Sections

Δρ. Θεόδωρος Σ.

Κουσουρής
Με την Οικολογία Με την Οικολογία
& το Περιβάλλον & το Περιβάλλον
‘
‘
’Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις,
’Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις,

Απόψεις’’
Απόψεις’’
(Ι) (Ι)
Αθήνα, 2008
2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Δρ. Θεόδωρος Σ. Κουσουρής
(Ι). Με την Οικολογία & το ερι!"λλον
#$εριηγήσεις% ερι&λανήσεις% '&ό(εις$$
………..μέσα από επίκαιρα και έγκυρα κείμενα γίνεται προσπάθεια ώστε να
σκιαγραφηθούν, μέσα από την οπτική της βιώσιμης ανάπτυξης, τα ζητήματα του
περιβάοντος στην !ά"α, αά και οι συνθέσεις της #ύσης και οι σ$έσεις
συνύπαρξης της #ύσης με τον %νθρ&πο, με προοπτικές καύτερης ποιότητας ζ&ής'
Copyright !ρ. "εό#$ρ%ς &. '%(σ%(ρής
)-*+i, t-o.//0g*+i,.1o*
________________________
Ο Θεόδωρος Σ. Κουσουρής, διετέλεσε πνω από !ια δε"αετ#α ε"λε$!ένος Διευθυντής στο
%νστιτο&το 'σωτερι"(ν )δτων, του 'λλ*νι"ο& Κέντρου Θαλσσιων 'ρευν(ν +',Κ'Θ'-,
επιστ*!ονι"ός σ&!.ουλος σε Ο/Α, αναπτυ0ια"ές 1 τε2νι"ές εταιρ#ες, Δ3ντής ερευν(ν στο
',Κ'Θ', 'ΚΘ' 1 %4ΚΑ'. Κατέ2ει διδα"τορι"ό δ#πλω!α στ*ν οι"ολο$#α 1 προστασ#α του
περι.λλοντος από το 5ανεπιστή!ιο Θεσσαλον#"*ς, 6789:; <= >?@:A?: στους πόρους του
περι.λλοντος από το >7B=<;C DA@E:;8@9F, D.G., !εταπτυ2ια"ό δ#πλω!α στ*ν περιHερεια"ή ανπτυ0*
από το 5ντειο 5ανεπιστή!ιο 5ολιτι"(ν 'πιστ*!(ν 1 !εταδιδα"τορι"ή ειδ#"ευσ* στ*ν υδροI
οι"ολο$#α από το JK;@?L DA@E:;8@9F, >M@9N:;B7AC. Oρθρα του !ε περι.αλλοντι"ό προ.λ*!ατισ!ό
δ*!οσιε&ονται στον *!ερήσιο έντυπο "αι *λε"τρονι"ό τ&πο, σε ιστο2(ρους 1 σε M:PB<Q8, εν( έ2ει
συ$$ρRει .ι.λ#α !ε οι"ολο$ι"ό "αι περι.αλλοντι"ό περιε2ό!ενο $ια το σ2ολε#ο 1 το ελε&θερο
ε!πόριο. S2ει λ.ει !έρος σε εθνι" 1 ευρωπαT" ερευν*τι" προ$ρ!!ατα ως επιστ*!ονι"ός
υπε&θυνος ή ως συ!!ετέ2ον, σε πρα$!ατο$νω!οσ&νες, σε !ελέτες σ"οπι!ότ*τας 1 περι.αλλοντι"(ν
όρων I επιπτ(σεων. Οι ε"παιδευτι"ές 1 επι!ορHωτι"ές του δραστ*ριότ*τες "αλ&πτουν αντι"ε#!ενα
οι"ολο$ι"(ν "αι περι.αλλοντι"(ν U*τ*!των, !ετα0& των λλων στο 5ανεπιστή!ιο Αι$α#ου,
5ολυτε2νε#ο Κρήτ*ς, ε"παιδευτι"(ν τ*ς πρωτο.θ!ιας 1 δευτερο.θ!ιας ε"πα#δευσ*ς, νέων
επιστ*!όνων, Κέντρων 5ερι.αλλοντι"ής '"πα#δευσ*ς "..
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις

Περιεχόμενα
ρόλογος
Σελ.
)
*κείνη η ερι!αλλοντική *κ&αίδευση &ου Δη+ιουργεί και η "λλη η Δή,εν -
οι" ερι!αλλοντική *κ&αίδευση 'να.ητο/+ε0 ( Ορ"+ατα% Δρ"σεις%% 'λλαγή Συνη,ει1ν ) 22
3ταν η ερι!αλλοντική *κ&αίδευση 4ίνεται εριτ/λιγ+α 2)
'ς 'ρ5ίσου+ε +ε τη 6ροντίδα της 4ειτονι"ς +ας 27
4ια να 8λαστήσει ο Σ&όρος ρ9&ει ρ1τα να ε,"νει το :ουλο/δι ;;
<ήτη+α 'ρ5ής & <ήτη+α <ωής η 'νακ/κλωση των '&ορρι++"των ;)
= 'ναγκαιότητα της Δια5είρισής & της 'νακ/κλωσης των Σκου&ιδι1ν
(ληρο>όρηση% *υαισ,ητο&οίηση και αι5νίδι)
;?
4ιατί 'ν"+εσα σε Μ&".α0 @@
6υσικό :ί&ασ+α α&ό 6υτικ" Aλικ" B Κο+&οστο&οίηση
@C
Οι DΟ(εις των ηγ1ν της *ν9ργειας @E
Fο Gερό & 4ονι+ο&οιεί & Καταστρ9>ει ))
:εον"ρντο ντα 8ίντσι B ερι!"λλον και 6/ση )?
εριήγηση στα 'ντικ/,ηρα -2
= ρόλη(η ρο95ει της Καταστολής -)
αρ9+!αση ολιτικής +εHIρ1+α Οικολογικό. Gα το *&ιδι1κου+ε -7
*&ιλογ9ς & στην Ικανότητα Μα.ί +ε τη <ωντ"νια C;
ερι!αλλοντικός αρα!ατισ+ός% 'υ,αιρεσίες% '&αJίωση ('ν 95εις ; αγελ"δες HK) C)
4ια τη 8ιο&οικιλότητα & τη Δυνα+ική του αρ"κτιου I1ρου C7
L αρ"κτια <1νη% M 'ιγιαλός & η 'ναγκαιότητα Δια5είρισή του 7N
A&αί,ρια ερι!αλλοντικ" Κ9ντραBρόκληση του Μ9λλοντος ??
4ια τις :ι+νο/λες της 8ρο5ής και του Iιονιο/ O Μεσογειακ" *&ο5ικ" F9λ+ατα E2
Μετ" τις υρκαγι9ς <ήστε το Μ/,ος τους E-
Fα Μυστικ" της 'ναγ9ννησης των 6υτ1ν EE
Fου Καιρο/ τα 4υρίσ+ατα% όταν το Κλί+α 'λλ".ει 2N)
= :ει(υδρία και τα Συνε&ακόλου,α (= Κρίση του Gερο/) 2NE
8ι1σι+η 'ν"&τυJη & 'ει>ορία 22;
Aγρότο&οι & Aγροτο&ικ9ς εριο59ς O'Jίες & :ειτουργίες 2;2
Βιβλιογραφικές Πηγές & Δικτυακοί Τόποι 2@?
Πρόλ%γ%ς
; σ(γγρα<ι5ή α(3ή πρ%σπ9=εια, #$(Ι). Με την Οικολογία & το ερι!"λλον Oεριηγήσεις%
ερι&λανήσεις% '&ό(εις$$, σ(γ5ρ%3ε63αι από 5ε6>ενα πρό5λησης, 5ε6>ενα π%( %ρι%=ε3%?ν
3%πι59 5αι πλανη3ι59 περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α, 5ε6>ενα π%( σ(>89λλ%(ν σ3ην από53ηση
59π%ιας #ια<%ρε3ι5ής γνAσης, 5ε6>ενα >ε επισ3η>%νι5ή εγ5(ρό3η3α. BC9λλ%(, περιλα>89ν%ν3αι
5αι 5ε6>ενα για 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση για 3η σDε3ι5ή ε(αισ=η3%π%6ηση, >Eσα σ3ις
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
F
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
πρ%5λήσεις 3$ν ση>ερινAν 5αι α(ριανAν περι8αλλ%ν3ι5Aν 5αι όDι >όν% @η3η>93$ν. Gια 3%(ς
πλE%ν ει#ι5%?ς, η περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση ε6ναι 5α3αρDήν >9=ηση. Αλλ9 η >9=ηση,
σ?><$να >ε 3%(ς παι#αγ$γι5%?ς 5ανόνες #ιαπισ3Aνε3αι 5αι ε#ραιAνε3αι ό3αν >ια ε>πειρ6α ή Eνα
σ?ν%λ% από ε>πειρ6ες >π%ρ%?ν 5αι ε6ναι ι5ανEς, να >ε3α89λλ%(ν σ(>περι<%ρEς 5αι σ39σεις,
παρό3ι όλες %ι >ε3α8%λEς σ3ην σ(>περι<%ρ9 #εν >π%ρ%?ν να απ%#%=%?ν >όν% σ3η >9=ηση.
BC9λλ%(, σε α(3ήν 3η παι#αγ$γι5ή #ια#ι5ασ6α, ση>αν3ι5ό ρόλ% %<ε6λ%(ν να πα6@%(ν ε53ός από
3ην παρα3ήρηση, 3% ψ9Cι>%, η ανα@ή3ηση, η περιγρα<ή 5αι % #ι9λ%γ%ς π9ν$ σ3ην αν9λ(ση 3$ν
ε(ρη>93$ν. 'αι για να ρι@Aσει, σε 89=%ς Dρόν%(, 3% 8ι$>α3ι5ό 59π%ιας σ(νεDι@ό>ενης
#ρασ3ηριό3η3ας #εν αρ5ε6 >όν% η πρα53ι5ή ε<αρ>%γή, αλλ9 να επι#ιA5ε3αι Aσ3ε να %ι5%#%>η=ε6,
η σ?ν#εση 3$ν @η3η>93$ν 3%( περι89λλ%ν3%ς >ε 3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες. 2ε %#ηγό 3α παι#ι9
>π%ρ%?ν να #η>ι%(ργη=%?ν %ι πρ%Hπ%=Eσεις για 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής, >Eσα ό>$ς από 3ην
πραγ>α3ι5ό3η3α, >ε ρεαλισ>ό, >ε %ρ9>α3α 5αι πρ%%π3ι5Eς για 3% σ?ν%λ% 3ης 5%ιν$ν6ας $ς
αναπόσπασ3% 5%>>93ι 3%( περι89λλ%ν3%ς. Iσ3όσ%, 3α 5ε6>ενα α(3%? 3%( 8ι8λ6%( πισ3ε?%(>ε ό3ι
ε6ναι Dρήσι>α 5αι για 3%ν ε5παι#ε(3ι5ό ε5ε6ν% π%( 8ιAνει 5α=η>εριν9 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή
πρ%8λη>α3ι5ή >Eσα 5αι EC$ από 3% DAρ% 3%( σD%λε6%( 5αι π%( %<ε6λει να εν39Cει σ3ις
#ρασ3ηριό3η3ες 3%( σD%λε6%( 8ι$>α3ι59 ε<ό#ια για 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής. 2όν% E3σι
>π%ρ%?>ε να σ(>89λλ%(>ε >ε #ι9λ%γ% 5αι 3ε5>ηρι$>Eνες απόψεις σε όσα #ια#ρα>α36@%ν3αι
σ3%ν περ6γ(ρό >ας 5αι σ3α παγ5όσ>ια περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α για36 %<ε6λ%(>ε να ED%(>ε
9π%ψη 5αι πρ%39σεις Aσ3ε να σ(>89λλ%(>ε σ3ην πρ%A=ηση 3ης ε(αισ=η3%π%6ησης για 3α 5%ιν9
5αι ει#ι5ό3ερα για 3α @η3ή>α3α 3%( περι89λλ%ν3%ς. 'αι όπ$ς επι5αλ%?ν3αι 5αι #ια3ε6ν%ν3αι 3α
σDε3ι59 παι#αγ$γι59 5ε6>ενα για 3ην Περι8αλλ%ν3ι5ή ε(αισ=η3%π%6ηση, ED%(>ε DρE%ς να
(πεν=(>6@%(>ε ό3ι α(3ή η #ια#ι5ασ6α EDει #ιαπισ3Aσει ό3ι
#$B αν &εις στα &αιδι" κ"&οια λόγια% "ντε και να τα ,υ+ο/νται +95ρι το !ρ"δυ%
B αν συνο+ιλήσεις και τους δείJεις στην &ρ"Jη τι ση+αίνουν αυτ" τα λόγια% ,α τα ,υ+ο/νται
γ/ρω στη !δο+"δα%
B αν ό+ως α>ήσεις τα &αιδι" να >τι"Jουν κ"τι σ5ετικό +ε αυτ" τα λόγια% να το
&εριεργαστο/ν και να το αγγίJουν% ,α ,υ+ο/νται τα &ιο &"νω λόγια για +ια .ωή$$.
!ρ. "εό#$ρ%ς &. '%(σ%(ρής J2KKLM

*κείνη η ερι!αλλοντική *κ&αίδευση &ου Δη+ιουργεί
και η "λλη% η Δή,εν
Από 5αιρ%? σε 5αιρό, ε6ναι Dρήσι>%ς % απ%λ%γισ>ός 5αι η αCι%λόγηση για 3% Eργ% 3ης
Περι8αλλ%ν3ι5ής B5πα6#ε(σης σ3α σD%λε6α >ας. Απ%λ%γισ>ός ό>$ς από 3%(ς 6#ι%(ς 3%(ς
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
N
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
ε>πλε5ό>εν%(ς σε α(3ήν 3η #ια#ι5ασ6α. Απλ9 ε>ε6ς, >π%ρ%?>ε να πρ%3ε6ν%(>ε 3α επισ3η>%νι59
5ρι3ήρια. ; (ι%=E3ηση ή όDι α(3ής 3ης >ε=%#%λ%γ6ας επα<6ε3αι σ3ην ε5παι#ε(3ι5ή 5%ινό3η3α.
Iσ3όσ%, %<ε6λει α(3ή να σ(>π%ρε?ε3αι >ε 3ην 3%πι5ή 5%ιν$ν6α 5αι 3α @η3ή>α39 3ης, 3ην O%πι5ή
Α(3%#ι%65ηση, 3%(ς ενεργ%?ς π%λ63ες 5αι 3ις αν36σ3%ιDες 5ινήσεις 5αι ασ<αλAς 3%(ς 5α39
περ6π3$ση γνAσ3ες 3$ν επι>Eρ%(ς @η3η>93$ν. Αναρ$3η=ε63ε αν 5α39 3η #ι9ρ5εια >ιας
#ρασ3ηριό3η3ας σε, >ια σD%λι5ή Dρ%νι9, >π%ρEσα3ε 5αι αλλ9Cα3ε σ3α παι#ι9 σ(νή=ειες,
σ(>περι<%ρEς 5αι ν%%3ρ%π6ες $ς πρ%ς 3% περι89λλ%νP Q; π9λι από 3α 6#ια σ3η σπ93αλη Dρήση
3%( νερ%? 5αι 3ης ηλε53ρι5ής ενEργειας, σ3ην %(σιασ3ι5ή απ%(σ6α >ας από 3ην ανα5?5λ$ση 5αι
3η #εν#ρ%<?3ε(σηP B#A 5αι >ερι59 Dρόνια @%?>ε 5ρ6ση αCιAν, 5ρ6ση %ι5%ν%>ι5ή, 5ρ6ση
5%ιν$νι5ή, 5ρ6ση π%λι3ι5ή, 5ρ6ση 3ης <ιλ6ας, 5ρ6ση περι8αλλ%ν3ι5ή. Π$ς ε6ναι #(να3ό να
5α3αν%η=%?ν όσα σ(>8α6ν%(ν σ3η R?ση 5αι σ3% γει3%νι5ό 3%πι5ό περι89λλ%ν, ό3αν α(39
πρ%σεγγ6@%ν3αι επι<ανεια59, απ%σπασ>α3ι59 5αι D$ρ6ς #ιασ?ν#εσηP !ιασ?ν#εση >ε 3ην
5%ιν$ν6α, 5α=Aς %ι 5(ρ6αρDες #ιεργασ6ες 3%( περι89λλ%ν3%ς Dαρα53ηρ6@%ν3αι από επιρρ%Eς,
αλληλεCαρ3ήσεις, αλληλεπι#ρ9σεις, σ(ν=Eσεις 5αι σDEσεις. Sλλ$σ3ε, 3% περι89λλ%ν ε6ναι πηγή
3ης @$ής >ας, αλλ9 5αι απ%#E53ης 3$ν ε5#ηλAσε$ν 3ης @$ής. 4ι σ(σσ$ρε>Eνες παρενEργειες
3$ν #ρασ3ηρι%3ή3$ν >ας, %ρ=Aν%ν3αι πλE%ν απειλη3ι5Eς 5αι 3%?3% για36 αργήσα>ε να
5α3αν%ήσ%(>ε 3ις λει3%(ργ6ες 3ης <?ση, 3ις αλληλεCαρ3ήσεις 3$ν σ(σ3α3ι5Aν 3ης, 3ις ε(α6σ=η3ες
ισ%ρρ%π6ες π%( >π%ρε6 να 5α3αρρE%(ν σε 59=ε αλόγισ3η #ρασ3ηριό3η39 >ας. B#A 5αλε63αι να
σ(>89λλει απ%3ελεσ>α3ι59 η 9λλη #ι9σ3αση, η Περι8αλλ%ν3ι5ή B5πα6#ε(ση, η %π%6α 5αι >όν%
ό3αν ενσ$>α3Aνει <ιλι5Eς πρ%ς 3% περι89λλ%ν 5αλEς πρα53ι5Eς 5αι πρ%$=ε6 αν36σ3%ιDες
σ(λλ%γι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες, >Eσα σ3ην 5%ιν$ν6α για 3ην 5%ιν$ν6α 5αι 3% περι89λλ%ν, 3ό3ε >π%ρε6
να #ια>%ρ<Aνει σ39σεις @$ής 5αι σ(>περι<%ρEς π%( απ%8λEπ%(ν σ3ην 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής.
'αι %ι #ή=εν ει#ι5%6, %>ιλ%?ν για αCι%λόγηση 3$ν αν36σ3%ιD$ν πρ%γρα>>93$ν περι8αλλ%ν3ι5ής
ε5πα6#ε(σης, λα>89ν%ν3ας (πόψη αν 5αι 5α39 πόσ% %ι >α=η3Eς ED%(ν α<%>%ιAσει σ3εγνEς
Eνν%ιες 5αι πληρ%<%ρ6ες, παρ9 >ια >ε3ρήσι>η αλλαγή σ3%ν 3ρόπ% @$ής ή 5αι σ3ην σ(>περι<%ρ9
3$ν α(ριανAν ενεργAν π%λι3Aν, $ς πρ%ς 3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α. !(σ3(DAς, ε6ναι επό>εν%
η >%ν%#ι9σ3α3η %π3ι5ή 3%(ς, D$ρ6ς π%λ(#ι9σ3α3ες #ρ9σεις >ε #ι53?$ση σ3ην 5%ιν$ν6α, να EDει
<Eρει σε α#ιEC%#α 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση, α<%? παρα>Eνει Cε5%>>Eνη από 3% 3%πι5ό
περι89λλ%ν 5αι 3ην 5%ιν$ν6α. 2ια %(σιασ3ι5ή 5αι @$ν3ανή Π.B., %<ε6λει να περιλα>89νει 3ην
Eγ5(ρη περι8αλλ%ν3ι5ή ενη>Eρ$ση, 3ην ε(αισ=η3%π%6ηση, 3ην 5ινη3%π%6ηση 5αι 3η
σ(>>ε3%Dι5ό3η3α σε #ρασ3ηριό3η3ες π%( ανα8α=>6@%(ν-5αι όDι >όν%, 3ην π%ιό3η3α @$ής. B6ναι
α#ιανόη3% η Π.B., να σ3ηρ6@ε3αι α5ό>η σ3α =ρ(>>α3ισ>Eνα σ3%ιDε6α >ιας αναλ(3ι5ής #ια#ι5ασ6ας
J8λEπε #%>ή 5αι σ?ν3αCη 3$ν πρ%γρα>>93$ν Π.B.M, να EDει παρα>ε6νει απ%λι=$>Eνη η
αCι%λόγηση 3$ν πρ%γρα>>93$ν περι8αλλ%ν3ι5ής σε όλα ε5ε6να π%( πρEσ8ε(αν %ι παι#αγ$γι5Eς
επι3αγEς πριν από 3ρι9ν3α Dρόνια, ενA 3% Dα%3ι5ό γ6γνεσ=αι >ε 3ις αν3ι>αDό>ενες ει#ι5ό3η3ες 5αι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
T
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
3ις αν3ι5ρ%(ό>ενες πληρ%<%ρ6ες, να 5αλ?π3ει αρνη3ι59 ή 5αι επι<ανεια59 3ην αν9γ5η
#ιασ?ν#εσης 3%( σD%λε6%( >ε 3η 5%ιν$ν6α. 'αι 59π%( ε5ε6 5%ν39, ανασ?ρ%ν3αι πρAην
ε5παι#ε(3ι5%6, 5α39 3α 9λλα σ(>πα=ε6ς 5αι <ιλό3ι>%ι. UEγε3αι ό3ι, πρ%σπα=Aν3ας να
αι3ι%λ%γήσ%(ν 3ην ?παρCή 3%(ς, σ3ηρ6@%ν3αι σε παλι%>%#63ι5ες παι#αγ$γι5Eς σ(ν3αγEς, >ε
α3α8ισ3ι5Eς σ(>περι<%ρEς, λες 5αι η αν=ρ$πι9, η <ιλ6α, η σ(ν3ρ%<ι5ό3η3α #εν 3%(ς EDει αγγ6Cει,
παρ9 >όν% επι#ερ>ι59.
; Περι8αλλ%ν3ι5ή B5πα6#ε(ση >π%ρε6 να επι3(γD9νει, ό3αν 5ινη3%π%ιε6 5αι #ιασ(ν#Eε3αι >ε 3ην
3%πι5ή 5%ιν$ν6α. V3αν, >π%ρε6 5αι ε(αισ=η3%π%ιε6 3ην 5%ιν$ν6α για 3α @η3ή>α3α 3%(
περι89λλ%ν3%ς 5αι ό3ι 3ην α<%ρ%?ν 9>εσα. V3αν σ3ις #ρασ3ηριό3η3Eς 3ης ενσ$>α3Aνει
E>πρα53ες #ρασ3ηριό3η3ες για να 3%νισ3ε6 3% ε<ι53ό 5αι η αναγ5αιό3η3α σε %ρισ>Eνες
πρ$3%8%(λ6ες. ΑπWε5ε6 5αι πEρα Xεπει#ή 5αλ?π3ει 3η @η3%?>ενη %λ%5ληρ$>Eνη πρό3αση, %ι
πρ%%π3ι5Eς ε6ναι ε(%6$νες, επει#ή πε6=ει 5αι πρ%σ#%59 απ%3ελεσ>α3ι5ό3ερη σ(>>ε3%Dι5ό3η3α
σ3α 5%ιν9. 'αι 593ι 3% ελ5(σ3ι5ό π%( σπαν6@ει σ3ις >Eρες >ας. 2Eσα από 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή
ε5πα6#ε(ση, ε6ναι #(να3ό να αναπ3(D=%?ν σε 59=ε σD%λε6% %ι 5α39λληλ%ι π(ρήνες ε=ελ%ν3ισ>%?,
3όσ% για 3%ν περ6γ(ρό >ας 5αι 3η γει3%νι9, όσ% 5αι για ε(πα=ε6ς 5αι %ι5%λ%γι59 ε(α6σ=η3ες
περι%DEς 3%( 3όπ%( >ας, σ(>>ε3ED%ν3ες E3σι ενεργ9 σ3% 5%ιν$νι5ό 5αι περι8αλλ%ν3ι5ό γ6γνεσ=αι.
Iσ3όσ%, πισ3ε?%(>ε ό3ι =α ε6ναι Dρήσι>% να απαρι=>ήσ%(>ε %ρισ>Eνες σ?γDρ%νες πρα53ι5Eς 5αι
3ρόπ%(ς >ε 3%(ς %π%6%(ς >π%ρε6 να 8ελ3ι$=ε6 η Π.B. 5αι να επιDειρη=ε6, από Dαρισ>α3ι5%?ς 5αι
>όν% ε5παι#ε(3ι5%?ς, η @η3%?>ενη (πEρ8αση σ3ην 5α=η>ερινό3η3α. O%(λ9Dισ3%ν >α5ρι9 από
επαγγελ>α36ες 8ερ>παλισ3Eς >ε ψε(#επ6γρα<ες αραDνιασ>Eνες περγα>ηνEς 5αι α><ιλεγό>ενα
πρ%σ$πε6α.
2. 4ι ε5παι#ε(3ι5%6 5αι 5α3WεπE53αση %ι >α=η3Eς πρEπει 5αι να >9=%(ν 5αι να #ι#9σ5%ν3αι ό3ι η
6/ση δο+είται α&ό σ59σεις &ολ/&λοκες% &ολυδι"στατες και δικτυωτ9ς, αλλ9 όDι γρα>>ι5Eς.
!εν >π%ρε6ς να #ι#9σ5εις Π.B., ό3αν για εν3(π$σιασ>ό 5αι >όν% παρα>Eνεις πρ%σηλ$>Eν%ς σ3%
ό3ι για παρ9#ειγ>α >ε 3ην ανα5?5λ$ση >ιας <ι9λη 5ρασι%?, EDεις εC%ι5%ν%>ήσει 3όσες
ε5α3%ν39#ες λ63ρα νερό. Q; ό3ι η #ια3ήρηση ενός #Eν#ρ%( >π%ρε6 να >ας ε<%#ι9@ει 5α=η>εριν9
>ε 3όσες Dιλι9#ες 5(8ι59 >E3ρα %C(γόν%. Α(3ή η λ%γι5ή 5αι η #ια#ι5ασ6α >9=ησης ε6ναι
γρα>>ι5ή 5αι #εν πρ%σ<Eρει 3ις 89σεις για να αν3ιλη<=%?ν %ι >α=η3Eς 5αι να σ(λλ%γισ3%?ν 3ις
π%λ(#ι9σ3α3ες σDEσεις 3ης R?σης 5αι 3ην αναγ5αιό3η3α 3ης αλλαγής 3%( 3ρόπ%( @$ής 5αι
σ(>περι<%ρAν, π%( %<ε6λει να επι#ιA5ει η Π.B.
;. ; σ/ν,ετη σκ9(η ε6ναι 3% πρA3% 5αι 5(ρ6αρD% σ3%ιDε6% για 3ην Π.B. V3αν =Eλ%(>ε να
#η>ι%(ργήσ%(>ε περι8αλλ%ν3ι59 σ(νει#η3%π%ιη>Eν%(ς π%λ63ες, %<ε6λ%(>ε αναπ3?C%(>ε σ3α
παι#ι9 3ην 5ρι3ι5ή σ5Eψη. Yα ε6ναι #ηλα#ή ι5αν%6 %ι >α=η3Eς να αCι%λ%γ%?ν σ?ν=ε3ες
πληρ%<%ρ6ες 5αι να σ(>>ε3ED%(ν >ε 3ις απ%<9σεις 3%(ς πρ%8λEπ%ν3ας, α5ό>η 5αι 3α Dειρό3ερα
5αι >ε π%ια >E3ρα %<ε6λ%(ν να π%ρε(3%?ν σ3ην π%ρε6α 3%(ς. !εν λE>ε όDι σ3%ν ενν%ι%λ%γι5ό
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
Z
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
εC%πλισ>ό 3$ν παι#ιAν π%( =α 3%(ς 59νει ι5αν%?ς να απαν3ήσ%(ν σε π%λ?πλ%5α ερ$3ή>α3α.
Αλλ9, #εν πρEπει να >Eν%(>ε >όν% σε σ3εγνEς ή 5αι 95α>π3ες Eνν%ιες. !εν (π%DρεAν%(>ε 3α
παι#ι9 να >α=α6ν%(ν ή να απ%σ3η=6@%(ν #ε#%>Eνα, D$ρ6ς να ED%(ν 3η #(να3ό3η3α να
#ιαDειρ6@%ν3αι α(39 5αι να 3α αναλ?%(ν.
@. ; νEα αν36ληψη για 3η #ια#ι5ασ6α >9=ησης %<ε6λει να σ(>περιλ98ει 3η ,ε1ρηση των
.ητη+"των της το&ικής κοινωνίας% του το&ικο/ &ερι!"λλοντος, αλλ9 5αι 3η ,ε1ρηση
ολόκληρου του κόσ+ου +ε τα &λανητικ" .ητή+ατα. Vπ$ς λEγ%(ν %ι ει#ι5%6 3%(
περι8αλλ%ν3ι5%? 5ινή>α3%ς, 3% σ?ν=η>α QWσ5Eψ%( πλανη3ι59, #ρ9σε 3%πι59WW #εν ε6ναι πλE%ν
απ%3ελεσ>α3ι5ό, για36 ED%(>ε 5α=(σ3ερήσει (περ8%λι59. &3ις ση>ερινEς #(σ5%λ6ες 5αι 3α
ε>πό#ια π%( πρ%5?π3%(ν %<ε6λ%(>ε $ς 93%>α 5αι DAρα να #εD3%?>ε 59π%ι%(ς περι%ρισ>%?ς,
Aσ3ε να ED%(>ε 3η #(να3ό3η3α να @%?>ε σε Eνα 8ιAσι>% περι89λλ%ν. Gια παρ9#ειγ>α, %ι
#ια>αρ3(ρ6ες 5αι η πρ%8λη>α3ι5ή για 3α απ%ρρ6>>α3α 5αι 3%(ς %ρι%=ε3η>Eν%(ς DAρ%(ς #ι9=εσης
3%(ς #εν ε6ναι ρεαλισ3ι5%6, 5α=Aς ε>πλE5%ν3αι όDι >όν% 3%πι5%6 <%ρε6ς, αλλ9 5αι 3α @η3ή>α3α 3ης
ανα5?5λ$σης, 3$ν 5λι>α3ι5Aν αλλαγAν, 3ης #ιαDε6ρισης 3$ν (#α3ι5Aν πόρ$ν, 3%( #ασι5%?
πλ%?3%(, 3$ν <(σι5Aν πόρ$ν 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι 9λλα.
). &3ις >Eρες >ας, η αναγκαιότητα της σ/ν,εσης και η γοητεία των σ59σεων #εν ε6ναι >όν%
Dρήσι>ες, αλλ9 5αι απαρα63η3ες. Gια 3%?3% 5αλε63αι η Π.B., να πα6Cει 3% ρόλ%ς 3ης σε
π%λ(#ι9σ3α3% DAρ% 5αι #ι53($3ή αν3ι>ε3Aπιση 3$ν πρ%5λήσε$ν, #ηλα#ή 3η σ(ν=ε3ι5ή %π3ι5ή >ε
όσα 5α3αγ6νε3αι. ; 8α=ει9 αν36ληψη 5αι η 5α3ανόηση ενός 3%πι5%? περι8αλλ%ν3ι5%? @η3ή>α3%ς
#εν επι>ε3ρε63αι >ε 89ση 3η #(να3ό3η3α ενός >α=η3ή να απ%>νη>%νε?σει 8ασι59 σ3%ιDε6α 3ης
πληρ%<%ρ6ας ενός αν3ι5ει>Eν%(, για36 3ό3ε η Π.B., απ%3(γD9νει σ3% ρόλ% 3ης. 'αι πελαγ%#ρ%>ε6
η Π.B., ό3αν #εν EDει σ(γ5ε5ρι>Eν%(ς σ3όD%(ς, πρ%σ$πι5Eς #εσ>ε?σεις 5αι >ε3ρήσι>ες =ε3ι5Eς
επιρρ%Eς σ3%ν περ6γ(ρό >ας, 3ην 3%πι5ή 5%ιν$ν6α.
-. 2όν% αν πρ%σπα=ήσ%(>ε να %ι5%#%>ήσ%(>ε Eνα &ερι!αλλοντικό +ανι>9στο για τον τό&ο
+ας Xπ%( =α >ας 8%η=ήσει %(σιασ3ι59 να (περνι5ήσ%(>ε >ερι5Eς από 3ις 5α5Eς σ(νή=ειες, 3ό3ε
ED%(>ε >πρ%σ39 >ας 3% α(=εν3ι5ό όρα>α για 3% περι89λλ%ν. 'αι 593ι 9λλ% ση>αν3ι5ό. ;
περι8αλλ%ν3ι5ή 5%ινό3η3α %<ε6λει να σ3α>α3ήσει να =ε$ρε6 3ην 5ρι3ι5ή $ς 593ι 3% αρνη3ι5ό 5αι
να ε55ινήσει από 3Aρα 3ην π%λι3ι5ή 3ης σ(νεD%?ς α(3%5ρι3ι5ής 5αι αCι%λόγησης $ς πρ%ς 3ην
απ%36>ηση 5αι 3α πρ%σ#%5A>ενα απ%3ελEσ>α3α.
Iσ3όσ%, %ι σ3όD%ι 3ης Π.B., #εν %λ%5ληρAν%ν3αι από 3η >ια >Eρα σ3ην 9λλη, σ3ην π%ρε6α ενός ή
περισσό3ερ$ν σD%λι5Aν ε3Aν. 4ι σ3όD%ι 3ης Π.B., 5αλ?π3%(ν Eνα >εγ9λ% πλEγ>α
#ρασ3ηρι%3ή3$ν D$ρ6ς η>ερ%>ην6α λήCης. B6ναι 3ρόπ%ς @$ής 5αι σ(>περι<%ρAν πρ%ς 3%
περι89λλ%ν, >Eσα σ3% %π%6% @%?>ε όλ%ι. !εν α<%ρ9 >όν% σ3% 3Aρα, αλλ9 5αι σ3% α?ρι% 5αι σ3%
>ε=α?ρι%, για36 πασD6@ε3αι για 3ην QW%(σ6αWW. 'αι να =(>η=%?>ε >ια γν$σ3ή παρα6νεση πρ%ς
3%(ς ε5παι#ε(3ι5%?ς. QWΑν >Eσα σ3% σD%λε6% #εν #ια>%ρ<Aσε3ε παι#ι9 Aσ3ε να ε6ναι ι5αν9 να
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
L
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
=E3%(ν ερ$3ή>α3α, να #ια3(πAν%(ν (π%=Eσεις 5αι πρ%39σεις 5αι να σ(>>ε3ED%(ν σ(λλ%γι59 σ3η
λήψη 3$ν απ%<9σε$ν, 3ό3ε EDε3ε #ια>%ρ<Aσει >αλ=α5%?ς, 98%(λ%(ς 5αι ε(9λ$3%(ς π%λ63ες
σ3%(ς όπ%ι%(ς 5αιρ%σ5%πισ>%?ς 5αι σ3ην ε5>ε39λλε(ση, ενA EDε3ε απ%3?Dει 5αι $ς παι#αγ$γ%6
Α(3ό π%( %<ε6λ%(>ε να #Aσ%(>ε σ3η νEα γενι9 ε6ναι ε<ό#ια γνAσε$ν 5αι ενη>Eρ$σης
σ(ν#(ασ3ι59 >ε 8ι$>α3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες 5αι Eργα επ6#ειCης. Sλλ$σ3ε, >ε παρό>%ιες
πρα53ι5Eς >π%ρ%?ν να πρ%$=η=%?ν 3α @η3%?>ενα π%( >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν περιλα>89ν%(ν
⇒ 9γκυρη &ληρο>όρηση και ευαισ,ητο&οίηση των &αιδι1ν και κατ$ ε&9κταση της το&ικής
κοινωνίας για 3ις αC6ες, 3η ση>αν3ι5ό3η3α 5αι 3α απ%=E>α3α 3%( π%λι3ισ>ι5%? 5αι 3%( <(σι5%?
περι89λλ%ν3ός 3%(ς,
⇒ ενεργός συ++ετο5ή των &αιδι1ν% >Eσα από πρ%σι3Eς 5αι ε?5%λες περι8αλλ%ν3ι5Eς
#ρασ3ηριό3η3ες, π%( >π%ρ%?ν να πραγ>α3%π%ιη=%?ν >Eσα 5αι γ?ρ$ από 3% σD%λε6% 3%(ς
J(ι%=εσ6α 5αι σ(νεDή <ρ%ν36#α 3%( περ6γ(ρ%? >ας, πρ%39σεις 5αι πρ$3%8%(λ6ες ανα89=>ισης 3%(
περ6γ(ρ%? >ας, αλλ9 5αι 3$ν (π%8α=>ισ>Eν$ν περι%DAν, (π%σ3ηρι53ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες,
%>ιλ6ες, ε5=Eσεις <$3%γρα<6ας 5αι @$γρα<ι5ής, #ρA>ενα, =εα3ρι5ή η>Eρα για 3ην 9ν%ιCη,
>%(σι5ή η>Eρα για 3% νερό, 5.9.M.
⇒ δη+ιουργία κινήτρων% +9σων και +η5ανισ+1ν για 3η σ3α#ια5ή 8ελ36$ση 3%( 3%πι5%?
περι89λλ%ν3%ς -3%( περ6γ(ρ%(-, >ε 3η σ(ν#ρ%>ή 5αι σ(>>ε3%Dή 3ης O%πι5ής Α(3%#ι%65ησης, 3$ν
<%ρE$ν 3ης περι%Dής, αλλ9 5αι 3ης ε=ελ%ν3ι5ής εργασ6ας όλ$ν >ας,
⇒ σταδιακή αλλαγή των &αραδοσιακ1ν στ"σεων και αντιλή(εων σ3%ν ε(ρ?3ερ% 5%ιν$νι5ό
ισ3ό, $ς πρ%ς 3% περι89λλ%ν, 3ην πρ%σ3ασ6α, 3ην αν9#ειCή 3%(..
2Eσα από π%ι56λες E>πρα53ες περι8αλλ%ν3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες σ3% πε#6% επι#ιA5ε3αι όπ$ς %ι
>α=η3Eς J[\)/1o, ]^^^-2KKKM
Bοικοδο+ήσουν γν1σεις%
BεJοικειω,ο/ν +ε τη συλλογή των &ληρο>ορι1ν%
Bανα&τ/Jουν δεJιότητες και ασκη,ο/ν στην &αρατήρηση%
Bενισ5/σουν τη συλλογικότητα% τον ε,ελοντισ+ό και τη συνεργασία%
B&ροσαρ+οστο/ν στη λειτουργία και τους κανόνες της ο+"δας%
Bδιευρ/νουν τους ορί.οντ9ς τους +9σα α&ό τη συ.ήτηση% την ε&ι5ειρη+ατολογία και την
ε&ικοινωνία%
Bανα&τ/Jουν κριτική και δη+ιουργική σκ9(η για την ανα!",+ιση του &ερι!"λλοντος.
Bδη+ιουργήσουν στ"σεις% συ+&ερι>ορ9ς και &ροω,ήσουν αν"λογα +ην/+ατα &ρος την
οικογ9νεια% τους >ίλους% την κοινωνία και τους >ορείς της.
BC9λλ%(, %ι E>πρα53ες #ρασ3ηριό3η3ες QWΠερι8αλλ%ν3ι5ής Αγ$γής 5αι B5πα6#ε(σηςWW, %<ε6λ%(ν
>ε3αC? 3$ν 9λλ$ν να απ%3ελ%?ν
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
 διαδικασία +",ησης και εργαλείο ./+ωσης 3$ν παι#ιAν >ε 3α ση>εριν9
περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α,
 α&οτελεσ+ατικότερης αν"δειJης 3ης 3%πι5ής περι8αλλ%ν3ι5ής πρ%8λη>α3ι5ής, αλλ9
5αι
 ενη+9ρωσης και ευαισ,ητο&οίησης όλων, για 3% περι89λλ%ν >Eσα σ3% %π%6% @%?>ε,
αναπνE%(>ε, #ρασ3ηρι%π%ι%?>ασ3ε, #η>ι%(ργ%?>ε.
4ι πι% π9ν$ σ3όD%ι #εν %λ%5ληρAν%ν3αι από 3η >ια >Eρα σ3ην 9λλη. !εν ε6ναι >6α ή π%λλαπλEς
#ρ9σεις. B6ναι Eνα πλα6σι% #ρασ3ηρι%3ή3$ν 5ωρίς η+ερο+ηνία λήJης. B6ναι τρό&ος .ωής 5αι
σ(ν%λι5ό3ερης σ(>περι<%ρ9ς πρ%ς 3%ν περι89λλ%ν3α γει3%νι5ό DAρ% σ3%ν %π%6% @%(ν %ι >α=η3Eς,
%ι #9σ5αλ%ι, %ι γ%νε6ς, όλ%ι >ας. !εν α<%ρ9 >όν% σ3% 3Aρα, αλλ9 5αι σ3% α?ρι%. 35ι P για τους
τύπουςQ αλλ" P για την ουσίαQ.
_ε5ινAν3ας 3ις #ρασ3ηριό3η3ες από π%λ? >ι5ρή ηλι56α, #εν πρEπει να CεDν9>ε ό3ι 3α παι#ι9 ε6ναι
3% α?ρι%, αλλ9 5αι %ι 5αλ?3ερ%ι `>ε3α<%ρε6ς-5%>ισ3Eςa 3$ν περι8αλλ%ν3ι5Aν @η3η>93$ν πρ%ς
3ην 5%ιν$ν6α >Eσα σ3ην %π%6α @%(ν 5αι #η>ι%(ργ%?ν.
b3σι, >ε %#ηγό 3%(ς >α=η3Eς, πρ%σπα=%?>ε να ε(αισ=η3%π%ιήσ%(>ε 3ην 5%ιν$ν6α σ(ν%λι5ό3ερα
για 3% περι89λλ%ν, π%( >ας α<%ρ9 όλ%(ς. ΑπWε#A >π%ρ%?>ε να σDε#ι9σ%(>ε 5αι να
(λ%π%ιήσ%(>ε 3ην πλE%ν πρόσ<%ρη #ι9#%ση 3ης ε(αισ=η3%π%6ησης πρ%ς 3ην 5%ιν$ν6α, όπ$ς
ε6ναι για παρ9#ειγ>α η παρ%(σ6αση 3$ν εργασιAν 3$ν >α=η3Aν >ε ε5#ηλAσεις, >ε ε5=Eσεις
@$γρα<ι5ής 5αι <$3%γρα<6ας, >ε #ρA>ενα, >ε %(σιασ3ι5ή παρE>8αση σ3% 3%πι5ό γ6γνεσ=αι.
Α(3ή ό>$ς η αλληλ%(D6α 3$ν #ια#ι5ασιAν X #ηλα#ή >α=α6ν$, ν%ι9@%>αι, σ(>>ε3ED$ 5αι
#ρασ3ηρι%π%ι%?>αι - #εν ε6ναι απλή. B6ναι π%λ(σ?ν=ε3η, >ε π%λλ9 ε>πό#ια, >ε σ(DνEς
απ%γ%η3ε?σεις. Αν 5α3%ρ=Aσ%(>ε 5αι #η>ι%(ργήσ%(>ε σ3α παι#ι9 3% @η3%?>εν% όρα>α, 3ό3ε
(π9ρD%(ν π%λλEς πι=ανό3η3ες να #%?>ε α?ρι% περισσό3ερ%(ς ενεργ%?ς π%λ63ες.
F9σσερα !ασικ" !ή+αταBαλληλου5ίες της ερι!αλλοντικής 'γωγής
)
ο
Κρίνου+ε & 'Jιολογο/+ε
+9σα α&ό την
&ραγ+ατικότητα% αλλ" +ε
>αντασία και ορ"+ατα
@
ο
Σκε>τό+αστε%
Συνδ9ου+ε%
*ρ+ηνε/ου+ε
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]K
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
;
ο
R"5νου+ε%
'να.ητο/+ε%
'ναλ/ου+ε
2
ο
αρατηρο/+ε%
Συνο+ιλο/+ε%
εριγρ">ου+ε
; σ(>>ε3%Dή 3$ν >α=η3Aν - >Eσα από 3α <?λλα εργασ6ας 5αι απαρα63η3α σε περι8αλλ%ν3ι5Eς ή
5αι σε <6λ%-περι8αλλ%ν3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες -, απ%3ελε6 3η 89ση για να γν$ρ6σ%(ν 3%
περι89λλ%ν >Eσα σ3% %π%6% @%(ν 5αι #ρασ3ηρι%π%ι%?ν3αι, αλλ9 5αι για να ε(αισ=η3%π%ιη=%?ν
σ3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α. Oα παι#ι9, <ρ%ν36@%ν3ας ό3ι 3α περι89λλει ή 5αι (ι%=ε3Aν3ας
πρ%39σεις->E3ρα-#ρ9σεις για 5αλ?3ερ% περι89λλ%ν, 3α παι#ι9, π%( @%(ν 5αι ε>πλE5%ν3αι σε
8ι$>α3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες ε#A σ3% περι89λλ%ν 3%(ς, απ%3ελ%?ν εγγ/ηση για καλ/τερο α/ριο,
3% >Eλλ%ν 3%(ς, 3% >Eλλ%ν όλ$ν >ας.
Iσ3όσ%, α(3ό π%( =α πρEπει να 3%νισ3ε6 5αι να #ιαD(=ε6, σε όλα 3α επ6πε#α, ε6ναι α(3ό π%(
επιση>α6νει % Cor\)i,, J]^^FM, ό3ι #ηλα#ή
‘’ Προτού αναλάβουμε εμείς οι εκπαιδευτικοί το ρόλο μας ως εμψυχωτές και ξεκινήσουμε τις
οποιεσδήποτε δραστηριότητες περιβαλλοντικής ευαισ0ητοποίησης με τα παιδιά, την εξερεύνηση του
περίyυρού μας, του περιβάλλοντός μας ή και της çύσης σε κάποια επίσκεψη στο ύπαι0ρο, ας
σκεç0ούμε yια ένα λεπτό το ρόλο μας ως δάσκαλοι ή ως υπεύ0υνοι κάποιας ομάδας παιδιcν. H
βάση των πέντε αρχcν της διδασκαλίας-δραστηριοτήτων στο πεδίο-çύση, είναι ο σεβασμός από τα
παιδιά, προς τη çύση και προς το περιβάλλον. Mια τέτοια συμπεριçορά κερδί¸ει σίyουρα την
ανταπόκριση των παιδιcν.
----------
οι" ερι!αλλοντική *κ&αίδευση 'να.ητο/+ε0
( Ορ"+ατα% Δρ"σεις%% 'λλαγή Συνη,ει1ν )
V3αν η περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση ενσ$>α3Aνει <ιλι5Eς πρ%ς 3% περι89λλ%ν 5αλEς πρα53ι5Eς
5αι πρ%$=ε6 αν36σ3%ιDες σ(λλ%γι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες >Eσα σ3ην 5%ιν$ν6α για 3ην 5%ιν$ν6α, 3ό3ε
>όν% >π%ρε6 να #ια>%ρ<Aνει σ39σεις @$ής για 5αλ?3ερ% α?ρι% 5αι αν3ισ39σεις σ3α 5α3αναλ$3ι59
πρό3(πα. Sλλ$σ3ε, η <ρ%ν36#α 5αι Eγν%ια 3$ν ε5παι#ε(3ι5Aν πEρα από 3η >9=ηση 3$ν >α=η3Aν,
%<ε6λει να περιλα>89νει 3ην Eγ5(ρη περι8αλλ%ν3ι5ή ενη>Eρ$ση 3%(ς, 3ην ε(αισ=η3%π%6ησή 3%(ς,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
3ην 5ινη3%π%6ηση 5αι 3η σ(>>ε3%Dή 3%(ς σε #ρασ3ηριό3η3ες π%( ανα8α=>6@%(ν-5αι όDι >όν%, 3ην
π%ιό3η3α @$ής. Πόσ% ό>$ς απED%(>ε από 3ην πραγ>α3ι5ό3η3α 5αι για36 EDει απ%3?Dει η
περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση P
B6ναι γν$σ3ό ό3ι η ν%>%=εσ6α π%( ισD?ει σή>ερα για 3% περι89λλ%ν, αναπ3?D=η5ε εCαι36ας ενός
%ι5%λ%γι5%? 5ινή>α3%ς π%( Cε56νησε ε#A 5αι αρ5ε39 Dρόνια 5αι ε(αισ=η3%π%6ησε %ρισ>Eν%(ς
3ό3ε. Π%λ? αργό3ερα η περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση JΠ.B.M πρ%39=η5ε $ς =εσ>ός 5αι
ε5παι#ε(3ι5ή #ια#ι5ασ6α σ3η σD%λι5ή @$ή, >ε πρ$3%8%(λ6ες 3ης [YcdCe. ; περι8αλλ%ν3ι5ή
ό>$ς ε5πα6#ε(ση, 5α3α53ή=η5ε >ε π%λ(ε3ε6ς πρ%σπ9=ειες σε Eνα =%λό 3%π6% π%( εCα5%λ%(=ε6 να
παρα>Eνει γ5ρ6@%, ό3αν παρα>Eνει σ3η @$ή >ας η >%ν%#ι9σ3α3η %π3ι5ή 5αι %ι >6@ερες
5α3ασ39σεις. 'αι #εν ε6ναι λ6γες %ι <%ρEς όπ%( η 5εν3ρι5ή εC%(σ6α, %ι πρ%fσ39>εν%ι 3ης
ε5πα6#ε(σης 5αι >ερ6#α #ιε(=(ν3Aν, α5ό>η 5αι σή>ερα α><ισ8η3%?ν 3ην αναγ5αιό3η39 3ης, αλλ9
5αι 3η σ(νεισ<%ρ9 3ης -σ3α Eσ3$ 5αι >ι5ρ9 8ή>α3α, $ς πρ%ς 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή
ε(αισ=η3%π%6ησης 3ης >α=η3ι5ής 5%ινό3η3ας. Sλλ$σ3ε, η π9λαι π%3E αν3ιπαρ9=εση >ε 3ις
95α>π3ες #%>Eς σ3% σD%λε6%, 3$ν ε(αισ=η3%π%ιη>Eν$ν 5αι Dαρισ>α3ι5Aν ε5παι#ε(3ι5Aν, π9ν3%3ε
απE#ι#ε ε63ε >Eσα από 3η Dη>ε6α, 3η 8ι%λ%γ6α 5αι 3η <(σι5ή, ε63ε >Eσα από 3α 5λασσι59 5ε6>ενα,
3ην ισ3%ρ6α, α5ό>η 5αι >ε 3ην αγ$γή (γε6ας, 3α >α=η>α3ι59, 3ην 3EDνη 5αι 3ην αναψ(Dή.
Gια 3%(ς πλE%ν ει#ι5%?ς σή>ερα, η περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση ε6ναι 5α3αρDήν >9=ηση. Αλλ9 η
>9=ηση, σ?><$να >ε 3%(ς παι#αγ$γι5%?ς 5ανόνες #ιαπισ3Aνε3αι 5αι ε#ραιAνε3αι ό3αν >ια
ε>πειρ6α ή Eνα σ?ν%λ% από ε>πειρ6ες >π%ρ%?ν-ε6ναι ι5ανEς, να >ε3α89λλ%(ν σ(>περι<%ρEς 5αι
σ39σεις, παρό3ι όλες %ι >ε3α8%λEς σ3ην σ(>περι<%ρ9 #εν >π%ρ%?ν να απ%#%=%?ν >όν% σ3η
>9=ηση. BC9λλ%(, σ3η νEα παι#αγ$γι5ή #ια#ι5ασ6α 3ης Π.B., ση>αν3ι5ό ρόλ% πα6@%(ν σε πρA3η
<9ση η παρα3ήρηση, η περιγρα<ή 5αι % #ι9λ%γ%ς, ενA α5%λ%(=%?ν 3% ψ9Cι>%, η ανα@ή3ηση 5αι η
αν9λ(ση 3$ν ε(ρη>93$ν. &ε 9λλες #?% επό>ενες <9σεις Xπ9ν3%3ε σε αλληλ%(D6α >ε 3ις
πρ%ηγ%?>ενες, α5%λ%(=ε63αι η πρα53ι5ή ε<αρ>%γή, η σ?ν#εση 5αι η ερ>ηνε6α, για να
5α3αλήC%(>ε σ3ην 5ρ6ση 5αι αCι%λόγηση 3ης απ%3ελεσ>α3ι5ό3η3ας, >Eσα ό>$ς από 3ην
πραγ>α3ι5ό3η3α, >ε ρεαλισ>ό, >ε %ρ9>α3α 5αι πρ%%π3ι5Eς για 3% σ?ν%λ% 3ης 5%ιν$ν6ας $ς
αναπόσπασ3% 5%>>93ι 3%( περι89λλ%ν3%ς.
