Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Αθήνας

Ακτινολογική Νοσηλευτική

Γεωργία Οικονόμου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια

Τμήμα Ραδιολογίας - Ακτινολογίας

Ενότητα 1: Εισαγωγή στο περιβάλλον του επαγγέλματος του

Τεχνολόγου Ακτινολόγου (ΤΑ)
Υγεία
• Υπάρχουν πολλοί ορισμοί της υγείας.
• Ένα συνεχές φάσμα.

θάνατος βέλτιστη κατάσταση

• Π.Ο.Υ.: η κατάσταση απόλυτης φυσικής, πνευματικής και κοινωνικής

ευεξίας και όχι μόνο η έλλειψη ασθένειας ή αναπηρίας (1947).
• Κοινωνιολογικοί ορισμοί της υγείας: κατάσταση που επιτρέπει την
αναζήτηση και απόλαυση κοινωνικά επιθυμητών αξιών.
• Ολιστική υγεία: σώμα, νους και πνεύμα αλληλοσυσχετιζόμενα μέρη
της ύπαρξης.
2

Βιολογική Ψυχολογική
υγεία υγεία

Κοινωνιολογική
υγεία

3
Ιεράρχηση αναγκών
(Maslow)

ΑΥΤΟΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗ
Δημιουργικότητα
Επιτυχία
Αυτο-έκφραση

ΑΥΤΟ-ΕΚΤΙΜΗΣΗ
ΣΕΒΑΣΜΟΣ

ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΗΚΕΙΝ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ – ΑΝΑΓΚΕΣ - ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ

Τροφή, κατάλυμμα, ρουχισμός, σεξουαλική ευχαρίστηση
4

Επαγγελματική ικανοποίηση ΤΑ
• Ο τεχνολόγος για να έχει επαγγελματική ικανοποίηση πρέπει να
καλύψει ανάγκες όπως:
o Βοήθεια των άλλων.
o Συνεργασία.
o Κριτική σκέψη.
o Θετική συνδρομή.
o Δημιουργικότητα.
o Αποτελεσματικότητα.
• Η κάλυψη αυτών των αναγκών αυξάνει την πεποίθηση στην κλινική
πράξη και ερμηνεύεται ως επαγγελματική επάρκεια από τον ασθενή.
• Παρόμοιες είναι οι ανάγκες όλων των ανθρώπων και των ασθενών.
5
Κατανόηση από τον ΤΑ περιβάλλοντος
και προσώπων στο χώρο της υγείας
• Επιστημονική κατάρτιση – γνώσεις
• Δεξιότητες επικοινωνίας
o Καλές διαπροσωπικές σχέσεις
o Παρατηρητικότητα
o Μεταβίβαση με ακρίβεια και σαφήνεια
• Αντικειμενικότητα
• Ικανότητα αξιολόγησης – ιεράρχησης αναγκών

Δεξιότητες επικοινωνίας
Επικοινωνώ σημαίνει:
• Μεταφέρω πληροφορίες με ακρίβεια
• Διατυπώνω σαφώς
• Ανταλλάσσω ιδέες πληροφορίες
Νοοτροπία είναι:
• Κατάσταση του νου, άποψη ή συναίσθημα που συχνά
εκφράζεται με τη στάση του σώματος
Καλή συμπεριφορά αναφέρεται σε:
• Συνήθειες που δείχνουν σεβασμό

7
Όρκος Ιπποκράτη 1/2
Ὄμνυμι Ἀπόλλωνα ἰητρὸν, καὶ Ἀσκληπιὸν, καὶ Ὑγείαν, καὶ Πανάκειαν, καὶ θεοὺς πάντας τε καὶ πάσας, ἵστορας
ποιεύμενος, ἐπιτελέα ποιήσειν κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν ὅρκον τόνδε καὶ ξυγγραφὴν τήνδε.
Ἡγήσασθαι μὲν τὸν διδάξαντά με τὴν τέχνην ταύτην ἴσα γενέτῃσιν ἐμοῖσι, καὶ βίου κοινώσασθαι, καὶ χρεῶν
χρηίζοντι μετάδοσιν ποιήσασθαι, καὶ γένος τὸ ἐξ ωὐτέου ἀδελφοῖς ἴσον ἐπικρινέειν ἄῤῥεσι, καὶ διδάξειν τὴν
τέχνην ταύτην, ἢν χρηίζωσι μανθάνειν, ἄνευ μισθοῦ καὶ ξυγγραφῆς, παραγγελίης τε καὶ ἀκροήσιος καὶ τῆς
λοιπῆς ἁπάσης μαθήσιος μετάδοσιν ποιήσασθαι υἱοῖσί τε ἐμοῖσι, καὶ τοῖσι τοῦ ἐμὲ διδάξαντος, καὶ μαθηταῖσι
συγγεγραμμένοισί τε καὶ ὡρκισμένοις νόμῳ ἰητρικῷ, ἄλλῳ δὲ οὐδενί.
Διαιτήμασί τε χρήσομαι ἐπ' ὠφελείῃ καμνόντων κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν, ἐπὶ δηλήσει δὲ καὶ ἀδικίῃ
εἴρξειν.
Οὐ δώσω δὲ οὐδὲ φάρμακον οὐδενὶ αἰτηθεὶς θανάσιμον, οὐδὲ ὑφηγήσομαι ξυμβουλίην τοιήνδε. Ὁμοίως δὲ
οὐδὲ γυναικὶ πεσσὸν φθόριον δώσω. Ἁγνῶς δὲ καὶ ὁσίως διατηρήσω βίον τὸν ἐμὸν καὶ τέχνην τὴν ἐμήν.
Οὐ τεμέω δὲ οὐδὲ μὴν λιθιῶντας, ἐκχωρήσω δὲ ἐργάτῃσιν ἀνδράσι πρήξιος τῆσδε.
Ἐς οἰκίας δὲ ὁκόσας ἂν ἐσίω, ἐσελεύσομαι ἐπ' ὠφελείῃ καμνόντων, ἐκτὸς ἐὼν πάσης ἀδικίης ἑκουσίης καὶ
φθορίης, τῆς τε ἄλλης καὶ ἀφροδισίων ἔργων ἐπί τε γυναικείων σωμάτων καὶ ἀνδρῴων, ἐλευθέρων τε καὶ
δούλων.
Ἃ δ' ἂν ἐν θεραπείῃ ἢ ἴδω, ἢ ἀκούσω, ἢ καὶ ἄνευ θεραπηίης κατὰ βίον ἀνθρώπων, ἃ μὴ χρή ποτε ἐκλαλέεσθαι
ἔξω, σιγήσομαι, ἄῤῥητα ἡγεύμενος εἶναι τὰ τοιαῦτα.
Ὅρκον μὲν οὖν μοι τόνδε ἐπιτελέα ποιέοντι, καὶ μὴ ξυγχέοντι, εἴη ἐπαύρασθαι καὶ βίου καὶ τέχνης δοξαζομένῳ
παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐς τὸν αἰεὶ χρόνον. παραβαίνοντι δὲ καὶ ἐπιορκοῦντι, τἀναντία τουτέων.

Όρκος Ιπποκράτη 2/2

Ορκίζομαι στο θεό Απόλλωνα τον ιατρό και στο θεό Ασκληπιό και στην Υγεία και στην Πανάκεια και
επικαλούμενος τη μαρτυρία όλων των θεών ότι θα εκτελέσω κατά τη δύναμη και την κρίση μου τον όρκο
αυτόν και τη συμφωνία αυτή.
Να θεωρώ τον διδάσκαλό μου της ιατρικής τέχνης ίσο με τους γονείς μου και την κοινωνό του βίου μου. Και
όταν χρειάζεται χρήματα να μοιράζομαι μαζί του τα δικά μου. Να θεωρώ την οικογένειά του αδέλφια μου και
να τους διδάσκω αυτήν την τέχνη αν θέλουν να την μάθουν χωρίς δίδακτρα ή άλλη συμφωνία.
Να μεταδίδω τους κανόνες ηθικής, την προφορική διδασκαλία και όλες τις άλλες ιατρικές γνώσεις στους γιους
μου, στους γιους του δασκάλου μου και στους εγγεγραμμένους μαθητές που πήραν τον ιατρικό όρκο, αλλά σε
κανέναν άλλο.
Θα χρησιμοποιώ τη θεραπεία για να βοηθήσω τους ασθενείς κατά τη δύναμη και την κρίση μου, αλλά ποτέ
για να βλάψω ή να αδικήσω. Ούτε θα δίνω θανατηφόρο φάρμακο σε κάποιον που θα μου το ζητήσει, ούτε θα
του κάνω μια τέτοια υπόδειξη.
Παρομοίως, δεν θα εμπιστευτώ σε έγκυο μέσο που προκαλεί έκτρωση. Θα διατηρώ αγνή και άσπιλη και τη
ζωή και την τέχνη μου. Δεν θα χρησιμοποιώ νυστέρι ούτε σε αυτούς που πάσχουν από λιθίαση, αλλά θα
παραχωρώ την εργασία αυτή στους ειδικούς της τέχνης.
Σε όσα σπίτια πηγαίνω, θα μπαίνω για να βοηθήσω τους ασθενείς και θα απέχω από οποιαδήποτε εσκεμμένη
βλάβη και φθορά, και ιδίως από γενετήσιες πράξεις με άνδρες και γυναίκες, ελεύθερους και δούλους. Και όσα
τυχόν βλέπω ή ακούω κατά τη διάρκεια της θεραπείας ή και πέρα από τις επαγγελματικές μου ασχολίες στην
καθημερινή μου ζωή, αυτά που δεν πρέπει να μαθευτούν παραέξω δεν θα τα κοινοποιώ, θεωρώντας τα
θέματα αυτά μυστικά.
Αν τηρώ τον όρκο αυτό και δεν τον παραβώ, ας χαίρω πάντοτε υπολήψεως ανάμεσα στους ανθρώπους για τη
ζωή και για την τέχνη μου. Αν όμως τον παραβώ και επιορκήσω, ας πάθω τα αντίθετα. 9
Ηθική και δεοντολογία
• Η επίτευξη υψηλών ηθικών και δεοντολογικών συμπεριφορών
δεν είναι φυσικό χαρακτηριστικό στους περισσότερους
ανθρώπους.
• Δεν φθάνεται με διάβασμα βιβλίων.
• Αρχίζει με αφοσίωση και εξελίσσεται με κάθε καινούργια
ευκαιρία όταν ακούμε, ξανασκεφτόμαστε και μαθαίνουμε.
• Οι απόψεις μας δεν είναι μοναδικές.
• Οι απόψεις των άλλων έχουν αξία και ενδιαφέρον.

10

Ανάγκες ασθενών 1/3

• Ο ασθενής είναι ζωντανό κύτταρο μιας οικογένειας.
• Η αντίδραση στην ασθένεια επηρεάζεται από:
o Ηλικία,
o Χαρακτήρα,
o Φύση της ασθένειας,
o Επαγγελματικές κ.ά. εκκρεμότητες.
• Η αντίδραση της οικογένειας που συμπάσχει μεταφέρεται στον
ασθενή.

11
Ανάγκες ασθενών 2/3
• Η εισαγωγή στο νοσοκομείο είναι τραυματική εμπειρία.
o Ξένο περιβάλλον.
o Φόβος για την κατάσταση της υγείας του.
o Αβεβαιότητα που προκαλεί αίσθημα απώλειας ελέγχου.
o Απώλεια ή κίνδυνος απώλειας ταυτότητας.
o Δυσκολότερο για τα παιδιά.
• Μπορούν να εκφράσουν αυτά τα αισθήματα ακόμα και με
ανυπομονησία, αγένεια, πολυλογία, αδιακρισία, έπαρση.

12

Ανάγκες ασθενών 3/3

• Φυσικές ή βασικές ανάγκες • Επιπλέον ανάγκες
o Αναπνοή o Καθαριότητα
o Θρέψη o Άνεση
o Θερμοκρασία o Ανάπαυση, ύπνος
o απεκκρίσεις
• Ψυχοκοινωνικές ανάγκες
o Ασφάλεια
o Στοργή
o Ενημέρωση
o Αποδοχή
o Δημιουργικότητα

13
Πολιτισμικές διαφορές
• Η καταγωγή μας επιδρά σημαντικά στη νοοτροπία μας και στον
τρόπο που επικοινωνούμε και αντιλαμβανόμαστε τους άλλους.
• Οι γονείς μας μεγάλωσαν σε περιβάλλον πολιτιστικά ομοιογενές
κάτι που συμβαίνει όλο και λιγότερο.
• Ο πολιτισμός καθορίζεται από τη γλώσσα και τα έθιμα.
• Η εμφάνιση δε σχετίζεται πάντα με το βαθμό αφομοίωσης σε
έναν πολιτισμό.
• Διάφορες κουλτούρες έχουν διαφορετικούς τρόπους έκφρασης
και επαφής και πρέπει να είμαστε προσεκτικοί.
• Να προσπαθήσουμε να γνωρίσουμε τις ιδιαιτερότητες
ανθρώπων της περιοχής μας.
14

Άλλες ομάδες
• Άνδρες – γυναίκες
• Διάκριση φυλετική
• Γενεές
• Γεωγραφικές ομάδες
• Σεξουαλικές προτιμήσεις
• Θρησκευτικές ομάδες
• Μη φυλετικά φυσικά χαρακτηριστικά: τυφλοί, κωφοί,
αναπηρίες
• Κοινωνικοοικονομικές διαφορές
• Διαφορετικές οικογενειακές δομές
15
Μέθοδοι επικοινωνίας
Λεκτική επικοινωνία
Μη λεκτική επικοινωνία
• Η ομιλία προφανώς δεν είναι ο μόνος τρόπος επικοινωνίας.
• Η μη λεκτική επικοινωνία επηρεάζεται και από πολιτισμικές
επιδράσεις.
• Μαθαίνεται στην παιδική ηλικία π.χ.:
o Συνοφρύωση, σφιγμένα χείλη → αποδοκιμασία.
o Αποφυγή βλέμματος → αποφυγή, υποταγή, απόρριψη.
o Σφιγμένη γροθιά, δόντια → θυμό υπό έλεγχο.
o Κλίση προς τα εμπρός → ενδιαφέρον για το θέμα.
16

Λεκτική επικοινωνία 1/2

• Καθαρή φωνή και ευδιάκριτος λόγος.
• Καλή οργάνωση προτάσεων (μικρές, σαφείς).
• Γλώσσα κατάλληλη για τον ασθενή, πχ.
o Νοσηλεύτρια, γνωρίζει ανατομική.
o Λογιστής, μάλλον όχι.
• Να συνδυάζεται με οπτική επαφή.
• Χρήση του humor θετική, όμως με ιδιαίτερη προσοχή ώστε να
μην προκύψουν παρεξηγήσεις (Βαβυλωνία!!!).
• Όταν ο ασθενής αυτοσαρκάζεται ο ΤΑ δεν συμμετέχει και δεν
συναινεί σε αυτό.
17
Λεκτική επικοινωνία 2/2
• Μπορούμε να είμαστε:
o επιθετικοί (κρύβει θυμό): Μη, μην το κάνεις αυτό έτσι.
o θετικοί (ήρεμη & σταθερή έκφραση απόψεων): Κοίταξε τάδε,
μήπως έτσι θα είναι καλύτερα;
• Η ανοιχτόκαρδη θετικότητα είναι η πιο αποτελεσματική σε μη
συνεργάσιμους ασθενείς.
• Παραγλώσσα – μουσική της γλώσσας.
o Οι απόψεις αποκαλύπτονται και από μη λεκτικές εκφράσεις
και από τον τόνο τις φωνής ή την επιλογή των λέξεων, την
ένταση, τις παύσεις, την προφορά και την ποιότητα.
o Να μην είναι επιβλητική ή υποτιμητική.
o Τα μη λεκτικά μηνύματα είναι εντονότερα. 18

Αξιολόγηση της επικοινωνίας

• Σε κοινωνικό επίπεδο το χαμόγελο, νεύμα ή το ΟΚ αρκεί ως
ένδειξη συνεννόησης.
• Στο επαγγελματικό χώρο πρέπει να ελέγχεται και να
επιβεβαιώνεται η συνεννόηση. Να είμαστε σίγουροι ότι
εννοούμε το ίδιο πράγμα ιδιαίτερα μεταξύ συνεργατών.
o Δώσε στην κα τάδε 50cc Ultravist 300 πάρε το πρώτο φιλμ
στο 1 λεπτό (συνηθισμένη τεχνική).
o Δώσε στην κα τάδε 50cc Ultravist 100 πάρε το πρώτο φιλμ
στα 3 λεπτά (ιδιαίτερη περίπτωση).
o Δώσε στην κα τάδε 50cc Ultravist (ατελής οδηγία).

19
Η επανάληψη ο καλύτερος τρόπος
ακριβούς συνεννόησης 1/3
Παραδείγμα 1:
Γιατρός «Δώσε στην κα Χ 50κεκ σκιαγραφικό 300 και πάρε την 1η
λήψη στο 1 λεπτό» (πλήρης οδηγία)
ΤΑ: «Δίνω στην κα Χ 50κεκ σκιαγραφικό 300 και παίρνω την 1η
λήψη στο 1 λεπτό»
Γιατρός: ΟΚ

20

Η επανάληψη ο καλύτερος τρόπος

ακριβούς συνεννόησης 2/3
Παραδείγμα 2:
Γιατρός: «Δώσε στην κα Χ 50κεκ σκιαγραφικό 100 και πάρε την
1η λήψη στα 3 λεπτά» (πλήρης οδηγία)
ΤΑ: «ΟΚ»
Γιατρός: Περίμενε. Τι θα κάνεις ακριβώς;
ΤΑ: «Δίνω στην κα Χ 50κεκ σκιαγραφικό και παίρνω την 1η
λήψη στα 3 λεπτά» (ατελής επανάληψη)
Γιατρός: Τι σκιαγραφικό
ΤΑ: σκιαγραφικό 300 (λάθος)
Γιατρός: σκιαγραφικό 100 (διόρθωση)
ΤΑ: ΟΚ 50κεκ σκιαγραφικό 100 (επιβεβαίωση)
21
Η επανάληψη ο καλύτερος τρόπος
ακριβούς συνεννόησης 3/3
Παραδείγμα 3:
Γιατρός: δώσε 50κεκ σκιαγραφικό (ατελής οδηγία)
ΤΑ: Δηλαδή, δίνω στην κα Χ 50κεκ σκιαγραφικό 300 και παίρνω
την 1η λήψη στο 1ο λεπτό (συμπληρωμένη επανάληψη με τεχνική
ρουτίνας)
Γιατρός: ΟΚ

 Εάν η συνεπαγωγή του ΤΑ είναι λάθος τότε διευκρινίζεται από

το γιατρό και επαναλαμβάνεται από τον ΤΑ

22

Επικοινωνία σε καταστάσεις έντασης 1/2

• Να γνωρίζετε το ρόλο σας.
• Χαμηλώστε τη φωνή και μιλάτε αργά και καθαρά.
• Μην κρίνετε.
• Μην οδηγηθείτε σε ακατάλληλη αντίδραση από κάποιον
πανικοβλημένο.
• Απαιτείστε απάντηση όταν δεν είσαστε σίγουροι για τη
συνεννόηση.
• Σε δύσκολες περιστάσεις μπορεί να προκληθεί εχθρότητα ή
βιαιότητα.

23
Επικοινωνία σε καταστάσεις έντασης 2/2
• Βίαιοι ασθενείς
o Υπερήλικες που συνέρχονται, μεθυσμένοι, παρέες θύματα /
πάλης.
• Μην προσπαθήσετε μόνοι σας.
• Ζητήστε έγκαιρα βοήθεια.
• Μιλήστε θετικά και κάνετε φανερό ότι μόνη σας δουλειά είναι
η φροντίδα της υγείας.
• Μην βρεθεί επιθετικός ασθενής ανάμεσα σε σας και την πόρτα.
• Εάν κάτι δε λειτουργήσει σωστά, τότε:
o Ξαναδείτε το περιστατικό και συζητείστε πως μπορείτε να
προλάβετε παρόμοιες καταστάσεις.
24

Μη λεκτική επικοινωνία
• Γλώσσα του σώματος
• Η σωματική επαφή
• Επαγγελματική εμφάνιση
• Φυσική εμφάνιση
• Ακοή
• Οπτική επαφή

25
Γλώσσα του σώματος
• Η θέση του κορμού, των άκρων, ο τόνος και η ταχύτητα της
φωνής.
• Όταν η συμπεριφορά είναι αντίθετη από τα λόγια προκαλεί
κακή συνεργασία ή δυσπιστία.

26

Επαφή
• Ο ΤΑ χρησιμοποιεί συνήθως τη σωματική επαφή για:
o συναισθηματική υποστήριξη, επιβεβαίωση, ενθάρρυνση.
o για επαγγελματικούς λόγους (ψηλάφηση οδηγών σημείων).
• Κοινωνικά η σωματική επαφή μπορεί επιπλέον να
χρησιμοποιηθεί για να εκφράσει:
o Επικυριαρχία, θυμό, απογοήτευση.
o θετική επικοινωνία όπως η χειραψία ή το κτύπημα στον
ώμο.
• Σε μερικούς πολιτισμούς η επαφή μπορεί να είναι
παρεξηγήσιμη!!
27
Επαφή - Ψηλάφιση
• Ψηλάφηση είναι η εφαρμογή ελαφριάς πίεσης με τα δάκτυλα.
• Εφαρμόζεται από τον ΤΑ κατά την τοποθέτηση / επικέντρωση
ασθενών για εντόπιση οδηγών σημείων.
• Επίσης κατά τη λήψη ιστορικού για ακριβέστερη εντόπιση
συμπτωμάτων.
• Όταν πρόκειται να αγγίξετε κάποιον προειδοποιείστε τον.
• Είναι προτιμότερο να χρησιμοποιήσετε τις άκρες ενός η δύο
δακτύλων , αντί για 4 ή όλη την παλάμη.
• Ιδιαίτερη προσοχή σε ασθενείς του άλλου φύλου και νεαρά
άτομα.

28

Επαγγελματική εμφάνιση
• Συνήθως υπάρχει επαγγελματική στολή
o Δημιουργεί όρια, προσφέρει αναγνωρισιμότητα, προστατεύει.
o Είναι απλή και καθαρή με μόνο τα απαραίτητα επιπλέον στοιχεία
(δοσίμετρο κλπ).
• Γενικά τα μαλλιά καθαρά, μαζεμένα, νύχια κομμένα, ελάχιστα
κοσμήματα, όχι αρώματα.
• Ο ασθενής αισθάνεται πιο άνετα και αισθάνεται περισσότερη
εμπιστοσύνη όταν ο ΤΑ έχει προσεγμένη εμφάνιση.
• Με τον ίδιο τρόπο συμβάλλει και η εικόνα του χώρου εξέτασης.
o Ο ακατάστατος, φορτωμένος χώρος δύσκολα παραμένει
καθαρός:
o Δείχνει έλλειψη σεβασμού στον ασθενή.
o Δεν δημιουργεί αίσθηση φροντίδας.
29
Οπτική επικοινωνία
• Στο δυτικό κόσμο η διατήρηση οπτικής επαφής θεωρείται θετικό
σημείο.
o εκλαμβάνεται ως ένδειξη ενδιαφέροντος και εντιμότητας.
• Σε ασιατικές ή άλλες κοινότητες αποφεύγεται, μήπως εκληφθεί
ως αγένεια, εισβολή στον προσωπικό χώρο, έλλειψη σεβασμού.
• Το να δείχνεις κάποιον με το δάκτυλο → προσβολή.
• Προκαταλήψεις (π.χ. κακό μάτι).

30

Φυσική έκφραση
• Η στάση δίνει μηνύματα για την αυτοπεποίθηση και
αυτοεκτίμησή μας.
• Η έκφραση του προσώπου μας δείχνει πόσο σημαντικά είναι
τα πράγματα που λέμε.
• Σύγχυση και απογοήτευση φαίνονται εύκολα από την έκφρασή
μας.

31
Ακούμε προσεκτικά
• Πως αισθάνεστε όταν αυτός που σας «ακούει!!» κοιτάζει έξω
από το παράθυρο.
• Στενοχωρείστε όταν οι άλλοι σας επιβάλλουν να κάνετε κάτι ή
αλλάζουν κουβέντα χωρίς να απαντήσουν?
• Ακούω σημαίνει πολύ περισσότερα από το περιμένω τη σειρά
μου για να μιλήσω.
• Οι ασθενείς συχνά μας δίνουν κλειδιά για την αρρώστια τους
σε τέτοιες συζητήσεις.
• Το να ακούμε είναι κάτι που μαθαίνεται ανεξάρτητα από το
φόρτο εργασίας.

32

Κατανόηση των ασθενών

• Ηλικία
• Ασυνήθιστες καταστάσεις
o Βαριά ασθενείς ή τραυματίες
o Χαμηλή όραση
o Κωφοί – κωφάλαλοι
o Μιλούν άλλη γλώσσα
o Διανοητική υστέρηση
o Χρήστες ουσιών

33
Ηλικία -υπερήλικας
• Υπερήλικας
o Συχνές επισκέψεις στο νοσοκομείο.
o Ευπάθεια που επιταχύνει τις διαδιακασίες του γήρατος.
o Υψηλότερη ανάγκη για ασφάλεια, αναγνώριση, ενημέρωση και
σεβασμό.
• Χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή λόγω των φυσικών προβλημάτων που
μπορεί να έχουν
o Αστάθεια
o Μπορεί να εμφανίζουν προβλήματα όρασης ή ακοής.
 Δυνατός φωτισμός.
 Κοιτάξτε εάν ο ασθενής φορά γυαλιά ή ακουστικό βαρηκοΐας.
34

Ηλικία - υπερήλικας 1/2

• Λίγοι ασθενείς εμφανίζουν δυσκολία να κατανοήσουν γιατί
βρίσκονται σε ξένο περιβάλλον.
o Άνοια, Alzheimer’s, φάρμακα, ασθένεια ή τραύμα.
• Χρειάζεται να προσαρμοσθούμε στους ρυθμούς τους.
• Αν τους πιέσουμε μπορεί να μην ανταποκρίνονται επειδή
αδυνατούν να μας παρακολουθήσουν.

