صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۹۳٬۴۰۵ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

«اولیس» شعری بی‌قافیه از آلفرد تنیسون، ملک‌الشعرای بریتانیا در دورهٔ ویکتوریا، است. راوی شعر اولیسِ افسانه‌ای است که از سفرهای پرماجرا و درازش به قلمروی خود، یعنی جزیرهٔ ایتاکا، بازآمده است؛ و علی‌رغم برگشت به آغوش همسر و پسرش، از بی‌قراری و ناخشنودی گله می‌کند و باز عطش سیاحت دارد. «اولیس» مشتمل بر هفتاد خط شعر بی‌قافیه در قالبِ تک‌گویی نمایشی است، در وزنِ پنج‌وتدی یامبیک. تنیسون این شعر را در سال ۱۸۳۳ در پی درگذشت دوست نزدیکش آرتور هنری هالم نوشت و در سال ۱۸۴۲ در جلد دوّم کتاب اشعارش چاپ کرد. مخاطره‌های اولیس نخستین بار در ایلیاد و ادیسهٔ هومر روایت شد و از آن پس سخنورانِ اروپایی فراوانی شخصیت اولیس را در آثار خود بازنمودند. اولیس در شعر تنیسون بیش از همه یادآورِ شخصیت اولیسه در کمدی الهی دانته است. در بازخوانی دانته، اولیسه به کیفر «ابداع مکارانهٔ آن اسب دروازه‌گشا» و «جستن دانش ورای مرزهای فهم آدمیزاده» میان «مشاوران مزوّر» در دوزخ عذاب می‌بیند. در طول سالیان، غالب خوانندگانِ شعرْ اولیس را راسخ و قهرمان‌وار دانسته‌اند و او را برای عزمش «پی کوشیدن، پی جوییدن، پی یافتن، و دمی سر نسپردن» ستوده‌اند. هم اظهارات تنیسون پیرامون این شعر و هم وقایع زندگانیش بر این تفسیر از «اولیس» صحه می‌گذارد. بااین‌حال شارحان متأخر تفسیرهای دیگری از «اولیس» ارائه می‌کنند که بر آیرونی احتمالی در شعر تأکید دارد، مثلاً اینکه اولیس خودخواهانه می‌خواهد خانواده و سرزمینش را ترک گوید یا اینکه تداعی‌گر شخصیت‌های خدشه‌دار در ادبیات پیشین است. با اینکه منتقدان معاصر تنیسون دید مثبتی به «اولیس» داشتند، اصالت یافتن آن در میان مجموعه آثار تنیسون دهه‌ها طول کشید. در قرن بیستم تفسیرهایی جدید و آیرونیک از شعر عرضه شد و همچنین شاعرانی چون تی. اس. الیوت از آن استقبال کردند.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… توافق‌نامه باتن‌وود سال ۱۷۹۲ زیر یک چنار آمریکایی انجام شد و به بنیان‌گذاری بورس نیویورک انجامید؟ (در تصویر)
… ونوس هوله فلس، قدیمی‌ترین نمونهٔ شناخته‌شده از هنر فیگوراتیو، پیکره‌ای زنانه است که حدود ۴۰٬۰۰۰ سال پیش از عاج ماموت تراشیده شده؟
… در سامانه تصویر مرکاتور، گرینلند هم‌اندازهٔ آفریقا به نظر می‌رسد، در حالی که در واقعیت، مساحت آفریقا ۱۴ برابر بزرگ‌تر است؟
… قدیمی‌ترین قانون اساسی ملی که هنوز اجرا می‌شود، قانون اساسی سان مارینو نوشتهٔ سال ۱۶۰۰ میلادی است؟
… ویلیام صوری، وقایع‌نگار برجستهٔ قرون وسطی، برای نگارش وقایع و تاریخ دولت‌های صلیبی در شمال شامات، از حافظهٔ قوی استفانی کورتنی بهره برده و به آن تکیه کرده است؟
… کهنه‌تر شدن بیشتر شراب‌ها به افزایش کیفیت آن‌ها منجر نمی‌شود و پس از چند سال دچار افت برگشت‌ناپذیر کیفیت می‌شوند؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۸ مهر ۱۴۰۵ خورشیدی) ۱٬۰۹۳٬۴۰۵ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

تیلکایو

گونهٔ جدیدی از گربه‌سانان به نام تیلکایو (در تصویر) رسماً شناسایی شد.
در مراسم جوایز امی ساعات پربیننده، خلیج بیوه جایزهٔ بهترین سریال کمدی و پیت جایزهٔ بهترین سریال درام را برنده شد.
در ترکیه، صدها نفر در جریان سرکوب ال‌جی‌بی‌تی‌کیو و اعتراضات پس از آن بازداشت شدند.
آتش‌سوزی یک کشتی مسافربری در نزدیکی کورون، پالاوان در فیلیپین، دست‌کم ۷۷ نفر را به کام مرگ کشاند.