Παρό3ι ED%(ν περ9σει αρ5ε39 Dρόνια, η περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση σ3ην Bλλ9#α #εν EDει 59νει
3% ανα>ενό>εν% 9λ>α, 3η #ια<%ρε3ι5ό3η3α $ς πρ%ς 3ην απ%3ελεσ>α3ι5ό3η39 3ης. BC9λλ%(, για
ε(νόη3%(ς λόγ%(ς σ(νή=$ς απ%(σι9@ει 5αι η α(3%5ρι3ι5ή 3ης, παρ9 3ις όπ%ιες
#α53(λ%#ει53%?>ενες περιπ3Aσεις π%( #(σ3(DAς #εν ED%(ν αν9λ%γ%(ς σ(ν%#%ιπόρ%(ς. gιλι9#ες
ε6ναι %ι ε5παι#ε(3ι5%6 π%( ασD%λ%?ν3αι >ε 3ην Π.B. U6γες ό>$ς #ε59#ες επι#ει5ν?%(ν σ%8αρό
Eργ% 5αι (πε(=(νό3η3α, ενA %ι πλει%νό3η3α hπλα3σ%(ρ6@ειi περ6 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή. 'αι 3α
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
παι#αγ$γι59 3>ή>α3α 3$ν Πανεπισ3η>6$ν #ια=E3%(ν %>9#ες π%( ασD%λ%?ν3αι >ε 3ην Π.B., π9ν$
ό>$ς σε σ3ερεό3(πα παρελ=όν3$ν ε3Aν. Bπ6σης, περισσό3ερα από σαρ9ν3α σε αρι=>ό ε6ναι 3α
'Eν3ρα Περι8αλλ%ν3ι5ής B5πα6#ε(σης π%( ED%(ν ι#ρ(=ε6 σε %λό5ληρη 3ην Bλλ9#α. Πόσα ό>$ς
από α(39 λει3%(ργ%?ν >ε 3ην απαρα63η3η σ3ελED$ση, 3ις αναγ5α6ες (π%#%>Eς, 3ην επισ3η>%νι5ή
εγ5(ρό3η3α 5αι 3η σ%8αρό3η3αP Oα Dρη>α3ι59 π%σ9 π%( ED%(ν #απανη=ε6 Xγια (π%#%>Eς, >ισ=%?ς
5αι επι>%ρ<Aσεις, ε6ναι πρ9γ>α3ι 3ερ9σ3ια. Iσ3όσ%, 3α πρ%8λή>α3α π%( #ε6Dν%(ν 3ην απ%3(D6α
3ης Π.B., #εν εσ3ι9@%ν3αι >όν% σ3% 3ι ED%(ν #ι#αD=ε6, %ι περ6 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή ασD%λ%?>εν%ι,
αλλ9 5αι >ε 3%ν 3ρόπ% >ε 3%ν %π%6% 3α πρ%γρ9>>α3α σπ%(#Aν 3%(ς, ED%(ν αναπ3(D=ε6 5αι
αCι%λ%γη=ε6.
2ήπ$ς =α ή3αν πρ%3ι>ό3ερ%, αν 8ε8α6$ς επι=(>%?>ε να ε5παι#ε?σ%(>ε ε(αισ=η3%π%ιη>Eν%(ς
περι8αλλ%ν3ι59 π%λ63ες, 3α γν$σ3ι59 αν3ι5ε6>ενα να ε6Dαν Eνα #ια<%ρε3ι5ό 3ρόπ% πρ%σEγγισης,
>Eσα από 3η ση>ερινή πραγ>α3ι5ό3η3α 3$ν περι8αλλ%ν3ι5Aν @η3η>93$νP Iσ3όσ%, %ι
περι8αλλ%ν3ι5Eς απειλEς >ας 8%>8αρ#6@%(ν 5α=η>εριν9. Gια παρ9#ειγ>α, Eνας από 3%(ς π(ρήνες
3ης περι8αλλ%ν3ι5ής 5ρ6σης 8ρ6σ5ε3αι σ3ην (περ5α3αν9λ$ση. Sραγε, ε6ναι σε =Eση 5αι >π%ρε6 η
Π.B., να #ι#9Cει 3%ν EλεγD% 3ης 5α3αν9λ$σης 5αι ό3ι >ε3α89λλ%ν3ας 3α πρό3(πα 3ης
5α3αν9λ$σης =α 8%η=ήσ%(>ε να #ια3ηρη=ε6 η 8ι%π%ι5ιλό3η3α, 3α απ%=E>α3α 3%( νερ%? 5αι η
περι8αλλ%ν3ι5ή ε(η>ερ6α >αςP Sραγε, >π%ρε6 η Π.B., να #ια>%ρ<Aσει %ι5%λ%γι59 ενή>ερ%(ς 5αι
περι8αλλ%ν3ι59 ε(αισ=η3%π%ιη>Eν%(ς π%λ63ες, Aσ3ε 3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α 5αι
πρ%8λή>α3α, να επιλ(=%?ν ή 5αι να ελαDισ3%π%ιη=%?νP
'9π%ιες >ε3ρήσεις αCι%λόγησης 3ης π%ρε6ας 3$ν πρ%γρα>>93$ν περι8αλλ%ν3ι5ής ED%(ν #ε6Cει
ό3ι, αρ5ε3%6 από 3%(ς #ια=Eσι>%(ς πόρ%(ς ED%(ν σπα3αλη=ε6, α<%? %ι >α=η3Eς EC$ από 3ην 39Cη
3%(ς, α#(να3%?ν να σ(ν#Eσ%(ν 3ην α3%>ι5ή σ(>περι<%ρ9 3%(ς >ε 3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α.
Bπ6σης, αν 5αι (π9ρD%(ν 3?π%ις π%λλEς επισ3η>%νι5Eς πρ%σεγγ6σεις σ3ην αCι%λόγηση 3ης
απ%3ελεσ>α3ι5ό3η3ας 3ης Π.B., ε63ε #εν λα>89ν%ν3αι (πόψη για 3ην παραπEρα π%ρε6α 3ης, ε63ε
γ6ν%ν3αι περισ3ασια59, >ε >ι5ρό #ε6γ>α 5αι για >ι5ρό Dρ%νι5ό #ι9σ3η>α. b3σι, 3α σ3%ιDε6α π%(
πρ%5?π3%(ν ε6ναι α><ιλεγό>ενα, E$ς 5αι ανA<ελα για να >ας #Aσ%(ν, Eσ3$ 5αι 59π%ια 8ή>α39
3ης.
Παρόλα α(39 5αι ενA (π%σ3ηρ6@%(>ε ό3ι η περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση EDει απ%3?Dει, #εν
#ια=E3%(>ε ό>$ς, >ια 5α39λληλη %>9#α ή 5αι αν9λ%γ%(ς #ε653ες από 3α %π%6α >π%ρ%?>ε να
αCι%λ%γήσ%(>ε πόσ% Dειρό3ερα =α ή3αν 3α πρ9γ>α3α για 3% περι89λλ%ν αν #εν (πήρDε 5α>6α
ε5παι#ε(3ι5ή πρ%σπ9=εια. &(νή=$ς, η αCι%λόγηση 3$ν πρ%γρα>>93$ν περι8αλλ%ν3ι5ής EDει
παρα>ε6νει απ%λι=$>Eνη σε όλα ε5ε6να π%( πρEσ8ε(αν %ι παι#αγ$γι5Eς επι3αγEς πριν από
3ρι9ν3α Dρόνια. 'αι ε6ναι πρ9γ>α3ι λ(πηρό, ό3αν η αCι%λόγηση εσ3ι9@ε3αι αν 5αι 5α39 πόσ%
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
ED%(ν α<%>%ιAσει %ι >α=η3Eς σ3εγνEς Eνν%ιες 5αι πληρ%<%ρ6ες, παρ9 >ια >E3ρηση 3$ν αλλαγAν
σ3%ν 3ρόπ% @$ής ή 5αι 3ην σ(>περι<%ρ9 3%(ς, $ς πρ%ς 3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α. 'αι α(3ός
#εν ε6ναι Eνας από 3%(ς λόγ%(ς για 3%(ς %π%6%(ς EDει απ%3?Dει η περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση.
BC9λλ%(, η απ%3(D6α 3ης Π.B., <α6νε3αι ό3αν #εν >π%ρ%?>ε $ς 5%ιν$ν6α να εσ3ιασ3%?>ε για
παρ9#ειγ>α σ3η >ε3α8%λή 3$ν πρ%3?π$ν 5α3αν9λ$σης, 5α=Aς >Eσα απj α(3ή ED%(>ε 3η
#(να3ό3η3α να ασ5ήσ%(>ε 3η >εγαλ?3ερη #(να3ή επ6#ραση σ3% περι89λλ%ν >ας. V>$ς, η
παραπ9ν$ πρ%σEγγιση 5αι η γενι5ό3ερη >α=ησια5ή #ια#ι5ασ6α σ3% σD%λε6%, EDει %#ηγήσει σ3ην
επι<ανεια59 ενη>ερ$>Eνη >α=η3ι5ή 5%ινό3η3α π%( ε6ναι α#?να3%ν να πρ9Cει 593ι παραπ9ν$, για
να αλλ9C%(ν ν%%3ρ%π6ες 5αι σ39σεις @$ής.
Ασ<αλAς 5αι =α πρEπει να ανησ(D%?>ε όλ%ι X 5(ρ6$ς %ι ε5παι#ε(3ι5%6 σε όσα παραπ9ν$
ανα<Eρα>ε. Gια36 %ι >α=η3Eς π%λ? γρήγ%ρα απ%σ(ν#E%(ν 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση από
3ην πρ%σ$πι5ή ε(=?νη. Α(3ό 3% γεγ%νός ε6ναι όν3%ς εCαιρε3ι59 ανησ(Dη3ι5ό. 2ήπ$ς ήρ=ε %
5αιρός, Aσ3ε να @η3η=ε6 5αι απαι3η=ε6 η επαναCι%λόγηση 3όσ% 3ης #ια#ι5ασ6ας 3ης Π.B., όσ% 5αι
3$ν αν3ι5ει>Eν$ν 3ηςP
Ανα><68%λα, (π9ρD%(ν 59π%ιες επι3(D6ες π%( ό>$ς σ3ηρ6D=η5αν 5αι σ3ηρ6@%ν3αι σ3% ασ3ε6ρε(3%
>ερ95ι 59π%ι$ν (πε(=?ν$ν Π.B., ε>πνε(σ>Eν$ν #ασ59λ$ν X5αι όDι ε5παι#ε(3ι5Aν, 59π%ι$ν
'Eν3ρ$ν Περι8αλλ%ν3ι5ής B5πα6#ε(σης π%( παρ9γ%(ν Eργ% %(σ6ας. 'αι 59π%( ε5ε6 5%ν39, $ς
σ(νή=$ς, 59π%ι%ι γν$σ3%6 h>αfν3αν%6i, σι3ε>Eν%ι >Eν3%ρες 5%>>α3ι59 ε(ν%%?>εν%ι,
8ερ>παλ6@%(ν >ε 3% γν$σ3ό >ι>η3ισ>ό 3%(ς περ6 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση, π9ν$ σε
Cε=$ριασ>Eνα πρό3(πα 3ις 3ελε(3α6ας ει5%σαε36ας. 'αι σ(νή=$ς πασD6@%(ν για 3% 5αλ?3ερ%
α?ρι%, σ3% >%ναDι5ό 3%(ς #ρό>%, %ι 5α39 3όπ%(ς πρ$3%8%(λ6ες π%λι3Aν, %ι π%#ηλα39#ες, %ι
περιπα3η3Eς 5αι αναρριDη3Eς, %ι Dελ$ν9#ες, %ι ε(αισ=η3%π%ιη>Eν%ι π%λ63ες για 3η ρ?πανση 5αι 3α
σ5%(π6#ια, 3ις 5α=αρEς παραλ6ες 5αι α>>%(#ιEς, 3α ψ9ρια 5αι 3α π%(λι9, 3α εν#η>ι59 <(39, 3α
γ?ρ$ %ι5%σ(σ3ή>α3α, 3%ν πλανή3η Gη. 'αι 3α σD%λε6α >ε 3%(ς >α=η3Eς π%( 8ρ6σ5%ν3αι, 3ι
πρ%σπα=%?ν να απ%#ε6C%(ν, 3%(ς αναλ%γε6 >ερ6#ι% ε(=?νης για 3η ση>ερινή περι8αλλ%ν3ι5ή
5α39σ3αση P
Vλ%ι εσε6ς π%( από >ερ95ι 5(ρ6$ς ασD%λε6σ3ε >ε 3ην Π.B., %<ε6λε3ε να ρ6Dνε3ε σ(DνEς 5αι
ρεαλισ3ι5Eς >α3ιEς σ3ις >ε=ό#%(ς σας, ό3αν απ%3(γD9ν%(ν να πρ%5αλEσ%(ν ->Eσα σ3ην 39Cη 5αι
5α3όπιν σ3ην 5%ιν$ν6α, 3ην πρ%σ%Dή 5αι 3%(ς 5ρα#ασ>%?ς για όσα #ι#9σ5ε3ε >Eσα σ3ην 39Cη 5αι
ε<αρ>ό@ε3αι απαρα63η3α σ3ην πρ9Cη. 4ι πρ%σπ9=ειEς σας, %<ε6λ%(ν 5αι απ%σ5%π%?ν να <Eρ%(ν
3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α π9ν3%3ε σ3ην επι<9νεια, σ3% 9πλε3% <$ς. Yα εν=αρρ?ν%(ν π9ν3%3ε
όDι 3η >ε>%ν$>Eνη #ρ9ση, αλλ9 3η σ(λλ%γι5ή πρ%σπ9=εια. Yα α(Cήσ%(ν, 3ην ε(αισ=η3%π%6ηση
3ης %ι5%γEνειας, 3$ν γν$σ3Aν 5αι <6λ$ν, 3ης γει3%νι9ς, 3ης 5%ιν$ν6ας. Yα %ι5%#%>ήσ%(ν 5αι να
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]F
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
#η>ι%(ργήσ%(ν >ε3ρήσι>ες αλλαγEς. 4ι σ3όD%ι 3ης Π.B., #εν %λ%5ληρAν%ν3αι από 3η >ια >Eρα
σ3ην 9λλη, σ3ην π%ρε6α ενός ή περισσό3ερ$ν σD%λι5Aν ε3Aν. 4ι σ3όD%ι 3ης Π.B., 5αλ?π3%(ν Eνα
>εγ9λ% πλEγ>α #ρασ3ηρι%3ή3$ν D$ρ6ς η>ερ%>ην6α λήCης. B6ναι 3ρόπ%ς @$ής 5αι σ(>περι<%ρAν
πρ%ς 3% περι89λλ%ν, >Eσα σ3% %π%6% @%?>ε όλ%ι. !εν α<%ρ9 >όν% σ3% 3Aρα, αλλ9 5αι σ3% α?ρι%
5αι σ3% >ε=α?ρι%, για36 πασD6@ε3αι για 3ην h%(σ6αi.
OελειAν%ν3ας α(3Eς 3ις #ιαπισ3Aσεις, =α ή3αν Dρήσι>% να παρα<ρ9σ%(>ε >ια αρDαι%ελληνι5ή
παι#αγ$γι5ή πρα53ι5ή, πρ%σαρ>ό@%ν39ς 3ην για παρ9#ειγ>α σε Eνα σ?γDρ%ν% περι8αλλ%ν3ι5ό
@ή3η>α, α(3ό 3ης ανα5?5λ$σης. hΑν η ανα5?5λ$ση #ι#αD=ε6 σ3%(ς >α=η3Eς $ς α(3%3ελEς
>9=η>α, =α =(>%?ν3αι 3α παι#ι9, >όν% σ3%ιDε6α 3ης 5αι α(39 >όν% για #?% >ε 3ρεις >Eρες. Αν
ε53ός από 3α 8ασι59 για 3ην ανα5?5λ$ση, 3%(ς #ε6Cεις 5αι π$ς επι3(γD9νε3αι 5αι π%ια ε6ναι 3α
%<Eλη για 3% περι89λλ%ν, =α =(>%?ν3αι 3ην ανα5?5λ$ση >όν% για >ερι5Eς 8#%>9#ες ή >ήνες 5αι
α(3ό ε6ναι όλ%. Αν ό>$ς, πEρα από 3α πι% π9ν$, 3%(ς >9=εις πAς να σ(>>ε3ED%(ν, πρ%$=%?ν
ενεργ9 5αι #ιαDειρ6@%ν3αι 3ην ανα5?5λ$ση Xσ3% σπ63ι 5αι σ3% σD%λε6%, 3ό3ε όDι >όν% ED%(ν
επι3?Dει %ι ε5παι#ε(3ι5%6 5αι $ς πρ%ς 3ην π%ρε6α 3ης ανα5?5λ$σης, αλλ9 5αι ED%(ν #η>ι%(ργήσει
ενεργ%?ς 5αι περι8αλλ%ν3ι59 ε(αισ=η3%π%ιη>Eν%(ς π%λ63ες για >ια @$ήi.
2ε απλ9 λόγια α(3ό ση>α6νει, 3ι ε6ναι 5αι π$ς πρ%$=ε63αι η %ι5%λ%γι5ή σ(νε6#ηση 5αι η
περι8αλλ%ν3ι5ή #ρ9ση $ς αναπόσπασ3α σ?ν%λα 3ης περι8αλλ%ν3ι5ής ε5πα6#ε(σης. Iσ3όσ% 3α
πρ%σDή>α3α 5αι % 5αιρ%σ5%πισ>ός 5αλ9 5ρα3%?ν.
BBBBBBBBBB
3ταν η ερι!αλλοντική *κ&αίδευση 4ίνεται εριτ/λιγ+α
2όλις 3α 3ελε(3α6α Dρόνια η Eγ5ριση ερε(νη3ι5Aν πρ%γρα>>93$ν π%( α<%ρ%?ν 3%πι5ό
περι89λλ%ν πρ%Hπ%=E3ει, Eσ3$ 5αι 3(πι59, 3η σ(>>ε3%Dή 3%πι5%? <%ρEα, 3ην 5%ιν$νι5ή #ι9σ3αση
3ης περι%Dής, 5α=όσ%ν επι@η3ε63αι η σ(να6νεση 5αι απ%#%Dή 3ης 3%πι5ής 5%ιν$ν6ας, ενA η
περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση, εγ5αλε63αι όπ$ς #ιασ(ν#ε=ε6 >ε 3ην 5%ιν$ν6α >Eσα από 3ην
περι8αλλ%ν3ι5ή σ(νισ3Aσα. !(σ3(DAς ό>$ς η πραγ>α3ι5ό3η3α 5αι η %(σ6α 3%( @η3ή>α3%ς ε6ναι
#ια<%ρε3ι5ή. Gια π%λλ%?ς παρα>Eνει ανεCήγη3%, ό3αν σ3ις σDε3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες-
πρ%γρ9>>α3α π%( α<%ρ%?ν 3% 3%πι5ό Περι89λλ%ν 5αι 3η R?ση #εν σ(>>ε3ED%(ν ενεργ9, >α@ι59
5αι σ(>>ε3%Dι59 %ι 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες, >α@6 >ε 3ις ει#ι5ε(>Eνες ερε(νη3ι5Eς %>9#ες. BC9λλ%(,
>ε39 3η λήCη 3$ν πρ%γρα>>93$ν α(3Aν, #εν #ιασ<αλ6@%ν3αι %?3ε η %(σιασ3ι5ή σ(νEDεια
#ρ9σε$ν 3ης πρ%σ3ασ6ας 3%( 3%πι5%? περι89λλ%ν3%ς, %?3ε 5αι η ενεργός σ(>>ε3%Dή 3%πι5Aν
<%ρE$ν σε ό3ι α<%ρ9 3% >Eλλ%ν 3ης περι8αλλ%ν3ι5ής 5ληρ%ν%>ι9ς 3%(ς. 2π%ρε6, %ι επ6 >Eρ%(ς
>ελE3ες να Dαρα53ηρ6@%ν3αι από επισ3η>%νι5ή αρ3ιό3η3α, αλλ9 ό3αν απ%(σι9@ει η %(σ6α 3%(
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]N
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
@η3ή>α3%ς π%( α<%ρ9 3η #ιασ?ν#εση 3%( Eργ%( >ε 3ις 3%πι5Eς 5%ιν$νι5Eς σ(νισ3Aσες 5αι 3ην
περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση, 3ό3ε 5α=Aς λEει 5αι Eνα 3ραγ%?#ι QW.τα χρόνια çεύyουν, 0ες δε 0ες,
σαν των ματιcν σου τις βαçές. Kαι συ çοβάσαι' Nα με 0υμάσαι'QW 'αι %ι ν3όπιες 5%ιν$ν6ες
=(>%?ν3αι π%λ? 5αλ9 3ις ανε5πλήρ$3ες (π%σDEσεις.
'αι, ασ<αλAς ε6ναι επό>εν%, α(3Eς %ι #ρασ3ηριό3η3ες να Cε=$ρι9@%(ν σ?ν3%>α ή 5αι να
λησ>%ν%?ν3αι πριν από 3η λήCη 3%(ς $ς σ(νEπεια 3$ν εγ$5εν3ρι5Aν >ηDανισ>Aν #ιεCαγ$γής 3%(
Eργ%(, 3ης σ3ρε8λής π%λι3ι5ής 3$ν %ργ9ν$ν Dρη>α3%#ό3ησης, 3ης απ%(σ6ας %(σιασ3ι5ής
αCι%λόγησης, αλλ9 5αι 3%( πλή=%(ς 3$ν α(=αιρεσιAν π%( 5αλ?π3%(ν %ι (πε?=(ν%ι <%ρε6ς. 'αι
αναρ$3%?ν3αι %ι ν3όπι%ι για36 % <%ρEας Dρη>α3%#ό3ησης #εν >π%ρε6 να ελEγCει επ6 3ης %(σ6ας, αν
(π9ρDει ή όDι 3%πι5ή 5%ιν$νι5ή απ%#%Dή ή 5αι αν ενσ$>α3Aν%ν3αι ή εναν3ιAν%ν3αι α(39 3α
περι8αλλ%ν3ι59 πρ%γρ9>>α3α 5αι %ι #ρ9σεις 3%(ς, σ3%ν ε(ρ?3ερ% σDε#ιασ>ό 3ης περι8αλλ%ν3ι5ής
5αι αναπ3(Cια5ής πρ%%π3ι5ής 59=ε περι%Dής CεD$ρισ39. b3σι, σ%8αρ9 3%πι59 @η3ή>α3α #εν
αγγ6@%ν3αι, ενA 3α πρ%γρ9>>α3α απ%σ3ασι%π%ι%?ν3αι γρήγ%ρα από 3%ν 3%πι5ό περ6γ(ρ%. 'αι η
απόσ3αση >ε3αC? >ελε3η3Aν 5αι 5%ιν$ν6ας πλα3α6νει 5αι 8α=α6νει. ; απαC6$ση γιγαν3Aνε3αι.
BC9λλ%(, σ3% 6#ι% QW>ό3%WW 5ιν%?ν3αι 5αι %ι ανερ(=ρ6ασ3ες α(=αιρεσ6ες 3$ν επισ3η>%νι59
(πε(=?ν$ν ή 5αι #ιε(=(ν3ι5Aν σ3ελεDAν, %ι %π%6%ι 5α3ασπα3αλ%?ν 5%ν#?λια π%( πρ%%ρ6@%ν3αι
για 5%ιν$νι5Eς 5αι περι8αλλ%ν3ι5Eς (π%#%>Eς 5αι 3%πι5Eς επεν#?σεις. 'αι 8ε8α6$ς =Eλ%(ν 5αι
CεDν%?ν, ό3ι σ3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α 5αι πρ%γρ9>>α3α ε6ναι πρ%απαι3%?>ενα η ε(=(5ρισ6α,
η γνAση 5αι ε>πειρ6α για 3% αν3ι5ε6>εν% >α@6 >ε 3ην αναγ5αιό3η3α 3$ν σ(νεργιAν >ε 3%
5%ιν$νι5ό γ6γνεσ=αι, 5α=Aς 5αι η >εγαλ?3ερη #(να3ή σ?γ5λιση ι#εAν, απόψε$ν 5αι 3%πι5ής
ε(αισ=ησ6ας. V>$ς, α(39 3α α(3%νόη3α ε6ναι επό>εν% να παρEρD%ν3αι ει#ι5ό3ερα σ3ις >Eρες >ας,
5α=όσ%ν η αναCι%5ρα36α EDει 3α(3ισ3ε6 $ς σ(νAν(>% 3ης αCι%5ρα36ας 5αι η >ερ%ληψ6α 3ης
α>ερ%ληψ6ας. Iσ3όσ%, 3α 3ελε(3α6α <αινό>ενα 3ης όπ%ιας #ια<=%ρ9ς #εν ε6ναι 3(Dα6α 5αι
>ε>%ν$>Eνα. 'αι σWα(3ήν 3ην α3>όσ<αιρα σ(>89λλ%(ν 3α >Eγισ3α 5αι η α5α3αλληλό3η3α 3$ν
σ3ελεDAν, 5αι η Eλλειψη ε>πειρ6ας, γνAσε$ν 5αι #εCι%3ή3$ν 5αι %ι πρ%σ$ριν%6 5αιρ%σ5%πι5%6
Dειρισ>%6 3%(ς, ενA αραDνιασ>Eνες σ(ν3αγEς ανα#?%ν3αι >Eσα από αν?παρ53%(ς ελεγ53ι5%?ς
>ηDανισ>%?ς 5αι απ%(σ6α αCι%λόγησης. Αλλ9, 5αι %ι 6#ιες %ι %>9#ες εργασ6ας #εν ε6ναι
#ιασ<αλισ>Eνες >EDρι 3η λήCη 3%( πρ%γρ9>>α3%ς, 5α=όσ%ν 5α39 3η #ι9ρ5εια ενός Eργ%(, α(3Eς
>π%ρε6 να %ρ6@%ν3αι QWε5 3$ν 9ν$=ενWW, αν9λ%γα >ε 3ις όπ%ιες %ρECεις α(=αιρεσιAν,
>ισαλλ%#%C6ας, ρε8ανσισ>%? 5αι >ι@Eριας 3$ν QW α(3%#ι%ρισ>Eν$νWW επισ3η>%νι59 (πε(=?ν$ν.
Gια παρ9#ειγ>α, πρ%5αλε6 =λ6ψη 5αι αγαν953ηση 5αι για(3ό 5α3αγγEλλ%ν3αι #η>όσια, ό3αν
5%ν#?λια π%( %<ε6λ%(ν να επεν#(=%?ν σε 3%πι5ό επ6πε#% για 3% περι89λλ%ν, 3ην 5%ιν$νι5ή
σ(να6νεση 5αι 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή ε(αισ=η3%π%6ηση, C%#ε?%ν3αι σε 3αC6#ια αναψ(Dής ή όπ$ς
λEγε3αι 3εDνηEν3$ς για QWεπισ3η>%νι5ή ενη>Eρ$σηWW. b3σι, η 3%πι5ή περι8αλλ%ν3ι5ή επEν#(ση-
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]T
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
ενη>Eρ$ση γ6νε3αι σ3%νk 'ανα#9, αν36 για 3%ν '%(ρν9, ενA σDε#ι9@%ν3αι απ%σ3%λEς, γιαk
2%να5ό αν36 για 3%ν 4>αλό, σ3ην kSν#ρ% αν36 για 3η Gα?#%. 'αι σ(νεD6@%(ν 3% παιDν6#ι π6σ$
από 3ις πλ93ες 3ης 3%πι5ής 5%ιν$ν6ας. 2EDρι 5αι σ3ην πρόσληψη σ(γγενι5%? πρ%σAπ%(
πρ%DAρησαν από 3ην παρα5ρ93ηση 59π%ι%( περι8αλλ%ν3ι5%? πρ%γρ9>>α3%ς. 'αι, 3% λ(πηρό
-π%( #εν >πα6ν%(ν σ3%ν 5όπ% να ελEγC%(ν %ι αρ>ό#ι%ι >ηDανισ>%6- ε6ναι ό3ι %ι σ5%πι>ό3η3ες,
3E3%ι$ν 3αCι#ιAν ή 5αι πρ%σλήψε$ν η>ε3Eρ$ν αι3ι%λ%γ%?ν3αι >ε σα=ρEς 5αι #ι93ρη3ες
3ε5>ηριAσεις. Sλλ$σ3ε, $ς σ(νή=$ς, 3α αρ>ό#ια όργανα 3ης B.B. απλ9 εγ5ρ6ν%(ν για 3%
ν%>ό3(π% 3$ν #ια#ι5ασιAν, D$ρ6ς να εCε39@%(ν σε 89=%ς 3ις α(=α6ρε3ες 5αι @η>ι%γόνες για 3%
σ5%πό 3%( πρ%γρ9>>α3%ς #ι<%ρ%?>ενες #απ9νες.
Παρόλα α(39, η παρ9σ3αση QW5αλ9 5ρα3ε6WW, %ι σ(νEπειες για 3%(ς όπ%ι%(ς αναν3ισ3%6D%(ς
(πε(=?ν%(ς ε6ναι αν?παρ53ες, %ι ενη>ερ$3ι5Eς πινα56#ες για 3ην 3α(3ό3η3α 3%( Eργ%( αρD6@%(ν
να Cε=$ρι9@%(ν 5αι 59=ε αρDή EDει 5αι Eνα 3Eλ%ς. ; #ιαπ6σ3$σηP ; λήCη 3%( περι8αλλ%ν3ι5%?
πρ%γρ9>>α3%ς α<ήνει σ(νή=$ς σ3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες 3ην 6#ια γε?ση. 2ια από 3α 6#ια. 'αι
59π%( αν9>εσα η π%λ(πα=%?σα Περι8αλλ%ν3ι5ή B5πα6#ε(ση, $ς αναλAσι>% περι3?λιγ>α. Αλλ9,
5αι για να 3ην επι5αλεσ3ε6ς 5αι για να 3ην ε<αρ>όσεις 3ην Περι8αλλ%ν3ι5ή B5πα6#ε(ση
Dρει9@%ν3αι π%λλEς #εCιό3η3ες. gρει9@%ν3αι, >ερ95ι, #%(λει9, 3όλ>η 5αι 5αιν%?ριες ι#Eες,
σ?ν=εση σ3η #ια<%ρε3ι5ό3η3α, σ(>>ε3%Dή σε E>πρα53ες #ρασ3ηριό3η3ες, %λ%5ληρ$>Eνη
παι#αγ$γι5ή πρό3αση, %ρ9>α3α, σ(>>ε3%Dι5ό3η3α 5αι αν36σ3%ιDες σ(γγρα<Eς. VDι λόγια,
σ(νή=$ς πρ%5λη3ι59 5αι 5%?<ια.
'αι για 3ην %(σ6α. 4 G(παε3ός σ3ην 'ρή3η, η 'αρE3α-5αρE3α σ3η l95(ν=%, η 2εσ%γεια5ή
RA5ια σ3ην Αλόννησ%, 5αι η !α#ι9 5αι η 2ι5ρή ΠρEσπα, 5αι % b8ρ%ς 5αι 3% R%ινι5ό#ασ%ς σ3%
m9ι, 5αι >ερι59 9λλα περι8αλλ%ν3ι59 πρ%γρ9>>α3α πE3(Dαν 5αι $ς Eργα %(σ6ας 5αι $ς
5%ιν$νι5%-περι8αλλ%ν3ι5Eς επεν#?σεις. ΠE3(Dαν, για36 ενσ$>93$σαν >ε επι#εCιό3η3α 3ις 3%πι5Eς
5%ιν$ν6ες, 3%(ς γε$ργ%?ς, 53ην%3ρό<%(ς 5αι ψαρ9#ες, 3%(ς επαγγελ>α36ες, 3%(ς ε5παι#ε(3ι5%?ς,
3%(ς >α=η3Eς 5αι νE%(ς, 3%(ς ν3όπι%(ς. Sλλ$σ3ε, #ρασ3ηριό3η3ες 5α=αρ9 5αιρ%σ5%πι5Eς ή 5αι
επι<ανεια5Eς, ή 5αι ε5ε6νες π%( (π%ν%>ε?%(ν 3ις περι%(σ6ες 5αι 3ην παραγ$γι5ή #(να>ι5ή >ιας
περι%Dής ε6ναι α#?να3% να ενσ$>α3$=%?ν σ3ις επι#ιACεις 3%( Α ή m περι8αλλ%ν3ι5%?
πρ%γρ9>>α3%ς π%( σή>ερα ε6ναι 5αι α?ρι% =α CεDασ3ε6 5αι =α Dα=ε6. Iσ3όσ%, D$ρ6ς 3η
σ(>>ε3%Dι5ό3η3α, 3ις αναγ5α6ες σ(νEργιες, αλλ9 5(ρ6$ς 3ην 5%ιν$νι5ή σ(να6νεση 5αι απ%#%Dή,
απ%3ελ%?ν 3α όπ%ια περι8αλλ%ν3ι59 πρ%γρ9>>α3α QW%#%?ς 5α3ασπα39λησης Dρη>93$ν 5αι
#(σ<ή>ισης 3%( περι89λλ%ν3%ςWW. b3σι, ε6ναι επό>εν% %ι περι8αλλ%ν3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες 5αι
πρα53ι5Eς να Cε=$ρι9@%(ν, ό3αν παρα>ερ6@ε3αι η πλει%νό3η3α 3$ν ν3όπι$ν, απ%(σι9@ει η
%ι5%λ%γι5ή ε(αισ=η3%π%6ηση, ό3αν >ε3ριό3η3ες πρ%σπα=%?ν να #ιε(=?ν%(ν περι8αλλ%ν3ι59
πρ%γρ9>>α3α, ενA η 8ι$>α3ι5ή πρ%σEγγιση απ%3ελε6 πρόσDη>α, 5α=Aς (π%λε6π%ν3αι 5αι %
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]Z
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
παι#αγ$γι5ός ρόλ%ς 5αι % 5%ιν$νι5ός σ3όD%ς για 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής 5αι #ια3ήρηση 3ης
περι8αλλ%ν3ι5ής 5ληρ%ν%>ι9ς.
Παρό>%ιες -D$ρ6ς 5%ιν$νι5ή #ι9σ3αση, D$ρ6ς 89=%ς, D$ρ6ς πν%ή 5αι D$ρ6ς >Eλλ%ν-
#ρασ3ηριό3η3ες ε6ναι απ%ρριπ3Eες-απ%8λη3Eες από 3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες. 'αι >Eσα σε όλα,
QW5ερασ95ι εις 3%?ρ3ανWW π%>π$#Aς πρ%σπα=%?ν να ενσ$>α3Aσ%(ν 3ην Περι8αλλ%ν3ι5ή
B5πα6#ε(ση, πρ%σπα=Aν3ας να Cεγελ9σ%(ν 3ην 3%πι5ή 5%ιν$ν6α, 3%(ς <%ρε6ς 3ης, 3%(ς
ε5παι#ε(3ι5%?ς 5αι 5(ρ6$ς 3α παι#ι9. ‘’Tα πιο μεyάλα ψέματα, στα πιο α0cα βλέμματα. Tι με
κοιτάς' Tι με ρωτάς' Ποιες αλή0ειες να μά0εις ¸ητάς' ‘’ >ας Cανα<Eρνει σ3ην πραγ>α3ι5ό3η3α
γν$σ3ός 3ραγ%(#%π%ιός.
nnnnnnnnnnnnnnnnn
'ς 'ρ5ίσου+ε +ε τη 6ροντίδα της 4ειτονι"ς +ας
& &3ις #?σ5%λες 5αι >ε3α8α3ι5Eς ση>ερινEς σ(γ5(ρ6ες, %<ε6λ%(>ε όλ%ι να α<(πνισ3%?>ε, να 3ις #?σ5%λες 5αι >ε3α8α3ι5Eς ση>ερινEς σ(γ5(ρ6ες, %<ε6λ%(>ε όλ%ι να α<(πνισ3%?>ε, να
ε(αισ=η3%π%ιήσ%(>ε 3%(ς σ(ν3%π63ες >ας 5αι >Eσα από 3η σ(λλ%γι5ό3η3α 5αι 3%ν ε=ελ%ν3ισ>ό, ε(αισ=η3%π%ιήσ%(>ε 3%(ς σ(ν3%π63ες >ας 5αι >Eσα από 3η σ(λλ%γι5ό3η3α 5αι 3%ν ε=ελ%ν3ισ>ό,
να σ(>>ε3ED%(>ε σ3α 5%ιν9 X 5%ιν$ν6α, περι89λλ%ν, αν9π3(Cη -, αλλ9 5αι να απαι3ήσ%(>ε από να σ(>>ε3ED%(>ε σ3α 5%ιν9 X 5%ιν$ν6α, περι89λλ%ν, αν9π3(Cη -, αλλ9 5αι να απαι3ήσ%(>ε από
3%(ς αρ>ό#ι%(ς <%ρε6ς, ανα89=>ιση 3ης π%ιό3η3α 3ης @$ής, 3όσ% σ3η γει3%νι9 5αι σ3ην πόλη >ας, 3%(ς αρ>ό#ι%(ς <%ρε6ς, ανα89=>ιση 3ης π%ιό3η3α 3ης @$ής, 3όσ% σ3η γει3%νι9 5αι σ3ην πόλη >ας,
όσ% 5αι σε ε(πα=ε6ς 5αι %ι5%λ%γι59 ε(α6σ=η3ες περι%DEς 3%( 3όπ%( >ας. BC9λλ%(, η όσ% 5αι σε ε(πα=ε6ς 5αι %ι5%λ%γι59 ε(α6σ=η3ες περι%DEς 3%( 3όπ%( >ας. BC9λλ%(, η
ε(αισ=η3%π%6ηση 5αι η α<?πνιση όλ$ν >ας, για %π%ι%#ήπ%3ε @ή3η>α π%( α<%ρ9 3% περι89λλ%ν ε(αισ=η3%π%6ηση 5αι η α<?πνιση όλ$ν >ας, για %π%ι%#ήπ%3ε @ή3η>α π%( α<%ρ9 3% περι89λλ%ν% %
απ%3ελ%?ν σ(Dν9 >%Dλ%?ς 5ινη3%π%6ησης 3ης ση>ερινής 5%ιν$ν6ας 5αι #%>ι59 σ3%ιDε6α 3$ν απ%3ελ%?ν σ(Dν9 >%Dλ%?ς 5ινη3%π%6ησης 3ης ση>ερινής 5%ιν$ν6ας 5αι #%>ι59 σ3%ιDε6α 3$ν
σ(ναισ=η>93$ν >ας, π%( ε6ναι απαρα63η3α για να #ια>%ρ<$=%?ν %ι αC6ες για 3%(ς α(ριαν%?ς σ(ναισ=η>93$ν >ας, π%( ε6ναι απαρα63η3α για να #ια>%ρ<$=%?ν %ι αC6ες για 3%(ς α(ριαν%?ς
ενεργ%?ς π%λ63ες, αC6ες #ιαDρ%νι5Eς, παναν=ρAπινες 5αι @$%γόνες για να %ρα>α3ισ3%?>ε, αλλ9 ενεργ%?ς π%λ63ες, αC6ες #ιαDρ%νι5Eς, παναν=ρAπινες 5αι @$%γόνες για να %ρα>α3ισ3%?>ε, αλλ9
5αι για να απαι3ήσ%(>ε όλ%ι περισσό3ερη QWDρ$>α3ισ3ήWW π%ιό3η3α @$ής 5αι 5αλ?3ερ% α?ρι%. 5αι για να απαι3ήσ%(>ε όλ%ι περισσό3ερη QWDρ$>α3ισ3ήWW π%ιό3η3α @$ής 5αι 5αλ?3ερ% α?ρι%.
Iσ3όσ%, η %(σιασ3ι5ή-πρα53ι5ή ενασDόληση, όσ% 3% #(να3ό περισσό3ερ$ν σ(ν3%πι3Aν >ας, >ε Iσ3όσ%, η %(σιασ3ι5ή-πρα53ι5ή ενασDόληση, όσ% 3% #(να3ό περισσό3ερ$ν σ(ν3%πι3Aν >ας, >ε
3%ν περ6γ(ρό >ας, 3% 3%πι5ό περι89λλ%ν, 3ις %ι5%λ%γι59 ε(α6σ=η3ες περι%DEς 5αι 3%(ς <(σι5%?ς 3%ν περ6γ(ρό >ας, 3% 3%πι5ό περι89λλ%ν, 3ις %ι5%λ%γι59 ε(α6σ=η3ες περι%DEς 5αι 3%(ς <(σι5%?ς
πόρ%(ς 3%( περι89λλ%ν3%ς γενι5ό3ερα, απ%3ελ%?ν ε(5αιρ6ες για να σ(νει#η3%π%ιήσ%(>ε όλ%ι ό3ι πόρ%(ς 3%( περι89λλ%ν3%ς γενι5ό3ερα, απ%3ελ%?ν ε(5αιρ6ες για να σ(νει#η3%π%ιήσ%(>ε όλ%ι ό3ι
QWπ%ιό3η3α @$ής 5αι 5αλ?3ερ% α?ρι% QW >π%ρε6 να %ι5%#%>η=ε6, αλλ9 Dρει9@%ν3αι σ(νεDε6ς QWπ%ιό3η3α @$ής 5αι 5αλ?3ερ% α?ρι% QW >π%ρε6 να %ι5%#%>η=ε6, αλλ9 Dρει9@%ν3αι σ(νεDε6ς
πρ%σπ9=ειες 5αι όDι απ%σπασ>α3ι59 >ανι<Eσ3α ή 9Dρ$>ες %>ιλ6ες. Gια παρ9#ειγ>α, %ι επι#ε6Cεις πρ%σπ9=ειες 5αι όDι απ%σπασ>α3ι59 >ανι<Eσ3α ή 9Dρ$>ες %>ιλ6ες. Gια παρ9#ειγ>α, %ι επι#ε6Cεις
5αι η ενεργή σ(>>ε3%Dή >ας σε π%ι56λες περι8αλλ%ν3ι5Eς 5αι όDι >όν% #ρασ3ηρι%3ή3$ν, 5αι η ενεργή σ(>>ε3%Dή >ας σε π%ι56λες περι8αλλ%ν3ι5Eς 5αι όDι >όν% #ρασ3ηρι%3ή3$ν,
απ%8λEπ%(ν >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν να σ(>89λλ%(ν σ3ην 59λ(ψη 3%( ελλε6>>α3%ς 3ης απ%8λEπ%(ν >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν να σ(>89λλ%(ν σ3ην 59λ(ψη 3%( ελλε6>>α3%ς 3ης
περι8αλλ%ν3ι5ής σ(νε6#ησης 3ης 5%ιν$ν6ας, αλλ9 5αι να #η>ι%(ργήσ%(ν ενεργ%?ς α(ριαν%?ς περι8αλλ%ν3ι5ής σ(νε6#ησης 3ης 5%ιν$ν6ας, αλλ9 5αι να #η>ι%(ργήσ%(ν ενεργ%?ς α(ριαν%?ς
π%λ63ες π%( εν#ια<Eρ%ν3αι για 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής. Bπ6σης, =α πρEπει να γ6νει σ(νε6#ηση π%λ63ες π%( εν#ια<Eρ%ν3αι για 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής. Bπ6σης, =α πρEπει να γ6νει σ(νε6#ηση
ό3ι, Eσ3$ 5αι αν 5αι λ6γ%ι σ3ην αρDή εν#ια<Eρ%ν3αι για 3%ν περ6γ(ρό 3%(ς 5αι για 3ην πρ%σ3ασ6α ό3ι, Eσ3$ 5αι αν 5αι λ6γ%ι σ3ην αρDή εν#ια<Eρ%ν3αι για 3%ν περ6γ(ρό 3%(ς 5αι για 3ην πρ%σ3ασ6α
5αι <ρ%ν36#α 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι σ(γDρόν$ς #ρασ3ηρι%π%ι%?ν3αι σ3α 3%πι59 περι8αλλ%ν3ι59 5αι <ρ%ν36#α 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι σ(γDρόν$ς #ρασ3ηρι%π%ι%?ν3αι σ3α 3%πι59 περι8αλλ%ν3ι59
@η3ή>α3α, απ%3ελ%?ν π%λλEς <%ρEς (πό#ειγ>α για %λό5ληρη 3ην 5%ιν$ν6α. 29λισ3α, α(3ή η @η3ή>α3α, απ%3ελ%?ν π%λλEς <%ρEς (πό#ειγ>α για %λό5ληρη 3ην 5%ιν$ν6α. 29λισ3α, α(3ή η
#ρ9ση 5αι η σ(>περι<%ρ9 3%(ς >π%ρε6 σDε3ι59 ε?5%λα να 8ρει >ι>η3Eς 5αι να σ(>περιλ98ει π%λ? #ρ9ση 5αι η σ(>περι<%ρ9 3%(ς >π%ρε6 σDε3ι59 ε?5%λα να 8ρει >ι>η3Eς 5αι να σ(>περιλ98ει π%λ?
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]L
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
σ?ν3%>α <6λ%(ς, σ(γγενε6ς 5αι σ(ν3%π63ες, ενA γ6νε3αι 5αι σ?ν3%>α <6λ%(ς, σ(γγενε6ς 5αι σ(ν3%π63ες, ενA γ6νε3αι 5αι 3ρόπ%ς @$ής 5αι σ(ν%λι5ό3ερης 3ρόπ%ς @$ής 5αι σ(ν%λι5ό3ερης
9π%ψης πρ%ς 3% περι89λλ%ν 9π%ψης πρ%ς 3% περι89λλ%ν X3% γει3%νι5ό DAρ% σ3%ν %π%6% @%?>ε όλ%ι >ας. X3% γει3%νι5ό DAρ% σ3%ν %π%6% @%?>ε όλ%ι >ας.
b3σι, % 5α=Eνας EDει 3η #(να3ό3η3α QW b3σι, % 5α=Eνας EDει 3η #(να3ό3η3α QWνα (ι%=ε3ε6, να ν%ι9@ε3αι 5αι να <ρ%ν36@ει να (ι%=ε3ε6, να ν%ι9@ε3αι 5αι να <ρ%ν36@ειWW 3%ν περ6γ(ρό WW 3%ν περ6γ(ρό
3%( Jπε@%#ρό>ια γει3%νι9ς, α(λή σD%λε6%(, αλσ?λλια 5αι π9ρ5α, παρ3Eρια, #εν#ρ%σ3%ιD6εςM, αλλ9 3%( Jπε@%#ρό>ια γει3%νι9ς, α(λή σD%λε6%(, αλσ?λλια 5αι π9ρ5α, παρ3Eρια, #εν#ρ%σ3%ιD6εςM, αλλ9
5αι 3ις %ι5%λ%γι59 ε(α6σ=η3ες 5αι ε(πα=ε6ς περι%DEς 3%( 3όπ%( 3%( J5α>Eνες περι%DEς, 5αι 3ις %ι5%λ%γι59 ε(α6σ=η3ες 5αι ε(πα=ε6ς περι%DEς 3%( 3όπ%( 3%( J5α>Eνες περι%DEς,
εγ5α3αλει>>Eνες ε539σεις, παραλ6ες 5αι α53Eς, α>>%(#ιEς, π%39>ια 5αι ρE>α3α, #9ση 5αι εγ5α3αλει>>Eνες ε539σεις, παραλ6ες 5αι α53Eς, α>>%(#ιEς, π%39>ια 5αι ρE>α3α, #9ση 5αι
=α>νό3%π%(ς 5.9M, Aσ3ε =α>νό3%π%(ς 5.9M, Aσ3ε
-να α(Cη=ε6 η -να α(Cη=ε6 η ε(αισ=η3%π%6ηση σ3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α ε(αισ=η3%π%6ηση σ3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α, ,
- να (π9ρCει %(σιασ3ι5ή - να (π9ρCει %(σιασ3ι5ή σ(>8%λή σ3ην πρ%σ3ασ6α 3%( 3%πι5%? περι89λλ%ν3%ς σ(>8%λή σ3ην πρ%σ3ασ6α 3%( 3%πι5%? περι89λλ%ν3%ς, ,
- να γ6νε3αι - να γ6νε3αι σ(νε3ή Dρήση 3$ν πόρ$ν- αγα=Aν- 3%( περι89λλ%ν3%ς σ(νε3ή Dρήση 3$ν πόρ$ν- αγα=Aν- 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι 3Eλ%ς, 5αι 3Eλ%ς,
-να #η>ι%(ργήσ%(>ε, σ(>89λλ%ν3ας όλ%ι, σ3ην -να #η>ι%(ργήσ%(>ε, σ(>89λλ%ν3ας όλ%ι, σ3ην 5αλ?3ερη π%ιό3η3α 3ης @$ής 5αλ?3ερη π%ιό3η3α 3ης @$ής >ας. >ας.
Από 3%ν περ6γ(ρό >ας Jπ.D. γει3%νι9, σD%λε6%M ED%(ν αν9γ5η <ρ%ν36#ας για 5αλ?3ερη π%ιό3η3α
@$ής >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν, 3α πε@%#ρό>ια 3ης γει3%νι9ς >ας, %ι α(λEς 3$ν σD%λε6$ν, 3α αλσ?λλια
5αι 3α π9ρ5α 3ης πόλης >ας, η γει3%νι9 >ας γενι5ό3ερα 5αι 3% 3%πι5ό >ας περι89λλ%ν. Gια
παρ9#ειγ>α, >π%ρε6 να γ6νει πι% ό>%ρ<η 5αι <ιλι5ή η γει3%νι9 >ας 5αι % περ6γ(ρός >ας >ε λ6γη
<ρ%ν36#α 5αι ελ5(σ3ι5Eς για 3%(ς π%λ63ες #ρασ3ηριό3η3ες
• Σ&ου&ίδια% Κα,αριότητα% =5ορ/&ανση.
-BλEγD%(>ε αν %ι 59#%ι σ5%(πι#ιAν ε6ναι αρ5ε3%6 σε αρι=>ό 5αι π(5νό3η3α 5αι ενη>ερAν%(>ε
σDε3ι59 3% !ή>%.
-oι%=ε3%?>ε 3ην αν9γ5η σ(λλ%γής σ5%(πι#ιAν για ανα5?5λ$ση 5αι @η39>ε να εγ5α3ασ3α=%?ν %ι
ει#ι5%6 59#%ι ανα5?5λ$σης, αν9 2-F %ι5%#%>ι59 3ε3ρ9γ$να.
-Rρ%ν36@%(>ε Aσ3ε να ενη>ερ$=%?ν όσ%ι ED%(ν 5α3%ι56#ια, ό3ι 8γ9@%ν3ας 3α 8όλ3α, %<ε6λ%(ν να
ED%(ν >α@6 3%(ς 3α >Eσα για 3η σ(λλ%γή 3$ν περι33$>93$ν 3$ν σ5?λ$ν. -Y%ια@ό>ασ3ε για 3ην
5α=αριό3η3α 3ης γει3%νι9ς >ας, αλλ9 5αι για 3α παι#ι9 π%( πα6@%(ν ε5ε6 5αι 3%(ς #ια893ες.
- Rρ%ν36@%(>ε, ό3αν %ι 59#%ι ε6ναι γε>93%ι, να >η πε39>ε σ5%(π6#ια σ3% #ρό>% 5αι EC$ από 3%(ς
59#%(ς.
-!ια3ηρ%?>ε 3α σ5%(π6#ια σ3ην α(λή 5αι 3% >παλ5όνι, ό3αν (π9ρDει πρό8λη>α απ%5%>ι#ής 3$ν
σ5%(πι#ιAν.
-Απ%<ε?γ%(>ε να εν%Dλ%?>ε 3% γε63%να >ε 3ις <$νEς 5αι 3η #(να3ή >%(σι5ή >ας, να 5%ρν9ρ%(>ε,
να εν%Dλ%?>ε σε Aρες 5%ινής ησ(D6ας.
-lη39>ε από 3% γει3%νι5ό σD%λε6% να σ(>>ε39σDει >ε π%ι56λες #ρασ3ηριό3η3ες σ3α QW#ρA>ενα 3ης
γει3%νι9ς >αςWW.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
• ε.οδρό+ια για τους &ε.ο/ς και Δρό+οι ή&ιας κυκλο>ορίας για όλους +ας.
-!ια3ηρ%?>ε 3α πε@%#ρό>ια 3ης γει3%νι9ς >ας 5α=αρ9 5αι απαι3%?>ε να ε6ναι ε?5%λα σ3ην
πρόσ8ασή 3%(ς.
-Απε(=(νό>ασ3ε σ3% !ή>%, για 3α εγ5α3αλει>>Eνα %γ5A#η αν3ι5ε6>ενα σ3α πε@%#ρό>ια, αλλ9
5αι για 3α 59=ε ε6#%(ς ε>πό#ια σ3% #ρό>% 5αι σ3α πε@%#ρό>ια .
-Απε(=(νό>ασ3ε σ3%(ς αρ>ό#ι%(ς για 3ις λα55%?8ες σ3% #ρό>%, για 3α 5α3εσ3ρα>>Eνα
πε@%#ρό>ια, για 3ην αν9γ5η 5α3ασ5ε(ής ει#ι5ής ρ9>πας για 3%(ς ηλι5ι$>Eν%(ς, αν9 γ$ν6α
%ι5%#%>ι5%? 3ε3ραγAν%(.
-Rρ%ν36@%(>ε 3α #Eν#ρα 5αι 3α παρ3Eρια 3ης γει3%νι9ς >ας, 3α (ι%=ε3%?>ε π%36@%ν39ς 3α 5αι
απε(=(νό>ασ3ε σ3% !ή>% για 3% 5λ9#ε>9 3%(ς.