35
Ηλικία - υπερήλικας 2/2
• Αυτοί που φαίνονται σε σύγχυση αντιδρούν καλύτερα σε
οικείο περιβάλλον.
o Απευθυνθείτε σε αυτούς με το όνομά τους.
o Ρωτήστε τους που γεννήθηκαν.
o Εάν προέρχονται από μεγάλη οικογένεια.
o Άλλες ερωτήσεις για το παρελθόν τους.
o Η μνήμη για το απομακρυσμένο παρελθόν μπορεί να είναι
σε καλή κατάσταση.
• Οδηγίες απλές και ξεχωριστές μεταξύ τους.
• Ο σεβασμός βοηθά τη διατήρηση του αισθήματος ταυτότητας.
36

Ηλικία - παιδιά
• Ο φόβος και η αδυναμία κατανόησης του χώρου μπορεί να
είναι πιο έντονοι στο παιδί από ότι στον υπερήλικα.
• Παιδιά, έφηβοι ακόμα και ενήλικες.
o Έλλειψη συνεργασίας.
o Επαναστατικότητα.
o Μόνωση, απόσυρση.
o Ανησυχία, φόβος για την ασθένεια.
• Το παιδί δεν είναι μικρογραφία του ενήλικα.
o Έχει ανάγκη τους γονείς του.

37
Ηλικία – μικρά παιδιά
Υπάρχει δυσκολία έκφρασης στα μικρά παιδιά, διευκολύνεται με:
o Φιλικό χαμόγελο, σταθερό άγγιγμα
o Βρείτε το όνομα που χρησιμοποιούν στο σπίτι
o Να είστε ήρεμοι, πρόσχαροι, και υπομονετικοί
o Αφήστε να πάρουν μαζί τους το παιχνίδι τους
o Μιλάτε τους, ακόμα και αν δεν καταλαβαίνουν, αισθάνονται
ασφάλεια
o Άγνωστοι, αφ΄ υψηλού ενήλικες φαίνονται απόμακροι και
εξουθενωτικοί μιλείστε στο επίπεδο των ματιών τους
o Γίνετε φίλοι πριν να μπείτε στον ακτινολογικό θάλαμο

38

Ηλικία – παιδιά 1/3

• Παιδιά 4-5 ετών χρειάζονται διαφορετική προσέγγιση
o Μπορούν να μοιραστούν πληροφορίες και να
συνεργασθούν, αλλά,
o Αισθάνονται φόβο και απώλεια ελέγχου
o Παρόλο που δεν έχουν επιλογή κάντε τα συνεργάτες (θέλεις
να ανέβεις στο τραπέζι?)
o Μη χρησιμοποιήσετε λέξεις όπως πόνος (δεν θα πονέσεις!)
γιατί συγκρατούν μόνο τη λέξη που φοβούνται και όχι τα
συμφραζόμενα
o Ρωτήστε τα (έχεις ποτέ φωτογραφηθεί με ακτινογραφία?)
συνεχείστε με:
‒ Τώρα θα βγάλουμε μια φωτογραφία το πόδι σου με αυτή
τη μεγάλη κάμερα!
39
Ηλικία – παιδιά 2/3
• Δείξτε τους πως να τοποθετηθούν αντί να τους πείτε τον
τρόπο (μια εικόνα χίλιες λέξεις).
• Δώστε απλές απαντήσεις σε ερωτήσεις.
• Στο ανήσυχο ή επιθετικό παιδί:
o Θέτουμε όρια (πρέπει να μείνεις ακίνητος, δεν μπορείς να
κατέβεις από το τραπέζι).
o Επαινούμε κάθε προσπάθεια συνεργασίας.
o Επι δυσκολίας καλέστε κάποιον πιο έμπειρο.
o Τελευταίο μέσο και εφόσον επιτρέπεται χρησιμοποιείστε
τεχνικές ακινητοποίησης με ιδιαίτερη προσοχή και με την
κατανόηση και συμφωνία των γονέων.
40

Ηλικία – παιδιά 3/3

• Η μυική δραστηριότητα αποτελεί φυσιολογική

αντίδραση άγχους
o χτυπάει, κλωτσά και φωνάζει.
• Το κλάμα δείχνει φόβο
o Δεν μειώνεται επιβάλλοντας να σταματήσει να
κλαίει.
o Μη φωνάξετε σε παιδί που οδύρεται.
o Χρησιμοποιείστε ψυθιριστές οδηγίες που συχνά
τραβούν την προσοχή.
41
Ηλικία - έφηβοι
• Ιδιαίτερη προσοχή.
• Υπό κανονικές συνθήκες αντιδρούν ως ενήλικες.
• Υπό stress και σε ασθένεια μπορεί να είναι φοβισμένοι, σε
σύγχυση και να υποστρέψουν σε παιδική συμπεριφορά.
• Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή γιατί είναι ντροπαλοί και μπορεί
να φοβούνται ότι οι ακτίνες θα αποκαλύψουν τα κρυφά τους
μυστικά.
• Επαγγελματική, θετική προσέγγιση, θερμή επιβεβαίωση.
• Σε αυτή την ηλικία χτίζεται η συνεργασία και η συμπεριφορά
τους ως ενήλικες.

42

Βαριά ασθενείς ή τραυματίες 1/2

• Μπορεί να αντιδράσουν διαφορετικά λόγω πόνου, έντασης,
άγχους.
• Προσπάθεια εκτίμησης της δυνατότητας συνεργασίας
o Μη ανταποκρινόμενοι.
o Αντιδρούν αλλά δεν συνεργάζονται.
o Καταλαβαίνουν αλλά δεν συνεργάζονται.
o Μπορούν να οφείλεται σε πόνο, σοκ, φάρμακα,
αποπροσανατολισμό.

43
Βαριά ασθενείς ή τραυματίες 2/2
• Ανεξάρτητα επιπέδου συνεργασίας κινούμεθα γρήγορα και
μιλάμε στον ασθενή.
• Ακόμα και όταν δεν καταλαβαίνουν αυτό λειτουργεί θετικά.
• Ταυτόχρονα παρακολουθούμε τις βασικές λειτουργίες για
τυχόν επιδείνωση.
• Οι ασθενείς αυτοί εξαρτώνται πολύ περισσότερο από την
παρατηρητικότητά μας.

44

Περιορισμένη όραση - τυφλοί

• Βασίζονται στην ακοή, την επαφή και τη μνήμη για επιτέλεση έργων
που οι υγιείς επιτελούν με την όραση.
• Οι σωστά εκπαιδευμένοι δεν επιθυμούν να υποβαστάζονται.
• Λίγη βοήθεια χρήσιμη σε νέα, ασυνήθη περιβάλλοντα.
• Άλλοι παρακολουθούν το βήμα μας.
• Αγγίζουν τον αγκώνα ή τον ώμο μας.
• Ασταθείς προτιμούν περισσότερη βοήθεια.
• Καλή επικοινωνία για σωστή επιλογή τρόπου.
• Καλή περιγραφή του χώρου και των αντικειμένων στη διαδρομή.
• Χρειάζεται καλός φωτισμός όταν η όραση είναι περιορισμένη.
• Μερικοί μπορούν να δουν πρόσωπα, όχι όμως να διαβάσουν.
45
Περιορισμός ακοής
• Μιλάτε απευθείας
• Πρόκληση προσοχής προ της ομιλίας
• Κοιτάτε στο πρόσωπο σε φωτεινό μέρος μιλάτε χαμηλότερα
και δυνατά
• Αποφεύγετε το θόρυβο στο περιβάλλον
• Ξαναπείτε το διαφορετικά
• Έχετε υπομονή
• Χρησιμοποιείστε γραφή
• Χρησιμοποιείστε παντομίμα
• Επιβεβαιώστε κατανόηση
46

Κωφοί – κωφάλαλοι
• Δεν απαντούν σε θόρυβο.
• Κινούν τα χείλη χωρίς να βγάζουν ήχο ή μιλούν μονότονα.
• Κινούν το κεφάλι αρνητικά δείχνοντας τα αυτιά και το στόμα.
• Χρησιμοποιεί νοήματα, γράφει στον αέρα αναζητώντας μολύβι
και χαρτί.
• Χειλανάγνωση.
• Νοηματική.
• Προσοχή οι φίλοι και οι συγγενείς μπορεί να προσθέσουν δικά
τους στα λόγια του ασθενούς.
• Γονείς κοντά ή στο οπτικό πεδίο των κωφών παιδιών –
προφυλάξεις για την ακτινοβολία.
47
Αφασία
• Έλειμμα ή απώλεια της δυνατότητας ομιλίας.
• Αδυναμία κατανόησης.
• Αδυναμία έκφρασης.
• Η βλάβη στα εγκεφαλικά κέντρα της ομιλίας μπορεί να
συνοδεύεται και από άλλες (πχ αδυναμία γραφής).
• Προσοχή στα νεύματα, ζητείστε πληροφορίες.
• Λαρυγγεκτομή
o τεχνητή ομιλία – πολύ μεταλλική, δύσκολη αναγνώριση.
o οισοφαγική ομιλία- καθαρή αλλά πολύ χαμηλή.

48

Επικοινωνία και νοητικές δυνατότητες

• Ακόμα και όταν κάποιος
o Δε βλέπει
o Δε μιλά
o Δεν ακούει
• Μπορεί να
o σκέφτεται κανονικά
o είναι ευφυής

 Πρόκληση για τον τεχνολόγο η βελτίωση και τροποποίηση της

επικοινωνίας του με τους ασθενείς.

49
Μιλούν άλλη γλώσσα
• Η επικοινωνία διευκολύνεται με:
o Νοήματα
o Έκφραση προσώπου
o Επαφή
o Αρκετοί αντιλαμβάνονται πολύ απλές λέξεις (ναι, όχι)

50

Μειωμένο επίπεδο νοητικών λειτουργιών 1/2

• Μειωμένες δυνατότητες νοητικές ή λειτουργικές μπορεί να
οφείλονται σε:
o Συγγενείς παθήσεις (τρισωμία-21)
o Ατυχήματα
o Νευρολογικές παθήσεις
o Σοβαρές συναισθηματικές διαταραχές

51
Μειωμένο επίπεδο νοητικών λειτουργιών 2/2
• Αξιολόγηση των δυνατοτήτων επικοινωνίας (από βρεφικές
δυνατότητες – σχεδόν φυσιολογικές).
• Καθαρές, απλές, και απευθείας οδηγίες όπως στα παιδιά.
• Επανάληψη των οδηγιών εάν η συγκέντρωση της προσοχής
είναι περιορισμένη.
• Δεν απευθυνόμαστε σε αυτούς όπως σε παιδιά αλλά με
ενήλικο λόγο, το σεβασμό και την αξιοπρέπεια που ταιριάζει
στην ηλικία τους.

52

Μειωμένο επίπεδο συνειδήσεως 1/2

• Αφορά στη δυνατότητα για απάντηση, αντίδραση, και
συνεργασία.
• Μπορεί να οφείλεται σε:
o Κακώσεις, ασθένειες, φάρμακα ή τοξικές ουσίες.
• Από βυθιότητα (δυνατότητα συνεργασίας όταν προκληθεί η
προσοχή) μέχρι πλήρη απώλεια συνειδήσεως.
• Μπορεί να υπάρχει φαινομενική συνεργασία αλλά μπορεί και
να σηκωθεί να κατέβει από το τραπέζι.
• Επιβάλλεται η συνεχής παρακολούθηση.

53
Μειωμένο επίπεδο συνειδήσεως 2/2
• Οι ασθενείς όταν συνέλθουν μπορεί να θυμούνται πράγματα
που συνέβησαν όταν ήσαν προφανώς αναίσθητοι.
• Μπορεί οι ασθενείς να μην μπορούν να ανταποκριθούν αλλά
διατηούν τη δυνατότητα να ακούνε και να θυμούνται.
• Το ασφαλές είναι να μην λέμε πράγματα που ο ασθενής μπορεί
να ακούσει, εάν δεν θα τα λέγαμε εαν ο ασθενής είχε πλήρη
συνείδηση.
• Υπάρχουν πολλά παραδείγματα ασθενών που συνήλθαν μετά
από μακρό χρόνο και ευχαρίστησαν τους ανθρώπους που τους
αντιμετώπισαν σα μοναδικές ανθρώπινες υπάρξεις ενόσω
ήσαν αναίσθητοι.
54

Εσωτερικοί ασθενείς
• Ασθενείς νοσηλευόμενοι
o Μπορεί να έχουν προηγούμενες δυσάρεστες εμπειρίες.
o Φθάνει στο τμήμα σε καρέκλα ή περπατώντας ή σε φορείο.
o Καθώς περιμένει παρακολουθεί ότι συμβαίνει γύρω του.
o Προκαταλαμβάνεται για τον τρόπο που θα του φερθούν.

55
Εξωτερικοί ασθενείς
• Μη νοσηλευόμενοι
• Έρχονται με συγκεκριμένες προσδοκίες
• Περιμένουν να εξυπηρετηθούν άμεσα
o Αυτό μπορεί να μην είναι δυνατό
o Εκκρεμότητες προηγουμένων ασθενών
o Ανάγκη για επιπλέον λήψεις των ιδίων
o Παρεμβολή βαρέως πασχόντων
o Επείγοντα περιστατικά
• Ο ΤΑ ενημερώνει για τις καθυστερήσεις
o Αυτό είναι πολύ σημαντικό και συνήθως αρκεί
o Φέρεται με τον ίδιο καλό τρόπο σε όλους ανεξάρτητα από το αν
είναι διάσημοι, άσημοι ή φυλακισμένοι, πλούσιοι ή φτωχοί

56

Σχέσεις με ασθενείς και συγγενείς

• Οι αναμένοντες κρίνουν και επικρίνουν το προσωπικό για όλα
(εμφάνιση, τόνο φωνής, χαμόγελο).
• Οι συγγενείς ή ο ασθενής μπορεί να ρωτούν για τα ευρήματα
(φαντασθείτε ότι βρίσκεστε στην ίδια θέση).
• Η αναφορά σε διάγνωση δεν είναι καθήκον του ΤΑ.
• Ενημερώνουμε ότι την εξέταση θα εκτιμήσει ο ακτινολόγος και
θα δώσει την απάντηση.
• Οι καλοί τρόποι, το χαμόγελο και η εξήγηση μειώνουν το άγχος
και αυξάνουν την πεποίθηση του ασθενούς.

57
Αξιοπρέπεια του ασθενούς 1/2
• Ο ΤΑ έχει σημαντική ευθύνη όταν έρχεται σε επαφή με τον
ασθενή λόγω της σημαντικής ισχύος του προσωπικού υγείας
έναντι των ασθενών.
• Ιδιαίτερη προσπάθεια για αποφυγή κακής χρήσης της δύναμης
αυτής.
• Είναι υποτιμητικό να αναφερόμαστε στους ασθενείς αντί με το
όνομά τους με εκφράσεις όπως: ήρθε το στομάχι, ή αξονική.
• Δεν δείχνουμε με το δάκτυλο.

58

Αξιοπρέπεια του ασθενούς 2/2

• Επίσης δυσχεραίνει την κατάστασή τους όταν δίπλα τους
βρίσκονται πολύ πιο άρρωστοι ασθενείς.
• Είναι αυτονόητο ότι: είναι προσβλητικό να τρέχεις στην
τουαλέτα στο διάδρομο αμέσως μετά το βαριούχο υποκλυσμό
ή να τρέχεις μεταξύ ασθενών για να κάνεις έμετο.
• Παρόμοια το να είσαι στην εξεταστική τράπεζα ακάλυπτος ή
ακόμα χειρότερα να σε περιφέρουν έτσι στους διαδρόμους και
να μην είσαι σε θέση να υπερασπιστείς τον εαυτό σου.

59
Λήψη ιστορικού 1/4
• Το κλινικό ιστορικό αναφέρεται σε πληροφορίες που αφορούν
στην κλινική κατάσταση του ασθενούς.
• Η γνώση του είναι σημαντική για την τροποποίηση και χρήση των
απεικονιστικών μεθόδων με τρόπο που θα επιτρέψει την
απάντηση στο κλινικό πρόβλημα.
• Ο ΤΑ είναι τις πιο πολλές φορές ο μόνος που συναντά τον ασθενή
κατά την επίσκεψή του στο ακτινολογικό τμήμα.
• Περιλαμβάνει στοιχεία για:
o Την παρούσα νόσο
o Ατομικό ιστορικό (προηγούμενες νόσοι)
o Οικογενειακό ιστορικό (πιθανές κληρονομικές επιβαρύνσεις)
60

Λήψη ιστορικού 2/4

• Ο ΤΑ έχει τη δυνατότητα να εστιάσει καλύτερα στο πρόβλημα
του ασθενούς.
• Η επικοινωνία με τον ασθενή επιπλέον δρα ευεργετικά.
• Μερικές φορές οι ασθενείς αντιδρούν (το έχω ήδη δώσει το
ιστορικό μου! ή ο γιατρός μου ξέρει!).
• Ο ΤΑ μπορεί να εξηγήσει ότι πρόκειται για «...συγκεκριμένες
λεπτομέρειες καθώς ετοιμάζεστε για την εξέταση!».

61
Λήψη ιστορικού 3/4
• Σεβασμός
• Γνησιότητα έκφρασης
• Συμπάθεια όχι λύπηση

• Ευγενικός τρόπος
• Αυτοσύσταση (είμαι ο τάδε ΤΑ)
• Επιβεβαίωση του ονόματος του ασθενούς
• Καταχώρηση των πληροφοριών σε χαρτί που φθάνει στο
ακτινολόγο ιατρό

62

Λήψη ιστορικού 4/4

• Αντικειμενικά δεδομένα
o Δεδομένα αντιληπτά με τις αισθήσεις, εργαστηριακές
εξετάσεις
• Υποκειμενικά δεδομένα
o Επηρεάζονται και μεταφέρουν τον τρόπο που βιώνει ο
ασθενής την πάθησή του (συναισθήματα, εμπειρίες,
αίσθηση του πόνου)
• Δεν απορρίπτουμε ότι λέει ο ασθενής, γιατί τότε η
συλλογή δεδομένων γίνεται υποκειμενική

63
Λήψη ιστορικού – κύριο σύμπτωμα
• Προσπάθεια απομόνωσης του πιο σημαντικού προβλήματος
του ασθενούς.
• Μπορεί να αφορά σε ένα ή περισσότερα προβλήματα που
αναφέρει ο ασθενής.

64

Λήψη ιστορικού
χαρακτηριστικά συμπτωμάτων 1/6
• Εντόπιση
• Χρονικά χαρακτηριστικά
• Ποιότητα
• Σοβαρότητα
• Τρόπος έναρξης
• Παράγοντες που βελτιώνουν ή επιδεινώνουν το σύμπτωμα
• Άλλες εκδηλώσεις

65
Λήψη ιστορικού
χαρακτηριστικά συμπτωμάτων 2/6
• Εντόπιση
o Ακριβής καθορισμός της περιοχής που επηρεάζεται από το
σύμπτωμα
o Μπορεί να μην είναι δυνατή η εντόπιση
o Ή μπορεί να είναι ιδιαίτερα ειδική και χρήσιμη

66

Λήψη ιστορικού
χαρακτηριστικά συμπτωμάτων 3/6
• Χρονικά χαρακτηριστικά
o Διάρκεια από την έναρξη
o Συχνότητα και
o Πορεία των συμπτωμάτων

o Αναπνευστικό πρόβλημα εδώ και μερικές εβδομάδες

o Βήχας 10-15΄΄ μερικές φορές ανά ώρα

o Όχι ημερομηνίες αλλά αριθμός ημερών εδώ και ....

67
Λήψη ιστορικού
χαρακτηριστικά συμπτωμάτων 4/6
• Ποιοτικά χαρακτηριστικά
o Χρώμα, σύσταση υγρών του σώματος
o Μέγεθος ενός εξογκώματος
o Τύπος του βήχα
o Χαρακτηριστικά του πόνου
 Οξύς – χρόνιος
 Καύσος – παλμικός –βύθιος – οξύς – ήπιος – τσίμπημα –
με αντανάκλαση – πιεστικός - σύνθλιψη

68

Λήψη ιστορικού
χαρακτηριστικά συμπτωμάτων 5/6
• Σοβαρότης
o Ένταση – ένταση του πόνου
o Ποσότητα – αριθμός εξογκωμάτων
o Έκταση – έκταση εγκαύματος
• Χαρακτηριστικά έναρξης
o Πότε ξεκίνησε το σύμπτωμα
o Τι έκανε ο ασθενής τότε
o Πρόδρομα σημεία

69
Λήψη ιστορικού
χαρακτηριστικά συμπτωμάτων 6/6
• Παράγοντες επιδείνωσης – βελτίωσης
o Καούρες μετά από stress
o Βελτίωση πίνοντας γάλα
o Ή με συγκεκριμένη θέση
• Άλλα συμπτώματα
o Μπορεί να σχετίζονται ή να είναι ανεξάρτητα
o Διαταραχές από το γαστρεντερικό μπορεί να έχουν σχέση
με καρδιακά προβλήματα

70

Ενότητα 2: Μετακίνηση βαρών

Καταπόνηση του μυοσκελετικού συστήματος
κατά την εργασία
• Η οσφυαλγία είναι σημαντικός λόγος ασθενείας νεαρών
ενηλίκων
• Σε μια 8ωρη βάρδια το συνολικό βάρος που σηκώνει ένας
νοσηλευτής φθάνει τους 1.5 τόνους.

Βιομηχανική
• Η χρήση των βασικών κανόνων της βιομηχανικής επιτρέπει
καλύτερη τεχνική
• Η εφαρμογή των νόμων της φυσικής (δυνάμεις) στο σώμα κατά
την κίνηση και την ανάπαυση
• Επιτρέπει καλύτερη κατανόηση του μηχανισμού των
τραυματισμών

2
Για να γίνουν σωστά οι μεταφορές
απαιτούνται
o Σωστός εξοπλισμός
σε
o Σωστή ποσότητα
σε
o Βολική θέση
και
o Καλά συντηρημένος

Επιφάνεια στήριξης
• Είναι η επιφάνεια πάνω στην οποία στηρίζεται το σώμα
• Γενικά μικρή βάση στήριξης χαρακτηρίζει αστάθεια και κίνηση
• Μεγάλη βάση στήριξης παρέχει σταθερότητα θέσεως

4
Κέντρο βάρους
• Είναι το υποθετικό σημείο στο οποίο
μπορεί να θεωρηθεί ότι συλλέγεται όλη η
μάζα ενός αντικειμένου
• Σταθερότητα υπάρχει όταν το κέντρο
βάρους προβάλλει μέσα στη βάση στήριξης
• Επίσης όταν το κέντρο βάρους είναι σε
χαμηλή θέση
ΚB

Η ενέργεια ↓
mgh προς αυτή την
κατεύθυνση

mgh

Δυναμική Μεταφορά σε
ενέργεια ↑ κατάσταση
ισορροπίας

Κατάσταση ισορροπίας είναι η θέση με τη

μικρότερη δυναμική ενέργεια
6
 7

• Αγωνιστικό όχημα
• Κέντρο βάρους χαμηλά
• υπομόχλιο ↓

torque
• VW van / SUV
• Κέντρο βάρους ψηλά
• υπομόχλιο ↑

8
 Μυϊκές ομάδες
• Κινητικοί μύες
o Βρίσκονται στα άκρα
o Χαρακτηρίζονται από μακρούς τένοντες (λευκοί)
• Μύες στηρικτικοί
o Βρίσκονται στον κορμό
o Παρέχουν σταθερότητα θέσης
o Χαρακτηρίζονται από μεγάλες μυϊκές μάζες (ερυθροί)

Κόκκινοι μυς Λευκοί μύες

Αργοί Γρήγοροι
Αεροβικοί (red from myoglobin) Οξέωση
Έντονη αγγείωση Πτωχή αιμάτωση
Αντοχή Μικρή εντατική προσπάθεια
Μυϊκές ίνες μικρής διαμέτρου (50 - 150 m) Μεγάλες ίνες (300m)
Έντονη νεύρωση Μονοί ή πολλοί
Εμφανίζουν τονικότητα Twitch fibers
Μικρό ποσοστό του μυϊκού ιστού οι περισσότεροι

Ροζ μύες
Μεταξύ λευκών και κόκκινων μυών, διάφορες παραλλαγές
Ενδιάμεση συμπεριφορά
Αεροβικοί

10
5 P’s
1. Prior
2. Planning
3. Prevents
4. Poor
5. Performance

11

Βασικές αρχές μεταφοράς ασθενών

• Ο ασθενής να κάνει όσο περισσότερα μπορεί μόνος
• Έλεγχος για επιτρεπόμενες κινήσεις (από την κάρτα θεραπείας
– μπορεί αλλά πρέπει??)
• Ευρεία βάση στήριξης
• Το κέντρο βάρους το ασθενούς κοντά στου μεταφορέα
• Χρήση ζώνης μεταφοράς (ελάττωση φορτίου ώμων)
• Σήκωμα με τα γόνατα. Μη λυγίζετε τη μέση
• Αποφυγή στροφής
• Μη σηκώνετε περισσότερο από ότι αντέχετε
• Παρατηρείτε τον ασθενή για σημεία ορθοστατικής υπότασης
12
Ορθοστατική υπόταση

• Πτώση της αρτηριακής πιέσεως όταν κάποιος σηκώνεται όρθιος

• Μικρή πτώση - φυσιολογική κατάσταση
• Η πτώση μπορεί να είναι μεγαλύτερη σε ασθενείς κλινήρεις ή
εξαντλημένους
• Συμπτώματα
o Ζάλη
o Λιποθυμία
o Θολή όραση
o Μακρόσυρτος λόγος
• Αργό ανασήκωμα – Ομιλία – Βαθιές αναπνοές
• Μη στέλνετε πίσω ασθενείς που μπορεί να λιποθυμήσουν στο
διάδρομο

13

Μεταφορά από καρέκλα – ανεξάρτητος ασθενής

• Τοποθέτηση της καρέκλας με γωνία 45° προς το ακτινολογικό τραπέζι
• Η ισχυρότερη πλευρά του ασθενούς πιο κοντά στο τραπέζι
• Η καρέκλα κλειδωμένη
• Οι υποδοχές των ποδιών σηκωμένες
• Κάθισμα στην άκρη της καρέκλας
• Πίεση στα χέρια της καρέκλας για να βοηθήσουν στο σήκωμα
• Αργό σήκωμα
• Στήριγμα στο τραπέζι του ακτινολογικού με το χέρι που είναι πιο κοντά
στο τραπέζι (το πιο ισχυρό).
• Αργό γύρισμα μέχρι να αισθανθεί το τραπέζι πίσω του
• Κράτημα στο τραπέζι και με τα δύο χέρια
• Κάθισμα
14
Μεταφορά από καρέκλα – με βοήθεια
• Κλείδωμα καρέκλας
• Υποδοχές ποδιών σηκωμένες
• Κάθισμα στην άκρη της καρέκλας
• Πίεση στα χέρια της καρέκλας για βοήθεια
• Λύγισμα γονάτων, μέση ίσια
• Τα γόνατα έξω από του ασθενούς
• Σήκωμα μαζί με τέντωμα των γονάτων
• Έλεγχος για ζάλη, μικρή στάση
• Στροφή και οι δύο προς το τραπέζι
• Στήριξη χεριών
• Κάθισμα σιγά σιγά
15

