από την επεξεργασία / αξιολόγηση των στοιχείων αυτών, προκύπτει ότι υπάρχει μία σχετική πτώση
στάθμης (από -0,19 m έως -3,00 m / έτος με μέγιστη συγκέντρωση στην τιμή -0,60m/έτος) σε ποσοστό
75% των γεωτρήσεων ενώ στο υπόλοιπο 25% καταγράφεται σχετική ισορροπία της πιεζομετρικής
στάθμης. Ο Βεράνης Ν.(ΙΓΜΕ, 2010) αναφέρει μέση πτώση στάθμης της τάξης του 0,11 – 0,20m/ έτος
για το χρονικό διάστημα 1984-2007.
vi) Συσχετιζόμενα οικοσυστήματα
Το ΥΥΣ GR0900120 διαρρέεται από τον Ποταμό Μαυροπόταμο, το Μεγάλο Ρέμα και το Ρέμα Καραβίδια.
Στο ΥΥΣ αναπτύσσονται τμήματα των χερσαίων οικοσυστημάτων GR1240008 (Όρος Βόρας),
GR1240007 (Όρη Τζένα & Πίνοβο), GR1240002 (Όρη Τζένα) και GR1240009 (Όρη Πάικο Στενά Αψάλου
- Μογλένιτσας).
vii) Περαιτέρω χαρακτηρισμός
Συμπερασματικά εκτιμάται ότι το GR0900120 παρουσιάζει ενδείξεις ποιοτικής και ποσοτικής
υποβάθμισης και ως εκ τούτου προσδιορίζεται ως σώμα για περαιτέρω χαρακτηρισμό.
ΚΩΔΙΚΟΣ : GR0900130
Π.1.5 - 77
Π.1.5 - 78
Το ανώτερο αποδεκτό όριο ποσιμότητας για το As είναι 10 μg/L. Υπέρβαση του ορίου αυτού
παρατηρείται μόνο σε ένα υδροσημείο (Η216, 25μg/l, μία μέτρηση, μεμονωμένες μετρήσεις).
Επισημαίνεται τέλος ότι σύμφωνα με το ΦΕΚ 530/28-4-2006 όλη η περιοχή του ΥΥΣ GR0900130
εντάσσεται στην ευπρόσβλητη περιοχή και απαιτεί προστασία έναντι νιτρορύπανσης.
Στην παράκτια ζώνη καταγράφεται η παρουσία ζώνης υφαλμύρινσης, όπου -σύμφωνα με τις μετρήσεις
ΙΓΜΕ (Βεράνης Ν. κ. άλ. 2010) έχουν καταγραφεί σε τέσσερεις υδρογεωτρήσεις, αγωγιμότητα 800-
1000μS/cm (ζώνη ανάμειξης) και σε άλλες δύο αγωγιμότητα 1000-4060μS/cm (ζώνη υφαλμύρινσης).
v) Ποσοτική κατάσταση του υδροφορέα
Για την αξιολόγηση της ποσοτικής κατάστασης του συστήματος χρησιμοποιήθηκε το σύνολο των
υδροσημείων στα οποία υπήρχαν μετρήσεις (υγρής και ξηρής περιόδου) για τρία ή περισσότερα
συνεχόμενα έτη.
Από την επεξεργασία / αξιολόγηση των στοιχείων αυτών, προκύπτει ότι υπάρχει μία σχετική πτώση
στάθμης (από -0.05 m έως -3.20 m/έτος με μέγιστη συγκέντρωση στη τιμή -0.24 m/έτος) σε ποσοστό
73% των γεωτρήσεων ενώ στο υπόλοιπο 27% καταγράφεται αύξηση ή σχετική ισορροπία της
πιεζομετρικής στάθμης (+0.17 m/έτος). Στους παραπάνω υπολογισμούς δεν ελήφθησαν υπόψη τα
στοιχεία του υδροσημείου Η251 (-6,65m) .
Η ασυμφωνία που παρατηρείται μεταξύ της μέσης ετήσιας πτώσης στάθμης και του θετικού ισοζυγίου
εκτιμάται ότι οφείλεται στο γεγονός ότι η πτώση στάθμης παρατηρείται κατά κύριο λόγο στο Β-ΒΔ τμήμα
του συστήματος.
vi) Συσχετιζόμενα οικοσυστήματα
Τo ΥΥΣ GR0900130 διαρρέεται από τον ποταμό Αλιάκμονας και αναπτύσσεται και το Δέλτα Αλιάκμονα.
και ο αντίστοιχος υγρότοπος με κωδικό GR1220002 (Δέλτα Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα - Ευρύτερη
Περιοχή).
vii) Περαιτέρω χαρακτηρισμός
Συμπερασματικά εκτιμάται ότι το GR0900130 παρουσιάζει ενδείξεις υποβάθμισης και ως εκτούτου
προσδιορίζεται ως σώμα για περαιτέρω χαρακτηρισμό.
ΚΩΔΙΚΟΣ : GR0900150
Π.1.5 - 79
και ποταμοχειμάρριων αποθέσεων (κροκάλες, χάλικες, άμμοι), και ελλουβιακές αποθέσεις (αργιλοϊλύες,
πλούσιες σε οργανικά υλικά).
iii) Περιγραφή υδροφορέα
Ο υδροφορέας Κατερίνης αναπτύσσεται εντός των αδρο-μεσο κλαστικών σχηματισμών του Τεταρτογενούς
και του Νεογενούς, εντός των οποίων, αναπτύσσεται ένας:
ελεύθερος υδροφόρος ορίζοντας στις τεταρτογενείς αποθέσεις
μερικώς υπό πίεση ή/και υπό πίεση υδροφορείς λόγω των εναλλαγών διαπερατών και αδιαπέρατων
σχηματισμών.
Η τροφοδοσία του υπόψη ΥΥΣ γίνεται με την κατείσδυση των ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων, την
πλευρική τροφοδοσία από τα συστήματα του Λιτοχώρου και Κολινδρού καθώς και, από την κατείσδυση
ποσοστού του νερού άρδευσης.
Η φυσική εκφόρτιση του ΥΥΣ γίνεται υπόγεια προς την παράκτια περιοχή Κατερίνης.
Η περιοχή αποτελείται από καλλιεργήσιμη γη, δασική γη και τεχνητές επιφάνειες.
Τα γεωμετρικά και υδραυλικά χαρακτηριστικά του υπόψη ΥΥΣ έχουν ως ακολούθως :
Έκταση : 211,03 km²
Ανανεώσιμα αποθέματα : 40x106 m3/έτος (1)
Μέση ετήσια απόληψη : 50,50x106 m3/έτος (2)
Ισοζύγιο : ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΟ
(1) ΙΓΜΕ, Βεράνης Ν. κ.ά. 2012
(2) Σύμφωνα με προσδιορισμό που έγινε στα πλαίσια της παρούσας μελέτης
iv) Ποιοτικά χαρακτηριστικά υδροφορέα
Όλες οι καταγραφές που αφορούν την ηλεκτρική αγωγιμότητα από το 2000 έως 2008, βρίσκονται σαφώς
κάτω από την ΑΑΤ (2500 μS/cm) εκτός δύο τιμών (07.2005, 5088 και 7373 μS/cm) σε ισάριθμα
υδροσημεία (μεμονωμένες μετρήσεις). Σε όλα τα υδροσημεία ελέγχου η συγκέντρωση χλωριόντων
βρίσκεται κάτω από το όριο ΑΑΤ.
Δεν καταγράφονται υπερβάσεις των στοιχείων NO3, NO2, NH4, SO4, με τοπικές εξαιρέσεις, που αφορούν
μεμονωμένες μετρήσεις και δεν αξιολογούνται περαιτέρω.
Η συγκέντρωση Fe είναι μικρότερη της ΑΑΤ σε όλα τα υδροσημεία ελέγχου. Αντίθετα στις μεμονωμένες
καταγραφές όπου παρατηρείται υπέρβαση της ΑΑΤ σε ποσοστό 18% των καταγραφών για την περίοδο
2001-2012. Οι μετρήσεις αυτές έχουν ενδεικτικό μόνο χαρακτήρα και δεν αξιολογούνται περαιτέρω.
Η συγκέντρωση Mn είναι πάνω από το όριο ΑΑΤ σε ποσοστό 18% των υδροσημείων ελέγχου και σε
ποσοστό 15% των μεμονωμένων καταγραφών για την περίοδο 2002-2012. Επισημαίνεται και πάλι ότι οι
μεμονωμένες μετρήσεις έχουν ενδεικτικό μόνο χαρακτήρα και δεν αξιολογούνται περαιτέρω.
Η συγκέντρωση Al είναι μεγαλύτερη της ΑΑΤ σε ένα υδροσημείο ελέγχου και σε ποσοστό 9% των
μεμονωμένων καταγραφών για την περίοδο 2000-2012. Οι μεμονωμένες μετρήσεις έχουν ενδεικτικό
μόνο χαρακτήρα και δεν αξιολογούνται περαιτέρω.
Η συγκέντρωση As είναι μεγαλύτερη των αντίστοιχων ΑΑΤ σε τρία υδροσημεία.
Η συγκέντρωση F είναι μικρότερη της ΑΑΤ με εξαίρεση μικρό αριθμό μεμονωμένων καταγραφών για την
περίοδο 2003-2012.
v) Ποσοτική κατάσταση του υδροφορέα
Για την αξιολόγηση της ποσοτικής κατάστασης του συστήματος χρησιμοποιήθηκε το σύνολο των
υδροσημείων στα οποία υπήρχαν μετρήσεις (υγρής και ξηρής περιόδου) για τρία ή περισσότερα
Π.1.5 - 80
συνεχόμενα έτη.
Κατά την σύνταξη της μελέτης με τίτλο «Έρευνα υδρολογικής κατάστασης Ν. Πιερίας (Ιανουάριος 2010)
που συντάχθηκε από το Εργαστήριο Γενικής και Γεωργικής Υδραυλικής και Βελτιώσεων του Α.Π.Θ. με
επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή κ. Μπαμπατζιμόπουλο, αναφέρεται ότι υπάρχει μία γενική πτωτική
τάση της στάθμης του υπόγειου νερού από ξηρή σε ξηρή περίοδο αν και η πτώση στάθμης που
καταγράφεται κατά την θερινή αρδευτική περίοδο αποκαθίσταται κατά την περίοδο εμπλουτισμού του
υδροφορέα, ήτοι κατά την υγρή περίοδο.
Από την επεξεργασία / αξιολόγηση των στοιχείων πιεζομετρικής στάθμης, προκύπτει ότι υπάρχει μία
σχετική πτώση στάθμης (από 0.10 cm έως 1.66 m/έτος με μέγιστη συγκέντρωση στην τιμή 0.63 m/έτος)
σε ποσοστό 73% των γεωτρήσεων ενώ στο υπόλοιπο 27% καταγράφεται αύξηση ή σχετική ισορροπία της
πιεζομετρικής στάθμης. Από την στατιστική επεξεργασία των στοιχείων πτώσης ή/και αύξησης στάθμης
προκύπτει ότι η μέση πτώση στάθμης είναι της τάξης των -0,40m (η=29) ενώ η μέγιστη συγκέντρωση
καταγράφεται στην τιμή -0,49m.
