Ο Τρίτος Φάουστ (σχεδίασμα τραγωδίας)
Ο Τρίτος Φάουστ είναι τραγωδία που σχεδίαζε να γράψει ο Νίκος Καζαντζάκης. Πληροφορίες για το έργο δίδουν ο Παντελής Πρεβελάκης στο βιβλίο Τετρακόσια Γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη[1] και η Ελένη Ν. Καζαντζάκη στο βιβλίο Νίκος Καζαντζάκης, ο ασυμβίβαστος: Βιογραφία βασισμένη σε ανέκδοτα γράμματα και κείμενά του.[2]
Ο Νίκος Καζαντζάκης έγραψε στον Μπέργιε Κνες στις 21 Αυγούστου 1950 ότι Ο Τρίτος Φάουστ θα ήταν έργο θεμελιακό της ζωής του, μακράς πνοής, ένα pendant της Οδύσσειας, και ακόμη ότι θα ήταν το τελευταίο του έργο, που θα σημάδευε το εφήμερο πέρασμά του από την αγαπημένη φλούδα της γης.[3]
Ο Παντελής Πρεβελάκης αναφέρει ότι ο πόθος του Καζαντζάκη να ιδρύσει ένα μοναστήρι τον ακολουθούσε ώς τα γεράματα και θέλησε να τον πραγματοποιήσει κατ' αναπλήρωση μέσα από τον Τρίτο Φάουστ, ενώ σημειώνει επιπλέον ότι ο Τρίτος Φάουστ θα ήταν για τον Κρητικό συγγραφέα το ξαθέρι από την πνευματική του άσκηση, η καταθύρα του, τα ολόστερνα λόγια που λες πριν πεθάνεις, η τελευταία του λέξη, η τρομερή και δυσβάσταχτη, μια λέξη σαν εκείνη που ο Λέων Τολστόι φύλαγε να την ξεστομίσει όταν θα τον είχαν κατεβάσει στον τάφο.[4]
Υπόθεση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Τρίτος Φάουστ θα ήταν ολότελα διαφορετικός από τον Φάουστ του Γκαίτε με ολότελα αντιστραμμένους ρόλους.[5] Τέσσερα θα ήταν τα κύρια πρόσωπα της τραγωδίας: ο Φάουστ, ο Ακρίτας, ο Μεφιστοφελής[σημ. 1] και η Ελένη.[7]
Ο Νίκος Καζαντζάκης σχετικά με το έργο έγραψε στις 9 Μαΐου 1950 στον Μπέργιε Κνες: «Πολύ μου αρέσουν τα πασίγνωστα θέματα, οι γνωστοί θρύλοι – το ίδιο δεν έκαναν κι οι αρχαίοι; Ορισμένοι ήταν οι κύκλοι απ' όπου έπαιρναν το θέμα τους, και προσπαθούσαν μονάχα να το ανανεώσουν, να του δώσουν καινούριο βάθος, ένα νόημα πιο πλατύ. Θα προσπαθήσω να κάμω τώρα, αν μπορέσω, το ίδιο για τον Φάουστ. Ο «Θεός» βοηθός!»[5]
Ο Φάουστ, στο έργο του Καζαντζάκη, είχε πουλημένη την ψυχή του στον Θεό και αγωνίζεται να λυτρωθεί από τα δόγματα, τους τέσσερεις συνοδοιπόρους του: τον Βούδα, τον Μωυσή, τον Χριστό και τον Μωάμεθ, δηλαδή από τις τέσσερεις μεγάλες θρησκείες που ερμήνευσαν τον κόσμο και φανέρωσαν στον άνθρωπο έναν προορισμό. Ακόμη αγωνίζεται να λυτρωθεί από την παραδεγμένη ηθική, ομορφιά και αλήθεια. Τελικά μεθάει από την εξουσία και την παντοδυναμία του ανθρώπου που για πρώτη φορά μπορεί να ανατινάξει τον πλανήτη στον αέρα. Μετά τον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο βλέπει ένα όνειρο και αρχίζει η αγωνία και η λέπρα, ενώ βιάζεται να εμπιστευθεί την κοσμοθεωρία του στον Μαθητή πριν πεθάνει. Ο Δ΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, όπως προφήτεψε ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, γίνεται με σφεντόνες. Τελικά ο Φάουστ ιδρύει το δικό του μοναστήρι, αλλά τα άλλα μοναστήρια δικάζουν και τελικά καίνε το μοναστήρι του Φάουστ. Μετά ο Φάουστ καταλήγει στην κρητική ματιά και δεν έχει ανάγκη πια από παραμύθια, αλλά ο Μαθητής αναρωτιέται: «Καλά εσύ και οι εκλεχτοί, μα ο λαός; Δεν αντέχει την άγρια μοναξιά. Κι εγώ δεν αντέχω. Ο λαός έχει ανάγκη από ελπίδες και φόβους».[8]