Ζώνη μεταφοράς

16
Μεταφορά από δύο
• Ο πιo δυνατός τον κορμό
• Δίνει το σύνθημα
• Προετοιμασία με μέτρημα δυνατά
o Επιτρέπει συντονισμό
o Έλεγχο συνθηκών
• Προετοιμασία καρέκλας
• Χέρια δεμένα στο στήθος

17

Υδραυλική μεταφορά

18
Συστήματα ελάττωσης τριβών
σε πλάγια μεταφορά

19

Συστήματα μεταφοράς 1/3

20
Συστήματα μεταφοράς 2/3

21

Συστήματα μεταφοράς 3/3

• Με τη μεταβολή του ύψους μπορούμε να φέρουμε το φορείο
και / ή την τράπεζα στο ίδιο ύψος για ευκολότερη μεταφορά

22
Μηχανικά συστήματα μεταφοράς

23

Συστήματα μεταφοράς με ανάρτηση οροφής

24
Λυχνία

• X-ray λυχνία μετακίνηση δύναμη ~ 2 κιλά στο ύψος του

θώρακα - κακώσεις ώμων
• Κίνηση της λυχνίας σε όποια κατεύθυνση χρειάζεται και πάτημα
κουμπιού
• Το ποδόφρενο μακριά κάτω από το τραπέζι – σκύψιμο
• Οι λαβές της λυχνίας είναι συνήθως λεπτότερες από ότι θα
έπρεπε για σταθερό κράτημα ~ 3εκ, αντί για 7εκ.
• Οι λαβές και τα κουμπιά σε απόσταση
• 5 κιλά μολύβδινη ποδιά στο χειρουργείο
25

Η/Υ
Πιθανά προβλήματα:
Κορμός, αυχένας, πόδια, άνω άκρα,
καρπός
Συστάσεις:
 Το επίπεδο των ματιών 5-7 εκ. Κάτω από το άνω όριο του
περιβλήματος της οθόνης με την οθόνη και το πληκτρολόγιο
στην ευθεία.
 Η οθόνη σε απόσταση του τεντωμένου άνω άκρου
 Το τραπέζι του υπολογιστή 80εκ από το δάπεδο
 Χρήση laptop για οικονομία χώρου
 Στηρίγματα για τα πόδια επιτρέπουν καλύτερη στήριξη
 Καθαρός χώρος από κάτω για τα πόδια 26
Συστήματα αποφυγής
καταπόνησης άκρων
• Μειώνουν την κόπωση των
ποδιών και της ΣΣ
• Αυξάνουν τη ροή αίματος
και την οξυγόνωση
• Συντηρούνται εύκολα και
δεν καταστρέφονται

27

Ακτινολογικά αρχεία
• Υπό χρήση όλη την ημέρα
• Συνεχές τέντωμα και λύγισμα
• Κακώσεις
• Τράβηγμα φακέλων από πακέτα  Η ψηφιακή απεικόνιση
έχει περιορίσει τις
o Κάκωση ώμου
ανάγκες αρχειοθέτησης
• Τραυματισμός στα ακτινολογικά
o άμεσος από πτώση φακέλων τμήματα
o σήκωμα 6-8 φακέλων κάθε φορά
o οσφυαλγία
• Το κινητό σκαλάκι - κίνδυνος
28
Αποδοτικός σχεδιασμός συστημάτων
αρχειοθέτησης
• Κατακόρυφα περιστρεφόμενα ράφια με ηλεκτρικό έλεγχο
κίνησης
• Αποθηκεύουν πολλαπλάσια ποσά αρχείων σε μικρότερο χώρο
• Βελτιώνουν την ευκολία χειρισμού και την παραγωγικότητα
• Μειώνουν τη φυσική προσπάθεια (στροφή, κλίση, έντονη
δύναμη)
• Ανεξάρτητη η κίνηση από τις σωματικές ιδιότητες του χρήστη
• Μπορεί να δουλέψει από καθιστή θέση

29

NO-LIFT POLICIES
Πολιτικές για αποφυγή φυσικής
φόρτισης

• Σε πολλά κράτη και νοσοκομεία εφαρμόζονται ειδικές οδηγίες

που περιορίζουν τις επαγγελματικές επιπτώσεις από τη
μετακίνηση βαρών

30
Επιμονή στις ορθές πρακτικές και
αλλαγή συνηθειών

“A new scientific truth does not triumph by convincing its

opponents and making them see the light ………………….
but rather because its opponents eventually die, and a new
generation grows up that is familiar with it”
(Max Planck, a physicist)

31

Ενότητα 3: Έλεγχος των λοιμώξεων

 Ιgnaz Semmelweis
• Ιgnaz Semmelweis (1818-1865) Ούγγρος
μαιευτήρας.
• Παρατήρησε τη διαφορά θνησιμότητος στη
μονάδα που εκπαίδευε φοιτητές ιατρικής
(συμμετείχαν σε νεκροψίες) και στη μονάδα
που εκπαίδευε μαίες.
• Εφήρμοσε πρώτος το πλύσιμο των χεριών με
διάλυμα χλωρίνης για αποφυγή του επιλόχειου
πυρετού 1947.
• Διώχθηκε από το νοσοκομείο της Αυστρίας
“Ignaz Semmelweis 1860”, από (Βιέννη) στο οποίο δούλευε παρότι η
[Link] διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
θνησιμότητα από επιλόχειο πυρετό έπεσε από
10% στο 2% με αυτό τον τρόπο.
• Πέθανε από σηψαιμία .
1

Louis Pasteur
• Ο Louis Pasteur (1822-1895) γάλλος χημικός,
μικροβιολόγος.
• Απέδειξε ότι η ζύμωση οφείλεται σε
πολλαπλασιασμό μικροβίων που γίνεται
βιολογικά και όχι αυτόματα.
• Υπέδειξε ως μεθόδους ελέγχου των
μικροβίων το φιλτράρισμα, τη θερμότητα και
τη χρήση χημικών υγρών.
• Ανέπτυξε την ιδέα ότι μικροοργανισμοί είναι
η αιτία λοιμώξεων σε ζώα και ανθρώπους.

“Louis Pasteur by Pierre Lamy Petit”, από • Μέχρι τότε οι γνώσεις για μόλυνση,
Materialscientist διαθέσιμο ως κοινό κτήμα
απολύμανση, αντισηψία και ασηψία ήταν
άγνωστες. 2
Robert Koch
• Robert Koch 1843 –1910, Πρώσσος,
ιατρός.
• Νόμπελ Ιατρικής 1905 για το
μυκοβακτήριο της φυματίωσης.
• 1881 εισαγωγή της αποστείρωσης
χειρουργικών εργαλείων με χρήση
θερμότητας.

“RobertKoch cropped”, από Tryphon

διαθέσιμο ως κοινό κτήμα

Sir Joseph Lister

• Sir Joseph Lister 1827 – 1912.

• Εισήγαγε τη φαινόλη (καρβολικό οξύ)
στην αντισηψία τραυμάτων και
εργαλείων (1867).
• Παρατήρησε ότι γυναίκες που
γέννησαν με γιατρό είχαν υψηλότερη
θνησιμότητα από αυτές που
γέννησαν με μαίες, διότι οι γιατροί
πήγαιναν από το ένα χειρουργείο στο
“Joseph Lister c1867”, από Quibik διαθέσιμο
ως κοινό κτήμα
άλλο χωρίς πλύσιμο χεριών.
• Εισήγαγε τη χρήση γαντιών.
4
Στοιχεία μικροβιολογίας
• Μικρόβια είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί αόρατοι με γυμνό
μάτι.
• Παθογόνα είναι εκείνα που προκαλούν λοίμωξη σε ευπαθή
άτομα.
• Σαπρόφυτα δεν προκαλούν λοίμωξη.
• Φυσιολογική χλωρίδα: ο ισορροπημένος πληθυσμός
μικροβίων που διαβιούν στις περισσότερες περιοχές του
σώματός μας με θετική επίδραση:
o Παραγωγή βιταμινών (Β και Κ).
o Ενίσχυση άμυνας (παρεμπόδιση εγκατάστασης παθογόνων,
παραγωγή αντισωμάτων, κυτταρική ανοσία).
5

Μόλυνση
• Απλή εγκατάσταση μικροβίων σε μια επιφάνεια ή περιοχή του
σώματος χωρίς υποχρεωτική ανάπτυξη λοίμωξης.

6
Λοίμωξη
• Εγκατάσταση, ανάπτυξη και πολλαπλασιασμός μικροβίων
• Συμπτωματολογία νόσου
o Γενικά (ρίγος, πυρετός, κακουχία)
o Τοπικά – φλεγμονή (ερυθρότητα, πόνος, οίδημα, αύξηση
θερμοκρασίας τοπικά)

Νόσος

• Νόσος
o το σύνολο των λειτουργικών και βιοχημικών διαταραχών
οργάνων ή συστημάτων που προκαλούνται στην περίπτωση
των λοιμώξεων από τα μικρόβια
• Νοσοκομειακές λοιμώξεις

8
Κύκλος της μόλυνσης

Τρόπος
μεταφοράς
Θύρα εξόδου Θύρα εισόδου

Ευαισθησία
Πηγή μόλυνσης ξενιστή
Λοιμογόνος
παράγων

Αλυσίδα λοίμωξης 1/2

• Λοιμογόνος παράγων — βακτήρια, ιοί, μύκητες.
• Πηγή μόλυνσης — άνθρωπος, ζώα, φυτά, εκκρίσεις, φυσική
διαβίωση του παράγοντα.
• Θύρα εξόδου — του μικροοργανισμού.
• Μέσο μετάδοσης — άμεση, έμμεση επαφή, δια του αέρα.
• Θύρα εισόδου του μικροοργανισμού στον ξενιστή (πχ τραύμα).
• Ευαίσθητος ξενιστής — πρέπει να καμφθεί η άμυνα για να
προκληθεί νόσος.

10
Αλυσίδα λοίμωξης 2/2

+
Επιθετικότητα
Ποσότητα Οδός Είσοδος Ευαίσθητος
παθογόνου μετάδοσης ξενιστής

11

Λοιμογόνοι παράγοντες
• Βακτήρια – τα πιο σημαντικά και πολλά.
• Ιοί – οι μικρότεροι μικροοργανισμοί.
• Μύκητες – σαν φυτά στον αέρα, το χώμα και το νερό.

 Βακτήρια – Ιοί
o Φυσιολογική χλωρίδα – μόνιμα παρόντα σε σταθερό
αριθμό, τρίψιμο με βούρτσα.
o Παροδικά – χαλαρά, από επαφές, απομακρύνονται με το
πλύσιμο των χεριών.

12
Κατανομή βακτηρίων

 Σχήμα
 σφαιρικά (κόκκοι), ραβδωτά (βάκιλοι), περιέλικτα
(σπειροχαίτες)
 Gram θετικά ή gram αρνητικά
 ανάλογα με το χρώμα στην τεχνική
 Αερόβια ή αναερόβια
 ανάλογα με την ανάγκη για οξυγόνο

13

Παράγοντες που επηρεάζουν το ενδεχόμενο

πρόκλησης λοίμωξης
• Αριθμός μικροοργανισμών
• Λοιμογόνος δράση
• Επάρκεια ανοσοποιητικού
• Χρόνος και αμεσότητα επαφής με το μικροοργανισμό

• Νοσοκομειακές λοιμώξεις είναι σοβαρότερες και προκαλούνται

επειδή:
o Χρησιμοποιούνται επεμβατικές τεχνικές
o Αναπτύσσονται μικροοργανισμοί ανθεκτικοί στα συνήθη
αντιβιοτικά
o Οι ασθενείς είναι καταπονημένοι
14
Άμυνα του σώματος στη λοίμωξη

 Φυσιολογικοί μικροοργανισμοί στο σώμα

 Φλεγμονώδης αντίδραση
o Αγγειακή και κυτταρική αντίδραση
o Δημιουργία εξιδρωμάτων
o Επούλωση ιστών
 Ανοσολογική αντίδραση

15

Παράγοντες που επηρεάζουν την

ευαισθησία του ξενιστή
• Συνέχεια δέρματος και βλεννογόνων
• Φυσιολογικό pH
• Λευκά αιμοσφαίρια
• Ηλικία, φύλο, φυλή, κληρονομικοί παράγοντες
• Ανοσία φυσική ή επίκτητη
• Κόπωση, κλίμα, διατροφή, γενική κατάσταση υγείας
• Άγχος
• Μακροχρόνια παρουσία καθετήρων και ιατρικών συσκευών

16
Συνήθεις πηγές μόλυνσης
• Άλλοι άνθρωποι
• Παράγοντες που επιδρούν
o Αναπνευστικό στην ανάπτυξη των μικροβίων:
o Ουροποιητικό o Τροφή
o Γαστρεντερικό o Οξυγόνο
o Γεννητικό o Νερό
o Αίμα o Θερμοκρασία
o Δέρμα o pH
o Βλεννογόνοι o Φως
• Ζώα
• Έδαφος
• Τροφή, νερό, γάλα
• Αντικείμενα
17

Συνήθεις έξοδοι

• Αναπνευστικό
• Γαστρεντερικό
• Ουροποιητικό
• Διακοπή συνέχειας δέρματος
• Αίμα, ιστοί

18
Στάδια λοιμώδους νόσου

• Περίοδος επώασης
• Προδρομικό στάδιο
• Νόσος
• Ανάρρωση

19

Εργαστηριακά ευρήματα
ενδεικτικά λοίμωξης
• Αύξηση λευκών αιμοσφαιρίων
o φυσιολογικό 5.000 – 10.000/mm3
• Αύξηση ειδικών τύπων λευκών αιμοσφαιρίων
o Πολυμορφοπύρηνα – μικροβιακή λοίμωξη
o Λεμφοκύτταρα – ιογενής λοίμωξη
• Αύξηση της ταχύτητας καθιζήσεως του αίματος – ΤΚΕ
• Αύξηση C-αντιδρώσα πρωτεϊνη (CRP)
• Παρουσία μικροοργανισμών στα ούρα, στο αίμα, τα πτύελα ή
την καλλιέργεια εκκρίσεων
20
Τρόποι μεταφοράς των λοιμώξεων

21

Τρόποι μεταφοράς
• Αναπνευστικό
o Βήχας
o Φτάρνισμα
o Ομιλία
• Διαδρομή κόπρανα – στόμα
o Κόπρανα μολύνουν τροφές, περιβάλλον, χέρια
• Ενδιάμεσος ξενιστή
o Μετάδοση με έντομα

22
Τρόποι μεταφοράς - Επαφή
Άμεση επαφή Έμμεση επαφή
• Ξενιστής επαφή με πηγή  Μεταφορά νόσου από την
μόλυνσης πηγή μόλυνσης στον
ξενιστή χωρίς άμεση επαφή
(πχ. εισπνοή σωματιδίων)
• Φιλί, επαφή δέρμα-δέρμα,
σεξουαλική επαφή
 Μολυσμένα αντικείμενα,
επιφάνειες, ή ουσίες που
• Επαφή με ζώα, χώμα ή φυτά μπορούν να μεταδώσουν
νόσο, (fomites), όχι τροφές

23

Τρόποι μεταφοράς –Σταγονίδια

Μεγάλα σταγονίδια με βεληνεκές ~ 1 μέτρο

• Μεταφέρουν λοίμωξη με:
o Βήχα, φτάρνισμα, ομιλία
o Ιατρικές πράξεις
• Παράδειγμα: • Επαφή με:
o Διφθερίτιδα o Επιπεφυκότα
o Κοκίτης o Βλεννογόνο στόματος,
o Μηνιγγοκοκκική μηνιγγίτιδα ρινός

24
Τρόποι μεταφοράς
Αερογενής (πυρήνες σταγονιδίων)
• Πολύ μικρά κομμάτια από την εξάτμιση σταγονιδίων ή
σκόνης με λοιμογόνο παράγοντα μπορούν…
o Να μείνουν στον αέρα για μακρό χρόνο
o Να ταξιδέψουν μακρύτερα από τα σταγονίδια
o Να ψεκασθούν κατά τη διάρκεια ιατρικών πράξεων
• Παραδείγματα:
Μπορούν να διασπαρθούν
o Φυματίωση ευρέως με τη συνδρομή
o Ιλαρά περιβαλλοντικών παραγόντων
(πχ. ρεύματα αέρα)

25

Μετάδοση των ιών της γρίππης

Εποχιακή μορφή στους ανθρώπους

Σταγονίδια Πιο πιθανή

Σωματίδια Πιθανή σε μικρή απόσταση

Επαφή Πιθανή

26
Πρόληψη και θεραπεία λοιμώξεων
• Καθαριότητα
• Υγιεινή χεριών
• Βασικές προφυλάξεις
• Ατομικά προστατευτικά μέσα
• Αντισηψία – απολύμανση
• Ασηψία - αποστείρωση
• Απομόνωση / προστατευμένα περιβάλλοντα
• Εκπαίδευση ασθενούς / συγγενών

27

Καθαριότητα

• Μηχανική απομάκρυνση ακαθαρσιών.

• Νερό ή απορρυπαντικό.
• Επιβάλλεται πριν από τις άλλες μεθόδους ελέγχου
μικροβίων γιατί η παρουσία οργανικών ουσιών (πχ. πύον,
αίμα) δεν επιτρέπει τη δράση των χημικών.

28
Κανόνες υγιεινής στο σπίτι
• Πλύσιμο χεριών πριν το χειρισμό τροφής
• Μαγείρεμα σε υψηλές θερμοκρασίες
• Σωστή χρήση επιφανειών και εργαλείων (ωμά κρέατα –
λαχανικά)
• Τροφές στο ψυγείο
• Πλύσιμο ωμών τροφών και λαχανικών
• Παστεριωμένο γάλα και χυμοί
• Πλύσιμο χεριών μετά τη χρήση WC
• Προσωπικά αντικείμενα περιποίησης

29

Ατομική Υγιεινή - Νοσοκομείο

• Μαζεμένα μαλλιά – μαλλιά που πέφτουν μπροστά
μεταφέρουν μικροοργανισμούς και μαζεύουν
μικροοργανισμούς
• Κοντά νύχια – όχι ακρυλικά ή σκασμένα βερνίκια
• Ελάχιστα κοσμήματα
• Κάλυψη τραυμάτων με αδιάβροχο επίδεσμο
• ΤΑ με λοίμωξη περιορισμός του ενδεχομένου διασποράς της

30
Πλύσιμο χεριών
Η πιο σημαντική προφύλαξη

• Όταν είναι φανερά λερωμένα

• Πριν και μετά από ατομική φροντίδα, χρήση τουαλέτας
• Πριν και μετά την επαφή με ασθενή
• Μετά από επαφή με εστία λοίμωξης (αίμα, υγρά σώματος,
τραύματα, μολυσμένα αντικείμενα)
• Πριν από ιατρικές πράξεις (εισαγωγή, χειρισμοί καθετήρων)
• Πριν και μετά το φόρεμα γαντιών (γάντια σημαίνει + πλύσιμο)
• Στην αρχή και το τέλος της βάρδιας

31

Πλύσιμο χεριών - Μέθοδος 1/4

• Βρέξτε τα χέρια με καθαρό, όχι ζεστό νερό
• Σαπούνι ή αντισηπτική σαπουνάδα
• Τρίψτε τα χέρια για 20΄΄ περίπου
• Ξεβγάλετε με άφθονο νερό
• Στεγνώστε με πετσέτα μιας χρήσης ή αέρα
• Χρησιμοποιήστε την πετσέτα για να κλείσετε τη βρύση

32
Πλύσιμο χεριών - Μέθοδος 2/4
• Χρήση αντισηπτικής σαπουνάδας αντί σαπουνιού όταν
χρειάζεται:
o Άσηπτη τεχνική
o Σε ασθενείς με μειωμένη αντίσταση
o Επαφή με υγρά του σώματος
o Σε ασθενείς στην απομόνωση λόγω λοίμωξης
o Σε εντατικές μονάδες

33

Πλύσιμο χεριών - Μέθοδος 3/4

• Χειρουργικό πλύσιμο χεριών
o Στο χειρουργείο
o Χωρίς κοσμήματα, βερνίκια νυχιών
o Διάρκεια τριψίματος 10 λεπτά
o Χρήση βούρτσας
o Καλό ξέβγαλμα
o Σκούπισμα με αποστειρωμένο χαρτί
o Αποστειρωμένα γάντια

34
Πλύσιμο χεριών - Μέθοδος 4/4

“Handwashing”, από LindaH διαθέσιμο με άδεια CC BY 2.0

35

Τα 5 βήματα
για την
υγιεινή των
χεριών

[Link] 36
Υγρό καθαρισμού χεριών
με βάση το οινόπνευμα
• Εναλλακτικό του απλού πλυσίματος.
• Αποτελεσματικό εάν τα χέρια δεν έχουν φανερές βρωμιές.
• Ακριβότερο από το σαπούνι και το νερό.
Μέθοδος
• Βάλτε περίπου 3ml στην παλάμη.
• Τρίψτε τα χέρια μεταξύ τους σε όλες τις μεριές μέχρι να
στεγνώσουν.

37

Χειρουργικό πλύσιμο

38
 Μέθοδοι ελέγχου των λοιμώξεων
Ατομικά Προστατευτικά Υλικά

39

Ατομικά Προστατευτικά Υλικά 1/8

• Όταν χρησιμοποιούνται κανονικά μπορούν να μας

προστατεύσουν από έκθεση σε λοιμογόνους
παράγοντες.

• Μάθετε τι πρέπει να χρησιμοποιήσετε σε κάθε

περίπτωση και χρησιμοποιήστε το σωστά.

40
Ατομικά Προστατευτικά Υλικά 2/8

• Ποδονάρια - υποδήματα
• Σκούφια
• Μάσκα
• Μπλούζα
• Γάντια

41

Ατομικά Προστατευτικά Υλικά 3/8

Σκούφια
• Αποφυγή μόλυνσης χειρουργικού πεδίου, εργαλείων, από
πτώση τριχών
• Δεν είναι αποστειρωμένη
• Στον προθάλαμο του χειρουργείου
• Χρησιμοποιείται:
o Στο χειρουργείο
o Σε ειδικές περιπτώσεις (αγγειογράφος)

42
Ατομικά Προστατευτικά Υλικά 4/8
• Ποδονάρια ή υποδήματα
χειρουργείου
o Χρησιμοποιούνται στο
χειρουργείο
o Σε ειδικές περιπτώσεις
(αγγειογράφος)
o Δεν είναι αποστειρωμένα
o Τα φοράμε μόλις μπούμε στον
προθάλαμο του χειρουργείου

43

Ατομικά Προστατευτικά Υλικά 5/8

Μάσκα: φραγμός και φίλτρο
• Χειρουργική μάσκα
o Βαμβάκι, χαρτί
o Προστατεύει από τα υγρά του σώματος
και μεγάλα σταγονίδια
• Σωματιδιακή μάσκα (N95)
o Έλεγχος για καλή εφαρμογή
o Προστατεύει από μικρά σταγονίδια και
αερογενή σωματίδια
• Εναλλακτικά υλικά
o Χαρτομάντηλα, ύφασμα Ν95
44
Ατομικά Προστατευτικά
Υλικά 6/8
• Μάσκες σωματιδίων Ν95
o Τρεις τύποι: μιας χρήσεως, πολλαπλών χρήσεων
(ελαστομερές), μηχανικού καθαρισμού αέρα
• Μάσκες σωματιδίων μιας χρήσεως
o Ταξινόμηση: N95, N99, N100, R95, R99, R100, P95, P99, P100
o Γράμμα / αντίσταση στα έλαια: N = όχι, R = μικρή, P = υψηλή
o Νούμερο ποσοστό σωματιδίων που απομακρύνεται (πχ. N95
φιλτράρει 95% των σωματιδίων)

45

Ατομικά Προστατευτικά Υλικά 7/8

Γάντια
• Διαφορετικοί τύποι: νοικοκυριού, καθαρά
γάντια, αποστειρωμένα γάντια
• Διαφορετικά μεγέθη
• Είναι προστατευτικά
• Δεν αντικαθιστούν το πλύσιμο των χεριών
• Μπορούν να αποτελέσουν πηγή μολύνσεων
• Δουλέψτε από το καθαρό προς το βρώμικο
• Μιάς χρήσης
• Αλλαγή μεταξύ ασθενών

Pair of beige latex gloves public domain image

46
Ατομικά Προστατευτικά Υλικά 8/8
Μπλούζα
• Χειρουργείο - αρχές άσηπτης τεχνικής
• Θάλαμοι απομόνωσης
o Αποστειρωμένη ή Καθαρή
• Μονάδες προώρων, ΜΕΘ
o Αποστειρωμένη ή Καθαρή
• Κάλυψη όλου του σώματος
• Μακριά μανίκια
• Καλή εφαρμογή

47

Χρήση μέσων ατομικής προφύλαξης

48
Σειρά τοποθέτησης
1. Ποδονάρια
2. Σκούφια
3. Μάσκα (γυαλιά)
4. Πλύσιμο χεριών
5. Ρόμπα
6. Γάντια

[Link]
49

Προστασία οφθαλμών προσώπου

• Τοποθέτηση γυαλιών και

σταθεροποίηση με κατάλληλο τρόπο

• Τοποθέτηση καλύμματος προσώπου και

σταθεροποίηση πάνω από τα φρύδια

• Έλεγχος εφαρμογής

[Link] 50
Χειρουργική μάσκα 1/2
Μάσκα
• Μετά από:
o τη σκούφια
και
o τα ποδονάρια
• Πριν από:
o Χειρουργικό πλύσιμο
o Μπλούζα
o Γάντια

51

Χειρουργική μάσκα 2/2

• Κάλυψη στόμα, μύτη, πηγούνι
• Εφαρμογή του εύκαμπτου σύρματος στη
γέφυρα της μύτης
• Δέσιμο των κορδονιών
• Σωστή εφαρμογή για να αποφύγετε την
ανάγκη για επανατοποθέτηση στη διάρκεια [Link]

της εργασίας

52
 N95 σωματιδιακή μάσκα

• Προσοχή στο μέγεθος (S, M, L)