Η κατεύθυνση κίνησης του υπόγειου νερού ακολουθεί κατά προσέγγιση την κλίση του τοπογραφικού
αναγλύφου με κίνηση προς τα χαμηλότερα υψομετρικά σημεία και τελικό αποδέκτη την θάλασσα.
vi) Συσχετιζόμενα οικοσυστήματα
Το ΥΥΣ GR0900150 διαρρέεται από μικρούς ποταμούς (Μαυρονέρι, Χελοπόταμος, Πέλεκας και
υδατορέματα Ξηρολάκκι, Κορινού). Στο ΥΥΣ GR0900150 αναπτύσσονται οι υγρότοποι (ή τμήματα αυτών)
με κωδικούς GR1220010 (Δέλτα Αξιού -Λουδία - Αλιάκμονα - Αλυκή Κίτρους), GR1250004 (Αλυκή
Κίτρους - Ευρύτερη Περιοχή) και το χερσαίο οικοσύστημα με κωδικό GR1250001 (Όρος Όλυμπος).
vii) Περαιτέρω χαρακτηρισμός
Συμπερασματικά εκτιμάται ότι το GR0900150, παρουσιάζει ενδείξεις ποσοτικής και ποιοτικής
υποβάθμισης και ως εκτούτου προσδιορίζεται ως σώμα για περαιτέρω χαρακτηρισμό.
ΚΩΔΙΚΟΣ : GR0900160
Π.1.5 - 81
Π.1.5 - 82
Στην λεκάνη απορροής Πρεσπών, έχουν οριοθετηθεί δύο κύρια ΥΥΣ το GR09AF012 (καρστικό
υποσύστημα Φλώρινας) και το GR090F040 (κοκκώδες Φλώρινας), τα οποία παρουσιάζουν - σύμφωνα με
τα υφιστάμενα στοιχεία - ικανοποιητικά ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά και ως εκτούτου δεν
προσδιορίζονται για περαιτέρω χαρακτηρισμό.
Π.1.5 - 83
Τρικλαρίου
GR09AF011 Καρστικός Τριαδικο-Ιουρασικοί ασβεστόλιθοι Καρστικοί ασβεστόλιθοι
Καστοριάς
Πρεσπών
GR09AF012 Καρστικός Τριαδικο-Ιουρασικοί ασβεστόλιθοι Καρστικοί ασβεστόλιθοι
Φλώρινας
Εναλλαγές αδρο-μεσοκλαστικών και
GR09AF013 Πρεσπών Κοκκώδης Τεταρτογενή ιζήματα
λεπτοκλαστικών ιζημάτων
Χαλάρας Εναλλαγές αδρο-μεσοκλαστικών και
GR09AF014 Κοκκώδης Τεταρτογενή ιζήματα
Μαυρόκαμπου λεπτοκλαστικών ιζημάτων
Απόσκεπου
GR09AF015 Καρστικός Τριαδικο-Ιουρασικοί ασβεστόλιθοι Τριαδικο-Ιουρασικοί ασβεστόλιθοι
κεφαλαρίου
Μεσοποταμίας -
GR0900022 Κοκκώδης Τεταρτογενή ιζήματα Τεταρτογενή ιζήματα
Χιλιόδενδρου
Καλονερίου
GR0900032 Κοκκώδης Τεταρτογενείς σχηματισμοί Τεταρτογενείς σχηματισμοί
Κοζάνης
Πυλωρίου
GR0900033 Κοκκώδης Τεταρτογενείς σχηματισμοί Τεταρτογενείς σχηματισμοί
Κοζάνης
Αμυνταίου
GR0900050 Κοκκώδης Τεταρτογενείς αποθέσεις Τεταρτογενείς αποθέσεις
Φλώρινας
Νοτίου Πεδίου ή
GR0900062 Κοκκώδης Τεταρτογενείς αποθέσεις Τεταρτογενείς αποθέσεις
Σαριγκιόλ
Καρυοχωρίου -
GR0900063 Κλείτους - Κοκκώδης Τεταρτογενείς αποθέσεις Τεταρτογενείς αποθέσεις
Τετραλόφου
Π.1.5 - 84
ΤΥΠΟΣ
ΚΩΔΙΚΟΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΑ ΣΤΡΩΜΑΤΑ
ΥΔΡΟΦΟΡΟΥ
Κερασιάς -
GR090F092 Σαρακηνών Καρστικός Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι
Πέλλας
Κεντρικού -
Ανατολικού Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι και ασβεστολιθικά Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι και ασβεστολιθικά
GR0900101 Καρστικός
Βερμίου κροκαλοπαγή κροκαλοπαγή
(Νάουσα)
ΝΑ Βερμίου
GR0900110 Καρστικός Τριαδικοϊουρασικοί ασβεστόλιθοι Τριαδικοϊουρασικοί ασβεστόλιθοι
(Βέροια)
Τεταρτογενείς, Πλειο-πλειστοκαινικές
αποθέσεις και πυροκλαστικά,
GR0900120 Αλμωπαίου Κοκκώδης Τεταρτογενή και πλειστοκαινικά ιζήματα
ηφαιστειοκλαστικοί σχηματισμοί,
ηφαιστειακοί τόφφοι
Τεταρτογενείς σχηματισμοί αδρο-
Κάτω ρου μεσοκλαστικοί ορίζοντες σε εναλλαγές με
GR0900130 Κοκκώδης Τεταρτογενή, Νεογενή και ηφαιστειοκλαστικά
Αλιάκμονα λεπτο-κλαστικούς ορίζοντες,
ηφαιστειοκλαστικά
Ημισυνεκτικής έως χαλαρής και τοπικά μόνο
Πλειστοκαινικοί σχηματισμοί
συνεκτικής δομής, πλειστοκαινικοί σχηματισμοί
GR0900141 Λιτοχώρου Κοκκώδης (παλαιοκορήματα, αποθέσεις, κώνοι
(παλαιοκορήματα, αποθέσεις, κώνοι κορημάτων),
κορημάτων)
συναντώνται στις παρυφές του όρους Όλυμπος.
α) Ανθρακική σειρά της ενότητας του Ολύμπου,
περιβάλλεται από τα κρυσταλλοσχιστώδη του
Καρστικοποιημένοι ασβεστόλιθοι και
GR0900142 Λιτοχώρου Καρστικός Παλαιοζωικού, β) Πλειστοκαινικά κροκαλοπαγή
φλύσχης.
της περιμετρικής Ζώνης Ολύμπου, γ) Αλλουβιακές
αποθέσεις.
Π.1.5 - 85
ΤΥΠΟΣ
ΚΩΔΙΚΟΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΑ ΣΤΡΩΜΑΤΑ
ΥΔΡΟΦΟΡΟΥ
ψηφιδοπαγών, άμμων και αργιλοϊλύων
Γαλατείας -
GR0900230 Εμπορίου Κοκκώδης Τεταρτογενείς αποθέσεις Τεταρτογενείς αποθέσεις
Κοζάνης
Γνεύσιοι, γνευσιογρανίτες, γρανίτες, αμφιβολίτες,
Διαβρωμένα μεταμορφωμένα και πυριγενή
σχιστόλιθοι, φυλλίτες, υπερβασικά, μάρμαρα,
GR0900240 Πιερίων Ρωγματικός πετρώματα, μάρμαρα, ασβεστόλιθοι,
ανακρυσταλλωμένοι ασβεστόλιθοι, λίγα χαλαρά
Τεταρτογενή
ιζήματα (κροκάλες, άμμοι, χαλίκια με αργίλους)
Π.1.5 - 86
Συσχετιζόμενα
ΤΥΠΟΣ Μέση Περαιτέρω
ΚΩΔΙΚΟΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ Επιφανειακά Ανανεώσιμα
ΥΔΡΟΦΟΡΟΥ ετήσια χαρακτηρισμός
Συστήματα αποθέματαx Χαρακτη- Χαρακτη-
απόληψη Υφαλμύρινση
x106 ρισμός ρισμός
x106
m3/έτος
m3/έτος
Πρεσπών
GR09AF012 Καρστικός Λίμνες Πρεσπών 50
Φλώρινας
GR09AF013 Πρεσπών Κοκκώδης Λίμνες Πρεσπών 9 3,24 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Χαλάρας
GR09AF014 Κοκκώδης π. Αλιάκμονας 1
Μαυρόκαμπου
Απόσκεπου
GR09AF015 Καρστικός - 2,6
κεφαλαρίου
Λίμνη Καστοριάς, π.
GR0900021 Καστοριάς Κοκκώδης 20
Αλιάκμονας
30,80 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ ΝΑΙ
Μεσοποταμίας - Λίμνη Καστοριάς, π.
GR0900022 Κοκκώδης 15
Χιλιόδενδρου Αλιάκμονας
Καλονερίου
GR0900032 Κοκκώδης π. Αλιάκμονας 13
Κοζάνης
Πυλωρίου
GR0900033 Κοκκώδης - 2 33,08 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ ΝΑΙ
Κοζάνης
GR0900062 Νοτίου Πεδίου Κοκκώδης ρ. Σουλού 50 73,97 ΚΑΚΗ OXI ΚΑΚΗ ΝΑΙ
Καρυοχωρίου -
GR0900063 Κλείτους - Κοκκώδης
Τετραλόδου
Π.1.5 - 87
Συσχετιζόμενα
ΤΥΠΟΣ Μέση Περαιτέρω
ΚΩΔΙΚΟΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ Επιφανειακά Ανανεώσιμα
ΥΔΡΟΦΟΡΟΥ ετήσια χαρακτηρισμός
Συστήματα αποθέματαx Χαρακτη- Χαρακτη-
απόληψη Υφαλμύρινση
x106 ρισμός ρισμός
x106
m3/έτος
m3/έτος
Αργίλου -
GR0900076 Καρστικός - 3
Πρωτοχωρίου
Τεχνητή λίμνη
Πολυφύτου, ρ.