-4<ε6λ%(>ε να @η3ήσ%(>ε από 3% !ή>% να αν3ι5α3ασ3α=%?ν γερασ>Eνα 5αι 5αDε53ι59 #Eν#ρα.
-Απαι3%?>ε #Eν#ρα 5αι παρ3Eρια ε5ε6 όπ%( >π%ρ%?ν να <(3ε(3%?ν. Oα σ3εν9 πε@%#ρό>ια #εν
πρ%σ<Eρ%ν3αι για <?3ε>α #Eν#ρ$ν για36 ε>π%#6@%(ν 3%(ς #ια893ες.
-Απαι3%?>ε από 3% !ή>% να %ρ6σει σ3η γει3%νι9 >ας #ρό>%(ς ήπιας 5(5λ%<%ρ6ας,
πε@%#ρ%>ήσεις, >%ν%#ρ%>ήσεις, αλλ9 5αι π%#ηλα3ό#ρ%>%(ς.
-lη39>ε από 3% γει3%νι5ό σD%λε6% να σ(>>ε39σDει >ε π%ι56λες #ρασ3ηριό3η3ες σ3α QW#ρA>ενα 3ης
γει3%νι9ς >αςWW.
• Οικολογικ" ευαίσ,ητες &εριο59ς.
&3%ν περ6γ(ρό >ας, σ3η γει3%νι5ή εC%Dή ή 5αι σ3η γει3%νι9 >ας (π9ρD%(ν QW%ι5%λ%γι59
ε(α6σ=η3ες περι%DEςWW π%( ED%(ν αν9γ5η <ρ%ν36#ας, αλλ9 5αι #ρ9σε$ν απ%5α39σ3ασης 5αι
πρ%σ3ασ6ας. Α(3Eς %ι ε(α6σ=η3ες περι%DEς περιλα>89ν%(ν >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν, 5α>Eνες περι%DEς,
Dει>9ρρ%(ς 5αι ρE>α3α, παραλ6ες 5αι α53Eς, α>>όλ%<%(ς-α>>%=6νες, (γρό3%π%(ς,
(π%8α=>ισ>Eν%(ς =α>νό3%π%(ς, περιασ3ι5Eς εγ5α3αλει>>Eνες περι%DEς. Bι#ι5ό3ερα, >π%ρ%?>ε
για παρ9#ειγ>α να σ(>89λλ%(>ε σ3ην πρ%σ3ασ6α, #ια3ήρηση, αλλ9 5αι απ%5α39σ3αση >ε
#ρ9σεις όπ$ς ε6ναι
-στις α++1δεις &αραλίες,
-Απαι3%?>ε ελε?=ερη 5αι #$ρε9ν πρόσ8αση σε όλ%(ς,
-&(>89λλ%(>ε σ3ην 5α=αριό3η3α 3ης α>>%(#ι9ς, αλλ9 5αι 3ης =αλ9σσιας περι%Dής,
-Απαι3%?>ε εγ5α3ασ39σεις (γιεινής,
-Παρ59ρ%(>ε 3α %Dή>α3α >α5ρι9 από 3ην παραλ6α,
-Απαι3%?>ε 5α=η>ερινή <ρ%ν36#α 3ης παραλ6ας από 3%ν <%ρEα #ιαDε6ρισής 3ης.
-στις κα+9νες &εριο59ς,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
2K
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
-B>π%#6@%(>ε 3η #ι98ρ$ση 5αι 5ρα39>ε όσ% ε6ναι #(να3ό 3% E#α<%ς σ3η =Eση 3%( >ε
5λα#%σ$ρ%?ς, 5%ρ>%<ρ9γ>α3α, Cερ%λι=ιEς 5αι 9λλα Eργα %ρεινής (#ρ%ν%>6ας 5αι σ(γ5ρ93ησης
3$ν ε#α<Aν.
-_ανα@$ν3ανε?%(>ε 3ις 5α>Eνες περι%DEς <(3ε?%ν3ας γηγενή <(39, απ%3ρEπ%ν3ας 3η 8όσ5ηση
5αι ε(αισ=η3%π%ιAν3ας 3%(ς ν3όπι%(ς.
-στους 5ει+"ρρους και στα ρ9+ατα,
-!ια3ηρ%?>ε 3ις <(σι5Eς 3%(ς #ιασ39σεις 5αι 3η >%ρ<%>ε3ρ6α 3%(ς.
-Αναγν$ρ6@%(>ε 3%ν 5%ινόDρησ3% Dαρα53ήρα 3%(ς 5αι 3%ν π%λλαπλό 3%(ς ρόλ% σ3% 3%πι5ό
περι89λλ%ν.
-Αν3ι>ε3$π6@%ν3αι σ(ν%λι59 5α=όλ% 3% >ή5%ς 3%(ς 5αι όDι απ%σπασ>α3ι59.
-BλEγD%(>ε 3α53ι59 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή 5α39σ3αση, 3α πρανή 5αι 3η <(σι5ή 3%(ς 8λ9σ3ηση.
-'α=%ρ6@%(>ε @Aνες πρ%σ3ασ6ας 5αι αναψ(Dής.
"α πρEπει επ6σης να 3%νισ3ε6 ό3ι, 59=ε περι%Dή >π%ρε6 να γ6νει ή ε6ναι περι8αλλ%ν3ι59 ε(πα=ής
5αι ε(α6σ=η3η ό3αν
-EDει εγ5α3αλει<=ε6 5αι #εν <ρ%ν36@ε3αι σε 3α53ι5ή 89ση,
-#EDε3αι πιEσεις 5αι (π%8α=>6@ε3αι από 3ις #ρασ3ηριό3η3ες 3%( αν=ρAπ%( 5αι από 3%(ς 3ρόπ%(ς
σ(>περι<%ρ9ς 3%(,
-(π%8α=>6@ε3αι από <(σι59 α63ια, #ηλα#ή γερν9ει,
-απ%(σι9@ει % περι8αλλ%ν3ι5ός 5αι % D$ρ%3αCι5ός σDε#ιασ>ός σ3ην ε(ρ?3ερη περι%Dή, ή #εν
(π9ρDει 5%ιν$νι5ή σ(να6νεση 3%(λ9Dισ3%ν για 3α α(3%νόη3α.
-59ν%(>ε 5α39Dρηση 5αι όDι σ(νε3ή Dρήση 3$ν πόρ$ν-αγα=Aν 3%( περι89λλ%ν3%ς,
-παρα>Eν%(>ε απα=ε6ς για 3α 5%ιν9 5αι ανα>Eν%(>ε από 3ην π%λι3ε6α 5αι 3%(ς <%ρε6ς 3ης να
παρE>8%(ν.
Iσ3όσ%, σ(>89λλ%(>ε όλ%ι, Aσ3ε % περ6γ(ρός >ας X <(σι5ό 5αι #%>η>Eν% περι89λλ%ν -%<ε6λει
να ε6ναι 5αι <ρ%ν36@%(>ε Aσ3ε να ε6ναι
-5α=αρός,
-αισ=η3ι59 ό>%ρ<%ς,
-λει3%(ργι5ός $ς πρ%ς 3ις #ρασ3ηριό3η3ες π%( 5αλ?π3ει 5αι 3ις (πηρεσ6ες π%( πρ%σ<Eρει,
-αρ>%νι59 εν3αγ>Eν%ς >ε 3% 3%πι5ό περι89λλ%ν 5αι 3%ν 9ν=ρ$π% 5αι
-αν=ρAπιν%ς >ε 3ην ε(ρ?3ερη Eνν%ια 3%( όρ%(.
Αν9λ%γα >ε 3ην περ6π3$ση 5αι 3ις (π9ρD%(σες #(να3ό3η3ες >π%ρ%?ν, από 59=ε πρ$3%8%(λ6α
π%λι3Aν, σD%λε6% ή 5αι περι8αλλ%ν3ι5ό <%ρEα να
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
2]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
- πρ%3α=%?ν >E3ρα ανα89=>ισης 5αι να (π%8λη=%?ν σ3%(ς αρ>ό#ι%(ς <%ρε6ς για σ(@ή3ηση
5αι (λ%π%6ηση, αλλ9 5αι να,
- σDε#ιασ3%?ν περι8αλλ%ν3ι5Eς #ρ9σεις 5αι #ρασ3ηριό3η3ες J=εα3ρι59 #ρA>ενα, ε5=Eσεις
@$γρα<ι5ής 5αι <$3%γρα<6ας, παρ9#%ση 5αι περι89λλ%ν, π%λι3ισ>ι5Eς αC6ες περι%Dής,
ε=ελ%ν3ι5ή περι8αλλ%ν3ι5ή εργασ6α σ3ην α(λή 3%( σD%λε6%(, σ3α πε@%#ρό>ια 3ης
γει3%νι9ς, σ3α αλσ?λλια 5αι 3α π9ρ5α 3ης πόλης >ας, σ3% 3%πι5ό >ας περι89λλ%ν 5.9M.
Iς >%Dλός ενεργ%π%6ησης, αλλ9 5αι $ς (πό#ειγ>α για %λό5ληρη 3ην 5%ιν$ν6α, %<ε6λ%(ν Iς >%Dλός ενεργ%π%6ησης, αλλ9 5αι $ς (πό#ειγ>α για %λό5ληρη 3ην 5%ιν$ν6α, %<ε6λ%(ν
πρ$36σ3$ς να απασD%λη=%?ν 3α σD%λε6α, >Eσ$ 3ης Περι8αλλ%ν3ι5ής Αγ$γής 5αι B5πα6#ε(σης, πρ$36σ3$ς να απασD%λη=%?ν 3α σD%λε6α, >Eσ$ 3ης Περι8αλλ%ν3ι5ής Αγ$γής 5αι B5πα6#ε(σης,
>ε =E>α3α 3%( 3%πι5%? περι89λλ%ν3ός 3%(ς, όπ$ς ε6ναι για παρ9#ειγ>α >ε =E>α3α 3%( 3%πι5%? περι89λλ%ν3ός 3%(ς, όπ$ς ε6ναι για παρ9#ειγ>α
-η -η 'α=αριό3η3α 'α=αριό3η3α Jπερισσό3ερα ή 5αι 5εν3ρι59 #%Dε6α σ5%(πι#ιAν, 9>εση επι5%ιν$ν6α >ε 3ις Jπερισσό3ερα ή 5αι 5εν3ρι59 #%Dε6α σ5%(πι#ιAν, 9>εση επι5%ιν$ν6α >ε 3ις
(πηρεσ6ες 5α=αριό3η3ας, ε5σ3ρα3ε6α ενη>Eρ$σης σ3%(ς σ(>>α=η3Eς 5αι σε 59=ε σπ63ι για 3α (πηρεσ6ες 5α=αριό3η3ας, ε5σ3ρα3ε6α ενη>Eρ$σης σ3%(ς σ(>>α=η3Eς 5αι σε 59=ε σπ63ι για 3α
σ5%(π6#ια 5αι 3α περι33A>α3α 3$ν @A$ν 5λπM. σ5%(π6#ια 5αι 3α περι33A>α3α 3$ν @A$ν 5λπM.
-3α -3α Bλε?=ερα 5αι ασ<αλή πε@%#ρό>ια Bλε?=ερα 5αι ασ<αλή πε@%#ρό>ια Jπε@%#ρό>ια για 3%(ς πε@%?ς 5αι όDι για 3α %Dή>α3α, Jπε@%#ρό>ια για 3%(ς πε@%?ς 5αι όDι για 3α %Dή>α3α,
επισ5ε(Eς πε@%#ρ%>6$ν, 5α39λληλη #εν#ρ%<?3ε(ση, ει#ι5Eς ρ9>πες σ3ις γ$ν6ες 3$ν επισ5ε(Eς πε@%#ρ%>6$ν, 5α39λληλη #εν#ρ%<?3ε(ση, ει#ι5Eς ρ9>πες σ3ις γ$ν6ες 3$ν
#ιασ3α(ρAσε$ν, >ε3α56νηση 59=ε ε>π%#6%( για 3%(ς πε@%?ς από 3α πε@%#ρό>ια 5λπM. #ιασ3α(ρAσε$ν, >ε3α56νηση 59=ε ε>π%#6%( για 3%(ς πε@%?ς από 3α πε@%#ρό>ια 5λπM.
-%ι -%ι !ρό>%ι ήπιας 5(5λ%<%ρ6ας, πε@ό#ρ%>%ι ή 5αι π%#ηλα3ό#ρ%>%ι !ρό>%ι ήπιας 5(5λ%<%ρ6ας, πε@ό#ρ%>%ι ή 5αι π%#ηλα3ό#ρ%>%ι JσDε#ι9@%(>ε >ε π%ι% 3ρόπ% JσDε#ι9@%(>ε >ε π%ι% 3ρόπ%
5αι π%ι%ι =α ε6ναι %ι #ρό>%ι σ3η γει3%νι9 >ας >ε ήπια 5(5λ%<%ρ6α 3$ν %Dη>93$ν, π%ι%ι =α ε6ναι %ι 5αι π%ι%ι =α ε6ναι %ι #ρό>%ι σ3η γει3%νι9 >ας >ε ήπια 5(5λ%<%ρ6α 3$ν %Dη>93$ν, π%ι%ι =α ε6ναι %ι
π%#ηλα3ό#ρ%>%ι 5λπM. π%#ηλα3ό#ρ%>%ι 5λπM.
-%ι -%ι !εν#ρ%σ3%ιD6ες, 3α αλσ?λλια, 3α παρ3Eρια 5αι 3α π9ρ5α !εν#ρ%σ3%ιD6ες, 3α αλσ?λλια, 3α παρ3Eρια 5αι 3α π9ρ5α Jαισ=η3ι5ή 5αι %(σιασ3ι5ή Jαισ=η3ι5ή 5αι %(σιασ3ι5ή
ανα89=>ιση, π%ια ε6ναι 3α 5α39λληλα <(39, <ρ%ν36#α 5αι #ια3ήρησή 3%(ς, <ρ%ν36@%(>ε 5αι ανα89=>ιση, π%ια ε6ναι 3α 5α39λληλα <(39, <ρ%ν36#α 5αι #ια3ήρησή 3%(ς, <ρ%ν36@%(>ε 5αι
(ι%=ε3%?>ε περι%DEς 5λπM. (ι%=ε3%?>ε περι%DEς 5λπM.
- %ι - %ι !ια#ρ%>Eς σ3% ισ3%ρι5ό 5Eν3ρ% 3ης πόλης !ια#ρ%>Eς σ3% ισ3%ρι5ό 5Eν3ρ% 3ης πόλης, ,
- 3α - 3α 2%ν%π93ια >Eσα σ3η <?ση, 2%ν%π93ια >Eσα σ3η <?ση,
-3α -3α '36ρια 5αι 3α >νη>ε6α 3ης π%λι3ισ3ι5ής 5ληρ%ν%>ι9ς '36ρια 5αι 3α >νη>ε6α 3ης π%λι3ισ3ι5ής 5ληρ%ν%>ι9ς Jαισ=η3ι5ή 5αι λει3%(ργι5ή ανα89=>ιση Jαισ=η3ι5ή 5αι λει3%(ργι5ή ανα89=>ιση
5λπM. 5λπM.
; #ια#ι5ασ6α 3ης jj ερι!αλλοντικής '>/&νισης QW ε6ναι εCαιρε3ι59 επ6π%νη 7 απαι3ε63αι να
ε6ναι σ(νεDής 7 σε 89=%ς Dρόν%(. 'α39 89ση σ3ηρ6@ε3αι σ3%(ς QWενεργ%?ς %ι5%λ%γι59WW π%λ63ες,
αλλ9 5αι σ3%(ς ε5παι#ε(3ι5%?ς π%( =α πρEπει, >Eσα από 3α παι#ι9, να 3ης πρ%σ#Aσ%(ν
ση>αν3ι5ό3η3α >ε #ι9D(ση 3ης αναγ5α6ας πληρ%<%ρ6ας, γνAσης 5αι >ε π%λ(π%65ιλες
#ρασ3ηριό3η3ες.
'α3αρDήν, % ν3όπι%ς πλη=(σ>ός 5αι %ι 3%πι5%6 <%ρε6ς
-σ(ναπ%<ασ6@%(ν 3ην αναγ5αιό3η3α 3$ν #ρ9σε$ν,
-5α3αρ36@%(ν σDE#ι% #ρ9σε$ν,
-σ(ν%>%λ%γ%?ν σ3ήριCη 5αι 8%ή=εια 3ης πρ%σπ9=ειας από 3ην ε(ρ?3ερη 3%πι5ή 5%ιν$ν6α, 3ην
3%πι5ή α(3%#ι%65ηση 5αι 3%(ς επι>Eρ%(ς <%ρε6ς,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
22
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
-5α3ανE>%(ν 3ις #ι9<%ρες εργασ6ες αλληλ%σ(>πληρAν%ν3ας η >6α %>9#α 3ην 9λλη,
-σ(>>ε3ED%(ν ενεργ9 σ3ις #ρασ3ηριό3η3ες >ε ε=ελ%ν3ισ>ό,
-(λ%π%ιε63αι 3% σ(γ5ε5ρι>Eν% Dρ%ν%#ι9γρα>>α 3$ν #ρ9σε$ν.
Bπ6σης, επει#ή γν$ρ6@%(>ε, ό3ι 3α παι#ι9 >π%ρ%?ν να γ6ν%(ν %ι 5αλ?3ερ%ι QW&ροω,ητ9ςWW για
59=ε 3ι, -πόσ% >9λλ%ν 5αι για 3ην πρ%σ3ασ6α, <ρ%ν36#α 5αι #ια3ήρηση 3%( περι89λλ%ν3ός-,
Dρησι>%π%ι%?>αι α(3ό 3% πλε%νE53η>α πρ%ς ό<ελ%ς 5αι 3$ν παι#ιAν 5αι 3%( γενι5ό3ερ%(
5%ιν$νι5%? ισ3%?. b3σι, η ε(αισ=η3%π%6ηση επε53ε6νε3αι από 3% σD%λε6%, πρ%ς 3%(ς γ%νε6ς, 3ην
3%πι5ή 5%ιν$ν6α 5αι 3%(ς <%ρε6ς 3ης.
b3σι, >ε3α89λλ%ν3αι σ3α#ια59 $ς πρ%ς 3% περι89λλ%ν για παρ9#ειγ>α, %ι παρα#%σια5Eς
πρα53ι5Eς 5αι #ια=Eσεις για 3α σ5%(π6#ια 5αι 3α >π9@α, 3% νερό 5αι 3ις Dρήσεις 3%(, για 3η γη 5αι
3ην ε5>ε39λλε(σή 3ης, για 3ις ι#ι%53ησ6ες, 3ην 53ην%3ρ%<6α 5αι 3η γε$ργ6α, k.για 3η 8ιAσι>η
αν9π3(Cηk.για 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής.
b3σι, #η>ι%(ργ%?ν3αι 56νη3ρα, >Eσα 5αι >ηDανισ>%6, για-ε(αισ=η3%π%6ηση 7 περι8αλλ%ν3ι5ή b3σι, #η>ι%(ργ%?ν3αι 56νη3ρα, >Eσα 5αι >ηDανισ>%6, για-ε(αισ=η3%π%6ηση 7 περι8αλλ%ν3ι5ή
αγ$γή, 5αι 5α3W %(σ6α σ(>>ε3%Dή σ3η 8ελ36$ση 3%( 3%πι5%? περι89λλ%ν3%ς 5αι σ3ην π%ιό3η3α αγ$γή, 5αι 5α3W %(σ6α σ(>>ε3%Dή σ3η 8ελ36$ση 3%( 3%πι5%? περι89λλ%ν3%ς 5αι σ3ην π%ιό3η3α
3ης. 3ης. ; σ(>>ε3%Dι5ό3η3α όλ$ν σ3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α ε6ναι Eνα από 3α πρ%απαι3%?>ενα, ; σ(>>ε3%Dι5ό3η3α όλ$ν σ3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α ε6ναι Eνα από 3α πρ%απαι3%?>ενα,
ενA (π%σ3ηρι53ι59 %<ε6λει να (π9ρDει π9ν3%3ε η 5α39λληλη επισ3η>%νι5ή 3ε5>ηρ6$ση 7 η ενA (π%σ3ηρι53ι59 %<ε6λει να (π9ρDει π9ν3%3ε η 5α39λληλη επισ3η>%νι5ή 3ε5>ηρ6$ση 7 η
σ3ήριCη από 3ην O%πι5ή Α(3%#ι%65ηση 5αι 3ην 3%πι5ή 5%ιν$ν6α. σ3ήριCη από 3ην O%πι5ή Α(3%#ι%65ηση 5αι 3ην 3%πι5ή 5%ιν$ν6α.
BBBBBBBBBB
4ια να 8λαστήσει ο Σ&όρος
ρ9&ει ρ1τα να ε,"νει το :ουλο/δι
&(νή=$ς, 3% περι89λλ%ν σε όλες 3ις ε5<9νσεις 3%( - >ε 3% πρ9σιν% 3ης @$ν39νιας 5αι 3ης
ελπ6#ας, 3% 5ό55ιν% 3ης αν=ρ$πι9ς 5αι 3ης #ρ9σης, 3% γαλ9@ι% 3ης =9λασσας 5αι 3%( %(ραν%?, 3%
563ριν% για 3ην αναγEννηση π%( περι>Eν%(>ε, #εν ελπ6@ει 5αι #εν ανα>Eνει, αλλ9 απαι3ε6 3%
α(3%νόη3% 3%( σε8ασ>%? 5αι 3ης σ(>πόρε(σης. O% <(σι5ό περι89λλ%ν, #εν (π%D$ρε6, αλλ9
(π%>Eνει 5αι αν=6σ3α3αι για >ια 5αλ?3ερη πρ%%π3ι5ή.
Gν$ρ6@%(>ε ό>$ς 3ι ση>α6νει πρ%σ3ασ6α 3%( περι89λλ%ν3%ςP 2ια gανιA3ισσα, 5α3αCι$>Eνη σ3%
DAρ% 3ης #ασ59λα, >ας περιEγρα<ε Eνα παι#αγ$γι5ό 3ρόπ% >ε 3%ν %π%6% >π%ρε6 να πρ%σεγγισ3ε6
3% =E>α 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι 3ης πρ%σ3ασ6ας 3%(, αλλ9 5αι 3% 5(ριό3ερ%, για να %ι5%#%>η=ε6
σ(νει#η39 η απαι3%?>ενη ε(αισ=η3%π%6ηση 3$ν νE$ν, σε ό3ι α<%ρ9 3% περι89λλ%ν 5αι 3ην
π%ιό3η3α 3ης @$ής >ας. Πισ3ε?%(>ε ό3ι αC6@ει 3%ν 5όπ% να παρα=Eσ%(>ε 3α απλ9, 3α α(3%νόη3α
όπ$ς >ας 3α περιEγρα<ε σε >ια <ιλι5ή παρEα. 'αι 3%?3% για36 % 3ρόπ%ς 3ης παι#αγ$γι5ής
#ια#ι5ασ6ας ε6ναι <αν3ασ3ι5ός, ε6ναι αCεπEρασ3%ς. gρησι>%π%ιε6 απλ9 λόγια, >ε α6σ=η>α 5αι
ε(=?νη π%( να αγγ6@%(ν ψ(DEς, >ε 8ι$>α3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες >ε 3ις %π%6ες >π%ρ%?ν να
%ι5%#%>η=%?ν %ι γνAσεις, να αναπ3(D=%?ν #εCιό3η3ες, να ενισD(=ε6 η σ(λλ%γι5ό3η3α, να
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
2:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
#ιε(ρ(ν=%?ν %ι %ρ6@%ν3ες >Eσα από 3η σ(@ή3ηση, 3ην επιDειρη>α3%λ%γ6α 5αι 3ην επι5%ιν$ν6α. 'αι
59π$ς E3σι >π%ρ%?ν να πρ%$=η=%?ν, 8ή>α-8ή>α %ι αρDEς 3ης περι8αλλ%ν3ι5ής σ(νει#η3%π%6ησης
5αι ε(αισ=η3%π%6ησης.
QW Aς ¸ωyραçίσουμε σήμερα τη σημαίνει yια σας η προστασίας του περιβάλλοντος yια μια μικρή
λιμνούλα πάνω στο Oμαλό και πως αυτή την προστασία την καταλαβαίνετε’’. Oα παι#ι9
@$γρα<6@%(ν >ια >ι5ρή λι>ν%?λα X #ε59#ες από 3E3%ιες λι>ν%?λες EDει % Y. gαν6$ν σ3ις %π%6ες
σ(γ5α3αλEγ%ν3αι 3α π%λ(9ρι=>α παρ%#ι59 λι>ν6α σ3ην περι%Dή gρ(σ%σ5αλ63ισσα-Bλα<%νήσι, %ι
αρόλι=%ι σ3η Gα?#%, η 5%λ?>πα σ3%ν 4>αλό, η λ6>νη σ3% Bλ%ς, η λ6>νη σ3ην Αγι9, η #%λ6νη
σ3%ν Oαρσαν9, η λ6>νη 3%( '%(ρν9 5αι 9λλες >ι5ρό3ερες. Oα περισσό3ερα παι#ι9 για να
πρ%σ3α3ε?σ%(ν >ια 3E3%ια λ6>νη σ5E<3%ν3αι 5αι @$γρα<6@%(ν, <ρ953ες, σ(ρ>93ινες περι<ρ9Cεις,
>αν#ρό3%ιD%(ς, α#ιαπEρα3α <ρ9γ>α3α γ?ρ$ από 3η λ6>νη. 'αι α5%λ%(=ε6 από 3ην ε>ψ(DA3ρια-
#ασ59λα η α5όλ%(=η 3ε5>ηρ6$ση >ε απλ9 λόγια. QWΑν περιçράξουμε μια περιοχή που 0έλουμε να
προστατεύσουμε με çράκτες και με συρματοπλέyματα, εμποδί¸ουμε την άyρια ¸ωή να βρει εκεί
τροçή και νερό yια να ξεδιψάσει. Eξάλλου, στην περιοχή βόσκουν και yιδοπρόβατα και με αυτό τον
τρόπο, που οι περισσότεροι σκεçτήκατε yια να την προστατεύεται, τα ¸cα αυτά εμποδί¸ονται να
ξεδιψάσουν, αλλά και yια να çάνε çρέσκα χορτάρια που çυτρcνουν yύρω από τη λίμνη. Πάντα
πρέπει να 0υμόμαστε ότι Περιβάλλον σημαίνει ελεύ0ερη çύση χωρίς çράκτες και σύνορα. Tο
περιβάλλον δεν μπορεί να ¸ήσει, να μεyαλουρyήσει και να διατηρη0εί αν το περιορί¸ουμε με τα
αν0ρcπινα μέτρα. Eίναι και παραμένει ενιαίο yια όλα τα ¸cα και τα çυτά που το χαρακτηρί¸ουν,
αλλά κα με τον άν0ρωπο όταν αυτός σέβεται τη çύση, χωρίς να την καταστρέçει κλπ,
κλπ....’’.
2π%ρε6 ό>$ς % ε>ψ(D$3ής-ε5παι#ε(3ι5ός 5αι να σ(νεD6@ει 3η σ(@ή3ηση, QW Kάποιοι λένε ότι, αν η
όψη μας είναι πράσινη, τότε μάλλον είμαστε άρρωστοι. Aλλά, αν η Iη μας είναι πράσινη, τότε ο
πλανήτης μας είναι μια χαρά στην υyεία του. Oταν η Iη είναι πράσινη, σημαίνει ότι είναι yεμάτη
βλάστηση, μικρή με χορτάρια ή μεyαλύτερη με 0άμνους και δέντρα. Tο έδαçός της είναι yόνιμο,
υπάρχει αρκετό νερό, τα σπόρια από τα çυτά μπορούν και βλαστάνουν και να μας δίνουν τα
πράσινα μικρά çυτά που μεyαλcνουν και yια να βyάλουν λουλούδια. O αέρας ή τα έντομα
yονιμοποιούντα λουλούδια yια να δημιουρyη0ούν οι καρποί και τα σπέρματα (σπόρια) που 0α
βλαστήσουν κλπ, κλπ.... Eπίσης, ο αέρας είναι κα0αρός και τα ¸cα έχουν μέρος yια να μείνουν
και υπάρχει αρκετή τροçή yι’ αυτά . `Oλοι μας μπορούμε να βοη0ήσουμε, cστε η yη μας να yίνει
πράσινη εκεί που δεν είναι. Eξάλλου, είναι τόσο εύκολο. vυτεύουμε ένα σπόρο, τον ποτί¸ουμε και
βλέπουμε να çυτρcνει και να μεyαλcνει. Kάνουμε τη σκέψη ότι μπορούμε να ‘’υιο0ετούμε’’
δένδρα, παρτέρια, περιοχές ολόκληρες ή περιοχές ευαίσ0ητες και συνάμα çροντί¸ουμε να είναι
αισ0ητικά κα0αρές οι περιοχές και τα δένδρα και τα çυτά να ¸ουν και να αναπτύσσονται. Kαι κάτι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
2F
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
άλλο πολύ σημαντικό. Tα δένδρα και τα çυτά yενικότερα μας προσçέρουν οξυyόνο. Aεν μπορούμε
να ¸ήσουμε χωρίς αυτό. Tο πράσινο είναι η ¸ωή μας, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι 0α πρέπει το
λουλούδι να το αçήσουμε να αν0ίσει, να çτιάξει καρπό και να δημιουρyη0ούν τα σπέρματα yια τη
συνέχεια, yια το αύριο’’.
'αι όπ$ς λEει % Bλ?3ης σ3% QWΑCι%ν Bσ3ιWW …οι λιθιές και τα κύματα χέριχέρι! μια πατούσα
που σύνα"ε σοφία στην #μμο! ένας τ$ίτ$ικας που έπεισε χιλι#%ες #λλους! η συνεί%ηση
π#μφ&τη σαν καλοκαίρι''.
BBBBBBBBBBB
<ήτη+α 'ρ5ής & <ήτη+α <ωής η 'νακ/κλωση των '&ορρι++"των
; <?ση #εν παρ9γει απ%ρρ6>>α3α, αλλ9 από8λη3α 3α %π%6α ό>$ς >Eσα από 3η <(σι5ή
ανα5?5λ$ση απ%3ελ%?ν Dρήσι>ες πρA3ες ?λες για 59π%ι%(ς %ργανισ>%?ς 5αι E3σι 36π%3α #εν
D9νε3αι 5αι σ(νεD6@ε3αι % #ιαρ5ής 5?5λ%ς 3ης @$ής. &3% αν=ρ$π%γενEς περι89λλ%ν, παρ9γ%(>ε
σ5%(π6#ια, 3α %π%6α ό>$ς >όν% >Eσα από 3η σ$σ3ή #ιαDε6ριση 5αι 3ην ανα5?5λ$σή 3%(ς
>π%ρ%?ν να #Aσ%(ν Dρήσι>ες πρA3ες ?λες σ(>89λλ%ν3ας E3σι σε 5αλ?3ερ% περι89λλ%ν 5αι
εC%ι5%νό>ηση ενEργειας. 43ι#ήπ%3ε ε6ναι 9#ει% ή παλαιό, #εν ε6ναι 5αι 9Dρησ3%, ενA ό3ι πε39>ε
#εν ε6ναι 5αι σ5%(π6#ι p
V3αν αν3ιλη<=%?>ε ό3ι 3α σ5%(π6#ια >ας #εν ε6ναι 9Dρησ3α (λι59, αλλ9 >π%ρ%?ν να πρ%σ<Eρ%(ν
Dρήσι>ες πρA3ες ?λες, 3ό3ε =α σ(νει#η3%π%ιήσ%(>ε πόσ% λ9=%ς 59ν%(>ε, >ε 3% να πε39>ε
%3ι#ήπ%3ε 5αι %π%(#ήπ%3ε, >ε 3ερ9σ3ι% περι8αλλ%ν3ι5ό, 5%ιν$νι5ό 5αι %ι5%ν%>ι5ό 5όσ3%ς. &3η
DAρα >ας, 3α πρ%γρ9>>α3α 3ης ανα5?5λ$σης 3$ν %ι5ια5Aν σ5%(πι#ιAν, π%( ED%(ν %(σιασ3ι59
Cε5ινήσει σε πανελλα#ι5ή 5λ6>α5α 3ην 3ελε(3α6α πεν3αε36α, #εν παρ%(σι9@%(ν 3ην ανα>ενό>ενη
από#%ση, παρό3ι %ι σ3όD%ι ή3αν (ψηλ%6. 4ι αι36ες π%λλEς >ε Dαρα53ηρισ3ι5ό3ερες 3ην απρ%=(>6α
>ας να αλλ9C%(>ε 8%λι5Eς σ(νή=ειες, ενA η απαι3%?>ενη σ(νEργεια από 3% >Eρ%ς 3ης O%πι5ής
Α(3%#ι%65ησης #εν EDει 5α=%λι5ή σ(>>ε3%Dή, όπ$ς 5αι η Eλλειψη 3ης 5α39λληλης ενη>Eρ$σης
ε6ναι Eνα α5ό>η @η3%?>εν%.
Αν36=ε3α, 3α πρ%γρ9>>α3α 3ης εναλλα53ι5ής #ιαDε6ρισης 5αι ανα5?5λ$σης ηλε53ρι5%? 5αι
ηλε53ρ%νι5%? εC%πλισ>%? 5αι σ(σ5ε(Aν, παλαιAν α(3%5ινή3$ν π%( ED%(ν Cεπερ9σει 3% όρι%
@$ής 3%(ς, >ε3αDειρισ>Eν$ν ελασ3ι5Aν, %ρ(53ελα6$ν, >πα3αριAν 5αι 9λλ$ν (λι5Aν,
#η>ι%(ργ%?ν αισιό#%Cες πρ%%π3ι5Eς, αν 5αι >όλις 3ην 3ελε(3α6α #ιε36α ED%(ν Cε5ινήσει. 'αι
3%?3% απ%#6#ε3αι σ3% ό3ι για 59=ε ει#ι5ό 5λ9#% ανα5(5λ%?>εν$ν ή ανα53A>εν$ν (λι5Aν ED%(ν
ή#η #η>ι%(ργη=ε6 %ι 5α39λληλες ε3αιρε6ες.
&ε ε=νι5ή ε>8Eλεια α(39 3α σ(σ3ή>α3α #ιαDε6ρισης, ανα5?5λ$σης, αν953ησης 5αι αναγEννησης
(λι5Aν περιλα>89ν%(ν 5α39 5λ9#% απ%ρρι>>93$ν, 3ις ε3αιρε6ες c1o-),+/ti-+ q.c., για 3ην
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
2N
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
ανα5?5λ$ση >ε3αDειρισ>Eν$ν ελασ3ι5Aν %Dη>93$ν, 3ην Bλληνι5ή OεDν%λ%γ6α Περι89λλ%ν3%ς
JBUOBΠB 5αι 'B!BΠM, για 3ην ανα5?5λ$ση λιπαν3ι5Aν ελα6$ν 5αι σ(σ5ε(ασιAν λιπαν3ι5Aν,
3ην Bναλλα53ι5ή !ιαDε6ριση 4Dη>93$ν JB!4BM, για 3ην ανα5?5λ$ση %Dη>93$ν σ3% 3Eλ%ς 3%(
5?5λ%( @$ής 3%(ς, 3η &o!B&o& Α.B., για 3ην ανα5?5λ$ση σ(σσ$ρε(3Aν >%λ?8#%( 5αι
νι5ελ6%(-5α#>6%(, 3ην ΑR;&, για 3ην ανα5?5λ$ση <%ρη3Aν ηλε53ρι5Aν σ3ηλAν, ενA για 3ις
ηλε53ρι5Eς-ηλε53ρ%νι5Eς σ(σ5ε(Eς 5αι 3%ν αν36σ3%ιD% εC%πλισ>ό 3%(ς #ρασ3ηρι%π%ιε63αι η
ε3αιρε6α Ανα5?5λ$ση ;λε53ρι5Aν 5αι ;λε53ρ%νι5Aν &(σ5ε(Aν JΑ;;BM. &η>ειAν%(>ε, ό3ι η
σ(λλ%γή 3$ν παλαιAν %ρ(53ελα6$ν 5αι λιπαν3ι5Aν γ6νε3αι από 3α σ(νεργε6α α(3%5ινή3$ν 5αι 3α
8εν@ιν9#ι59 5αι >9λισ3α η DAρα >ας #ια=E3ει >6α από 3ις #?% >εγαλ?3ερες >%ν9#ες αναγEννησης
3%(ς σ3%ν 5όσ>%. ; B!4B EDει #η>ι%(ργήσει ει#ι5Eς εγ5α3ασ39σεις σε 2K ν%>%?ς όπ%(
5α3αλήγ%(ν 3α α(3%56νη3α για ανα5?5λ$ση 5αι E3σι #ιαγρ9<%ν3αι η 9#εια 5(5λ%<%ρ6ας 5αι %ι
πινα56#ες 3%(ς. ; ΑR;& EDει εγ5α3ασ3ήσει σε ]NKKK ση>ε6α σ3ην Bλλ9#α ει#ι59 #%Dε6α
σ(λλ%γής 3$ν >πα3αριAν. Gια 3α παλαι9 ελασ3ι59 η c1o-),+/ti-+ EDει αναπ3?Cει Eνα αCιόλ%γ%
σ?σ3η>α σ(λλ%γής σε όλ%(ς 3%(ς ν%>%?ς 5αι η #ια#ι5ασ6α α<%ρ9 5(ρ6$ς 3α σ(νεργε6α 5αι 3α
8%(λ5ανι@α3Eρ. &3ην ε3αιρε6α ανα5?5λ$σης 3$ν ηλε53ρι5Aν 5αι ηλε53ρ%νι5Aν σ(σ5ε(Aν
σ(>>ε3ED%(ν ε3αιρε6ες π%( παρ9γ%(ν, εισ9γ%(ν 5αι >ε3απ$λ%?ν 3E3%ιες σ(σ5ε(Eς 5αι E3σι
σ(>>ε3ED%(ν, σ?><$να >ε 3ην 5%ιν%3ι5ή 5αι ε=νι5ή ν%>%=εσ6α σ3η #ιαDε6ριση 5αι ανα5?5λ$ση
3$ν παλαιAν σ(σ5ε(Aν. O% πρό8λη>α ε#A εσ3ι9@ε3αι σ3% ό3ι η πρ%=(>6α για σ(νεργασ6α >ε 3%(ς
!ή>%(ς #εν ε6ναι 5αι η ανα>ενό>ενη, ενA αρ5ε3Eς επιDειρήσεις, λόγ$ απ%(σ6ας επαρ5Aν
απ%=η5ε(3ι5Aν DAρ$ν #εν σ(νεργ9@%ν3αι >ε 3% πρόγρα>>α. !ηλα#ή, α(3ό π%( απ%3(πAνε3αι
από 3η >EDρι σή>ερα π%ρε6α 3ης επι3(D6ας 3ης ανα5?5λ$σης, εCαρ393αι 5(ρ6$ς από 3η
>εγαλ?3ερη #(να3ή σ(νEργεια 3$ν <%ρE$ν 3ης O%πι5ής Α(3%#ι%65ησης 5αι ε5ε6ν$ν π%(
ε>πλE5%ν3αι σ3η #ιαDε6ριση 5αι ανα5?5λ$ση, ενA η #ι5ή >ας πρ%=(>6α να αλλ9C%(>ε 3ις >EDρι
σή>ερα 8%λι5Eς >ας σ(νή=ειες ε6ναι Eνα από 3α @η3%?>ενα.
Gια 3ις ηλε53ρι5Eς 5αι ηλε53ρ%νι5Eς σ(σ5ε(Eς =(>6@%(>ε ό3ι η α?Cησή 3%(ς σ3ις σ?γDρ%νες
5%ιν$ν6ες ε6ναι εν3(π$σια5ή, ενA αν36σ3%ιDή α?Cηση παρα3ηρε63αι 5αι σ3α ηλε53ρ%νι59 5αι
ηλε53ρι59 απ%ρρ6>>α3α. Oα απ%ρρ6>>α39 3%(ς >9λισ3α περιED%(ν επι56ν#(νες %(σ6ες 5αι (λι59
π%( >π%ρ%?ν να επαναDρησι>%π%ιη=%?ν >Eσ$ 3ης ανα5?5λ$σης 5αι αν953ησής 3%(ς. Παρό3ι %ι
>πα3αρ6ες απ%3ελ%?ν Eνα π%λ? >ι5ρό π%σ%σ3ό σ3%ν όγ5% 3$ν απ%ρρι>>93$ν, %ι 3%Cι5Eς %(σ6ες
π%( περιED%(ν #η>ι%(ργ%?ν #(σαν9λ%γα πρ%8λή>α3α, αν 5α3αλήC%(ν σ3ις D$>α3ερEς 5αι αλλ%?,
ρ(πα6ν%ν3ας 5αι 3% E#α<%ς 5αι 3α (πόγεια νερ9. Oα >ε3αDειρισ>Eνα ελασ3ι59 3$ν %Dη>93$ν
παλαιό3ερα απ%ρρ6π3%ν3αν σ3η =9λασσα για να #η>ι%(ργη=%?ν 3εDνη3%6 ?<αλ%ι για 3α ψ9ρια. ;
πρα53ι5ή α(3ή απ%#ε6D3η5ε αρ5ε39 επι8λα8ής για 3% =αλ9σσι% περι89λλ%ν 5αι 3%(ς %ργανισ>%?ς
3%( 5αι E3σι απαγ%ρε?3η5ε η ε5ε6 #ι9=εσή 3%(ς. &ή>ερα 3α παλαι9 ελασ3ι59 ανα5(5λAν%ν3αι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
2T
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
παρ9γ%ν3ας (λι59 Dρήσι>α για π%λλαπλEς Dρήσεις J π.D. (πόσ3ρ$>α σε #ρό>%(ς, σε γήπε#α, σε
DAρ%(ς αναψ(DήςM. BC9λλ%(, >Eσ$ 3ης 5%>π%σ3%π%6ησης -Cερ9 <?λλα 5αι 5λαρι9, απ%<9για 5αι
59=ε σ(σ3α3ι5ό π%( >π%ρε6 να QW@(>$=ε6WW, EDει ή#η Cε5ινήσει η παραγ$γή <(σι5%? λιπ9σ>α3%ς
π%( #ια36=ε3αι για 3α <(39 3$ν σπι3ιAν >ας, σ3%(ς λαDανό5ηπ%(ς, σ3α <(3Aρια 3$ν αν=%5ήπ$ν,
σ3α π9ρ5α 5αι σε 9λλες #ρασ3ηριό3η3ες.
; #ιαDε6ριση 5αι η ανα5?5λ$ση 3$ν σ5%(πι#ιAν ε6ναι σή>ερα >ια >εγ9λη αναγ5αιό3η3α για
5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής 5αι 3%?3% για36 περι%ρ6@ε3αι % όγ5%ς 3$ν σ5%(πι#ιAν, αCι%π%ι%?ν3αι 3α
>ε3αDειρισ>Eνα (λι59, ελEγDε3αι ασ<αλEσ3ερα η παρ%(σ6α 3%Cι5Aν απ%ρρι>>93$ν σ3%
περι89λλ%ν 5αι εCασ<αλ6@%ν3αι νEες =Eσεις εργασ6ες 5αι πρ%%π3ι5Eς για #η>ι%(ργ6α νE$ν
επιDειρήσε$ν. &3ις περισσό3ερες ε(ρ$παf5Eς DAρες 3α π%σ%σ39 3ης ανα5?5λ$σης 8ρ6σ5%ν3αι
(ψηλ9, αλλ9 5αι ε#A 3% πρό8λη>α #ια<%ρ%π%ιε63αι από περι%Dή σε περι%Dή. Παρόλα α(39, η
επι3(D6α 3ης ανα5?5λ$σης εσ3ι9@ε3αι 3ις περισσό3ερες <%ρEς σ3ην εγ5α39σ3αση περισσ%3Eρ$ν
ει#ι5Aν 5αι >ι5ρAν 59#$ν αν9 γει3%νι9, σ3η σ(νεDή ενη>Eρ$ση 3$ν π%λι3Aν, σε %ι5%ν%>ι59
56νη3ρα λόγ$ αν3αγ$νισ3ι5ό3η3ας 3$ν πρ%fόν3$ν, σε ν%>ι5Eς (π%DρεAσεις 3$ν π%λι3Aν, σε
%ι5%ν%>ι5Eς επι8αρ?νσεις $ς πρ%ς 3ην παραγ$γή σ5%(πι#ιAν αν9 5α3%ι56α 5αι 9λλα.
; ανα5?5λ$ση απ%3ελε6 >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν 5αι πρ9Cη ε(=?νης για όλ%(ς >ας. 4<ε6λ%(>ε να
>9=%(>ε 5αι να σ3ηρ6@%(>ε #ρ9σεις 5αι πρα53ι5Eς, %ι %π%6ες ε<αρ>ό@%ν3αι >ε επι3(D6α σε 9λλες
DAρες 5αι πόλεις πρ%σ3α3ε?%ν3ας 3% περι89λλ%ν 5αι 8ελ3ιAν%ν3ας 3ην π%ιό3η3α @$ής. 4ι
σ(νή=ειEς >ας =α πρEπει να αλλ9C%(ν 5αι να >9=%(>ε ό3ι α(39 3α 6#ια 3α QW9Dρησ3αWW, όπ$ς
5α5Aς 3α Dαρα53ηρ6@%(>ε αν3ι5ε6>ενα, #ηλα#ή παλαιEς ηλε53ρι5Eς σ(σ5ε(Eς, παλαι9
α(3%56νη3α, >ε3αDειρισ>Eνα ελασ3ι59 %Dη>93$ν, Dρησι>%π%ιη>Eνα %ρ(53Eλαια 5αι λιπαν3ι59,
9#ειες >πα3αρ6ες, αλλ9 5αι σ(σ5ε(ασ6ες D9ρ3ινες 5αι πλασ3ι5Eς, περι%#ι59 5αι ε<η>ερ6#ες,
αλ%(>ινEνια 5αι σι#ερEνια 5%(3ι9 από αναψ(53ι59 5αι 5%νσEρ8ες 5αι γ(9λινα >π%(59λια,
περιED%(ν πρA3ες ?λες %ι %π%6ες >π%ρ%?ν να επανα53η=%?ν 5αι να Dρησι>%π%ιη=%?ν 5αι π9λι
σ3ην παραγ$γή Dρήσι>$ν (λι5Aν.
; αCι%π%6ηση 3$ν (λι5Aν 5αι %(σιAν π%( περιED%ν3αι σε ό3ι =ε$ρ%?>ε 9Dρησ3% 5αι π%( 3%
ρ6Dν%(>ε σ3%(ς ει#ι5%?ς 59#%(ς για 3ην ανα5?5λ$ση 5αι όDι σ3% σ5%(πι#%3ενε5E, ση>α6νει
επαναDρησι>%π%6ηση %ρισ>Eν$ν σ(σ3α3ι5Aν 3%(ς, #ηλα#ή 5α3ασ5ε(9@%ν3αι 5αι π9λι
αν3ι5ε6>ενα 5α=η>ερινής Dρήσης, D$ρ6ς να (περ-ε5>ε3αλλε(ό>ασ3ε 3ις πρA3ες ?λες 5αι να
ρ(πα6ν%(>ε 3% περι89λλ%ν >ε 3ις πρ$3%γενε6ς παραγ$γι5Eς #ια#ι5ασ6ες. ; ανα5?5λ$ση, απ%3ελε6
>ε 9λλα λόγια 3ην εναλλα53ι5ή λ?ση σ3% σ?ν#ρ%>% παραγ$γή-5α3αν9λ$ση-απόρριψη, η %π%6α
5(ριαρDε6 σ3η Dρήση 3$ν (λι5Aν 3ης ση>ερινής 5α3αναλ$3ι5ής 5%ιν$ν6ας. Bι#ι5ό3ερα, $ς πρ%ς
3% Dαρ36 %<ε6λ%(>ε όλ%ι να >9=%(>ε ό3ι η παραγ$γή, αλλ9 5αι η (περ5α3αν9λ$ση 3%(
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
2Z
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
#η>ι%(ργ%?ν ση>αν3ι5ό περι8αλλ%ν3ι5ό 5όσ3%ς, 5α=Aς %ι Dαρ3%8ι%>ηDαν6ες 5α3αναλAν%(ν
>εγ9λες π%σό3η3ες ενEργειας 5αι νερ%?, ρ(πα6ν%(ν 3α νερ9 5αι (π%8α=>6@%(ν 3% <(σι5ό
περι89λλ%ν, ενA 3% 5όψι>% 3$ν #Eν#ρ$ν για 3ην παραγ$γή 3%( Dαρ3%? ε53%π6@ει 5αι
σ(ρρι5νAνει 3α <(σι59 ή 3εDνη39 %ι5%σ(σ3ή>α3α 3$ν #ασAν 5αι #εν#ρ%σ3%ιDιAν. b3σι, η
ανα5?5λ$ση 3%( Dαρ3ι%? ε6ναι <ιλι5ή πρ%ς 3% περι89λλ%ν #ια#ι5ασ6α, σ(><Eρει από %ι5%ν%>ι5ή
9π%ψη 5αι >π%ρε6 να #Aσει Dαρ36 5αλής π%ιό3η3ας. Iσ3όσ%, ση>αν3ι5ό ε6ναι να 3%νισ3ε6 ό3ι
>π%ρ%?>ε να εC%ι5%ν%>%?>ε Dαρ36 σ3% γρα<ε6%, σ3% σπ63ι 5αι σ3% σD%λε6% ό3αν Dρησι>%π%ι%?>ε
Eνα <?λλ% Dαρ36 5αι σ3ις #?% όψεις 3%(, ό3αν <$3%3(π%?>ε 3α 5ε6>εν9 >ας 5αι από 3ις #?% όψεις
3%( Dαρ3ι%?, ό3αν επαναDρησι>%π%ι%?>ε 3ις σ(σ5ε(ασ6ες Dαρ3%νιAν για 5α3ασ5ε(Eς 5αι 9λλα. Iς
πρ%ς 3% αλ%(>6νι% π%( περιED%(ν 3α 5%(3ι9 3$ν αναψ(53ι5Aν, >ας ενη>ερAν%(ν %ι ει#ι5%6 ό3ι για
3ην παραγ$γή αλ%(>ιν6%( απαι3%?ν3αι >εγ9λα π%σ9 ενEργειας, η παραγ$γι5ή #ια#ι5ασ6α ε6ναι
αρ5ε39 ρ(π%γόν%ς, ενA σ3%(ς %ρειν%?ς όγ5%(ς από όπ%( 8γα6νει % 8$C63ης X πρA3η ?λη για 3%
αλ%(>6νι%- 3ερ9σ3ιες ε6ναι %ι @η>ιEς σ3ην αισ=η3ι5ή, σ3% 3%π6% 5αι σ3ην παν6#α 5αι Dλ$ρ6#α 3ης
περι%Dής. Bπ%>Eν$ς, σ(>>ε3ED%ν3ας 5αι σ3ην ανα5?5λ$ση 3$ν Dρησι>%π%ιη>Eν$ν 5%(3ιAν
αλ%(>ιν6%(, >ειAνε3αι % όγ5%ς 3$ν σ5%(πι#ιAν π%( παρ9γ%(>ε 5αι εC%ι5%ν%>%?ν3αι πρA3ες ?λες,
Dη>ι5Eς %(σ6ες 5αι ενEργεια.
'α=Aς 3ριγ?ρ$ >ας 3α περι8αλλ%ν3ι59 πρ%8λή>α3α #ιαρ5Aς #ι%γ5Aν%ν3αι, %<ε6λ%(>ε να
σ(>89λλ%(>ε σ3ην ανα5?5λ$ση 3$ν (λι5Aν, 5α=Aς η παραγ$γή πρ%fόν3$ν από ανα5(5λ$>Eνα
(λι59 απαι3%?ν λιγό3ερη ενEργεια σε σ?γ5ριση >ε 3ην παραγ$γή 3%(ς από πρA3ες ?λες,
ανα53Aν3αι Dρήσι>ες πρA3ες ?λες 5αι απ%>%νAν%ν3αι-εC%(#ε3ερAν%ν3αι 3%Cι59 5αι επι56ν#(να
σ(σ3α3ι59 3α %π%6α >ε 3ις παρα#%σια5Eς >ε=ό#%(ς απόρριψής 3%(ς ED%(ν #η>ι%(ργήσει
πρ%8λή>α3α σ3% περι89λλ%ν, σ3% E#α<%ς 5αι σ3α νερ9.
nnnnnnnnnnn
= 'ναγκαιότητα της Δια5είρισής & της 'νακ/κλωσης των Σκου&ιδι1ν
(ληρο>όρηση% *υαισ,ητο&οίηση και αι5νίδι)
O% πρό8λη>α 3$ν σ5%(πι#ιAν ε6ναι Eνα από 3α >εγαλ?3ερα πρ%8λή>α3α ρ?πανσης 3%(
περι89λλ%ν3%ς σ3ην Bλλ9#α. Αρ5ε6 να ρ6Cει 5ανε6ς >ια >α3ι9 σ3η γει3%νι9 3%(, σε απ%>%ν$>Eνα
π9ρ5α 5αι αλσ?λλια, σ3α περι=Aρια αγρ%3ι5Aν #ρό>$ν, σε εγ5α3αλει>>Eνες περι%DEς, σε
απ%>α5ρ(σ>Eνες παραλ6ες, σε ρE>α3α 5αι Dε6>αρρ%(ς. 4ι 8ι$>α3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες
ε(αισ=η3%π%6ησης απ%3ελ%?ν 3ην αναγ5αιό3η3α. Oα (λι59 3$ν σ5%(πι#ιAν επι89λλε3αι να
επαναDρησι>%π%ι%?ν3αι, αλλ9 5αι να ανα53Aν3αι Dρήσι>α (λι59. Gια να 8ελ3ι$=ε6 η 5α39σ3αση
%<ε6λ%(>ε να περι%ρ6σ%(>ε 3α σ5%(π6#ια π%( παρ9γ%(>ε, να πρ%σED%(>ε π%( 3α ρ6Dν%(>ε, να
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
2L
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
πρ%$=ήσ%(>ε 3ην αCι%π%6ησή 3%(ς >Eσ$ 3ης ανα5?5λ$σης 5αι 3ης αν953ησης (λι5Aν, αλλ9 5αι
να #ια=E3%(>ε DAρ%(ς ασ<αλ%?ς #ι9=εσης 3$ν σ5%(πι#ιAν >ε (γει%ν%>ι5ή 3α<ή.