• Κάλυψη μύτης, στόματος, πηγουνιού
• Εφαρμογή στη γέφυρα της μύτης
• Δέσιμο κορδονιών
• Προσαρμογή και έλεγχος εφαρμογής:
o εισπνοή – η μάσκα να κολλάει στο πρόσωπο [Link]

o εκπνοή – να μη βγαίνει αέρας γύρω από το

πρόσωπο

53

Μπλούζα 1/2

• Επιλογή τύπου ή μεγέθους

• Άνοιγμα μπροστά ή πίσω
• Δέσιμο στο λαιμό και τη μέση

[Link]
54
Μπλούζα 2/2
• Αποστειρωμένη
• Άνοιγμα πίσω
• Δένεται με βοήθεια
o Κρατάμε τα κορδόνια της μέσης
σε απόσταση ώστε ο βοηθός να
πιάσει τις άκρες (δένουν πίσω)
χωρίς να ακουμπήσει την
μπλούζα
• Απαγορεύεται η επαφή του
μπροστινού μέρους με μη
αποστειρωμένη επιφάνεια [Link]

55

Γάντια αποστειρωμένα 1/2

 Τελευταία

 Σωστό τύπο και μέγεθος

 Χέρια μέσα στα γάντια

[Link]

 Γάντια πάνω από τις μανσέτες της μπλούζας

56
 [Link]

57

Γάντια αποστειρωμένα 2/2

• Κομμένα νύχια, χωρίς κοσμήματα, ρολόї
• Κρατείστε τα σε απόσταση από το σώμα σας στο ύψος της μέσης
(θέση ασφαλείας)
• Αλλαγή
o εάν τρυπήσουν
o επαφή με μολυσμένα
o μεταξύ ασθενών
• Αλλεργία στο latex, το ταλκ
• Αποφυγή επαφής “μόλυνση εξ επαφής”
o Μάτια, στόμα, μύτη, επιφάνειες
• Μην πιάνετε αντικείμενα, πόρτες, χειριστήρια με μολυσμένα γάντια
58
Θέση ασφαλείας

59

Γάντια καθαρά μη αποστειρωμένα

• Χρησιμοποιούνται σαν προφύλαξη σε κίνδυνο μόλυνσης από
τον άρρωστο και αντίστροφα
• Επίσης σε ορισμένες ιατρικές πράξεις
• Στεγνά χέρια
o Υγρασία ευνοεί την ανάπτυξη μικροβίων
• Απορρίψτε τα χωρίς να πιάσετε άλλα αντικείμενα (πόμολο,
χειριστήριο)
• Μόνο σε έναν ασθενή
• Σε έκτακτα περιστατικά

60
Σειρά αφαίρεσης

1. Γάντια
2. Ρόμπα, ποδιά
3. Γυαλιά
4. Μάσκα
5. Σκουφί
6. Υγιεινή χεριών

61

Αφαίρεση γάντια 1/2

• Πιάστε την εξωτερική μεριά κοντά

στον καρπό

• Βγάλτε από το χέρι γυρίζοντας το

γάντι μέσα - έξω

• Κρατήστε με το ντυμένο χέρι

[Link]

62
Αφαίρεση γάντια 2/2

• Γλιστρήστε το γυμνό χέρι από μέσα στον

καρπό του άλλου γαντιού
• Τραβήξτε από μέσα φτιάχνοντας μια
σακούλα και για τα δύο γάντια
• Πετάξτε στο κατάλληλο δοχείο

[Link]
63

Βγάλσιμο
μπλούζας

1. Λύστε τα κορδόνια [Link]

2. Βγάλτε τη μπλούζα από το λαιμό και τους ώμους

3. Γυρίστε τη βρώμικη μεριά ανάποδα από έξω προς τα μέσα
4. Τυλίξτε σε δέμα
5. Πετάξτε ανάλογα
6. Μην ακουμπάτε το μπροστινό μέρος
7. Πλύσιμο χεριών
64
Βγάλσιμο γυαλιών ή καλύμματος προσώπου

• Πιάστε από τα κορδόνια ή

τα αυτιά με γυμνά χέρια

• Βγάλτε από το πρόσωπο

• Τοποθετήστε κατάλληλα
για απολύμανση ή πέταμα

[Link] 65

Βγάλσιμο μάσκας

• Με πλυμένα χέρια ή μετά το βγάλσιμο των

γαντιών

• Λύστε τα κάτω κορδόνια πρώτα ή σηκώστε

το κάτω ελαστικό πάνω από το κεφάλι

• Μετά λύστε τα επάνω

• Πετάξτε [Link]

• Μην αγγίζετε το μπροστινό μέρος της

μάσκας
66
Σημεία κλειδιά στον έλεγχο της μετάδοσης

• Ελαχιστοποίηση έκθεσης
o Οργάνωση από πριν
• Μην τακτοποιείτε τα προστατευτικά σας μετά την επαφή με
τον ασθενή
o Μην αγγίζετε μάτια, μύτη, στόμα!
• Μη διαδίδετε τη μόλυνση
o Περιορίστε τις επιφάνειες που αγγίζετε
• Αλλάξτε τα σκισμένα γάντια
o Πλύνετε τα χέρια πριν από τα καινούργια

67

Προφυλάξεις για έλεγχο λοιμώξεων

68
Ασηψία
• Πλήρης απουσία μικροβίων, σπόρων και τοξινών που
επιτυγχάνεται με την αποστείρωση.
• Παρεμπόδιση της μόλυνσης με την προληπτική καταστροφή
των μικροβίων, των σπόρων και των τοξινών τους.
• Εφαρμόζεται σε κάθε αντικείμενο ή υλικό που θα έρθει σε
επαφή με τον άρρωστο. Επίσης σε συγκεκριμένο χώρο.

69

Αποστείρωση
• Διαδικασία καταστροφής μικροβίων, σπόρων και
μικροοργανισμών.
• Τα υλικά που έχουν υποστεί αυτή τη διαδικασία ονομάζονται
αποστειρωμένα ή άσηπτα.
• Έστω και ένας μικροοργανισμός καθιστά τη διαδικασία
ανεπαρκή.

70
Απολύμανση
• Διαδικασία κατά τη οποία επιτυγχάνεται μερική καταστροφή
των μικροβίων (όχι των σπόρων).
• Χρήση απολυμαντικών (φυσικών ή χημικών μέσων).
• Αναφέρεται σε άψυχα στοιχεία
o Νερό, Δωμάτιο, Εργαλείο, Κατοικία.
• Γίνεται με απολυμαντικά υλικά τα οποία είναι βλαβερά για
τους ιστούς και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται στο
ανθρώπινο σώμα.

71

Απολυμαντικά υλικά
• Βακτηριοκτόνα
o Καταστρέφουν τα μικρόβια
• Βακτηριοστατικά
o Αναστέλλουν τον πολλαπλασιασμό των μικροβίων και
προκαλούν βλάβες σε αυτά
o Μετά την λήξη της επίδρασής τους τα μικρόβια
αναπτύσσονται κανονικά
• Σποροκτόνα
o Καταστρέφου ν και τους σπόρους
o Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για αποστείρωση
72
Αντισηψία
• Αναστολή της ανάπτυξης και του πολλαπλασιασμού
παθογόνων μικροοργανισμών σε ζωντανούς οργανισμούς
(δέρμα, βλεννογόνοι).
• Αντίστοιχο της απολύμανσης που αναφέρεται σε ζωντανούς
οργανισμούς.
• Γίνεται με αντισηπτικές ουσίες
o Οινόπνευμα, ιώδιο, betadine, cetavlon, φορμόλη,
υπερμαγγανικό κάλιο.

73

Προφυλάξεις έναντι λοιμώξεων

• Εξαρτάται από τον τρόπο μετάδοσης
• Όλα τα επίπεδα απαιτούν υγιεινή χεριών
• Βασικές – για όλους τους νοσηλευόμενους
o Εφαρμογή στο αίμα, τα υγρά του σώματος, εκκρίσεις,
διάσπαση συνέχειας δέρματος, βλεννογόνους
• Ειδικές – επιπλέον προφυλάξεις ανάλογα με τον τρόπο
μετάδοσης
o Επαφή
o Σταγονίδια
o Αερογενής

74
Ατομικά Προστατευτικά Υλικά
Βασική προφύλαξη
Γάντια Προφύλαξη οφθαλμών ή
• Επαφή μάσκα
• Εκκρίσεις αναπνευστικού • Πράξεις που μπορεί να
• Μολυσμένα αντικείμενα ή επιφάνειες προκαλέσουν splashes /
sprays αίματος, υγρών,
• Αίμα και υγρά του σώματος
εκκρίσεων
Μπλούζα
• Ενδεχόμενο να λερωθούν τα ρούχα από εκκρίσεις
σώματος, υγρά ή απεκκρίσεις
• Αλλαγή μπλούζα – γάντια σε κάθε ασθενή
• Πλύσιμο χεριών προ και μετά ασθενή και περιβάλλον του
• Πλύσιμο με σαπούνι ή αλκοολούχο υγρό
75

Προφυλάξεις επαφής 1/2

Επιπλέον των βασικών προφυλάξεων
• Περιορισμός μετακινήσεων ασθενούς
• Απομόνωση και μεταξύ ασθενών
• Μπλούζα + γάντια για είσοδο στο δωμάτιο
o Αφαίρεση αμέσως μετά την έξοδο
• Μην αγγίζετε μάτια, μύτη, και στόμα με τα χέρια
• Μη μολύνετε τις επιφάνειες (πόμολα, πρίζες)

76
Προφυλάξεις επαφής 2/2
• Πλύσιμο χεριών αμέσως μετά την επαφή
• Υλικά μιας χρήσεως εάν είναι δυνατόν
o Διαφορετικά, καθάρισμα και απολύμανση μεταξύ χρήσεων
• Καθάρισμα και απολύμανση του δωματίου του ασθενούς
καθημερινά
o Κάγκελα κρεβατιού
o Κομοδίνο
o Επιφάνειες τουαλέτας
o Πιεσόμετρο, επιφάνειες μηχανημάτων

77

Καθάρισμα και απολύμανση

για προφύλαξη μόλυνσης από επαφή
• Απορρυπαντικά
o Χρησιμοποιούνται για την απομάκρυνση οργανικών ουσιών
από επιφάνειες ή περιοχές
• Απολύμανση
o Χρησιμοποιείται για τον έλεγχο των μικροβίων
• Μια περιοχή πρέπει να καθαρισθεί από οργανικά στοιχεία προ
της απολύμανσης
• Διαφορετικά η απολύμανση είναι ανεπαρκής

78
Προφυλάξεις για σταγονίδια 1/2

• Αποφυγή λοιμώξεων από μεγάλα σταγονίδια

o Φτάρνισμα
o Βήχας
o Ομιλία

• Παραδείγματα
o Μηνιγγίτιδα
o κοκίτης
[Link]
o Γρίππη
79

Προφυλάξεις για σταγονίδια 2/2

Επιπλέον των βασικών προφυλάξεων
• Τοποθέτηση ασθενούς σε μονό δωμάτιο ή περισσότερους σε
απόσταση > 1 μέτρου

• Μάσκα για απόσταση < 1 m

• Ανάλογα κάλυψη προσώπου ή ματιών < 1 m

• Περιορισμός των μετακινήσεων του ασθενούς

o Ασθενής μάσκα εκτός θαλάμου

80
Προφυλάξεις για αερογενείς λοιμώξεις 1/2

Επιπλέον των βασικών προφυλάξεων

• Αποφυγή διασποράς δυνητικά λοιμογόνων εισπνεόμενων
σωματιδίων από τον αέρα
• Παραδείγματα
o Φυματίωση
o Ιλαρά
o Ανεμοευλογιά
o Ευλογιά

81

Προφυλάξεις για αερογενείς λοιμώξεις 2/2

• N95 σωματιδιακή μάσκα για το προσωπικό
o Έλεγχος εφαρμογής προ της χρήσης
• Ασθενής στην απομόνωση
• Ασθενής μάσκα όταν εξέρχεται από το θάλαμό του
• Δωμάτιο απομόνωσης
o Σχεδιασμός απομάκρυνσης του μολυσματικού υλικού με
κατάλληλη κατεύθυνση ρευμάτων αέρα

82
Τύποι απομόνωσης Ι - πλήρης
• Πλήρης
o Άρρωστος μολυσματικός, μεταδοτικός
o Χωριστό δωμάτιο

o Μάσκα, μπλούζα, γάντια (εισερχόμενοι)

o Απόρριψη υλικού μιας χρήσεως, απολύμανση λοιπών
o Επισκέπτες ενημερώνουν το νοσηλευτικό προσωπικό

83

Τύποι απομόνωσης ΙΙ
Προφυλάξεις φραγμού – επαφής 1/3

• Αναπνευστικές λοιμώξεις
o Δωμάτιο μοναχικό
o Μπλούζα, γάντια όχι απαραίτητα
o Μάσκα για τους εισερχομένους
o Πλύσιμο χεριών μετά από επαφή
o Απολύμανση υλικού πολλαπλών χρήσεων
o Ενημέρωση νοσηλευτών για είσοδο στο δωμάτιο

84
Τύποι απομόνωσης ΙΙ
Προφυλάξεις φραγμού – επαφής 2/3

• Εντερικές λοιμώξεις
o Δωμάτιο μοναχικό
o Μπλούζα, μάσκα όχι απαραίτητα
o Γάντια επί επαφής (άρρωστος, αντικείμενα, εκκρίσεις)
o Υλικά πολλαπλής χρήσεως, αντικείμενα και εκκρίσεις
απολυμαίνονται
o Ενημέρωση νοσηλευτών για είσοδο στο δωμάτιο

85

Τύποι απομόνωσης ΙΙ
Προφυλάξεις φραγμού – επαφής 3/3

• Τραύματα
o Δωμάτιο προτιμότερο μοναχικό
o Μπλούζα, μάσκα, γάντια, πλύσιμο χεριών για επαφή με το
τραύμα
o Υλικό ή αντικείμενα πολλαπλών χρήσεων απολυμαίνονται
o Ενημέρωση νοσηλευτών για είσοδο στο δωμάτιο

86
Τύποι απομόνωσης ΙΙΙ
Προστατευτική απομόνωση
o Προφύλαξη επιρρεπών ασθενών
o Σοβαρή ανοσοκαταστολή, εκτεταμένα εγκαύματα

o Δωμάτιο απαραίτητα μοναχικό

o Μπλούζα, μάσκα, γάντια όταν κρίνεται αναγκαίο
o Πλύσιμο χεριών
o Υλικό πολλαπλών χρήσεων απολύμανση / αποστείρωση
o Ενημέρωση νοσηλευτών για είσοδο στο δωμάτιο

87

Απομόνωση αρνητικής πιέσεως

88
Θάλαμος ασθενών - φυσικού αερισμού

1 meter

89

Προφυλάξεις για εργαστηριακά δείγματα

• Ενημέρωση εργαστηρίου

• Το προσωπικό που κάνει τη συλλογή πλήρως προφυλαγμένο

• Τοποθέτηση δείγματος σε στεγανή σακούλα

• Παράδοση από χέρι σε χέρι

• Σήμανση του δείγματος ως ύποπτου ή πάσχοντα από

μεταδοτικό νόσημα

90
ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑ και ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗ
για προφύλαξη μόλυνσης από επαφή
Καθαριότητα, θερμότητα, αντισηπτικά φάρμακα
Κλινικά συνδυασμός καθαριότητας και αντισηπτικών
 Απορρυπαντικά – καθαριότητα
o Απομακρύνουν τη βρωμιά – οργανικές ουσίες
o Χρειάζεται μηχανική δύναμη
o Απομάκρυνση με καθαρό νερό
 Απολύμανση
o Σκοτώνει ιούς, βακτήρια
o Απολύμανση επιφανειών
o Τύπος εξαρτάται από τον λοιμογόνο παράγοντα
o Χρήση μετά την καθαριότητα (οργανικά στοιχεία μειώνουν τη
δραστικότητα αντισηπτικών ουσιών)
91

Απολυμαντικά – αντισηπτικά μέσα 1/2

• Αλκοόλες
o Αιθυλική 60-70%
o Ισοπροπυλική 60%
o Μικροβιοκτόνος όχι σποροκτόνος
o Μόνες ή σε συνδυασμό
o Δεν είναι τοξικές για το δέρμα
o Αναφλέξιμες

92
Απολυμαντικά – αντισηπτικά μέσα 2/2
• Αλδεΰδες
o Φορμόλη – ερεθιστική - παθολογοανατομία
o Γλουταραλδεΰδη – ιατρικά εργαλεία – όργανα με
φακούς
o Ποικίλος χρόνος
• Αλογόνα
o Παράγωγα χλωρίου (υποχλωριώδη, χλωρίνη)
0,5 – 1% , δραστικά σε ιούς ηπατίτιδας και AIDS
o Παράγωγα ιωδίου
Αντισηψία δέρματος

93

Απολύμανση
3 επίπεδα
 Υψηλό
 Μέσο
 Χαμηλό

Τα υλικά είναι σχεδόν τα ίδια

Αλλάζουν:
οι πυκνότητες και
ο χρόνος παραμονής στο διάλυμα

94
Επίπεδο απολύμανσης 1/2
Υψηλό επίπεδο απολύμανσης Μέσο επίπεδο απολύμανσης
• Γλουταραλδεΰδη (2%): 45mn • Αιθυλική αλκοόλη: 10mn
• Ισοπροπυλική αλκοόλη:
• ClO2: υποξείδιο χλωρίου: 20mn 10mn
• H2O2: οξυζενέ (6%): 20 mn • Χλωρίνη 1000 ppm: 10mn
• Υγρή παστερίωση 75°C: 30mn • Φαινόλη βακτηριοκτόνο
διάλυμα: 10mn
• Χλωρίνη 1000 ppm: 20mn • Ιωδιούχο βακτηριοκτόνο
διάλυμα: 10mn

95

Επίπεδο απολύμανσης 2/2

Χαμηλό επίπεδο
• Αιθυλική αλκοόλη ≤ 10mn
• Ισοπροπυλική αλκοόλη ≤10mn
• χλωρίνη 100 ppm ≤10mn
• Διάλυμα φαινόλης ≤10mn
• Ιωδιούχο βακτηριοκτόνο διάλυμα
• Ενώσεις τετρασθενούς αμμωνίου ≤10mn

96
Αποτελεσματικότητα απολύμανσης
Φύση του αντικειμένου
• Γωνίες εξαρτήσεις και αυλοί είναι δύσκολο να
απολυμανθούν
Συγκέντρωση του απολυμαντικού
• Διάλυση κατά τη χρήση
• Απώλεια δραστικότητας με το χρόνο
• Χρόνος δράσης
• Φυσικοχημικό περιβάλλον
• Θερμοκρασία, σκληρότητα νερού, pH

97

Λάθη κατά τη χρήση αντισηπτικών

• Κατάλληλο απολυμαντικό για κάθε περίπτωση
• Ακριβής αραίωση (ελλιπής ασηψία, καταστροφή εργαλείων,
ιστών)
• Μόλυνση απολυμαντικού από ανθεκτικό μικρόβιο
• Συγκεκριμένος χρόνος
• Καθαρισμός προ της απολύμανσης
• Το απολυμαντικό δεν αποστειρώνει
• Μην αποθηκεύετε όργανα σε απολυμαντικό
• Νέο διάλυμα κάθε μέρα
• Μην αναμειγνύεται απολυμαντικά (πλην αλκοόλης)
• Μην αναμειγνύεται απορρυπαντικό και απολυμαντικό
(αλληλοεξουδετέρωση)
98
Αποστείρωση 1/4
• Παντελής απομάκρυνση μικροοργανισμών σε όλες τις μορφές
τους δηλ. και σπόρων
• Σχετικός ορισμός
• Sterility assurance level (SAL) = πιθανότητα επιβίωσης
μικροοργανισμού μετά την αποστείρωση
o SAL = 6 = < 1 πιθανότητα στο εκατομμύριο (10-6 ) παρουσίας
μικροβίων
o SAL = 6 αποδεκτό επίπεδο

99

Αποστείρωση 2/4

• Μέθοδοι
o Φυσικά μέσα
 Ξηρή, υγρή θερμότητα
o Χημικά μέσα
 Αέρια, χημικά διαλύματα
o Ακτινοβολία

100
Αποστείρωση – φυσικά μέσα

Φυσικά μέσα
• Ξηρή θερμότητα
o Ξηρός, θερμός αέρας 160-200 °C
• Υγρή θερμότητα
o Ατμός υπό πίεση,
o Απλός ατμός 100°C (βρασμός) η πίεση αυξάνει τη
θερμοκρασία
o Η πιο διαδεδομένη μέθοδος
o Ο βρασμός από μόνος του μόνον δεν καταστρέφει τους
σπόρους (δεν θεωρείται μέθοδος αποστείρωσης)
101

Αποστείρωση 3/4

Χημικά μέσα
• Λιγότερο αποτελεσματική
• Αέρια: οξείδιο του αιθυλενίου
o Σε υλικά που καταστρέφονται από τη θερμότητα και την
υγρασία
• Σποροκτόνα
o Το πιο γνωστό το διάλυμα φορμόλης σε συγκεκριμένη
πυκνότητα

102
Αποστείρωση 4/4

Ακτινοβολία
• Πλήρως αποδεδειγμένη δράση
• Εφαρμόζεται σε ειδικές εγκαταστάσεις (σταθμούς)
• Βιομηχανικά προїόντα μεγάλης παραγωγής
o Υγειονομικό υλικό
o Παστερίωση τροφών
• Η δόση ρυθμίζεται ώστε να καταστρέφει τους
μικροοργανισμούς χωρίς να καταστρέφει τη συσκευή ή το
υλικό που αποστειρώνεται
103

Αποστείρωση – κλίβανοι 1/2

• Ειδικά μηχανήματα για αποστείρωση εργαλείων – ιματισμού
• Τύποι:
o Ατμού – βαρύτητας
o Αυτόματοι ατμού ταχείας αποστείρωσης
o Ατμού υπερταχείας αποστείρωσης
o Ξηρού αέρα
o Αερίου οξειδίου του μεθυλενίου

104
Αποστείρωση – κλίβανοι 2/2
• Τα προς αποστείρωση υλικά ετοιμάζονται στο τμήμα
αποστειρώσεως
• Καλύπτονται με τετράγωνο ύφασμα και ειδικό χαρτί ανθεκτικό
στην υγρασία
• Στερέωση με ταινία - δείκτη αποστείρωσης
o Μαύρες γραμμές σε κλίβανο ατμού
• Ημερομηνία αποστείρωσης (λήξη: 4 εβδομάδες)

105

Αποστείρωση με ατμό – ταχεία 1/2

Κορεσμένος ατμός υπό πίεση
• φθηνή μη τοξική μέθοδος
• Διαπερνά τα υφάσματα
• Μέθοδος επιλογής εκτός από υλικά ευαίσθητα στη
θερμοκρασία, την υγρασία, την πίεση

106
Αποστείρωση με ατμό – ταχεία 2/2
4 σημαντικές παράμετροι
• 1-ατμός
• 2-πίεση
• 3-θερμοκρασία
• 4-χρόνος
o Απομάκρυνση αέρα
o Ο ατμός πρέπει να φθάσει στο αντικείμενο για
καθορισμένο χρόνο και στην απαιτούμενη θερμοκρασία

107

Αποστείρωση με ατμό - υπερταχεία

Μεγάλης ταχύτητας κλίβανος ατμού
• Αντλία κενού απομακρύνει τον αέρα από τον θάλαμο
• Είσοδος ατμού μετά την εγκατάσταση κενού (15mm Hg ±1mm)
• Χρόνος αποστείρωσης
o Διείσδυση 1mn
o Θάνατος 2mn
o Ασφάλεια 1mn
o Συνολικός χρόνος 4mn στους 133°C

108
Αποστείρωση με ξηρά θερμότητα
Χρήση σε υλικά που δεν μπορούν να μπουν σε κλίβανο ατμού
• Βλάβη από τον ατμό
• Αδυναμία διείσδυσης
• Όργανα που δεν λύνονται
Χρόνος
– 60 mn at 170 °C (340 °F)
– 120 mn at 160 °C (320 °F)
– 150 mn at 150 °C (300 °F)
– 12 hours at 121 °C (250 °F)

109

Αιθυλενοξείδιο
Ethylene Oxide Sterilization (ETO)
Μειονεκτήματα
• Μεγάλος κύκλος αποστείρωσης
• Κόστος
• Κίνδυνος σε ασθενείς και προσωπικό
Πλεονέκτημα
• Αποστείρωση ευαίσθητων στη θερμότητα ή ατμό εργαλείων,
οργάνων
ETO τοξικότητα
• OSHA μείωση του επιτρεπόμενου ορίου δόσης εκφρασμένο σε
μέση δόση ανά μονάδα χρόνου: 1ppm

110
Αποστείρωση – Άλλες μέθοδοι

• Γλουταραλδεΰδη = 10 ώρες
• ClO2 = 6 ώρες
• H202 = οξυζενέ (6%) 6 ώρες

111

Άσηπτες τεχνικές
• Όλες οι πράξεις που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη ή τη
διακοπή της αλυσίδας της λοίμωξης και αναφέρονται σε
ζωντανούς ιστούς
Δύο τύποι
• Ιατρική ασηψία — αντισηψία
o Το αντίστοιχο της απολύμανσης για αντικείμενα
o Απομάκρυνση μικροβίων
• Χειρουργική ασηψία — στείρα τεχνική
o Αποτέλεσμα της αποστείρωσης
o Έλλειψη παντελής μικροβίων και σπόρων
112
Χρήση χειρουργικής ασηψίας
• Χειρουργεία, αίθουσες τοκετών
• Ειδικές περιοχές διαγνωστικών τεχνικών
• Στο κρεβάτι του ασθενούς
o Για τεχνικές όπως η εισαγωγή ουροκαθετήρα, αλλαγή σε
τραύματα, προετοιμασία και έγχυση φαρμάκων
o Σε ασθενείς με μειωμένη αντίσταση στις λοιμώξεις

113

Γενικές αρχές απόρριψης αντικειμένων

Δοχείο αιχμηρών
• Όλα τα αντικείμενα με αιχμηρό άκρο πρέπει να τοποθετούνται
στο δοχείο αιχμηρών για καταστροφή
o Όλες οι βελόνες, τα οδηγά σύρματα, οι οδηγοί (trocars) και
το σετ χορήγησης υγρών Ε/Φ
• Τα δοχεία αιχμηρών αποτεφρώνονται σε ειδικούς κλιβάνους
μαζί με το περιεχόμενό τους

 Δεν ξαναβάζουμε πότε το

κάλυμμα της χρησιμοποιημένης
βελόνας !!!