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σημειώσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Σε γράμμα του στον Μπέργιε Κνες στις 17 Ιουνίου 1950 ο Νίκος Καζαντζάκης ρώτησε τον Σουηδό διανοούμενο: «Ξέρετε πως η λέξη Μεφιστοφελής είναι παραφθορά της ελληνικής: «Μη Φωτόφιλος»;» Ενώ σημείωσε επιπλέον ότι δεν ήταν ούτε από αναίδεια ούτε από μεγαλομανία που ήθελε να συνεχίσει τον Γκαίτε, αλλά μεγάλη ψυχική και πνευματική ανάγκη να εκφράσει την τραγωδία της σημερινής μοίρας του ανθρώπου που ύστερα από την αποκορύφωση της διάνοιάς του έφτασε μπροστά στην Άβυσσο.[6]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Καζαντζάκης, Νίκος· Πρεβελάκης, Παντελής (1984). Τετρακόσια γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη. Και σαράντα άλλα Αυτόγραφα εκδιδόμενα με Σχόλια, ένα Σχεδίασμα Εσωτερικής Βιογραφίας και τη Χρονογραφία του Βίου του Ν. Καζαντζάκη από τον Π. Πρεβελάκη. Αθήνα: Εκδόσεις Καζαντζάκη. σελ. κε΄, πβ΄, πγ΄, πδ΄, 622, 623, 624, 630, 633, 638, 640, 641, 644, 645.
- ↑ Καζαντζάκη, Ελένη Ν. (1998). Νίκος Καζαντζάκης, ο ασυμβίβαστος: Βιογραφία βασισμένη σε ανέκδοτα γράμματα και κείμενά του. Επιμέλεια Πάτροκλος Σταύρου. Αθήνα: Εκδόσεις Καζαντζάκη. σελ. 567, 571, 574, 592, 593, 606, 637. ISBN 9780007948116.
- ↑ Καζαντζάκη, Ελένη Ν. (1998). Νίκος Καζαντζάκης, ο ασυμβίβαστος: Βιογραφία βασισμένη σε ανέκδοτα γράμματα και κείμενά του. Επιμέλεια Πάτροκλος Σταύρου. Αθήνα: Εκδόσεις Καζαντζάκη. σελ. 574. ISBN 9780007948116.
- ↑ Καζαντζάκης, Νίκος· Πρεβελάκης, Παντελής (1984). Τετρακόσια γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη. Και σαράντα άλλα Αυτόγραφα εκδιδόμενα με Σχόλια, ένα Σχεδίασμα Εσωτερικής Βιογραφίας και τη Χρονογραφία του Βίου του Ν. Καζαντζάκη από τον Π. Πρεβελάκη. Αθήνα: Εκδόσεις Καζαντζάκη. σελ. κε΄, πβ΄, πγ΄.
- 1 2 Καζαντζάκη, Ελένη Ν. (1998). Νίκος Καζαντζάκης, ο ασυμβίβαστος: Βιογραφία βασισμένη σε ανέκδοτα γράμματα και κείμενά του. Επιμέλεια Πάτροκλος Σταύρου. Αθήνα: Εκδόσεις Καζαντζάκη. σελ. 567. ISBN 9780007948116.
- ↑ Καζαντζάκη, Ελένη Ν. (1998). Νίκος Καζαντζάκης, ο ασυμβίβαστος: Βιογραφία βασισμένη σε ανέκδοτα γράμματα και κείμενά του. Επιμέλεια Πάτροκλος Σταύρου. Αθήνα: Εκδόσεις Καζαντζάκη. σελ. 571, 572. ISBN 9780007948116.
- ↑ Καζαντζάκη, Ελένη Ν. (1998). Νίκος Καζαντζάκης, ο ασυμβίβαστος: Βιογραφία βασισμένη σε ανέκδοτα γράμματα και κείμενά του. Επιμέλεια Πάτροκλος Σταύρου. Αθήνα: Εκδόσεις Καζαντζάκη. σελ. 571. ISBN 9780007948116.
- ↑ Καζαντζάκης, Νίκος· Πρεβελάκης, Παντελής (1984). Τετρακόσια γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη. Και σαράντα άλλα Αυτόγραφα εκδιδόμενα με Σχόλια, ένα Σχεδίασμα Εσωτερικής Βιογραφίας και τη Χρονογραφία του Βίου του Ν. Καζαντζάκη από τον Π. Πρεβελάκη. Αθήνα: Εκδόσεις Καζαντζάκη. σελ. πβ΄, πγ΄, πδ΄, 625, 626.