GR0900077 Πολυφύτου Ρωγματικός - ΟΧΙ ΚΑΛΗ OXI
Φτέλιας, ρ. Αγίου
Μάρκου
BA Βερμίου
GR090F090 Καρστικός π. Εδεσσαίος (Βόδας) 58 7,94 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Όρους
Κεντρικού -
Ανατολικού π. Αραπίτσας, Βέρμιο
GR0900100 Καρστικός 132 0,58 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Βερμίου Όρος
(Νάουσα)
ΝΑ Βερμίου
GR0900110 Καρστικός ΟΧΙ 80 0,83 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
(Βέροια)
π. Χελοπόταμος, &
GR0900150 Κατερίνης Κοκκώδης 40 50,50 ΚΑΛΗ ΝΑΙ ΚΑΛΗ ΝΑΙ
Μαυρόλογγος
π. Μαυρονέρι &
GR0900160 Κολινδρού Κοκκώδης 30 53,98 ΚΑΛΗ ΝΑΙ ΚΑΛΗ ΝΑΙ
Πέλεκας
Δασοχωρίου
GR0900170 Ρωγματικός ΟΧΙ 10 0,88 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Γρεβενών
Τρικοκκιάς
GR0900180 Ρωγματικός ΟΧΙ 5 <1 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Γρεβενών
Παλιουριάς
GR0900190 Κοκκώδης ΟΧΙ 1 <1 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Γρεβενών
GR0900200 κοίτης π. Σιούτσα Κοκκώδης ρ. Σιούτσα 1,5 <1 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
GR0900210 Αετιάς Γρεβενών Κοκκώδης ΟΧΙ 1,5 <1 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Π.1.5 - 88
Συσχετιζόμενα
ΤΥΠΟΣ Μέση Περαιτέρω
ΚΩΔΙΚΟΣ ΟΝΟΜΑΣΙΑ Επιφανειακά Ανανεώσιμα
ΥΔΡΟΦΟΡΟΥ ετήσια χαρακτηρισμός
Συστήματα αποθέματαx Χαρακτη- Χαρακτη-
απόληψη Υφαλμύρινση
x106 ρισμός ρισμός
x106
m3/έτος
m3/έτος
Κορησού
GR0900220 Καρστικός ρ. Πόρος 25 1,83 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Καστοριάς
Γαλατείας -
GR0900230 Εμπορίου Κοκκώδης ΟΧΙ 15 13,99 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Κοζάνης
Τεχνητή λίμνη Σφηκιάς
& Πολυφύτου, π.
GR0900240 Πιερίων Ρωγματικός 53 2,84 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Πετριώτικος &
Μαυρονέρι
π. Μαυροπόταμος &
GR0900260 Αλμωπίας Ρωγματικός 18 11,65 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Εδεσσαίος (Βόδας)
Μεγάλο Ρέμα - ρ.
GR090F270 Αριδαίας Ρωγματικός 69 10,73 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Καραβίδια
Τεχνητή λίμνη
GR0900280 Βούρινου Ρωγματικός - 4,39 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Ιλαρίωνα, ρ. Βίντσα
Τεχνητή λίμνη
GR090F290 Βόρα Ρωγματικός - <1 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Παπαδιά, Παλαιό ρ.
π. Αλιάκμονας, ρ. Άγιος
GR090F300 Βαρνούντα Ρωγματικός - 4,74 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Γερμανός
π. Βενέτικος &
GR0900310 Βόρειας Πίνδου Ρωγματικός - <1 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Ασπροπόταμος
Βεύης -
GR090F320 Κοκκώδης ρ. Παλαιό -- <1 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Φλάμπουρου
Τροπαιούχος π,
Νυμφαίου - Ασπρόρεμα, ρ.
GR0900330 Κοκκώδης - 1,78 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Βλάστης Δροσοπηγιώτικο, ρ.
Πόρος
Περδίκκα -
GR0900340 Κοκκώδης ΟΧΙ - <1 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Φιλώτα
Βροχοπόταμος,
Αλιάκμονας π.,
Σραβοπόταμος, Βέλας
π., Πραμόριτσας π.,
Μεσοελληνικής Γρεβενιώτικος,
GR090Α350 Ρωγματικός - 40,76 ΚΑΛΗ OXI ΚΑΛΗ OXI
Αύλακας Βενέτικος,
Μυλοπόταμος,
Ποταμιά ρ.,
Σταυροπόταμος,
Κουτσαφίρα ρ.
Π.1.5 - 89
Στους παρακάτω πίνακες παρουσιάζονται ορισμένα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τα ΥΣ του ΥΔ 09, ενώ
στους χάρτες Π1.5.GR09.10 και Π1.5.GR09.11 φαίνονται τα οι κατηγορίες και οι τύποι των ΥΣ.
Ειδικότερα αυτά αφορούν στο πλήθος τους, το συνολικό μήκος ή την έκταση και το μέγιστο και το
ελάχιστο μέγεθός τους (μήκος/έκτασή), κατά περίπτωση.
Π.1.5 - 90
Πίνακας 5.2. Κωδικοποίηση και περιγραφή τύπων ποτάμιων συστημάτων που απαντώνται στο ΥΔ GR09
Τύπος ΥΣ Περιγραφή τύπου
Ποτάμια ΥΣ της βιογεωγραφικής περιοχής Βορείου Αιγαίου με πολύ μεγάλη παροχή, σε περιοχές
NgLO
χαμηλού υψομέτρου με μικρή κλίση
Ποτάμια ΥΣ της βιογεωγραφικής περιοχής Βορείου Αιγαίου με
NgL1
πολύ μεγάλη παροχή, σε περιοχές χαμηλού υψομέτρου με μεγάλη κλίση
Ποτάμια ΥΣ της βιογεωγραφικής περιοχής Βορείου Αιγαίου με μεσαία απορροή, σε περιοχές χαμηλού
NmLO
υψομέτρου με μικρή κλίση
Ποτάμια ΥΣ της βιογεωγραφικής περιοχής Βορείου Αιγαίου με μεσαία απορροή, σε περιοχές χαμηλού
NmL1
υψομέτρου με μεγάλη κλίση
Ποτάμια ΥΣ της βιογεωγραφικής περιοχής Βορείου Αιγαίου με μικρή απορροή σε περιοχές χαμηλού
NsL0
υψομέτρου με μικρή κλίση
Ποτάμια ΥΣ της βιογεωγραφικής περιοχής Βορείου Αιγαίου με μικρή απορροή, σε περιοχές χαμηλού
NsL1
υψομέτρου με μεγάλη κλίση
Ποτάμια ΥΣ της βιογεωγραφικής περιοχής Βορείου Αιγαίου με μικρή απορροή, σε περιοχές υψηλού
NsH1
υψομέτρου με μεγάλη κλίση
Ποτάμια ΥΣ της βιογεωγραφικής περιοχής Βορείου Αιγαίου, με μεσαία απορροή, σε περιοχές υψηλού
ΝmH0
υψομέτρου με μικρή κλίση
Ποτάμια ΥΣ της βιογεωγραφικής περιοχής Βορείου Αιγαίου, με μεσαία απορροή, σε περιοχές υψηλού
NmH1
υψομέτρου, με μεγάλη κλίση
Ποτάμια ΥΣ της βιογεωγραφικής περιοχής Βορείου Αιγαίου, με μικρή απορροή, σε περιοχές υψηλού
NsH0
υψομέτρου, με μικρή κλίση
Π.1.5 - 91
Αξιολογώντας τους παραπάνω πίνακες σε συνδυασμό με τον χάρτη στον οποίο εμφανίζονται οι τύποι των
ΥΣ (Εικόνα 5-3) προκύπτει ότι:
Από τους 12 δυνατούς τύπους ποτάμιων ΥΣ στο ΥΔ 09 δεν εμφανίζονται οι δύο (2), οι τύποι NgH0 και
NgH1,
Τα ΥΣ με μεγάλες απορροές (κλάση g) εντοπίζονται στον κύριο ρου του Αλιάκμονα, όπως φαίνεται και
στο χάρτη,
Η πλειοψηφία των ΥΣ του ΥΔ 09, τόσο ως προς το πλήθος (45%) όσο και ως προς το συνολικό μήκος
(42%) κατατάσσονται στον τύπο ΝsL1,
Σημαντικό αριθμό ΥΣ με ποσοστό πλήθους 19%, ανά τύπο, περιλαμβάνουν οι τύποι NmL1 και NsH1,
ενώ ένας επιπλέον τύπος που ξεχωρίζει είναι o NmL0, με ποσοστό πλήθους 9% και ποσοστό μήκους 5%
Οι υπόλοιποι τύποι ΥΣ παρουσιάζουν χαμηλά ποσοστά ως προς το πλήθος χωρίς να ξεπερνούν το 5%,
εμφανίζοντας 1 έως 7 ΥΣ σε καθένα από τους τύπους αυτούς,
Πίνακας 5-4: ΥΔ 09 – Λιμναία ΥΣ ανά τύπο
% Έκταση %
Τύπος Πλήθος Ονομασία
Πλήθους (Km2) Έκτασης
Τεχν, Λίμνη Παπαδιάς
Τεχν, Λίμνη Πραμόριτσα
Τεχν, Λίμνη Ιλαρίωνα
L-M5/7W 7 Τεχν, Λίμνη Πολύφυτου 51% 105,1 36%
Τεχν, Λίμνη Ασωμάτων
Τεχν, Λίμνη Σφηκιάς
Τεχν, Λίμνη Αγ, Βαρβάρας
Λίμνη Μικρή Πρέσπα
B 2 14% 71,7 24%
Λίμνη Καστοριάς
Λίμνη Μεγάλη Πρέσπα
C 2 14% 92,54 32%
Λίμνη Βεγορίτιδα
Λίμνη Ζάζαρη
F 3 Λίμνη Χειμαδίτιδα 21% 23,7 8%
Λίμνη Πετρών
ΣΥΝΟΛΟ 14 100% 165,9 100%
Π.1.5 - 92
Στο συγκεντρωτικό πίνακα για τα παράκτια ΥΣ (Πίνακας 5-6) παρατηρείται πως τα παράκτια ΥΣ του ΥΔ 09
δεν καλύπτουν το σύνολο των ακτογραμμών του, Αυτό συμβαίνει επειδή τμήμα της ακτογραμμής ΕΣΩ του
παράκτιου ΥΣ «ΘΕΡΜΑΪΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ - ΑΛΙΑΚΜΟΝΑΣ Π,», εντάσσεται στo μεταβατικό ΥΣ του Δέλτα
Αλιάκμονα – Λουδία,
Στους χάρτες που ακολουθούν παρουσιάζονται:
τα Επιφανειακά Υδατικά Συστήματα που αναγνωρίστηκαν στο Υδατικό Διαμέρισμα Δυτικής
Μακεδονίας ανά κατηγορία (ποτάμια, λιμναία, μεταβατικά και παράκτια) και οι κωδικοί αυτών
(Εικόνα 5-1),
Επιφανειακά Υδατικά Συστήματα που αναγνωρίστηκαν στο Υδατικό Διαμέρισμα Δυτικής Μακεδονίας
ως ΙΤΥΣ και ΤΥΣ, ανά κατηγορία (Εικόνα 5-2),
Η τυπολογία των Επιφανειακών Υδατικών Συστημάτων του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής
Μακεδονίας (Εικόνα 5-3),
Τα υπόγεια υδατικά συστήματα του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Μακεδονίας (Εικόνα 5-4),