114
Γενικές αρχές απόρριψης αντικειμένων
Κλινικά απορρίμματα
 Υψηλός περιβαλλοντικός κίνδυνος από την αποτέφρωση.
Για το λόγο αυτό,
 Μόνο υλικά με μεγάλες ποσότητες αίματος, ορωδών υγρών
του σώματος, όπως ΕΝΥ, περικαρδιακό, πλευριτικό ή
περιτοναϊκό υγρό πρέπει να απορρίπτονται στις σακούλες
κλινικών απορριμμάτων.

115

ΔΟΧΕΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Δοχεία Όλα τα αιχμηρά:  Το δοχείο να είναι σωστά

αιχμηρών για  Σύριγγες και βελόνες, γυάλινες συναρμολογημένο
αποτέφρωση αμπούλες, νυστέρια, ψαλιδάκια  Μακριά από διερχομένους με κίνδυνο
(κίτρινο κουτί) ραμμάτων, ξυριστικές λεπίδες, να αναποδογυριστεί
αιχμηρά συνδετικά εγχύσεως  Ποτέ στο πάτωμα ή πάνω από το
 Μικρά μολυσμένα γυαλιά επίπεδο των ώμων
σπασμένα ή για πέταμα  Σφράγισμα σωστά το καπάκι όταν
 Συστήματα εγχύσεων ορού. γεμίσει κατά τα 2/3
Πετιώνται ολόκληρα.  Σωστές ετικέττες πριν την τοποθέτηση
 Οδηγοί, σύρματα κλπ. σε ασφαλή χώρο για συλλογή
 Μη χρησιμοποιείτε κολλητική ταινία
Κίτρινη  Όλα τα απόβλητα του τύπου:  Σφραγίστε τη σακκούλα όταν γεμίσει
πλαστική Χρησιμοποιημένες γάζες, είδη μέχρι τα 3/4.
σακούλα για προσωπικής υγειϊνής, καθετήρες  Να είναι ασφαλώς κλεισμένη.
αποτέφρωση και σακκούλες στομιών, πάνες και  Μονή σακκούλα.
φιάλες αίματος.  Ετικεττα περιεχομένου
 Περιορισμένες μεταφορές
Σκληρά χάρτινα  Γυάλινες φιάλες, σπασμένα
κουτιά οικιακά γυαλιά και σκεύη,
χρησιμοποιημένα αεροζολ και
μπαταρίες
Μαύρες  Οικιακά απορρίματα: λουλούδια,  Μην παραγεμίζετε τη σακούλα
πλαστικές χαρτί, χειροπετσέτες, καθαρό  Ασφαλές κλείσιμο , Μονή σακούλα
σακούλες χαρτί, κλπ  Ετικέττα
116
[Link]
Γενικές αρχές απόρριψης αντικειμένων
Οικιακά απορρίμματα 1/2
• Όλα τα περιτυλίγματα
• Χειροπετσέτες
• Χρησιμοποιημένες ποδιές, γάντια
• Ρινογαστρικοί καθετήρες
• Ουροκαθετήρες
• Καθετήρες αναρρόφησης
• Σακούλες παροχέτευσης – αδειασμένες

117

Γενικές αρχές απόρριψης αντικειμένων

Οικιακά απορρίμματα 2/2
• Χρησιμοποιημένες σύριγγες μη μολυσματικές
• Φλεβικοί καθετήρες και συνδετικά
• Πάνες και πάνες ακράτειας
• Μάσκες
• Δίσκοι από σετ αλλαγής
• Φλεβοκαθετήρες και κεντρικές γραμμές (το πλαστικό τμήμα)
• Γάζες λίγο βρώμικες

118
Οικιακά απορρίμματα
Ειδικές περιπτώσεις
Σε σακούλες κλινικών απορριμμάτων
 Πάνες ασθενών με γαστρεντερίτιδα
 N95 μάσκες σωματιδίων
χρησιμοποιημένες κοντά σε
ασθενείς ύποπτους ή πάσχοντες
από ΤΒ
 Αντικείμενα μολυσμένα με αίμα από
ασθενείς με HIV, Hep B and Hep C

 Μην τινάζετε !!!

119

Ανάνηψη

120
Χειρουργικός θάλαμος

“Bend Surgery Specialists - Operating Roo”, από The Neenan Company διαθέσιμο με άδεια CC BY-NC 2.0
121

Πύργος λαπαροσκόπησης

122
Λαπαροσκοπική

123

Ενότητα 4: Βασικές αρχές Φαρμακολογίας

Αρχές Φαρμακολογίας 1/3
• Φάρμακο
• Οποιαδήποτε ουσία επιδρά στις διεργασίες του οργανισμού

• Φαρμακολογία
• Η επιστήμη των φαρμάκων
• H μελέτη της επιδράσεως των φαρμάκων και πως αυτές
ασκούνται στον οργανισμό

Αρxές φαρμακολογίας: ονόματα 1/2

• Χημική ονομασία
• Η χημική σύνθεση και μοριακή δομή του φαρμάκου
• Generic name (non proprietary name – κοινή ονομασία)
απλοποιημένη χημική ονομασία, εύχρηστη
• Trade name (εμπορικό όνομα)
o Τα φάρμακα έχουν πατέντες, το όνομα αυτό
χρησιμοποιείται μόνο από τον ιδιοκτήτη του σκευάσματος
(συνήθως φαρμακευτική εταιρεία)
• Κωδικό όνομα με γράμματα και/ή αριθμούς σε φάρμακα που
βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο

2
Αρxές φαρμακολογίας: ονόματα 2/2

• Χημική ονομασία
• (+/-)-2-(p-isoboutilphenyl) propionic acid
• Κοινή ονομασία
• Ibuprofen
• Εμπορική ονομασία
• Brufen

Αρxές φαρμακολογίας 2/3

Φαρμακευτική
• Η μελέτη του τρόπου με τον οποίο διάφοροι τύποι φαρμάκων
επηρεάζουν την φαρμακοκινητική και δυναμική τους
δραστικότητα
Φαρμακοκινητική
• Η μελέτη της συμπεριφοράς του σώματος προς το φάρμακο
o Απορρόφηση
o Κατανομή
o Μεταβολισμός
o Απέκκριση
4
Αρxές φαρμακολογίας 3/3
Φαρμακοδυναμική
• Η μελέτη της συμπεριφοράς του φαρμάκου προς το σώμα
o Ο μηχανισμός της δράσεως του φαρμάκου στο ζωντανό
οργανισμό
Φαρμακοθεραπευτική
• Η χρήση των φαρμάκων και οι κλινικές ενδείξεις για την χρήση
τους στην θεραπεία και την πρόληψη παθήσεων
Φαρμακογνωσία
• Η μελέτη των φυσικών πηγών των φαρμάκων (φυτά, ζώα)

Φαρμακοεπιδημιολογία
Φαρμακοοικονομική

• Φαρμακοεπιδημιολογία
μελέτη της επίδρασης του φαρμάκου σε πληθυσμούς,
υπεισέρχονται θέματα γενετικής
• Φαρμακοοικονομική
μελέτη των οικονομικών παραμέτρων που σχετίζονται
με τα φάρμακα ιδιαίτερα σε ευαίσθητες ομάδες

6
 Σύνδεση φαρμάκου

Daniel Koshland's theory of enzyme-

Emil Fischer's lock and key model substrate binding

“Lock and key”, “Inducedfit080” από Hottuna080 διαθέσιμο με άδεια CC BY-SA 3.0

Συναγωνιστές - ανταγωνιστές
• Ο συναγωνιστής προκαλεί
συγκεκριμένη επίδραση επειδή
συνδέεται με τον «κατάλληλο»
υποδοχέα μιμούμενος τη
φυσιολογική δραστική ουσία
• Ο ανταγωνιστής συνδέεται με τον
υποδοχέα και δεν επιτρέπει στο
συναγωνιστή ή τη φυσιολογική
ουσία να συνδεθεί και να
ενεργήσει

8
Βήματα στην κατασκευή φαρμάκων
• Έρευνα για ανακάλυψη / σύνθεση νέων ή βελτιωμένων
εκδόσεων φαρμάκων
o Προσομοίωση σε Η/Υ
o Συνθετική χημεία
• Δημιουργία ασφαλών και αποτελεσματικών συμπλόκων
• Δοκιμασία σε καλλιέργειες βακτηριδίων ή ζώα
• Κλινικές μελέτες σε ασθενείς

Κλινικές μελέτες – φάσεις δοκιμών A

o Οι νεφροί και το ήπαρ τα πιο σημαντικά όργανα.

o 1η φάση δοκιμών Phase I trials: σε μικρή ομάδα
ατόμων (20-80) για πρώτη φορά για καθορισμό της
ασφάλειας, των ασφαλών δόσεων και την
ταυτοποίηση των παρενεργειών.
o 2η φάση δοκιμών, Phase II trials: μεγαλύτερη
ομάδα (100-300) για μελέτη ασφάλειας και
αποτελεσματικότητας.

10
Κλινικές μελέτες – φάσεις δοκιμών B

o 3η φάση δοκιμών, Phase III trials: χορήγηση σε

μεγάλο πληθυσμό (1,000-3,000) για επιβεβαίωση
αποτελεσματικότητας, καταγραφή ανεπιθύμητων
παρενεργειών, σύγκριση με άλλες θεραπείες,
συλλογή πληροφοριών που θα επιτρέψουν την
ασφαλή χρήση του φαρμάκου ή της θεραπείας.
o 4η φάση δοκιμών, Phase IV trials: μετά την
κυκλοφορία στην αγορά επιπλέον συλλογή
πληροφοριών για τους κινδύνους, τα οφέλη και την
ιδανική χρήση του φαρμάκου ή της θεραπείας.
11

Φαρμακοκινητική - Απορρόφηση των φαρμάκων

• Από το στόμα χορηγούμενα Ταχύτητα απορρόφησης

• Υγρά, ελιξήρια, σιρόπια • Ταχύτερη
• ↓
• Εναιωρήματα • ↓
• Σκόνες • ↓
• ↓
• Κάψουλες
• ↓
• Χάπια • Βραδύτερη
• Επικαλυμένα χάπια
• Χάπια επικαλυμένα για εντερική απορρόφηση

12
Φαρμακοκινητική - Απορρόφηση 1/7

• Η ταχύτητα με την οποία το φάρμακο φεύγει από τη

θέση χορήγησης και η έκταση στην οποία συμβαίνει
απορρόφηση
o Βιοδιαθεσιμότητα (bioavailability)
o Βιοϊσοδυναμία (bioequivalent)

13

Φαρμακοκινητική - Απορρόφηση 2/7

• Παράγοντες που επηρεάζουν την απορρόφηση
• Οδός χορήγησης
• Υγρά ή τροφές που χορηγούνται μαζί με το φάρμακο
• Διαμόρφωση της δόσης του φαρμάκου
• Κατάσταση της επιφάνειας απορρόφησης του φαρμάκου
• Ρυθμός ροής αίματος στο τοίχωμα του λεπτού εντέρου
• Οξύτητα του περιεχομένου του στομάχου
• Κατάσταση της κινητικότητας του εντέρου

14
Φαρμακοκινητική - Απορρόφηση 3/7
• Οδοί χορήγησης
• Οι οδοί χορήγησης επηρεάζουν το ρυθμό και την ταχύτητα
απορρόφησης των φαρμάκων
o Εντερική
o Παρεντερική
o Τοπική

15

Φαρμακοκινητική - Απορρόφηση 4/7

Εντερική οδός
• Το φάρμακο απορροφάται στη συστηματική κυκλοφορία από
το στοματικό ή το γαστρικό βλεννογόνο, το λεπτό έντερο ή το
ορθό
o Από το στόμα
 Υπογλώσσια
 Γαργάρες – μπουκώματα
o Από το ορθό
 Υπόθετα
 Κλύσματα
16
Φαρμακοκινητική - Απορρόφηση 5/7

Επίδραση της πρώτης διόδου

• Ένα φάρμακο που χορηγείται από το στόμα μπορεί να
υποστεί εκτεταμένο μεταβολισμό από το ήπαρ
(πρώτη δίοδος) πριν να φθάσει στη συστηματική
κυκλοφορία
• Το ίδιο φάρμακο –εάν δοθεί ΕΦ- παρακάμπτει το
ήπαρ (και την επίδραση πρώτης διόδου) και έτσι
μεγαλύτερα επίπεδα φαρμάκου μπαίνουν στην
κυκλοφορία

17

©[Link]
18
Επίπεδα ορού - Οδός χορήγησης

19

Παράκαμψη της πρώτης διόδου

• Οδοί που παρακάμπτουν το ήπαρ
o Υπογλώσσια o Ενδομυϊκά
o Γαργάρες o Ε/Φ
o Υποδόρια
o Διακολπικά
o Ορθό*
o Ρινικά
o Εισπνοή

* παράκαμψη σε μικρότερο βαθμό

20
Φαρμακοκινητική - Απορρόφηση 6/7
• Παρεντερική οδός
• Ε/Φ*
• Ενδομυϊκά
• Υποδόρια
• Ενδοδερμικά
• Ενδoθηκικά
• Ενδαρθρικά

* ενδοφλέβια η ταχύτερη οδός προς τη συστηματική κυκλοφορία

21

Φαρμακοκινητική - Απορρόφηση 7/7

• Τοπική χορήγηση
• Δέρμα
• Μάτια
• Αυτιά
• Μύτη
• Πνεύμονας (εισπνοή)
• Κόλπος

22
Φαρμακοκινητική – Κατανομή 1/2
• Ο τρόπος συμπεριφοράς του φαρμάκου στο σώμα αποτελεί το
φαρμακοκινητικό του προφιλ
• Περιλαμβάνει
o Τρόπο απορρόφησης (τρόπος χορήγησης, ινσουλίνη)
o Κατανομή στο σώμα (φθάνει στο στόχο)
o Μεταβολισμό (συχνότητα χορήγησης)
o Απέκκριση (μέγεθος δόσης, ηπατική, νεφρική λειτουργία,
μεγάλη ηλικία)

23

Φαρμακοκινητική – Κατανομή 2/2

• Τα φάρμακα κατανέμονται σε έναν ή παραπάνω από τους
παρακάτω χώρους:
o Πλάσμα (4λ)
o Μεσοκυττάριο χώρο (10λ)
o Ενδοκυττάριο χώρο (28λ)

24
Φαρμακοκινητική - Απομάκρυνση του φαρμάκου

• Ποιο σημαντική οδός η νεφρική

o Διήθηση
o Απέκρριση
o Επαναρρόφηση
• Μερικά μπορεί να απομακρυνθούν από τη χολή, το έντερο, τον
πνεύμονα ή το γάλα

25

 Το φαρμακοκινητικό προφίλ ενός φαρμάκου

εξαρτάται από τον τρόπο χορήγησης

26
Χορήγηση από το στόμα
• Καθυστερεί η κορυφή
• Πολλαπλές κορυφές με τις δόσεις

Συγκέντρωση στον ορό

Χρόνος
27

Χορήγηση ΕΦ εφ άπαξ
• Η κορυφή συγκέντρωσης στο πλάσμα φθάνει αμέσως
• Δε δημιουργείται σταθερό επίπεδο

100mg

50mg

28
Χορήγηση με έγχυση
• Αύξηση της συγκέντρωσης μέχρι ο ρυθμός απομάκρυνσης = με
το ρυθμό χορήγησης
• Η γρήγορη χορήγηση δεν επιταχύνει την επίτευξη ισορροπίας

ισορροπία

Γρήγορη
έγχυση
συγκέντρωση

Αργή
έγχυση
χρόνος 29

Πληροφορίες για τα φάρμακα

• Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ)
• Οδηγίες που βρίσκονται στη συσκευασία
• Περιοδικά και ανακοινώσεις

30
Μορφές σκευασμάτων
• Από το στόμα
o Χάπι, κάψουλα, υγρό
• Ενέσιμα
o υγρά
• Τοπικής εφαρμογής
o Κρέμα, υπόθετα, αλοιφές, σκόνη
• Εισπνεόμενα
o Αέριο, αεροζολ σταγονιδίων, στεγνή σκόνη, αεροζολ

31

Μεταβολισμός των φαρμάκων

• Η διαδικασία μέσω της οποίας τα φάρμακα μετατρέπονται,
διασπώνται και απενεργοποιούντα από τον οργανισμό
(καταβολισμός)
• Θέση μεταβολισμού των φαρμάκων το ήπαρ – για τα
περισσότερα φάρμακα μέσω ενζυμικών μηχανισμών
(κυτοχρώματα)
o Τα κυτοχρώματα είναι τα ένζυμα που αναλαμβάνουν την
αποδόμηση και την αποβολή των φαρμάκων από το
ανθρώπινο σώμα.
• Επίδραση πρώτης διόδου από το ήπαρ
• Γενετικές διαφορές επηρεάζουν το ρυθμό μεταβολισμού
32
Επίδραση διόδου από το ήπαρ
• Φάρμακα που χορηγούνται από το στόμα υφίστανται
επεξεργασία από το ήπαρ πριν μπουν στη συστηματική
κυκλοφορία για να φθάσουν στο όργανο - στόχο.

[Link]
33

Απομάκρυνση των μεταβολιτών

• Με τα ούρα – μέσω των νεφρών

• Λιγότερα φαρμακα από τη χολή στα κόπρανα ή μέσω
εντεροηπατικού κύκλου στο ούρα
• Αέρια και πτητικές αναισθητικές ουσίες
αποβάλλονται από τον πνεύμονα
• Μερικά αποβάλλονται και από το γάλα, ιδιαίτερα
σημαντικό για το θηλασμό

34
Η έννοια της ημιζωής “Half-Life”

• Ο χρόνος που απαιτείται για να μεταβολισθεί το 1/2

από την δόση του φαρμάκου
• Αυτή η έννοια επιτρέπει τον καθορισμό του χρόνου
παραμονής του φαρμάκου στο σώμα

35

Η έννοια του κατωφλίου δόσης

Critical Threshold

• Είναι η ελάχιστη συγκέντρωση φαρμάκου που

απαιτείται ώστε να προκληθεί το επιθυμητό
θεραπευτικό αποτέλεσμα

36
Καμπύλη δράσης φαρμάκου

[Link]
37

Η έννοια της δραστικότητας

του φαρμάκου
• Σύγκριση διαφορετικών φαρμάκων στην ίδια δόση για
καθορισμό του αποτελεσματικότερου

38
Άλλη ορολογία 1/3

• Μέγιστη δράση: μέγιστη ανταπόκριση που μπορεί να

προκληθεί από το φάρμακο
• Χρόνος Θεραπευτικής δράσης: πόσο χρόνο χρειάζεται
για να δράσει ένα φάρμακο
• Διάρκεια: πόσο κρατά η επίδραση μιας δόσης
φαρμάκου

39

Άλλη ορολογία 2/3

• Ένδειξη – λόγος για την έναρξη θεραπείας ή τη χορήγηση ενός
φαρμάκου
• Αντένδειξη - σύμπτωμα ή κατάσταση λόγω του οποίου
συνιστάται η αποφυγή χρήσης ενός φραμάκου ή μιάς τεχνικής
• Ανεπιθύμητη δράση - Ανεπιθύμητη ενέργεια και συχνά
επικίνδυνη επίδραση του φαρμάκου
• Παρενέργεια – ήπιες, κοινές αντιδράσεις στα φάρμακα
• Τοξική δόση – δόση που είναι φυσιολογικά επικίνδυνη
• Τοξική αντίδραση – επικίνδυνη για τη ζωή επίδραση ενός
φαρμάκου άμεση ή μετά από χρόνια χορήγηση κάποιου
φαρμάκου
40
Άλλη ορολογία 3/3
• Αλληλεπιδράσεις φαρμάκων – ένα φάρμακο μπορεί να επηρεάζει τη
δραστικότητα ή τον μεταβολισμό ενός άλλου
• Αιματεγκεφαλικός φραγμός – λειτουργική διαμόρφωση που δεν
επιτρέπει σε κάποιες ουσίες να φθάσουν στο εγκέφαλο
• Ευρύ φάσμα – αναφέρεται σε αντιβιοτικά δραστικά σε μεγάλη
ποικιλία μικροοργανισμών
• Εξάρτηση – φυσιολογική ή ψυχολογική ανάγκη κάποιων δράσεων του
φαρμάκου
• Εθισμός – η εξάρτηση από ένα φάρμακο που υπερνικά τη θέληση του
ατόμου
• Εναλλακτικές θεραπείες - χρήση εκχυλισμάτων φυτών, βιταμινών και
στοιχείων καθώς και θεραπευτικές τεχνικές του τύπου του
βελονισμού
41

Παράδειγμα
Φαρμακοκινητική των εισπνεομένων φαρμάκων
• Συνήθως έχουν τοπική δράση στο όργανο - στόχο
• Η συστηματική δράση τους (προκύπτει από απορρόφηση του
φαρμάκου στην κυκλοφορία) θεωρείται ως παρενέργεια –
ανεπιθύμητη επίδραση επειδή συμβαίνει σε άλλα όργανα από
το όργανο – στόχο από όπου το φάρμακο απορροφήθηκε

42
Ιδιαίτερες προφυλάξεις κατά τη
χορήγηση φαρμάκων
• Εγκυμοσύνη - Διέλευση από τον πλακούντα στο έμβρυο
• Νεογνά - Ατελής ανάπτυξη ιδιαίτερη μεταχείριση
• Θηλασμός - Διέλευση φαρμάκων από την μητέρα στο παιδί
• Παιδιά - Διαφορετικές ταχύτητες μεταβολισμού, διαφορές
σωματομετρικές
• Ηλικιωμένοι - Επιβράδυνση λειτουργιών, διαπερατότητα του
αιματεγκεφαλικού φραγμού, μειωμένη αντίδραση στην
υπόταση

43

Ομάδες φαρμάκων 1/7

• Τα φάρμακα χωρίζονται σε γενικές ομάδες οι οποίες περιέχουν
διάφορες υποομάδες με βάση την κύρια δράση τους
• Τα φάρμακα μπορούν ανάλογα με τις επιδράσεις τους να
ανήκουν σε πάνω από μια ομάδα / υποομάδα,
o πχ. ασπιρίνη – αντιπυρετικό (μια ένδειξη),
αντιαιμοπεταλιακό (άλλη ένδειξη – μικρότερη δόση)
• Ότι αναφέρεται παρακάτω είναι μόνο ενδεικτικό και όχι για
κλινική χρήση

44
Ομάδες φαρμάκων 2/7

Μόνο ενδεικτικά και όχι για κλινική χρήση

• Αδρενεργικά φάρμακα – έχουν την επίδραση της
αδρεναλίνης – προκαλούν σύσπαση αγγείων και διέγερση
της καρδιάς. Κυρίως χρησιμοποιούνται στην ΚΑΡΠΑ - πχ.
αδρεναλίνη
• Αδρενεργικοί αναστολείς – δεν επιτρέπουν τη σύνδεση της
αδρεναλίνης - βελτιώνουν την περιφερική ροή αίματος,
μειώνουν την ΑΠ – πχ. tenormin
• Αντιχολινεργικά - μειώνουν τον καρδιακό ρυθμό, αυξάνουν
την καρδιακή παροχή, συσπούν τα αγγεία, στεγνώνουν τις
εκκρίσεις – πχ. ατροπίνη (KΑΡΠΑ), buscopan

45

Ομάδες φαρμάκων 3/7

• Ανταγωνιστές ασβεστίου - μειώνουν την ροή ασβεστίου με Μόνο ενδεικτικά και όχι για κλινική χρήση
αποτέλεσμα διαστολή αγγείων και μείωση της ΑΠ – διευκολύνουν
το έργο της καρδιάς – πχ. Tildiem
• Καρδιοτονωτικά - αυξάνουν τη δύναμη σύσπασης της καρδιάς –
πχ. Digoxin
• Αγγειοδιασταλτικά - μείωση της ΑΠ με αγγειακή διαστολή –
κάποια έχουν ήδη αναφερθεί
• Αντιαρρυθμικά: έλεγχος αρρυθμιών - πχ. Αμιοδαρόνη – μπορεί να
προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες που χρειάζονται απεικόνιση
(α/α και αξονική πνευμόνων)
• Νιτρώδη - αντιστηθαγχικά μέσω αγγειοδιαστολής - σε αυτή την
ομάδα ανήκουν τα υπογλώσσια δισκία
• Διουρητικά - μείωση του όγκου αίματος μέσω διούρησης. Μια από
τις χρήσεις τους η ρύθμιση της ΑΠ – πχ. Lasix
46
Ομάδες φαρμάκων 4/7

Μόνο ενδεικτικά και όχι για κλινική χρήση

• Αναλγητικά, αντιπυρετικά, αντιφλεγμονώδη – πχ. Ασπιρίνη,
παρακεταμόλη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (voltaren)
• Οπιοειδή αναλγητικά – ισχυρά αναλγητικά για χρήση σε πολύ
σοβαρές καταστάσεις. Μπορούν να προκαλέσουν εθισμό και
καταστολή του αναπνευστικού συστήματος - μορφίνη
• Αγχολυτικά – μειώνουν το άγχος – πχ. valium
• Αντιπηκτικά – μειώνουν την πηκτικότητα του αίματος,
αποτρέπουν τη θρόμβωση, αυξάνουν το ενδεχόμενο
αιμορραγίας – πχ ηπαρίνη, sintrom, plavix. H ασπιρίνη έχει
δράση ανταιμοπεταλιακή και χρησιμοποιείται σε ειδικές
περιπτώσεις για παρόμοιο σκοπό
47

Ομάδες φαρμάκων 5/7

• Αντιλιπιδαιμικά – για τη μείωση της χοληστερίνης – πχ. lipitor Μόνο ενδεικτικά και όχι για κλινική χρήση

• Φάρμακα του αναπνευστικού (ακολουθεί παράδειγμα)

• Αντιϊσταμινικά – για την καταστολή των ήπιων αλλεργικών
αντιδράσεων – πχ.
• Αντιεμετικά - διάφορες ομάδες – πχ. Primperan
• Φάρμακα για το πεπτικό (ενδεικτικά)
o Αντιόξινα – πχ. Maalox, γάλα Μαγνησίας
o Για θεραπεία της γαστρίτιδας έλκους – πχ. Zantac, Losec
o Για τη δυσκοιλιότητα – πχ. Dulcolax
o Αντιδιαρροϊκά – πχ. Immodium
48
Ομάδες φαρμάκων 6/7