Oα σ5%(π6#ια ε6ναι σ(νή=$ς σ3Eρεα (λι59 5αι αν3ι5ε6>ενα π%( παρ9γ%(>ε 5α39 3ην 5α=η>ερινή
>ας @$ή, ενA, ό3αν η απόρριψή 3%(ς γ6νε3αι ανεCEλεγ53α 5αι %π%(#ήπ%3ε, απ%3ελ%?ν Eνα από 3α
σ%8αρό3ερα πρ%8λή>α3α 3$ν σ?γDρ%ν$ν 5%ιν$νιAν.
&3ις ανεπ3(γ>Eνες DAρες 3% 59=ε 93%>% 5α39 3η #ι9ρ5εια 3ης @$ής 3%(, #η>ι%(ργε6 σ5%(π6#ια
π%( ε6ναι περ6π%( TKK <%ρEς περισσό3ερα από ό3ι 3% 89ρ%ς 3%( σA>α3ός 3%(. &3ην Bλλ9#α
παρ9γ%(>ε περ6π%( : ε5α3%>>?ρια 3όν%ι σ5%(πι#ιAν 59=ε Dρόν% JZ2K γρα>>9ρια 59=ε >Eρα αν9
593%ι5%M, από 3α %π%6α 3α >ισ9 αν3ιπρ%σ$πε?%(ν (π%λε6>>α3α 3ρ%<Aν, αρ5ε39 >εγ9λ% π%σ%σ3ό
ανή5ει σ3% Dαρ36 J22rM 5αι σε #ι9<%ρα (λι59 J]:rM όπ$ς C?λα, DA>α3α, (<9σ>α3α, 3α πλασ3ι59
αν3ιπρ%σ$πε?%(ν περ6π%( 3% ]]r, 3α >E3αλλα Nr 5αι 3% γ(αλ6 Fr περ6π%(.
; #ιαDε6ριση 3$ν σ5%(πι#ιAν ε6ναι Eνα ση>αν3ι5ό 5ε<9λαι% για 3ην πρ%σ3ασ6α 3%(
περι89λλ%ν3%ς. 2EDρι σή>ερα η ε(5%λό3ερη 5αι πλE%ν ανEC%#η από=εση 3$ν σ5%(πι#ιAν γινό3αν
σε D$>α3ερEς 5αι σε 59=ε αν%ι53ό σ5%(πι#ό3%π%. 4ι >%ρ<Eς ό>$ς α(3ής 3ης από=εσης 3$ν
σ5%(πι#ιAν ε6ναι εCαιρε3ι59 επι56ν#(νες για 3ην (γε6α, 3η ρ?πανση, 3ην αισ=η3ι5ή 5αι όDι >όν%
(π%89=>ιση 3%( 3%π6%(, 3η ρ?πανση 3$ν επι<ανεια5Aν 5αι (πόγει$ν νερAν, για π(ρ5αγιEς 5αι
ε5ρήCεις, για παραγ$γή 3%Cι5Aν 5αι #ηλη3ηρι$#Aν αερ6$ν, 5αι γενι59 απειλή για 3ην 5%ιν$νι5%-
%ι5%ν%>ι5ή αν9π3(Cη 59=ε περι%Dής.
&3ις 5%ιν$ν6ες ε5ε6νες π%( 3% περι89λλ%ν 5αι η πρ%σ3ασ6α 3%( ε6ναι @η3ή>α3α πρ%3εραιό3η3ας,
3ό3ε για 3α σ5%(π6#ια πρ%$=%?ν3αι #ιαDειρισ3ι5Eς πρα53ι5Eς, όπ$ς ε6ναι η αν953ηση (λι5Aν
Jανα5?5λ$ση, παραγ$γή λιπ9σ>α3%ςM, η (γει%ν%>ι5ή 3α<ή, η 5α?ση ή σ(ν#(ασ>ός 3$ν πι%
π9ν$ >ε=ό#$ν. '9=ε λ?ση EDει πλε%νε53ή>α3α 5αι >ει%νε53ή>α3α. Iσ3όσ%, η (γει%ν%>ι5ή 3α<ή
3$ν σ5%(πι#ιAν >ε 3ην %π%6α #ιασ<αλ6@ε3αι 3α >Eγισ3α 5αι η πρ%σ3ασ6α 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι η
(γε6α 3%( αν=ρAπ%(, ε6ναι >ια >E=%#%ς #ι9=εσης 5αι #ιαDε6ρισης 3$ν σ5%(πι#ιAν περισσό3ερ%
περι8αλλ%ν3ι59 απ%#ε53ή.
BC9λλ%(, αCι%π%6ηση 3$ν σ5%(πι#ιAν ση>α6νει επαναDρησι>%π%6ηση %ρισ>Eν$ν σ(σ3α3ι5Aν
3%(ς, #ηλα#ή παρ9γ%(>ε ανα5(5λ%?>ενα (λι59. B6ναι >ε 9λλα λόγια η ανα5?5λ$ση, η
εναλλα53ι5ή λ?ση σ3% σ?ν#ρ%>% παραγ$γή-5α3αν9λ$ση-απόρριψη, η %π%6α 5(ριαρDε6 σ3η
Dρήση 3$ν (λι5Aν 3ης ση>ερινής 5α3αναλ$3ι5ής 5%ιν$ν6ας.
'α=Aς 3ριγ?ρ$ >ας 3α περι8αλλ%ν3ι59 πρ%8λή>α3α #ιαρ5Aς #ι%γ5Aν%ν3αι 5αι >ε3αC? 3$ν
9λλ$ν 3α σ5%(π6#ια (π%σ59π3%(ν 3% >Eλλ%ν >ας, %ι ε(αισ=η3%π%ιη>Eν%ι π%λ63ες %<ε6λ%(ν να
απαι3ήσ%(ν 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής, λιγό3ερα σ5%(π6#ια 5αι #η>ι%(ργ6α gAρ$ν oγει%ν%>ι5ής
Oα<ής 3$ν σ5%(πι#ιAν. BC9λλ%(, %<ε6λ%(>ε να ενη>ερAσ%(>ε σ$σ39 3%(ς α(ριαν%?ς π%λ63ες,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
2^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
3α παι#ι9 για 3ην πρ%8λη>α3ι5ή 3$ν σ5%(πι#ιAν, Aσ3ε >ε 5α39λληλ% ε<ό#ι% 3η γνAση, να
ανα3ρEψ%(>ε ή 3%(λ9Dισ3%ν να σ3α>α3ήσ%(>ε 3%ν περι8αλλ%ν3ι5ό >ας σ5%(πι#ό3%π%,
%(σιασ3ι59 5αι >ε3α<%ρι59. Παι#ι9 3%( σή>ερα, >ε περι8αλλ%ν3ι5ή αγ$γή 5αι ε(αισ=ησ6α =α
απ%3ελEσ%(ν 3ην 5αλ?3ερη εγγ?ηση για 3ις 5%ιν$ν6ες 3%( α?ρι%, ό3αν =α σ(>>ε3ED%(ν $ς ενεργ%6
π%λ63ες σ3ις 5%ιν$νι5Eς #%>Eς 5αι σ3ην 3%πι5ή #ια>όρ<$ση 3$ν π%λι3ι5Aν για 3% περι89λλ%ν.
= σ/ν,εση των σκου&ιδι1ν &ου !ρίσκου+ε σ$ 9να σκου&ιδοτενεκ9 στις δι">ορες 51ρες
(&οσοστιαία σ/σταση σκου&ιδι1ν)
*::'Δ' 4'::Ι' '44:Ι' =' ΙGΔΙ'
Iαρτί ;; @N @@ @- 7
A&ολ.Fρο>1ν )- ;- ;N @N 7N
4υαλί ) 2; 2N 2; S2
Μ9ταλλο - C ? 2N 2
λαστικό 22 2N 7 ? S2
Tλλα 2@ 27 ;; - ;2
= Σ/ν,εση (U) των σκου&ιδι1ν σε δι">ορες &εριο59ς στην *λλ"δα
*::'Δ' ',ήνα Θεσσαλονίκη Vόδος Iανι"
Iαρτί ;; ;N 2? 2- 2E
A&ολ.Fρο>1ν )- -C -; )2 --
4υαλί ) @ ) 2C )
Μ9ταλλο - @ - 2N )
λαστικό 22 7 7 2; ?
Tλλα 2@ 22 2) C 2N
Iρονικό δι"στη+α καταστρο>ής των σκου&ιδι1ν +9σα στο 9δα>ος
Aλικό
gρ%νι5ό #ι9σ3η>α
Bισι3ήρι% λε$<%ρε6%( 2-F 8#%>9#ες
mα>8α5ερό ?<ασ>α ]-N >ήνες
&D%ιν6 8α>8α5ερό :-]F >ήνες
29λλιν% ?<ασ>α ] E3%ς
mα>>Eν% C?λ% ]: E3η
'%νσEρ8α 3ενε5Eς NK-]KK Dρόνια
Αλ%(>ινEνι% 5%(36 ]KK-2KK Dρόνια
Πλασ3ι5ό >π%(59λι Περ6π%( FNK E3η
Πλασ3ι5Eς σα5%?λες ]K-2K Dρόνια
Rλ%?#ες π%ρ3%5αλι%? ] ε8#%>9#α
nnnnnnn
*υαισ,ητο&οίηση +ε αι5νίδι B Σκου&ίδια % 'νακ/κλωση ( Σκου&ιδοBΔια5είριση)
'α=Aς, %ι ε5παι#ε(3ι5%6 ED%(ν σ3α DEρια 3α ε?πλασ3α παι#ι9, >Eσ$ 3ης περι8αλλ%ν3ι5ής αγ$γής
5αι ε5πα6#ε(σης, =α >π%ρ%?σαν 59λλισ3α να σ(ν#ρ9>%(ν σ3ην πρ%σπ9=εια ε(αισ=η3%π%6ησης
3%(λ9Dισ3%ν για 3% @ή3η>α 3$ν σ5%(πι#ιAν 5αι 3ης ανα5?5λ$σης 3$ν (λι5Aν. 'αι 3%?3% για36 η
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
:K
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
πρ%8λη>α3ι5ή α(3ή πισ3ε?%(>ε ό3ι ε6ναι από 3ις ση>αν3ι5ό3ερες σ3ις σ?γDρ%νες 5%ιν$ν6ες.
Bπ6σης, για36 %ι 8ι$>α3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες π%( απε(=?ν%ν3αι σε παι#ι9, ε6ναι ελ5(σ3ι5ό3ερες,
>π%ρ%?ν να ι5αν%π%ιήσ%(ν 3%(ς σ(>>ε3ED%ν3ες. Πρό5ει3αι για >6α απλή ενασDόληση π%(
πρ%5αλε6 ε(=(>6α 5ι εν=αρρ?νει 3ις σ(λλ%γι5Eς σ(νε(ρEσεις 5αι σ(@η3ήσεις >ε3αC? 3$ν >α=η3Aν,
πρ%9γει 3ην ενεργη3ι5ή σ(>>ε3%Dή 3$ν >α=η3Aν 5α39 3η #ια#ι5ασ6α λήψης απ%<9σε$ν,
επ6λ(σης πρ%8λη>93$ν 5ι αCι%λόγησης 3$ν απ%<9σεAν 3%(ς.
; πρ%σπ9=εια επEν#(σης σ3ην περι8αλλ%ν3ι5ή αγ$γή για 3% 5αλ?3ερ% α?ρι% απαι3ε6 >α5ρόDρ%νη
#ια#ι5ασ6α η %π%6α π%λλEς <%ρEς >ε 3η 8ι$>α3ι5ή-#ια#ρασ3ι5ή πρ%σEγγιση ε6ναι ελ5(σ3ι5ό3ερη,
Dρήσι>% παι#αγ$γι5ό εργαλε6%, αλλ9 5αι περισσό3ερ% απ%3ελεσ>α3ι5ή για 3%ν αγAνα 3ης
περι8αλλ%ν3ι5ής ε(αισ=η3%π%6ησης 5αι 3ης αει<%ρ6ας. 2ια 3E3%ια πρ%σEγγιση, π%( πισ3ε?ε3αι
ό3ι ε6ναι 5αι απ%3ελεσ>α3ι5ή, α<%ρ9 3% παιDν6#ι $ς απλή 5α=η>ερινή ενασDόληση 5αι αν9γ5η
ε53όν$σης για 3α παι#ι9. O% παιDν6#ι σ(Dν9 Dρησι>%π%ιε63αι $ς εργαλε6% >9=ησης, >ε σ3όD% 3ην
π%ι5ιλό3ρ%πη αν3από5ριση 3$ν >α=η3Aν σε #ια<%ρε3ι5Eς >α=ησια5Eς πρ%σεγγ6σεις. Bπ6σης, ε6ναι
γν$σ3ό από παι#αγ$γι5ή 9π%ψη, ό3ι 3% παιDν6#ι ενισD?ει 3ην ενεργη3ι5ή >9=ηση, >Eσα από 3η
#ια#ι5ασ6α επ6λ(σης #ια<όρ$ν πρ%8λη>93$ν 5αι γρ6<$ν. b3σι, 3α παι#ι9, ενA πα6@%(ν
>α=α6ν%(ν, ενA πα6@%(ν σ(>>ε3ED%(ν σ3η #ια#ι5ασ6α 3ης περι8αλλ%ν3ι5ής ε(αισ=η3%π%6ησης >ε
<αν3ασ6α, α(3ενEργεια, σ(νεργα3ι5ό3η3α 5αι 5(ρ6$ς D$ρ6ς να εCαναγ59@%ν3αι >ε επ6π%νες
>α=ησια5Eς #ια#ι5ασ6ες.
Π$ς πα6@%(>ε 3% παιDν6#ι
B *υαισ,ητο&οίηση για τη Σκου&ίδοBΔια5είριση O
-gαρ9σσ%(>ε #?% J2M %>ό5εν3ρ%(ς 5?5λ%(ς σ3% E#α<%ς 5αι 59=ε %>9#α JT 93%>α η 59=ε %>9#αM
59=ε3αι σ3% #ι5ό 3ης 5?5λ% περι>ε3ρι59, όπ$ς σ3% παραπ9ν$ σDή>α.
-&3%ν εσ$3ερι5ό %>ό5εν3ρ% 5?5λ% %ι πα653ες ε6ναι 3α QW&5%(π6#ιαWW, #ηλα#ή ]sgΑtOΙ,
2sOt4RΙ2Α, :sGoΑUΙ, Fs2BOΑUU4, NsΠUΑ&OΙ'4, TsΑUUΑ.
-&3%ν εC$3ερι5ό %>ό5εν3ρ% 5?5λ% %ι πα653ες απ%3ελ%?ν 3ις QW!ια#ι5ασ6ες !ιαDε6ρισηςWW 3$ν
σ5%(πι#ιAν, #ηλα#ή 3ην ΑYsΑνα5?5λ$ση 3$ν σ5%(πι#ιAν 5αι 3ην oOsoγει%ν%>ι5ή 3α<ή 3$ν
σ5%(πι#ιAν ή η επ65αιρη επι3αγή για gAρ%(ς oγει%ν%>ι5ής Oα<ής oπ%λει>>93$ν από 3α
σ5%(π6#ια >ας.
-&3% 5Eν3ρ% 3$ν %>ό5εν3ρ$ν 5?5λ$ν (π9ρDει 3% !s#%Dε6%-59#%ς σ5%(πι#ιAν π%( περιED%(ν
>Eσα 5αρ3Eλες αν9 ε6#%ς σ5%(πι#ι%? σε π%λλαπλ9σι% αρι=>ό από ε5ε6ν% 3$ν παι53Aν.
-2ε 3ην EναρCη 3%( παιDνι#ι%?->Eσ$ >%(σι5ής-, % ε>ψ(D$3ής πα6ρνει σ3ην 3?Dη %ρισ>Eνα
σ5%(π6#ια από 3% #%Dε6% !, 5αι #6#ει σε 59=ε πα653η από Eνα QWσ5%(π6#ιWW. Oα σ5%(π6#ια
αλλ9@%(ν DEρια από 3%ν Eνα πα653η σ3%ν επό>εν% J#εCιόσ3ρ%<η ή αρισ3ερόσ3ρ%<η <%ρ9M, ενA %
ε>ψ(D$3ής πρ%σ=E3ει σ(νεDAς σ5%(π6#ια.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
:]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
-V3αν η >%(σι5ή σ3α>α3ήσει, 3ό3ε ελEγDει % 59=ε πα653ης 3ι σ5%(π6#ι 5ρα39ει. Αν 5ρα39ει ε6#%ς
QWσ5%(π6#ιWW π%( 3%ν Dαρα53ηρ6@ει, 3ό3ε πα6ρνει Eνα J]M 8α=>ό J% παρα3ηρη3ής-5ρι3ής 3%
ση>ειAνειM, ενA 3% σ5%(π6#ι 3% πρ%$=ε6 σ3ην ανα5?5λ$ση JΑYM ή σ3ην (γει%ν%>ι5ή 3α<ή JoOM.
Gια 59=ε σ$σ3ή επιλ%γή σ3ην ανα5?5λ$ση ή σ3ην (γει%ν%>ι5ή 3α<ή, 59=ε πα653ης πα6ρνει 5αι
από #?% J2M 8α=>%?ς.
-Gια 59=ε QWσ5%(π6#ιWW J5αρ3EλεςM π%( #εν (π9ρDει αν3ισ3%ιD6α $ς πρ%ς 3%ν πα653η QWσ5%(π6#ιWW
π%( 3% 5ρα39ει, 3ό3ε % πα653ης (π%DρεAνε3αι να επανα<Eρει 3ην 5αρ3Eλα α(3ή σ3% #%Dε6%-59#%
J!M.
-'α39 >6α ε5#%Dή 3%( παιDνι#ι%? Jα(3ό 5α=%ρ6@ε3αι από 3%ν ε>ψ(D$3ήM % 59=ε πα653ης
(π%DρεAνε3αι να γ(ρ6σει 5αι να #Aσει 3% σ5%(π6#ι α>Eσ$ς, ε63ε σ3%ν πα653η ΑYsΑνα5?5λ$ση,
ε63ε σ3%ν πα653η oOsoγει%ν%>ι5ή 3α<ή. Αν Eγινε σ$σ3ή επιλ%γή από 3%ν πα653η, 3ό3ε %
παρα3ηρη3ής-5ρι3ής 3%( #6#ει #?% J2M 8α=>%?ς, ενA αν Eγινε λαν=ασ>Eνη επιλ%γή, 3ό3ε %
παρα3ηρη3ής 3%( α<αιρε6 #?% J2M 8α=>%?ς.
-Bπ6σης, 5α3W 9λλη παραλλαγή 3%( παιDνι#ι%? 3α σ5%(π6#ια ε6ναι #(να3όν να σ(λλEγ%ν3αι, σ3%ν
πρA3% γ?ρ%, από 3%(ς πα653ες 3%( εσ$3ερι5%? 5?5λ%( 5αι >Eσα σε π%λ? σ?ν3%>% Dρ%νι5ό
#ι9σ3η>α, ενA σ3% #ε?3ερ% γ?ρ%, 3α σ5%(π6#ια π%( ED%(ν σ(λλεD=ε6, >π%ρε6 να παραD$ρ%?ν3αι
σ3%(ς 5α39λληλ%(ς πα653ες 3%( εC$3ερι5%? 5?5λ%( για QWΑνα5?5λ$ση ή oγει%ν%>ι5ή Oα<ήWW.
-Gια 3ην 5αλ?3ερη #ιεCαγ$γή 3%( παιDνι#ι%? %ι παρα3ηρη3Eς-5ρι3Eς %<ε6λ%(ν να γν$ρ6@%(ν ό3ι
για παρ9#ειγ>α 3% Dαρ36, 3% γ(αλ6, 3% >E3αλλ% 5αι 3% πλασ3ι5ό >π%ρ%?ν να ανα5(5λ$=%?ν 5αι
E3σι η σ$σ3ή επιλ%γή 3%(ς ε6ναι ΑYsΑνα5?5λ$ση, ενA για 3α 3ρό<ι>α 5αι 3α 9λλα σ5%(π6#ια
πρEπει να επιλεγε6 η oOsoγει%ν%>ι5ή 3α<ή 5αι όDι η ανα5?5λ$ση Jπ%λλEς <%ρEς ό>$ς σε
>ι5ρ%?ς %ι5ισ>%?ς 3α (π%λε6>>α3α 3$ν 3ρ%<Aν Dρησι>%π%ι%?ν3αι, ε63ε για να 3αfσ3%?ν @Aα, ε63ε
$ς λ6πασ>α σ3ις γε$ργι5Eς 5αλλιEργειεςM.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
:2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις



:

TΑ





Σκ9(ου Θετικ" και Δρ"σε ρακτικ"
-πρ%3ι>A 5αι αγ%ρ9@$ πρ%fόν3α >ε λιγό3ερα (λι59 σ(σ5ε(ασ6ας, για36 #η>ι%(ργ%?ν 5αι λιγό3ερα
σ5%(π6#ια,
-πρ%3ι>A πρ%fόν3α >ε (λι59 σ(σ5ε(ασ6ας π%( ε6ναι περισσό3ερ% QW<ιλι59WW πρ%ς 3% περι89λλ%ν,
για36 E3σι σ(>89λλ$ σ3ην πρ%σ3ασ6α 3%( περι89λλ%ν3%ς,
-απ%<ε?γ$ 3ις πλασ3ι5Eς σ(σ5ε(ασ6ες 5αι πρ%3ι>A σ(σ5ε(ασ6ες π%( ανα5(5λAν%ν3αι,
-να πρ%3ι>9ς εναλλα53ι5Eς λ?σεις, ό3αν EDεις να επιλECεις πλασ3ι59 >ε D9ρ3ινα,
-όσα σ5%(π6#ια ε6ναι ανα5(5λAσι>α 3α #ιαD$ρ6@$ 5αι 3α ρ6Dν$ σ3%(ς 5α39λληλ%(ς 59#%(ς
σ5%(πι#ιAν για ανα5?5λ$ση,
-% σ5%(πι#%<9γ%ς #εν ε6ναι λ?ση, για36 επι8αρ?νει 5α39 π%λ? 3ην λει3%(ργ6α 3$ν εργ%σ3ασ6$ν
επεCεργασ6ας λ(>93$ν,
-ελα33Aν$ 3α (π%λε6>>α3α 3$ν 3ρ%<Aν, για36 επι8αρ?ν%(ν 5α39 π%λ? 3%ν όγ5% 3$ν σ5%(πι#ιAν
5αι ε6ναι εσ36ες >ι5ρ%86$ν 5αι ρ?πανσης.
Μην/+ατα ευαισ,ητο&οίησης για τα σκου&ίδια
-gρησι>%π%ιA >όν% (λι59 π%( 8ι%-απ%ι5%#%>%?ν3αι
-G(αλ6 5αι αλ%(>6νι% ε6ναι Dρήσι>ες πρA3ες ?λες π%( 8γή5αν από 3η γη
-gαρ36 s !Eν#ρα π%( >ας #6#%(ν %C(γόν%
-Πρ%$=A 7 σ(>>ε3ED$ σ3ην ανα5?5λ$ση
-Παρ9γ$ λιγό3ερα σ5%(π6#ια
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν






-
@
C
;

2
)
2
'G
'G
'G
AF
Δ
::
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
-gρησι>%π%ιA Cαν9 7 Cαν9 3α (λι59
-&(νή=$ς πρ%3ι>9>ε να επισ5ε(9@%(>ε 3α Dαλασ>Eνα σ5ε?η
-Oα Dαλασ>Eνα σ5ε?η >π%ρ%?ν να Dρησι>%π%ιη=%?ν εναλλα53ι59, #ηλα#ή για 9λλη Dρήση
-Αγ%ρ9@%(>ε >όν% όσα 3ρό<ι>α Dρεια@ό>ασ3ε 7 E3σι περι%ρ6@%(>ε 3ην π%σό3η3α ε5ε6ν$ν π%(
πε39>ε
-Oα περι339 πρ9γ>α3α π%( αγ%ρ9@%(>ε σ(νή=$ς 3α πε39>ε ε(5%λό3ερα
-!εν α<ήν$ σ5%(π6#ια %π%(#ήπ%3ε
-Uιγό3ερα σ5%(π6#ια s 'α=αρό3ερ% περι89λλ%ν s 'αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής
nnnnnnnnnnn
4ιατί 'ν"+εσα σε Μ&".α0
&3ις >Eρες >ας 5α3α5λ(@ό>ασ3ε από >π9@α. ; γερή >π9@α από 3η λεηλασ6α 3$ν 3α>ε6$ν 5αι 3%(
Dρη>α3ισ3ηρ6%(, αλλ9 5αι από 5α3ε(=(νό>ενες ανα=Eσεις 3%( #η>%σ6%( ή 5αι η>ι-παρ9ν%>ες
#ρασ3ηριό3η3ες 5αι 3(Dερ9 παιDν6#ια. Παρ9λληλα, >ας 5α3α5λ?@%(ν 5αι 3α (λι59 >π9@α, π%(
ε6ναι απ%ρρ6>>α3α 5αι από8λη3α από %ι5%#%>ι5Eς 5αι 3εDνι5Eς εργασ6ες, σ(νη=6@%(>ε να 3α
πε39>ε %π%(#ήπ%3ε, αρ5ε6 να <?γ%(ν από 3% DAρ% >ας.
&ε >ια επισ3%λή 3ης, π%( Eσ3ειλε πρόσ<α3α σ(>π%λ63ισσ9ς >ας πρ%ς 59π%ια !η>%3ι5ή αρDή
Eγρα<ε QW lε κάποιο περίπατο στο δυτικό τμήμα της πόλης μας, δίπλα σε κατοικημένη ταυτόχρονα
και αναπτυσσόμενη περιοχή, έμεινα άçωνη από το 0έαμα που αντίκρισα. Tη 0έα μου προς τα μπρος
έκοβε ένας λόçος από μπά¸α και σκουπίδια. Pωτcντας τους εκεί κατοίκους έμα0α πως πριν από
λίyες ημέρες ολοκληρc0ηκε η κατασκευή yειτονικcν πολυτελcν διαμερισμάτων. Aίyα μέτρα πιο
κάτω και yειτονικά προς την παραλία, μέσα ακριβcς στο ξερό ρέμα, το 0έαμα ήταν τουλάχιστον
αποκρουστικό. Mέσα στην κοίτη του, μέτρησα μερικές σπασμένες καρέκλες, ραχοκοκαλιές από
πρόβατα, ένα πεταμένο καναπέ, ένα παλιό ψυyείο και πολυάρι0μες νάιλον σακουλές yεμάτες με
μπά¸α. Kάπου εκεί κοντά, κομμάτια από παλιά ασçαλτόστρωση και μπετόν, πολλές σκουριασμένες
μπετόβερyες, πλαστικά, σύρματα και yυαλιά, πολλά yυαλιά από σπασμένα τ¸άμια, κα0ρέçτες και
μπουκάλια. Aναρωτή0ηκα προς στιyμή. Kαλά, κανείς δημοτικός σύμβουλος δεν έχει περάσει
απ’εδc, Yπάρχει τρόπος να ευαισ0ητοποιη0ούν οι συμπολίτες μας, αλλά και οι δή0εν αρμόδιοι,
cστε να βρε0ούν yρήyορα λύσεις yια μια σύyχρονη πόλη, yιατί οι πολίτες είναι ίσοι και έχουν ίσα
δικαιcματα σε οποιαδήποτε μεριά της πόλης και αν ¸ουνa.
Oα >π9@α α<%ρ%?ν 59=ε ε6#%(ς (λι59 από ε5σ5α<Eς, ανεγEρσεις, επισ5ε(Eς ή 5αι 5α3ε#α<6σεις
%ι5%#%>Aν, επι#ι%ρ=Aσεις 5αι 5α3ασ5ε(Eς Eργ$ν %#%π%ι6ας 5αι 9λλ$ν 3εDνι5Aν #ρασ3ηρι%3ή3$ν.
Περιλα>89ν%(ν σ(νή=$ς DA>α3α, 9>>%(ς 5αι πE3ρες, 5%>>93ια από 3%?8λα, σ5(ρό#ε>α,
πλα595ια, 5ερα>ι59, C?λα 5αι πλασ3ι59, πρ%fόν3α ασ<9λ3%( 5αι π6σσας, σ3εγαν$3ι59, >%ν$3ι59,
DρA>α3α, #ιαλ?3ες, (#ρα(λι59 5αι ηλε53ρ%λ%γι59 (λι59. &ε >ια σDε3ι5ή >ελE3η, ε5 >Eρ%(ς 3%(
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
:F
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
oΠBgI!B, ανα<Eρε3αι ό3ι σ3ην Bλλ9#α παρ9γ%ν3αι 59=ε Dρόν% περισσό3ερ%ι από T
ε5α3%>>?ρια 3όν%ι 3E3%ι$ν (λι5Aν. 'αι η #ιαDε6ρισή 3%(ς αν?παρ53η, παρό3ι περιED%(ν (λι59
ανα5(5λAσι>α, αλλ9 5αι 3%Cι59 5αι επι56ν#(να (λι59. O% @ή3η>α για 3α >π9@α 8ρ6σ5ε3αι για
Dρόνια σ3α σ(ρ39ρια 3$ν αρ>ό#ι$ν, 5α=Aς α(3ή 3η σ3ιγ>ή #εν (π9ρDει 5ανEνας =εσ>%=ε3η>Eν%ς
ή Eσ3$ επ6ση>α D$ρ%=ε3η>Eν%ς DAρ%ς #ι9=εσης 3$ν (λι5Aν 5α3ε#α<6σε$ν 5αι 3$ν %ι5%#%>ι5Aν
(λι5Aν. 'αι ανα>Eν%(>ε 3ην επ6ση>η =εσ>%=E3ηση π%( 5α=(σ3ερε6 α#ι5αι%λόγη3α, (π%=E3%(>ε
λόγ$ γρα<ει%5ρα3ι5ής (σ3Eρηση ή 5αι 3ης γν$σ3ής #ιαπ9λης σ(><ερόν3$ν. 2π%ρε6 η αν9γ5η
#ιαDε6ρισης 3$ν απ%8λή3$ν να 5αλ?<3η5ε >ε 3%ν νό>% 2^:^u 2KK], ό>$ς σε ό3ι α<%ρ9 3α >π9@α
5αι για 3ην ε<αρ>%γή 3%( νό>%(, Eπρεπε να ε6Dε ε5#%=ε6 σDε3ι5ό Πρ%ε#ρι5ό !ι93αγ>α, >ε 3%
%π%6% =α %ρ6@%ν3αν 3α σ(σ3ή>α3α 5αι %ι <%ρε6ς #ιαDε6ρισης π%( =α αναλ9>8αναν α(3ό 3% Eργ%.
Παρόλα α(39, επ39 Dρόνια 3Aρα, #εν EDει γ6νει 36π%3αp Iσ3όσ%, απειλ%?ν3αι >α@ι59 5αι
#η>ι%(ργ%?ν3αι παν3%ει#ε6ς 56ν#(ν%ι ρ?πανσης 5αι (π%89=>ισης σε ε#9<η, σ3α νερ9 5αι σ3%
<(σι5ό περι89λλ%ν. Bι#ι5ό3ερα, %ι 56ν#(ν%ι ελλ%Dε?%(ν σε ρε>α3ιEς 5αι Dει>9ρρ%(ς, σε π%39>ια
5αι α5ρ%γιαλιEς, σε απ%>α5ρ(σ>Eνες πλαγιEς 5αι #ασι59 CE<$3α, σε εγ5α3αλει>>Eνα %ι5όπε#α
5αι 9γ%νες ε539σεις. B?5%λ%ς DAρ%ς από=εσης >π9@$ν ε6ναι % παρ953ι%ς DAρ%ς 5αι η =9λασσα.
b3σι, από 3ην πλε(ρ9 3ης πρ%σ3ασ6ας 3%( περι89λλ%ν3%ς, %ι %ι5%#%>ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες 5αι
εργασ6ες 5αι %ι σ(να<ε6ς 5λ9#%ι 3%(ς, #η>ι%(ργ%?ν περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α 3α %π%6α #εν ED%(ν
πρ%ς 3% παρόν απασD%λήσει σ%8αρ9 3ην π%λι3ε6α 5αι 3%(ς <%ρε6ς 3ης. Oι να πρ%39Cει 59π%ι%ς για
3ις απειλEς 5αι 3ην εν#εDό>ενη 5α3ασ3ρ%<ή π%( περι5λε6%(ν %ι #ρασ3ηριό3η3ες α(3Eς. ΑC6@ει να
απαρι=>η=%?ν, D$ρ6ς να ση>α6νει ό3ι όλες σ(>>ε3ED%(ν ενεργ9 5αι >ε 3%ν 6#ι% 8α=>ό σ3ις
5α3ασ3ρ%<ι5Eς επιπ3Aσεις σ3% περι89λλ%ν 5αι 3ην π%ιό3η3α @$ής. Y3α>9ρια 5α3α3ρAγ%(ν
=α>νό3%π%(ς, #ασι59 %ι5%σ(σ3ή>α3α 5αι 3% <(σι5ό πλ%?3%, α(C9ν%(ν 3ην α3>%σ<αιρι5ή
ρ?πανση, ενA η παραγ$γή %ρισ>Eν$ν (λι5Aν X3σι>Eν3% 5α αλ%(>6νι%, απαι3ε6 3ερ9σ3ιες
π%σό3η3ες ενEργειας 5αι επ%>Eν$ς >εγ9λες π%σό3η3ες E5λ(σης #ι%Cει#6%( 3%( 9ν=ρα5α. ; 6#ια ή
5αι Dειρό3ερη 5α39σ3αση #η>ι%(ργε63αι >ε 3ις 5α3ε#α<6σεις. 'αι για 3ην ελληνι5ή
πραγ>α3ι5ό3η3α, σε 59=ε ρε>α3ι9 3α >π9@α, σε 59=ε 9λσ%ς 5αι παρ9#ρ%>% πε3α>Eνα >π9@α ή 5αι
σα5%?λες γε>93ες >ε >π9@α. Από 3%?8λα, C(λε6α 5αι παλι9 5%(<A>α3α, γ(αλι9, γ(ψ%σαν6#ες,
πλα595ια, σ3ρA>α3α 5αι %3ι#ήπ%3ε 9λλ% >π%ρε6 5ανε6ς να <αν3ασ3ε6.
Gια 3α >π9@α, σ3% εC$3ερι5ό, (π9ρDει ει#ι5ή >Eρι>να. !εν >π%ρε6ς να ε53ελEσεις 5ανEνα
%ι5%#%>ι5ό, %#ι5ό ή 9λλ% Eργ%, ε9ν #εν EDεις εCασ<αλ6σει ε5 3$ν πρ%3Eρ$ν 3η σDε3ι5ή 9#εια για
3ην 5α39ληCη α(3Aν 3$ν (λι5Aν, σε DAρ%(ς #ιαDε6ρισης, #ιαλ%γής, επεCεργασ6ας 5αι
αCι%π%6ησής 3%(ς. Αν36=ε3α, ε#A σ3ην Bλλ9#α, 5ανEνας #εν ν%ι9@ε3αι π%( =α π9νε, π%ια
πρ%8λή>α3α =α #η>ι%(ργήσ%(ν, α<%? 59=ε ση>ε6% π%( ε6ναι ελε?=ερ% 5αι #εν επι3ηρε63αι >π%ρε6
να γ6νει 5αι σ(νή=$ς γ6νε3αι απ%#E53ης 3$ν >π9@$ν.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
:N
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Oα >π9@α ε6ναι από8λη3α 5αι #ια5ρ6ν%ν3αι γενι59 σε 3ρεις 5α3ηγ%ρ6ες. ; πρA3η ε6ναι 3α (λι59
ε5σ5α<Aν JDA>α, πE3ρες, 9>>%ς, Dαλ65ι 5.λπ.M, π%( σ3% >εγ9λ% 3%(ς >Eρ%ς ε6ναι α#ρανή 5αι (γιή
(λι59, #ηλα#ή >π%ρ%?ν να Dρησι>%π%ιη=%?ν 9>εσα σε >ια σειρ9 εργασιAν, όπ$ς ε6ναι η
αν9πλαση-απ%5α39σ3αση παλαιAν λα3%>ε6$ν, απ%5α39σ3αση D$>α3ερAν 5αι gAρ$ν
oγει%ν%>ι5ής Oα<ής, D$>α3%(ργι59 Eργα 5αι 9λλα. ; #ε?3ερη 5α3ηγ%ρ6α >π9@$ν α<%ρ9 (λι59
π%( πρ%EρD%ν3αι από 5α3ε#α<6σεις, 3α %π%6α #εν >π%ρ%?ν να CαναDρησι>%π%ιη=%?ν D$ρ6ς
#ιαDε6ριση, #ιαλ%γή 5αι αν953ηση. &3α (λι59 5α3ε#α<6σε$ν περιλα>89ν%ν3αι αν3ι5ε6>ενα π%(
ε6ναι επι56ν#(να για 3%Cι5ή ρ?πανση, όπ$ς ε6ναι Dη>ι59, DρA>α3α, 5αρ5ιν%γόνα vCw,
πρ%σ3α3ε(3ι5Eς επι5αλ?ψεις C?λ$ν ή >ε39λλ$ν, 5αλA#ια, >%ν$3ι59 (λι59 5αι (λι59 π%(
περιED%(ν α>6αν3%. Α(39 3α (λι59, σε 5α>ι9 περ6π3$ση #εν πρEπει να ρ6Dν%ν3αι ανεCEλεγ53α σ3η
<?ση ή να =98%ν3αι D$ρ6ς επεCεργασ6α. ; 3ρ63η 5α3ηγ%ρ6α α<%ρ9 3α (λι59 π%( πρ%EρD%ν3αι από
3α Eργα %#%π%ι6ας, 5(ρ6$ς από 3ην ανα5α6νιση #ρό>$ν, αλλ9 5αι από 3α από8λη3α π%( α<ήν%(ν,
>ε39 3α λήCη 3$ν εργασιAν, 3α 59=ε ε6#%(ς πρόσ5αιρα εργ%39Cια. !ηλα#ή, πρό5ει3αι για >π9@α
π%( #(νη3ι59 περι5λε6%(ν απειλEς 5αι 5ιν#?ν%(ς, ό3αν απ%36=εν3αι %π%(#ήπ%3ε σ3% περι89λλ%ν.
; #ιαDε6ριση 3$ν >π9@$ν, πEρα από επι8ε8λη>Eνη #ια#ι5ασ6α για 3% περι89λλ%ν, ε6ναι 5αι
αναγ5α6α, 5α=Aς >ε 3η 8%ή=εια πισ3%π%ιη>Eν$ν ε3αιρειAν =α %#ηγ%?ν3αι σε 5α39λληλ%(ς
DAρ%(ς για εC%(#ε3Eρ$ση-απενεργ%π%6ηση 3$ν 3%Cι5Aν σ(σ3α3ι5Aν 3%(ς, αλλ9 5αι 3ην
αCι%π%6ηση 3$ν ανα5(5λ%?>εν$ν (λι5Aν 3%(ς. b3σι, αν3ι>ε3$π6@ε3αι >6α από 3ις πηγEς 3%(
9=λι%( <αιν%>Eν%( 3ης ανεCEλεγ53ης ρ6ψης >π9@$ν σ3% περι89λλ%ν, <αινό>εν%, π%( EDει
αρνη3ι5Eς σ(νEπειες σ3ην αισ=η3ι5ή 3%( 3%π6%(, σ3ην Dη>ι5ή - 3%Cι5ή ρ?πανση 5αι (π%89=>ιση,
σ3ην απειλή π(ρ5αγιAν 5αι 9λλα. Bπ6σης, >ε α(3ή 3η #ια#ι5ασ6α >ειAν%ν3αι 5αι % όγ5%ς 3$ν
απ%ρρι>>93$ν 5αι 3% 5όσ3%ς 3ης αν9σ(ρσης 3$ν >π9@$ν από 3α ρE>α3α 5αι 3ις πλαγιEς, π%(
ε6ναι π%λ? >εγαλ?3ερ% από ε5ε6ν% 3ης περι8αλλ%ν3ι5ής #ιαDε6ρισής 3%(ς. Πρόσ=ε3α, >ε 3η
#ιαDε6ριση εC%ι5%ν%>%?ν3αι απαρα63η3α (λι59, >ειAν%ν3ας E3σι 3ην αν9γ5η για 3η λα3ό>ε(ση
α#ρανAν (λι5Aν, 3ις α>>%ληψ6ες 5αι 3ην 5α3ασ3ρ%<ή <(σι5Aν πόρ$ν.
'αι 3α %ι5%ν%>ι59 σ(><Eρ%ν3αι 3ερ9σ3ια, 5α=Aς %ρισ>Eνες 5α3ασ5ε(ασ3ι5Eς ε3αιρε6ες =Eλ%(ν να
ελEγC%(ν 5αι α(3ό 3% σ?σ3η>α. Πρ%ς 3% παρόν 3%(ς 8%λε?ει η ση>ερινή 5α39σ3αση, 5α=ό3ι
ανEC%#α ρ6Dν%(ν 3α >π9@α 3%(ς %π%(#ήπ%3ε. 'αι 3% σ?σ3η>α #%(λε?ει σ3ρε8λ9, α5ρι8Aς λόγ$
3ης ?παρCης α(3ής 3ης παραν%f5ής 5α39σ3ασης.
nnnnnnnnnnn
6υσικό :ί&ασ+α α&ό 6υτικ" Aλικ"
Κο+&οστο&οίηση
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
:T
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Π%λλ9 %ργανι59 σ(σ3α3ι59 5αι απ%ρρ6>>α3α από 3% σπ63ι 5αι 3%ν 5ήπ%, >π%ρ%?ν >ε 3ην
5α39λληλη επεCεργασ6α να >ε3α3ραπ%?ν σε Eνα πλ%?σι% <(3όD$>α, 3% %π%6% 8ρ6σ5ει π%λλEς
ε<αρ>%γEς σ3η 5ηπ%(ρι5ή, σ3α π9ρ5α, σ3ις #εν#ρ%σ3%ιD6ες, σ3% >παλ5όνι 5αι σ3ην α(λή >ας,
σ3ην α(λή 3%( σD%λε6%( 5αι σ3ην αν9πλαση 5αι ανα#9σ$ση πρ%8λη>α3ι5Aν ε539σε$ν όπ$ς
ε6ναι 3α εγ5α3αλει>>Eνα λα3%>ε6α, 3α πρανή 3$ν #ρό>$ν 5αι %ι 9γ%νες περι%DEς.
; #ια#ι5ασ6α 3ης παραγ$γής <(σι5%? λιπ9σ>α3%ς από <(3ι59 σ(σ3α3ι59 απ%5αλε63αι
λιπασ>α3%π%6ηση-5%>π%σ3%π%6ηση 5αι 3η Dρησι>%π%ι%?ν %ι 'ινE@%ι ε#A 5αι Dιλι9#ες Dρόνια, ενA
%ι σ?γDρ%νες 5%ιν$ν6ες α5%λ%(=%?ν α(3ή 3η #ια#ι5ασ6α ε#A 5αι >ερι5Eς #ε5αε36ες. Πρό5ει3αι για
>E=%#% απ%σ?ν=εσης 3$ν <(3ι5Aν απ%ρρι>>93$ν 5αι >ε3α3ρ%πής 3%(ς σε ε6#%ς <(σι5%?
λιπ9σ>α3%ς J5%>πόσ3M. !ηλα#ή, >ι>%?>ασ3ε >ε <(σι5ό 3ρόπ% 3η <?ση, >ε επι3αD(νό>ενες ό>$ς
3ις #ιεργασ6ες απ%#ό>ησης-#ι9σπασης %ρισ>Eν$ν %ργανι5Aν σ(σ3α3ι5Aν. b3σι, >Eσα σε ει#ι59
#ια>%ρ<$>Eν%(ς 59#%(ς ή 5αι ι#ι%5α3ασ5ε(Eς 3%π%=ε3%?ν3αι %ργανι59 από8λη3α, όπ$ς ε6ναι 3α
πεσ>Eνα <?λλα, 3% 5%>>Eν% γρασ6#ι, 5λα#ι9 από 5λα#E>α3α, <λ%?#ες από <ρ%?3α 5αι λαDανι59,
3σό<λια α(γAν, 3% Dαρ36 3ης 5%(@6νας 5αι 3ις Dαρ3%πε3σE3ες, 3α 5α3α59=ια 3%( 5α<E 5αι 3%(
3σαγι%?, 3η σ39D3η από 3% 3@95ι 5αι 9λλα. 2ε 3η 8%ή=εια 3%( %C(γόν%(, 3ης σ$σ3ής αναλ%γ6ας
3$ν σ(σσ$ρε(>Eν$ν σ(σ3α3ι5Aν σε 9ν=ρα5α 5αι σε α@A3%(, 3ης =ερ>%5ρασ6ας π%(
αναπ3?σσε3αι σ3%ν σ$ρό α(3Aν 3$ν σ(σ3α3ι5Aν, αλλ9 5αι 3ης ?παρCης >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν,
>ι5ρ%%ργανισ>Aν, γαι%σ5$λή5$ν, σ5α=αριAν 5αι >(5ή3$ν, γ6νε3αι η απ%σ?ν=εση-#ι9σπαση
α(3Aν 3$ν απ%8λή3$ν, 3α %π%6α >ε3α3ρEπ%ν3αι σε πρA3ης 39Cε$ς <(σι5ό λ6πασ>α για 3% E#α<%ς
5αι 3α <(39 E3%ι>% για Dρήση σ3%ν 5ήπ%, σ3ις γλ9σ3ρες 5αι σ3α π9ρ5α.
Gια 3ην παραγ$γή α(3%? 3%( <(σι5%? λιπ9σ>α3%ς απαι3%?ν3αι #?% 3?π%ι (λι5Aν. oλι59 πλ%?σια
σε (γρ9 5αι σε =ρεπ3ι59 σ(σ3α3ι59 J9@$3% 5αι 9λλα σ3%ιDε6αM, όπ$ς ε6ναι 3α (π%λε6>>α3α 5αι %ι
<λ%?#ες από λαDανι59 5αι <ρ%?3α, η 5%>>Eνη Dλόη, η 5%πρι9 5αι 9λλα. 4 9λλ%ς 3?π%ς περιEDει
5(ρ6$ς C(λA#η (λι59 π%( ED%(ν >ι5ρή περιε53ι5ό3η3α σε (γρ9 5αι ε6ναι πλ%?σια σε 9ν=ρα5α,
όπ$ς ε6ναι Cερ9 <?λλα, 5%>>Eνα 5λα#ι9, ρ%5αν6#ια, πρι%ν6#ια, 9D(ρ% 5αι 9λλα. Oα πι% π9ν$
(λι59 3ε>αD6@%ν3αι 5αι 3%π%=ε3%?ν3αι σε εναλλασσό>ενα σ3ρA>α3α π9D%(ς γ?ρ$ σ3α ]K
ε5α3%σ39 σε ει#ι59 #ια>%ρ<$>Eνες 5α3ασ5ε(Eς JC?λινες ή σ(ρ>93ινες ι#ι%5α3ασ5ε(Eς, ει#ι59
#%Dε6α 3%( ε>π%ρ6%(M. ; 5αλ?3ερη #(να3ή #ια#ι5ασ6α παραγ$γής 3%( 5%>πόσ3, επι3(γD9νε3αι
ό3αν εCασ<αλ6@ε3αι π%λ? 5αλή %C(γόν$ση σ3% σ$ρό, 3% σ(Dνό ανα593ε>α 3%(, η πρ%σ3ασ6α 3%(
από 3η 8ρ%Dή 5αι 3%ν ήλι%, αλλ9 5αι να #ια3ηρ%?ν σ3α=ερή (γρασ6α. !(σ9ρεσ3ες >(ρ$#ιEς
ση>α6ν%(ν >πλ%59ρισ>α 3ης #ια#ι5ασ6ας απ%σ?ν=εσης εCαι36ας 3ης (περ8%λι5ής (γρασ6ας, ή 5αι
(περ=Eρ>ανσης 3$ν (λι5Aν %πό3ε 5αι σDη>α36@%ν3αι α>>$νια5Eς ενAσεις >ε %σ>Eς. O% σ?σ3η>α
>π%ρε6 να επαναλει3%(ργήσει >ε σ(DνEς ανα#ε?σεις 3%( σ$ρ%? ή 5αι πρ%σ=ή5η σ3εγνAν (λι5Aν.
&3ην πρA3η <9ση, όπ%( σ(>8α6ν%(ν %ι #ιεργασ6ες 3ης #ι9λ(σης 5αι απ%σ?ν=εσης 3$ν (λι5Aν >ε
3η 8%ή=εια 5(ρ6$ς >ι5ρ%%ργανισ>Aν, αναπ3?σσ%ν3αι =ερ>%5ρασ6ες 5αι π9ν$ από ZK
K
'ελσ6%(
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
:Z
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Jσ(νή=$ς για 2-F 8#%>9#εςM, ενA η α(3ή η #ια#ι5ασ6α #ιαρ5ε6 σ(νή=$ς >EDρι 2 >ήνες. &3η
#ε?3ερη <9ση π%( #ιαρ5ή 2-T >ήνες, $ρι>9@ει 3% (λι5ό 5αι η =ερ>%5ρασ6α >Eσα σ3% σ$ρό #εν
(περ8α6νει 3%(ς :K
K
'ελσ6%(. 2Eσα σ3% σ$ρό α(3ό, #ισε5α3%>>?ρια %ργανισ>Aν 3ρE<%ν3αι,
αναπ3?σσ%ν3αι, αναπαρ9γ%ν3αι 5αι πε=α6ν%(ν, >ε3α3ρEπ%ν3ας 3α %ργανι59 από8λη3α 3%(
ν%ι5%5(ρι%?, 3%( 5ήπ%( 5αι 3ης γει3%νι9ς σε εCα6ρε3% %ργανι5ό λ6πασ>α. 4 3ε>αDισ>ός 3$ν
(λι5Aν ε6ναι απαρα63η3%ς για36 >ειAνε3αι % όγ5%ς 3%( (λι5%?, γ6νε3αι #(να3ή η αν9>ιCη 5αι %
Dειρισ>ός 3$ν ε3ερ%γενAν (λι5Aν 3%(ς 5αι α(C9νε3αι η #ρασ3ι5ή επι<9νεια, Aσ3ε η
λιπασ>α3%π%6ηση να ε6ναι πλήρης 5αι να γ6νε3αι σ3% ελ9Dισ3% #(να3ό Dρ%νι5ό #ι9σ3η>α J3% π%λ?
T >ήνεςM. bνα Aρι>% <(σι5ό λ6πασ>α EDει ε(D9ρισ3η >(ρ$#ι9 όπ$ς 3% E#α<%ς σ3% #9σ%ς, σ<ι53ή
#%>ή 5αι 5ασ3ανό DρA>α.
; παρασ5ε(ή <(σι5%? λιπ9σ>α3%ς επι#ιA5ει να $<ελήσει 3% 53ή>α ή 3%ν 5ήπ% >ας, επει#ή
παρ9γε3αι Eνας εCαιρε3ι5ός παρ9γ%ν3ας ε#α<ι5ής γ%νι>ό3η3ας. B6ναι πρ%ς ό<ελ%ς 3ης (γε6α >ας,
επει#ή η Dρήση 3%( <(σι5%? λιπ9σ>α3%ς %#ηγε6 σ3ην παραγ$γή πρ%fόν3$ν 9ρισ3ης π%ιό3η3ας.