Επίσης, τα Υδατικά Συστήματα του Υδατικού Διαμερίσματος Δυτικής Μακεδονίας παρουσιάζονται και
στους χάρτες κλίμακας 1:300,000 του Παραρτήματος Ι του Σχεδίου Διαχείρισης:
GR09.10: Συστήματα Επιφανειακών Υδάτων (Κατηγορίες)
GR09.11: Συστήματα Επιφανειακών Υδάτων (Τύποι)
GR09.12: Υπόγεια Υδατικά Συστήματα - Αρχικός Χαρακτηρισμός
GR09.13: Υπόγεια Υδατικά Συστήματα - Περαιτέρω Χαρακτηρισμός,
Π.1.5 - 93
Εικόνα 5-1 Επιφανειακά Υδατικά Συστήματα στο ΥΔ 09 και οι υδρολογικές τους λεκάνες
Π.1.5 - 94
Π.1.5 - 95
Π.1.5 - 96
Π.1.5 - 97
Π.1.5 - 98
Π.1.5 - 99
Π.1.5 - 100
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Chatzinikolaou, Y,, 2008, «Effect of management practices on the water quality and ecology of
rivers in Greece, Pinios River as a study case», PhD thesis, Department of Biology, Aristotle
University of Thessaloniki (in Greek)
2. Cummins, K,W,, 1975, The ecology of running waters; theory and practice, «In Proceedings of the
Sandusky River Basin Symposium, International Joint Commission, Great Lakes Pollution»: 277 –
293, Environmental Protection Agency, Washington D, C,,
3. Dunne, T, & Leopold, L,B,, 1978, «Water in Environmental Planning» 2nd edn, W,H, Freeman, San
Francisco
4. Economou, A,N,, Zogaris, S,, Chatzinikolaou, Y,, Tachos, V,, Giakoumi, S,, Kommmatas, D,,
Koutsikos, N,, Vardakas, L,, Blasel, K, & Dussling, U,, 2007b, «Development of an Ichthyological
Multimetric Index for Ecological Status Assessment of Greek Mountain Streams and Rivers»,
Hellenic Center for Marine Research – Institute of Inland Waters, Hellenic Ministry for
Development, Main Document, 116 pp, Appendices: 189 pp, (in Greek)
5. EUROPEAN COMMISSION, 2007, Milestone 6 Report – L-M GIG, update 21 September 2007,
Directorate General JRC, Joint Research Centre, Institute of Environment and Sustainability,
6. Guidance Document No. 04: Guidance Document on identification and designation of Heavily
Modified and Artificial Water Bodies
7. Guidance Document No. 11: Planning process
8. Guidance Document No 21: Guidance for Reporting under the Water Framework Directive
9. Hynes, H,B,N,, 1970 «The Ecology of Running Waters, Better Biological Monitoring», Island Press,
USA,
10. Patt, H, & Stadtler, E,, 2000, «Eigen dynamische entwicklung einer gewasserstrecke, Wasser &
Boden» 52: 44-49,
11. Raven, P,J,, Fox, P,, Everard, M,, Holmes, N,T,H, & Dawson, F,H,, 1997, River habitat survey: a new
system for classifying rivers according to their habitat quality, – In: Boon, P,J, & Howell, D,L, (eds),
«Freshwater Quality: Defining the Indefinable?» The Stationery Office, Edinburgh, pp, 215–234,
12. Reyol, Y,, Hugueny, B,, Pont, D,, Bianco, P,G,, Beier, U,, Caiola, N,, Casals, F,, Cowx, I,, Economou,
A,, Ferreira, T,, Haidvogl, G,, Noble, R,, De Sostoa, A,, Vigneron, T, & Virbickas, T,, 2007, «Patterns
in species richness and endemism of European freshwater fish, Global Ecology and Biogeography»
16: 65–75,
13. Schumm, S,A,, 1977 «The Fluvial System, Wiley», New York,
14. UK Environment Agency, 1997, «River Habitat Survey», 1997 «Field Survey Guidance Manual»,
Environment Agency, Bristol,
15. Vannote, R,L,, Minshall, G,W,, Cummins, K,W,, Sedell, J,R, & Cushing, E,, 1980, «The river
continuum concept, Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences» 37: 130 -137,
16. Williams, C,B,, 1964, «Patterns in the balance of nature», Academic Press, London,
17. Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας Θράκης, 2012, Ρυθμιστικά μέτρα για τη διαχείριση των
υδάτων του ποταμού Αλίακμονα, κατάντη του φράγματος Πολύφυτου, Κοινή Απόφαση ΓΓΑΔ
Μακεδονίας – Θράκης και Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας, Αρ,Πρωτ, 41728, ΑΔΑ: Β4ΛΑΟΡ1Υ-ΔΜΩ,
18. ΕΚΒΥ, 2006, «Υδατικό καθεστώς και βιωτική υγροτόπων» Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας –
ΕΚΒΥ,
Π.1.5 - ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Π.1.5 - ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ι
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ι
ΠΑΛΙΟΡΕΜΑ (ΆΓΙΟΣ
1. GR0901R000001018N GR01 ΓΕΡΜΑΝΟΣ) NsH0 2,60 1,70 65,50 24,90
23. GR02R0000010122N GR02 ΚΟΙΛΑΔΑ Π. (ΣΟΥΛΟΥ Ρ.) NmL1 24,76 851,13 1394,16 128,60
Ρ. ΣΟΥΛΟΥ (ΕΝΤΟΣ
24. GR02R0000010123H GR02 ΟΡΥΧΕΙΩΝ) NsL1 14,26 169,44 543,02 39,50
25. GR02R0000010124A GR02 Ρ. ΣΟΥΛΟΥ (ΣΑΡΙ ΓΚΙΟΛ) NsL1 8,00 373,59 373,59 24,00
ΔΙΩΡΥΓΑ ΠΕΤΡΩΝ-
26. GR02R0000010125A GR02 ΒΕΓΟΡΙΤΙΔΑ NsL1 2,64 1,61
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ι - 1
28. GR02R0000010127H GR02 ΚΑΝΑΛΙ ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΣ NsL1 7,62 66,82 198,29 36,80
ΔΙΩΡΥΓΑ ΖΑΖΑΡΗ-
29. GR02R0000010128A GR02 ΧΕΙΜΑΔΙΤΙΣ NsL1 2,24 1,38
30. GR02R0000010129H GR02 ΣΚΛΗΘΡΟ ΡΕΜΑ NsL1 6,92 94,97 94,97 19,70
ΡΕΜΑ (ΚΟΡΙΝΟΥ)
31. GR02R0001000114H GR02 (ΔΙΕΥΘΕΤΗΜΕΝΟ ΤΜΗΜΑ) NsL1 4,06 4,85 60,13 9,70
32. GR02R0001000115N GR02 ΡΕΜΑ (ΚΑΤΕΡΙΝΗ) NsL1 23,84 55,25 55,25 9,00
ΑΛΙΑΚΜΩΝ Π.
33. GR02R0002010003H GR02 (ΚΡΑΣΟΠΟΥΛΙ ΩΣ ΔΕΛΤΑ) NgL1 9,97 27,15 8686,36 2517,70
ΚΡΥΟΝΕΡΙ
34. GR02R0002020001H GR02 (ΔΙΕΥΘΕΤΗΜΕΝΟ ΤΜΗΜΑ) NsL1 3,43 10,92 77,50 12,50
35. GR02R0002020002N GR02 ΚΕΡΑΣΙΕΣ (ΚΡΥΟΝΕΡΙ) Ρ. NsL1 18,00 66,59 66,59 10,70
ΑΛΙΑΚΜΩΝ Π. (Τ66 ΩΣ
36. GR02R0002030007H GR02 ΚΡΑΣΟΠΟΥΛΙ) NgL1 8,63 14,41 8525,21 2478,00
ΑΛΙΑΚΜΩΝ Π. (Τ66 ΩΣ
37. GR02R0002030008H GR02 ΚΡΑΣΟΠΟΥΛΙ) NgL0 7,50 84,58 8510,80 2474,40
ΚΡΑΣΟΠΟΥΛΙ Ρ.
38. GR02R0002040004H GR02 (ΔΙΕΥΘΕΤΗΜΕΝΟ ΤΜΗΜΑ) NsL0 6,26 30,10 134,00 33,00
ΚΡΑΣΟΠΟΥΛΙ Ρ.
39. GR02R0002040005H GR02 (ΔΙΕΥΘΕΤΗΜΕΝΟ ΤΜΗΜΑ) NsL1 5,00 15,20 103,90 25,60
ΑΛΙΑΚΜΩΝ Π. (ΑΛΙΑΚΜΩΝ
41. GR02R0002050009H GR02 ΩΣ Τ66) NmL0 5,98 12,31 6105,82 1681,90
ΑΛΙΑΚΜΩΝ Π. (ΑΛΙΑΚΜΩΝ
42. GR02R0002050010H GR02 ΩΣ Τ66) NmL1 5,63 42,17 6093,51 1678,90
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΑΦΡΟΣ
43. GR02R0002060079A GR02 (Τ66) NmL0 8,59 44,85 2320,40 771,70
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΑΦΡΟΣ
44. GR02R0002060081A GR02 (Τ66) NmL0 7,12 40,69 2063,51 694,80
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΑΦΡΟΣ
45. GR02R0002060083A GR02 (Τ66) NmL0 5,85 1,54 1888,54 650,30
46. GR02R0002060086A GR02 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΑΦΡΟΣ NmL0 9,52 30,48 1591,10 547,70
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ι - 2
(Τ66)
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΑΦΡΟΣ
47. GR02R0002060088A GR02 (Τ66) NmL0 1,47 0,23 1505,64 529,70
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΑΦΡΟΣ
48. GR02R0002060095A GR02 (Τ66) NmL0 1,68 0,34 1201,02 450,90
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΑΦΡΟΣ
49. GR02R0002060100A GR02 (Τ66) NsL0 9,06 151,20 151,27 37,20
ΕΔΕΣΣΑΙΟΣ (ΒΟΔΑΣ) Π.
55. GR02R0002065089H GR02 (ΤΜΗΜΑ ΣΚΥΔΡΑΣ) NsL1 4,98 12,44 304,39 78,70
56. GR02R0002065090N GR02 ΕΔΕΣΣΑΙΟΣ (ΒΟΔΑΣ) Π. NsL1 5,66 121,31 291,95 75,50
ΕΔΕΣΣΑΙΟΣ (ΒΟΔΑΣ) Π.
57. GR02R0002065091H GR02 (ΤΜΗΜΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΥΗΣ) NsL1 4,47 43,41 170,64 44,20
ΕΔΕΣΣΑΙΟΣ (ΒΟΔΑΣ) Π.
58. GR02R0002065092H GR02 (ΥΠΟΓΕΙΑ ΕΚΤΡΟΠΗ) NsL1 2,19 0,66
ΕΔΕΣΣΑΙΟΣ (ΒΟΔΑΣ) Π.