Μόνο ενδεικτικά και όχι για κλινική χρήση

• Ενδοκρινολογικά
o Θυρεοειδούς (υπερ- ή υποθυροειδισμός (Τ4)
o Κορτικειδή – κορτιζόνη –
 Χρήση σε αλλεργικές αντιδράσεις, ρευματολογικές νόσους
 Κύριο φάρμακο για την πρόληψη των αντιδράσεων στα
ΜΣΑ
o Ινσουλίνη - διαβήτης
• Υπογλυκαιμικά (για τη θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη)
o Διάφορες ομάδες
o Μας ενδιαφέρει η μετφορμίνη (Glucophage) για τη χρήση των
ΜΣΑ 49

Ομάδες φαρμάκων 7/7

• Φάρμακα για την οστεοπόρωση Μόνο ενδεικτικά και όχι για κλινική χρήση

• Αντιβιωτικά
• Αντιϊικά
• Αντιπαρασιτικά
• Υγρά, ηλεκτρολύτες, διατροφικά
• Βιταμίνες, ιχνοστοιχεία

50
Παράδειγμα:
Φάρμακα του αναπνευστικού σε spray
• Αδρενεργικά
• Αντιχολινεργικά
• Βλενολυτικά
• Κορτικοειδή
• Αντιασθματικά
• Αντιφλεγμονώδη
• Εξωγενείς επιφανειοδραστικοί παράγοντες

51

Αδρενεργικά φάρμακα
• Ενεργοποιούν το συμπαθητικό σύστημα και προκαλούν
βρογχοδιαστολή
o Πχ: επινεφρίνη, ισοπροτερενόλη, σαλμετερόλη

52
Αντιχολινεργικά
• Αναστέλλουν τη δράση του ππαρασυμπαθητικού συστήματος
και αποτρέπουν το βρογχόσπασμο
o Βρογχοδιαστολή
o πχ: Iptratroprium bromide

53

Βλεννολυτικά
• Βελτιώνουν το ιξώδες της βλέννης και την αποβολή εκκρίσεων
o πχ: ακετυλοκυστείνη

54
Κορτικοστεροειδή
• Μειώνουν και ελέγχουν τη φλεγμονώδη αντίδραση στο άσθμα
ή άλλες αναπνευστικές παθήσεις
o πχ: δεξαμεθαζόνη

55

Αντι-ασθματικά
• Πρόληψη της φλεγμονώδους αντίδρασης με μπλοκάρισμα
(ανταγωνιστική δράση) των χημικών διαμεσολαβητών

56
Αντι-φλεγμονώδη
• Αδρανοποίηση ή καταστροφή επιλεγμένων βακτηριδίων,
πρωτοζώων μηκύτων ή ιών
o πχ: πενταμιδίνη ριμπαβιρίνη

57

Επιφανειοδραστικοί παράγοντες
• Τοποθετούνται στην τραχεία των προώρων νεογνών που
πάσχουν από αναπνευστική δυσχέρεια λόγω προωρότητας
• Μειώνουν την επιφανειακή τάση και βοηθούν στην έκπτυξη
των κυψελίδων

58
Μέσα Σκιαγραφικής Αντίθεσης (ΜΣΑ)

• Φάρμακα που χορηγούνται στο ακτινολογικό τμήμα με σκοπό

τη βελτίωση της σκιαγραφικής αντίθεσης του ανατομικού
θέματος
• Χρησιμοποιούνται στις περισσότερες απεικονιστικές
μεθόδους και σε διάφορους τύπους εξετάσεων
• Ο τρόπος που προάγουν τη ΣΑ έχει άμεση σχέση με τις
φυσικές αρχές παραγωγής της ακτινολογικής εικόνας σε κάθε
τύπο απεικόνισης (απεικόνιση με ακτινοβολία - Χ, μαγνητική
τομογραφία, υπερηχογραφία)

59

Σκιαγραφική Αντίθεση ανατομικού θέματος

και μέθοδοι απεικόνισης

• Χρήση ιονιζουσών ακτινοβολιών

o Ατομικός αριθμός, πάχος, πυκνότητα
o Ιώδιο, βάριο, αέρας, υγρά
• Υπερηχογραφία
o Ακουστική εμπέδηση, μέγεθος και πυκνότητα ανακλαστών
o Μικροφυσσαλίδες αέρα σε μικροκάψουλες
• Μαγνητική τομογραφία
o Πυκνότητα πρωτονίων, χρόνοι χαλάρωσης Τ1 και Τ2, ροή
o Γαδολίνιο (γενική χρήση), ενώσεις σιδήρου (εξειδικευμένη)
60
Κριτήρια επιλογής των ΜΣΑ
• Δυνατότητα ανάμειξης με τα υγρά του σώματος
• Ιξώδες
• Ιονικότητα
• Παραμονή στο σώμα
• Ωσμωτικότητα
• Συγκέντρωση δραστικής ουσίας
• Τοξικότητα

61

ΜΣΑ 1/2
• Τα περισσότερα είναι υδατοδιαλυτά
• Χορηγούνται ενδαγγειακά - από το στόμα - τον κόλπο
• Χορηγούνται παλίνδρομα (ορθό, ουροδόχος κύστη)
• Χορηγούνται απευθείας σε αρθρώσεις, κοιλότητες ή στον
υπαραχνοειδή χώρο

62
ΜΣΑ 2/2
• Τα περισσσότερα φάρμακα χορηγούνται σε μικρές δόσεις με
προκαθορισμενα μεσοδιαστήματα
• Τα ΜΣΑ χορηγούνται σε υψηλή δόση εφάπαξ
• Τα περισσότερα φάρμακα είναι ισότονα προς τα υγρά του
σώματος
• Τα ΜΣΑ αντίθεσης έχουν υψηλότερη ωσμωτικότητα
• Έχουν υψηλό ιξώδες

63

ESUR (European Society of Urogenital Radiology)

• Οδηγίες για την πρόληψη και την αντιμετώπιση αντιδράσεων

που οφείλονται στη χορήγηση σκιαγραφικών μέσων
εκδίδονται και ανανεώνονται από την ESUR (European Society
of Urogenital Radiology) και από το Αμερικανικό Κολλέγιο
Ακτινολογίας
• Είναι προσβάσιμες μέσω ιντερνετ

64
ΜΣΑ και ακτινοβολία -Χ
• Θετικά: παράγουν σκίαση στην ακτινολογική εικόνα μέσω
φωτοηλεκτρικού φαινομένου
o Ιωδιούχα
o Βαριούχα
• Αρνητικά: παράγουν διαύγαση στην ακτινολογική εικόνα
o Αέρας
o Διοξείδιο του άνθρακα

65

Ιωδιούχα ΜΣΑ
χημική σύνθεση

• Η βασική μονάδα στη σύνθεση των ιωδιούχων ΜΣΑ είναι ο

δακτύλιος του βενζοϊκού οξέος
• Ιωδιούχα με ένα δακτύλιο ανά μόριο (μονομερή) με δύο
δακτυλίους (διμερή)
• Ιωδιούχα υψηλής και χαμηλής ωσμωτικότητας
• Ιωδιούχα ιονικά και μη ιονικά

66
Ιωδιούχα ΜΣΑ 1/7

67

Ιωδιούχα ΜΣΑ 2/7

• Στη σύγχρονη κλινική πράξη τα ιωδιούχα ΣΜ που
χρησιμοποιούνται ενδαγγειακά ανήκουν αποκλειστικά στην 2η
και 3η γενεά.
• Εξαίρεση αποτελούν ιωδιούχα ΣΜ σχεδιασμένα για χορήγηση
μόνο από το στόμα (πχ. Gastrografin) και μερικά ΣΜ που
χορηγούνται σε κοιλότητες (πχ. Urografin - κυστεογραφία) που
ανήκουν στα μονομερή ιονικά υψηλής ωσμωτικότητας ΣΜ.

68
Ιωδιούχα ΜΣΑ 3/7
• Τα ιωδιούχα ΜΣΑ κυκλοφορούν σε φυαλίδια έτοιμα για χρήση
των 50 και 100 cm3 (κ.εκ.).
• Σε μεγαλύτερες συσκευασίες κυκλοφορούν για χρήση σε
εγχυτές.
• Η ονομασία του ΣΜ συνοδεύεται από αριθμό ο οποίος δείχνει
τη συγκέντρωση του ιωδίου
o πχ. Omnipaque® 300, σημαίνει ότι πρόκειται για το ΣΜ με
το εμπορικό όνομα Omnipaque και συγκέντρωση ιωδίου
ίση προς 300mg/ml (χιλιοστόγραμμα Ιωδίου/κυβικό
εκατοστό, κ.εκ.) του ΣΜ.

69

Ιωδιούχα ΜΣΑ 4/7

• Το ίδιο εμπορικό σκεύασμα ΣΜ συνήθως κυκλοφορεί σε
παραπάνω από μια συγκεντρώσεις ιωδίου (π.χ. 150, 250, 270,
300, 320, 350, 370 mgI/ml και άλλες ανάλογα με το σκεύασμα
• Εκτός από την παραπάνω πληροφορία και για οποιοδήποτε
σκιαγραφικό μέσο είναι απαραίτητος ο καθορισμός (βάσει
πρωτοκόλλου ή από τον υπεύθυνο για την εξέταση ιατρό) του
συνολικού όγκου του σκιαγραφικού μέσου που θα
χρησιμοποιηθεί σε μια συγκεκριμένη εξέταση (π.χ. 50, 120, 140
κ.εκ.).

70
Ιωδιούχα ΜΣΑ 5/7
• Ανεξάρτητα από τη μέθοδο απεικόνισης σε περίπτωση που
χρησιμοποιείται εγχυτής (αξονική τομογραφία, αγγειογραφία
ή μαγνητική τομογραφία) επιπλέον καθορίζεται και ο ρυθμός
έγχυσης του σκιαγραφικού μέσου (π.χ. 3, 4, 5 κ.εκ. ανά
δευτερόλεπτο).
• Με βάση τα παραπάνω μια πλήρης οδηγία χορήγησης ΣΜ
διατυπώνεται ως εξής:

Στον ασθενή ΑΒΓ θα χορηγηθούν

120ml XXXXXX 370
με ρυθμό εγχυσης 4ml/sec.
71

Ιωδιούχα ΜΣΑ 6/7

Ομάδα Εμπορικό Γενικό όνομα
όνομα
Μονομερή ιονικά Gastrografin diatrizoate
Urografin Meglumine amidotrizoate
υψηλής ωσμωτικότητας
και sodium amidotrizoate

Διμερή ιονικά χαμηλής Hexabrix ioxaglate

ωσμωτικότητας
Μονομερή μη-ιονικά Ultravist iopromide
χαμηλής ωσμωτικότητας Scanlux, Niopam iopamidol
Omnipaque iohexol

Διμερή μη-ιονικά iodixanol

ισο-ωσμωτικά
72
Ιωδιούχα ΜΣΑ 7/7
• Είναι αυτά που συχνότερα προκαλούν σημαντικές
παρενέργειες
• Τα μη ιονικά ΜΣΑ είναι πιο αθώα από τα ιονικά
• Όσο πιο κοντά στην ωσμωτικότητα του πλάσματος είναι το
διάλυμα ΜΣΑ τόσο πιο αθώο
άρα
• Τα μη ιονικά ισότονα ΜΣΑ είναι τα πιο αθώα
• Έχουν όμως υψηλό ιξώδες
• Όσο υψηλότερη η συγκέντρωση δραστικής ουσίας (πχ. Ιωδίου)
τόσο μεγαλύτερη η ΣΑ
73

Παρενέργειες στα ιωδιούχα ΜΣΑ

• Κυρίως όταν τα ΜΣΑ χορηγούνται Ε/Φ ή Ε/Α
• Προειδοποίηση του ασθενούς για τα αναμενόμενα
συμπτώματα (αίσθημα ζέστης, έξαψη-κοκκίνισμα, μεταλλική
γεύση στο στόμα)
• Οι περενέργειες των ΜΣΑ δεν είναι προβλέψιμες και μπορεί να
θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή του ασθενούς
• Ο ασθενής πρέπει να είναι υπό συνεχή παρακολούθηση τα
πρώτα 10΄ μετά τη χορήγηση του ΜΣΑ

74
Ανεπιθύμητες αντιδράσεις στα ΜΣΑ
• Ο ΤΑ είναι αυτός που πολύ συχνά είναι παρών και πρέπει να
αναγνωρίζει τα συμπτώματα που οφείλονται σε παρενέργειες
από τη χορήγηση ΜΣΑ
• Οι ανεπιθύμητες επιδράσεις στα ΜΣΑ μπορεί να είναι ήπιες,
μετρίως σοβαρές ή σοβαρές και πρέπει να εντοπίζονται
αμέσως.
• Υψηλό άγχος για την εξέταση μπορεί να οδηγήσει σε
βαγοτονική αντίδραση (λιποθυμικό επεισόδιο)

75

Αγχος και ΜΣΑ

• Το άγχος μπορεί να μειωθεί με:
o Κατανόηση της διαδικασίας της εξέτασης από τον ασθενή
o Λεπτομερή εξήγηση της διαδικασίας
o Προειδοποίηση για τα αναμενόμενα συμπτώματα και
διαβεβαίωση οτι είναι συνηθισμένα
o Άνεση έκφρασης τυχόν άγχους και επιβεβαίωση ότι ο
ασθενής αντιλαμβάνεται τη διαδικασία

76
Αξιολόγηση του ασθενούς
προ της χορήγησης του ΜΣΑ
• Ηλικία • Δρεπανοκυτταρική αναιμία
• Ηπατική νόσος • Αρτηριακή υπέρταση
• Νεφρική νόσος • Φαιοχρωμοκύτωμα

• Ιστορικό αλλεργίας, αναφυλαξίας • Επιληπτικές κρίσεις

• Χορηγούμενα φάρμακα
• Νόσοι θυρεοειδούς
• Αλλεργίες σε φάρμακα
• Τελευταία έμμηνος ρύση
• Αλλεργία στο ιώδιο
• Θηλασμός
• [Αλλεργία στα θαλασσινά]
• Σακχαρώδης διαβήτης

77

Παρενέργειες στα ΜΣΑ

• Κατά τη χορήγηση του ΜΣΑ ο ασθενής πρέπει να
παρακολουθείται υποχρεωτικά
• Ο ΤΑ πρέπει να αναγνωρίζει την εξαγγείωση του ΜΣΑ
• Ο ΤΑ πρέπει να γνωρίζει τη διαδικασία αντιμετώπισης τυχόν
ανεπιθύμητης δράσης, όπως ισχύει στο τμήμα στο οποίο
εργάζεται
• Ο ΤΑ πρέπει να γνωρίζει τη θέση των μηχανημάτων- φαρμάκων
που απαιτούνται για την αντιμετώπιση τέτοιου ενδεχομένου

78
Τύποι παρενεργειών από την
χορήγηση ΜΣΑ – αντίδραση ΤΑ 1/6
• Αναμενόμενες ανεπιθύμητες • Αντίδραση ΤΑ
αντιδράσεις
o Διαβεβαίωση και
o Αίσθημα έξαψης ή ζέστης παρακολούθηση
o Ναυτία και / ή έμετος
o Κεφαλαλγία
o Πόνος στη θέση της έγχυσης
o Μεταλλική γεύση

79

Τύποι παρενεργειών από την

χορήγηση ΜΣΑ – αντίδραση ΤΑ 2/6
• Αντίδραση βαγοτονική • Αντίδραση ΤΑ
o Ωχρότητα o Διακοπή της έγχυσης του
o Κρύος ιδρώτας ΜΣΑ

o Ταχυκαρδία o Τοποθέτηση σε θέση

Trendelenburg
o Αίσθημα λιποθυμίας ή
o Ειδοποίηση ακτινολόγου
συγκοπτικό επεισόδιο
o Βραδυκαρδία o Παραμονή με τον ασθενή
και διαβεβαίωση
o Υπόταση

80
Τύποι παρενεργειών από την
χορήγηση ΜΣΑ – αντίδραση ΤΑ 3/6
• Ήπιες αντιδράσεις • Αντίδραση ΤΑ
o Ναυτία, έμετος o Διακοπή έγχυσης
o Βήχας o Ειδοποίηση ακτινολόγου /
o Αίσθημα ζέστης νοσηλευτή
o Παραμονή με τον ασθενή,
o Κεφαλαλγία
διαβεβαίωση
o Ζάλη
o Προετοιμασία για χορήγηση
o Τρέμουλο φαρμάκων (αντιϊσταμινικά,
o Κνησμός κορτιζόνη, αδρεναλίνη)

o Ωχρότητα
81

Τύποι παρενεργειών από την

χορήγηση ΜΣΑ – αντίδραση ΤΑ 4/6
• Μέσης σοβαρότητας • Αντίδραση ΤΑ
αντιδράσεις o Διακοπή έγχυσης
o Ταχυ- ή βραδυκαρδία o Ειδοποίηση ακτινολόγου /
o Υπέρταση –υπόταση νοσηλευτή
o Ειδοποίηση ομάδας ανάνηψης σε
o Δύσπνοια
γρήγορη επιδείνωση
o Βρογχόσπασμος
o Παραμονή με τον ασθενή
o Αίσθηση ότι κλείνει ο o Προετοιμασία για χορήγηση
λαιμός (οίδημα οξυγόνου – φαρμάκων ΕΦ
λάρυγγα)
o Δύσπνοια semi-Fowler
o Έμετος- θέση αποφυγής εισρόφησης
82
Τύποι παρενεργειών από την
χορήγηση ΜΣΑ – αντίδραση ΤΑ 5/6
• Σοβαρές αντιδράσεις • Αντίδραση ΤΑ
o Δύσπνοια από οίδημα o Ειδοποίηση ομάδας
λάρυγγα ανανήψεως
o Ειδοποίηση ακτινολόγου /
o Υπόταση
νοσηλευτή
o Επιληπτική κρίση
o Προετοιμασία απινιδωτή
o Καρδιακή αρρυθμία o Προετοιμασία για χορήγηση
o Απώλεια επικοινωνίας οξυγόνου και φαρμάκων ΕΦ
o Ανακοπή o Για παιδιά ειδικές μάσκες
σφυγμομανόμετρα κ.ά.

83

Τύποι παρενεργειών από την

χορήγηση ΜΣΑ – αντίδραση ΤΑ 6/6
• Οι περισσότερες και σοβαρότερες αντιδράσεις στα ΜΣΑ
συμβαίνουν τα πρώτα λεπτά μετά τη χορήγηση τους
• Απαγορεύεται ο ασθενής να μένει χωρίς παρακολούθηση
κατά και μετά τη χορήγηση του ΜΣΑ για περίπου 15-20 λεπτά
• Ενδεχόμενο καθυστερημένων αντιδράσεων (πυρετός, πόνος
αρθρώσεων, κακουχία, εξάνθημα, δυσκολία αναπνοής,
διόγκωση λεμφαδένων), χρήζουν ιατρικής συμβουλής

84
Παρενέργειες στα ΜΣΑ - SOS
• Απαγορεύεται ο ασθενής να μένει χωρίς παρακολούθηση κατά
και μετά τη χορήγηση του ΜΣΑ για περίπου 15-20 λεπτά.
• Οι παρενέργειες συμβαίνουν γρήγορα και χωρίς
προειδοποίηση.
• Η χορήγηση του ΜΣΑ είναι ασφαλέστερο να γίνεται με
φλεβοκαθετήρα ο οποίος παραμένει στην φλέβα για
τουλάχιστον 15 λεπτά ώστε να υπάρχει ανοικτή πρόσβαση σε
περίπτωση αντίδρασης.

85

Γενικές οδηγίες για τη χορήγηση φαρμάκων 1/8

1. Όλα τα φάρμακα είναι δυνητικά βλαβερά.

2. Ποτέ δεν πρέπει να χορηγείται φάρμακο που δεν έχει
συνταγογραφηθεί για συγκεκριμένο ασθενή.
3. Όποιος χορηγεί φάρμακα πρέπει να γνωρίζει την
αναμενόμενη επίδρασή τους, τις ανεπιθύμητες ενέργειες, τις
αντενδείξεις τους.
4. Εάν δεν γνωρίζουμε το φάρμακο πρέπει πρώτα να έχουμε τις
παραπάνω πληροφορίες.

86
Γενικές οδηγίες για τη χορήγηση φαρμάκων 2/8

5. Ο ΤΑ πρέπει να θυμάται ότι τα ΜΣΑ είναι φάρμακα

και όλες οι γενικές οδηγίες περί φαρμάκων πρέπει
να ακολουθούνται κατά τη χρήση τους.

87

Γενικές οδηγίες για τη χορήγηση φαρμάκων 3/8

6. Τα 5 σωστά • 5 rights (5 Rs΄)

o Σωστός ασθενής o Right patient
o Σωστό φάρμακο o Right drug
o Σωστή ποσότητα ή δόση o Right amount or dose
o Σωστή οδός o Right route
o Σωστή ώρα o Right time

88
Γενικές οδηγίες για τη χορήγηση φαρμάκων 4/8

7. Διαβάστε όλες τις ετικέτες 12. Φύλαξη σε απαιτούμενες

(όνομα, περιεκτικότητα, δόση). συνθήκες χωρίς μεγάλες
διακυμάνσεις ή ακραίες
8. Μη χορηγήσετε εάν υπάρχει
συνθήκες θερμοκρασίας-
ίζημα ή το διάλυμα είναι θολό.
υγρασίας.
9. Έλεγχος ημερομηνίας λήξης.
13. Μην ανακατεύετε
10. Μη χορηγείτε φάρμακο που φάρμακα. Μπορεί να μην
δεν έχει ετικέτα. είναι συμβατά.
11. Μετρήστε την ακριβή δόση. 14. Ένα φάρμακο σε ένα
Μην ξαναγεμίζετε το ασθενή κάθε φορά και
υπόλοιπο. δείτε ότι έχει ληφθεί.

89

Γενικές οδηγίες για τη χορήγηση φαρμάκων 5/8

15. Ελέγξτε την ετικέτα 3 φορές

o Όταν παίρνετε το σκεύασμα από το ράφι
o Πριν την προετοιμασία για χορήγηση
και
o Μετά την προετοιμασία

o Κρατήστε τα μπουκαλάκια μέχρι την ασφαλή αποχώρηση

του ασθενούς (καταγραφή στοιχείων φαρμάκου και
παρτίδας -batch No)

90
Γενικές οδηγίες για τη χορήγηση φαρμάκων 6/8

16. Πριν τη χορήγηση 19. Εξηγείστε πως λαμβάνεται το

βεβαιώστε ότι πρόκειται για φάρμακο.
το σωστό ασθενή ζητώντας 20. Προηγουμένως να γνωρίζετε
από τον ασθενή να πει το τις απαντήσεις ιστορικού-
ονοματεπώνυμό του. αλλεργιών.
17. Μη δεχθείτε την περίπου 21. Μη χορηγείτε φάρμακο που
απάντηση. δεν έχετε παρασκευάσει οι
18. Ο αγχωμένος ασθενής ίδιοι.
μπορεί να απαντήσει 22. Καταγράψτε την άρνηση του
εσφαλμένα. Διαβάστε το ασθενούς να πάρει κάποιο
βραχιόλι με το όνομα. φάρμακο.
91

Γενικές οδηγίες για τη χορήγηση φαρμάκων 7/8

23. Γράψτε τι φάρμακο 26. Παιδί που έχει πάρει

χορηγήθηκε στον ασθενή φάρμακα και κοιμάται
αμέσως. πρέπει να έχει ξυπνήσει
εντελώς πριν φύγει από το
24. Μην αφήνετε ασθενείς
τμήμα.
χωρίς παρακολούθηση.
25. Ασθενής στον οποίο έχει 27. Ασθενείς μετά χορήγηση
φαρμάκου
χορηγηθεί ηρεμιστικό ή
παρακολουθούνται για 1
ναρκωτικό φάρμακο δεν
επιτρέπεται να οδηγήσει. ώρα περίπου πριν φύγουν
από το τμήμα μόνοι.

92
Γενικές οδηγίες για τη χορήγηση φαρμάκων 8/8

28. Ασθενείς στους οποίους χορηγούνται ναρκωτικά αναλγητικά ή

υπνωτικά μπορεί να εμφανίσουν καταστολή της
αναπνευστικής λειτουργίας και shock.
29. Δεν επιτρέπεται να μένουν χωρίς επίβλεψη.

93

Συνταγή
• Μια συνταγή είναι γραμμένη σε επίσημο συνταγολόγιο ιατρού ή
νοσηλευτικού ιδρύματος.
• Το ονοματεπώνυμο του ασθενούς, την ημερομηνία και την ώρα.
• Την ημερομηνία και τις φορές που το φάρμακο πρέπει να
ληφθεί.
• Το γενικό ή το εμπορικό όνομα του φαρμάκου.
• Τη δόση και την οδό χορήγησης.
• Την υπογραφή και σφραγίδα του ιατρού.

94
Τρόποι χορήγησης 1/6
1. Από το στόμα • Τρόπος χορήγησης
o Η πιο αποτελεσματική και o Ασθενής καθιστός.
φθηνή μέθοδος. o Διαθέσιμο ποτήρι με νερό.
o Όταν το φάρμακο δεν o Βοήθεια για να βγει το χάπι
καταστρέφεται από τις / κάψουλα από το κάλυμμά
γαστρικές εκκρίσεις. του.
o Όταν επιδιώκεται o Βρέξιμο του στόματος.
μακρότερη δραστικότητα.
o Τοποθέτηση χαπιού στο
στόμα.
o Κατάποση με νερό.
95

Τρόποι χορήγησης 2/6

• Μην σπάτε ή συνθλίβετε φάρμακα επικαλυμμένα για
απορρόφηση από το έντερο (enterocoated) επειδή μπορεί να
προκαλέσουν στομαχικές διαταραχές ή να χάσουν τη
δραστικότητά τους.
• Τα υπογλώσσια δισκία τοποθετούνται κάτω από τη γλώσσα
μέχρι να απορροφηθούν εντελώς. Δεν καταπίνονται. Δεν
μασώνται. Ο ασθενής δεν τρώει ή πίνει μέχρι να
απορροφηθούν.
• Η στοματική χορήγηση οδηγεί σε απορρόφηση από το
βλεννογόνο του στόματος για τοπική δράση (παστίλιες)
• Από το ορθό εάν ο ασθενής έχει ναυτία ή έμετο. Ανακριβής
μέθοδος και καθορισμός δοσολογίας. 96
Τρόποι χορήγησης 3/6
2. Τοπική χρήση
o Τοπική θεραπεία δερματικών παθήσεων
o Χορήγηση στα μάτια, τη μύτη, και το λαιμό
o Στον κόλπο και το ορθό
o Στο δέρμα για συστηματικό αποτέλεσμα (θεραπεία πόνου,
καρδιάς, άνοιας)
• Δερματική χορήγηση φαρμάκων – αργή απορρόφηση με
σταθερά επίπεδα στο αίμα.