B6ναι <ιλι5ή πρ%ς 3% περι89λλ%ν #ια#ι5ασ6α 5αι πρα53ι5ή, επει#ή σ(>89λλει σ3ην εC(γ6ανση 3ης
<?σης 5αι σ3η #Eσ>ε(ση 3$ν ισD(ρAν %ργανι5Aν απ%8λή3$ν από 3ην πρ$3%γενή παραγ$γή
J5%πρι9, αEρια, ε(3ρ%<ισ>ός 5.9.M. BC9λλ%(, εC%ι5%ν%>%?ν3αι Dρή>α3α, επει#ή #εν 5α3α<ε?γ%(>ε
σ3ην πρ%>ή=εια 3$ν παν95ρι8$ν αγρ%Dη>ι5Aν 3%( ε>π%ρ6%(.
Iσ3όσ%, όλα 3α %ργανι59 από8λη3α #εν ε6ναι 5α39λληλα για 3η λιπασ>α3%π%6ηση. 'α39λληλα
(λι59 ε6ναι ε5ε6να 3α (λι59 π%( πρ%EρD%ν3αι 5(ρ6$ς %ργανι59 (π%λε6>>α3α 3ης 5%(@6νας από 3α
ν%ι5%5(ρι9, <(3ι59 (π%λε6>>α3α από λαf5Eς αγ%ρEς, λαDαναγ%ρEς, σ(νε3αιρισ>%?ς, (π%λε6>>α3α
λαDανι5Aν, <(3ι59 (λι59 από π9ρ5α, 5ήπ%(ς, =9>ν%(ς, 5λα#E>α3α από #Eν#ρα 5αι =9>ν%(ς,
(π%λε6>>α3α 5αλλιεργειAν, 5%>>Eνη Dλόη 5αι <?λλα #Eν#ρ$ν, αλλ9 5αι αγριόD%ρ3α 3α %π%6α #εν
πρEπει να ED%(ν σDη>α36σει σπόρ%(ς, ρ%5αν6#ια 5αι πρι%ν6#ια, %ργανι59 (λι59 από σ398λ%(ς 5αι
9λλα. Gια παρ9#ειγ>α %ι 3σ%(5ν6#ες απ%3ελ%?ν 9ρισ3% (λι5ό, όπ$ς 5αι η <ρEσ5ια Dλόη, 3α
<ρEσ5α 8λασ39ρια 5αι Dα>ό5λα#α, <ρEσ5α <?λλα 5αι %ι 5%πριEς από 5ό3ες, 5%(νEλια 5αι
αιγ%πρό8α3α. Αν36=ε3α, η απ%σ?ν=εση 3%( σ$ρ%? πρ%D$ρ9ει >ε αργό3ερ%(ς ρ(=>%?ς ό3αν
περιEDει (π%λε6>>α3α <ρ%?3$ν 5αι λαDανι5Aν, 9D(ρα, Cερ9 Dόρ3α 5αι (π%λε6>>α3α
5αλλιεργειAν, π%λ(ε3ε6ς =9>ν%(ς, ρ%5αν6#ια 5αι πρι%ν6#ια.
&3α α5α39λληλα (λι59 για 3η λιπασ>α3%π%6ηση περιλα>89ν%ν3αι πE3ρες, >ε3αλλι59 αν3ι5ε6>ενα,
πλασ3ι59, γ(αλ6, 3α περισσό3ερα 3(π$>Eνα Dαρ3ι9, 5ρEας, ψ9ρια, λ6πη, 5ό5αλα, λ9#ια, (λι59
5α=αρισ>%?, απ%ρρ(παν3ι59, 3α (π%λε6>>α3α 3ης 5αλλιEργειας 3ης ν3%>93ας για36 σ3ις ρ6@ες 3ης
(π9ρD%(ν σ(Dν9 νη>α3A#η σ5%(λή5ια, 3α <(3ι59 (π%λε6>>α3α π%( ED%(ν πρ%σ8λη=ε6 από
>?5η3ες, %ι <λ%?#ες 3$ν εσπερι#%ει#Aν σε >εγ9λες π%σό3η3ες, αλλ9 5αι %ι πε(5%8ελόνες 5αι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
:L
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
(λι59 από πε(5%ει#ή σε >εγ9λες π%σό3η3ες. Bπ6σης, #εν πρEπει να Dρησι>%π%ι%?ν3αι 59ρ8%(να,
περι33A>α3α από γ93ες 5αι σ5?λ%(ς, γ(αλισ3ερ9 5αι π%λ?Dρ$>α Dαρ3ι9.
; παραγ$γή <(σι5%? λιπ9σ>α3%ς =α απ%53ήσει ι#ια63ερη ση>ασ6α, >Eσα σ3ις (πε?=(νες 5αι
<ιλι5Eς πρ%ς 3% περι89λλ%ν #ρ9σεις, αλλ9 5αι σ3ην πρ%A=ηση αει<όρ$ν 5ινήσε$ν π%(
8ελ3ιAν%(ν 3η @$ή, ό3αν σε α(3ήν 3η #ια#ι5ασ6α ε>πλα5%?ν %ι Gε$ργ%-53ην%3ρ%<ι5%6
σ(νε3αιρισ>%6, %ι !ή>%ι 5αι %ι '%ινό3η3ες, 5α=ό3ι #ια=E3%(ν >εγ9λες π%σό3η3ες από %ργανι59
(λι59 πρ%ς λιπασ>α3%π%6ηση, όπ$ς ε6ναι πεσ>Eνα <?λλα, σπασ>Eνα 5λαρι9, Dόρ3α, 5%>>Eνη
Dλόη, (λι5ό από 5λ9#ε>α #Eν3ρ$ν 5αι =9>ν$ν, %ργανι59 (π%λε6>>α3α από 3ις 5%(@6νες 3$ν
ν%ι5%5(ριAν, (π%λε6>>α3α από ι#ι$3ι5%?ς 5ήπ%(ς, 5λαρι9, σ3ελEDη από 5αλα>πό5ι, ηλ6αν=%,
<(3ι5ή 8ι%>9@α από ε5DερσAσεις, 5α=αρισ>%6 5αι ε5DερσAσεις 5αλα>Aν$ν, αλλ9 5αι
8ι%>ηDαν6ες 5αι 8ι%3εDν6ες @$%3ρ%<Aν, 5α=ό3ι #ια=E3%(ν (π%λε6>>α3α 3ης 5α3εργασ6ας ει#Aν
#ια3ρ%<ής, (π%λε6>>α3α από ε55%55ισ3ήρια 89>8α5%ς, εργ%σ39σια @9Dαρης, >%ν9#ες
επεCεργασ6ας CηρAν 5αρπAν, 5%νσερ8%π%ιε6α 5.9..
Αει<όρες #ρ9σεις π%( 8ελ3ιAν%(ν 3η @$ή
2ε3α3ρEψ3ε 3ις <λ%?#ες από <ρ%?3α 5αι λαDανι59, 3% Dαρ36 5%(@6νας, 3ις Dαρ3%πε3σE3ες, 3α
5α3α59=ια 5α<E 5αι 3σαγι%?, 3η σ39D3η από 3% 3@95ι, 3α πεσ>Eνα <?λλα 5αι 3% 5%>>Eν% γρασ6#ι
σε πρA3ης 39Cε$ς <(σι5ό λ6πασ>α, E3%ι>% για Dρήση σ3%ν 5ήπ% 5αι σ3ις γλ9σ3ρες. 'αι σεις
σ3%(ς !ή>%(ς 5αι σ3%(ς Αγρ%3ι5%?ς &(νε3αιρισ>%?ς π%( #ια=E3ε3ε απεριόρισ3α %ργανι59
σ(σ3α3ι59, περι>Eν%(>ε να σ(>89λλε3ε σ3ην παραγ$γή <(σι5%? λιπ9σ>α3%ς για 3α π9ρ5α, 3ις
#εν#ρ%σ3%ιD6ες, 3%(ς λαDανό5ηπ%(ς 5αι 3α περι8όλια.
2ε 3η παραγ$γή <(σι5%? λιπ9σ>α3%ς
 Απ%<ε?γε3αι η 5α?ση 3$ν (π%λει>>93$ν από 3ις 5αλλιEργειες 5αι 3α 5λα#E>α3α. b3σι
>ειAνε3αι % 56ν#(ν%ς 3$ν π(ρ5αγιAν.
 ΑCι%π%ιε63αι π%λ?3ι>η %ργανι5ή ?λη για 3ην >α5ρ%πρό=εσ>η α?Cηση 3ης γ%νι>ό3η3ας 3$ν
ε#α<Aν.
 BC%ι5%ν%>ε63αι νερό 5αι πρ%σ3α3ε?%ν3αι από 3%ν ε(3ρ%<ισ>ό 3α (πόγεια νερ9, %ι (#93ιν%ι
απ%#E53ες 5αι η =9λασσα.
 Περι%ρ6@ε3αι 3% πρό8λη>α 3ης #ι9=εσης 3$ν %ργανι5Aν απ%8λή3$ν από 3ις >%ν9#ες @$ι5ής
παραγ$γής, 5α=Aς 5αι η #ια<(γή 3$ν ισD(ρAν ρ(π%γόν$ν σ(σ3α3ι5Aν 3%(ς σ3% E#α<%ς 5αι σ3ην
α3>όσ<αιρα.
 Περι%ρ6@ε3αι η α3>%σ<αιρι5ή ρ?πανση.
 BC(για6νε3αι η <?ση >Eσα από 3ην πρ%σ3ασ6α 3$ν ε#α<Aν.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
:^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
 BC%ι5%ν%>ε63αι 5αι ενEργεια 5αι Dρή>α3α.
------------
Οι DΟ(εις των ηγ1ν της *ν9ργειας
O% <$ς 3%( ήλι%(, % 9νε>%ς, 3% νερό π%( ρEει, η παλ6ρρ%ια, 3α 5?>α3α 3ης =9λασσας ε6ναι
>%ρ<Eς ενEργειας. Αλλ9 5αι σ3α 5%ι39σ>α3α 3%( πε3ρελα6%(, 3%( 59ρ8%(ν%(, 3%( <(σι5%? αερ6%(
5αι 3ης γε$=ερ>6ας (π9ρDει η ενEργεια σε λαν=9ν%(σα 5α39σ3αση. ; ενEργεια 8ρ6σ5ε3αι παν3%?
σε α3Eλει$3η π%λ(>%ρ<6α. Α(3ό ό>$ς #εν ση>α6νει ό3ι >π%ρ%?>ε να σπα3αλ%?>ε αλόγισ3α
παρα#%σια5Eς 5αι εναλλα53ι5Eς, εCαν3λ%?>ενες 5αι ανανεAσι>ες πηγEς ενEργειας. ;
εC%ι5%νό>ηση 3ης ε6ναι πρ%3εραιό3η3α %ι5%ν%>ι5ή, 5%ιν$νι5ή, 5αι περι8αλλ%ν3ι5ή, ενA η Dρήση
5αι η επE53αση 3$ν ανανεAσι>$ν πηγAν 3ης αναγ5αιό3η3α για 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής.
O% να %ργAνεις 3% D$ρ9<ι π%( =α σπε6ρεις, να 5ό8εις C?λα για να @εσ3α=ε6ς, να 5α3ασ5ε(9@εις
ρ%?Dα για Eν#(ση, να αν3λε6ς νερό για πό3ισ>α, να 5αις πε3ρEλαι% για να 5ινη=ε6ς 5αι για 3ην
παραγ$γή ηλε53ρισ>%?, 5α3αναλAνεις ενEργεια. bνας σεισ>ός απελε(=ερAνει ενEργεια, όπ$ς 5αι
η εC93>ιση, η 8ρ%Dόπ3$ση, η 56νηση ενός α(3%5ινή3%(. !ηλα#ή, η 56νηση, η =ερ>ό3η3α, %
ηλε53ρισ>ός, 3% <$ς, %ι Dη>ι5Eς ενAσεις, όπ$ς 5αι %ι #(ν9>εις π%( σ(γ5ρ%3%?ν 3% 93%>%
>π%ρ%?ν να Dρησι>%π%ιη=%?ν για 3ην παραγ$γή Eργ%(, επ%>Eν$ς ε6ναι >%ρ<Eς ενEργειας, 5α=ό3ι
η ενEργεια ε6ναι η ι5ανό3η3α παραγ$γής Eργ%(.
Gια Dιλιε36ες % 9ν=ρ$π%ς >ε 3η >(f5ή #?να>ή 3%( ή3αν πηγή ενEργειας. Αργό3ερα, 9λ%γα, 8ό#ια,
>%(λ9ρια 5αι #ι9<%ρες >ηDανι5Eς επιν%ήσεις 3%ν (π%8%η=%?σαν σ3% να παραD=ε6 Eργ%. ;
γEννηση 3%( 8ι%>ηDανι5%? π%λι3ισ>%?, Eσ3ρεψαν 3%ν 9ν=ρ$π% σε 9λλες πηγEς ενEργειας, όπ$ς
ή3αν %ι γαι9ν=ρα5ες, 3% πε3ρEλαι% 5αι 3% <(σι5ό αEρι%. gρησι>%π%ι%?ν3αι, 8ρ6σ5%ν3αι α5ό>η σε
ισD? ή 5αι #%5ι>9@%ν3αι πειρα>α3ι59 π%λλEς #ια=Eσι>ες πηγEς ενEργειας, όπ$ς ε6ναι %ι >ηDανEς
εσ$3ερι5ής 5α?σης, %ι =ερ>%ηλε53ρι5%6 σ3α=>%6, η Dη>ι5ή >ε3α3ρ%πή 3ης %ργανι5ής ?λης σε
5α?σι>% JενEργεια 8ι%>9@αςM, ηλια5Eς 5αι αι%λι5Eς γεννή3ριες, η γε$=ερ>6α, η παγ5όσ>ια EλCη
>ε 3ην παλ6ρρ%ια, 5(>α3ι5Eς γεννή3ριες, ηλια5%6 σ(λλE53ες, <$3%ηλε53ρι59 5?33αρα, η π(ρηνι5ή
σD9ση 5αι για 3% >Eλλ%ν σ(@η3ιE3αι η π(ρηνι5ή σ?ν3ηCη, 5α?σι>α >ε 3ην 3εDνη3ή <$3%σ?ν=εση,
αλλ9 5αι >ε 3η 8%ή=εια 3ης ναν%3εDν%λ%γ6ας 5αι 3$ν πλασ3ι5Aν >ελε3ιE3αι η 9ν3ληση <=ηνής 5αι
απ%#%3ι5ό3ερης ενEργειας από 3%ν ήλι%, Aσ3ε να (π9ρCει επι3Eλ%(ς απεC9ρ3ηση από 3α %ρ(539
5α?σι>α 5αι 3ην π(ρηνι5ή ενEργεια.
Oα %ρ(539 5α?σι>α πρ%EρD%ν3αι από 3α 5α39λ%ιπα <(3Aν 5αι @A$ν π%( E@ησαν πριν από
ε5α3%>>?ρια Dρόνια 5αι =9<3η5αν >Eσα σ3η Gη, ED%(ν απ%λι=$=ε6 5αι EDει >ε3α3ραπε6 η
%ργανι5ή 3%(ς ?λη σε πε3ρEλαι%, <(σι5ό αEρι% 5αι γαι9ν=ρα5ες. !ηλα#ή ανή5%(ν σ3ις
εCαν3λ%?>ενες πηγEς ενEργειας, #εν ε6ναι 5α=αρEς, 5α=ό3ι 5αι η από53ησή 3%(ς 5αι η Dρήση 3%(ς
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
FK
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
$ς 5α?σι>η ?λη #η>ι%(ργ%?ν #(σ>ενε6ς επιπ3Aσεις σ3% περι89λλ%ν JαEρι%ι ρ?π%ι, <αινό>εν%
=ερ>%5ηπ6%(, επιπ3Aσεις σ3ην (γε6α 5.9.M.
; γε$=ερ>ι5ή ενEργεια πρ%EρDε3αι από 3α 89=η 3ης Gης, ε5ε6 όπ%( #η>ι%(ργ%?ν3αι (πEρ=ερ>α
ρε(σ39 3α %π%6α ε6ναι #(να3ό να Dρησι>%π%ιη=%?ν α(39 5α=Wα(39 ή 5αι να #ιαν%ιD=%?ν ει#ι59
8α=ι9 πηγ9#ια >Eσα σ3η γη, 3ρ%<%#%3Aν3ας 3α >ε νερό 3% %π%6% απ%539 3ις ε5ε6 >εγαλ?3ερες
=ερ>%5ρασ6ες 5αι ανερDό>εν% >π%ρε6 να 5ινήσει =ερ>ι5Eς αν3λ6ες 5αι εργ%σ39σια. ; γε$=ερ>ι5ή
ενEργεια, ε6ναι ανανε%?>ενη πηγή ενEργειας, αλλ9 #εν ε6ναι π9ν3%3ε 5α=αρή, 5α=ό3ι 3α
γε$=ερ>ι59 ρε(σ39 ε6ναι #(να3ό να περιED%(ν 8αρι9 >E3αλλα 5αι 3%Cι5Eς %(σ6ες π%( 8ρ6σ5%ν3αι
>Eσα σ3η Gη.
ΠρA3η ?λη για 3ην παραγ$γή 8ι%ενEργειας από 3α 8ι%5α?σι>α ε6ναι η 8ι%>9@α. O% C?λ% ε6ναι 3%
πι% παλιό 5αι γν$σ3ό 5α?σι>% 8ι%>9@ας π%( εCα5%λ%(=ε6 να 5αλ?π3ει γ?ρ$ σ3% ]Kr 3ης
παγ5όσ>ιας 5α3αν9λ$σης ενEργειας. !ηλα#ή, 3α 8ι%5α?σι>α σ(νή=$ς πρ%EρD%ν3αι από πρ%fόν3α
ή 5αι παραπρ%fόν3α <(3Aν, @A$ν 5αι >ι5ρ%%ργανισ>Aν 5αι >π%ρε6 να απ%3ελ%?ν3αι α5ό>η από
ασ3ι59, γε$ργι59 ή 5αι %ργανι59 8ι%>ηDανι59 απ%ρρ6>>α3α. oπ9ρD%(ν π%λλ9 ε6#η 8ι%5α(σ6>$ν,
αλλ9 ε5ε6να για 3α %π%6α η 3εDν%λ%γ6α EDει #%5ι>ασ3ε6, ε6ναι η 8ι%-αι=ανόλη 5αι 3% 8ι%-ν36@ελ.
Bι#ι5ό3ερα, η αι=ανόλη Jαλ5%όληM π%( παρ9γε3αι 5α39 3η @?>$ση #η>η3ρια5Aν Jσ39ρι,
5αλα>πό5ι, 5ρι=9ριM, 3ε?3λ$ν, σα5Dαρ%59λα>%( 5αι 5ρασι%?, >π%ρε6 >ε ει#ι5ή επεCεργασ6α 5αι
αν9>ιCη >ε 3α σ(>8α3ι59 5α?σι>α να #η>ι%(ργήσει 5α?σι>η ?λη για παραγ$γή ενEργειας.
Bπ6σης, 8ι%5α?σι>α παρ9γ%ν3αι ό3αν >ε3α3ρEπ%ν3αι %ργανι59 5α39λ%ιπα σε Dη>ι5Eς ενAσεις,
όπ$ς >ε=9νι% π%( ε6ναι Eνας 3?π%ς <(σι5%? αερ6%(. Oα 5α?σι>α 8ι%>9@ας ε6ναι ανανεAσι>α,
πρ%σι39, <3ην9 5αι ελ5(σ3ι5ή εναλλα53ι5ή λ?ση για ενεργεια5Eς αν9γ5ες >ι5ρής 5λ6>α5ας,
παρό3ι η 5α?ση 3%(ς σ(>89λλει περισσό3ερ% ή λιγό3ερ% σ3ην α3>%σ<αιρι5ή ρ?πανση 5αι σ3%
<αινό>εν% 3%( =ερ>%5ηπ6%(. Iσ3όσ%, 3α ν3όπια 8ι%5α?σι>α σ(>89λλ%(ν σ3η >ερι5ή απεC9ρ3ηση
από 3α εισαγό>ενα %ρ(539 5α?σι>α, όπ$ς ε6ναι 3% πε3ρEλαι% 5αι 3% <(σι5ό αEρι%.
4ι ανε>ό>(λ%ι αι %ι (#ρό>(λ%ι Dρησι>%π%ι%?ν3αι από π%λ? παλι9 ε5>ε3αλλε(ό>εν%ι αν36σ3%ιDα
3ην αι%λι5ή ενEργεια 5αι 3ην ενEργεια 3%( νερ%?, >ε3α3ρEπ%ν3ας 3ην παλαιό3ερα σε #(να>ι5ή
ενEργεια για 3% 9λεσ>α 3$ν #η>η3ρια5Aν 5αι για 3ην 9ν3ληση 3%( νερ%?. &ή>ερα, η πρ%σπ9=ειες
επι5εν3ρAν%ν3αι σ3ην 5α3ασ5ε(ή απ%#%3ι5ό3ερ$ν αι%λι5Aν γεννη3ριAν π%( >π%ρ%?ν να
παρ9γ%(ν >εγαλ?3ερα π%σ9 ενEργειας 5αι ει#ι5ό3ερα ηλε53ρισ>%?. Από 3ην 9λλη πλε(ρ9, %ι
(#ρ%ηλε53ρι5%6 σ3α=>%6 ε5>ε3αλλε(ό>εν%ι 3ην ενEργεια 3%( νερ%? π%( πE<3ει από ψηλό3ερα
J(#α3όπ3$σηM σ(>89λλ%(ν 5α=%ρισ3ι59 3ην παραγ$γή ηλε53ρι5ής ενEργειας. b3σι, νερό 5αι
9νε>%ς σ(γ5α3αλEγ%ν3αι σ3ις ανανεAσι>ες πηγEς ενEργειας, ε6ναι περι8αλλ%ν3ι59 5α=αρEς, αλλ9
3% 5όσ3%ς 5α3ασ5ε(ής 5αι σ(ν3ήρησής 3%(ς παρα>Eνει (ψηλό. Bπ6σης, πρ%8λή>α3α >π%ρ%?ν να
#η>ι%(ργη=%?ν 5αι από 3ην αλόγισ3η εγ5α39σ3αση αι%λι5Aν π9ρ5$ν %π%(#ήπ%3ε, D$ρ6ς
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
F]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
σ3ρα3ηγι5Eς, σDε#ιασ>%?ς 5αι πρ%%π3ι5Eς. BC9λλ%(, =α πρEπει να ση>ει$=ε6 ό3ι η #η>ι%(ργ6α
>ι5ρAν ή 5αι 3ερ9σ3ι$ν 3εDνη3Aν λι>νAν #εν ε6ναι παν95εια για 3η λ?ση 3%( ενεργεια5%?
πρ%8λή>α3%ς, 5α=ό3ι #η>ι%(ργ%?ν3αι 3ερ9σ3ια περι8αλλ%ν3ι59 πρ%8λή>α3α Jπ.D. >ε3α8%λή 3%(
>ι5ρ%5λ6>α3%ς 5αι λιγό3ερες Dι%ν%π3Aσεις, εCα<9νιση %ρισ>Eν$ν ει#Aν παν6#ας 5αι Dλ$ρ6#ας,
π%λι3ισ>ι5Eς επιπ3Aσεις, ECαρση <(σι5Aν 5ιν#?ν$ν 5αι 5α3ασ3ρ%<AνM.
; π(ρηνι5ή ενEργεια πρ%EρDε3αι από 3ην ενEργεια π%( περι5λε6ε3αι >Eσα σ3% 6#ι% 3% 93%>% 3%(
59=ε Dη>ι5%? σ3%ιDε6%(. &3%(ς π(ρηνι5%?ς σ3α=>%?ς παραγ$γής ηλε53ρι5ής ενEργειας
8%>8αρ#6@%ν3αι %ρισ>Eνα ρα#ιενεργ9 Dη>ι59 σ3%ιDε6α >ε σ$>α36#ια Jνε3ρόνιαM για να
#ιασπασ3%?ν 3α 93%>9 3%(ς 5αι να απ%#εσ>ε(3%?ν >εγ9λες π%σό3η3ες =ερ>ό3η3ας π%( σ3η
σ(νEDεια 5ιν%?ν ηλε53ρ%σ3ρό8ιλ%(ς. B53ός ό>$ς 3ης ενEργειας, %ι π(ρηνι5%6 σ3α=>%6 παρ9γ%(ν
5αι Dιλι9#ες 3όν%(ς ρα#ιενεργAν απ%8λή3$ν 3α %π%6α για π%λλ%?ς αιAνες ε6ναι εCαιρε3ι59
επι56ν#(να για 3η @$ή 5αι 3% περι89λλ%ν. Bπ6σης, Dη>ι5ή ενEργεια παρ9γε3αι 5α39 3ις Dη>ι5Eς
αν3ι#ρ9σεις Jπ.D. >πα3αρ6εςM, όπ%( η παραγό>ενη ενEργεια πρ%EρDε3αι από 3ην ενEργεια π%(
(π9ρDει σ3%(ς Dη>ι5%?ς #εσ>%?ς >ε3αC? 3$ν α3ό>$ν 3$ν ενAσε$ν π%( αν3ι#ρ%?ν.
; αEναη 56νηση 3ης =9λασσας >ε 3%ν 5(>α3ισ>ό 5αι 3ις παλ6ρρ%ιες EDει 5α39 5αιρ%?ς σ3ρEψει 3%
ενεργεια5ό εν#ια<Eρ%ν αρ5ε3Aν επισ3η>όν$ν. 2EDρι σή>ερα ό>$ς %ι >ελE3ες 5αι 3α πιλ%3ι59
σDE#ι9 3%(ς ED%(ν να αν3ι>ε3$π6σ%(ν αρ5ε39 πρ%8λή>α3α, 5α3ασ5ε(ασ3ι5Eς #(σDEρειες 5αι
3ερ9σ3ιες #απ9νες, ενA >όν% %ρισ>Eν%ι παρό>%ι%ι σ3α=>%6 8ρ6σ5%ν3αι σε λει3%(ργ6α. Π9ν3$ς, %ι
πειρα>α3ισ>%6 σ(νεD6@%ν3αι, 5α=Aς η 3εDν%λ%γι5ή πρό%#%ς ανα@η3ε6 5αιν%?ργιες ανανεAσι>ες
πηγEς ενEργειας ε63ε σε περι%DEς π%( ι5αν%π%ι%?ν 3ις <(σι5Eς απαι3ήσεις 3E3%ι$ν σ3α=>Aν
παραγ$γής ενEργειας, ε63ε >ε εCει#ι5ε(>Eνες (ψηλEς 3εDν%λ%γ6ες π%( 8ασ6@%ν3αι σ3η #ια<%ρ9
=ερ>%5ρασ6ας 3%( νερ%? 3ης επι<9νειας 5αι ε5ε6ν%( σε >εγ9λα 89=η σ3ις αν%ι53Eς =9λασσες.
4 ήλι%ς ε6ναι η πρ$3αρDι5ή πηγή ενEργειας. 2ας σ3Eλνει 5α=η>εριν9 ενEργεια 3όση π%( ε6ναι
ισ%#?να>η >ε ]ZKKK <%ρEς 3ην ενEργεια π%( 5α3αναλAνει σε η>ερήσια 89ση %λό5ληρ%ς %
πλανή3ης >ας. &ε απλ%?σ3ε(ση, >ε 3% <$ς 3%( % ήλι%ς @εσ3α6νει 3η Gη, #6νει 3ρ%<ή σ3α <(39 5αι
5α3WεπE53αση σ3α @Aα. ; ηλια5ή α53ιν%8%λ6α #εσ>ε(ό>ενη σε ηλια5%?ς σ(λλE53ες 5αι
<$3%8%λ3αf59 σ(σ3ή>α3α Dρησι>%π%ιε63αι για 3ην παραγ$γή ηλε53ρι5ής ενEργειας, @εσ3%?
νερ%? 5αι 5λι>α3ισ3ι5Aν παρ%DAν >Eσ$ 5α39λληλ$ν =ερ>ι5Aν αν3λιAν. Bπ6σης, % ήλι%ς ε6ναι
ε5ε6ν%ς π%( #η>ι%(ργε6 3%(ς ανE>%(ς 5αι 3ις 8ρ%DEς. 4ι =9λασσες, %ι π%3α>%6, %ι λ6>νες 5αι 3α
(πόγεια νερ9 3ρ%<%#%3%?ν3αι από 3ις 8ρ%DEς. !ηλα#ή, η ηλια5ή ενEργεια π%( <39νει σ3η Gη
ε6ναι ανανεAσι>η, πρ%σι3ή 5αι Dαρα53ηρ6@ε3αι $ς 5α=αρή, 5α=Aς %ι π(ρηνι5Eς αν3ι#ρ9σεις π%(
3η #η>ι%(ργ%?ν 8ρ6σ5%ν3αι σε 3ερ9σ3ια απόσ3αση Jπερ6π%( ]NK ε5α3%>>?ρια Dιλιό>ε3ραM >α5ρι9
από 3η Gη. OAρα @%?>ε 3ην α(γή νE%( 5?>α3%ς ηλι%σ(λλε53Aν 5αι ηλια5Aν αν3λιAν 5αι 3ης
λεγό>ενης 3εDνη3ής <$3%σ?ν=εσης >ε ενισD(>Eνες ελπ6#ες π%( 8ασ6@%ν3αι σ3ις #(να3ό3η3ες νE$ν
3εDν%λ%γιAν. 4ι ει#ι5%6 επι>Eν%(ν ό3ι QW γν$ρ6@%(>ε από παλι9 ό3ι Eνα <?λλ% <(3%? ε6ναι 3%
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
F2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
<=ηνό3ερ% 5αι πλE%ν απ%#%3ι5ό ηλια5ό σ3%ιDε6%, 5α=Aς >π%ρε6 να αCι%π%ιε6 >EDρι 5αι 3% FKr
3%( ηλια5%? <$3ός π%( πρ%σλα>89ν%(ν, ενA 3α απ%#%3ι5ό3ερα 5αι παν95ρι8α 3εDνη39
<$3%8%λ3αf59 σ3%ιDε6α αCι%π%ι%?ν >EDρι 3% ]Nr 3ης ηλια5ής ενEργειαςWW. Α(39 3α 5αιν%?ργια
σ(σ3ή>α3α, >ε 89ση 3η ναν%3εDν%λ%γ6α, ED%(ν 5α3ασ5ε(9σει σ(ν=ε3ι59 >όρια π%( >ι>%?ν3αι 3η
#ι93αCή 3%(ς σ3% <(σι5ό <?λλ% σε #εν#ρ%ει#ή σ5ελε3ό 5αι απ%>Eνει, όπ$ς λEγ%(ν να απ%53η=ε6
η αναγ5α6α πειρα>α3ι5ή 5λ6>α5α για 9>εση ε<αρ>%γή.
; ενEργεια, για να Dρησι>%π%ιη=ε6 από 3%ν 9ν=ρ$π% 3ις περισσό3ερες <%ρEς, =α πρEπει να
3ι=ασε(3ε6, #ηλα#ή να >ε3α3ραπε6 5αι να #ια<%ρ%π%ιη=ε6. V>$ς, όπ$ς >ας >α=α6νει η <(σι5ή,
σ3% 5α=Eνα από α(39 3α σ39#ια, Eνα >Eρ%ς 3ης ενEργειας 5α3αναλAνε3αι, D$ρ6ς να >π%ρEσει να
παρ9γει Dρήσι>% Eργ%, αλλ%? D9νε3αι X5α=ό3ι 3α σ(σ3ή>α3α ε6ναι αν%ι539, από ασ3%D6ες,
α3(Dή>α3α ή 5αι σπα3αλιE3αι ενEργεια εCαι36ας >η απ%#%3ι5Aν ε<αρ>%γAν 5αι >ε=ό#$ν
>ε3α3ρ%πής 3ης. Gια παρ9#ειγ>α Eνα σπ63ι π%( #εν EDει επαρ5ή >όν$ση EDει ση>αν3ι5Eς απAλειες
=ερ>ι5ής ενEργειας. Bπ6σης, Eνα σπ63ι >π%ρε6 να =ερ>αν=ε6 ή να ψ(D=ε6 όDι >όν% >ε ηλε53ρισ>ό,
αλλ9 5αι >ε 3η Dρήση περισσό3ερ% απ%#%3ι5ής πηγής ενEργειας Jπ.D. ηλια5ήςM, αλλ9 5αι >ε 3ην
αλλαγή 3%( σDε#ιασ>%? >ιας 5α3%ι56ας για να ε5>ε3αλλε?ε3αι εναλλα53ι5Eς πηγEς ενEργειας, >ε
89ση 3%ν πρ%σανα3%λισ>ό 3%(.
; #ι95ριση 3$ν πηγAν ενEργειας σε ανανεAσι>ες 5αι >η 8ασ6@%ν3αι σ3% 5ρι3ήρι% 3ης 3αD?3η3ας
ανανE$σής 3%(ς 5αι σ3% ρ(=>ό 9ν3λησης 3ης ενEργειας από >ια πηγή. !ηλα#ή, ανανεAσι>ες ε6ναι
ε5ε6νες %ι >%ρ<Eς 3ης ενEργειας π%( % σDη>α3ισ>ός 3%(ς γ6νε3αι σε >ι5ρό Dρ%νι5ό #ι9σ3η>α σε
σDEση >ε 3% ρ(=>ό >ε 3%ν %π%6% 5α3αναλAν%ν3αι. ; ηλια5ή, η αι%λι5ή 5αι η ενEργεια 8ι%>9@ας
ε6ναι ανανεAσι>ες. O% πε3ρEλαι%, 3% <(σι5ό αEρι% 5αι %ι γαι9ν=ρα5ες ε6ναι >η ανανεAσι>ες.
Iσ3όσ%, σW α(3ό π%( =α πρEπει να εσ3ι9σ%(>ε 3ην πρ%σ%Dή 5αι 3ην ε(αισ=η3%π%6ησή >ας ε6ναι η
εC%ι5%νό>ηση ενEργειας. 4ι ει#ι5%6 ση>ειAν%(ν ό3ι % πλE%ν ενεργ%8όρ%ς 3%>Eας ε6ναι %
53ιρια5ός, όπ%( 5α3αναλAνε3αι 3% FKr 3ης σ(ν%λι5ής 5α3αν9λ$σης. 'αι 3% =E>α α(3ό 3ης
5α3αν9λ$σης απ%3ελε6 ση>αν3ι5ό πρό8λη>α σε 5%ιν$νι5ό 5αι α3%>ι5ό επ6πε#%, 5α=Aς %ι
Dα>ηλ%? εισ%#ή>α3%ς 5%ιν$νι5Eς %>9#ες σ3ην εC%ι5%νό>ηση ε<9παC Dρη>93$ν 5α39 3ην
5α3ασ5ε(ή 3$ν σπι3ιAν 3%(ς ή ανα@η3%?ν3ες για 3η #ια>%νή 3%(ς <3ην9 εν%65ια σπι3ιAν,
παραγν$ρ6@%(ν 5αι 3ην επαρ5ή =ερ>%>όν$ση 5αι 3%(ς 8ι%5λι>α3ι5%?ς σDε#ιασ>%?ς σ3α σπ63ια.
; 5αλ?3ερη αCι%π%6ηση 3ης ηλια5ής ενEργειας ε6ναι 5ρ6σι>%ς παρ9γ%ν3ας για 3ην εC%ι5%νό>ηση
ενEργειας. 2ιλ9>ε για 3ην ?παρCη 3$ν αν%ιγ>93$ν Jπαρ9=(ρα, πόρ3εςM σ3η σ$σ3ή ενεργεια59
πλε(ρ9, 5α39λληλη #ιαρρ?=>ιση 3$ν #$>α36$ν σε σDEση >ε 3%ν πρ%σανα3%λισ>ό 3%( 53ιρ6%(,
πρόν%ια για επαρ5ή αερισ>ό 5αι <(σι5ό <$3ισ>ό, σ5ι9σεις >ε <(39 5αι 3Eν3ες. ; =ερ>%>όν$ση
ε6ναι από 3α 8ασι5ό3ερα >E3ρα για να περι%ρισ3%?ν %ι =ερ>ι5Eς απAλειες, #ηλα#ή η
5α3ασπα39ληση ενEργειας. 4ι #(να3ό3η3ες για εC%ι5%νό>ηση ενEργειας >π%ρ%?ν να Cε5ινήσ%(ν
από 3ην εγ5α39σ3αση ηλια5%? =ερ>%σ6<$να 5αι ηλε53ρι5Eς σ(σ5ε(Eς ενεργεια5ής από#%σης.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
F:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
O%π%=E3ηση 3%( ψ(γε6%( σ3ην πι% 5ρ?α περι%Dή 3%( σπι3ι%?, όDι σ3% σ(Dνό αν%ιγ%5λε6σι>% 5αι
όDι σ3% παραγE>ισ>α 3$ν DAρ$ν 3%(. Gια 3%ν 3εDνη3ό <$3ισ>ό Dρησι>%π%ι%?>ε απ%#%3ι5ό3ερ%(ς
5αι %ι5%ν%>ι5ό3ερ%(ς λα>π3ήρες. Απ%<ε?γ%(>ε να ED%(>ε σε ανα>%νή όλες 3ις ηλε53ρι5Eς
σ(σ5ε(Eς. mγ9@%(>ε από 3ην πρ6@α όλ%(ς 3%(ς >ε3ασDη>α3ισ3Eς. BλEγD%(>ε περι%#ι59 3ις 3(Dόν
#ιαρρ%Eς ηλε53ρι5%? ρε?>α3%ς 5αι νερ%?. Απ%<ε?γ%(>ε να σ5επ9@%(>ε ή να εγ5λ$86@%(>ε 3α
=ερ>αν3ι59 σA>α3α. 2εγ9λα αν%6γ>α3α για <(σι5ό <$3ισ>ό, αλλ9 5αι #ιπλ9 =ερ>%>%ν$3ι59
3@9>ια. 2όν$ση >ε 8ι%5λι>α3ι59 >%ν$3ι59 (λι59 π%( ε6ναι απ%#%3ι5ό3ερα, D$ρ6ς να ε6ναι
3%Cι59. 4ι ανισ%>ερε6ς απαι3ήσεις σε ενEργεια ε6ναι >ια 9λλη πηγή σπα39λης 3ης σ3% σ39#ι% 3ης
ε<αρ>%γής.
Gια 3% >Eλλ%ν $ς πρ%ς 3ην ενEργεια (π9ρD%(ν #?% πρ%%π3ι5Eς. ; >6α ε6ναι η σ(νEDιση 3ης 6#ιας
ενεργεια5ής σ(>περι<%ρ9ς >ε 3η σπ93αλη Dρήση. Α(3ό ση>α6νει, νE%ι 5αι >εγαλ?3ερ%ι σ3α=>%6
παραγ$γής ενEργειας, α?Cηση 3%( 5όσ3%(ς 3ης 5αι περισσό3ερ% 8ρA>ι5% περι89λλ%ν. ; 9λλη
πρ%%π3ι5ή 8ασ6@ε3αι σ3ην εC%ι5%νό>ηση 3ης ενEργειας σε α3%>ι5ό 5αι σ(λλ%γι5ό επ6πε#%. Αν
>9λισ3α πρ%$=η=ε6 5α39λληλα 5αι η αCι%π%6ηση 3$ν ανανεAσι>$ν πηγAν ενEργειας, 3ό3ε 3α
%<Eλη α(3ής 3ης αλλαγής σ3ις >EDρι σή>ερα σ(νή=ειEς >ας, =α 5αλ?ψ%(ν 3% >εγαλ?3ερ% >Eρ%ς
3ης 5%ιν$ν6ας, =α 8ελ3ι$=%?ν %ι σ(ν=ή5ες @$ής 5αι =α @%?>ε σε 5αλ?3ερ% περι89λλ%ν.
'αι 593ι α5ό>η για 3ην ενEργεια. ; σ(ν=ή5η 3%( 'ιό3%, π%( EDει σ(ν(π%γρα<ε6 5αι από 3ην
Bλλ9#α, πρ%8λEπει πρόσ3ι>α σ3ην περ6π3$ση ενεργεια5ής σπα39λης. !εν =α ή3αν πρ%3ι>ό3ερ%
αν36 να πληρAν%(>ε πρόσ3ι>α να 5α3ε(=(ν=%?ν α(39 3α 5%ν#?λια σ3ις ασ=ενEσ3ερες 5%ιν$νι5Eς
39Cεις, Aσ3ε 3α σπ63ια 3%(ς να γ6ν%(ν ενεργεια59 απ%#%3ι5ό3ερα 5αι η @$ή όλ$ν >ας 5αλ?3ερη P
BBBBBBBBBB
Fο Gερό και 4ονι+ο&οιεί και Καταστρ9>ειK
O% Oρ6π3(D% 3ης α#ια<%ρ6ας >ας $ς πρ%ς 3% νερό, αλλ9 5αι παρε>89σεις σ3ις #ια#ρ%>Eς 5αι σ3ις
<9σεις 3%(. 'αι πλη>>(ρ6@%(>ε ε?5%λα, 5αι #ιψ9>ε σ(Dν9, 5αι ε?5%λα σπα3αλ9>ε 3% νερό. 2ε
3ην ε(5αιρ6α 3ης Παγ5όσ>ιας η>Eρας για 3% Yερό 5αι επει#ή όλ%ι ED%(>ε εν%DEς για 3η σπ93αλη
Dρήση 3%( 5αι για 3ην 5α5%#ιαDε6ρισή 3%(, αλλ9 5αι για 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή >ας α#ια<%ρ6α
>Eσα από 3ις 5α=η>ερινEς >ας #ρασ3ηριό3η3ες, αC6@ει να =(>η=%?>ε α(3ή 3ην η>Eρα >ε
αισι%#%C6α 5αι #ρ9σεις ε(αισ=η3%π%6ησης όλ$ν 3$ν σ(>π%λι3Aν >ας.
ΑνE5α=εν απασD%λ%?σαν 3%ν 9ν=ρ$π% %ι #ια#ρ%>Eς 5αι 3α >%ν%π93ια 3%( νερ%? σ3% E#α<%ς 5αι
σ3% (πE#α<%ς, %ι >ε3ασDη>α3ισ>%6 3%( σ3ην α3>όσ<αιρα, αλλ9 5αι η γενι5ό3ερη ανα5?5λ$σή
3%( >Eσα από 3α <(σι59 <αινό>ενα. Iσ3όσ%, 5αι για πρα53ι5%?ς λόγ%(ς EDει ι#ια63ερη ση>ασ6α
να ασD%λ%?>ασ3ε σή>ερα >ε 3% νερό, 5α=Aς >ε 3ις επερDό>ενες παγ5όσ>ιες 5λι>α3ι5Eς
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
FF
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
>ε3α8%λEς, ασ<αλAς 5αι =α ανα5?π3%(ν πρ%8λή>α3α επι86$σης, αν9π3(Cης 5αι περι8αλλ%ν3ι5ής
πρ%σ3ασ6ας σε 3%πι5ό επ6πε#%.
O% νερό, η ι#ιό3(πη α(3ή Dη>ι5ή Eν$ση 3$ν #?% σ3%ιDε6$ν J%C(γόν% 5αι (#ρ%γόν%M 5αι 3$ν 3ριAν
α3ό>$ν J#?% 93%>α (#ρ%γόν%( 5αι Eνα 93%>% %C(γόν%(M, α(3ός % παν3%-#ιαλ?3ης, 5αλ?π3ει 5α39
ZKr 3όσ% 3ην επι<9νεια 3ης γης, όσ% 5αι 3η #%>ή 5αι 3η σ?σ3αση 3%( αν=ρ$π6ν%( σA>α3%ς.
O% νερό, >ε 3ις π%ι5ιλό>%ρ<ες ε5<9νσεις 3%( και γονι+ο&οιεί και καταστρ9>ει, ενA απ%3ελε6
α<ε3ηρ6α ε556νησης για 59=ε π%λι3ισ>ι5ή ανα<%ρ9. Αν9λ%γα >ε 3ην περ6π3$ση γ6νε3αι σ?>8%λ%
αγνό3η3ας, #ια?γειας 5αι 59=αρσης, αλλ9 5αι 3ι>$ρός. Oελι59 3% νερό ε6ναι η απαρDή 59=ε νEας
π%ρε6ας.
Ισ3%ρι59, %ι x$νες <ιλόσ%<%ι >ε 3% "αλή 3% 2ιλήσι% #ια3(πAν%(ν $ς πρ%ς 3% νερό 3ις αρDEς ό3ι
η Gη επιπλEει σ3% νερό 5αι ό3ι 3% νερό ε6ναι η αρDι5ή ?λη 3$ν π9ν3$ν. 'αι πρ%D$ρ%?ν α5ό>η
περισσό3ερ% >ε 3%ν ΑναCαγόρα, % %π%6%ς αναγν$ρ6@ει 3η ση>ασ6α 3$ν 8ρ%D%π3Aσε$ν, 3ης
εC93>ισης 5αι 3ης 3ρ%<%#%σ6ας >ε νερό 3$ν π%3α>Aν 5αι 3$ν (πόγει$ν σ3ρ$>93$ν 3ης γης.
Bν3(π$σια5Eς α5ό>η 5αι σή>ερα ε6ναι %ι αρDEς π%( #ια3(πAν%ν3αι από 3%ν Αρισ3%3Eλη σ3α
QW2ε3ε$ρ%λ%γι59WW για 3ις #ια#ρ%>Eς 3%( νερ%? σ3η γη 5αι σ3%ν αEρα.
&ή>ερα, CEρ%(>ε πλE%ν ό3ι %ι αν=ρAπινες #ρασ3ηριό3η3ες ED%(ν γ6νει αναπόσπασ3% 3>ή>α 3%( QW
κ/κλου του νερο/ QW παρό3ι >EDρι 3%ν 2K
%
αιAνα % 9ν=ρ$π%ς περι%ρι@ό3αν σ3% ρόλ% 3%( Dρήσ3η,
ενA 3ις 3ελε(3α6ες #ε5αε36ες σ(>>ε3EDει, ενεργ9 >ε 3ις #ρασ3ηριό3η3Eς 3%(, σε όλες 3ις <9σεις
3%( QW5?5λ%(WW α(3%?.
Α(3ό π%( σε π%λλEς περιπ3Aσεις #ια3(πAνε3αι ό3ι QWτο &αρελ,όν είναι το κλειδί του
+9λλοντοςWW EDει ι#ια63ερη πρα53ι5ή ση>ασ6α ό3αν ασD%λ%?>ασ3ε >ε 3% νερό 5αι πρ%σπα=%?>ε
να 8ρ%?>ε λ?σεις για περισσό3ερ% %ρ=%λ%γι5ή #ιαDε6ριση 5αι 5α3αν%>ή 3$ν νερAν π%( (π9ρD%(ν
σ3η #ι9=εσή >ας.
BC9λλ%(, =α πρEπει να =(>η=%?>ε ό3ι ό3αν (πήρCαν περ6%#%ι >ε Eν3%νη 5%ιν$νι5ή αν9π3(Cη 5αι
>ε π%λι3ισ>ι5Eς QWε5ρήCειςWW, 3ό3ε >όν% ανE5(π3αν @η3ή>α3α για ασ<9λεια 5αι πρ%σ3ασ6α 3ης
@$ής, για εCασ<9λιση 3$ν σπι3ιAν 5αι 3$ν περι%(σιAν, για αν9π3(Cη 3$ν 3%πι5Aν 5%ιν$νιAν,
αλλ9 5αι η πρ%8λη>α3ι5ή για 3α #ια=Eσι>α νερ9 5αι 3ην 5αλή 3%(ς π%ιό3η3α.
2ια 3E3%ια, &ολιτισ+ική 9κρηJη &ου 9γινε το @NNN &.5. στην Κρήτη, Eλα8ε (πόψη 3ης και το
δια,9σι+ο νερό, και τα δίκτυα α&ο59τευσης και του !ρό5ινου νερο/% αλλ" και δεJα+εν9ς
α&ο,ήκευσης. Bι#ι5ό3ερα, όπ$ς >αρ3(ρ%?ν %ι αρDαι%λ%γι5Eς Eρε(νες, η #η>ι%(ργ6α παλα3ιAν
5αι %ι5ισ>Aν #ια<%ρ%π%ι%?ν3αν 3ό3ε, όDι >όν% αν9λ%γα >ε 3ις Dρ%νι5Eς περιό#%(ς, αλλ9 5αι
αν9λ%γα >ε 3ις επι5ρα3%?σες 3ό3ε (#ρ%λ%γι5Eς σ(ν=ή5ες 3ης 2ιν$ι5ής περιό#%(. B3σι, για
λόγ%(ς (#α3ι5ής %ι5%ν%>6ας, ό3αν 3% (ψό>ε3ρ% ή3αν >εγ9λ% 5αι (πήρDε Eλλειψη (πόγει$ν νερAν
5αι πηγAν, η σ(λλ%γή 5αι η απ%=ή5ε(ση 3%( νερ%? 8ασι@ό3αν σε #εCα>ενEς 3$ν νερAν 3ης
8ρ%Dής. 29λισ3α, #ιε(=ε3%?σαν 5α39λληλα 3ις α(λEς 5αι 3ις πλα3ε6ες, Aσ3ε να ε6ναι 5α=αρEς 5αι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
FN
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
να >α@ε?%(ν π%λ? 8ρόDιν% νερό. gαρα53ηρισ3ι5ό παρ9#ειγ>α ED%(>ε σ3η Rαισ3ό όπ%( #εν
(πήρDαν π%λλ9 νερ9.
Αν36=ε3α, σε περι%DEς >ε πηγα6α νερ9, η >ε3α<%ρ9 3%( νερ%? γινό3αν >ε 3η 8%ή=εια πήλιν$ν
5λεισ3Aν σ$λήν$ν J%ι 53ισ3%6 σ$λήνες αναπ3?D3η5αν 5α39 3ην Bνε3%5ρα36α 5αι 3ην
O%(ρ5%5ρα36αM. Gια παρ9#ειγ>α, η 'ν$σός (#ρε(ό3αν αρDι59 από 3ην πηγή 2α(ρ%5όλ(>π%ς,
ενA σε περι%DEς >ε πλ%?σια (πόγεια νερ9, 3ό3ε η 3εDν%λ%γ6α ανόρ(Cης 5αι 9ν3λησης 3%( νερ%?
γινό3αν >ε π%λ? αναπ3(γ>Eν% 5αι αCι%=α?>ασ3% 3ρόπ%, όπ$ς για παρ9#ειγ>α σ3% παλ93ι 3ης
l95ρ%(.
Αλλ9 5αι 3α απ%Dε3ε(3ι59 #653(α 3ης 2ιν$ι5ής περιό#%( ε6ναι αCι%πρόσε53α. Gια παρ9#ειγ>α,
σ3η 86λα 3ης Αγ. Oρι9#ας ανα5αλ?<=η5ε Eνα π%λ? πρ%$=η>Eν% απ%Dε3ε(3ι5ό σ?σ3η>α, 3όσ% για
3α (γρ9 από8λη3α, όσ% 5αι για 3α νερ9 3ης 8ρ%Dής >ε 3α %π%6α ε53ός 3$ν 9λλ$ν σ(νή=ι@αν να
5α=αρ6@%(ν 3ις 3%(αλE3ες 3%(ς.
Bπ6σης, 3ην περ6%#% α(3ή 3ης 2ιν$ι5ής π%λι3ισ>ι5ής QWE5ρηCηςWW, 5αι η γε$ργι5ή αν9π3(Cη 3ης
'ρή3ης ή3αν αναγ5α6α πρ%5ει>Eν%( να (π%σ3ηρ6@ει 3ην αν36σ3%ιDη πλη=(σ>ια5ή QWE5ρηCηWW.
b3σι, >ε3αC? ]ZKK-]FNK π.D. αναπ3?D=η5αν αρ#ε(3ι59 σ(σ3ή>α3α %ι λεγό>ενες QW:ίνιεςWW
Jεν3%π6σ3η5αν σ3% %ρ%πE#ι% 3%( Uασι=6%(M π%( απ%3ελ%?ν3αν από π%λ(9ρι=>α σ3ραγγισ3ι59
5αν9λια, α(λ95ια π%36σ>α3%ς π%( #ιασ3α(ρAν%ν3αν 5αι επι3ελ%?σαν >ε 3%ν 5αλ?3ερ% 3ρόπ% 3ις
λει3%(ργ6ες 3%(ς. Wστόσο% αν"+εσα στην &ερίοδο @NNNB22NN &.5. υ&"ρ5ουν ενδείJεις
5ρησι+ο&οίησης υγρ1ν λυ+"των α&ό τους τότε οικισ+ο/ς για την "ρδευση γεωργικ1ν
καλλιεργει1ν.
Αλλ9 5αι 3% νερό $ς παρ9γ%ν3ας αναψ(Dής πρ%$=ή=η5ε 3ην περ6%#% α(3ή >ε #η>ι%(ργ6α 5ήπ$ν
5αι σιν3ρι8ανιAν σ3ην 'ν$σό, >ε εν(#ρε6% σ3η l95ρ% 5αι >ε 9λλες 5α3ασ5ε(Eς.
Bπ6 3ης %(σ6ας ό>$ς, &ρο!λή+ατα δια5είρισης του νερο/ δεν >αίνεται ότι υ&ήρ5αν τότε και
το/το γιατί +95ρι τον &ερασ+9νο αι1να ο "ν,ρω&ος &εριορι.όταν στο ρόλο του α&λο/
5ρήστη του νερο/% εν1 σή+ερα συ++ετ95ει ενεργ" και +&ορεί να &αρε+!αίνει στις
#$διαδρο+9ς$$ και στις #$>"σεις$$ του νερο/ +ε τις κ",ε είδους ο5λο/σες δραστηριότητ9ς του.
