Etxebarri
- Artikulu hau Bizkaiko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etxabarri (argipena)».
| Etxebarri | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Doneztebeko eliza | |||||||||||
|
| |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | Espainia | ||||||||||
| Erkidegoa | Euskal Autonomia Erkidegoa | ||||||||||
| Lurraldea | Bizkaia | ||||||||||
| Eskualdea | Bilbo Handia | ||||||||||
| Izen ofiziala | |||||||||||
| Alkatea | Loren Oliva (LVP) | ||||||||||
| Posta kodea | 48450 | ||||||||||
| INE kodea | 48029 | ||||||||||
| Herritarra | etxebarritar | ||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°14′50″N 2°53′30″W / 43.2472°N 2.8917°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 3,38 km² | ||||||||||
| Garaiera | 30 metro | ||||||||||
| Distantzia | 1,5 km Bilbora | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 12.038 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 2.159 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak [1] | % 36.65 + % 19.11 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera [2] | % (2021) | ||||||||||
| Etxeko erabilera [3] | % 13.33 (2021) | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Webgunea | http://www.etxebarri.eus | ||||||||||
Etxebarri Bizkaiko erdialdeko udalerri bat da, Bilbo Handia eskualdearen barruan Hego Uribe azpieskualdekoa. 12.000 biztanle zituen 2019 urtean, eta XXI. mendeko lehen hamarkadan metropolitar gunean hazkunderik handieneko udalerria izan zen. Berezko izen historikoa Etxebarriko Doneztebe elizatea bazuen ere, 1994. urteaz geroztik Etxebarri du izen ofiziala.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Inguru naturala eta klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Etxebarrik Bilborekin egiten du muga mendebaldean, Galdakaorekin ekialdean, Txorierrirekin iparraldean, eta Basauri udalerriarekin hegoaldean. Bilbotik oso gertu kokaturik dago, 1,5 kilometrora zehazki. Etxebarritik Bilboko Txurdinaga eta Otxarkoaga auzoak ageri dira. Ibaizabal ibaiaren meandro batean kokatzen da Etxebarri.
Hiru alde, gutxienez, bereiz daitezke herrian: batetik, Ibaizabal ibaiaren meandroan kokatzen den gunea, Doneztebe. Tradizionalki gune horretan industria nagusi izan den arren, Etxebarriko zabalgune berria bertan eraikitzen ari da. Horrez gain, 2004tik Bilboko metroaren geltoki berria egin dute han. Bestetik, Kukullaga, (San Antonio gaztelaniaz) auzunea dugu, udalerriaren iparraldean, N-634 errepidearen iparraldean dagoena. Eta hirugarrenik, Lezama-Legizamon industrialdea dagoen meandroa.
Auzoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Etxebarriko auzo nagusiak honakoak dira: Ametzola, Doneztebe, Kukullaga, Legizamon, San Antonio eta Santa Marina.
Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bilbo, Zamudio, Galdakao eta Basauri.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]XX. mendera arte nekazaritza izan zen udalerriko jarduera ekonomiko nagusia. 1900etik aurrerako industrializazio prozesuaren ondoren, hainbat industria eta lantegi berri zabaldu ziren herrian. Ibaizabal ibaiaren ondoan dagoen Arcelor Mittalen lantegia edota Lezama Legizamon industrialdea.[4] Horrez gain, jadanik ateak itxi duten beste hainbat lantegi. Izan ere, Etxebarriren hazkunde demografikoarekin batera, etxebizitza ugari eraiki dira antzinako industriak zeuden orubeetan.
Gaur egun, zerbitzuek dute industria baino garrantzi handiagoa, enpleguaren %53,7 haiei baitagokie. Industriak, berriz, enpleguaren %30,8. Eraikuntza bestalde, azken urteetako etxebizitza eraikuntzari loturik, beste udalerri batzuetan baino garrantzitsuagoa da, enpleguaren %15. Nekazaritza, azkenik, ia desagertu da enpleguaren %0,4 baino ez dela.
Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 18.678 euro-koa zen[5], eta etxegune bakoitzeko 48.160 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (19.858 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 26.250 euro zen. Errenta gordina 22.590 euro-koa izan zen pertsonako.
Eustaten datuen arabera, 2024. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 24.239 eurokoa zen[6][oh 1]: gizonena 30.613 eurokoa eta emakumeena 18.486 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 39,6 txikiagoa. Bizkaia osoan, mediana 22.112 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 50.232 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 17.644 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 104.410 euro baino gehiago[7].
Diru-sarrera guztien artean % 71,7 soldatak dira[8].
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 2]. Udalerrian indizea 25 da, probintziakoaren (29,8;
Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,5;
Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.
Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2024. urtean, udalerrian lehenengoek 16.491 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 117.139 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 14,1 zen[10] (Bizkaia osoan, % 9,6; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 10.595 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 45.946 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 23,1 zen[11] (Bizkaia osoan, % 18,8).
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Etxebarri udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 6.281 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 64,6; gainerako % 35,4 inaktibo zeuden (erretiratuak % 46,7, beste inaktiboak % 31,1 eta ikasleak % 22,2).[12] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 66,4 zen eta emakumezkoena % 62,8; langabezia-tasa, aldiz, % 5,9 eta % 10,5 zen, hurrenez hurren.[12]
Okupatuen kopurua 5.735 zen 2023ean, 2021eko 5.414etik gora.[13] Emakumeek okupatuen % 47,4 osatzen dute, eta gizonek % 52,6.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 5.767 | % 59,3 | 2.993 | % 62,5 | 2.774 | % 56,2 |
| Langabeak | 514 | % 5,3 | 187 | % 3,9 | 327 | % 6,6 |
| Inaktiboak | 3.448 | % 35,4 | 1.610 | % 33,6 | 1.838 | % 37,2 |
| Guztira | 9.729 | % 100,0 | 4.790 | % 100,0 | 4.939 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 77,4), industria (% 14,8), eraikuntza (% 7,6) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,2).[13] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 17,6), ondoren manufaktura-industria (% 13,8) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 9,8) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 50,8; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 33,7), eta oinarrizko okupazioak % 11,4.[14] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 53,7 eta emakumeen % 47,5).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 1.933 | % 33,7 | 962 | % 31,9 | 971 | % 35,8 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 2.911 | % 50,8 | 1.621 | % 53,7 | 1.290 | % 47,5 |
| Oinarrizko okupazioak | 656 | % 11,4 | 324 | % 10,7 | 332 | % 12,2 |
| Ez dago jasota | 235 | % 4,1 | 112 | % 3,7 | 123 | % 4,5 |
| Guztira | 5.735 | % 100,0 | 3.019 | % 100,0 | 2.716 | % 100,0 |
Okupatuen % 85,7 besteren konturako langileak dira, eta % 14,3 norberaren konturakoak.[15]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 820 | % 14,3 | 495 | % 16,4 | 325 | % 12,0 |
| Besteren kontura | 4.915 | % 85,7 | 2.524 | % 83,6 | 2.391 | % 88,0 |
| Guztira | 5.735 | % 100,0 | 3.019 | % 100,0 | 2.716 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 93,4 estatuan jaio zen, eta % 6,6 atzerrian.[12] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 63,7 okupatuak dira, % 21,7 erretiratuak, % 7,3 ikasleak, % 4,0 langabeak eta % 3,4 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 56,4 okupatuak dira, % 26,5 bestelako inaktiboak, % 7,7 ikasleak, % 5,9 langabeak eta % 3,5 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 55,8 okupatuak dira, % 19,0 bestelako inaktiboak, % 11,6 erretiratuak, % 7,6 ikasleak eta % 6,0 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,4 okupatuak dira, % 24,8 bestelako inaktiboak, % 13,2 langabeak, % 6,2 ikasleak eta % 3,4 erretiratuak.
Okupazioa
Okupatuen % 93,9 estatuan jaio zen, eta % 6,1 atzerrian.[14] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 32,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,6 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 61,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 19,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 13,0 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 37,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,9 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 30,1 oinarrizko okupazioetakoak eta % 17,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[16] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 64,1 zerbitzuetan ari dira, % 23,1 industrian eta % 12,5 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 66,7 zerbitzuetan ari dira, % 16,7 eraikuntzan eta % 15,4 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 91,9 zerbitzuetan ari dira, % 6,2 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 94,6 zerbitzuetan ari dira, % 4,3 industrian.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2 zaldi zeuden[17].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 7.088 gidari zeuden erroldatuta: 4.101 gizon (% 57,9) eta 2.987 emakume (% 42,1)[18]. Biztanleen % 58,9 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 8.365 ibilgailuk osatzen zuten: 5.991 turismo, 811 motozikleta, 602 furgoneta, 486 kamioi eta 131 ziklomotor[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 498 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (451) gainetik eta Espainiakoaren (525) azpitik.
Turismoen batez besteko adina 12,3 urtekoa zen; turismoen % 11,6k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 6,8k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 55,1 diesel zen eta % 42,7 gasolinazko; 126 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,5; probintzian % 1,2). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 7,5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 18,2k ez zuen etiketarik[oh 3].