59. GR02R0002065093H GR02 ΕΚΤΡΟΠΗ ΠΡΟΣ ΥΗΣ ΆΓΡΑ NsL1 1,53 43,77 127,22 32,80
ΕΔΕΣΣΑΙΟΣ (ΒΟΔΑΣ) Π.
60. GR02R0002065094H GR02 (ΤΜΗΜΑ ΆΓΡΑΣ) NsL1 7,08 83,45 83,45 21,40
63. GR02R0002066098N GR02 ΜΕΓΑΛΟ Ρ. - ΚΑΡΑΒΙΔΙΑ Ρ. NmL1 127,01 777,16 812,65 327,50
ΑΛΙΑΚΜΩΝ Π. (ΠΟΛΥΦΥΤΟ-
65. GR02R0002070011H GR02 ΣΦΗΚΙΑ) NmL1 4,46 22,62 5812,18 1609,60
66. GR02R0002080012N GR02 ΣΚΟΥΛΑΡΙΤΙΚΟΣ ΛΑΚΚΟΣ NsL1 3,61 3,96 33,04 7,00
67. GR02R0002080013N GR02 ΣΚΟΥΛΑΡΙΤΙΚΟΣ ΛΑΚΚΟΣ NsH1 2,50 29,08 29,08 6,20
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ι - 3
72. GR02R0002120016N GR02 ΑΓΙΟΥ ΜΑΡΚΟΥ Ρ. NsL1 4,70 39,87 39,87 8,50
73. GR02R0002120017N GR02 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΛΑΚΚΟΣ NsL1 8,92 46,40 46,22 9,90
81. GR02R0002200020N GR02 ΑΚΟΝΙΟΥ ΛΑΚΚΟΣ NsL1 5,68 44,42 44,42 9,80
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ι - 4
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ι - 5
ΜΑΥΡΟΝΕΡΙ
135. GR02R0004010102H GR02 (ΔΙΕΥΘΕΤΗΜΕΝΗ ΚΟΙΤΗ) NmL1 4,66 14,84 590,27 179,80
ΡΕΜΑ ΜΑΝΝΑ
147. GR02R0005000118H GR02 (ΔΙΕΥΘΕΤΗΜΕΝΟ ΤΜΗΜΑ) NsL1 1,25 51,36 105,79 41,00
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ι - 6
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ
Αθροιστική Μέση
Τύπος Άμεση Λεκάνη
Τύπος Έκταση Περίμετρος λεκάνη ετήσια
Α/Α Κωδικός ΛΑΠ Ονομασία (φυσικές Απορροής
(ταμιευτήρες) (Km2) (Km) απορροής απορροή
λίμνες) (Km2)
(Km2) (hm3)
1. GR0902L000000011H GR02 ΤΕΧΝHΤΗ ΛΙΜΝΗ ΠΡΑΜΟΡΙΤΣΑ L-M5/7W 0,30 5,46 5,14 64,40 20,50
3. GR0901L000000001H GR01 ΤΕΧΝHΤΗ ΛΙΜΝΗ ΠΑΠΑΔΙΑ L-M5/7W 0,58 8,15 76,81 21,40
7. GR0901L0A0000013N GR01 ΛΙΜΝΗ ΜΙΚΡΗ ΠΡΕΣΠΑ [1] B 42,90 54,36 221,51 221,51 74,90
8. GR0901LFA0000014N GR01 ΛΙΜΝΗ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΕΣΠΑ [2] C 38,64 112,16 59,95 127,15 116,80
10. GR0902L000000010H GR02 ΤΕΧΝHΤΗ ΛΙΜΝΗ ΙΛΑΡΙΩΝΑ L-M5/7W 24,92 126,46 326,00 4.942,72 1.423,40
11. GR0902L000000009H GR02 ΤΕΧΝHΤΗ ΛΙΜΝΗ ΠΟΛΥΦΥΤΟΥ L-M5/7W 74,70 136,80 613,49 5.789,56 1.604,00
12. GR0902L000000008H GR02 ΤΕΧΝHΤΗ ΛΙΜΝΗ ΣΦΗΚΙΑΣ L-M5/7W 4,31 28,73 150,18 5.962,36 1.646,60
13. GR0902L000000007H GR02 ΤΕΧΝHΤΗ ΛΙΜΝΗ ΑΣΩΜΑΤΩΝ L-M5/7W 2,57 26,46 67,47 6.029,83 1.663,20
14. GR0902L000000006H GR02 ΤΕΧΝHΤΗ ΛΙΜΝΗ ΑΓ. ΒΑΡΒΑΡΑ L-M5/7W 1,34 8,56 21,50 6.051,34 1.668,50
Παρατήρηση [1]: Αφορά στην έκταση της λίμνης εντός της ελληνικής επικράτειας. Η συνολική της έκταση είναι 47,38 Km2
[2]: Αφορά στην έκταση της λίμνης εντός της ελληνικής επικράτειας. Η συνολική της έκταση είναι 281,68 Km2
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ - 1
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ - 2
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ
Έκταση Περίμετρος
Α/Α Κωδικός ΥΣ ΛΑΠ Ονομασία ΥΣ Τύπος
(km2) (km)
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ - 1
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ - 2
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙV
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV
Έκταση Περίμετρος
Α/Α Κωδικός ΥΣ ΛΑΠ Ονομασία ΥΣ Τύπος
(km2) (km)
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV - 1
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV - 2
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V
ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΕΛΤΙΑ
ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΔΑΤΙΚΟΥ
ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V
Κωδικός : GR09AF011
Ονομασία :
Υποσύστημα Τρικλαρίου Καστοριάς
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τριαδικο-Ιουρασικοί ασβεστόλιθοι
Υπερκείμενα στρώματα :
Ιουρασικοί ασβεστόλιθοι, τοπικά έντονα
καρστικοποιημένοι
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός, Ελεύθερος
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 3,24 x 106 m³ / έτος (συνολικές απολήψεις του GR09AF010)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 60 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Δασική έκταση, βοσκότοποι
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 1
Κωδικός : GR09AF012
Ονομασία :
Υποσύστημα Πρεσπών Φλώρινας
ΛΑΠ:
Πρεσπών
Γεωλογία :
Τριαδικο-Ιουρασικοί ασβεστόλιθοι, οι οποίοι εκτείνονται προς
Β-ΒΔ στην fYROM και Αλβανία και προς ΝΑ προς το
GR0900/011.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τριαδικο-Ιουρασικοί ασβεστόλιθοι, τοπικά έντονα
καρστικοποιημένοι.
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός, Ελεύθερος
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 3,24 x 106 m³ / έτος (συνολικές απολήψεις του GR09AF010)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 50 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Δασική έκταση, βοσκότοποι
Χρήση ύδατος : α) Ύδρευση δύο Δ.Δ. του Δ. Πρεσπών με δύο υδρογεωτρήσεις και β)
ύδρευση στα γειτονικά κράτη μέσω πηγών.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 2
Κωδικός : GR09AF013
Ονομασία :
Υποσύστημα Πρεσπών
ΛΑΠ:
Πρεσπών
Γεωλογία :
Τεταρτογενής αποθέσεις (κώνοι κορημάτων, αλλουβιακές
αποθέσεις, ποταμοχειμάρριες) αποτελούμενη από άμμο,
χαλίκι, κροκάλες, γωνιώδη τεμάχια βράχου και
λεπτοκλαστικά υλικά.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενής αποθέσεις.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος μεταπίπτει σε μερικώς υπό πίεση
έως υπό πίεση
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 3,24 x 106 m³ / έτος (συνολικές απολήψεις του GR09AF010)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 9 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Δασική έκταση, βοσκότοποι
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 3
Κωδικός : GR09AF014
Ονομασία :
Υποσύστημα Χαλάρας - Μαυρόκαμπου
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενής αποθέσεις: Κροκάλες, χαλίκια, άμμοι χαλαρής
δομής και εναλλασσόμενοι ορίζοντες συνεκτικών έως
χαλαρών κροκαλοπαγών, ψηφιδοπαγών και ψαμμιτών και
αργιλοϊλυών.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς αποθέσεις.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, μερικώς υπό πίεση επάλληλοι.
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 3,24 x 106 m³ (έτος συνολικές απολήψεις του GR09AF010)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 1 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες, βοσκότοποι
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 4
Κωδικός : GR09AF015
Ονομασία :
Υποσύστημα Απόσκεπου Καστοριάς
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τριαδικο-ιουρασικοί ασβεστόλιθοι, υπέρκεινται μη
υδροπερατών σχιστόλιθων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τριαδικο-ιουρασικοί ασβεστόλιθοι.
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός, Ελεύθερος
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : - (Καρστικές πηγές Απόσκεπου) (3,24 x 106 m³ / έτος συνολικές
απολήψεις του GR09AF010)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 2.6 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Δασική γη
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 5
Κωδικός : GR0900021
Ονομασία :
Υποσύστημα Καστοριάς
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενή ιζήματα αποτελούμενα από εναλλαγές
λεπτο-αδροκλαστικών ιζημάτων
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενή ιζήματα αποτελούμενα από εναλλαγές
λεπτο-αδροκλαστικών ιζημάτων
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος,
Επάλληλοι, μερικώς υπό πίεση
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 30,80x106m³ / έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900020)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 20 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες
Ποσοτική κατάσταση : ΚΑΛΗ, τοπικά μικρή πτώση στάθμης (2.00m) στο διάστημα 2007-
2009
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 6
Κωδικός : GR0900022
Ονομασία :
Υποσύστημα Μεσοποταμίας – Χιλιοδένδρου Καστοριάς
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενή ιζήματα: εναλλαγές λεπτο-αδρο-κλαστικών
ιζημάτων
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενή ιζήματα: εναλλαγές λεπτο-αδρο-κλαστικών
ιζημάτων
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, Επάλληλοι, μερικώς υπό πίεση.
Σημείωση: Συνορεύει με το GR0900021 και
διακόπτεται λόγω παρεμβολής των στεγανών
σχηματισμών της Μολάσσας
Έκταση : 55,7 km²
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 30,80x106m³ / έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900020)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 15.0 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 7
Κωδικός : GR0900031
Ονομασία :
Υποσύστημα Γρεβενών
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενή ιζήματα εναλλαγές αδρο-μεσο-λεπτο-
κλαστικών ιζημάτων
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενή ιζήματα εναλλαγές αδρο-μεσο-λεπτο-
κλαστικών ιζημάτων
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος,
Επάλληλοι, μερικώς υπό πίεση.