97

Τρόποι χορήγησης 4/6

3. Οδοί παρεντερικές • Ενδοφλέβια χορήγηση όταν:

o υποδόρια o Άμεσο αποτέλεσμα
o ενδομυϊκά o Βλαβερό για τους ιστούς
o ενδοφλέβια o Από τις πιο επικίνδυνες
o εντός αλλοιώσεων οδούς χορήγησης
o ενδαρτηριακά o Η πιο συχνά
o ενδοκαρδιακά χρησιμοποιούμενη οδός
στο ακτινολογικό τμήμα
o ενδαρθρικά
o στον υπαραχνοειδή χώρο

98
Τρόποι χορήγησης 5/6

• Γενικοί κανόνες παρεντερικής χορήγησης σε ενήλικες

o Οτιδήποτε διαπερνά το δέρμα πρέπει να είναι
αποστειρωμένο.
o Ο ασθενής να έχει ταυτοποιηθεί σωστά.
o Εάν ο ασθενής αρνηθεί να καταγραφεί.
o Το δέρμα στην περιοχή χορήγησης καθαρίζεται με
αντισηπτικό διάλυμα. Συνήθως αλκοολούχα διαλύματα.
o Χρήση γαντιών, αποφυγή μόλυνσης με αίμα.

99

Τρόποι χορήγησης 6/6

o Οδηγία ιατρού για κάθε χορήγηση συμπεριλαμβανομένων
και των ΜΣΑ
o 5 σωστά
o Καταγραφή του φαρμάκου
o Παρακολούθηση μετά τη χορήγηση για 1 ώρα
o Ηρεμιστικό ή υπνωτικό φάρμακο να μην οδηγήσει

100
Υλικά για τη χορήγηση φαρμάκων
Βελόνες
• Κοινές βελόνες μήκος 1-5εκ. και διάμετρος αυλού 23-14gauge
• Μακρύτερες για ειδικές εξετάσεις
• Μαζί με σύριγγα ή ξεχωριστά
• Ανοξείδωτος χάλυβας
• Αποτελούνται από:
o Το τμήμα που συνδέει τη βελόνα με τη σύριγγα
o Το στέλεχος με τον αυλό
o Το τελικό τέμνον τμήμα

101

Βελόνες - Gauge
• Παλιά μονάδα που χρησιμοποιείται ακόμα. Μέτρο της εξωτερικής
διαμέτρου της βελόνας
• Όσο μεγαλύτερο το G, τόσο μικρότερη η διάμετρος του αυλού

o 14 gauge = 2.108 mm
o 16 1.651
o 18 1.270
o 21 0.813
o 23 0.635
o 25 0.508
o 27 0.406 Το χρώμα δείχνει το G
102
Βελόνες
• Η επιλογή διαμέτρου του αυλού καθορίζεται από το ιξώδες του
χορηγούμενου υγρού.
• Το μήκος της βελόνας καθορίζεται από την περιοχή του
σώματος.

Μεγάλη κλίση
Μεσαία
Μικρή

103

Σύριγγες
• Μιας χρήσεως
• Αποστειρωμένες μόνο εάν το χάρτινο
περίβλημα είναι ακέραιο και άβρεχτο
• Ημερομηνία λήξεως
• Όγκος 1-50 κ.εκ.
• Τμήματα
o Κορυφή προσαρμόζεται η βελόνα
o Σώμα
o Έμβολο
• Βαθμονόμηση σε χιλιοστά του λίτρου ml ή
minims
104
Φλεβοκαθετήρες
• Ασφαλέστερη μέθοδος
χορήγησης.
• Εύκαμπτος
φλεβοκαθετήρας,
τραυματίζει λιγότερο το
τοίχωμα του αγγείου.

[Link]

105

Πεταλούδες

“Butterfly needle”, από PhilippN διαθέσιμο ως κοινό κτήμα

106
Συνδέσεις Luer
• Luer-slip
o Γλυστρά και κουμπώνει
• Luer-lock
o Βιδώνει

Luer Connector-2 από ShannonLarratt

107

Διαχείριση βελονών / Τραυματισμός

 Ο τραυματισμός από βελόνα είναι σοβαρό ατύχημα

και συνήθως οφείλεται σε λανθασμένη χρήση.
 Εάν τσιμπηθείτε πρέπει να γίνει άμεση επίσημη
αναφορά του γεγονότος για να ληφθούν τα
απαραίτητα προστατευτικά μέτρα.

108
Κανόνες χρήσης βελονών
• Σύριγγες και βελόνες απορρίπτονται μετά τη χρήση σε ειδικό
«κουτί για αιχμηρά» που υπάρχει σε όλες τις περιοχές όπου
γίνεται χρήση.
• Οι χρησιμοποιημένες βελόνες δεν καλύπτονται.
o Εάν η βελόνα πρέπει να καλυφθεί χρησιμοποιείται ειδική
τεχνική.
• Η χρησιμοποιημένη σύριγγα κρατιέται από το σώμα και
απορρίπτεται αμέσως.
• Δεν κρατάμε χρησιμοποιημένη βελόνα για να την απορρίψουμε
αργότερα.

109

Τρόποι συσκευασίας φαρμάκων

• Τα φάρμακα που χορηγούνται παρεντερικά τοποθετούνται σε:
o Φυαλίδια - Φυαλίδια πολλαπλών δόσεων
 Γυάλινα με λαστιχένιο πώμα που καθηλώνεται με
μεταλλική λωρίδα στην περιφέρεια
 Πλαστικό κάλυμμα από πάνω
o Αμπούλες
 Γυάλινες με αυχένα για το άνοιγμα
 για μια δόση φαρμάκου
o Πλαστικούς σάκκους

110
Φυαλίδια

[Link]
111

Χορήγηση - φυαλίδια
• Απομάκρυνση του πλαστικού πώματος.
• Σε φυαλίδιο πολλαπλών χρήσεων, εάν έχει ήδη ανοιχθεί:
o Ελέγξτε την ημερομηνία και ώρα που ανοίχθηκε.
o Καθαρίστε με αλκοολούχο διάλυμα.
• Καθορίστε τη δόση και εισάγετε την αντίστοιχη ποσότητα αέρα
στη σύριγγα αναρρόφησης.
• Εισάγετε τη βελόνα στο φυαλίδιο και προωθείστε τον αέρα. Το
υγρό θα αντικαταστήσει γρήγορα τον αέρα στη σύριγγα.
• Τραβήξτε το έμβολο της σύριγγας μέχρι να έχετε σε αυτήν την
ακριβή ποσότητα φαρμάκου.
112
Αμπούλες

113
[Link]

Χορήγηση - αμπούλα
• Ο αυχένας ανοίγει είτε με λίμα μεταλλική είτε με τσάκισμα
(χρωματιστή βούλα).
• Προστασία του χεριού κρατώντας το πάνω μέρος της
αμπούλας με γάζα και μακριά.
• Εάν ο αυχένας θρυμματισθεί το περιεχόμενο απορρίπτεται.
• Εάν δε χρησιμοποιηθεί όλο το περιεχόμενο το υπόλοιπο
απορρίπτεται.
• Αλλαγή βελόνας για τη χορήγηση.

[Link]

114
 115

Περιφερική – ενδοφλέβια χορήγηση

• Επιλογή θέσης φλεβοκέντησης
o Στο ακτινολογικό επιλέγονται φλέβες των άνω άκρων.
o Για χορήγηση ΜΣΑ καλύτερα φλέβες στον αγκώνα (βασιλική
ή κεφαλική φλέβες).
o Αργή έγχυση όχι φλέβες πάνω σε αρθρώσεις.
o Ηλικιωμένοι - φλέβες και οι ιστοί εύθραυστοι. Το λάστιχο
περίδεσης ή το λευκοπλάστ μπορεί να τραυματίσει το
δέρμα.
o Οι ηλικιωμένοι πιο πιθανό να αντιδράσουν σε ΜΣΑ ή να
αφυδατωθούν (ενυδάτωση).
o Παιδιά – φοβισμένα κινούνται. Γονείς βοηθοί.
116
 “Gray573”, από Pngbot διαθέσιμο ως κοινό κτήμα

“Gray574”, από Pngbot διαθέσιμο ως κοινό κτήμα 117

ΤΑ και χορήγηση φαρμάκων

• Ο ΤΑ δεν διακόπτει την έγχυση υγρών – φαρμάκων χωρίς την
άδεια ιατρού
• Είναι προσεκτικός με τα φάρμακα και τα ΜΣΑ
• Γνωρίζει γενικά τα φάρμακα ανάνηψης και αυτά που
χρησιμοποιούνται συχνά
• Γνωρίζει τα σημαντικά στοιχεία του ασθενή

 Καταγραφή των φαρμάκων που χορηγούνται στο ακτινολογικό

τμήμα.

118
Σάκος «φυσιολογικού ορού»
(ισότονο διάλυμα NaCl)
• Αναγράφεται:
o η ουσία που περιέχεται
o Η συγκέντρωση
o Ο συνολικός όγκος
o Ημερομηνία λήξης

119

Το σύστημα χορήγησης

120
Η ακίδα
• Εισέρχεται στην υποδοχή του
σάκου

121

Θάλαμος σταγονομέτρησης
• Maxi drip
o 10σταγόνες/κεκ
• Mini drip
o 60 σταγόνες/κεκ

[Link]

122
Ρύθμιση ροής σε συσκευή χορήγησης υγρών
• Ο απλούστερος τρόπος ρύθμισης της ροής σε συνδυασμό με
τη βαρύτητα

123

Αντλίες φαρμάκων
• Για ακριβή δοσολογία

“Baxter Colleague CX infusion pump” από BrokenSphere

διαθέσιμο με άδεια CC BY-SA 3.0
124
Για τη χορήγηση αίματος
• Στο θάλαμο σταγονομέτρησης
υπάρχει φίλτρο.
• Φίλτρα χρησιμοποιούνται και
στην παρεντερική διατροφή.

[Link] 125

Σάκος παρεντερικής διατροφής

• Το περιεχόμενο είναι γαλακτώδες
• Χορηγούνται από κεντρικές
φλεβικές γραμμές

“LipidHPN” από Le67 διαθέσιμο με άδεια CC BY-SA 3.0 126

 Ενότητα 5: Απεικόνιση με σκιαγραφικά μέσα

Πεπτικό σύστημα 1/2

• Βάριο
o Εναιώρημα διαφόρων πυκνοτήτων.
o Βελτιωτικό γεύσης για χορήγηση από το στόμα.
o Απαγορεύεται η χρήση του όταν υπάρχει:
 Πιθανότητα διαφυγής από τον πεπτικό σωλήνα
(πρόσφατη επέμβαση, πιθανότητα διάτρησης).
 Πριν από άμεση ενδοσκόπηση.
 Σε χαμηλή απόφραξη του παχέος εντέρου.
• Ιωδιούχα
o Εναλλακτικά όπου απαγορεύεται το βάριο.
o Στην αξονική τομογραφία.
2
Πεπτικό σύστημα 2/2
• Απλή σκιαγραφική αντίθεση
o Πλήρωση του αυλού με
αραιό διάλυμα
σκιαγραφικού, εικόνα
εκμαγείου .
• Διπλή σκιαγραφική αντίθεση
o Επάλειψη τοιχώματος με
λεπτή στρώση
παχύρρευστου βαρίου
(λευκό).
o Διάταση αυλού με αέρα
(σκοτεινό).
3

Βαριούχο γεύμα 1/5

• Έλεγχος οισοφάγου
o Νηστικός ασθενής.
o Κατάποση και παρακολούθηση 1

σκιαγραφικού (ακτινοσκόπηση).
o Χρήση – εξουδετέρωση της
βαρύτητας για σωστή επάλειψη και
διάταση.
o Όρθια – ύπτια θέση – λοξή – πλάγια
τοποθέτηση. 1. Αυλός
2. Οισοφάγειο τρήμα
o Λήψη ενδεικτικών εικόνων.
3. Γαστροοισοφαγική
συμβολή 4
Βαριούχο γεύμα 2/5
• Έλεγχος στομάχου
o Αλλαγή θέσης για
απεικόνιση όλων των
μοιρών με 2πλή
σκιαγραφική αντίθεση.
o Λήψη εικόνων.
3. Μείζον τόξο
4. Έλασσον τόξο
5. Θόλος
6. Σώμα
7. Πυλωρός
8. 12δάκτυλο
5

Βαριούχο γεύμα 3/5

1. Πυλωρικό άντρο
στομάχου
2. Μοίρες 12δακτύλου
Βολβός
Κατιούσα
Οριζοντία
Ανιούσα 4η μοίρα

6
Βαριούχο γεύμα 4/5
• Εγγύς λεπτό έντερο - Νήστιδα
o Στο αριστερό άνω τμήμα
της κοιλίας.
o Κυκλοτερείς πτυχές.

12δάκτυλο

Παχύ έντερο

Νήστις

Ειλεός
7

Βαριούχο γεύμα 5/5

• Καρκίνος στομάχου (μπλε βέλος)
Όρθια θέση
Ύπτια θέση
επίπεδα λόγω
βαρύτητας

8
Διάβαση
λεπτού εντέρου
• Απλή αντίθεση.
• Κατάποση.
• Νηστικός ασθενής.
• Ήπιο καθαρτικό για
απελευθέρωση του
ειλεού και διευκόλυνση
προώθησης.
• Χρόνος στόμα –
ειλεοτυφλική βαλβίδα
περίπου 1.5-2 ώρες.
Παρατήρηση: Ο ειλεός δεν έχει πτυχές.
Στο κάτω δεξιό τμήμα της κοιλίας 9

Οδηγός Καθετήρας
Εντερόκλυση
• Διάταση ελίκων από Καθετήρας

προώθηση του σκιαγραφικού

μέσω καθετήρα από το στόμα
με το άκρο στην αρχή της
νήστιδας.
• Μπορεί να γίνει σαν 2πλή
σκιαγραφική αντίθεση.
• Χρήση καθαρτικού.

10
CT Εντερόκλυση
• Ίδια προετοιμασία
• Σκιαγραφικό
o Ιωδιούχο από το στόμα
ή
o Νερό / μαννιτόλη από το
στόμα (πλήρωση του
αυλού) και
o Ενδοφλέβιο
( για ενίσχυση
τοιχώματος εντέρου).
December 2007 Radiology, 245, 661-671 11

ΜΤ Εντερόκλυση
• Ίδια προετοιμασία.
• Στη ΜΤ μεταβάλλονται οι σχετικές
πυκνότητες των ιστών ανάλογα με
τη διαδικασία απεικόνισης (αυλός
εντέρου φωτεινός - υψηλό σήμα ή
σκοτεινός – χαμηλό σήμα).

October 2001 RadioGraphics, 21, S161-S172. 12

Διάβαση λεπτού εντέρου
ιωδιούχο σκιαγραφικό 1/2
• Συνήθως σε επείγοντα περιστατικά
• Μόνο αδρές πληροφορίες, ιδιαίτερα περιφερικά λόγω αραίωσης

13

Διάβαση λεπτού εντέρου

ιωδιούχο σκιαγραφικό 2/2
• Κυρίως για διερεύνηση απόφραξης – διαφυγής
• Διάταση ελίκων

14
Έλεγχος παχέος εντέρου - Βαριούχος υποκλυσμός

• 2πλή σκιαγραφική αντίθεση.

• Πλήρης προετοιμασία με
καθαρτικό.
• Δεν γίνεται εάν υπάρχει
υπόνοια ή κίνδυνος
διάτρησης.
• Τοποθέτηση σωλήνα στο
ορθό.
o Προώθηση βαρίου.
o Εισαγωγή αέρα.

15

Καρκίνος
Πολύποδας

1. Τυφλό, 2. Ανιόν, 3. Εγκάρσιο,

4. Κατιόν, 5. Ορθό, 6. Δεξιά
κολική καμπή, 7. Αριστερά
Radiology 2002;223:620-624 κολική καμπή
Diagnostic Yield of Barium Enema
Examination after Incomplete
16
Colonoscopy1
Ε/Φ ουρογραφία
• Σκιαγράφηση ουροφόρων οδών
μετά από Ενδοφλέβια χορήγηση
ιωδιούχου σκιαγραφικού μέσου.
• Ήπιο καθαρτικό.
• Ουροφόρες οδοί.
o Πυελοκαλυκικά συστήματα.
o Ουρητήρες.
o Ουροδόχος κύστη.

Radiographics. 2001;21:799-824
17

ουρητήρες

κύστη

Radiographics. 2001;21:799-824 18
• Λίθος στον ουρητήρα (βέλος) στην α/α ΝΟΚ
• Προκαλεί απόφραξη - διάταση

Radiographics. 2001;21:799-824 19

Ιωδιούχα σκιαγραφικά χορήγηση

• Αναφορά στο European Society of Urogenital Radiology
Ερωτηματολόγιο
• Απαγορεύεται επί: • Ιδιαίτερες προφυλάξεις:
o Γνωστής αλλεργίας στο o Σοβαρή αλλεργική
σκιαγραφικό. προδιάθεση.
o Άσθμα. o Καρδιακή ανεπάρκεια.
o Νεφρικής ανεπάρκειας χωρίς o Σακχαρώδης διαβήτης.
κάθαρση.
o Πολλαπλούν μυέλωμα.
o Ενεργό θυρεοτοξίκωση.

Σημαντική προφύλαξη των νεφρών: η καλή ενυδάτωση του ασθενούς

20
Υστεροσαλπιγγογραφία

• Καθετηριασμός τραχηλικού στομίου μήτρας

• Σκιαγράφηση με ιωδιούχο σκιαγραφικό
της κοιλότητας της μήτρας, των σαλπίγγων [Link]/

• Έλεγχος της διάχυσης του σκιαγραφικού στην περιτοναїκή κοιλότητα

• Απαγορεύεται σε ενδεχόμενο εγκυμοσύνης, τοπικής φλεγμονής 21

Μυελογραφία
• Εισαγωγή σκιαγραφικού στο υπαραχνοειδή χώρο και
σκιαγράφηση του ΕΝΥ.
• Γίνεται πλέον σπανιότατα όταν δεν επιτρέπεται η μαγνητική
τομογραφία. Κλασσική μυελογραφία
Κλασσική μυελογραφία Όγκος (βέλος) ΜΤ

22
 Αρθογραφία 1/2
• Εισαγωγή σκιαγραφικού σε αρθρώσεις.
• Κλασσική, ΑΤ, ΜΤ.

Κλασσική αρθρογραφία γόνατος Αξονική αρθρογραφία γόνατος

Βελόνα
ένεσης
σκιαγραφικού

23

Αρθογραφία 2/2
• Μαγνητική αρθρογραφία
ώμου.
• Γαδολίνιο σε αραιό διάλυμα.

Χορήγηση σκιαγραφικού γίνεται υπό ακτινοσκόπηση

Μείγμα ιωδιούχου σκιαγραφικού (ορατό στην
ακτινοσκόπηση) και γαδολινίου (ορατό στη ΜΤ)
Βελόνα, καθετήρας χορήγησης

24
Αγγειογραφία 1/4
• Σκιαγράφηση αυλού των αγγείων
• Διάγνωση παθήσεων αγγείων - θεραπεία
• Αξονική αγγειογραφία (ΕΦ, ιωδιούχο σκιαγραφικό)
o Διάγνωση
• Μαγνητική Αγγειογραφία (ΕΦ, γαδολίνιο)
o Διάγνωση
• Συμβατική αγγειογραφία
o Ιωδιούχο σκιαγραφικό
 Ενδοφλέβια
 Ενδαρτηριακά
o Επεμβατική
o Κυρίως για θεραπευτικές πράξεις
25

Αγγειογραφία 2/4

ΜΤ αγγειογραφία (κέντρο)
Κλασσική ΕΑ αγγειογραφία
(εκατέρωθεν)
26
Αγγειογραφία 3/4

ΜΤ κλασσική ΑΤ

[Link] 27

Αγγειογραφία 4/4
Αξονική
αγγειογραφία κάτω
άκρων
Επεξεργασία εικόνας

28
 Αξονική αγγειογραφία

CT στεφανιογραφία
Επεξεργασία εικόνας

29
[Link]

Κλασσική αγγειογραφία
Τεχνική Seldinger
• Sven-Ivar Seldinger (1921–1998)
• Μέθοδος καθετηριασμού αγγείων (1953)
o Εισαγωγή βελόνας.
o Τοποθέτηση της βελόνας στον αυλό.
o Εισαγωγή σύρματος, προώθηση για περίπου 10εκ.
o Αφαίρεση της βελόνας – παραμένει το σύρμα στη θέση του.
o Προώθηση καθετήρα και σύρματος στην περιοχή
ενδιαφέροντος.
o Αφαίρεση του σύρματος – παραμένει ο καθετήρας.
30
 Seldinger Technique
1 Punction with a sharp hollow needle 4 Dilatator can be inserted in and out to
called a trocar. enlarge the hole.

2 A round-tipped guidewire is advanced 5 A "sheath" or blunt cannula can now be passed over the guidewire
through the lumen of the trocar. into the cavity or vessel. The guidewire is then withdrawn.

3 The trocar is withdrawn, guidewire is 6 End of procedure. Catheters and wires can be advanced through
maintained. the sheath in order to perform the angiogram.

Από wikipedia
Seldinger
technique 31

Βελόνα - Σύρματα

[Link]

[Link]

32
Καθετήρες
• Τα άκρα των
καθετήρων έχουν
διαφορετικά σχήματα
ώστε ανάλογα με την
ανατομία να
εισέρχονται εύκολα
σε κλάδους αγγείων
• Το εύρος και το μήκος
των καθετήρων
ποικίλλει ανάλογα με
το αγεείο που πρέπει
να καθετηριασθεί
[Link] 33

Μονάδες μέτρησης
εύρους - French

• Μετρά την εξωτερική διάμετρο

των καθετήρων.
• Διάμετρος σε χιλ = French/3.
• Στην αγγειογραφία συνήθως
χρησιμοποιούνται καθετήρες
5-7F.

34
Μονάδες μέτρησης εύρους - Gauge
• Χρησιμοποιείται στις βελόνες
• Όσο μεγαλύτερο το G, τόσο μικρότερη η διάμετρος του αυλού

o 14 gauge = 2.108 mm
o 16 1.651
o 18 1.270
o 21 0.813
o 23 0.635
o 25 0.508
o 27 0.406
Το χρώμα ένδειξη του G

©Disposable Syringes Co.,Ltd

35

Σύριγγες
• Μιας χρήσεως.
• Αποστειρωμένες μόνο εάν το χάρτινο περίβλημα είναι ακέραιο
και άβρεχτο.
• Ημερομηνία λήξεως.

36
 Ενότητα 6: Ακινητοποίηση ασθενών – Τραύμα και φορητή
ακτινογραφία

Φορητές ακτινογραφίες
• Οι φορητές ακτινογραφίες γίνονται σε ασθενείς που δεν
μπορούν να μεταφερθούν στο ακτινολογικό τμήμα λόγω της
σοβαρότητας της κατάστασής τους.
• Η ακτινογράφηση των ασθενών αυτών απαιτεί επιπλέον
δεξιότητες και προσαρμογή στις δυνατότητες του χώρου και
της κατάστασης.
• Ο προσχεδιασμός είναι απαραίτητος.

1
Τύποι ατυχημάτων
• Τροχαία ατυχήματα (αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες, πεζοί)
• Πτώση από ύψος
• Επιθέσεις (όπλα, αιχμηρά)
• Τυφλά τραυματα
• Πνιγμός
• Βιομηχανικά ατυχήματα
• Αυτοκτονίες
• Πνιγμός σε νερό
• Εισπνοή καπνού
• Ατυχήματα σε σπορ
2

Ιδιαιτερότητες ασθενών ΤΕΠ 1/2

• Ο ΤΑ είναι από τους πρώτους που βλέπουν τον ασθενή μόλις
προσέλθει στα ΤΕΠ.
• Συνδυασμός ακτινοπροστασίας, ταχύτητας και ακρίβειας.
• Μια κάκωση ή πολλαπλές κακώσεις.
• Ο ΤΑ να θεωρεί δεδομένο ότι θα εκτεθεί σε αίμα και/ή υγρά
του σώματος του ασθενούς και να τηρεί τις ανάλογες βασικές
προφυλάξεις (γάντια, μάσκα, γυαλιά, και ρόμπα ή ποδιά).
• Κάλυμμα της λυχνίας αδιάβροχο.

3
Ιδιαιτερότητες ασθενών ΤΕΠ 2/2
• Σε ασθενείς που προσέρχονται στο τμήμα είναι απαραίτητη η
κοντινή παρακολούθηση της κατάστασης (ανά 5-10 λεπτά).
• Οποιαδήποτε μεταβολή χρειάζεται άμεση κινητοποίηση.

Γενικές οδηγίες 1/2

• Μη αφαιρείτε επιδέσμους και νάρθηκες.
• Μη μετακινείτε ασθενείς σε φορεία ή σταθεροποιητές χωρίς
την εντολή του υπεύθυνου ιατρού.
• Όταν κάνετε την αρχική πλάγια α/α της ΑΜΣΣ μη μετακινείτε το
κεφάλι του ασθενούς και μην αφαιρείτε το κολλάρο. Πρέπει
πρώτα να διαβαστεί η ακτινογραφία και μετά να μετακινηθεί ο
ασθενής ή να αφαιρεθεί το κολλάρο.

5
Γενικές οδηγίες 2/2
• Απαιτείστε οδηγίες από τα ΤΕΠ όταν χρειάζεται μετακίνηση
του ασθενούς και επαρκή βοήθεια για να μεταφέρετε τον
ασθενή με ασφάλεια και χωρίς πόνο.
• Μη μετακινείτε ξένα σώματα.
• Μην αφαιρείτε πιεστικά ή σταθεροποιητικά συστήματα.
• Έχετε έτοιμα για χρήση οξυγόνο, αναρρόφηση και νεφροειδές.
• Δουλεύετε γρήγορα και αποτελεσματικά.