4ι αρνη3ι5Eς επιπ3Aσεις π9ν$ σ3% (#93ιν% περι89λλ%ν 5αι ει#ι5ό3ερα σ3% <(σι5ό πόρ% QWνερόWW,
Cε5ιν%?ν όταν ο "ν,ρω&ος "ρ5ισε να &αρε+!αίνει στο >υσικό &ερι!"λλον, αλλ9 παλαιό3ερα
3% 6#ι% 3% <(σι5ό περι89λλ%ν >ε 3%(ς >ηDανισ>%?ς QWαν9#ρασηςWW π%( #ια=E3ει 5α3όρ=$νε 5αι
αν3ιπαρερDό3αν 3ις QW%DλήσειςWW. Αργό3ερα ό>$ς, >ε 3ην εν3α3ι5%π%6ηση 3$ν 59=ε ε6#%(ς
αν=ρAπιν$ν παρε>89σε$ν σ3% <(σι5ό περι89λλ%ν οι +η5ανισ+οί #$εJυγίανσης#$ του
&ερι!"λλοντος αδρανο&οιή,ηκαν. BC9λλ%(, 9ρDισαν να #η>ι%(ργ%?ν3αι 5α3ασ39σεις π%( ε6Dαν
αν3653(π% σ3α <αινό>ενα 3ης α3>όσ<αιρας Jπ.D. <αινό>ενα =ερ>%5ηπ6%(, ρ?πανση αEραM, αλλ9
5αι να επε53ε6ν%ν3αι σε αν36σ3%ιDα <αινό>ενα π9ν$ σ3η γη >ε 3η QWνι3ρ%ρ?πανσηWW Jγε$ργι5ή
ρ?πανσηM, 3η γενι5ό3ερη ρ?πανση 3$ν νερAν, 3ην εC9ν3ληση 3$ν απ%=ε>93$ν 3%( νερ%?, 3ην
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
FT
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
(περ9ν3ληση 3$ν (πόγει$ν νερAν, 3ην εισDAρηση 3$ν =αλασσινAν νερAν 593$ από 3ις
5αλλιεργ%?>ενες περι%DEς J(<αλ>?ρ$σηM, 3ην (περ8%λι5ή Dρήση 3$ν νερAν 9ρ#ε(σης 593$ από
σ(ν=ή5ες Eν3%νης εC93>ισης Jαλ93$ση ε#α<AνM 5αι 3ην ερη>%π%6ηση. 'λλ" ακό+η και όταν το
&"νω 5ωριό Jοδε/ει σ&"ταλα και αλόγιστα το νερό ,εωρ1ντας το ως δική του ιδιοκτησία%
και δεν ε&ιτρ9&ει κ"&οιες &οσότητες νερο/ να ικανο&οιήσουν τις στοι5ει1δεις αν"γκες του
&ιο κ"τω 5ωριο/.
&ε >ια D$ρ%-Dρ%νι5ή #ια#ρ%>ή >Eσα σ3η DAρα >ας #ιαπισ3Aνε3αι ό3ι γενι59 η Bλλ9#α π%λ?
σ(Dν9 #$και δι("ει για νερό% αλλ" και &νίγεται α&ό νερό$$. O%?3%, εν >Eρει ε6ναι ανα>ενό>εν%,
εCαι36ας, όπ$ς λEγ%(ν %ι αρ>ό#ι%ι επισ3ή>%νες, 3ης γε$γρα<ι5ής =Eσης 3ης DAρας >ας, 3ης
π%ι5ιλό>%ρ<ης α53%γρα>>ής 3ης, 3%( νησι$3ι5%? 5α3α5ερ>α3ισ>%? 3ης, αλλ9 5αι 3ης Eν3%νης
π%ι5ιλ%>%ρ<6ας 3%( αν9γλ(<%? 3ης, όπ%( παν?ψηλες 8%(ν%5%ρ(<Eς 8ρ6σ5%ν3αι λ6γα >όλις
Dιλιό>ε3ρα από 3η γει3%νι5ή =9λασσα Jλ.D. Uε(59 Vρη, yηλ%ρε63ης, Vλ(>π%ςM.
BC9λλ%(, 5αι % αν=ρAπιν%ς παρ9γ%ν3ας >ε 3ις παρε>89σεις 5αι επε>89σεις 3%( σ3% <(σι5ό
περι89λλ%ν EDει 3η >ερ6#α 3%( στην #$ελληνική κρίση$$ για το νερό. Gια παρ9#ειγ>α, ό3αν 3%
νερό 3ης 8ρ%Dής σε >ια Cα<νι5ή 5α3αιγ6#α αναγ59@ε3αι jjνα ρEειjj >όν% επι<ανεια59 5αι >Eσα σε
σ?ν3%>% Dρ%νι5ό #ι9σ3η>α, για36 ED%(ν 5α3ασ3ρα<ε6 %ι <(σι5%6 QW%#%6WW >ε3α<%ρ9ς 3%( εJαιτίας
του +&α.1+ατος των ρε+"των και των σκου&ιδοσωρ1ν% τότε συ+!αίνουν &λη++/ρες +ε
καταστρε&τικ" α&οτελ9σ+ατα. Πλη>>?ρες ό>$ς >π%ρ%?ν να σ(>8%?ν 5αι σ3ις πλE%ν 9ν(#ρες
περι%DEς 3ης Bλλ9#ας, σε π%λλ9 νησι9 3%( Αιγα6%(, όπ%( 3α πλη>>(ρι59 <αινό>ενα ό3αν 5αι
όπ%3ε σ(>8%?ν ε6ναι περισσό3ερ% 5α3ασ3ρεπ3ι59, απWό3ι σε περι%DEς όπ%( σ(νή=$ς 8ρEDει.
Πό3ε ό>$ς 3% νερό 3ης 8ρ%Dής #η>ι%(ργε6 5α3ασ3ρ%<ι5Eς πλη>>?ρεςP
Gενι59 η Bλλ9#α ε6ναι QW#(νη3ι59WW ε(9λ$3η $ς πρ%ς 3ην επι5ιν#(νό3η3α 3$ν πλη>>(ρAν. Αλλ9,
ό>$ς παρα3ηρε6σ3ε 3ι σ(>8α6νει σ3ις ασ3ι5Eς περι%DEς 5αι αναλ%γισ3ε63ε πόσ% γ(>νό E#α<%ς
JE#α<%ς ελε?=ερ% από ασ<αλ3%σ3ρAσεις, πλα5%σ3ρAσεις, σπ63ιαM ε6Dα>ε παλαιό3ερα 5αι πόσ%
σή>εραpp
Yαι >εν (π9ρD%(ν 3α #653(α 3$ν νερAν 3ης 8ρ%Dής σ3ις ασ3ι5Eς περι%DEς, αλλ9 πό3ε
5α3ασ5ε(9σ3η5ανP B6Dαν λ98ει (πόψη 3%(ς 3η γιγ9ν3$ση 3$ν πόλε$νP Π%ι%ς 3%πι5ός <%ρEας
εCασ<αλ6@ει 3% 3α53ι5ό 5α=αρισ>ό 3$ν <ρεα36$νP 2ε π%ιες 5α39λληλες πρ%#ιαγρα<Eς
5α3ασ5ε(9@%ν3αι 3% περι-ασ3ι5ό 5αι 3% αγρ%3ι5ό %#ι5ό #653(%P Π%ια 3εDνι5ή (πηρεσ6α επ%π3ε?ει
3ις ασ<αλ3%σ3ρAσεις %ι %π%6ες π%λλEς <%ρEς γ6ν%ν3αι π9ν$ σε γ(>νό E#α<%ς >EDρι 5αι σ3α
πρανή 3$ν D$ρα<ιAν D$ρ6ς 3α σ3%ιDειA#η 3εDνι59 Eργα J5ρ9σπε#α, α(λ95ια,MP
Iσ3όσ%, οι εκ5ερσ1σεις% οι &υρκαγι9ς% η υ&ερ!ολική !όσκηση% η 9λλει(η 5λόης στο 9δα>ος%
και "λλες συν,ήκες και &αρ"γοντες% ε&ιδειν1νουν τα &λη++υρικ" >αινό+ενα +ε τις
ανα+ενό+ενες καταστρο>9ς. O%?3% ό>$ς ε6ναι επό>εν%, για36, >ε α(3Eς 3ις σ(ν=ή5ες π9ν$ σ3%
γ(>νό E#α<%ς σ(ν3%>ε?ε3αι η WWσ(σσAρε(σηWW 5αι η QWαπ%ρρ%ήWW >εγ9λ%( όγ5%( νερAν. b3σι,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
FZ
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
α(3ό 3% νερό, QWσ(>πιE@ε3αιWW ό3αν περν9ει >Eσα από ασ3ι5%π%ιη>Eνες περι%DEς, >Eσα από
ρE>α3α π%( ED%(ν >πα@$=ε6 ή ED%(ν π(5νή 8λ9σ3ηση 5αι σ5%(πι#%σ$ρ%?ς. OEλ%ς, α(39 3α
QWπ9ρα π%λλ9WW νερ9 #εν 8ρ6σ5%(ν 3% <(σι5ό 3%(ς #ρό>% ε?5%λα πρ%ς 3α Dα>ηλό3ερα, α5ό>η 5αι
πρ%ς 3η =9λασσα. Πόσες <%ρEς 9ραγε παρα=αλ9σσιες περι%DEς, α5ό>η 5αι π9ν$ σ3%ν αιγιαλό,
QWπν6γ%ν3αιWW 5αι από 3% νερό, αλλ9 5αι από 3α >ε3α<ερό>ενα (λι59 5αι 3η λ9σπηP
Bπ6σης, η QWπλη>>(ρι5ή QW ή η QW>η πλη>>(ρι5ήWW σ(γ5(ρ6α 5α=%ρ6@ε3αι σ(νή=$ς από 3ην ?παρCη
ή αν=(παρC6α D$ρ%3αCι5%? σDε#ιασ>%?, 3ην ε(αισ=ησ6α ή >η 3$ν 3%πι5Aν <%ρE$ν σε ό3ι 3%(ς
α<%ρ9, αλλ9 5αι από όλ%(ς ε>9ς π%( ενσ(νε6#η3α ή >η σ(>>ε3ED%(>ε σ3α 5%ιν9 5αι σ3α 3%πι59 ή
ε=νι59 #ρA>ενα.
Iσ3όσ% σ3η DAρα >ας, 3ριπλή ε6ναι η πρ%8λη>α3ι5ή, 5αι για36 πλη>>(ρ6@%(>ε 5αι για36 #ιψ9>ε,
αλλ9 5αι για36 σπα3αλ9>ε 3% νερό >ε >εγ9λη ε(5%λ6α. Πρόσ<α3α >9λισ3α, %ι 593%ι5%ι π%(
86$ναν για π%λλ9 Dρόνια 3ην Eλλειψη νερ%? σ3α νησι9 3%( ανα3%λι5%? Αιγα6%( 5αι 3ην
ανα3%λι5ή 'ρή3η, α5ό>η πρ%σπα=%?ν να Cεπερ9σ%(ν ό3ι ED%(ν α<ήσει π6σ$ %ι 5α3ασ3ρ%<ι5Eς
πλη>>?ρες 3ης περασ>Eνης περιό#%(. 29λισ3α, %ι ανα>ενό>ενες 5α39 3%(ς ει#ι5%?ς επισ3ή>%νες,
παγ5όσ>ιες 5λι>α3ι5Eς >ε3α8%λEς ε6ναι #(να3ό να >εγε=?ν%(ν α5ό>η περισσό3ερ% 3ην
ανισ%5α3αν%>ή 3%( νερ%? >ε3αC? 3$ν #ια<όρ$ν περι%DAν 3ης DAρας >ας,, αλλ9 5αι $ς πρ%ς 3ην
αν%>8ρ6α 5αι Cηρασ6α, 3ις πλη>>?ρες, αλλ9 5αι 3α <αινό>ενα π%( 3α σ(ν%#ε?%(ν, όπ$ς ε6ναι η
ερη>%π%6ηση, %ι 5α3%λισ=ήσεις, %ι γε$-%λισ=ήσεις 5αι 3α QWπ%39>ια λ9σπηςWW Jλασπ%ρρ%EςM, 3%
<(σι5ό >π9@$>α 3$ν παρ953ι$ν περι%DAν 5.%.5.
Παρόλα α(39, D$ρ6ς να ε<ησ(D9@%(>ε 5αι D$ρ6ς (σ3ερι59 να 5ιν#(ν%λ%γ%?>ε, όλ%ι >π%ρ%?>ε να
σ(>89λλ%(>ε για περισσό3ερ% αισιό#%C% >Eλλ%ν $ς πρ%ς 3% νερό 5αι 3ην %ρ=%λ%γι5ή #ιαDε6ρισή
3%(. ; αρDή EDει Cε5ινήσει >ε 3ην Π%λι3ε6α η %π%6α >Eσ$ 3$ν 3%πι5Aν QW!ιαDειρισ3ι5Aν ΑρDAνWW
για 3% νερό, σ?ν3%>α εγ5α=ι#ρ?ει σε 59=ε (#ρ%λ%γι5ή λε59νη, 3%πι5ό σ(ν3%νισ3ι5ό όργαν% π%(
Dαρ9@ει 5αι (λ%π%ιε6 3ις επι>Eρ%(ς π%λι3ι5Eς για 3% νερό, 3ην εCασ<9λιση 5α39λληλης π%ιό3η3ας
5αι 3ην %ρ=%λ%γι5ή 3%( #ιαDε6ριση, ενA %ι επισ3η>%νι5%6 <%ρε6ς =α 5αλ?π3%(ν γν$σ3ι59 πε#6α
5αι ε<ι53Eς πρ%39σεις >E3ρ$ν, >Eσ$ν 5αι Eργ$ν απ%5α39σ3ασης, #ια3ήρησης 5αι πρ%σ3ασ6ας 3%(
περι89λλ%ν3%ς. Bπ%>Eν$ς, κ",ε το&ική κοινωνία ο>είλει να συ+!"λλει% 1στε να
εJορ,ολογιστο/ν οι ση+εριν9ς εJω&ραγ+ατικ9ς και σ&"ταλες κατ"B5ρήσεις του νερο/ σε 9να
&ερισσότερο ισορρο&η+9νο +ερίδιο συ++ετο5ής% αν9λ%γα π9ν3α >ε 3η ση>ερινή
#ια=εσι>ό3η3α, 3ις >ελλ%ν3ι5Eς αν9γ5ες, 3ις αναπ3(Cια5Eς πρ%%π3ι5Eς, αλλ9 π9ν3%3ε >ε γνA>%να
3%ν 9ν=ρ$π%, 5αι 3% περι89λλ%ν.
(')ν θε&ρηθεί %ε%ομένη η ευαισθησία μας για τα περιβαλλοντικ# θέματα που σχετί$ονται με
το νερό! τότε οφείλουμε να κοιτ#"ουμε προσεκτικ# γύρ& μας! στη γειτονι# μας! στο ί%ιο μας
το σπίτι και έτσι θα αποκτ*σουμε το νόημα της $&*ς! αλλ# και θα %ιαπιστ+σουμε πόσο
όμορφος και κυρί&ς πόσο εύθραυστος είναι ο κόσμος που μας περιβ#λλει'',
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
FL
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
BBBBBBBBBB
:εον"ρντο ντα 8ίντσι
ερι!"λλον και 6/ση
!εν =α 5α3απιασ3%?>ε >ε 3η 2όνα U6@α, %?3ε 5αι για 3% αινιγ>α3ι5ό Dα>όγελό 3ης, %?3ε 5αι για
3ις >ηDανEς 3%(, 3α ανα3%>ι59 3%( σDE#ια, 3α γλ(π39 5αι 3%(ς @$γρα<ι5%?ς π6να5Eς 3%(. 4
Uε%ν9ρν3% ν3α m6ν3σι ασD%λή=η5ε, >ελE3ησε 5αι ε>89=(νε 5αι για 3η R?ση, 3α @Aα 5αι 3α <(39,
3ις 5αλλιEργειες, 3% νερό, 3ις ε53ρ%πEς π%3α>Aν, 3α 5αιρι59 <αινό>ενα 5αι ει5όνες π%λλEς
ει5όνες 5αι σ5Eψεις για 3%ν 9ν=ρ$π% 5αι 3% περι89λλ%ν.
Oα 3ελε(3α6α Dρόνια ε6ναι Cαν9 σ3ην επι5αιρό3η3α % Uε%ν9ρν3% ν3α m6ν3σι 5αι ει#ι5ό3ερα 3α
ση>ει$>α39ρι9 3%( π%( σ(>π(5νAν%(ν, 5α39 3%(ς >ελε3η3Eς 3%( Eργ%( 3%(, 3η #?να>η 3ης
παρα3ήρησης, 3ην Eρε(να, 3ην περισ(λλ%γή, 3ην π%λ(πλ%5ό3η3α, 3α DρA>α3α, 3η R?ση 5αι 3%
περι89λλ%ν. Π%λλ%6 >ιλ%?ν για 3%ν 9ν=ρ$π% ε>πειρισ3ή 3ης %ι5%(>ενι5ής γνAσης, αλλ9 5αι 3ην
πε>π3%(σ6α 3ης παρα3ήρησης, ανα@ή3ησης, 3$ν πειρα>93$ν, 3$ν ερ$3ήσε$ν 5αι 3$ν λ?σε$ν.
!ε63ε 3ι ση>α6νει για(3όν η πρ%σε53ι5ή παρα3ήρηση ό3αν περιγρ9<ει. QW Oλα τα νερά αçρισμένα
στα κύματα της 0άλασσας και το νερό να υψcνεται, να πέçτει και να σπάει από το βάρος του, με
εκκωçαντική βουήWW. &3ις Dειρόγρα<ες ση>ειAσεις, π%( π9ν3%3ε 5ρα3%?σε για 3% %3ι#ήπ%3ε
ση>αν3ι5ό, απλό ή 5αι περ6πλ%5%, 8ρ6σ5%ν3αι σ(σσ$ρε(>Eνα =E>α3α, π%( #6ν%(ν 3% σ3(λ 3ης
α(3όν%>ης πραγ>α3ε6ας για σ(γ5ε5ρι>Eνα =E>α3α. 4ι Eρε(νEς 3%( π9ν3%3ε εν#ελεDε6ς 5αι π%3E
επι<ανεια5Eς. Vσ% για 3ις περιγρα<Eς 3%(, α(3Eς ε6ναι η πε>π3%(σ6α 3ης σ(σ3η>α3ι5ής
παρα3ήρησης. Περιγρα<Eς για 3α σ?ννε<α, π$ς #η>ι%(ργ%?ν3αι 5αι π$ς #ιαλ?%ν3αι, π$ς
πρ%5αλε63αι η εC93>ιση 5αι η %>6Dλη. Π%λ? σ(Dν9 <α6ν%ν3αι να @$ν3ανε?%(ν %ι <αν3ασιAσεις
3%(, 5(ρ6$ς σ3%(ς π6να5Eς 3%(, πα6ρν%ν3ας %λ%5ληρ$>Eνες <όρ>ες, όπ%( ση>αν3ι5ό ρόλ%
πα6@%(ν 3α γερ95ια, %ι 5?5ν%ι 5αι γενι59 3α π%(λι9. Rανερ9 ή 5αι >ε 59π%ια ι#ιό3(πη
3εDν%3ρ%π6α, >π%ρε6ς να #ια5ρ6νεις 3% αν9γλ(<% 3$ν 8%(νAν 5αι λό<$ν 3ης περι%Dής όπ%(
E@ησε, <$3%σ5ι9σεις >ε >%ρ<ή π%(λιAν, <3ερ%?γες πραγ>α3ι5Eς ή 5αι 5ρ(>>Eνες, π3(DAσεις
(<ασ>93$ν π%( πα6ρν%(ν 3η >%ρ<ή @A$ν, παι#ι9 π%( ε55%λ9π3%ν3αι >Eσα από 3σό<λια α(γAν.
&αν επαρDιA3ης π%( E@ησε π%λλ9 Dρόνια σ3ην εC%Dή, ανα59λ(ψε 5αι περ6γραψε όλες 3ις 3ό3ε
#ια#ι5ασ6ες 3ης αγρ%3ι5ής παραγ$γής 5αι 3$ν ασD%λιAν 3ης. &π%ρ9, =ερισ>ός, αλAνισ>α,
ελαι%παραγ$γή 5αι παρασ5ε(ή 3%( λα#ι%? >ε 3α ελαι%πιεσ3ήρια 3ης επ%Dής. Uεπ3%>Eρειες π%λ?
α5ρι8ε6ς για 3%(ς >ηDανισ>%?ς π%( 3ό3ε Dρησι>%π%ι%?ν3αν, ενA π9ν3%3ε >ελε3%?σε 5αι πρό3εινε
8ελ3ιAσεις. Π%λλEς <%ρEς ε6ναι 5αι γρι<A#η 3α 5ε6>εν9 3%(, αλλ9 5αι %ι πρ%<η3ε6ες 3%( π%(
πρ%%ρ6@%ν3αν για ψ(Dαγ$γ6α, 5α=Aς 5αι 3α %π3ι59 λ%γ%πα6γνι9 3%( π%( απ%3ελ%?ν ε5<ρασ3ι59
>ι5ρ9 5ε6>ενα, 3όσ% >ι5ρ9, Aσ3ε να >η CεDνι%?ν3αι ε?5%λα.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
F^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
; σ(ν%λι5ή σ39ση @$ής π%( 3%ν Dαρα53ηρ6@ει αν3ι5α3%π3ρ6@ει 3ην %ι5%λ%γι5ή 9π%ψή 3%( για 3η
R?ση π%( 3η =ε$ρε6 QW πληyωμένη και καπηλευμένο 0ύμα της αν0ρcπινης απληστίαςWW.
Παρα5%λ%(=ήσ3ε 3ην απλό3η3α 3ης σ5Eψης >ε >εσ3Eς 5%(8Eν3ες >ε3α<%ρι59 5αι %(σιασ3ι59.
QW Vσ%ι 5αλλιεργ%?ν 3η γη kδεν 0α πρέπει να αποyυμνcσουν τη μητέρα τους και να yδέρνουν το
πετσί τηςWW. ‘’ Vσ%ι αλ$ν6@%(ν 3% σι39ρι πρEπει ν9ναι πρ%σε53ι5%6, kκα0cς συνη0ί¸ουν να
χτυπούν αλύπητα αυτό που τους δίνει ¸ωήWW. ‘’ Gια 3ις ελιEς 5αι 3α 5αρ?#ια, 5α=Aς αρD6@ει η
σ(λλ%γή 3%(ς...... πολλά μικρά παιδιά 0’αρπαχτούν από την αyκαλιά της μητέρας τους, ενc με τα
ανελέητα χτυπήματά μας 0α πέσουν στο έδαçος και 0α yίνουν κομμάτια’’. Oην 6#ια 9π%ψη για 3η
R?ση 3ην παρα5%λ%(=%?>ε σ3%(ς >?=%(ς 3%(, %ι %π%6%ι απ%πνE%(ν 3ην α6σ=ηση ό3ι 3%
περι89λλ%ν ν%ε63αι QW¸ωντανός ορyανισμός’’. 'αι #εν ε6ναι >όν% 3α @Aα 5αι 3α <(39 π%( >Eσα
από 3%(ς >?=%(ς 3%( απ%53%?ν λαλι9. Αλλ9 5αι 3α #Eν#ρα 5αι %ι πE3ρες >ε3α3ρEπ%ν3αι σε όν3α
περ6εργα, αλλ9 >ε ε(αισ=ησ6ες, ι5αν9 να ν%ιAσ%(ν 3%ν πόν% QWπου τους υποβάλλει ο άν0ρωπος’’.
‘’Mια δυστυχισμένη ιτιά πονά όταν κλαδεύεται, ξερι¸cνεται και ακρωτηριά¸εται’’.
Bπ6σης, % Uε%ν9ρν3% ν3α m6ν3σι ασD%λή=η5ε >ε α<ηγήσεις για π%(λι9, Eν3%>α, αρ9Dνες, 5αι
9λλα @Aα π%(, όπ$ς πρ%ανα<Eρ=η5ε, απ%53%?ν λαλι9 5αι #ιηγ%?ν3αι ισ3%ρ6ες σ3α πρό3(πα 3%(
Α6σ$π%(. oπEρ%Dες 5αι σ(γ5λ%νισ3ι5Eς Dαρα53ηρ6@%ν3αι από 3%(ς ει#ι5%?ς >ελε3η3Eς 3%( Eργ%(
3%(, %ι ει5όνες από 3η @$ή σ3% D$ριό 5αι σ3ην εC%Dή >ε 9λ%γα, σ5?λ%(ς, Dήνες, 5%3σ?<ια,
>(ρ>ήγ5ια, αρ%(ρα6%(ς 5αι ν(<63σες. QWOταν 0έλεις να καταλαβαίνεις τι λένε τα πλάσματα της
çύσης, πρέπει να τα πλησιά¸εις, να τους μιλάς, να ανοίyεις διάλοyο μ’αυτάWW. BCE3ρε<ε 9λ%γα 5αι
8ό#ια 5αι E5ανε σπ%(#Eς ανα3%>6ας σε πλή=%ς από @Aα. Α5ό>η 5αι σ3ις περ63εDνες π%λε>ι5Eς
>ηDανEς 3%( <α6νε3αι να Dρησι>%π%ιε6 9λ%γα 3$ν αγρ%53η>93$ν, παρ9 9λ%γα για π%λε>ι5Eς
επιDειρήσεις. 4 σ5?λ%ς 5αι %ι γ93ες 3%( ή3αν η 5α=η>ερινή σ(ν3ρ%<ι9 3%( 5αι πρ%D$ρ%?σε σ3ις
περιγρα<Eς 3%( α5ό>η 5αι σε 5%ιν$νι%λ%γι5Eς #ια5ρ6σεις >ε3αC? 3$ν σ5?λ$ν ό3αν εCηγ%?σε
για36 %ι σ5?λ%ι >(ρ6@%(ν 3α %π6σ=ια 3$ν 9λλ$ν σ5?λ$ν 5αι για36 γ6ν%ν3αι %ι σ5(λ%5α8γ9#ες. Oα
@Aα απ%3ελ%?σαν Eνα >εγ9λ% 5%>>93ι 3ης @$ής 3%(. ; αγ9πη 3%( 5αι όDι >όν% για 3α @Aα
=ε$ρε63αι σDε#όν 5%ιν%3(π6α >ε Dαρα53ηρισ3ι5ή ε5ε6νη 3ην ει5όνα π%( λEει, QWk..όταν περνούσε
από μέρη όπου πουλούσαν πουλιά, πλήρωνε όσο, όσο και τα αyόρα¸ε, τα οποία αμέσως έβyα¸ε από
τα κλουβιά τους και τ’άçηνε να πετάξουν ψηλά και μακριά στον ουρανό, χα¸εύοντάς ταjj. 'αι η
D%ρ3%<αγ6α 3%( <α6νε3αι ό3ι ή3αν >Eρ%ς 3ης σ39σης @$ής 3%( απEναν3ι σ3α @Aα. Αλλ9 5αι >ε 3%
ν3?σι>ό 3%(, π%( ή3αν απ%5λεισ3ι59 από λιν9 (<9σ>α3α, ή=ελε να #ηλAσει ό3ι απεD=9ν%ν3αν να
<%ρ9ει QWοτιδήποτε νεκρόQW, όπ$ς Eλεγε.
G?ρ$ σ3α ]NKK >g η ε53ρ%πή 3%( ρ%( 3%( π%3α>%? jΑρν% σ3η 8όρεια Ι3αλ6α, ή3αν >ια 9λλη
σ(ναρπασ3ι5ή ασD%λ6α για 3%ν Uε%ν9ρν3%. O% >εγαλεπή8%λ% σDE#ι%, π%( 3ελι59 #εν
%λ%5ληρA=η5ε, =α #η>ι%(ργ%?σε πλ$3ό 3%ν π%3α>ό >EDρι 3η Rλ$ρεν36α 5αι E3σι α(3ή =α ε6Dε
ε?5%λη πρόσ8αση σ3η =9λασσα. BC9λλ%(, για σ3ρα3ι$3ι5%?ς λόγ%(ς σ5όπε(ε να απ%5όψει 3η
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
NK
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Π6@α από 3η =9λασσα π%( ε6Dε ε5ε6να 3α Dρόνια 5ηρ?Cει 3ην ανεCαρ3ησ6α 3ης. Αργό3ερα ανEλα8ε
να #ιαν%6Cει 5αν9λια σ3% 2ιλ9ν%. Iσ3όσ%, ε6ναι 5(ρ6αρDη η γ%η3ε6α π%( 3%( ασ5%?σε γενι59 3%
νερό, %ι #6νες, %ι #ια=λ9σεις 3%(, %ι %ρ6@%ν3ες 3ης =9λασσας, %ι 8ρ9D%ι, 3α π%39>ια π%(
ελ6σσ%ν3αι QW εξαιτίας της διάβρωσής τους και της ατέλειωτης δύναμής τουςWW, όπ$ς περιEγρα<ε.
!εν ε6ναι λ6γες %ι <%ρEς π%( >Eσα από 3α ση>ει$>α39ρι9 3%( 8λEπ%(>ε να #6#%ν3αι %#ηγ6ες πρ%ς
3%ν εα(3ό 3%(, >ε39 από 59π%ια εCόρ>ηση σ3ην ?παι=ρ%. &ε ε5ε6νες 3ις ση>ειAσεις QWyια τον
κόσμο και τα νερά του’W γρ9<ει. ‘’Nα yράψεις yια το νερό και τις κινήσεις του. Nα περιyράψεις τις
κοίτες του και τις ουσίες που περιέχονται εκεί μέσα. Nα συνεχίσεις με κά0ε μορçή που παίρνει το
νερό από το μικρότερο μέχρι το μεyαλύτερο κυματισμό, αλλά και τις αιτίες που τις προκαλούν’’.
29λισ3α %ι περιγρα<Eς για 3% νερό σ(ν%#ε?%ν3αν από παρασ3α3ι59 σ563σα >ε απλEς, σ?ν=ε3ες
5αι ε(>ε398λη3ες #%>Eς 5αι >%ρ<Eς. Α(3Eς %ι π%λ?πλ%5ες >%ρ<Eς 3%( 3ρεD%?>εν%( νερ%? >ε 3%ν
πα<λασ>ό, 3ις σ3ρ%8ιλ6σεις, 3α 5?>α3α 5αι 3α αν36σ3ρ%<α ρε?>α3α απει5%ν6@%ν3αι σ3α >αλλι9
5αι σ3α <%ρE>α3α 3$ν πρ%σAπ$ν π%( σDε#ι9@ει, @$γρα<6@ει 5αι πλ9=ει ή 5αι σ>ιλε?ει. O%
εν#ια<Eρ%ν για 3% νερό EDει 5αι πρα53ι5ό Dαρα53ήρα, ό3αν >ε 5αν9λια, (#α3%<ρ953ες 5αι
>ηDανEς πρ%σπα=ε6 να #Aσει 3% σ36γ>α 3ης πρ%%π3ι5ής για 3ην 5αλ?3ερη #(να3ή ε5>ε39λλε(ση
3ης ενEργει9 3%(ς, 3η @$%γόν% #?να>ή 3%(ς, 3ις ι#ιό3η3ες π%( α(3ό περι5λε6ει >ε3α>%ρ<$>Eν%
5αι σαγηνε(3ι5ό.
&3ην πραγ>α3ε6α 3%( ‘’ yια τη λαμπρότητα του ήλιου’’ α><ισ8η3ε6 π%λλ9, αλλ9 5αι παρα=E3ει 3ις
απόψεις 3%( Bπ65%(ρ%( 5αι 3%( &$5ρ93η 5αι ση>ειAνει ό3ι QWσε ολόκληρο το σύμπαν δεν
διακρίνεται που0ενά κάποιο σcμα μεyαλύτερο και λαμπρότερο από τον ήλιο. Aπ’εκεί πηyά¸ουν
όλες οι ¸ωτικές δυνάμεις που μας περιβάλλουν...και δεν υπάρχει άλλη πηyή 0ερμότητας, ούτε άλλο
çως σε όλο το σύμπαν’’ . Iσ3όσ%, η ηλι%5εν3ρι5ή ι#Eα π%( 3%ν απασD%λε6 #εν <α6νε3αι να 3η
#ια3(πAνει Cε59=αρα, αν 5αι η ι#Eα α(3ή ε6ναι παλι9 όσ% 5αι % Π(=αγόρας, παρό3ι αρ5ε3%6
επισ3ή>%νες σή>ερα 3ην 5α3α39σσ%(ν, $ς >ια ε>πνε(σ>Eνη ενόραση 3ρι9ν3α Dρόνια πριν
#ια3(π$=ε6 >ε α5ρ68εια από 3%ν '%πEρνι5%.
&3ις ση>ειAσεις 3%( <α6νε3αι επ6σης η γ%η3ε6α 3%( για 3%(ς γε$λ%γι5%?ς 5?5λ%(ς 5αι 3α 5αιρι59
<αινό>ενα 5αι εCε39@ει 3% εν#εDό>εν% 3ης αν9#(σης 3ης γης από 3η =9λασσα 5αι πρ%D$ρε6
α5ό>η περισσό3ερ% ό3αν πρ%8λEπει αργ9-αργ9 QWkτην επιστροçή της yης στην αyκαλιά της
0άλασσας’’. !ηλα#ή, %ι ση>ερινEς εν3εινό>ενες #ιεργασ6ες 3ης R?σης, jjη ακατάληπτηWW όπ$ς
Eλεγε QW vύση, προσπα0εί να επανακτήσει το χcρο που ο άν0ρωπος της τον έχει αçαιρέσει’’.
Bπό>εν% ε6ναι, όπ$ς Eλεγε QWοι çυσικές καταστροçές, οι κατακλυσμοί, αλλά και η κατάρρευση των
κατηyοριcν και διακρίσεων, αλλά και ένας καταποντισμός της νοημοσύνης μέσα σε μια ακατανόητη
vύση’’ . ; #?να>η 3$ν 5α3αιγ6#$ν 3%ν ε6Dαν εν3(π$σι9σει 3όσ% π%( περιγρ9<ει, >ελε39 5αι
απει5%ν6@ει 3η #?να>η 5αι 3α απ%3ελEσ>α3α 3ης 3αραγ>Eνης R?σης. &3% Eργ% 3%( Sγγελ%ς >ε
αν=ρAπινη >%ρ<ή Jq\g),o i\1+r\+t)M, ση>ειAνει 3ις ελληνι5Eς λECεις >ε λα3ινι5%?ς Dαρα53ήρες,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
N]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
astrapen, bronten, ceraunobolium Jασ3ραπEς, 8ρ%ν3Eς, 5ερα(ν%6M, #ηλAν%ν3ας ε53ός 3$ν 9λλ$ν
5αι 3ην ελλην%λα3ρ6α 3%( π%( επηρε9σ3η5ε από 3%(ς αρDα6%(ς bλληνες <ιλ%σό<%(ς. 'αι #εν
ε6ναι 3(Dα6% ό3ι σ3η 8ι8λι%=ή5η 3%( 8ρE=η5αν, >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν, 8ι8λ6α σDε3ι59 >ε 3%ν
Πλ93$να 5αι 3%ν Αρισ3%3Eλη, 3%ν Bπ65%(ρ% 5αι 3%ν "εό<ρασ3%, 3%ν Α6σ$π%, 3%ν Π(=αγόρα 5αι
3%ν ΑρDι>ή#η, 3%ν Ισ6%#% 5αι 9λλ%(ς bλληνες <ιλ%σό<%(ς, σ3%Dασ3Eς 5αι >ελε3η3Eς 3%(
αν=ρAπ%(, 3ης ψ(D%σ?ν=εσής 3%( 5αι 3ης R?σης.
&ε α(3ό 3% ση>ε6$>α γ6νε3αι, >ια 3όσ% #α >ι5ρή πρ%σπ9=εια για να #ειD=ε6 >ια α5ό>η παραλλαγή
3ης ι#ι%<(6ας 3%( Uε%ν9ρν3% ν3α m6ν3σι, 3%( αν=ρAπ%( %ρόση>% για 3η @$γρα<ι5ή, 3η γλ(π3ι5ή,
3η >ηDανι5ή, 3%ν ανα3ό>%, 3% @$%λόγ% 5αι γε$πόν%, 3%ν ελαι%-5αλλιεργη3ή, 3%ν %ι5%λόγ% 5αι
περι8αλλ%ν3%λόγ%.
nnnnnnnnnnnnnn
εριήγηση στα 'ντικ/,ηρα
&3%ν πηγαι>ό από 'ασ3Eλι '6σσα>%( 'ρή3ης πρ%ς 3α '?=ηρα, =α σ(ναν3ήσεις αν9>εσ9 3%(ς,
σDε#όν σ3η >Eση 3ης #ια#ρ%>ής, 3α Αν3ι5?=ηρα. O% >ι5ρό α(3ό νησ6 Eγινε παγ5%σ>6$ς γν$σ3ό
ό3αν 3% ]^KK ανα5αλ?<=η5ε σ3η =9λασσα 3$ν Αν3ι5(=ήρ$ν, #6πλα σ3ις νησ6#ες "(>$νιEς,
αρDα6% να(9γι% από όπ%( ανασ?ρ=η5αν 3% περ6<η>% 9γαλ>α 3%( b<η8%( 3$ν Αν3ι5(=ήρ$ν 5αι %
Ασ3ρ%λ98%ς ή 2ηDανισ>ός 3$ν Αν3ι5(=ήρ$ν π%( ε6ναι περισσό3ερ% γν$σ3ός $ς π%λ?πλ%5%
(π%λ%γισ3ι5ό ασ3ρ%ν%>ι5ό όργαν% 3ης αρDαιό3η3ας J]
%ς
αιAνας π.g.M σ3ην παγ5όσ>ια ισ3%ρ6α,
όπ$ς #ηλAνει η #ιε=νής εCει#ι5ε(>Eνη %>9#α π%( 3% >ελε39 >ε 3η Dρήση πρ%ηγ>Eν$ν
3εDν%λ%γιAν.
Oα Αν3ι5?=ηρα, Α6γιλα ή Αιγιλ6α 5α39 3ην αρDαιό3η3α, Uι%6 5αι &ιγιλιό >ε39 3%ν ]Z
%
αιAνα 5αι
Oσιριγό3% ->ι5ρό C)rigos'?=ηρα- από 3%ν ]L
%
αιAνα, παρ9 3% >ι5ρό >Eγε=ός 3%(ς
σ(>πληρAν%(ν 3% ρόλ% 3$ν '(=ήρ$ν σ3%ν EλεγD% 3%( =αλ9σσι%( περ9σ>α3%ς από 3η !(3ι5ή
2εσόγει% πρ%ς 3% 'ρη3ι5ό πEλαγ%ς 5αι 3% Αιγα6%. Από π%λ? παλι9, ή3αν νησ6 >ε ισD(ρ%?ς
#εσ>%?ς >ε 3ην 'ρή3η. Από 3% :KK π.g. 3% νησ6 σ(>>ε3EDει σ3ις #ρασ3ηριό3η3ες Xε>πόρι%,
να(σιπλ%zα ή 5αι πειρα3ε6α- 3$ν 5ρη3ι5Aν πόλε$ν %ι %π%6ες #ιε5#ι5%?σαν 3ό3ε 3α Αν3ι5?=ηρα $ς
παρα3ηρη3ήρι% 5αι %ρ>η3ήρι% 3$ν 3ό3ε #ρασ3ηρι%3ή3$ν 3%(ς. Gν$σ3Eς ε6ναι επ6σης 5αι %ι
επι#ρ%>Eς 3$ν t%#6$ν σ3α Αν3ι5?=ηρα %ι %π%6%ι απ%5αλ%?ν 3%(ς 5α3%65%(ς 3%(ς QWΑιγιλε6ς
πειρα3EςWW. Από 3% #ε?3ερ% αιAνα π.g., όπ$ς (π%σ3ηρ6@%(ν %ι αρDαι%λ%γι5Eς Eρε(νες 5αι >ελE3ες,
3α Αν3ι5?=ηρα 8ρ6σ5%ν3αν σ3ην επιρρ%ή 5αι εC%(σ6α 3ης Rαλ9σαρνας, 3ης γν$σ3ής αρDα6ας
πόλης 3ης #(3ι5ής 'ρή3ης 5αι απ%3ελ%?σε πρ%D$ρη>Eν% <(λ95ι% 5αι παρα3ηρη3ήρι% 3ης %π%6ας
ε(ρ?3ερης =αλ9σσιας περι%Dής. b3σι, α5%λ%?=ησε 3ην 3?Dη 3ης 5αι σ3ην 5α3ασ3ρ%<ή 3ης, ό3αν
%ι t$>α6%ι γ?ρ$ σ3α TL π.g., απ%<9σισαν ε5σ3ρα3ε6α >ε πρόσDη>α JPM 3ην QWπειρα3ε6αjj 3$ν
α5>α@%(σAν 3ό3ε πόλε$ν σ3% ε>πόρι% 5αι σ3η να(σιπλ%zα σ3η λε59νη 3ης 2εσ%γε6%(.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
N2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Από 3α αρDαι%λ%γι59 ε(ρή>α3α <α6νε3αι ό3ι 3% νησ6 5α3%ι5ε63αι από 3ην πρAι>η επ%Dή 3%(
gαλ5%? J2
η
5αι :
η
Dιλιε36α π.g.M , ενA λιγ%σ39 ε6ναι 3α 6Dνη 3$ν 2ιν$f3Aν. Oα ελληνισ3ι59
Dρόνια J γ?ρ$ σ3% :KK π.g.M 536σ3η5ε 3% '9σ3ρ% X ε6ναι α5ό>η 5αλ%#ια3ηρη>Eν% -, για να
περι3ειD6σει 3ην αρDα6α πόλη σε E53αση :KK περ6π%( σ3ρε>>93$ν 5αι π%( 8ρισ5ό3αν σ3% 8όρει%
3>ή>α 3%( νησι%?, π9ν$ από 3% ση>ερινό %ρ>6σ5% 3%( _ηρ%πό3α>%(. Α(3ή η αρDα6α πόλη
σA@ε3αι σDε#όν %λό5ληρη 5αι (π%λ%γ6@ε3αι ό3ι 3ην 5α3%ι5%?σαν περ6π%( ]KKK 93%>α, 3α 3ε6Dη
3ης E<3αναν 5αι 3α T >E3ρα σε ?ψ%ς. &ε όλη 3ην E53αση 3$ν Αν3ι5(=ήρ$ν ε6ναι <ανερ9 3α
ση>9#ια X αιD>Eς από 8Eλη 5αι #όρα3α, λ6=ινα 8λή>α3α 5α3απελ3Aν, σ<εν#%νόλι=%ι, >%λ(8#6#ες
5αι >%λ?8#ινα 8λή>α3α από σ<εν#όνες- 3ης 3αραDA#%(ς ισ3%ρ6ας 3%( νησι%?. BC9λλ%(, αν9>εσα
σ3α εν3(π$σια59 ε(ρή>α3α, #ια3ηρε63αι σε π%λ? 5αλή 5α39σ3αση λαCε(>Eν%ς σ3% 8ρ9D%
επι5λινής DAρ%ς για σ(ν3ήρηση 5αι επισ5ε(ασ3ι5Eς εργασ6ες πλ%6$ν ή 5αι για 3η <?λαCη 3$ν
3ό3ε πλ%6$ν. Αν36σ3%ιD%ς DAρ%ς λαCε(>Eν%ς σ3% 8ρ9D% 8ρ6σ5ε3αι 5αι 5α39 3η #ια#ρ%>ή από 3%
'ασ3Eλι πρ%ς 3η Gρα>8%?σα, >Eσα σ3%ν 5όλπ% 'ισσ9>%(.
Oα Αν3ι5?=ηρα, >ε39 3ην 5α3ασ3ρ%<ή 3%(ς από 3%(ς t$>α6%(ς, <α6νε3αι ό3ι Cανα5α3%ι5ή=η5αν
από 3%ν F
%
αιAνα >.g. >EDρι 5αι 3α πρ$3%8(@αν3ι59 Dρόνια. 2ε39 ε><αν6@%ν3αι σ3% νησ6 %ι
Sρα8ες πειρα3Eς π%( επηρε9@%(ν 5αι 3η @$ή 5αι 3% νησ6 5αι π%( σ3η σ(νEDεια 5α3αλα>89ν%(ν
επ6σης 3ην 'ρή3η 5αι 3α '?=ηρα, ενA από 3% ]2KF >.g. 3% νησ6 παραD$ρε63αι σ3%(ς mενε3%?ς.
Από σDε3ι5ό Dρ%νι5ό 3$ν επό>εν$ν αιAν$ν 5αι γ?ρ$ σ3%ν ]Z% αιAνα, >α=α6ν%(>ε ό3ι %ι
593%ι5%ι 3$ν Αν3ι5(=ήρ$ν λησ3ε?%(ν mενε3σι9νι5% πλ%6% π%( >ε3E<ερε 3η >ισ=%#%σ6α 3$ν
mενε3Aν από 3% Yα?πλι% σ3α gανι9, >ε απ%3Eλεσ>α να ε5σ3ρα3ε?σ%(ν σ3% νησ6 %ι mενε3%6, να
3% 5α3ασ3ρEψ%(ν 5αι να 59ψ%(ν @$ν3αν%?ς όλ%(ς 3%(ς 5α3%65%(ς 3%(, α<%? 3%(ς >9@εψαν 5αι
3%(ς E53ισαν >Eσα σε >ια σπηλι9. G?ρ$ σ3α 3Eλη 3%( ]L
%(
αιAνα 3% νησ6 επ%ι56σ3η5ε >ε <(γ9#ες
από 3ην 'ρή3η, %ι mενε3σι9νι5η 5(ριαρD6α #ιαρ5ε6 >EDρι 3%(ς π%λE>%(ς 3%( Yαπ%λE%ν3α, %πό3ε
για λ6γ% 5(ριαρD%?ν %ι G9λλ%ι 5αι >ε39 περν9ει σ3ην 5(ριαρD6α 3$ν Sγγλ$ν. &3α Αν3ι5?=ηρα,
εC%ρ6@%(ν %ι Sγγλ%ι 3%(ς επ3ανήσι%(ς ρι@%σπ9σ3ες 3ης επ%Dής Jlερ8ός, Ια5$893%ς, Π(λαρινός,
U(σE%ς, 'αλλ6νι5%ς 59M, ενA γ?ρ$ σ3α ]LTF >ε39 3ην 5ρη3ι5ή εCEγερση εγ5α3ασ39=η5ε σ3% νησ6
Eνα 9λλ% 5?>α πρ%σ<?γ$ν αγ$νισ3Aν. 'α39 3η #ι9ρ5εια 3%( 5ινή>α3%ς 3ης B=νι5ής Α>?νης
J]^]T-]ZM 3α Αν3ι5?=ηρα 39σσ%ν3αι >α@6 >ε 3α '?=ηρα >ε 3ην πρ%σ$ρινή 5(8Eρνηση 3%(
Bλ.mενι@Eλ%(. 'α39 3η #ι9ρ5εια 3%( 3ελε(3α6%( π%λE>%( >ε39 3ην Ι3αλι5ή 5α3%Dή, %ι Gερ>αν%6
ε53%π6@%(ν όλ%(ς 3%(ς 5α3%65%(ς 3%( νησι%? σ3ην 'ρή3η, ενA >ε39 3%ν ε><?λι% 3α Αν3ι5?=ηρα
Eγιναν 5αι π9λι 3όπ%ς εC%ρ6ας 3$ν π%λι3ι5Aν αν3ιπ9λ$ν 3$ν 3ό3ε 5(8ερνήσε$ν.
ΠEρα από 3% ισ3%ρι5ό εν#ια<Eρ%ν, σ3α Αν3ι5?=ηρα >π%ρε6ς να εCερε(νήσεις >%να#ι59
σ(>πλEγ>α3α από 8ρ9D%(ς, >ι5ρ9 <αρ9γγια, =αλ9σσιες 5αι (π%=αλ9σσιες σπηλιEς, από5ρη>νες
παρ953ιες περι%DEς, ανε>ό>(λ%(ς, γρα<ι59 C$5λήσια, λαγ59#ια >ε <ρ(γανό3%π%(ς, σD6να,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
N:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
>(ρ3ιEς, Dαρ%(πιEς, Dα>ηλ%5(π9ρισσα, αγριελιEς 5αι εν#η>ι59 <(39 3ης 'ρή3ης 5αι 3$ν
'(=ήρ$ν.
BCαι36ας, 3ης =Eσης 3%( νησι%? σ3η >ε3ανασ3ε(3ι5ή π%ρε6α 3$ν απ%#η>η3ι5ή π%(λιAν από 3ην
Α<ρι5ή πρ%ς 3ην B(ρAπη 5αι αν36σ3ρ%<α, #η>ι%(ργή=η5ε από 3ην Bλληνι5ή 4ρνι=%λ%γι59
B3αιρ6α, πρό3(π%ς %ρνι=%λ%γι5ός σ3α=>ός για36 σ3α Αν3ι5?=ηρα ED%(ν 5α3αγρα<ε6 περισσό3ερα
από 2KK ε6#η π%(λιAν.
&ή>ερα, % >όνι>%ς πλη=(σ>ός, ε6ναι λιγό3ερ%ς από πενήν3α 93%>α, 3% !η>%3ι5ό σD%λε6% EDει
5λε6σει ε#A 5αι 5αιρό, ενA η απ%(σ6α 3%( >α@ι5%? 3%(ρισ>%? σε σ(ν#(ασ>ό >ε 3% <(σι5ό 5αι
π%λι3ισ>ι5ό περι89λλ%ν εγγ(Aν3αι αν=ρAπινες #ια5%πEς 5αι περιηγήσεις. 'αι για >π9νι% ε6ναι
>%να#ι5Eς %ι παραλ6ες 3ης 'α>αρEλας X σ?>πλεγ>α >%να#ι5Aν 8ρ9D$ν 5αι =9λασσας-, 3%(
_ηρ%πό3α>%(, σ3α g9λαρα, σ3%ν 5%λπ6σ5%ς 3%( R9ρ%( 3ης Απ%λ(39ρας σ3% νό3ι% 95ρ% 3%(
νησι%?, σ3% &3α(ρ$3ό 5αι αλλ%?. Gια 3% <9ρ% 3ης Απ%λ(39ρας >π%ρ%?>ε να =(>6σ%(>ε ό3ι
=ε$ρε63αι 536σ>α εCαιρε3ι5ής αρDι3ε53%νι5ής 3%( ]^2^ π%( ανα5α3ασ5ε(9σ3η5ε πρόσ<α3α.
Iσ3όσ%, πραγ>α3ι59 αC6@ει 3% 5όπ% να παρα3α=%?ν %ι #ια5%πEς σ3α Αν3ι5?=ηρα >EDρι 5αι 3ις ]Z
3%( Α(γ%?σ3%(, %πό3ε γι%ρ39@ε3αι % π%λι%?D%ς Sγι%ς 2?ρ$νας >ε πα3ρ%παρ9#%3% 5ρη3ι5ό
γλEν3ι 5αι αρ5ε3%?ς πρ%σ5(νη3Eς (Πηyές. Tουριστικός οδηyός Kοινότητας Aντικυ0ήρων, M.
Πετρόχειλος, A. Tσαραβόπουλος, http.//www.antikvthira.gr).
¸¸¸¸¸¸¸¸¸¸¸¸¸¸¸¸
= ρόλη(η ρο95ει της Καταστολής
&ή>ερα %ι #ασι5Eς π(ρ5αγιEς 5αι η αν%>8ρ6α, α?ρι% %ι πλη>>?ρες, %ι 5α3αιγ6#ες 5αι %ι
5α3%λισ=ήσεις, >ας 8ρ6σ5%(ν εν3ελAς απρ%ε3%6>ασ3%(ς. B6>ασ3ε απρ%ε3%6>ασ3%ι 5αι για 59π%ι%
σεισ>ό. Gια36 απλ9 #εν (π9ρDει π%λι3ι5ή, #εν ε6>ασ3ε %ργαν$>Eν%ι, απ%(σι9@ει >α5ρόπν%%
σDE#ι% αν3ι>ε3Aπισης E53α53$ν σ(>89ν3$ν 5αι όλα 3α περι>Eν%(>ε 9ν$=εν απόk3% "εό Α6%λ%,
3% "εό 3ης =ε%>ην6ας, 3%k "εό 3%( 5α=ενός >ας. Αλλ9 3% 6#ι% σ(>8α6νει σ3η =9λασσα, σ3%
π%39>ι 5αι σ3ην παραλ6α, σε 59π%ια %ι5%λ%γι5ή 5α3ασ3ρ%<ή εCαι36ας α>Eλειας, πρ%Dειρό3η3ας ή
5αι σ5όπι>α. !εν (π9ρD%(ν 5αν 3α σ3%ιDειA#η σDE#ια πρόληψης. !εν #ια=E3%(>ε
περι8αλλ%ν3ι5ή αγ$γή σ(ν%λι59. Vσ% για 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση, >ε>%ν$>Eνες ε6ναι %ι
%(σιασ3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες π%( =α ρι@Aσ%(ν για να αν=6σ%(ν 5αι 5αρπ%<%ρήσ%(ν α?ρι%.