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Demografia datuak daudenetik, Etxebarrik biztanleen hazkundea izan du. XX. mende osoan zehar hazi zen herria, mende hasieran 637 biztanleko herrixka bat baino ez zelarik. Are gehiago, Bizkaian 1970eko hamarkadako krisialdiaren ondorioz hasitako beheraldi demografikoa ez zen Etxebarrin ia nabaritu.
XXI. mendearen hasieran ere, herriak hazten jarraitu zuen eta 10.000 biztanleen langa gainditu zuen.
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 5.976 gizon, 6.059 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[19] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Urtea | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hazkunde begetatiboa | 131 | 165 | 158 | 133 | 108 | 80 | 69 | 66 | 29 | 57 | 55 | 36 | 33 | 42 | 19 | 17 | 28 | 18 | 7 | 6 | 8 | 9 | 14 | 14 | 13 | 24 | 17 | 48 | 51 | 54 | 66 | 70 | 65 | 103 | 96 | 134 | 128 | 110 | 81 | 92 | 128 | 59 | 70 | 65 | 36 | 24 | 0 | 19 | 5 | −22 | −16 |
| Urtea | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bizirik jaiotakoak | 41 | 54 | 49 | 50 | 72 | 56 | 83 | 84 | 106 | 109 | 112 | 114 | 157 | 145 | 171 | 171 | 166 | 151 | 157 | 172 | 146 | 106 | 114 | 100 | 82 | 73 | 84 | 62 | 53 | 56 |
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 25 udalerri berean jaioak ziren[22], probintziako batez bestekoaren (% 37,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 17,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 6,4 —probintzian % 13,9—.
Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 75,4 Bizkaian, % 0,9 Gipuzkoan, eta % 0,5 Araban jaio ziren[23].
Biztanleria atzerritarra
2025. urtean, biztanleen % 3,7k atzerriko nazionalitatea zuen[24]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Hego Amerika (% 41,7), Magreb (% 19,8), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 13,9) ziren.
Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Maroko, Venezuela dira.[25]
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 4.985 etxebizitza zeuden: 4.630 (% 92,9) nagusiak eta 355 (% 7,1) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[26] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 325 (% 6,8) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 165 (% 3,5) hutsik zeuden.[27] Etxebizitza nagusien % 88,0 jabetzan zegoen eta % 10,6 alokairuan.[26] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 5 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 11 plazarekin (2,2 plaza etxebizitzako).[28]
Etxebizitza multzoa
Bizkaiko mapa (2024)
Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021)
Bizkaiko mapa (2021)
Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)
Bizkaiko mapa (2024)
Guztira 4.630 etxegune zeuden, batez beste 2,6 egoiliarrekoak; horietatik 1.014 (% 21,9) pertsona bakarrekoak ziren.[26]
Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera
Bizkaiko mapa (2024)
Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 85,3 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 32,7 urtekoa.[26] Etxebizitzen % 2,7 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 16,4 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[26] Etxebizitzen % 86,8 igogailua zuten.
Eraikineko etxebizitza kopurua
Gela kopurua
Bainugela kopurua
Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 22,4 berokuntza zentrala zuten, % 65,1 banakakoa eta % 11,5 noizean behingoa.[26] Horrez gain, % 76,0 hodien bidezko gasa zuten eta % 88,0 igogailua.
Berogailu mota
Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 9.904 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 42,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 28,2; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 7,7.[29] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 40,4 zen 2021ean eta % 42,2 2024an; beraz, 1,8 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 8,8 izatetik % 7,7 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 43,8 ziren, eta gizonen artean % 40,6; 3,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 9,5 eta gizonen % 5,9 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 59,0 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 41,0 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 62 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 45,5 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 54,5. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 1,1 ziren.[29]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 4.181 | % 42,2 | 1.985 | % 40,6 | 2.196 | % 43,8 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 2.164 | % 21,8 | 1.156 | % 23,7 | 1.008 | % 20,1 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 2.796 | % 28,2 | 1.459 | % 29,9 | 1.337 | % 26,6 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 763 | % 7,7 | 286 | % 5,9 | 477 | % 9,5 |
| Guztira | 9.904 | % 100,0 | 4.886 | % 100,0 | 5.018 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 40,4 | % 20,7 | % 30,1 | % 8,8 | 9.416 |
| 2022 | % 41,2 | % 21,0 | % 29,6 | % 8,2 | 9.588 |
| 2023 | % 41,9 | % 20,9 | % 29,2 | % 7,9 | 9.817 |
| 2024 | % 42,2 | % 21,8 | % 28,2 | % 7,7 | 9.904 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 13,1 ikasten ari zen (1.294 pertsona).[30] Ikasten ari zirenetatik, % 42,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 30,4 batxilergoan, % 18,3 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 7,1 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 44,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 39,1; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 20,9 eta emakumeen % 16,1. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 95,6 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 54,0 eta 25–29 urtekoen % 13,7; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,6 baino ez.[31] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 55,1 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 38,9.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 93,4 estatuan jaio zen, eta % 6,6 atzerrian.[29] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 41,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 5,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 35,1 eta % 8,3, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 44,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,3; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 38,6 eta % 12,6, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 13,0 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 13,5.[30] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 43,4 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 21,6 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udal hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Etxebarriko udal politika berezia da inguruko herriekin alderatuta, tokiko alderdi batek, La Voz del Pueblo alderdiak, baitu nagusitasuna 1990eko hamarkadatik. LVP alderdiak 1991tik agintzen du herrian. 1987an PSE-EE alderdiak irabazi zituen hauteskundeak.[32]
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, LVPko Loren Oliva hautatu zuten alkate.