یادبودها

امروز: چهارشنبه، ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ میلادی برابر ۸ مهر ۱۴۰۵ هجری خورشیدی و ۱۷ ربیع‌الثانی ۱۴۴۸ هجری قمری (UTC)

در بوتسوانا: روز استقلال، در ایران: بزرگداشت مولوی

رویدادها

۱۹۳۸ - «توافقنامه مونیخ» به تشویق نخست‌وزیر وقت انگلیس «نِویل چمبرلِین»، برای خشنودسازی آدولف هیتلر و پیشگیری از وقوع جنگ جهانی دوم به امضا رسید. طبق این معاهده؛ فرانسه و انگلیس، موافقت خود را با ملحق شدن «سودِتنلَند» چکسلواکی به آلمان نازی اعلام کردند.
۱۹۴۱ - کشتار ۳۳٬۷۷۱ یهودی به‌دست یک واحد ویژهٔ «اس اس» آلمان نازی در دره تنگی به نام «بابی یار» در حد فاصل شمالی شهر کی‌اف در اوکراین در عرض ۳۶ ساعت و در این روز به پایان رسید. این واقعهٔ هولوکاستی به «قتل‌عام بابی یار» شهرت یافت.
۱۹۸۰ - استاندارد اترنت توسط سه شرکت آمریکایی زیراکس، اینتل و «دی‌ای‌سی» منتشر شد.
۲۰۰۵ - روزنامه دانمارکی یولاندز پستن با چاپ کاریکاتورهای محمد، پیامبر اسلام خشم مسلمانان در بسیاری از کشورهای اسلامی را برانگیخت.

زادروزها

۱۲۰۷ - زادروز مولانا (در تصویر) شاعر و عارف اهل تصوف، سراینده منظومهٔ مثنوی معنوی
۱۸۷۰ - زادروز ژان باپتیست پرَن فیزیکدان فرانسوی، برندهٔ جایزه نوبل سال ۱۹۲۶
۱۹۲۴ - زادروز ترومن کاپوتی نویسنده اهل ایالات متحده آمریکا
۱۹۴۵ - زادروز ایهود اولمرت نخست‌وزیر اسرائیل از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹
۱۹۷۵ - زادروز ماریون کوتیار بازیگر و خوانندهٔ فرانسوی، برندهٔ جایزه اسکار

درگذشت‌ها

۴۲۰ - درگذشت جروم کشیش ایلیریایی، مترجم کتاب مقدس از عبری به لاتین
۱۸۹۸ - درگذشت کامیل آلفرد پابست نقاش فرانسوی
۱۹۵۵ - درگذشت جیمز دین بازیگر آمریکایی
۱۹۸۵ - درگذشت سیمون سینیوره بازیگر فرانسوی
۱۹۸۵ - درگذشت چارلز فرانسیس ریشتر زلزله شناس آمریکایی
۱۹۹۰ - درگذشت پاتریک وایت نویسندهٔ استرالیایی، برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۷۳
۲۰۱۱ - درگذشت رالف استاینمن ایمنی‌شناس و زیست‌شناس سلولی کانادایی، برندهٔ جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی سال ۲۰۱۱

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای سپتامبر – یادبودهای بیشتر…

نگارهٔ برگزیدهٔ امروز

نگاره‌ای تاریخی از تریبهوان بیر بکرام شاه که در روز تاجگذاری تنها ۵ سال سن داشت.
او از سال ۱۹۱۱ تا ۱۹۵۵ بر نپال سلطنت کرد.
در ۷ نوامبر ۱۹۵۰ میلادی، نخست‌وزیر موهان شمشیر جنگ بهادر رانا (en) تریبهوان را که موافق اعلان پادشاهی مشروطه و تشکیل مجلس ملی بود را پشتوانهٔ اعضای خانواده سلطنتی که مخالف مشروطه‌شدن قدرت بودند، از سلطنت خلع کرد و نوهٔ ۳ سالهٔ تریبهوان را بر تخت سلطنت نشاندند.
تریبهوان در ۱۵ فوریه ۱۹۵۱ میلادی و با پشتوانهٔ هندوستان به‌عنوان پادشاه به کشورش برگشت و دولت نپال را پادشاهی مشروطه اعلام کرد.

نگاره‌های برگزیدهٔ بیشتر

درون‌مایه

پروژه‌های خواهر ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا توسط ویرایشگران داوطلب نوشته شده و از سوی سازمان ناسودبر بنیاد ویکی‌مدیا میزبانی می‌شود که خود میزبان چندین پروژهٔ داوطلبانهٔ دیگر نیز هست:

ویکی‌انبار
انبار رسانه‌های آزاد
مدیاویکی
توسعهٔ نرم‌افزار ویکی
فراویکی
هماهنگی پروژهٔ ویکی‌مدیا
ویکی‌کتاب
کتاب‌های درسی و راهنماهای آزاد
ویکی‌داده
پایگاه دادهٔ آزاد
ویکی‌گفتاورد
مجموعه‌ای از نقل قول‌ها
ویکی‌نبشته
کتابخانه‌ای با محتوای آزاد
ویکی‌گونه
فهرست گونه‌ها
ویکی‌دانشگاه
ابزارهای آموزشی آزاد
ویکی‌سفر
راهنمای آزاد سفر
ویکی‌واژه
فرهنگ واژگان

زبان‌های ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیای فارسی در سال ۱۳۸۲ بنیان‌گذاری شده و هم‌اکنون ۱٬۰۹۳٬۴۰۵ نوشتار دارد. ویکی‌پدیا به زبان‌های بسیاری وجود دارد؛ برخی از بزرگ‌ترین آن‌ها در زیر فهرست شده‌اند.

۱٬۰۰۰٬۰۰۰+ نوشتار

۲۵۰٬۰۰۰+ نوشتار

۵۰٬۰۰۰+ نوشتار

فهرست کامل ویکی‌پدیاها