4ι <(σι5Eς 5α3ασ3ρ%<Eς ε6ναι <(σι5ό επα5όλ%(=%. 2όν% η σ(Dνό3η39 3%(ς EDει #ια<%ρ%π%ιη=ε6.
; πρόληψη ό>$ς απαι3ε6 (πε?=(νη π%λι3ι5ή >ε >α5ρ%πρό=εσ>%(ς σ3όD%(ς, σ(ν3ε3αγ>Eνη
π%λι3ε6α 5αι Cε59=αρ%(ς όρ%(ς, ε(=?νες 5αι (π%DρεAσεις. 2ε3αC? 9λλ$ν απαι3ε63αι 3όλ>η,
πρόγρα>>α, ρήCεις >ε 3% 5α3εσ3η>Eν%, >αDό>ενες #(ν9>εις, απ%#ε#ειγ>Eνη σ(νEπεια,
εργα3ι5ό3η3α,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
NF
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
αλλ9 5αι %(σιασ3ι5ή <ρ%ν36#α πρ%9σπισης 3%( περι89λλ%ν3%ς π%( σ3ις >Eρες >ας %λ%Eνα 5αι
σ(ρρι5νAνε3αι. '9=ε <(σι5ή 5α3ασ3ρ%<ή EρDε3αι Cα<νι59 5αι αναπ9ν3εDα. Rε?γ%ν3ας α<ήνει
σ(νή=$ς π6σ$ 3ης σ(ν3ρ6>>ια 5αι %#(ρ>%?ς. bρD%ν3αι ό>$ς %ι αρ>ό#ι%ι, π%( (πόσD%ν3αι 5αι
39@%(ν 3ην απ%5α39σ3αση. &(νεργε6α αρD6@%(ν 3ην 5α3αγρα<ή 3$ν @η>ιAν, σ(>πληρAν%ν3αι σε
π%λλαπλ9 αν363(πα %ι 5α3ασ39σεις 3$ν @η>ιAν 5αι >πα6ν%(ν π%λλEς (π%γρα<Eς. Gια 3ην
5α=η>ερινό3η3α, #6ν%ν3αι 59π%ια ψ6D%(λα, ενA η ανα>%νή για 3% 3ελι5ό π%σό π%( =α εγ5ρι=ε6
ε6ναι 9γν$σ3% πό3ε =9ρ=ει, k.αν =9ρ=ει 5αιk. πόσ% =9ναιp
'αι >ε39 από 59π%ι% σ(>89ν $ς σ(νή=$ς % απ%λ%γισ>ός, % 5α3αλ%γισ>ός 5αι $ς σ(νή=$ς
#η>ι%(ργ%?ν3αι 59π%ιες 3%πι5Eς επι3ρ%πEς. !ηλα#ή, ν9D%(>ε να λE>ε. &3ην %(σ6α 3η σ(>8α6νειp
4ι 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες παραλ?%(ν α<%? απ%(σι9@ει 59=ε σ(λλ%γι5ή α(3ενEργειας, 59π%ι%
5αλ%#%(λε>Eν% 5αι ε<αρ>όσι>% σDE#ι% E53α53ης αν9γ5ης. &3ην απ%(σ6α 3E3%ι$ν σDε#6$ν, η
O%πι5ή Α(3%#ι%65ηση EDει #ε>Eνα 3α DEρια 3ης, α#ραν%π%ιε63αι, απ%#ι%ργανAνε3αι 5αι #ιαλ?ε3αι.
2π%ρε6 να #η>ι%(ργη=ε6 πανι5ός, να 3ρED%(ν 5αι να 5ρα(γ9@%(ν %ι πι% ε(ερE=ισ3%ι, αλλ9
>π%ρ%?ν 5αι να σ(ν3αD=%?ν %ι π%λ63ες, 593$ από 3ην %>πρEλα 59π%ι%( (πε?=(ν%( <%ρEα, %
%π%6%ς σ(νή=$ς #εν ε6ναι παρόν 5α39 3ις πρA3ες σ3ιγ>Eς. bD%(>ε όλ%ι αν3ι5ρ6σει σ3ιγ>Eς
πραγ>α3ι5ής α(3%=(σ6ας από σ(>π%λ63ες >ας σε αναπ9ν3εDα σ(>89ν3α, σε E53α53ες 5α3ασ39σεις
Jπ(ρ5αγιEς, πνιγ>%6 λ%(ό>εν$ν, εγ5λ$8ισ>Eνα 5αι παρασ(ρ>Eνα 93%>α από πλη>>?ρεςM. 'αι $ς
σ(νή=$ς Xεπει#ή απ%(σι9@ει η σ(ν3ε3αγ>Eνη π%λι3ε6α για 3η σ(λλ%γι5ή α(3ενEργεια, όλ%ι
περι>Eν%(ν από 59π%( αλλ%? να Eρ=ει η 8%ή=εια. Παρα5λήσεις, για να αλλ9Cει η <%ρ9 3%(
ανE>%( ό3αν Cεσπ9σει 5%ν39 >ας π(ρ5αγι9, παρα59λια σ3% "εό για να πEσει % 5αιρός σε 59π%ι%
να(9γι%, για ν9ρ=ει γρήγ%ρα 3% ν%σ%5%>εια5ό ή 5αι 3% ]KK. Πα>π9λαιες 5αι σ(νη=ισ>Eνες
9λλ%3ε πρα53ι5Eς για να 8ρECει σε περιό#%(ς αν%>8ρ6ας, για λι>%?ς 5αι 5α3απ%ν3ισ>%?ς. xσ$ς,
6σ$ςk..'αι σή>ερα,k.. σ(νη=ισ>Eν%ι αιD>9λ$3%ι 3ης 5%ιν$ν6ας 3%( =ε9>α3%ς 5αι 3$ν 3ηλε-
παρα=?ρ$ν, Dα@ε?%(>ε %ι περισσό3ερ%ι 3% %π%ι%#ήπ%3ε σ(>89ν, D$ρ6ς 3% παρα>ι5ρό 6Dν%ς
πρ%σ$πι5ής α(3ό5λη3ης #ρ9σης, ε=ελ%ν3ισ>%?, E>πρα53ης σ(>πόνιας, αν=ρ$πι9ςk.
4ι παλαιό3ερ%ι >π%ρε6 να =(>%?ν3αι ό3ι σε D$ρι9 5αι >ι5ρEς πόλεις, πριν 59π%ιες #ε5αε36ες, όλ%ι
%ι ενεργ%6 π%λ63ες ή3αν (π%Dρε$>Eν%ι να πρ%σ<Eρ%(ν σ(λλ%γι59 πρ%σ$πι5ή εργασ6α για 3ην
'%ινό3η3α 5αι 3% !ή>% 3%(ς. B63ε για 3ην 9ρ#ε(ση 5αι 3ην ?#ρε(ση, ε63ε για να απ%>α5ρ(ν=%?ν
3α σ5%(π6#ια παρα>%νEς 59π%ι%( πανηγ(ρι%?, ε63ε για να >α@ε(3%?ν 3α Dόρ3α από 3α 5ρ9σπε#α
3$ν αγρ%3ι5Aν #ρό>$ν 5αι >%ν%πα3ιAν σ3ις αρDEς 3%( 5αλ%5αιρι%?, ε63ε να πρ%σED%(>ε π%(
α<ήν%(>ε 3α Cερ9 5λαρι9 3$ν 5λα#ε>93$ν, ε63ε να 5α=αρ6@%(>ε ρE>α3α 5αι Dε6>αρρ%(ς πριν από
3α πρ$3%8ρόDια. !ηλα#ή, 3ό3ε πρ%ν%%?σαν, >ε 3α όπ%ια >Eσα #ιE=ε3αν, να αν3ι>ε3$π6σ%(ν
Eγ5αιρα 3ις πλη>>?ρες, 3ις π(ρ5αγιEς, 3ην Cηρασ6α, 3ην αν%>8ρ6α 5αι 9λλα σ(>89ν3α. Bι#ι5ό3ερα
για 3ις π(ρ5αγιEς, D3(π%?σε η 5α>π9να 3%( D$ρι%?. Vλ%ι >α@ε(όν3%(σαν σ3ην πλα3ε6α, Eπαιρναν
5λαρι9, <3(9ρια 5αι αC6νες, όσ%ι #ιE=ε3αν 3ρα53Eρ 5αι %Dή>α3α 3α #ιE=ε3αν για 3ην 5α39σ8εση
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
NN
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
3ης π(ρ5αγι9ς 5αι σ(ν3%νισ>Eνα πήγαιναν σ3% 3όπ% 3ης π(ρ5αγι9ς. &ή>ερα, >Eσα σε όλα 3W9λλα,
η 5α>π9να Eγινε ηλε53ρι5ή 5αι αν σ(>8ε6 να Cεσπ9σει π(ρ5αγι9 5αι 5%πή 3% ηλε53ρι5ό ρε?>α,
3ό3ε #εν >π%ρ%?ν να ει#%π%ιη=%?ν %ι D$ριαν%6, Aσ3ε να γ6νει γρήγ%ρα η >9@$Cη 3%( 5όσ>%(,
όπ$ς γινό3αν παλαιό3ερα.
Vπ$ς #ιαπισ3Aνει 5αι 3% B(ρ$-8αρό>ε3ρ% σε πρόσ<α3η Eρε(ν9 3%(, %ι bλληνες σ3η ση>ερινή
σ(γ5(ρια59 αν3ι>ε3Aπιση πλε6σ3$ν όσ$ν @η3η>93$ν 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι 3ης π%ιό3η3ας @$ής,
#ηλAν%(ν ό3ι εν#ια<Eρ%ν3αι 3α >Eγισ3α για 3% περι89λλ%ν 5α3αλα>89ν%ν3ας 3ην πρA3η =Eση
>ε3αC? 3$ν B(ρ$πα6$ν σ(>π%λι3Aν >ας. &ε 59π%ια 9λλη ερA3ηση, >ε πι% 3ρόπ% ε6ναι E3%ι>%ι να
πρ9C%(ν για 3ην πρ%σ3ασ6α 3%( περι89λλ%ν3%ς, 5α3αλα>89ν%(>ε 3ις 3ελε(3α6ες =Eσεις. 'αι
3%?3%, για36 #εν CEρ%(>ε %ι περισσό3ερ%ι 3ι πρEπει να πρ9C%(>ε ή #εν =Eλ%(>ε να αλλ9C%(>ε
5α5Eς σ(νή=ειες για 3η σπ93αλη Dρήση 3%( νερ%? 5αι 3ης ενEργειας, για 3ην ανα5?5λ$ση 5αι Eνα
σ$ρό 9λλα @$3ι59 @η3ή>α3α 3ης σ?γDρ%νης 5%ιν$ν6ας. !ηλα#ή, >Eσα από 3α 5α=η>εριν9
γεγ%νό3α π%( α<%ρ%?ν όλ%(ς >ας, απ%#ει5ν?ε3αι ό3ι (π9ρDει απ%(σ6α π%λι3ι5ής, Eλλει>>α
περι8αλλ%ν3ι5ής σ(νει#η3%π%6ησης, σ3ρε8λή ενη>Eρ$ση, α><ιλεγό>ενη πληρ%<όρηση, ελλιπή
αγ$γή 5αι ε5πα6#ε(ση >Eσα σε αν%ρ=ό#%Cη 5α=%#ήγηση 3$ν π%λι3Aν σ3% σD%λε6% 5αι σ3%(ς
DAρ%(ς εργασ6ας, σε επ6πε#% 3%πι5Aν αρDAν, περι<ερεια5Aν #%>Aν 5αι 5εν3ρι5ής #ι%65ησης.
&η>ειAνε3αι, ό3ι 3% πλE%ν απ%<ασισ3ι5ό >Eσ% για να ασ5η=ε6 >ε επι3(D6α η %π%ια#ήπ%3ε
περι8αλλ%ν3ι5ή π%λι3ι5ή, ε6ναι απαρα63η3η η ε#ρα6$ση 3ης περι8αλλ%ν3ι5ής σ(νε6#ησης σε 59=ε
>ι5ρό3ερη ή >εγαλ?3ερη 5%ιν$ν6α.
Iσ3όσ%, >όν% αν %ι 6#ι%ι %ι 593%ι5%ι, >όν% αν %ι 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες #ρασ3ηρι%π%ιη=%?ν σ3%
@$3ι5ό 3%(ς DAρ% 5αι 8λEπ%(ν 3ις περι%(σ6ες 3%(ς 5α 3% περι89λλ%ν, όDι $ς (περαC6α
>εσα@όν3$ν 5αι %ι5%#%>ήσι>η, αλλ9 $ς πηγή @$ής 5αι 8ι%π%ρισ>%?, >π%ρε6 να ελπ6@%(>ε σ3ην
πρ%σ3ασ6α 3%( περι89λλ%ν3%ς. 'αι για να περ9σ%(>ε από 3ην π%λ(π%=%?>ενη 5αι π%λ(πα=%?σα
πρόληψη αν36 3ης 5α3ασ3%λής, Dρει9@%ν3αι π%λλ9 να γ6ν%(ν. Α(3ό ό>$ς π%( ε6ναι απαρα63η3%
ε6ναι να αναλ98%(ν 3ην πρ%σ3ασ6α 3%( 3%πι5%? περι89λλ%ν3%ς %ι 6#ι%ι %ι 593%ι5%ι 3ης περι%Dής,
σε σ(νεργασ6α >ε 3ις αρ>ό#ιες 3%πι5Eς αρDEς, 5αι να 8λEπ%(ν 3η σ(>>ε3%Dή 3%(ς α(3ή $ς
α(3%πρ%σ3ασ6α 3%(ς πρ$36σ3$ς. 'αι 3%?3%, για36 %ι ν3όπι%ι 593%ι5%ι ε6ναι ε5ε6ν%ι π%( @%(ν 5αι
α<%(γ5ρ9@%ν3αι 3ην 59=ε σ3ιγ>ή σ3%ν 3όπ% 3%(ς, ε6ναι %ι 5αλ?3ερ%ι γνAσ3ες 3$ν πρ%8λη>93$ν,
αλλ9 5αι %ι α(=εν3ι5ό3ερ%ι QWπρ%$=η3EςWW ι#εAν, #η>ι%(ργ6ας, α><ι8%λιAν, απαι3ήσε$ν,
σ3ήριCης, σ(να6νεσης, >Eσα σ3ις σ?γDρ%νες πρ%5λήσεις, 39σεις 5αι ρήCεις X 9σDε3α αν π%λλEς
παρα#%σια5Eς 5%ιν$ν6ες παρα>Eν%(ν α5ό>η πρ%σ5%λλη>Eνες σ3α QWπαλι9 5αι 3α ό>%ρ<αWW 5α39
3ην 9π%ψή 3%(ς.
2ερι5%6 επι>Eν%(ν, ό3ι σ3η ση>ερινή 5%ιν$ν6α, απ%(σι9@ει η α3%>ι5ή ε(=?νη. !ηλα#ή
απ%π%ι%?>ασ3ε π%λ? ε?5%λα 3ις (π%DρεAσεις >ας ή α#ια<%ρ%?>ε για %3ι#ήπ%3ε >ας α<%ρ9
σ(λλ%γι59 Xπερι89λλ%ν, 5%ιν$ν6α, αν9π3(Cη, #ια3ρ%<ή, ε=ελ%ν3ισ>ός, αλληλεγγ?η 5.9 . Sλλ%ι,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
NT
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
#ια3ε6ν%ν3αι, ό3ι απ%(σι9@ει 5αι η σ(νει#η3%π%6ηση-ε(αισ=η3%π%6ηση για 3α 3%πι59 5αι
πλανη3ι59 πρ%8λή>α3α 5αι παρα>Eν%(>ε σ(νή=$ς απα=ε6ς για 3α 5%ιν9. Αναρ$3η=ή5α3ε, από
π%ιόν περι>Eν%(>ε να >ας (π%5α3ασ3ήσει σ3ις 5%ιν$νι5Eς >ας (π%DρεAσειςP Iσ3όσ%, >ε 3ις εν
γEνει σ(>περι<%ρEς >ας, σ(νή=$ς (π%σ59π3%(>ε 5αι #(να>ι36@%(>ε 3% α?ρι%. Ασ<αλAς 5αι
(π9ρDει Eλλει>>α γνAσεις σε όλ%(ς 3%(ς 3%>ε6ς 3ης @$ής >ας. Αλλ9 3%?3% #εν >π%ρε6 5αι #εν
επι3ρEπε3αι να >ας παρEDει 3% 9λλ%=ι, π6σ$ από 3% %π%6% 5ρ?8%ν3αι σ(><Eρ%ν3α, σ5%πι>ό3η3ες,
αν=ρAπινες α#(να>6ες. Πρ%ς 3%?3%, %<ε6λ%(ν 5(ρ6$ς %ι νE%ι να α5%?ν, να >ελε3%?ν, να ψ9Dν%(ν,
να σ5Eπ3%ν3αι, να σ(@η3%?ν, να ε5<ρ9@%(ν 3ις απόψεις 3%(ς 5αι να σ(>>ε3ED%(ν σ3α 5%ιν9. ;
α#ια<%ρ6α π%( σ5%3Aνει 5αι η 9γν%ια π%( #εν #ι5αι%λ%γε63αι, απ%3ελ%?ν ε3ερό5λι3ες πρ%5λήσεις
3%( παρελ=όν3%ς 5αι αναπ3?σσ%ν3αι 3εDνηEν3$ς από ε5ε6ν%(ς π%( >ας Dρει9@%ν3αι για να >ας
#ια3ηρ%?ν $ς 98%(λα όργαν9 3%(ς, σε 59=ε αCι%λόγηση για 3α πεπραγ>Eνα 3%(ς. Vπ$ς λEγε3αι
από π%λ? παλι9 QW % 5αλός #9σ5αλ%ς #εν ε6ναι α(3ός π%( <%ρ3Aνει >ε γνAσεις 3%(ς >α=η3Eς 3%(,
αλλ9 α(3ός π%( 3%(ς C(πν9ει πραγ>α3ι59WW.
g$ρ6ς α><ι8%λ6α (π9ρDει α3%>ι5ή ε(=?νη, (π9ρDει >εγ9λ% πρό8λη>α σ3ις σ(>περι<%ρEς >ας σε
ό3ι α<%ρ9 3% περι89λλ%ν, αλλ9 5αι Eλλει>>α σ(νε6#ησης. O% περι89λλ%ν #εν >π%ρε6 να
πρ%σ3α3ε(=ε6 5αι να 8ελ3ι$=ε6 >ε #ι%ι5η3ι59 >E3ρα 5αι ασ3(νό>ε(ση, αλλ9 %?3ε 5αι να
3%π%=ε3η=ε6 σε 59π%ια QWγ(9λαWW. O% περι89λλ%ν >ας Dρει9@ε3αι ενεργ%?ς π%λ63ες 5αι
απ%3ελεσ>α3ι5Eς-#ρασ3ήριες 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες >ε α(3%γν$σ6α, %ρ9>α3α 5αι πρ%γρα>>α3ισ>ό
#ρ9σε$ν π%( σ(σ3η>α3ι59 X5αι όDι 5αιρ%σ5%πι59 - =α ν%ι9@%ν3αι 5αι =α <ρ%ν36@%(ν 3%
περι89λλ%ν. ; #ι9σ3αση σε ό3ι α<%ρ9 5αι 3% περι89λλ%ν ε6ναι σα<Aς π%λι3ι5ή, α<%? σ(νε53ι>9
3ην 5α=η>ερινή >ας @$ή, 3% ή=%ς 5αι 3ις σ(>περι<%ρEς >ας, 3%ν π%λι3ισ>ό >ας 5αι 3ην π%ιό3η3α
3ης @$ής π%( πρ%σ#%5%?>ε να ED%(>ε. 4<ε6λει, η O%πι5ή Α(3%#ι%65ηση για παρ9#ειγ>α, να
αναλα>89νει η 6#ια 3α 3εDνι59 3ης Eργα >ε α(3επισ3ασ6α 5αι απασDόληση 3%( ν3όπι%( εργα3ι5%?
#(να>ι5%?, να επι89λλει σ3ις επιDειρήσεις π%( ε#A 5αι Dρόνια #ρασ3ηρι%π%ι%?ν3αι σ3ην περι%Dή
5αι π%( η λει3%(ργ6α 3%(ς EDει επ6π3$ση σ3% περι89λλ%ν, όπ$ς ε<%#ιασ3%?ν για παρ9#ειγ>α >ε
αν3ιρρ(παν3ι5ή 3εDν%λ%γ6α, αλλ9 5αι να πρ%σ<Eρ%(ν QWαν3ισ3α=>ισ3ι59 %<EληWW πρ%ς 3%
5%ιν$νι5ό σ?ν%λ%. !ηλα#ή, αν 59π%ια 8ι%>ηDανι5ή >%ν9#α Dρησι>%π%ιε6 >εγ9λα <%ρ3ηγ9
%Dή>α3α π%( περν%?ν >Eσα από 3% D$ριό 5αι 5α3απ%ν%?ν 5αι 5α3ασ3ρE<%(ν 3%(ς #ρό>%(ς,
>π%ρ%?ν >ε #ι59 3%(ς EC%#α να αναλα>89ν%(ν (π%Dρε$3ι59 3η σ(ν3ήρηση 3%( %#ι5%? #ι53?%(.
Αν 59π%ι%ς εργ%λ98%ς πα6ρνει Dαλ65ια 5αι 9>>% από 59π%ι% Dε6>αρρ% 3ης περι%Dής >ας, να
απαι3ήσ%(>ε όπ$ς σ3η σDε3ι5ή σ?>8αση να ανα<Eρε3αι ό3ι =α (π9ρDει (π%DρE$ση 3%( να
σ(ν3ηρε6 3α πρανή 3ης 5%63ης. Bσε6ς, η 3%πι5ή α(3%#ι%65ηση >ε 3α σ3ελEDη σας, %<ε6λε3ε να
EDε3ε 3ην επ68λεψη για 3%ν 3όπ% σας, εσε6ς %<ε6λε3ε να ε6σ3ε πρα53ι5%6, να λα>89νε3ε 3α
απαρα63η3α >E3ρα πρόληψης 59=ε <%ρ9 π%( #η>ι%(ργ%?ν3αι σ(ν=ή5ες για π(ρ5αγι9, για
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
NZ
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
#ι98ρ$ση 3$ν ρε>93$ν, για 3ις 5α3%λισ=ήσεις, για όλα ε5ε6να π%( Dρει9@%ν3αι περισσό3ερη
<ρ%ν36#α, αλλ9 5αι 3ις περι=$ρια5Eς 5αι 3ις περισσό3ερ% εγ5α3αλει>>Eνες περι%DEς.
Iσ3όσ%, πισ3ε?%(>ε ό3ι 3α Eγ5(ρα 22B 5αι ι#ια63ερα % 3%πι5ός 3?π%ς, %<ε6λ%(ν να ανα#ε6C%(ν
3% ρόλ% 3%(ς X όπ$ς 9λλ$σ3ε 3%ν επι3ελ%?ν -
.
ρόλ% ό>$ς ανα8α=>ισ>Eν% 5αι %(σιασ3ι5ό, για36
σ3ις >Eρες >ας, %ι απαι3ήσεις 3ης 5%ιν$ν6ας 5αι 3$ν #%>Aν 3ης απαι3%?ν να (π9ρDει η
5α=η>ερινή επαγρ?πνηση πρ%σ8λEπ%ν3ας 5αι πρ%$=Aν3ας σ3% QW'αλ?3ερ% Α?ρι%WW. Α(3ό 3%
5αλ?3ερ% α?ρι% -π%( επι@η3ε63αι ι#ιαι3Eρ$ς σε 3%πι5ό επ6πε#%- #εν >π%ρε6 να απ%5λε6σει ρήCεις
>ε παρα#%σια5Eς σ(>περι<%ρEς 5αι Cεπερασ>Eνες >ι5ρ%π%λι3ι5Eς, ενA %ι παρα39Cεις 5αι 3α
π%λι3ι59 σDή>α3α ED%(ν αν9γ5η ρι@ι5Aν αλλαγAν, E3σι Aσ3ε να >π%ρ%?ν να α<%(γ5ρ9@%ν3αι
3%(ς ση>εριν%?ς παλ>%?ς O παρό3ι 3% D=ες π9ν3α >ας #ι#9σ5ει O 3ις α(ριανEς πρ%%π3ι5Eς, να
αCι%λ%γ%?ν 3% σή>ερα, να σDε#ι9@%(ν % α?ρι%, να %ι5%#%>%?ν %ρ9>α3α >ε #(να>ι5ή π%( =α
αγ5αλι9@ει 3% α?ρι%, αλλ9 5αι 3% >ε=α?ρι%.
BBBBBBBBBB
αρ9+!αση ολιτικής
+εHIρ1+α Οικολογικό. Gα το *&ιδι1κου+ε
Yα >ιλήσ%(>ε για λ6γ% σDε3ι59 >ε ε5λ%γEς 5αι 3α 5ρι3ήρια 3$ν επιλ%γAν >ας. 4ι επιλ%γEς >ας σε
%π%ια#ήπ%3ε ε5λ%γι5ή ανα>E3ρηση JB(ρ$ε5λ%γEς, B=νι5Eς, Y%>αρDια5Eς, !η>%3ι5Eς 5αι
&(ν#ι5αλισ3ι5EςM %<ε6λ%(ν να περι5λε6%(ν 4(>ανισ3ι59 5αι σ(ν9>α Περι8αλλ%ν3ι59 σ3%ιDε6α.
Oα 3ελε(3α6α <αινό>ενα #ια<=%ρ9ς %<ε6λ%(ν να απ%3ελEσ%(ν %#ηγό για 3% @η3%?>εν% π%( πρEπει
να ε6ναι 5αι 5α=αρό3ερ% 5αι 5αλ?3ερ%. Oα QW5α=αρ9 QW ό>$ς DEρια απαι3%?ν 3όλ>η, ρήCεις >ε 3%
5α3εσ3η>Eν%, >αDό>ενες #(ν9>εις, απ%#ε#ειγ>Eνη σ(νEπεια, εργα3ι5ό3η3α, αλλ9 5αι πραγ>α3ι5ή
<ρ%ν36#α για 3%ν 9ν=ρ$π%, 3% σ(>π%λ63η >ας.
Από 3Aρα πρEπει να αρD6σ%(>ε να σ5ε<3ό>ασ3ε, π$ς =α #ια>%ρ<Aσ%(>ε 3ην 9π%ψή >ας, π%ια =α
ε6ναι 3α 5ρι3ήρια 3$ν επιλ%γAν >ας 5αι αν =α πρ%39C%(>ε 3%ν 9ν=ρ$π% π9ν$ από όλα ή =α
περι%ρισ3%?>ε 5αι π9λι σε παλιEς X >π%ρε6 5αι ν9ναι 5αλEς X σ(ν3αγEς. 'αι πισ3ε?$ ό3ι 3α
Eγ5(ρα 22B 5αι ι#ια63ερα % 3%πι5ός 3?π%ς από α(3ή 3ην περ6%#% %<ε6λ%(ν να ανα#ε6C%(ν 3%
ρόλ% 3%(ς X όπ$ς 9λλ$σ3ε 3%ν επι3ελ%?ν -
.
ρόλ% ό>$ς ανα8α=>ισ>Eν% 5αι %(σιασ3ι5ό, για36
σ3ις >Eρες >ας, %ι απαι3ήσεις 3ης 5%ιν$ν6ας 5αι 3$ν #%>Aν 3ης απαι3%?ν 5αι πρ%σ8λEπ%(ν σ3%
QW'αλ?3ερ% Α?ρι%WW. Α(3ό 3% 5αλ?3ερ% α?ρι% -π%( επι@η3ε63αι 5αι σε 3%πι5ό επ6πε#%- #εν >π%ρε6
να απ%5λε6σει 5αι επι@η3ε6 ρήCεις >ε παρα#%σια5Eς σ(>περι<%ρEς 5αι Cεπερασ>Eνες
>ι5ρ%π%λι3ι5Eς, ενA %ι παρα39Cεις 5αι 3α π%λι3ι59 σDή>α3α ED%(ν αν9γ5η ρι@ι5Aν αλλαγAν, E3σι
Aσ3ε να >π%ρ%?ν να α>ουγκρ".ονται τους ση+ερινο/ς &αλ+ο/ς O παρό3ι 3% D=ες π9ν3α >ας
#ι#9σ5ει O τις αυριαν9ς &ροο&τικ9ς% να αJιολογο/ν το σή+ερα% να σ5εδι".ουν ο α/ριο% να
οικοδο+ο/ν ορ"+ατα +ε δυνα+ική π%( =α αγ5αλι9@ει 3% α?ρι%, αλλ9 5αι 3% >ε=α?ρι%.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
NL
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Bπ%>Eν$ς, η #ια>όρ<$ση 3$ν 5ρι3ηρ6$ν για 3ις επό>ενες επιλ%γEς >ας σε 3%πι5ό επ6πε#%,
%<ε6λει να ε6ναι π%λ(#ι9σ3α3η, #ηλα#ή να σ(νε53ι>9 π%λλ%?ς παρ9γ%ν3ες X 5%ιν$νι5%?ς,
%ι5%ν%>ι5%?ς, περι8αλλ%ν3ι5%?ς. O% 59=ε 3ι π%( QWλι>ν9@ειWW σε 3%πι5ό επ6πε#% από α3%λ>6α,
σ5%πι>ό3η3ες 5αι α#ια<%ρ6α για 3%ν 3όπ% >ας 5αι π%( α<%ρ9 3ην O%πι5ή Α(3%#ι%65ηση - η %π%6α
ή3αν (π%Dρε$>Eνη να επιλ?σει πρ%8λή>α3α, να απαι3ήσει (π%#%>Eς, να #η>ι%(ργήσει πρ%%π3ι5Eς
για 5αλ?3ερ% α?ρι% X πρEπει να απ%ρρ6π3ε3αι π9ρα(3α. xσ$ς, %ι 3%πι5%6 QWSρD%ν3εςWW σ3η
#ι9ρ5εια 3ης =η3ε6α σ3%(ς να ασD%λή=η5αν >ε π%λλ9 ή λ6γα 5αι %(σιασ3ι59 @η3ή>α3α. xσ$ς,
#η>ι%?ργησαν 59π%ιες 8ασι5Eς (π%#%>Eς για περισσό3ερ% αισιό#%C% >Eλλ%ν. Bν#εD%>Eν$ς,
π%λλ9 να ειπA=η5αν 5αι λ6γα να (λ%π%ιή=η5αν, 6σ$ς %ι #(σ5%λ6ες να πρ%EρD%ν3αι από 3ην
'εν3ρι5ή !ι%65ηση π%( #εν EDει α5ό>η απελε(=ερAσει 3ις O%πι5Eς Α(3%#ι%ι5ήσεις.
xσ$ςkk,6σ$ςk..,6σ$ςkk
'αι για να ε5λαf5ε?σ%(>ε α(39 3α 5ρι3ήρια, $ς πρ%ς 3ις επιλ%γEς >ας, 5αι 3%(ς παρ9γ%ν3ες π%(
3α #ια>%ρ<Aν%(ν, Cε5ιν9>ε από 3η =Eση ό3ι 59=ε @ή3η>α π%( σαςu>ας απασD%λε6 3%πι59, =α
πρEπει να EDει QWτο το&ικό του 5ρ1+α +ε HHτις α&ο5ρ1σεις τουWW. 'αι 3%?3%, για36 %ι ν3όπι%ι
593%ι5%ι ε6ναι ε5ε6ν%ι π%( @%(ν 5αι α<%(γ5ρ9@%ν3αι 3ην 59=ε σ3ιγ>ή σ3%ν 3όπ% 3%(ς, ε6ναι %ι
5αλ?3ερ%ι γνAσ3ες 3$ν πρ%8λη>93$ν, αλλ9 5αι οι αυ,εντικότεροι #$&ροω,ητ9ς$$ ιδε1ν%
δη+ιουργίας% α+>ι!ολι1ν% α&αιτήσεων% στήριJης% συναίνεσης% +9σα στις σ/γ5ρονες
&ροκλήσεις% τ"σεις και ρήJεις X 9σDε3α αν π%λλEς παρα#%σια5Eς 5%ιν$ν6ες παρα>Eν%(ν α5ό>η
πρ%σ5%λλη>Eνες σ3α QW&αλι" και τα ό+ορ>α$W 5α39 3ην 9π%ψή 3%(ς. Α(3ή ό>$ς η σ(λλ%γισ3ι5ή
5αι η παρα#%σια5ή σ(>πόρε(ση >ε 3% 5α3εσ3η>Eν% 5αι η αν%Dή για 59=ε ε6#%(ς QWσήψειςWW -όπ$ς
9λλ$σ3ε 3% απ%#ει5ν?%(ν %ι πρόσ<α3ες 5α3αγγελ6ες για #ια<=%ρ9, για >ερ%ληπ3ι5Eς
σ(>περι<%ρEς, για αναCι%5ρα3ι59 5ρι3ήρια X απ%3ελ%?ν <αινό>ενα αλα@%νε6ας 3ης 59=ε εC%(σ6ας
5αι σε 3%πι5ό επ6πε#%.
BC9λλ%(, 3ι επι@η3%?>ε 5αι πρ%σ8λEπ%(>ε >ε απλ9 λόγια για Eνα 5αλ?3ερ% >Eλλ%νP Oι περι>Eνει
% απλός π%λ63ης, % (π9λληλ%ς π%( πρ%σ<Eρει 5αι σ(ν#ρ9>ει 3%ν π%λ63η, % εργα@ό>εν%ς π%(
>%D=ε6 5α=η>εριν9, % 9νεργ%ς π%( 8λEπει 3% α8E8αι% >Eλλ%ν, % %ι5%ν%>ι5ός >ε3αν9σ3ης π%(
(π%<Eρει για να επι8ιAσειP
'υτό &ου ανα+9νου+ε όλοι είναι #$Ουσιαστικ9ς A&ηρεσίες$$ για τον &ολίτη και την
εJυ&ηρ9τησή του% #$ 6ροντισ+9νο και Κα,αρό ερι!"λλον$$% #$ Δουλει" για 3λους$$.
4ι 3%πι5%6 5ρα3%?ν3ες X O%πι5ή Α(3%#ι%65ηση, O%πι5%6 <%ρε6ς BπιDειρήσεις - ας επι#ιAC%(ν να
(ι%=ε3ήσ%(ν 5αι (λ%π%ιήσ%(ν >E3ρα για 3ην απασDόληση, Aσ3ε να (π9ρDει εργασ6α για όλ%(ς
D$ρ6ς απ%5λεισ>%?ς 5αι α<%ρισ>%?ς, <ρ%ν36#α για 3% περι89λλ%ν, Aσ3ε να ελαDισ3%π%ιη=%?ν %ι
αν=ρAπινες επε>89σεις 5αι επιπ3Aσεις σε α(3ό. 2π%ρε6 QWτο +ικρό να είναι ό+ορ>ο και
ελκυστικότεροWW, αλλ9 #εν =α πρEπει να ε6>ασ3ε αρνη3ι5%6 σ3% >εγ9λ%, 3% εCει#ι5ε(>Eν%, αρ5ε6
να >η 5α3ασ3ρα3ηγ%?ν3αι %ι 5ανόνες για 3%ν 9ν=ρ$π% 5αι 3% περι89λλ%ν. 4<ε6λει, η O%πι5ή
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
N^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Α(3%#ι%65ηση για παρ9#ειγ>α, να αναλα>89νει η 6#ια 3α 3εDνι59 3ης Eργα >ε α(3επισ3ασ6α 5αι
απασDόληση 3%( ν3όπι%( εργα3ι5%? #(να>ι5%?, να επι89λλει σ3ις επιDειρήσεις π%( ε#A 5αι
Dρόνια #ρασ3ηρι%π%ι%?ν3αι σ3ην περι%Dή 5αι π%( η λει3%(ργ6α 3%(ς EDει επ6π3$ση σ3%
περι89λλ%ν, όπ$ς ε<%#ιασ3%?ν για παρ9#ειγ>α >ε αν3ιρρ(παν3ι5ή 3εDν%λ%γ6α, αλλ9 5αι να
πρ%σ<Eρ%(ν QWαν3ισ3α=>ισ3ι59 %<EληWW πρ%ς 3% 5%ιν$νι5ό σ?ν%λ%. !ηλα#ή, αν 59π%ια
8ι%>ηDανι5ή >%ν9#α Dρησι>%π%ιε6 >εγ9λα <%ρ3ηγ9 %Dή>α3α π%( περν%?ν >Eσα από 3% D$ριό 5αι
5α3απ%ν%?ν 5αι 5α3ασ3ρE<%(ν 3%(ς #ρό>%(ς, >π%ρ%?ν >ε #ι59 3%(ς EC%#α να αναλα>89ν%(ν
(π%Dρε$3ι59 3η σ(ν3ήρηση 3%( %#ι5%? #ι53?%(. Αν 59π%ι%ς εργ%λ98%ς πα6ρνει Dαλ65ια 5αι 9>>%
από 59π%ι% Dε6>αρρ% 3ης περι%Dής >ας, να απαι3ήσ%(>ε όπ$ς σ3η σDε3ι5ή σ?>8αση να
ανα<Eρε3αι ό3ι =α (π9ρDει (π%DρE$ση 3%( να σ(ν3ηρε6 3α πρανή 3ης 5%63ης. Bσε6ς, η 3%πι5ή
α(3%#ι%65ηση >ε 3α σ3ελEDη σας, %<ε6λε3ε να EDε3ε 3ην επ68λεψη για 3%ν 3όπ% σας, εσε6ς
%<ε6λε3ε να (π%#ει5ν?ε3ε 59=ε <%ρ9 3ις περι%DEς π%( ε6ναι ε(α6σ=η3ες, ε5ε6νες π%( Dρει9@%ν3αι
περισσό3ερη <ρ%ν36#α, αλλ9 5αι 3ις περι=$ρια5Eς 5αι 3ις περισσό3ερ% εγ5α3αλει>>Eνες.
2ια αCιόλ%γη O%πι5ή Α(3%#ι%65ηση για36 να >η >π%ρε6 να ε>πλα5ε6 σ3ην αν9#ειCη 3$ν 3%πι5Aν
πρ%fόν3$ν >ε σDε3ι5Eς ε5#ηλAσεις πρ%8%λής 3%(ς. Oα 3(ρ%5%>ι59, 3% <ρEσ5% 5α3σι56σι% γ9λα,
3α ε><ιαλ$>Eνα νερ9, 3% >Eλι, 3α παCι>9#ια, 3% 5ρασ6, 3α 5ηπε(3ι59, η 3σι5%(#ι9 5αι 3% λ9#ι,
απ%3ελ%?ν 8ασι59 3%πι59 πρ%fόν3α για 3α %π%6α #εν Dρει9@%ν3αι >εσ9@%ν3ες 5αι π%λ(ε=νι5Eς
ε3αιρ6ες για να 3α 3(π%π%ι%?ν 5αι για να 3α #ια5ιν%?ν. 4ι 3%πι5Eς ενAσεις παραγ$γAν ή 5αι %ι
8ι%>ηDαν6ες 3%πι5%? Dαρα53ήρα %<ε6λ%(ν να αν3ιλη<=%?ν 3% νόη>α 5αι 3ην %(σ6α 3%(
ε5σ(γDρ%νισ>%?, ενA η O%πι5ή Α(3%#ι%65ηση, ό3αν ν%ι9@ε3αι για 3% 5%ιν$νι5ό σ?ν%λ% σ3E5ε3αι
αρ$γός 5αι σ(>παρασ393ης.
Rρ%ν3ισ>Eν% 5αι 5α=αρό περι89λλ%ν, για 3%ν απλό π%λ63η >π%ρε6 να ση>α6νει 5α=η>ερινή
σ(λλ%γή 3$ν σ5%(πι#ιAν, πε@%#ρό>ια για 3%(ς πε@%?ς 5αι όDι για 3α %Dή>α3α, <ρ%ν3ισ>Eνα
π9ρ5α 5αι πλα3ε6ες, (π%νό>%(ς για 3α 8ρA>ι5α νερ9. 2ια σ$σ3ή ό>$ς O%πι5ή Α(3%#ι%65ηση
πρ%σ8λEπει 5αι για 3% >Eλλ%ν σε ό3ι 3ην α<%ρ9 5αι για 3% 5αλ?3ερ% περι89λλ%ν.
Bπ65αιρα @η3ή>α3α για 3α %π%6α η 3%πι5ή 5%ιν$ν6α Dρει9@ε3αι να EDει σ(γ5ε5ρι>Eνη ενη>Eρ$ση,
αλλ9 5αι 9>εση επ6λ(ση σε 3%πι5ό επ6πε#% ε6ναι για παρ9#ειγ>α,
 σε π%ια περι%Dή X να απ%<ασισ3ε6 επι3Eλ%(ς >ε 5%ιν$νι5ή σ(να6νεση - =α #η>ι%(ργη=%?ν %ι
QWgAρ%ι oγει%ν%>ι5ής Oα<ήςWW 3$ν σ5%(πι#ιAν, Aσ3ε να εCαλει<=%?ν %ι απαρ9#ε53ες από 59=ε
9π%ψη D$>α3ερEς 5αι σ5%(πι#%σ$ρ%6P
 πό3ε επι3Eλ%(ς =α πρEπει να απασD%λη=%?>ε σ%8αρ9 >ε 3α λι%@%?>ια, 3η σ(λλ%γή 5αι 3ην
απ%ρρ?πανσή 3%(ς ή 5αι 3ην επαναDρησι>%π%6ησή 3%(ς σε ε(ρ?3ερ% 3%πι5ό επ6πε#%P
 πό3ε 5αι 3α =ερ>%5ήπια να α5%λ%(=%?ν 5α=%ρισ>Eν%(ς 5ανόνες περι8αλλ%ν3ι5ής π%λι3ι5ής,
σ3ην 5α3ασ5ε(ή 5αι λει3%(ργ6α 3%(ς, για36 ενA απ%3ελ%?ν ση>αν3ι5Eς αγρ%3%-παραγ$γι5Eς
>%ν9#ες, παρα8λEπ%(>ε 3ις απειλEς 5αι 3%(ς 5ιν#?ν%(ς π%( >α5ρ%πρό=εσ>α 6σ$ς επ6π3$ση 3όσ%
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
TK
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
σ3ην π%ιό3η3α 5αι π%σό3η3α 3$ν (πόγει$ν νερAν, όσ% 5αι σ3ην αισ=η3ι5ή (π%89=>ιση 3%(
περι89λλ%ν3%ς π%( περι5λε6%(νP Gια παρ9#ειγ>α, α<%? 3α =ερ>%5ήπια απ%3ελ%?ν εν3α3ι5Eς
παραγ$γι5Eς >%ν9#ες, για36 #εν (ι%=ε3%?ν3αι >E3ρα πρ%σ3ασ6ας 5αι 3$ν νερAν 5αι 3$ν ε#α<Aν
5αι 3$ν ε5ε6 εργα@ό>εν$νP Πό3ε %ι αρ>ό#ι%ι =α απαι3ήσ%(ν από 3%(ς επιDειρη>α36ες X για 3%
5αλ?3ερ% 5αι 3% #ιασ<αλισ>Eν% 5αλ?3ερ% α?ρι% - σ3εγαν%π%6ηση >ε >ε>8ρ9νη για 3ις απ%ρρ%Eς
3$ν 3%Cι5Aν σ3ραγγισ>93$ν 5αι 3ην απενεργ%π%6ησή 3%(ς. Πό3ε %ι αρ>ό#ι%ι =α απαι3ήσ%(ν
5αλ?3ερ%(ς 5αι #ιασ<αλισ>Eν%(ς 5ανόνες (γιεινής 5αι για 3%ν ε5ε6 εργα@ό>εν% σ3α =ερ>%5ήπια,
αλλ9 5αι για 3α πρ%fόν3α π%( παρ9γ%(νP
 πό3ε %ι εγ5α3ασ39σεις 8ι%λ%γι5Aν 5α=αρισ>Aν =α ED%(ν 3ην απαι3%?>ενη (π%#%>ή 5αι
σ3ελED$ση, 3ην αναγ5α6α σ(ν3ήρηση 5αι 3%ν απαρα63η3% περι8αλλ%ν3ι5ό EλεγD% λει3%(ργ6ας
3%(ςP
 πό3ε, επι3Eλ%(ς =α #ιασ<αλισ3ε6 % σ(σ3η>α3ι5ός EλεγD%ς 3ης π%ιό3η3ας 5αι για 3% πόσι>%
νερό από Eγ5(ρ% 3%πι5ό <%ρEα, για36 ναι >εν 3Aρα ED%(>ε 5α=αρ9 νερ9, αλλ9 σ3% >Eλλ%ν 3ι
>π%ρε6 να σ(>8ε6P &ε π%λλEς >9λισ3α περι%DEς, αν 5αι (π9ρDει 9<=%ν% νερό, 3% νερό α(3ό γ6νε3αι
λασπόνερ%, D$ρ6ς >EDρι σή>ερα %ι 3%πι5%6 αρ>ό#ι%ι <%ρε6ς να ED%(ν επιλ?σει α(3ό 3% πρό8λη>α.
 πό3ε =α (π9ρCει %ρ=%λ%γι5ή #ιαDε6ριση 3%( νερ%? 5αι περι%ρισ>%6 σ3η σπ93αλη Dρήση 3%(
σε 3%πι5ό επ6πε#%, Aσ3ε 59=ε περι%Dή να EDει νερό 5αι 3Aρα 5αι σ3% >Eλλ%ν >ια π%( ανα>Eν%ν3αι
#(σ>ενEσ3ερες 5αιρι5Eς σ(ν=ή5εςP
2ερι5%6 επι>Eν%(ν, ό3ι σ3η ση>ερινή 5%ιν$ν6α, απ%(σι9@ει η α3%>ι5ή ε(=?νη. !ηλα#ή
απ%π%ι%?>ασ3ε π%λ? ε?5%λα 3ις (π%DρεAσεις >ας ή α#ια<%ρ%?>ε για %3ι#ήπ%3ε >ας α<%ρ9
σ(λλ%γι59 Xπερι89λλ%ν, 5%ιν$ν6α, αν9π3(Cη, #ια3ρ%<ή, ε=ελ%ν3ισ>ός, αλληλεγγ?η 5.9 . Sλλ%ι,
#ια3ε6ν%ν3αι, ό3ι απ%(σι9@ει 5αι η σ(νει#η3%π%6ηση-ε(αισ=η3%π%6ηση για 3α 3%πι59 5αι
πλανη3ι59 πρ%8λή>α3α 5αι παρα>Eν%(>ε σ(νή=$ς απα=ε6ς για 3α 5%ιν9. Αναρ$3η=ή5α3ε, από
π%ιόν περι>Eν%(>ε να >ας (π%5α3ασ3ήσει σ3ις 5%ιν$νι5Eς >ας (π%DρεAσειςP Iσ3όσ%, >ε 3ις εν
γEνει σ(>περι<%ρEς >ας, σ(νή=$ς (π%σ59π3%(>ε 5αι #(να>ι36@%(>ε 3% α?ρι%. Ασ<αλAς 5αι
(π9ρDει Eλλει>>α γνAσεις σε όλ%(ς 3%(ς 3%>ε6ς 3ης @$ής >ας. Αλλ9 3%?3% #εν >π%ρε6 5αι #εν
επι3ρEπε3αι να >ας παρEDει 3% 9λλ%=ι, π6σ$ από 3% %π%6% 5ρ?8%ν3αι σ(><Eρ%ν3α, σ5%πι>ό3η3ες,
αν=ρAπινες α#(να>6ες. Πρ%ς 3%?3%, %<ε6λ%(ν 5(ρ6$ς %ι νE%ι να α5%?ν, να >ελε3%?ν, να ψ9Dν%(ν,
να σ5Eπ3%ν3αι, να σ(@η3%?ν, να ε5<ρ9@%(ν 3ις απόψεις 3%(ς 5αι να σ(>>ε3ED%(ν σ3α 5%ιν9. ;
α#ια<%ρ6α π%( σ5%3Aνει 5αι η 9γν%ια π%( #εν #ι5αι%λ%γε63αι, απ%3ελ%?ν ε3ερό5λι3ες πρ%5λήσεις
3%( παρελ=όν3%ς 5αι αναπ3?σσ%ν3αι 3εDνηEν3$ς από ε5ε6ν%(ς π%( >ας Dρει9@%ν3αι για να >ας
#ια3ηρ%?ν $ς 98%(λα όργαν9 3%(ς, σε 59=ε αCι%λόγηση για 3α πεπραγ>Eνα 3%(ς.
Iσ3όσ%, =α πρEπει να επιση>αν=ε6 ό3ι %ρισ>Eν%ι >όν% X 5αι ε(3(DAς - από 3%(ς <%ρε6ς 3ης
O%πι5ής Α(3%#ι%65ησης, ενεργ%π%ι%?ν3αι $ς πρ%ς 3% περι89λλ%ν περισ3ασια59, απ%σπασ>α3ι59
5αι D$ρ6ς >α5ρόπν%% πρ%γρα>>α3ισ>ό #ρ9σε$ν, ενA @η3ή>α3α π%( QW5α6νεWW #εν =6γ%ν3αι, %?3ε
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
T]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
3%(ς απασD%λ%?ν, για36 $ς QWανα>>EναWW 59ρ8%(να ανα>Eν%(ν να παρα#%=%?ν πρ%ς επ6λ(ση σ3α
DEρια 3$ν επό>εν$ν αρ>%#6$ν. ΑC6@ει 3%ν 5όπ% να 3% ED%(>ε α(3ό (πόψη >ας ppp O%(λ9Dισ3%ν,
όσ%ι ν%ια@ό>ασ3ε %(σιασ3ι59 για 3% περι89λλ%ν 5αι 3%ν 9ν=ρ$π%, #ρασ3ηρι%π%ι%?>εν%ι για 3α
5%ιν9 >π%ρ%?>ε να σ3α>α3ήσ%(>ε 3% σDε3ι5ό ε>παιγ>ό πρ%ς 3%(ς σ(ν3%π63ες >ας, π%( =α
επιDειρη=ε6 3%(ς επό>εν%(ς >ήνες πριν από 3ις Y%>αρDια5Eς 5αι !η>%3ι5Eς ε5λ%γEς. Bπι3Eλ%(ς
%<ε6λ%(ν να αν3ιλη<=%?ν %ι 5.5. αCιό3ι>%ι #η>%3ι5%6 5αι ν%>αρDια5%6 σ?>8%(λ%ι 5αι %ι
παρα39Cεις π%( ε5πρ%σ$π%?ν, ό3ι 59=ε %(σιασ3ι5ή 3%πι5ή #ρασ3ηριό3η3α π%( πρ%36=ε3αι να
#η>ι%(ργήσει 5αλ?3ερες σ(ν=ή5ες @$ής, Dρει9@ε3αι να EDει >α5ρόπν%% σDε#ιασ>ό σε 89=%ς
Dρόν%(, να σ(νε53ι>9 απαρα63η3α 3%ν αν=ρAπιν% παρ9γ%ν3α >α@6 >ε 3% περι89λλ%ν 5αι να
εCασ<αλ6@ει 3ην 5%ιν$νι5ή σ(να6νεση.