2015eko udal hauteskundeetan, Etxebarrik, 10.000 baino biztanle gehiago izateagatik, lau zinegotzi gehiago jaso zituen. Hartara, LVP alderdiak hiru zinegotzi gehiago eskuratu zituen, guztira hamahiru zinegotzi izateraino. Loren Olivak jarraitu zuen alkate. EH Bilduk, berriz, guztira bi zinegotzi lortu zituen; eta EAJk eta PSE-EEk, zinegotzi bana.
2019ko udal hauteskundeetan LVPk berriro lortu zuen gehiengoa, nahiz eta zinegotzi bat galdu.
| Etxebarriko udalbatza | |||||
| Alderdia | 2019 | 2015 | |||
| Zinegotziak | Boto kopurua | Zinegotziak | Boto kopurua | ||
| La Voz del Pueblo / Herriko Ahotsa (LVP) | 12 / 17 |
3.885 (% 67,02) |
13 / 17 |
3.742 (% 71,30) | |
| Euskal Herria Bildu (EH Bildu) | 2 / 17 |
624 (% 10,76) |
2 / 17 |
554 (% 10,56) | |
| Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV) | 2 / 17 |
718 (% 12,39) |
1 / 17 |
526 (% 10,02) | |
| Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE)) | 1 / 17 |
435 (% 7,50) |
1 / 17 |
328 (% 6,25) | |
| Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.eus webgunean | |||||
Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Etxebarrin hitz egiten den euskara mendebaldeko euskararen barne dago kokaturik, zehatzago Nerbioi ibarreko euskara[33][34] da. Etxebarri, ordea, ez da hizkera honetan kokatzen den herri bakarra, besteak beste, Bilbo, Arrigorriaga, Basauri, Galdakao, Zaratamo... ere bertan kokatzen baitira.
Gaztelaniatze prozesua handia izan da Nerbioi ibarrean azken hamarkadetan, bereziki udalerri handietan gertatutakoa. Euskaradunak bereziki landa-eremuetan eta herri txikienetan bizi dira, eta bestela batuaren bidez hizkuntzaren berreskurapena egiten saiatzen ari dira, beste toki batzuetan bezala. Izan ere, ikastolak ditugu gaur egun Galdakaon ("Eguzkibegi") edo Basaurin ("Arizko ikastola") eta bertso-eskolak Basauri, Arrankudiagan eta Arrigorriagan.
Etxebarritar ospetsuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Bizente Sarria (1767 - 1835), frantziskotar eta sermoilaria.
- Jose Iragorri (1959 - 2014), Herri Irratiko kirol esataria.
- La Basu (1983), rap abeslaria.
- Tania Martínez Portugal (1983) politologoa, unibertsitateko irakaslea eta ikertzaile feminista.
Ondarea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Herriko eraikinen artean nabarmentzen dira: [36]
Iruditegia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Doneztebe eliza.
- Santa Ana baseliza.
- Amezola jauregia.
- Etxebarriko metro eta autobus geltokia.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ Cava Mesa, Maria Jesús. (2000). Basconia, S.A.. Ediciones Burdiña ISBN 8487778259..
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Bizkaia.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Bizkaia.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Bizkaia.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Bizkaia.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
- ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
- ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Bizkaia.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Bizkaia.tab.
- 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ Udal hauteskundeetako emaitzen historikoa, Etxebarri.net webgunean. 2011-07-06an kontsultatua.
- 1 2 «Nerbioi ibarrekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-06-01).
- ↑ «Etxebarri - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-06-01).
- ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-06-01).
- ↑ Etxebarriko Arkitektura [Betiko hautsitako esteka]. Etxebarriko Udala.