Έκταση : 57,8 km²
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 33,08x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900030)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 20.0 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες
Ποσοτική κατάσταση : ΚΑΛΗ, τοπικά πτώση στάθμης 4.00m στο διάστημα 2006-2008
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 8
Κωδικός : GR0900032
Ονομασία :
Υποσύστημα Καλονερίου Κοζάνης
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενής σχηματισμοί αποτελούμενοι από χαλαρής
δομής κροκάλες, χαλίκια, άμμους, αργιλοϊλύες στους
ανώτερους ορίζοντες και εναλλαγές χαλαρών έως
ημισυνεκτικών κροκαλοπαγών, ψηφιδοπαγών, ψαμμιτών,
αργιλοϊλύων σε όλους τους κοκκομετρικούς συνδυασμούς.
Οι παραπάνω σχηματισμοί έχουν αποτεθεί επί των
μολασσικών ιζημάτων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς σχηματισμοί.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, επάλληλοι μερικώς υπό πίεση.
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 33,08x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900030)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 13 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες, δασική έκταση - βοσκότοποι.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 9
Κωδικός : GR0900033
Ονομασία :
Υποσύστημα Πυλωρείου Κοζάνης
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενής σχηματισμοί αποτελούμενοι από χαλαρής
δομής κροκάλες, χαλίκια, άμμους, αργιλοϊλύες στους
ανώτερους ορίζοντες και εναλλαγές χαλαρών έως
ημισυνεκτικών κροκαλοπαγών, ψηφιδοπαγών, ψαμμιτών,
αργιλοϊλύων σε όλους τους κοκκομετρικούς συνδυασμούς.
Οι παραπάνω σχηματισμοί έχουν αποτεθεί επί των
μολασσικών ιζημάτων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς σχηματισμοί.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, μερικώς υπό πίεση επάλληλοι.
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 33,08x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900030)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 2 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες, δασική έκταση - βοσκότοποι.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 10
Κωδικός : GR0900034
Ονομασία :
Υποσύστημα Αγ. Γεωργίου Γρεβενών
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενής σχηματισμοί αποτελούμενοι από χαλαρής
δομής κροκάλες, χαλίκια, άμμους, αργιλοϊλύες στους
ανώτερους ορίζοντες και εναλλαγές χαλαρών έως
ημισυνεκτικών κροκαλοπαγών, ψηφιδοπαγών, ψαμμιτών,
αργιλοϊλύων σε όλους τους κοκκομετρικούς συνδυασμούς. Οι
παραπάνω σχηματισμοί έχουν αποτεθεί επί των μολασσικών
ιζημάτων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς σχηματισμοί
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, μερικώς υπό πίεση επάλληλοι.
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 33,08x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900030)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 1.5 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες, Δασική γη, βοσκότοποι
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 11
Κωδικός : GR0900035
Ονομασία :
Υποσύστημα Ευρύτερης κοίτης Βενετικού
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Αλλουβιακές αποθέσεις αποτελούμενες από κροκάλες,
άμμους, χαλίκια με μικρό ποσοστό αμμοϊλύος (σύγχρονες
αποθέσεις) και αργιλοϊλυώδη χαλίκια, κροκάλες (παλαιότερες
αποθέσεις
Υπερκείμενα στρώματα :
Σύγχρονες ποτάμιες αποθέσεις.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος.
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 33,08x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900030)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 1 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες, μικρές βιοτεχνίες
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 12
Κωδικός : GR090F040
Ονομασία :
Σύστημα Φλώρινας
ΛΑΠ:
Πρεσπών
Γεωλογία :
Τεταρτογενείς αποθέσεις: εναλλαγές λεπτο-αδρο-κλαστικών
ιζημάτων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς αποθέσεις: εναλλαγές λεπτο-αδρο-κλαστικών
ιζημάτων.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος,
Επάλληλοι, μερικώς υπό πίεση.
Ρύπανση - Μόλυνση : Υψηλές τιμές φυσικού υποβάθρου: Ba, Al, Mn, Fe, Ni
Ανθρωπογενής ρύπανση : περιορισμένη
Θαλάσσια διείσδυση : ΟΧΙ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 13
Κωδικός : GR0900050
Ονομασία :
Σύστημα Αμυνταίου Φλώρινας
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενείς αποθέσεις:- εναλλαγές λεπτο-αδρο-κλαστικών
ιζημάτων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς αποθέσεις: εναλλαγές λεπτο-αδρο-κλαστικών
ιζημάτων.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, Επάλληλοι, μερικώς υπό πίεση.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 14
Κωδικός : GR0900061
Ονομασία :
Υποσύστημα Πτολεμαΐδας
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενείς αποθέσεις λεπτο-αδροκλαστικών ιζημάτων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς αποθέσεις λεπτο-αδροκλαστικών ιζημάτων.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος
Επάλληλοι, μερικώς υπό πίεση.
Έκταση : 176,9 km²
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 73,97x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900060)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 50.0 x 106 m³ / έτος (συνολικά του GR0900060)
Χρήση γης : Βιομηχανία, καλλιέργειες, βοσκότοποι
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 15
Κωδικός : GR0900062
Ονομασία :
Κοκκώδες υποσύστημα Σαριγκιόλ ή Νοτίου πεδίου Κοζάνης
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενείς αποθέσεις λεπτο-αδροκλαστικών ιζημάτων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς αποθέσεις λεπτο-αδροκλαστικών ιζημάτων.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος
Επάλληλοι, μερικώς υπό πίεση.
Έκταση : 60,8 km²
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 73,97x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900060)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 50.0 x 106 m³ / έτος (συνολικά του GR0900060)
Χρήση γης : Βιομηχανία, καλλιέργειες, βοσκότοποι
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 16
Κωδικός : GR0900063
Ονομασία :
Κοκκώδες υποσύστημα Καρυοχωρίου - Κλείτους -
Τετραλόφου
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενείς αποθέσεις λεπτο-αδροκλαστικών ιζημάτων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς αποθέσεις λεπτο-αδροκλαστικών ιζημάτων.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος
Επάλληλοι, μερικώς υπό πίεση.
Έκταση : 426,7 km²
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 73,97x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900060)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 50.0 x 106 m³ / έτος (συνολικά του GR0900060)
Χρήση γης : Βιομηχανία, καλλιέργειες, βοσκότοποι
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 17
Κωδικός : GR0900071
Ονομασία :
Yποσύστημα ΝΔ Βερμίου – Ασκίου Όρους Κοζάνης.
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τριαδικο-ιουρασικοί ασβεστόλιθοι, κρητιδικοί ασβεστόλιθοι-
ασβεστολιθικά κροκαλοπαγή της ζώνης Αλμωπίας και
κρητιδικοί ασβεστόλιθοι Πελαγονικής ζώνης
Υπερκείμενα στρώματα :
Ανθρακικοί σχηματισμοί - Τεταρτογενείς αποθέσεις
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός, Ελεύθερος
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 25,72x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900070)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 360.0 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Δασική γη - βοσκότοποι, καλλιέργειες
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 18
Κωδικός : GR0900072
Ονομασία :
Υποσύστημα Βατερού Κοζάνης
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενείς σχηματισμοί, αποτελούμενοι από χαλαρής έως
ημισυνεκτικής δομής ενστρώσεις κροκαλοπαγών, αμμοϊλύων,
αργιλοϊλύων
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς σχηματισμοί
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, Επάλληλοι μερικώς υπό πίεση
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 25,72x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900070)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 1 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες, Δασική γη - βοσκότοποι
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 19
Κωδικός : GR0900073
Ονομασία :
Υποσύστημα Ξηρολίμνης Κοζάνης
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενείς σχηματισμοί, αποτελούμενοι από χαλαρής
έως ημισυνεκτικής δομής ενστρώσεις κροκαλοπαγών,
αμμοϊλύων, αργιλοϊλύων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς σχηματισμοί
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, Επάλληλα μερικώς υπό πίεση
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 25,72x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900070)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 2 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες, Δασική γη - βοσκότοποι
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 20
Κωδικός : GR0900074
Ονομασία :
Υποσύστημα Κρόκου Κοζάνης.
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενείς σχηματισμοί αποτελούνται από κροκάλες,
αμμοχάλικα και λεπτοκλαστικά υλικά σε όλους τους
κοκκομετρικούς συνδυασμούς.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς αποθέσεις
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, Επάλληλοι μερικώς υπό πίεση
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 25,72x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900070)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 1 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Δασική γη - βοσκότοποι, καλλιέργειες
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 21
Κωδικός : GR0900075
Ονομασία :
Υποσύστημα Λευκοπηγής Κοζάνης
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι και ασβεστολιθικά κροκαλοπαγή της
ζώνης Αλμωπίας έντονα καρστικοποιημένοι.
Υπερκείμενα στρώματα :
Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι και ασβεστολιθικά κροκαλοπαγή.
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός, Ελεύθερος
Έκταση : 9 km²
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 25,72x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900070)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 2 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Δασική γη - βοσκότοποι, καλλιέργειες
Χρήση ύδατος : -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 22
Κωδικός : GR0900076
Ονομασία :
Υποσύστημα Αργίλου - Πρωτοχωρίου Κοζάνης.
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι και ασβεστολιθικά κροκαλοπαγή της
ζώνης Αλμωπίας έντονα καρστικοποιημένοι.
Υπερκείμενα στρώματα :
Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι και ασβεστολιθικά κροκαλοπαγή
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός, Ελεύθερος
Ισοζύγιο : Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : - (25,72x106m³/έτος συνολικές απολήψεις του GR0900070) Καρστικές
πηγές Αργίλου και Πρωτοχωρίου
Ανανεώσιμα αποθέματα : 3x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Δασική γη - βοσκότοποι, καλλιέργειες
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 23
Κωδικός : GR0900077
Ονομασία :
Υποσύστημα Πολυφύτου
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Στεγανοί, νεογενείς σχηματισμοί
Υπερκείμενα στρώματα :
Νεογενείς σχηματισμοί
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 25,72x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900070)
Ανανεώσιμα αποθέματα : -
Χρήση γης : Δασική γη, βοσκότοποι, καλλιέργειες
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 24
Κωδικός : GR0900081
Ονομασία :
Yποσύστημα ΒΔ Βερμίου (Βόδα-Εδεσσαίου)
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τριαδικο-ιουρασικοί ασβεστόλιθοι
Υπερκείμενα στρώματα :
Τριαδικο-ιουρασικοί ασβεστόλιθοι έντονα καρστικοποιημένοι
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός, Ελεύθερος
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 17,53x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900080)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 200.0 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες οπωροφόρων δένδρων, δασική έκταση- άγονη γη,
αστικοποίηση
Συσχετιζόμενα επιφανειακά σώματα - Λίμνες Βεγορίτιδα και Πετρών, GR1340007, GR1340004, GR1240008
οικοσυστήματα :
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 25
Κωδικός : GR0900082
Ονομασία :
Yποσύστημα Άρνισσας Πέλλας
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενείς αποθέσεις
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς αποθέσεις, εναλλαγές αδρο-μεσοκλαστικών
και λεπτοκλαστικών ιζημάτων
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος,
Επάλληλοι, μερικώς υπό πίεση υδροφορείς.