MAST φόρμα
• MAST φόρμα, military antishock
trousers.
• Τοποθετείται στην κοιλιά και τα πόδια
του ασθενούς και φουσκώνει για
αντιμετώπιση του shock μέχρι την
έναρξη της κανονικής θεραπείας
(χορήγηση υγρών, αίματος ή
χειρουργείου).
• Σαν νάρθηκας για προσωρινή
σταθεροποίηση καταγμάτων της
λεκάνης των κάτω άκρων.
• Για τον περιορισμό αιμορραγίας.
• Για ανακατανομή του αίματος σε
ΚΑΡΠΑ. 7
Ειδικές οδηγίες ακτινογράφησης
• Εκτίμηση της κατάστασης και προγραμματισμός.
• Εκτίμηση της κινητικότητας του ασθενούς και εξήγηση της διαδικασίας.
• Οργάνωση και διαθεσιμότητα των απαραιτήτων.
• Τουλάχιστον 2 λήψεις ορθογωνιακές.
• Προσπάθεια για λήψεις με επικέντρωση και διάταξη όσο κοντινότερη
προς την συνηθισμένη αλλά και προσαρμοσμένη στην κατάσταση του
ασθενούς.
• Όλη η ανατομία που ενδιαφέρει.
• Σε μακρά οστά πάντα και η άρθρωση κοντά στο κάταγμα και ακόμα
καλύτερα και οι δύο αρθρώσεις.
• Ακτινοπροστατευτικά για όποιον χρειασθεί να παραμένει με τον
ασθενή.
8

Κρανιο-Εγκεφαλικές Κακώσεις (ΚΕΚ)

• Είναι ιδιαίτερα συχνές.
• Ανοικτές / κλειστές.
• Συχνά χρησιμοποιείται η αξονική τομογραφία.
• Όλοι οι ασθενείς με κάκωση εγκεφάλου θεωρείται ότι μπορεί
να έχουν και κάκωση της ΑΜΣΣ.
• Σημαντικά είναι τα κατάγματα της βάσεως του κρανίου που
μπορεί να συνοδεύονται από κατάγματα του προσώπου.
• Αναφέρατε οποιαδήποτε μεταβολή παρατηρείτε στην
κατάσταση του ασθενούς.

9
ΚΕΚ - Οδηγίες για τον ΤΑ 1/2
• Ακινητοποίηση κεφαλής-ΑΜΣΣ μέχρι να επιτρέπει ο υπεύθυνος
ιατρός.
• Εάν είναι δυνατόν ανασηκώστε το κεφάλι 15-30ο.
• Μη μετακινείτε τους αμμόσακκους, το κολλάρο ή τους
επιδέσμους. Όλες οι λήψεις με αυτά στη θέση τους.
• Μη λυγίσετε ή στρέψετε τον αυχένα του ασθενούς στο πλάι. Η
στροφή της κεφαλής μπορεί να αυξήσει την ενδοκρανιακή
πίεση.
• Διατηρείστε τη θερμοκρασία του ασθενούς φυσιολογική.

10

ΚΕΚ - Οδηγίες για τον ΤΑ 2/2

• Ελέγχετε την αναπνοή και τους παλμούς του ασθενούς.
• Παρατηρείστε για βατότητα των αεραγωγών.
• Σε αιμορραγία βάλετε αποστειρωμένες γάζες και καλέστε
βοήθεια.
• Παρατηρείστε για σημεία υποξίας, μεταβολή επιπέδου
συνειδήσεως (ασθενής αρχικά συνεργάσιμος που σε λίγο
εμφανίζει βυθιότητα και αργή αναταπόκριση). Άμεση
ενημέρωση υπευθύνου.
• Ετοιμότητα για χορήγηση οξυγόνου.
• Ασθενείς με ΚΕΚ δε γίνεται αναρρόφηση από τη μύτη.

11
Μηχάνημα αναρρόφησης

[Link] 12

Κακώσεις σπλαχνικού κρανίου - ΤΑ

• Βατότητα αεραγωγών
• Διατήρηση ακίνητων αμμόσακκων, κολλάρων επιδέσμων
• Κίνηση μόνο με την επίβλεψη του υπεύθυνου ιατρού
• Πιεστικά επιθέματα σε αιμορραγία, κλήση για βοήθεια
• Δεν γίνεται αναρρόφηση από τη μύτη
• Αποστειρωμένα γάντια επί επαφής σε τραύματα
• Εάν βρείτε πεσμένα δόντια τοποθετείστε τα σε δοχείο πάνω σε
βρεγμένη με αποστειρωμενο νερό/ορό γάζα
• Έτοιμότητα για χορήγηση οξυγόνου/ανάνηψη
• Παρατηρείστε για μεταβολή της κατάστασης του ασθενούς
13
Κακώσεις σπονδυλικής στήλης - ΤΑ
• Η ΣΣ προστατεύει το ΝΜ και τα νεύρα
• Ζωτικά σημεία. Αεραγωγός. Μη κινείτε το κεφάλι
• Μη μετακινείτε τον ασθενή. Μονοκόματη μεταφορά σε πλάγια θέση
με επίβλεψη ιατρού
• Μη μετακινείτε το κεφάλι ή τον αυχένα εάν η θέση τους είναι
περίεργη
• Μη μετακινείτε κολλάρο, αμμόσακους ή επιδέσμους πριν να δοθεί
οδηγία από επιβλέποντα ιατρό
• Παρατήρηση για σημεία shock
• Διατήρηση θερμοκρασίας
• O αναίσθητος τραυματίας θεωρούμε ότι έχει και κάκωση ΣΣ
• Ο ασθενής με ΚΕΚ θεωρούμε ότι έχει και κάκωση ΣΣ
14

Φορητές ακτινογραφίες θώρακα 1/2

• Επιβεβαίωση παραπεμπτικού
• Ακτινοπροστασία σε όποιον χρειαστεί να υποστηρίξει τον
ασθενή (καλύτερα να αποφεύγεται το προσωπικό)
• Επιβεβαίωση του ονόματος του ασθενούς
• Απευθυνθείτε στον ασθενή με το όνομά του
• Συστηθείτε
• Εξηγείστε και απομακρύνετε τους συγγενείς

15
Φορητές ακτινογραφίες θώρακα 2/2
• Βεβαιωθείτε ότι ο ασθενής έχει καταλάβει τη διαδικασία.
• Κοιτάξτε το χώρο για τη θέση του μηχανήματος και των
υπολοίπων συσκευών.
• Γενικές οδηγίες προφύλαξης.
• Κάνετε τοποθέτηση και επικέντρωση (καλύτερα η κασέτα να
είναι καλυμμένη για περιορισμό λοιμώξεων).
• Ειδοποιείστε για την έκθεση.
• Φοράτε μολύβδινη ποδιά, χρήση μέγιστης απόστασης.
• Αφήστε το χώρο τακτοποιημένο, καθαρίστε το μηχάνημα,
βγάλτε το κάλυμα της κασέτας.
• Βεβαιωθείτε ότι ο ασθενής είναι ασφαλής.
16

Ασθενής με κάταγμα-ΤΑ
• Μη μετακινείτε το τραυματισμένο μέλος
• Κινήσεις μόνο αυτές που επιτρέπονται από τον ιατρό
• Ειδοποιείτε τον ασθενή για τις κινήσεις, ζητείστε τη συνδρομή
του
• Μην αφαιρείτε νάρθηκες ή άλλα υποστηρικτικά
• Για μέλη σε νάρθηκα υποστηρίξτε το άκρο και τις εκατέρωθεν
αρθρώσεις (καλύτερα 2 άτομα)
• Χρησιμοποιείστε παράγγελμα για ταυτόχρονη μετακίνηση
• Σε ανοικτά τραύματα αποστειρωμένα γάντια και βασικές
προφυλάξεις
• Παρατήρηση της κατάστασης του ασθενούς
17
18

19
 20

Επείγουσες καταστάσεις κοιλίας

• Μην αφαιρείτε τη φόρμα ΜΑΣΤ
• Σε ανοικτό τραύμα γάντια και βασικές προφυλάξεις
• Ζητείστε βοήθεια εάν ο ασθενής είναι σε βαρειά κατάσταση για
να μετακινηθεί
• Εάν δεν μπορεί να σταθεί όρθιος χρησιμοποιείστε το τραπέζι σε
κλίση ή άλλους τρόπους λήψης
• Ασφαλής μετακίνηση του ασθενούς
• Διαθέσιμο νεφροειδές
• Μη δώσετε στον ασθενή να φάει ή να πιεί
• Παρατηρείστε τη γενική του κατάσταση ειδοποιείστε σε τυχόν
επιδείνωση
21
Συστήματα ακινητοποίησης ασθενούς

22

Χαρακτηριστικά - Χρήση
• Πρέπει να είναι ακτινοδιαφανή όταν τοποθετούνται στο πεδίο
ακτινοβόλησης
o Αφρολέξ
o Plexiglass
o Πλαστικό
• Είναι ακτινοδιαφανή όταν είναι καθαρά από σκιαγραφικά
• Χρησιμοποιούνται για να διευκολύνουν τη διατήρηση της
σωστής τοποθέτησης του ασθενούς
• Χρησιμοποιούνται για να είναι η θέση του ασθενούς πιο
αναπαυτική ώστε να μείνει ευκολότερα ακίνητος
• Περιορισμένη χρησιμότητα σε μη συνεργάσιμους ασθενείς
23
24

25
 26

[Link]

27
[Link]
28

29
30

31
Τα παιδιά αποτελούν πρόκληση για τον ΤΑ
• Ακίνητα
• Χρήση ακινητοποίησης
• Απάντηση σε ομιλία
• Χρήση ακτινοπροστασίας
• Μέλη της οικογένειας

32

 Χρήση ακινητοποίησης
με προσοχή.

 Τράβηγμα της προσοχής.

Brody Pigg-O-Stat - Part 2

Pigg-o-stat

33
Συστήματα ακινητοποίησης
• Λευκοπλαστ (προσοχή στο δέρμα)
• Σεντόνια πετσέτες
• Αμμόσακκοι
• Ακτινοδιαφανείς σπόγγοι
• Λωρίδες καθήλωσης
• Stockinette
• Ace bandages

34

Διαφορές παιδιών - ενηλίκων

• Διανοητική ανάπτυξη
• Ο θώρακας και η κοιλιά έχουν την ίδια διάμετρο στο νεγνό
• Πύελος κυρίως χόνδρινη
• Τα κοιλιακά όργανα είναι σε ψηλότερη θέση στα νεογνά
• Δύσκολη η εντόπιση της ΠΑΛΑ σε μωρό, επικέντρωση 1εκ.
πάνω από τον ομφαλό
• Έκθεση όταν το μωρό παίρνει βαθειά αναπνοή πριν φωνάξει

35
 Ενότητα 7: Απεικόνιση Ιατρικών Συσκευών

• Συχνά στις ακτινολογικές εικόνες απεικονίζονται ιατρικές

συσκευές.
• Ο Τεχνολόγος Ακτινολόγος μπορεί να τις αναγνωρίζει στην
εικόνα.
• Ο ΤΑ επιβάλλεται να γνωρίζει πως να διαχειρισθεί με
ασφάλεια τις διάφορες συσκευές κατά την απεικόνιση.
• Η γνώση του τρόπου με τον οποίο μερικές από τις συσκευές
αυτές λειτουργούν συμβάλλει στην ασφαλή διαχείριση των
ασθενών που φέρουν ιατρικές συσκευές.
• Είναι πολύ σημαντικό να ζητούνται οδηγίες όπου αυτό είναι
απαραίτητο και όποτε ο ΤΑ έχει την παραμικρή αμφιβολία για
το είδος ή τη διαχείρηση των συσκευών.
1
Μετά την τοποθέτηση των περισσοτέρων συσκευών
γίνονται ακτινογραφίες οι οποίες:
• Επιβεβαιώνουν τη σωστή θέση της συσκευής και
• Ελέγχουν το ενδεχόμενο επιπλοκών

Συσκευές στο θώρακα

3
 Συσκευές εκτός θώρακος
που επιπροβάλλονται στις ακτινογραφίες
• Σωλήνες, λαβίδες, σύριγγες που βρίσκονται πάνω ή
κάτω από τον ασθενή
• Στρώματα, ελαστικά φύλλα
• Σωλήνες αναπνευστήρων
• Αισθητήρες θερμότητας ή υγρασίας
• Ηλεκτρόδια ηλεκτροκαρδιογραφήματος (ΗΚΓ)
• Εξωτερικοί βηματοδότες
• Ενθέματα μαστών (εκτατήρες ιστών)
• Ηλεκτρικές κουβέρτες
• Προστερνικοί καθετήρες περοτοναϊκής διάλυσης
4

Συσκευές στην υπεζωκοτική κοιλότητα

• Σωλήνες θωρακοστομίας
o Όταν παροχετεύουν πνευμοθώρακα τοποθετούνται
μπροστά και άνω
o Όταν παροχετεύουν υγρό τοποθετούνται πίσω και κάτω
o Πρέπει να μην έχουν γωνίες και όλες οι οπές να βρίσκονται
μέσα στο θώρακα
o Συχνά χρειάζονται ακτινογραφίες F/P για επιβεβαίωση της
θέσης τους
o Πρέπει να βρίσκονται μέσα στην πλευρική κοιλότητα και όχι
μέσα στο παρέγχυμα ή τις μεσολόβιες
• Καθετήρες pigtail για παροχέτευση συλλογών
5
Συσκευές τραχείας και οισοφάγου
• Ενδοτραχειακός σωλήνας
o Η άκρη πρέπει να βρίσκεται 5±2εκ πριν την τρόπιδα
o Μπορεί κατά λάθος να εισέλθει στο δεξιό κύριο βρόγχο
o Μπορεί να εισέλθει στον οισοφάγο
• Ρινογαστρικοί καθετήρες / σίτιση παροχέτευση
• Οισοφαγικά μπαλόνια, ενδοπροσθέσεις (stents)
• Αισθητήρες pH
• Τραχειοστομίες
• Τραχειοοισοφαγικές φωνητικές συσκευές
• Ενδοπροσθέσεις βρόγχων
6

Αγγειακές συσκευές
• Καθετήρες αιμοδιάλυσης
• Περιφερικοί μακροί καθετήρες
• Κεντρικοί φλεβικοί καθετήρες
o Προσωρινοί (σφαγίτιδα, υποκλείδιοι)
o Υποδόρια εμφύτευση (πχ Hickman line)
o Μόνιμοι εμφυτευμένοι καθετήρες με υποδόρια υποδοχή
(πχ Port-A-Cath)
o Καθετήρες πνευμονικών αρτηριών (πχ Swan-Ganz-catheter)
o Καθετήρες στους κόλπους της καρδιάς
o Ενδοπροσθέσεις αορτής ή άνω κοίλης φλέβας
7
Καρδιακές
Συσκευές υποβοήθησης της
συσκευές καρδιακής λειτουργίας
• Ενδοαορτική αντλία
• Μεταλλικά ράμματα • Μηχάνημα υποβοήθησης της
στερνοτομής αριστερής ή και των δύο
• Προσθετικές καρδιακές κοιλιών της καρδιάς
βαλβίδες • Μηχανική καρδιά
• Βηματοδότες • Συσκευή σύγκλεισης
• Ενδοπροσθέσεις μεσοκολπικής επικοινωνίας
στεφανιαίων αγγείων • Εμφυτευμένοι απινιδωτές
• Επικάρδια ηλεκτρόδια

Διάφορα άλλα
• Εμβολικά υλικά που είναι ακτινοσκιερά
• Καθετήρες παροχέτευσης του περικαρδίου
• Εμφυτευμένοι καταγραφείς
• Υλικά σπονδυλοπλαστικής
• Γαστρικός δακτύλιος

9
Ενδοτραχειακός
σωλήνας
Α. Στόμιο
Β. Σωληνίσκος που
φουσκώνει το
μπαλόνι
συγκράτησης
C. Τραχεία
D. Οισοφάγος

[Link]

10

Ενδοτραχειακός σωλήνας σε λάθος θέση

Στον οισοφάγο
(Αέρας στο στομάχι και τον
οισοφάγο [βέλη], χαμηλή θέση του
σωλήνα)

Στο δεξιό κύριο βρόγχο

(ο αριστερός πνεύμονας δεν αερίζεται)

Το άκρο του πρέπει κανονικά να

βρίσκεται τουλάχισον 3εκ πάνω
από την τρόπιδα
11
[Link]
Σωλήνας τραχειοστομίας

[Link]

1. Φωνητικές χορδές
2. Θυρεοειδής χόνδρος
3. Κρικοειδής χόνδρος
4. Χόνδρινοι δακτύλιοι της
[Link] τραχείας
5. Μπαλόνι συγκράτησης
12

Παροχέτευση υπεζωκοτικής κοιλότητας 1/4

• Η παροχέτευση συμβαίνει κατά την εκπνοή οπότε
αυξάνεται η ενδοθωρακική πίεση
• Υγρό ή αέρας παροχετεύεται κάτω από τη επιφάνεια του
υγρού στη φιάλη
• Φυσαλίδες αέρα βγαίνουν στο περιβάλλον
• Το μήκος του σωλήνα κάτω από το υγρό της φιάλης είναι
σημαντικό

Αναρόφηση Από τον ασθενή

13
[Link]
Παροχέτευση υπεζωκοτικής κοιλότητας 2/4
• Χρησιμοποιείται για:
o Την αφαίρεση υγρού ή αέρα από την υπεζωκοτική κοιλότητα
o Την αποφυγή παλινδρόμησης αέρα ή υγρού
o Την αποκατάσταση αρνητικής πίεσης στη θωρακική κοιλότητα
για να εκπτυχθεί ο πνεύμονας
• Το δοχείο συλλογής πρέπει πάντα να είναι όρθιο και σε
χαμηλότερη θέση από το θώρακα του ασθενούς για να μην
υπάρξει παλινδρόμηση στην υπεζωκοτική κοιλότητα
• Εφόσον επιτρέπεται από τον θεράποντα είναι ασφαλέστερο ο
ασθενής να έρχεται στο ακτινολογικό τμήμα με το σωλήνα
παροχέτευσης κλειστό.

14

Παροχέτευση υπεζωκοτικής κοιλότητας 3/4

Ευθύς σωλήνας
παροχέτευσης (πρόσθια
και πλάγια οπές, βέλος)
και
Εξωτερικά ηλεκτρόδια
ηλεκτροκαρδιογραφήματος
(ΗΚΓ)

[Link]
15
Παροχέτευση υπεζωκοτικής κοιλότητας 4/4

Καθετήρας pigtail

[Link] [Link]
16

Ρινογραστρικός καθετήρας
• Προβάλλει κάτω από το διάφραγμα όταν είναι σε σωστή θέση

[Link]
17
Ρινογαστρικός καθετήρας που
κατά λάθος εισήλθε στην
τραχεία και το βρόγχο του
δεξιού κάτω λοβού

[Link]

18

Εμφυτευμένος
καθετήρας με υποδόριο
τύμπανο για χορήγηση
χημειοθεραπευτικών

Medical devices in the thorax

Dr Jayanth Keshavamurthy and Dr
Praveen Jha et al
19
Διπλός καθετήρας για
προσωρινή
αιμοκάθαρση σε
ασθενή με νεφρική
ανεπάρκεια

Medical devices in the thorax

Dr Jayanth Keshavamurthy and Dr
Praveen Jha et al
20

• Ράμματα στερνοτομής
και
• Επικάρδια ηλεκτρόδια
βηματοδότη
o Τοποθετούνται
παροδικά μετά από
καρδιοχειρουργικές
επεμβάσεις

Medical devices in the thorax

Dr Jayanth Keshavamurthy and Dr
Praveen Jha et al
21
 Βηματοδότης με δύο ηλεκτρόδια

[Link] [Link]

22

Εμφυτευμένος απινιδωτής

[Link]
23
 Συσκευή υποβοήθησης της αριστεράς
κοιλίας της καρδιάς
• Τοποθετείται χειρουργικά και βοηθεί την
αντλητική ικανότητα της αριστερής
κοιλίας σε ασθενείς με καρδιακή
ανεπάρκει που δεν ανταποκρίνεται στη
θεραπεία.
• Είτε για συντήρηση μέχρι τη
μεταμόσχευση καρδιάς ή σαν τελκή
θεραπεία.
• Μεταφέρει αίμα από την αριστερή κοιλία
σε αντλία και από εκεί στην αορτή. [Link]

• Τροφοδοτείται από εξωτερική

μεταφερόμενη πηγή ενέργειας.

24

Συσκευή υποβοήθησης της αριστεράς κοιλίας της καρδιάς

Left ventricular assist device

Dr Yuranga Weerakkody and Dr Donna D'Souza et al.
25
 Αντικατάσταση μιτροειδούς και αορτικής βαλβίδων και
μεταλλικά ράμματα στερνοτομής

Medical devices in the thorax

Dr Jayanth Keshavamurthy and Dr
Praveen Jha et al
26

1. Mitra clip: Συσκευή διαδερμικής διόρθωσης μιτροειδούς

βαλβίδας (βέλη)
2. Εμφυτευμένος
βηματοδότης/απινιδωτής

Medical devices in the thorax

Dr Jayanth Keshavamurthy and Dr
Praveen Jha et al
27
 Συσκευή σύγκλεισης μεσοκολπικής επικοινωνίας

Medical devices in the thorax

Dr Jayanth Keshavamurthy and Dr
Praveen Jha et al
28

Συσκευή καταγραφής καρδιακής λειτουργίας

Medical devices in the thorax

Dr Jayanth Keshavamurthy and Dr
Praveen Jha et al
29
Ενδοαορτικό μπαλόνι (βέλη)
• Συσκευή υποβοήθησης της
λειτουργίας της αριστερής
κοιλίας
• Φουσκώνει στη διάρκεια
της διαστολής της καρδιάς
και
• Αδειάζει κατά τη συστολή
• Τροφοδοτείται εξωτερικά
Εξωτερικά ηλεκτρόδια ΗΚΓ
(Χ3 - κύκλοι)
Medical devices in the thorax
Dr Jayanth Keshavamurthy and Dr
Praveen Jha et al
30

Μεταλλικά ελάσματα
εμβολισμού σε
αρτηριοφλεβώδεις
δυσπλασίες του
πνεύμονα

Medical devices in the thorax

Dr Jayanth Keshavamurthy and Dr
Praveen Jha et al

31
Μεταλλική ενδοπρόσθεση (stent) οισοφάγου

[Link]

Medical devices in the thorax

Dr Jayanth Keshavamurthy and
Dr Praveen Jha et al 32

Ένθεμα μαστών

Medical devices in the thorax

Dr Jayanth Keshavamurthy and Dr
Praveen Jha et al 33
• Εκτατικές συσκευές
ιστών για την
αποκατάσταση των
μαστών μετά από
μαστεκτομή

Medical devices in the thorax

Dr Jayanth Keshavamurthy and Dr
34
Praveen Jha et al

Συσκευές στην κοιλιά και την πύελο

35
Σωλήνες στην πεπτική οδό
• Ρινογαστρικοί
o Διαφορετικοί τύποι
o Για σίτιση
o Για άδειασμα του διατεταμένου στομάχου
• Γαστροστομία - Νηστιδοστομία
o Για σίτιση διαδερμικά με παράκαμψη της οδού
οισοφάγος /στομάχι
• Γαστρικός δακτύλιος
o Για έλεγχο του βάρους του σώματος

36

Συσκευές Ουροποιογεννητικού
• Ενδοπροσθέσεις ουρητήρων, ουρήθρας, αυχένα της
ουροδόχου κύστεως
• Τεχνητοί σφιγκτήρες
• Καθετήρες Foley
• Καθετήρες νεφροστομίας
• Ενδομήτρια ελάσματα
• Κλιπ σύγκλεισης σαλπίγγων και σπερματκών πόρων
• Δακτύλιοι ανόρθωσης πυελικού τοιχώματος
• Ένθετα βραχυθεραπείας

37
Μετεγχειρητικές συσκευές
• Ράμματα, κλιπς, συνδετήρες, κόλλα
• Χειρουργικοί σπόγγοι
• Χειρουργικές βελόνες, κλωστές
• Παροχετεύσεις κοιλοτήτων
• Παροχετεύσεις χοληφόρων και ενδοπροσθέσεις
• Αγειακές ενδοπροσθέσεις (stents)
• Εμβολικά υλικά
• Φίλτρο κάτω κοίλης φλέβας
• Τεχνητά αγγειακά μοσχεύματα
• Καθετήρες αιμοκάθαρσης
38

Διάφορα άλλα

• Ξένα σώματα • Πλέγματα διόρθωσης κοίλης

• Φάρμακα • Καθετήρες ομφαλικών
• Ακτινοσκιεροί δείκτες αγγείων (βρέφη)
• Αντλίες χημειοθεραπείας,
• Κολοστομίες
ινσουλίνης
• Συστήματα βιοψίας
• Κοιλιοπεριτοναϊκούς
• Χειρουργικά στοιχεία καθετήρες
σπονδυλικής στήλης
(σπονδυλοδεσία,
σπονδυλοπλαστική)

39
 Γαστροστομία

40

Γαστρικός δακτύλιος

[Link]

[Link]
41
 Ενδοπρόσθεση με διπλό pigtail (κίτρινα βέλη)
για παράκαμψη απόφραξης από λίθους (κόκκινα βέλη)

[Link]
42

Καθετήρας Foley
• Εύκαμπτος με μπαλόνι στο
άκρο που σταθεροποιεί τη
θέση του
• κυρίως στην ουροδόχο κύστη
• Το περιεχόμενο αδειάζει σε
πλαστικό ουροσυλλέκτη που
αδειάζει και επιτρέπει
μέτρηση του όγκου

43
• Οι ουροσυλλέκτες συνδέονται με
διάφορα συστήματα παροχέτευσης
που τοποθετούνται στην κοιλιά
• Ο ουροσυλλέκτης όταν ο σωλήνας
είναι ανοικτός πρέπει να είναι
χαμηλότερα από το σώμα

• Συστήματα
παροχέτευσης
τραυμάτων με αρνητική
πίεση

[Link] [Link] 44

Κολοστομία – εντεροστομία

[Link] [Link]

45
• Λαθραία
εισαγωγή
ναρκωτικών με
κατάποση
μικρών
πακέτων

[Link]

Ενδομήτριο σπείραμα (πράσινο βέλος)

Κλιπ περίδεσης σαλπίγγων

Medical devices in the abdomen and pelvis

Dr Praveen Jha et al. 47
Φίλτρο κάτω κοίλης φλέβας
• Χρησιμοποιείται για την
αποφυγή πνευμονικής
εμβολής
• Κατακρατεί θρόμβους από τα
κάτω άκρα που εισέρχονται
στην κάτω κοίλη φλέβα
Medical devices in the abdomen and pelvis
Dr Praveen Jha et al.
48

Συνδετήρες δέρματος

49
 Διαδερμική χολαγγειογραφία και παροχέτευση

[Link]

50

Ενδοπρόσθεση χοληφόρων
[Link]
Μεταλλικές - πλαστικές

51
Παροχεύτευση του κοιλιακού
συστήματος του εγκεφάλου στην
περιτοναϊκή κοιλότητα

[Link]

52