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 17,53x106m³/έτος (συνολικές απολήψεις του GR0900080)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 10.0 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες, αστικοποίηση
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 26
Κωδικός : GR090F090
Ονομασία :
BA Βερμίου Όρους
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι και ασβεστολιθικά κροκαλοπαγή.
Υπερκείμενα στρώματα :
Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι και ασβεστολιθικά κροκαλοπαγή.
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός, Ελεύθερος
Χρήση ύδατος : Ύδρευση Δ. Έδεσσας και άρδευση κυρίως μέσω υδρομάστευσης πηγών
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 27
Κωδικός : GR0900100
Ονομασία :
Καρστικό Σύστημα Κεντρικού-Ανατολικού Βερμίου
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι και ασβεστολιθικά κροκαλοπαγή της
Αλμωπίας ζώνης.
Υπερκείμενα στρώματα :
Κρητιδικοί ασβεστόλιθοι και ασβεστολιθικά κροκαλοπαγή της
Αλμωπίας ζώνης, έντονα καρστικοποιημένα
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός, Ελεύθερος
Χρήση ύδατος : Ύδρευση πολλών και μεγάλων Δ. Διαμερισμάτων αλλά και για
άρδευση, κυρίως μέσω υδρομάστευσης πηγών.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 28
Κωδικός : GR0900110
Ονομασία :
Σύστημα ΝΑ Βερμίου (Βέροια)
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τριαδικοϊουρασικοί ασβεστόλιθοι.
Σημείωση : διαχωρίζεται από το καρστικό σύστημα ΝΔ
Βερμίου από μία σχιστολιθική ζώνη (θέση Ζωοδόχου πηγής) η
οποία διαμορφώνει αντίκλινο / υπόγειο υδροκρίτη
Υπερκείμενα στρώματα :
Τριαδικοϊουρασικοί ασβεστόλιθοι έντονα καρστικοποιημένοι
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός, Ελεύθερος υδροφορέας (στάθμη νερού +530
m).
Χρήση ύδατος : Ύδρευση μεγάλων Δήμων όπως Βέροια, Αλεξάνδρεια, και άρδευση
μεγάλων εκτάσεων μέσω υδρομάστευσης πηγών
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 29
Κωδικός : GR0900120
Ονομασία :
Σύστημα Αλμωπαίου
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενή και πλειστοκαινικά ιζήματα που έχουν αποτεθεί
στην ταφρολεκάνη Αλμωπίας. Τοπικά παρεμβάλλονται
ηφαιστειακοί τόφφοι και τραβερτίνες.
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς, Πλειο-πλειστοκαινικές αποθέσεις και
πυροκλαστικά, ηφαιστειοκλαστικοί σχηματισμοί, ηφαιστειακοί
τόφφοι
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, Επάλληλοι, μερικώς υπό πίεση έως
υπό πίεση.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 30
Κωδικός : GR0900130
Ονομασία :
Σύστημα Κάτω Ρου Αλιάκμονα
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενή, Νεογενή και ηφαιστειοκλαστικά
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς σχηματισμοί αδρο-μεσοκλαστικοί ορίζοντες σε
εναλλαγές με λεπτο-κλαστικούς ορίζοντες, ηφαιστειοκλαστικά
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, Επάλληλοι υπό πίεση και μερικώς
υπό πίεση
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 31
Κωδικός : GR0900141
Ονομασία :
Κοκκώδες υποσύστημα Λιτοχώρου
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Ημισυνεκτικής έως χαλαρής και τοπικά μόνο συνεκτικής
δομής, πλειστοκαινικοί σχηματισμοί (παλαιοκορήματα,
αποθέσεις, κώνοι κορημάτων), συναντώνται στις παρυφές
του όρους Όλυμπος.
Υπερκείμενα στρώματα :
Πλειστοκαινικοί σχηματισμοί (παλαιοκορήματα, αποθέσεις,
κώνοι κορημάτων)
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης υδροφορέας εντός των αδρο-μεσο-κλαστικών,
χαλαρών έως ημισυνεκτικών λατυποκροκαλοπαγών που
συναντώνται στις βόρειες και ανατολικές παρυφές του
Ολύμπου.
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 14.42 x 106 m³ / έτος (αφορά το σύνολο του GR0900140)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 155.00 x 106 m³ / έτος (αφορά το σύνολο του GR0900140)
Χρήση γης : Φυσική βλάστηση, καλλιεργήσιμη γη, αστική γη
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 32
Κωδικός : GR0900142
Ονομασία :
Καρστικό υποσύστημα Λιτοχώρου
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Ανθρακικοί σχηματισμοί της ενότητας του Ολύμπου
(φλύσχης, ασβεστόλιθοι) ενώ περιμετρικά αναπτύσσονται
κρυσταλλοσχιστώδεις σχηματισμοί του Παλαιοζωικού. Οι
καρστικοί ασβεστόλιθοι, οι οποίοι επεκτείνονται κάτω από
τους νεώτερους σχηματισμούς του υποσυστήματος
GR0900141, αποτελούν σημαντική πηγή παραγωγής
πόσιμου νερού. Η κυκλοφορία του νερού γίνεται μέσω του
δικτύου ασυνεχειών το οποίο είναι πολύ καλά αναπτυγμένο
με συχνά φαινόμενα καρστικοποίησης (διάβρωση ασυνεχειών
έως καρστικά έγκοιλα).
Υπερκείμενα στρώματα :
Καρστικοποιημένοι ασβεστόλιθοι και φλύσχης.
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός ελεύθερος.
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 14.42 x 106 m³ / έτος (αφορά το σύνολο του GR0900140)
Ανανεώσιμα αποθέματα : 155.00 x 106 m³ / έτος (αφορά το σύνολο του GR0900140)
Χρήση γης : Δασική έκταση & φυσική βλάστηση
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 33
Κωδικός : GR0900150
Ονομασία :
Σύστημα Κατερίνης
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενείς αποθέσεις αποτελούμενες από αδρο-μέσο-
κλαστικές και λεπτοκλαστικές αποθέσεις με έντονη
διαφοροποίηση -κατά βάθος και οριζοντιογραφικά- και
Νεογενείς αποθέσεις αποτελούμενες από μάργες, ψαμμίτες,
κροκαλοπαγή, μαργαϊκούς ασβεστόλιθους
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς αποθέσεις
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, Επάλληλοι μερικώς υπό πίεση έως υπό
πίεση.
Ισοζύγιο :Μέση ετήσια απόληψη (υδροληψία) : 50.50 x 106 m³ / έτος Ισοζύγιο: ελλειμματικό
Ανανεώσιμα αποθέματα : 40.00 x 106 m³ / έτος
Χρήση γης : Καλλιέργειες, αστικοποίηση
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 34
Κωδικός : GR0900160
Ονομασία :
Σύστημα Κολινδρού
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Νεογενή ιζήματα (μάργες, άργιλοι, μαργαϊκοί ασβεστόλιθο,
ψαμμίτες, κροκαλοπαγή) Τεταρτογενείς αποθέσεις (άργιλοι,
ιλύες, άμμοι, κροκάλες και μίγματα αυτών).
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς και Νεογενείς αποθέσεις
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος, Επάλληλοι μερικώς υπό πίεση έως
υπό πίεση
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 35
Κωδικός : GR0900170
Ονομασία :
Σύστημα Δασοχωρίου Γρεβενών
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Κρυσταλλοσχιστώδη πετρώματα, έντονα τεκτονισμένα
(γνεύσιοι, σχιστόλιθοι) του Παλαιοζωικού
Υπερκείμενα στρώματα :
Κρυσταλλοσχιστώδη πετρώματα, έντονα τεκτονισμένα
(γνεύσιοι, σχιστόλιθοι) του Παλαιοζωικού
Είδος υδροφορέα :
Ρωγματικός
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 36
Κωδικός : GR0900180
Ονομασία :
Σύστημα Τρικοκκιάς Γρεβενών
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Πλειστοκαινικές, ποταμοχειμάρριες αποθέσεις.
Υπερκείμενα στρώματα :
Εναλλασσόμενες στρώσεις χαλαρών και συνεκτικών
κροκαλοπαγών, ψαμμιτών, ψηφιδοπαγών, άμμων και
αργιλοϊλύων
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος έως μερικώς υπό πίεση
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 37
Κωδικός : GR0900190
Ονομασία :
Σύστημα Παλιουριάς Γρεβενών
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Πλειο-πλειστοκαινικές, ποταμοχειμάρριες αποθέσεις.
Υπερκείμενα στρώματα :
Εναλλασσόμενα στρώματα χαλαρών και συνεκτικών
κροκαλοπαγών, ψαμμιτών, ψηφιδοπαγών, άμμων και
αργιλοϊλύων
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος ή μερικώς υπό πίεση
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 38
Κωδικός : GR0900200
Ονομασία :
Σύστημα Κοίτης Ποταμού Σιούτσα
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Σύγχρονες και παλαιότερες ποτάμιες αποθέσεις
Υπερκείμενα στρώματα :
Κροκάλες, χάλικες, άμμοι και λεπτόκοκκα αργιλοϊλυώδη
υλικά.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 39
Κωδικός : GR0900210
Ονομασία :
Σύστημα Αετιάς
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Σύγχρονες και παλαιότερες ποτάμιες αποθέσεις
Υπερκείμενα στρώματα :
Κροκάλες, χάλικες, άμμοι και αργιλοϊλύες σε διασταυρούμενη
στρώση.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος έως μερικώς υπό πίεση
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 40
Κωδικός : GR0900220
Ονομασία :
Σύστημα Ορέων Κορησού Καστοριάς
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τριαδικο-ιουρασικοί ασβεστόλιθοι, έντονα καρστικοποιημένοι
Υπερκείμενα στρώματα :
Τριαδικο-ιουρασικοί ασβεστόλιθοι, έντονα καρστικοποιημένοι
Είδος υδροφορέα :
Καρστικός, Ελεύθερος
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 41
Κωδικός : GR0900230
Ονομασία :
Σύστημα Γαλάτειας - Εμπορείου Κοζάνης
ΛΑΠ:
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Τεταρτογενείς αποθέσεις
Υπερκείμενα στρώματα :
Τεταρτογενείς αποθέσεις
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης, Ελεύθερος
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 42
Κωδικός : GR0900240
Ονομασία :
Σύστημα Πιερίων
ΛΑΠ :
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Γνεύσιοι, γνευσιογρανίτες, γρανίτες, αμφιβολίτες, σχιστόλιθοι,
φυλλίτες, υπερβασικά, μάρμαρα, ανακρυσταλλωμένοι
ασβεστόλιθοι, λίγα χαλαρά ιζήματα (κροκάλες, άμμοι,
χαλίκια με αργίλους)
Υπερκείμενα στρώματα :
Διαβρωμένα μεταμορφωμένα και πυριγενή πετρώματα,
μάρμαρα, ασβεστόλιθοι, Τεταρτογενή
Είδος υδροφορέα :
Ρωγματικός
Συσχετιζόμενα επιφανειακά σώματα - Τεχνητές λίμνες Σφηκιάς και Πολυφύτου, ποταμοί Πετριώτικος,
οικοσυστήματα : Μαυρονέρι, GR1210002, GR1250002, GR1250003
Προστατευόμενη περιοχή πόσιμου ύδατος : ΝΑΙ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 43
Κωδικός : GR0900250
Ονομασία :
Σύστημα Νάουσας
Υδρολογική λεκάνη :
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Μεταμορφωμένα πετρώματα Μεσοζωικού (Μάρμαρα,
σερπεντινίτες, σχιστόλιθοι, φυλλίτες, ασβεστόλιθοι)
τραβερτίνες, λίγα χαλαρά ιζήματα (κροκάλες, άμμοι, χαλίκια
με αργίλους).
Υπερκείμενα στρώματα :
Διαβρωμένα μεταμορφωμένα, μάρμαρα τραβερτίνες, λίγα
χαλαρά ιζήματα
Είδος υδροφορέα :
Ρωγματικός
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 44
Κωδικός : GR0900260
Ονομασία :
Σύστημα Αλμωπίας
ΛΑΠ :
Αλιάκμονα
Γεωλογία:
Μεταμορφωμένα πετρώματα Μεσοζωικού (φλυσχοειδή,
ραδιολαρίτες, μεταβασίτες, μετακροκαλοπαγή, μετατόφφοι,
ψαμμίτες, μεταρυόλιθοι, οφιολιθικά μίγματα, σερπεντινίτες,
ογκόλιθοι μαρμάρων, δολερίτες, ανακρυσταλλωμένοι
ασβεστόλιθοι) και Πλειο-Πλειστοκαινικής ηλικίας τόφφοι,
τοφφίτες, Lahar, Τεταρτογενή ιζήματα
Υπερκείμενα στρώματα :
Διαβρωμένα μεταμορφωμένα, τόφφοι, τοφφίτες, Lahar,
Τεταρτογενή ιζήματα
Είδος υδροφορέα :
Ρωγματικός
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 45
Κωδικός : GR090F270
Ονομασία :
Σύστημα Αριδαίας
Υδρολογική λεκάνη :
Αλιάκμονα
Γεωλογία :
Μεταμορφωμένα πετρώματα Μεσοζωικού (φλυσχοειδή
πετρώματα, σχιστόλιθοι, γνεύσιοι, οφιόλιθοι,
σερπεντινίτες, ανακρυσταλλωμένοι ασβεστόλιθο-
δολομίτες μάρμαρα) Πλειο-Πλειστοκαινικής ηλικίας
ηφαιστειακά (λάβες πυροκλαστικά), Τεταρτογενή
ιζήματα.
Υπερκείμενα στρώματα :
Διαβρωμένα μεταμορφωμένα, μάρμαρα, λάβες,
πυροκλαστικά
Είδος υδροφορέα :
Ρωγματικός
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 46
Κωδικός : GR0900280
Ονομασία :
Σύστημα Βούρινου
Υδρολογική λεκάνη :
Αλιάκμονα
Γεωλογία:
Οφιόλιθοι και συνοδά ιζήματα βαθιάς θάλασσας
Υπερκείμενα στρώματα :
Πλειστοκαινικές αποθέσεις, οφιόλιθοι και συνοδά ιζήματα
Είδος υδροφορέα :
Ρωγματικός, πολλοί μικροί υδροφόροι χωρίς επικοινωνία
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 47
Κωδικός : GR090F290
Ονομασία :
Σύστημα Βόρα
Υδρολογική λεκάνη :
Πρεσπών
Γεωλογία:
Μαρμαρυγιακοί σχιστόλιθοι, γνεύσιοι, αμφιβολίτες,
μεταγάββροι, πρασινίτες, έντονα τεκτονισμένοι
Υπερκείμενα στρώματα :
Μαρμαρυγιακοί σχιστόλιθοι, γνεύσιοι, αμφιβολίτες,
μεταγάββροι, πρασινίτες, έντονα τεκτονισμένοι
Είδος υδροφορέα :
Ρωγματικός, πολλοί μικροί υδροφόροι χωρίς επικοινωνία
Συσχετιζόμενα επιφανειακά σώματα - Τεχνητή λίμνη Παπαδιά, Παλαιό Ρέμα, GR1240001, GR1240008
οικοσυστήματα :
Προστατευόμενη περιοχή πόσιμου ύδατος : ΟΧΙ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 48
Κωδικός : GR090F300
Ονομασία :
Σύστημα Βαρνούντα - Βέρνου
Υδρολογική λεκάνη :
Αλιάκμονα
Γεωλογία:
Ολοκρυσταλλικοί γρανίτες, γρανοδιορίτες, μονζογρανίτες,
διορίτες, μεταγρανίτες με έντονη τεκτονική παραμόρφωση και
εξαλοίωση, σχιστόλιθοι, σιπολίνες
Υπερκείμενα στρώματα :
Κρυσταλλοσχιστώδη πετρώματα
Είδος υδροφορέα :
Ρωγματικός
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 49
Κωδικός : GR0900310
Ονομασία :
Σύστημα Βόρειας Πίνδου
Υδρολογική λεκάνη :
Αλιάκμονα
Γεωλογία:
Σύμπλεγμα οφιολίθων, λίγο ή πολύ σερπεντινιωμένο, που
αποτελείται από περιδοτίτες, δουνίτες και σε μικρότερο
βαθμό από διαβάσες.
Υπερκείμενα στρώματα :
Βασικά - υπερβασικά πετρώματα
Είδος υδροφορέα :
Ρωγματικός
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 50
Κωδικός : GR090F320
Ονομασία :
Σύστημα Βεύης - Φλάμπουρου
Υδρολογική λεκάνη :
Πρεσπών
Γεωλογία:
Πλειστοκαινικές αποθέσεις ποταμοχειμάρριας
προέλευσης (κροκαλοπαγή, ψαμμίτες, άμμοι,
κοκκινοχώματα) με συνεχείς εναλλαγές
αδρομεσοκλαστικών και λεπτοκλαστικών υλικών. Οι
σχηματισμοί αυτοί υπέρκεινται νεογενών αποθέσεων:
λευκοκίτρινες - λευκόφαιες μάργες, μαργαϊκοί
ασβεστόλιθοι, αργιλικές μάργες και αργίλους. Στα
βαθύτερα στρώματα συναντώνται μάργες με λεπτές
ενστρώσεις λιγνίτη, αργιλούχες μάργες με εναλλαγές
λιγνιτομιγών αργίλων και πλήθος στρωματιδίων και
οριζόντων λιγνίτη και ξυλίτη.
Υπερκείμενα στρώματα :
Πλειστοκαινικές αποθέσεις ποταμοχειμάρριας προέλευσης
(κροκαλοπαγή, ψαμμίτες, άμμοι, κοκκινοχώματα) με συνεχείς
εναλλαγές αδρομεσοκλαστικών και λεπτοκλαστικών υλικών.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 51
Κωδικός : GR0900330
Ονομασία :
Σύστημα Νυμφαίου - Βλάστης
Υδρολογική λεκάνη :
Αλιάκμονα
Γεωλογία:
Μεταμορφωμένο παλαιοζωικό υπόβαθρο, το οποίο
αποτελείται από μαρμαρυγιακούς σχιστόλιθους,
γνευσιοσχιστόλιθους, αμφιβολίτες με ενστρώσεις και φακούς
μαρμάρων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Μεταμορφωμένο παλαιοζωικό υπόβαθρο, το οποίο
αποτελείται από μαρμαρυγιακούς σχιστόλιθους,
γνευσιοσχιστόλιθους, αμφιβολίτες με ενστρώσεις και φακούς
μαρμάρων.
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 52
Κωδικός : GR0900340
Ονομασία :
Σύστημα Πέρδικκα-Φιλώτα
Υδρολογική λεκάνη :
Αλιάκμονα
Γεωλογία:
Λιμναίες πλειο-πλειστοκαινικές αποθέσεις αποτελούμενες
από εναλλαγές αδρομεσοκλαστικών και λεπτοκλαστικών
υλικών με ποικίλη κοκκομετρική σύνθεση, και έντονη
ανισοτροπία των υδρογεωλογικών χαρακτηριστικών.
Υπερκείμενα στρώματα :
Πλειο-πλειστοκαινικές αποθέσεις
Είδος υδροφορέα :
Κοκκώδης
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 53
Κωδικός : GR090Α350
Ονομασία :
Σύστημα Μεσοελληνικής Αύλακας
Υδρολογική λεκάνη :
Αλιάκμονα
Γεωλογία:
Πλειοκαινικοί και Τεταρτογενείς σχηματισμοί: λιμναίας
έως ποταμοχειμάρριας προέλευσης (κροκάλες, χάλικες,
άμμοι, μάργες) υπέρκεινται των Μολασσικών
σχηματισμών: κροκαλοπαγές της βάσης της μολάσσας,
εναλλαγές λεπτόκοκκων ψαμμιτών και μαργών,
εναλλαγές κροκαλοπαγών, ψαμμιτών και ψαμμούχων
μαργών, εναλλαγές μαργών, ψαμμιτών και τοπικά
κροκαλοπαγών με μικρά λιγνιτικά κοιτάσματα, εναλλαγές
ψαμμιτών, ασβεστολίθων, μαργών και
ψαμμιτομαργαϊκών ασβεστολίθων με παρεμβολές
λιγνιτικών στρωμάτων, στρώματα ψαμμιτών και
οργανογενών ασβεστολίθων.
Υπερκείμενα στρώματα :
Πλειοκαινικοί και Τεταρτογενείς σχηματισμοί: λιμναίας έως
ποταμοχειμάρριας προέλευσης (κροκάλες, χάλικες, άμμοι,
μάργες)
Είδος υδροφορέα :
Ρωγματικός
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 54
Κωδικός : GR0900360
Ονομασία :
Ελάτης - Λιβαδερού
Υδρολογική λεκάνη :
Αλιάκμονα
Γεωλογία:
Μεταμορφωμένο παλαιοζωικό υπόβαθρο: μαρμαρυγιακοί
σχιστόλιθοι, γνευσιοσχιστόλιθοι, αμφιβολίτες με
ενστρώσεις και φακούς μαρμάρων. Επί των σχηματισμών
αυτών έχουν αποτεθεί νεώτερες τεταρτογενείς και
ολοκαινικές αποθέσεις.
Υπερκείμενα στρώματα :
Μεταμορφωμένο παλαιοζωικό υπόβαθρο επί του οποίου έχουν
αποτεθεί νεώτερες τεταρτογενείς και ολοκαινικές αποθέσεις.
Είδος υδροφορέα :
Ρωγματικός
Έκταση : 147,09km2
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 55
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V - 56