Ασ<αλAς 5αι Dρεια@ό>ασ3ε 5αι ε6ναι αναγ5α6α 5αι 3α =ερ>%5ήπια 5αι %ι (πόν%>%ι 5αι %ι goOΑ,
αλλ9 5αι %ι παραλ6ες 5αι η 5α=αρή =9λασσα 5αι 3% α#ια39ραD3% <(σι5ό περι89λλ%ν. O%
πρό8λη>α σε όλες 3ις 5%ιν$ν6ες ε6ναι να >9=%(ν 3ι ση>α6νει QWε( @ηνWW 5αι π%ιό3η3α @$ής. 4ι
ανεπ63ρεπ3ες 5αι 9=λιες ει5όνες >ε σ5%(π6#ια , 3%Cι59 απ%ρρ6>>α3α, λα55%?8ες σ3α πε@%#ρό>ια
5αι σ3%(ς #ρό>%(ς, αλλ9 5αι %ι 5α3απα3ήσεις #η>όσι$ν ε539σε$ν, 3α >πα@A>α3α, %ι
(περ8%σ5ήσεις 5αι π%λλ9 9λλα, %<ε6λ%(ν να πρ%8λη>α36@%(ν όλ%(ς, Aσ3ε >ε39 από #ι9λ%γ%,
σ(νεννόηση 5αι σ(να6νεση να επι#ιA5ε3αι η 9>εση επ6λ(σή 3%(ς. g$ρ6ς α><ι8%λ6α (π9ρDει
α3%>ι5ή ε(=?νη, (π9ρDει >εγ9λ% πρό8λη>α σ3ις σ(>περι<%ρEς >ας σε ό3ι α<%ρ9 3% περι89λλ%ν,
αλλ9 5αι Eλλει>>α σ(νε6#ησης. O% περι89λλ%ν #εν >π%ρε6 να πρ%σ3α3ε(=ε6 5αι να 8ελ3ι$=ε6 >ε
#ι%ι5η3ι59 >E3ρα 5αι ασ3(νό>ε(ση, αλλ9 %?3ε 5αι να >πει σ3η QWγ(9λαWW. O% περι89λλ%ν >ας
Dρει9@ε3αι ενεργ%?ς π%λ63ες 5αι απ%3ελεσ>α3ι5Eς-#ρασ3ήριες 3%πι5Eς α(3%#ι%ι5ήσεις >ε %ρ9>α3α
5αι πρ%γρα>>α3ισ>ό #ρ9σε$ν π%( σ(σ3η>α3ι59 X5αι όDι 5αιρ%σ5%πι59 - =α ν%ι9@%ν3αι 5αι =α
<ρ%ν36@%(ν 3% περι89λλ%ν. ; #ι9σ3αση σε ό3ι α<%ρ9 5αι 3% περι89λλ%ν ε6ναι σα<Aς π%λι3ι5ή,
α<%? σ(νε53ι>9 3ην 5α=η>ερινή >ας @$ή, 3% ή=%ς 5αι 3ις σ(>περι<%ρEς >ας, 3%ν π%λι3ισ>ό >ας
5αι 3ην π%ιό3η3α 3ης @$ής π%( πρ%σ#%5%?>ε να ED%(>ε.
nnnnnnnnnnnnn
*&ιλογ9ς και στην Ικανότητα +α.ί +ε τη <ωντ"νια
Oα περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α να επι#ιA5%(>ε να εν3αD=%?ν $ς Eνα από 3α 5ρι3ήρια >ε 3α %π%6α
=α 5ρ6νε3αι η π%λι3ι5ή 5%(λ3%?ρα, η (πε(=(νό3η3α, η ι5ανό3η3α 5αι η απ%3ελεσ>α3ι5ό3η3α 3$ν
σDη>α3ισ>Aν, <%ρE$ν ή α3ό>$ν π%( >ας ε5πρ%σ$π%?ν σε 5ρ6σι>ες 5αι ση>αν3ι5Eς για 3% >Eλλ%ν
σ3ρα3ηγι5Eς 5αι απ%<9σεις. Αλλ9, ε6ναι επό>εν% %ρισ>Eν%ι να πρ%σπα=%?ν να 59ψ%(ν, >ε
#ιλή>>α3α 5αι εγ5λ$8ισ>%?ς, >ε π%λλ9 5αι 5%?<ια λόγια, >ε (π%σDEσεις D$ρ6ς αν365ρισ>α, 59=ε
3ι 3% @$ν3ανό π%( >π%ρε6 να πρ%σ<Eρει %(σιασ3ι59.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
T2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
; γενι5ή α#ια<%ρ6α >ας για 3α @η3ή>α3α 3%( περι89λλ%ν3%ς ε6ναι #ε#%>Eνη, παρό3ι %ρισ>Eνες
πρ%σπ9=ειες πρ%ς 3η σ$σ3ή 5α3ε?=(νση >ας #6ν%(ν ελπ6#ες για 3% 5αλ?3ερ%. Oα περι8αλλ%ν3ι59
@η3ή>α3α αιD>ής, σε 3%πι5ό επ6πε#%, ED%(ν π%λλαπλασιασ3ι5Eς απαι3ήσεις 5αι επι@η3%?ν επ6 3%(
πρα53E%( (λ%π%ιήσι>ες πρ%39σεις >ε @$%γόνες πρ%%π3ι5Eς. Gια παρ9#ειγ>α, %ι #ασι5Eς
π(ρ5αγιEς Dρόν% >ε 3% Dρόν% επαναλα>89ν%ν3αι >ε ι#ια63ερη Eν3αση. O% πρ9σιν% γ6νε3αι σ39D3η
ή 3%(λ9Dισ3%ν 59ρ8%(ν%. &39D3η 5αι 59ρ8%(ν% γ6ν%ν3αι (π%#%>Eς, 3% 8ιός, %ι 5αλλιEργειες 5αι 3α
γεννή>α3α. Απ%#ε5α36@%ν3αι 5%π9#ια από αιγ%πρό8α3α, σ398λ%ι >ε γελ9#ια, D%ιριν9 5αι
π%(λερι59. &39D3η 5αι %ι απ%=ή5ες 3$ν @$%3ρ%<Aν 5αι %ι 9λλες πρ%>ή=ειες για 3η #ια86$ση 3$ν
γε$ργAν 5αι 53ην%3ρό<$ν. &ε α(3ήν 3ην απελπισ3ι5ή για π%λλ%?ς σ(ναν=ρAπ%(ς >ας
5α39σ3αση, πρ%σ36=ε3αι, όπ$ς ε6ναι επό>εν% 5αι η 5%ιν$νι5ή 5αι %ι5%ν%>ι5ή 5α39ρρε(ση 3$ν
π(ρ%πληγEν3$ν επαρDιAν. 'αι η αναγEννηση 3ης <(σι5ής 8λ9σ3ησης ε6ναι π%λ? πι=ανό να >ην
(π9ρCει, για36 η π?ρινη λα6λαπα σ(ν%#ε?ε3αι σ(νή=$ς από 3ην αν=ρAπινη επι#ρ%>ή >ε
πρ$3%<ανή Eν3αση 5αι #ι9ρ5εια. 'αι EρDε3αι % Dει>Aνας. ; 8ρ%Dερή περ6%#%ς. 'α=Aς >ας
ενη>ερAν%(ν %ι ει#ι5%6, ε#9<η D$ρ6ς 3ην παρα>ι5ρή 59λ(ψη από 8λ9σ3ηση (π%8α=>6@%ν3αι
3αD?3α3α 5αι ε6ναι εCαιρε3ι59 ε(πα=ή σε λασπ%ρρ%Eς, 5α3%λισ=ήσεις 5αι νερ%<αγA>α3α. 2ε π%ια
σ(γ5ε5ρι>Eνα >E3ρα %(σ6ας =α σ(γ5ρα3η=%?ν σ3ις ρη>αγ>Eνες εσ36ες 3%(ς %ι 593%ι5%ιP Π$ς =α
εCασ<αλισ3ε6 η σ3Eγη 5αι η απασDόληση σ3%(ς Cερι@$>Eν%(ς π(ρ%πληγEν3εςP Ανα><68%λα =α
(π9ρCει εσ$3ερι5ή >ε3αν9σ3ε(ση. Πρ%ς 3α π%? ό>$ςP &3α γει3%νι59 ασ3ι59 5Eν3ρα ή σ3ην
πρ$3ε?%(σαP 'αι %ι %ι5%ν%>ι5%6 >ε3αν9σ3ες 3ης περι%Dής π%( =α απασD%λη=%?ν, ό3αν η ανεργ6α
=α πλήCει 3ην περι%DήP ; επό>ενη η>Eρα <αν39@ει 5αι ε6ναι =%λή, παρ9 3ις (π%σDEσεις, 3α
ε(D%λόγια, 3α ψιD6α σ3ήριCης, 3%(ς 3ηλε>αρα=Aνι%(ς σ(γ5Eν3ρ$σης Dρη>93$ν. 4ι πληγEς σ3ις
3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες 5αι σ3% γει3%νι5ό 3%(ς 5α3εσ3ρα>>Eν% περι89λλ%ν =α QWD9σ5%(νWW για >εγ9λ%
Dρ%νι5ό #ι9σ3η>α. Π%λλ9 Dρόνια =α πρEπει να περ9σ%(ν για να απ%5α3ασ3α=ε6 η 59π%ια ανε53ή
#ια86$ση.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
T:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Π(ρ5αγιEς 5αι 5α3απα3ήσεις π9ν3%3ε αλληλEν#ε3α. Π(ρ5αγιEς 5αι >ελλ%ν3ι59 αCι%π%ιήσι>α
<ιλE3α π9νε >α@6. 'αι 59=ε >Eρα 5α3α3ρAγε3αι σ3ην 5(ρι%λεC6α 59=ε ε6#%(ς <(σι5ής
8λ9σ3ησης. b3σι, σ(ρρι5νAν%ν3αι %ι #ασι5Eς ε539σεις 5αι σ5αρ<αλAν%(ν α(=α6ρε3ες
86λες σε λό<%(ς 5αι πλαγιEς, ενA περι<ρ9σσ%ν3αι παρ953ιες περι%DEς 5αι 5α3ασ3ρE<%ν3αι
%ι ε?<%ρες 5%ιλ9#ες. 'αι 3% 53η>α3%λόγι% αν?παρ53%. 'αι ει5%νι5ό όνειρ% η D$ρ%3αCι5ή
#ιε(=E3ηση. ; QWAρα >η#EνWW EDει Cε5ινήσει πριν από >ερι59 Dρόνια. 'αι #εν ED%(>ε
αν3ιλη<=ε6 α5ό>η 36π%3α. O% 3ι >ας περι>Eνει #εν >π%ρε6 να πρ%8λε<=ε6. 'αι η όπ%ια
αρDή X5εν3ρι5ή, περι<ερεια5ή, 3%πι5ή-, αν%D?ρ$3η, αν%ργ9ν$3η, αν65ανη, ανε?=(νη 5αι
αν6σD(ρη ε5 3$ν γεγ%νό3$ν. Από σDE#ια 5αι σDε#ιασ>%?ς 3α ρ9<ια 5αι 3α σ(ρ39ρια 3$ν
αρ>ό#ι$ν (πηρεσιAν 5αι oπ%(ργε6$ν γε>93α. 'αι η ερA3ηση. '9=ε πό3ε γ6νε3αι 9σ5ηση
ε3%ι>ό3η3ας <%ρE$ν 5αι π%λι3Aν π9ν$ σ3α όπ%ια σDE#ια E53α53ης αν9γ5ηςP V3αν
5α6γ%ν3αι ή πλη>>(ρ6@%(ν ή 5αι ισ%πε#Aν%ν3αι εν#εD%>Eν$ς από σεισ>ό D$ρι9 5αι πόλεις
(π9ρDει 3%πι5ός σ(ν3%νισ3ι5ός <%ρEας ή όλα 3α περι>Eν%(ν από >α5ρ?3εραP Π$ς =α γ6νει
5αι π$ς =α επι3ε(D=ε6 η Eγ5αιρη 5αι ασ<αλή ε55Eν$ση D$ριAν 5αι πόλε$νP Gν$ρ6@%(ν %ι
αρ>ό#ι%ι 3ις 5?ριες 5αι ασ<αλε6ς %#%?ς #ια<(γής 5αι 3ις εναλλα53ι5Eς λ?σειςP Π%( 5αι
π$ς =α >α@ε(3ε6 % 5όσ>%ς για 3ην ε55Eν$σηP Oι =α απ%γ6ν%(ν 3α @AαP Π%ι%ς <%ρEας =α
3%(ς (π%#εD=ε6, π%( =α #ια>ε6ν%(ν πρ%σ$ριν9P Π$ς =α 8%η=η=%?ν να επισ3ρEψ%(ν σ3ις
5α3εσ3ρα>>Eνες ή όDι εσ36ες 3%(ςP 2ερι59 >όν% ερ$3ή>α3α π%( σ(νή=$ς σ3ην πρ9Cη #εν
απαν3Aν3αι 5αι απ%8α6ν%(ν >%ιρα6α για 3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες.
O% π%3ήρι 3ης %ργής, 5α=Aς σ(νη=6@ε3αι να λEγ%(ν, π9ν3%3ε CεDειλ6σει >ε39 από <(σι5ή ή 9λλη
5α3ασ3ρ%<ή. Από 3%(ς αρ>ό#ι%(ς , όπ$ς >ας #ια8ε8αιAν%(ν, 5α3αν%ε63ε η %ργή, % =(>ός 5αι %ι
α5ρα6ες σ(>περι<%ρEς σε παρό>%ιες σ(ν=ή5ες. Α(3ό ό>$ς π%( #εν ε6ναι 5α3αν%η3ό ε6ναι ό3ι
σDε3ι59 γρήγ%ρα CεDν9>ε 5αι η 59=ε %ργή #εν <α6νε3αι Dρήσι>η για να >ας 3αρα5%(νήσει 5αι
για να >ας α<(πν6@ει σ(λλ%γι59. Yα α<(πν6@ει σ(νει#ήσεις, να >ας 5ινη3%π%ιε6, να νι5η=ε6 η
α#ια<%ρ6α 5αι % QW $D α#ελ<ισ>όςWW. O%?3η η <%ρ9-5αι 59=ε <%ρ9 λEγε3αι, 3% @η3%?>εν% #εν
ε6ναι απλό. Π%λ(σ?ν=ε3η η >9Dη σ(>παρ93αCης 5αι σ(>παρ9σ3ασης πρ%ς 59=ε πλη33ό>εν% 5αι
αναCι%πα=%?ν3α σ(ν9ν=ρ$πό >ας. Gια 3%ν Cερι@$>ό 3%(ς, 3α (π9ρD%ν39 3%(ς, 3ις 5αλλιEργειες
5αι σ%#ιEς 3%(ς. Gια 3% λ9#ι, 3α <ρ%?3α, 3α 5ηπε(3ι59. Gια 3% πρ9σιν% 3ης ελπ6#ας, 3% @$%γόν%
πρ9σιν% 3$ν #ασAν 5αι #ασι5Aν ε539σε$ν. Gια 3%ν E>8ι% 5όσ>% π%( D9=η5ε από 3ην πληγε6σα
περι%Dή. Gια 3α παι#ι9 π%( =α C(πν9νε >Eσα σ3η 5α3ασ3ρ%<ή, σ3α Dαλ9σ>α3α, σ3η >α(ρ6λα 5αι
σ3% γ5ρ6@%. Gια 3α σD%λε6αpk.π%ια σD%λε6αp
2Eσα σε όλα α(39, 3% επ65αιρ% @ή3η>α ε6ναι αν όλη α(3ή η 5α3ασ3ρ%<ή, π%( EDει όν%>α 5αι
επAν(>%, QWαγγ6@ειWW 3%(ς π%λ63ες, ε(αισ=η3%π%ιη>Eν%(ς ή >η 5αι όλ%(ς ε>9ς π%( επιλEγ%(>ε να
>ας ε5πρ%σ$π%?ν 59π%ι%ι σε 3%πι5ό 5αι ε=νι5ό επ6πε#%. Από 3ην 9λλη όD=η, η π%λι3ι5ή
5%(λ3%?ρα, η (πε(=(νό3η3α, η ι5ανό3η3α 5αι η απ%3ελεσ>α3ι5ό3η3α 3$ν σDη>α3ισ>Aν, <%ρE$ν ή
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
TF
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
α3ό>$ν π%( >ας ε5πρ%σ$π%?ν σε 5ρ6σι>ες 5αι ση>αν3ι5Eς για 3% >Eλλ%ν σ3ρα3ηγι5Eς 5αι
απ%<9σεις. Α(3ή η σ3ιγ>ή, αλλ9 5αι σε %π%ιεσ#ήπ%3ε σ3ιγ>Eς, #εν αρ5%?ν να 8ρ6σ5%ν3αι σ3ις
λ6σ3ες 3$ν 5%>>α3ι5Aν ή 9λλ$ν σDη>α3ισ>Aν σ3ελEDη >ε περι8αλλ%ν3ι5ό ή όDι παρελ=όν. O%
@η3%?>εν% ε6ναι %ι ι5ανό3η3ες, %ι αν3%DEς σ3ις όπ%ιες πρ%5λήσεις, % ε(=?ς λόγ%ς, 3% 5%63αγ>α σ3α
>93ια, η αν=ρ$πι9. 'αι επι3Eλ%(ς, 5α39 3ην πρ%σ$πι5ή >ας 9π%ψη, ας #Aσ%(>ε επαρ5ή DAρ%
σ3ην 5αιν%?ργια γενι9. 'αι ασ<αλAς %ι περισσό3ερ%ι >ας λEγ%(ν ό3ι εν#ια<Eρ%ν3αι για 3%
περι89λλ%ν 5αι >ας αρα#ι9@%(ν επι3ε?γ>α3α ή 5αι πρ%39σεις για 3ις >ελλ%ν3ι5Eς πρ%5λήσεις.
Πόσ%ι ό>$ς από α(3%?ς, αλλ9 5αι από ε>9ς π%( =α 3%(ς επιλEC%(>ε, ε6>ασ3ε E3%ι>%ι να
πρ9C%(>ε 593ι 3% Dειρ%πιασ3ό για 3% περι89λλ%νP B6ναι σα<Eσ3α3α >εγ9λ% 3% D9σ>α >ε3αC? 3%(
3ι #ηλAν$ 5αι 3ι επι=(>A. Αλή=εια, ε6>ασ3ε E3%ι>%ι να πρ9C%(>ε, Aσ3ε να πε3?D%(>ε 5αι να
#ιασ<αλ6σ%(>ε 3ην 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ήςP B><ανEσ3α3η ε6ναι εC9λλ%( 5αι η απ%(σ6α ή 5αι η
παραπλανη3ι5ή 5α=%#ήγηση, αλλ9 5αι η Eλλειψη Eγ5(ρης πληρ%<όρησης 5αι ενη>Eρ$σης. Vσ%
για 3ην ε5πα6#ε(ση, ας 3% σ(@η3ήσ%(>ε 59π%ια 9λλη σ3ιγ>ή, για36 5αι α(3ή π9σDει.
Iσ3όσ%, %#ε?%(>ε σ(νή=$ς σε παρό>%ιες #ια#ι5ασ6ες, >Eσα από #ιλή>>α3α, ψε(3%-#ιλή>>α3α
5αι εγ5λ$8ισ>%?ς. V>$ς, ας #%?>ε 3% >Eλλ%ν >ε πρ%%π3ι5ή, @$ν39νια, νι93α, αCι%σ?νη,
αCι%5ρα36α. !ρ%σι9, DρA>α, γνAση, ι5ανό3η3α 5αι %ρ9>α3α =Eλει η @$ή. Sλλ$σ3ε γν$σ3ός
3ραγ%(#%π%ιός >ας (πεν=(>6@ει #$ <ο/+ε ως Tν,ρω&οι% +ες το ου,εν"K Μα όταν
Iανό+αστε% 8γ".ου+ε >τερ" και 4εννιό+αστε Jαν" K #$ . οιος +&ορεί ν"ρ,ει όλα να
τ$αλλ"Jει0
BBBBBBBBBB
ερι!αλλοντικός αρα!ατισ+ός% 'υ,αιρεσίες% '&αJίωση
('ν 95εις ; αγελ"δες HHHHK)
&3ις >Eρες >ας, #εν ε6σαι π%3E σ6γ%(ρ%ς 3ι =α σ%( Cη>ερAσει α?ρι%. qν EDεις για παρ9#ειγ>α 2
αγελ9#ες 3ι >π%ρε6ς να πρ%8λEψεις για 3% >Eλλ%ν σ%(P 29λλ%ν, ε6σαι >περ#ε>Eν%ς. 'αι 3%?3%
για36 3% @ή3η>α εCαρ393αι, >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν, από 3%ν περ6γ(ρ% εC%(σ6ας 5αι α(=αιρεσιAν όπ%(
@εις, 5%πι9@εις 5αι εργ9@εσαι. ΑC6@ει να =(>η=%?>ε >ια π%λ? παλι9 ισ3%ρ6α π%( α<%ρ%?σε 3ην
περι%(σ6α >ιας αγελ9#ας 5αι 3% π%λι3ι5ό 5α=εσ3Aς 593$ από 3% %π%6% @%?σες, αλλ9 5αι 3ις
σ?γDρ%νες %>9#ες π6εσης, >Eσα σ3ις %π%6ες #εν ε6ναι λ6γες %ι <%ρEς π%( εγ5λ$86@εσαι. b3σι, σ3%ν
4λ%5ληρ$3ισ>ό, 3% 5α=εσ3Aς σ%( 3ις πα6ρνει 5αι 3ις 2 αγελ9#ες, (π%γρ9<εις #ήλ$ση ό3ι #εν
(πήρCαν π%3E, 5αι 3% γ9λα σ3ην περι%Dή 36=ε3αι ε53ός νό>%(. &3η !ι53α3%ρ6α, η εC%(σ6α σ%(
πα6ρνει 5αι 3ις 2 αγελ9#ες, 5αι α>Eσ$ς σε ε53ελε6. 4ι %ι5%λ%γισ3Eς σ3ις #η>%5ρα36ες, =α ή=ελαν
να σ%( απαγ%ρε?ε3αι να αρ>Eγεις 3ις αγελ9#ες 5αι να 3ις =ανα3Aνεις, αλλ9 να (π%DρεAνεσαι
59=ε πρ$6 5αι 8ρ9#( να 3ις πηγα6νεις 8όλ3α σ3% <(σι5ό 3%(ς περι89λλ%ν. &3ην Bλλ9#α 3%(
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
TN
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
2KKL, 3ρE<εις 5αι <ρ%ν36@εις 3ις 2 αγελ9#ες σ%( >ε >ερ95ι, >ε 5όπ% 5αι >όD=%. '9=ε πρ$6 3ις
αρ>Eγεις 5αι πηγα6νεις σ3ην αγ%ρ9 5αι π%(λ9ς 3% γ9λα 3%(ς. bρDε3αι η ε<%ρ6α 5αι σ%( πα6ρνει
3η >6α. ; 3ρ9πε@α σ%( πα6ρνει 3η 9λλη. Gια να >η πας <(λα5ή #ανε6@εσαι από 3%5%γλ?<%(ς.
bρD%ν3αι %ι 5%>>α39ρDες 5αι <α6νε3αι ό3ι σε σ(>π%ν%?ν 5αι =α σε 8%η=ήσ%(ν. V>$ς, =Eλ%(ν 3η
#ι5ή σ%( ψή<% 5αι 3ης %ι5%γEνει9ς σ%( σ3ις πρ%σεDε6ς ε5λ%γEς. mρ6σ5εσαι σε α#ιEC%#%. Oι
απ%<ασ6@ειςp Παρα8α3ισ>ό, περι8αλλ%ν3ισ>ό ή #ρ9σεις >ε σ(γ5ε5ρι>Eν% απ%3Eλεσ>α P
&3ρα3ε(>Eνη, ελασ3ι5ή ή %(σιασ3ι5ή σ(>>ε3%Dή ή απ%σ3ρ%<ή 5αι π9λι #ρ9ση P 'αι 3% επ65αιρ% p
Πασ3ερι$>Eν% ή <ρEσ5% γ9λα P
'9π$ς E3σι #η>ι%(ργ%?ν3αι, αλλ9 5αι εν3ε6ν%ν3αι σ3ις >Eρες >ας πρ%8λή>α3α-#ιλή>>α3α, >ε
>ε3α<%ρι5ή ή %(σιασ3ι5ή Eνν%ια. '9π$ς E3σι, πρ%σπα=%?ν να εCαπα3ήσ%(ν 3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες
>ε 3ις B(ρ$-8όρες περι8αλλ%ν3ι5Eς 3%πι5Eς #ρ9σεις. Α(39 3α Eργα 5αι %ι #ή=εν #ρ9σεις 3%(ς, ε63ε
8ρ6σ5%ν3αι απ%5%>>Eνα από 3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες, εCαι36ας 3%( σ3εν%? 5αι σ3εγαν%?
3εDν%5ρα3ι5%? 3%(ς Dαρα53ήρα, ε63ε %ι επισ3η>%νι59 (πε?=(ν%ι, απαCιAν%(ν να πρ%$=ήσ%(ν 3ην
%(σιασ3ι5ή @?>$ση 3$ν #ρ9σε$ν 3%( πρ%γρα>>93$ν >ε 3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες, #ιό3ι <α6νε3αι ό3ι
σDε#ι9@%(ν 8ή>α-8ή>α 3ην 5α3ασπα39ληση 3$ν 5%ν#(λ6$ν 3$ν πρ%γρα>>93$ν. 'αι %ι QW>α?ρες
3ρ?πεςWW απ?=>ενες. 'αι % %(σιασ3ι5ός EλεγD%ς 3$ν #απανAν αν?παρ53%ς. Bπ%>Eν$ς, α<%?
απ%(σι9@ει η 3ι>ιό3η3α, η ε(=(5ρισ6α, % αναγ5α6%ς #ι9λ%γ%ς >ε 3%(ς ν3όπι%(ς, α(39 3α
περι8αλλ%ν3ι59 Eργα απ%5όπ3%ν3αι από 3ην 5%ιν$ν6α, #ρ%(ν ανεC9ρ3η3α 5αι περισ3ασια59, #εν
#ιασ(ν#E%(ν 3ην εν3%πιό3η3α, (πEρ%γ5ες ε6ναι %ι #απ9νες για 3αC6#ια αναψ(Dής- 8λEπε
επισ3η>%νι5ή ενη>Eρ$ση, 5αι επ%>Eν$ς απ%ρρ6π3ε3αι 5αι απαCιAνε3αι η 8ι$σι>ό3η39 3%(ς από
3%(ς ν3όπι%(ς.
!εν απ%8λEπ%(>ε να γ6ν%(>ε 5α3ήγ%ρ%ι 5ανενός. V>$ς, όλ%ι ε5ε6ν%ι π%( =ε$ρ%?ν 3%(ς εα(3%?ς
3%(ς ενεργ%?ς π%λ63ες, ED%(ν 3ην (π%DρE$ση 5αι 3% #ι5α6$>α 3%( λόγ%( 5αι 3ης επ%ι5%#%>η3ι5ής
5ρι3ι5ής. '%ι39C3εp 2ε3ριό3η3ες 5αι α><ισ8η3%?>ενα 3%( DAρ%( 3%(ς σ3ελEDη, $ς
α(3%#ι%ρι@ό>εν%ι επισ3η>%νι59 (πε?=(ν%ι περι8αλλ%ν3ι5Aν πρ%γρα>>93$ν, ε6ναι επι56ν#(ν%ι για
3ην 5%ιν$ν6α, 3%ν ερε(νη3ι5ό <%ρEα 5αι 3% περι89λλ%ν. 29λισ3α, α(39 3α επι56ν#(να 93%>α,
#ια=E3%(ν ισD(ρό3α3α 56νη3ρα για εCαναγ5ασ>ό, 3$ν QW(πWα(3AνWW ερε(νη3Aν, σ3%ν ερε(νη3ι5ό
παρα8α3ισ>ό. O% ερA3η>α ό>$ς π%( ανα5?π3ει ε6ναι 5α39 πόσ% α(39 3α πρ%γρ9>>α3α
σ(>89λλ%(ν σ3% @η3%?>εν% 3ης αει<%ρ6ας 3%( περι89λλ%ν3%ς ή σ3ην αει<%ρ6α 3$ν <%ρE$ν 3%(ς
>ε 3α εισερDό>ενα 5%ν#?λια. Sλλ$σ3ε, QW η 3ι>ή, 3ι>ή #εν EDειWW. BC9λλ%(, η απ%(σ6α 3ης
ενεργ%?ς σ(>>ε3%Dής 3$ν ν3όπι$ν <%ρE$ν 5αι 3ης 5%ιν$ν6ας απ%3ελε6 3% Α 5αι 3% I για 3ην
%π%ια#ήπ%3ε επι3(D6α ή απ%3(D6α 3%(ς. Αλλ9 α(39 3α ψηλ9 γρ9>>α3α ε6ναι π%( απαCιAν%(ν ή 5αι
α>α(ρAν%(ν 3ις όπ%ιες πρ%3εινό>ενες επεν#?σεις 3$ν περι8αλλ%ν3ι5Aν ερε(νη3ι5Aν
πρ%γρα>>93$ν. Αλλ9 5αι %ι >?ριες όσες σ3ρε8λAσεις σ(νή=$ς #ρ%>%λ%γ%?ν3αι για εC(πηρE3ηση
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
TT
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
5αι επι#ιACεις ή 5αι >ισαλλ%#%C6ες αναCι%5ρα3ι5Aν σ(>περι<%ρAν. 'αι όσ% για 3% ερε(νη3ι5ό
πρόγρα>>αP Α<%? #εν >π%ρ%?ν να #ιε5#ι5ήσ%(ν αναπρ%σαρ>%γEς >ισ=Aν, αλόγισ3ες ε6ναι %ι
#απ9νες 3αCι#ιAν, από53ηση 3ηλε%ρ9σε$ν πλ9σ>α, αναλAσι>α 5αι π9λι αναλAσι>α. 2όν% π%(
=α πρEπει να 3ηρη=%?ν 3α πρ%σDή>α3α 5αι 5(ρ6$ς 3α Dρ%ν%#ιαγρ9>>α3α 3$ν παρα#%3E$ν
J %(σιασ3ι59, παραπλανη3ι59, ε>8αλ$>α3ι59, ήk.PPM. 'αι όσ% για 3ις πινα56#ες, π%( σ(νή=$ς
ε6ναι E3%ι>ες πριν από 3ην %λ%5λήρ$ση 3%( Eργ%(, #ηλAν%(ν 3ιP Π9ν3$ς, %ι πινα56#ες α(3Eς,
πρEπει να ED%(ν 5α=%ρισ>Eν% >Eγε=%ς, Aσ3ε να ε6ναι ε><ανε6ς -για 3α >93ια 3%( λαγ%?P ή 3ης
5%(5%(89γιαςP ή 3%( >%νό<=αλ>%( γρα<ει%5ρ93η 3$ν mρ(CελλAνP
'αι 3% 5λεπ3απ%#όD% περι8αλλ%ν3ι5ό πρόγρα>>α, απ%ρρ%<9 3α 5%ν#?λια, π9ν3%3ε σ?><$να >ε
3% γενι5ό πλα6σι% 3ης πρό3ασης ή 3ης ε3σι=ελι5ής ανα=εAρησής 3ης. Vσ% για 3η
σ(>>ε3%Dι5ό3η3α 3$ν ν3όπι$ν-π%( απαι3ε6 3% Eργ%, ε?5%λα 8ρ6σ5%(ν 5αι N-L 93%>α, σε σ?ν%λ%
]NKKK α3ό>$ν π%( (π9ρD%(ν σ3ην περι%Dή, π%( =α 3%(ς 8%η=ήσ%(ν για να 8γ9λ%(ν 3α QW59σ3ανα
από η <$3ι9WW για 3ην 9#ηλη 5αι 9#%λη 5%ιν$νι5ή σ(να6νεση 5αι απ%#%Dή π%( %<ε6λ%(ν να ED%(ν
3E3%ια πρ%γρ9>>α3α π%( kkν%ι9@%ν3αι για 3% 3%πι5ό Περι89λλ%ν 5αι 3η R?ση. b3σι, %ι
R(σι5%6 5αι %ι Π%λι3ισ3ι5%6 >η ανανεAσι>%ι πόρ%ι 3ης περι%Dής, σ(Dν9 8λ9π3%ν3αι ή 5αι
5α3ασ3ρE<%ν3αι από 5α5%#ιαDε6ριση, από απ9λειψη 3$ν 5%ινAν σ3ρα3ηγι5Aν 3ης α(=εν3ι5ής
πρό3ασης, αλλ9 5αι για36 απ%(σι9@%(ν 3α %ρ9>α3α από 3%(ς 3(D9ρπασ3%(ς επισ3η>%νι5%?ς
(πε?=(ν%(ς π%( α(3%#ι%ρ6@%ν3αι εCαι36ας 3ης 59π%ιας πρ%σ$ρινής επιρρ%ής ή 5αι 3ης =Eσης π%(
5α3ED%(ν.
; 5%ιν$ν6α EDει 5%(ρασ3ε6 να α5%?ει σ(νEDεια για >ελE3ες από 3%ν %π%ι%ν#ήπ%3ε π%( #ηλAνει
ερε(νη3ής, %ι5%λ%γισ3ής, %ι5%λόγ%ς, περι8αλλ%ν3ισ3ής, περι8αλλ%ν3%λόγ%ς 5αι >ελε3η3ής. 'αι
59π%( αν9>εσα η #?σ>%ιρη Περι8αλλ%ν3ι5ή B5πα6#ε(ση, $ς παν95εια QW#ια π9σα νόσ% 5αι
kkk Αλλ9, 5αι για να 3ην επι5αλεσ3ε6ς 5αι για να 3ην ε<αρ>όσεις 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή
ε5πα6#ε(ση Dρει9@%ν3αι >ερ95ι, #%(λει9, 3όλ>η 5αι 5αιν%?ριες ι#Eες, σ?ν=εση σ3η
#ια<%ρε3ι5ό3η3α, %λ%5ληρ$>Eνη παι#αγ$γι5ή πρό3αση, %ρ9>α3α 5αι σ(>>ε3%Dι5ό3η3α. 'αι
3%?3% για36 3%(ς ED%(ν πει ή 3% ED%(ν απ%σ3η=6σει QWό3ι k3α παι#ι9 π%( @%(ν ε#A σ3%
περι89λλ%ν, απ%3ελ%?ν 3ην 5αλ?3ερη εγγ?ηση για 3% 5αλ?3ερ% >Eλλ%ν, 5αι για36 η
Περι8αλλ%ν3ι5ή B5πα6#ε(ση όDι >όν% #ι#9σ5ει, αλλ9 5αι ε(αισ=η3%π%ιε6, #η>ι%(ργε6 σ39σεις
5αι σ(>περι<%ρEς, 5αι %ι5%#%>ε6 3%(ς α(ριαν%?ς ενεργ%?ς π%λ63ες 5λπ, 5λπ.WW. Rαν3ασ3ε63ε
3Aρα, 3ι Eργ% >π%ρε6 να επι3ελεσ3ε6 >Eσ$ 3ης Π.B., 5αι >όν% για 3ην ε(αισ=η3%π%6ηση, ό3αν σε
>ια περι%Dή για παρ9#ειγ>α π%( (π9ρD%(ν 2L σD%λε6α >ε ZKK >α=η3Eς, σ(>>ε3ED%(ν >όν% 2-F
σD%λε6α >ε >6α %>9#α από N-]N >α=η3Eς. 'αι 5α39 3α λεγό>εν9 3%(ς, α(3ό =ε$ρ%?ν ό3ι ε6ναι Eργ%
(π%#%>ής για 3% 3%πι5ό περι89λλ%ν, για 3% σ(γ5ε5ρι>Eν% <(3ό ή @A% π%( 5ιν#(νε?ει να
εCα<ανισ3ε6 ή για 3ις ε(α6σ=η3ες 5αι ε(πα=ε6ς περι%DEς π%( Dρει9@%ν3αι %(σιασ3ι5ή πρ%σ3ασ6α.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
TZ
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Ασ<αλAς 5αι (π9ρD%(ν ε(α6σ=η3ες 5αι ε(πα=ε6ς περι%DEς Jπαρ953ιες @Aνες, %ρεινEς περι%DEς,
περι%DEς >ε #ια8ρ$>Eνα 5αι ασ3α=ή ε#9<η, %ι5ό3%π%ι π%( απειλ%?ν3αι 5.9M, περι%DEς >ε
πρ%8λή>α3α σ3η #ιαDε6ριση 3$ν (#93ιν$ν πόρ$ν Jανεπ9ρ5εια νερ%?, πλη>>(ρι59 <αινό>ενα,
(<αλ>?ρ$ση 3%( (#ρ%<όρ%( %ρ6@%ν3α 5.9.M. oπ9ρD%(ν πρ%8λή>α3α ρ?πανσης, αλλ9 5αι
περι%DEς >ε ση>αν3ι5ό εν#η>ισ>ός <(3Aν 5αι @A$ν, όπ%( απειλε63αι >ε αλλ%6$ση ή 5αι
εCα<9νιση 3ης περι8αλλ%ν3ι5ής 5ληρ%ν%>ι9ς >ιας ε(ρ?3ερης περι%Dής. Παρόλα α(39, ε6ναι
επό>εν% η απαC6$ση 3$ν #ή=εν <ιλ%περι8αλλ%ν3ι5Aν #ρασ3ηρι%3ή3$ν 5αι 3$ν πρ%σDη>α3ι5Aν
πρα53ι5Aν. Sλλ$σ3ε, ό3αν η %ι5%λ%γι5ή ε(αισ=η3%π%6ηση απ%(σι9@ει, η 8ι$>α3ι5ή πρ%σEγγιση
απ%3ελε6 πρόσDη>α, ενA (π%λε6π%ν3αι 5αι % παι#αγ$γι5ός ρόλ%ς 5αι % 5%ιν$νι5ός σ3όD%ς για
5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής 5αι #ια3ήρηση 3ης περι8αλλ%ν3ι5ής 5ληρ%ν%>ι9ς.
BC9λλ%(, >Eσα σε όλα 3α <αι#ρ9 5αι @η>ι%γόνα 3%(ς, (π%5λEπ3%(ν α5ό>η 5αι 3η γν$σ3ή
παρα6νεση 3ης Περι8αλλ%ν3ι5ή Αγ$γής 5αι B5πα6#ε(σης, WWk.για36 ό3αν η περι8αλλ%ν3ι5ή
αγ$γή σ(ν#(9@ε3αι >ε 8ι$>α3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες >εγ9λ%( αρι=>%? >α=η3Aν 5αι νE$ν, 3ό3ε
>όν% απ%3ελε6 %λ%5ληρ$>Eνη παι#αγ$γι5ή πρό3αση 5αι #η>ι%(ργε6 σ3Eρεες (π%#%>Eς 5αι (γιε6ς
επεν#?σεις πρ%ς 3ην 5%ιν$ν6α 5αι 3% περι89λλ%ν, Aσ3ε %ι ενεργ%6 α(ριαν%6 π%λ63ες να απαι3%?ν,
>ε 3η γόνι>η σ(>>ε3%Dή 3%(ς σ3α 5%ιν9, 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής.
nnnnnnnnnn
4ια τη 8ιο&οικιλότητα
& τη Δυνα+ική του αρ"κτιου I1ρου
'9=ε 3ι π%( ε6ναι 5αι π%λ?Dρ$>% ε6ναι 5αι ελ5(σ3ι5ό3ερ%. Αλλ9 5αι η π%λ(>%ρ<6α #η>ι%(ργε6
εναλλαγEς, >ε π%ι56λες #%>Eς 5αι όψεις, 5α=Aς η αισ=η3ι5ή 8ασ6@ε3αι >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν σ3η
σ?ν=εση, σ3ην αρ>%ν6α, 6σ$ς 5αι σ3% >ι5ρό π%( ε6ναι 5αι ό>%ρ<% π%λλEς <%ρEς. BC9λλ%(, η
π%λ?-π%λι3ισ>ι5ή σ?ν=εση #η>ι%(ργε6 3η #ια<%ρ%π%ιό #?να>η για σ(νεργ6ες >ε 89ση 3% D=ες
πρ%ς Eνα 5αλ?3ερ% α?ρι%. Από 3ην 9λλη πλε(ρ9, η %ι5%λ%γ6α 5α=Aς λEγ%(ν, #ια>%ρ<Aνει 3ην
αναγ5αιό3η3α 3ης σ?ν=εσης >Eσα από 3ην αρ>%ν6α 3$ν σDEσε$ν, ενA η 8ι%π%ι5ιλό3η3α απ%3ελε6
8ασι5ή ι#ιό3η3α 3ης @$ής.
; 8ι%π%ι5ιλό3η3α 3$ν ει#Aν <(3Aν 5αι @A$ν ε5<ρ9@ε3αι σε απλ9 λόγια, >ε 3%ν αρι=>ό, 3%
πλή=%ς 3%(ς π%( απαν393ε σε >ια σ(γ5ε5ρι>Eνη περι%Dή. ; #ια3ήρηση 3ης 8ι%π%ι5ιλό3η3ας
εCασ<αλ6@ει 3ην αν9π3(Cη 8ιAσι>$ν πλη=(σ>Aν 5αι ενεργη3ι5Aν %ι5%σ(σ3η>93$ν. Παρόλα
α(39, % 9ν=ρ$π%ς #?σ5%λα αν3ιλα>89νε3αι 3ην αναγ5αιό3η3α #ια3ήρησης 3ης 8ι%π%ι5ιλό3η3ας,
5α=όσ%ν =ε$ρε6 ό3ι η επι86$σή 3%( εCαρ393αι 5α=%ρισ3ι59 από 3% 9>εσ%, αλλ9 5αι από 3%
ε(ρ?3ερ% περι89λλ%ν 3%(. BC9λλ%(, επι5ρα3ε6 5α5Aς η 9π%ψη ό3ι, % ρόλ%ς 3%( 59=ε ε6#%(ς 5αι η
σDε3ι5ή 3%( σπ%(#αιό3η3α για 3η 8ι$σι>ό3η3α 3%( %ι5%σ(σ3ή>α3%ς >Eσα σ3% %π%6% @%(ν, #εν
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
TL
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
ED%(ν α5ό>α απ%σα<ηνισ3ε6 πλήρ$ς. Iσ3όσ%, πρ%σεγγ6@%ν3ας αν=ρ$π%5εν3ρι59 3ην
αναγ5αιό3η3α #ια3ήρησης 3ης 8ι%π%ι5ιλό3η3ας, >π%ρ%?>ε να ανα<ερ=%?>ε σ3α 9>εσα %<Eλη π%(
πρ%5?π3%(ν από α(3ήν. Gια παρ9#ειγ>α, η >εγ9λη π%ι5ιλ6α ει#Aν, %ι5%σ(σ3η>93$ν 5αι 3%π6$ν
>ας εCασ<αλ6@ει 3ρ%<ή, ενEργεια, C(λε6α, 6νες, <αρ>α5ε(3ι5Eς %(σ6ες 5αι πρA3ες ?λες, πλ%?3%
από ε>πειρ6ες, %ι5%ν%>ι5ή ε(>9ρεια, α<=%ν6α από λει3%(ργι5Eς πρα53ι5Eς 5αι 5(ρ6$ς γνAση.
Παρ9λληλα, 3% 3ερ9σ3ι% α(3ό από=ε>α-απ%=ή5η >%ρ<Aν @$ής 5αι %ι5%σ(σ3η>93$ν γενι5ό3ερα,
παρEDει εν3ελAς #$ρε9ν, (πηρεσ6ες <(σι5ής ανα5?5λ$σης 3$ν σ3%ιDε6$ν 3ης R?σης, αλλ9 5αι
#ιεργασ6ες για 3η <(σι5ή εC(γ6ανση 3%( περι89λλ%ν3%ς ό3αν α(3ό QW89λλε3αιWW από 3ις
αν=ρ$π%γενε6ς #ρασ3ηριό3η3ες.
Π%λλ%6 επισ3ή>%νες #ED%ν3αι $ς E5<ραση 3ης 8ι%π%ι5ιλό3η3ας 3%ν αρι=>ό 3$ν λει3%(ργιAν π%(
ασ5%?ν 3α ε6#η σε Eνα σ(γ5ε5ρι>Eν% %ι5%σ?σ3η>α 5αι 3%?3% επει#ή σ(νε53ι>Aν3αι #ι9<%ρ%ι
παρ9>ε3ρ%ι, όπ$ς ε6ναι % πλη=(σ>ός 3$ν ει#Aν, 3% >Eγε=%ς 3$ν α3ό>$ν, η 8ι%>9@α 3%(ς 5αι η
5(ριαρD6α %ρισ>Eν$ν ει#Aν. ΠEρα από α(39, σ(Dν9 γ6νε3αι λόγ%ς 5αι για 3η 8ι%π%ι5ιλό3η3α 3%(
3%π6%(. Α(3ή περιλα>89νει 3α <(σι59 %ι5%σ(σ3ή>α3α, 3ης γε$ργι5Eς 5αλλιEργειες, αλλ9 5αι 3ης
3?π%(ς 3$ν %ι5ισ>Aν. 29λισ3α, =ε$ρε63αι >6α από 3ις =ε>ελιA#εις σ(ν=ή5ες για 3ην επι86$ση
3$ν <(σι5Aν %ι5%σ(σ3η{93$ν, α<%? παρEDει 3ην π%ι5ιλ%{%ρ<6α π%( απαι3ε63αι, Aσ3ε να
αν3ι>ε3$π6@%ν3αι >ε επι3(D6α %ι 59=ε ε6#%(ς >ε3α8%λEς 5αι πιEσεις π%( επι<(λ9σσει η R?ση 5αι
%ι αν=ρAπινες #ρασ3ηριό3η3ες. ; 8ι%λ%γι5ή π%ι5ιλό3η3α ε><αν6@ε3αι σε όλα 3α επ6πε#α
8ι%λ%γι5ής %ργ9ν$σης από 3α γ%ν6#ια, 3α όν3α 3ης παν6#ας 5αι 3ης Dλ$ρ6#ας, >EDρι 3α
%ι5%σ(σ3ή{α3α 5αι 3α 3%π6α. Bι#ι5ό3ερα, η γενε3ι5ή 8ι%π%ι5ιλό3η3α ε5<ρ9@ει 3% πόσ% πλα3ιEς
ε6ναι %ι 5ληρ%ν%>ι5Eς 5α3α8%λEς 3%( σ(γ5ε5ρι>Eν%( ε6#%(ς. Vσ% >εγαλ?3ερ% ε6ναι 3% α(3ό 3%
ε?ρ%ς, 3όσ% >εγαλ?3ερη ε6ναι η ι5ανό3η3α επι86$σης 3%( ε6#%(ς απEναν3ι σε εC$3ερι5Eς πιEσεις,
σε ασ=Eνειες 5αι επι#η>6ες, σε 5λι>α3ι5Eς αν3ιC%ό3η3ες, σ3η ρ?πανση 5.9. Vσ% περισσό3ερα ε6#η
>ε3ED%(ν σ3η σ?ν=εση ενός %ι5%σ(σ3ή>α3%ς, 3όσ% >εγαλ?3ερη σ3α=ερό3η3α παρ%(σι9@ει α(3ό,
3όσ% π(5νό3ερ% #653(% 8ι%λ%γι5Aν σ(σ3η>93$ν 5αι 3ρ%<ι5Aν πλεγ>93$ν #η>ι%(ργε63αι, 3όσ%
πι% απρόσ5%π3ες ε6ναι %ι ρ%Eς 8ι%>9@ας 5αι ενEργειας, 5α=Aς 5αι η ανα5?5λ$ση 3$ν =ρεπ3ι5Aν
σ3%ιDε6$ν 5αι 3όσ% 5αλ?3ερα 5αι απ%3ελεσ>α3ι5ό3ερα λει3%(ργ%?ν %ι @$%γόν%ι >ηDανισ>%6 π%(
#ια=E3ει 3% περι89λλ%ν. B6ναι γν$σ3ό επ6σης, ό3ι όσα >Eλη απαρ36@%(ν >ια <(σι5ή 8ι%5%ινό3η3α
α(39 εCελ6σσ%ν3αι παρ9λληλα >ε πρ%σαρ>%γEς 5αι σε αλλαγEς 3%( 8ι%3ι5%? 5αι α8ι%3ι5%? 3%(ς
περι89λλ%ν3%ς J>ε3α8%λEς σ3% 3%πι5ό >ι5ρ%5λ6>α, εισαγ$γή ή α<α6ρεση αν3αγ$νισ3ι5Aν >ελAν
5.9.M. Bπ6σης, η γενε3ι5ή π%ι5ιλ%>%ρ<6α π%( Dαρα53ηρ6@ει 3%(ς περισσό3ερ%(ς πλη=(σ>%?ς 3$ν
#ια<%ρε3ι5Aν ει#Aν πρ%σ<Eρει σ(νή=$ς, επαρ5ε6ς #(να3ό3η3ες πρ%σαρ>%γής σε 8α=>ια6ες
αλλαγEς 3$ν περι8αλλ%ν3ι5Aν σ(ν=η5Aν. Iσ3όσ%, ό3αν %ι παραπ9ν$ αλλαγEς ε6ναι ρι@ι5Eς 5αι
σ(>8α6ν%(ν από3%>α Jρ?πανση, περι%ρισ>ός %ι5%3όπ$ν, Cενι59 αν3αγ$νισ3ι5Aν ει#Aν 5.9.M, 3α
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
T^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
93%>α α#(να3%?ν να πρ%σαρ>%σ3%?ν 9>εσα 5αι 5α39 σ(νEπεια %ι πλη=(σ>%6 3%(ς απειλ%?ν3αι >ε
σ(ρρ65ν$ση ή 5αι εCα<9νιση.
'α=Aς, η ση>ασ6α 3ης 8ι%π%ι5ιλό3η3ας αναγν$ρ6@ε3αι %λ%Eνα 5αι περισσό3ερ% σε π%λ? >εγ9λη
5αι πλα3ι9 5λ6>α5α, η επισ3η>%νι5ή 5%ινό3η3α 5αι % 3?π%ς επι5εν3ρAν%ν3αι σ3η =9λασσα 5αι
σ3α %ι5%σ(σ3ή>α39 3ης. &(Dν9, #6#ε3αι ι#ια63ερη πρ%σ%Dή σ3α παρ953ια %ι5%σ(σ3ή>α3α, για36
α(39 ED%(ν >ε3α8λη=ε6 5αι ρ(παν=ε6 ση>αν3ι59, παρ%(σι9@%(ν (περαλ6ε(ση ή 5αι (<6σ3αν3αι
εC9ν3ληση 3$ν <(σι5Aν 3%(ς πόρ$ν. ; παρ953ια @Aνη ε6ναι >ια >ε3α8α3ι5ή περι%Dή >ε3αC?
Cηρ9ς 5αι =9λασσα. B5ε6 αναπ3?σσ%ν3αι εν#ια<Eρ%ν3ες 8ιό3%π%ι >ε >εγ9λη π%ι5ιλ%>%ρ<6α 5αι
ση>αν3ι5ό3η3α για 3% παρ953ι% %ι5%σ?σ3η>α. !ια5ρ6ν%(>ε 8ιό3%π%(ς >ε 8ρ9Dια 5αι γ5ρε>%?ς,
α>>A#εις 5αι Dαλι5A#εις παραλ6ες ή 5αι επ6πε#α λασπ%3όπια, αλ(5Eς 5αι λι>ν%=9λασσες. 4ι
περισσό3ερες παραλ6ες, 5α=ό3ι αν3ιπρ%σ$πε?%(ν 3ην αιD>ή #(να>ι5Aν <(σι5Aν #ια#ι5ασιAν,
8ρ6σ5%ν3αι σε {ια σ(νεDή 5α39σ3αση αναπρ%σαρ>%γής, όπ%( 3α >%ρ<%λ%γι59 3%(ς
Dαρα53ηρισ3ι59 >ε3α89λλ%ν3αι αν9λ%γα {ε 3ην επ%Dή, 3%ν 5({α3ισ{ό, 3%ν 9νε>%, 3η 8ρ%Dή, 3ην
εC93>ιση, 3%(ς (#ρ%σ3ρ%8ιλισ>%?ς, 3α =αλ9σσια ρε?>α3α 5αι 3ην παλ6ρρ%ια. '9=ε παρ953ι%
%ι5%σ?σ3η>α 5α3EDει εν #(ν9>ει ενεργεια5Eς @Aνες, όπ%( η E53ασή 3%(ς εCαρ393αι από 3ην 5λ6ση
3%( ε#9<%(ς 5αι 3% πλ93%ς 3ης παραλ6ας, 3όσ% σ3% Dερσα6% όσ% 5αι σ3% =αλ9σσι% 3>ή>α 3ης
παραλ6ας, ενA %ι αν=ρAπινες #ρασ3ηριό3η3ες εCασ5%?ν π%λ(π%65ιλες επιπ3Aσεις. Bι#ι59, σ3%
Dερσα6% 3>ή>α ενός παρ953ι%( DAρ%( >π%ρ%?ν να #ια5ρι=%?ν 8ιό3%π%ι από α>>%=6νες 5αι
8ιό3%π%ι π%( περισ3ασια59 8ρED%ν3αι από 3% =αλασσινό νερό. Πι% 593$ >Eσα σ3% νερό >π%ρε6 να
#ια5ρι=ε6 η @Aνη όπ%( σπ9νε 3α 5?>α3α 5αι όπ%( % 5(>α3ισ>ός >ε3α5ινε6 3% 6@η>α 5αι 3%
>ε3α<Eρει πρ%ς 3ην α53ή ή 5αι από 3ην α53ή. !ηλα#ή, η 5α39σ3αση 3ης παραλ6ας 5αι η σ?σ3ασή
3ης #ε6Dν%(ν 3η ενEργεια 3$ν 5(>93$ν 3ης περι%Dής, αλλ9 5αι 3ις #(να>ι5Eς 5α3ασ39σεις π%( ε5ε6
#η>ι%(ργ%?ν3αι.
4ι α{{A#εις 5αι Dαλι5A#εις παραλ6ες X 5α3ED%(ν 3α | 3$ν παγ5%σ>6$ν α53Aν, #ιασ(ν#E%(ν 3α
%ι5%σ(σ3ή>α3α 3ης Cηρ9ς 5αι 3ης =9λασσας 5αι #η>ι%(ργ%?ν Eνα ση>αν3ι5ό %ι5ό3%π%, όπ%( η
<?ση 3$ν %ργανισ>Aν >ε3α89λλε3αι ρι@ι59, η 3ρ%<ή ε6ναι πλ%?σια 5αι για 3% =αλ9σσι% 5αι για 3%
Dερσα6% 3ρ%<ι5ό πλEγ>α, ενA απ%ρρ%<%?ν ή 5αι ρ(=>6@%(ν 3ις %π%ιεσ#ήπ%3ε περι8αλλ%ν3ι5Eς
πιEσεις. &η>ειAν%(ν %ι ει#ι5%6, ό3ι σε περι%DEς {ε Eν3%ν% 5({α3ισ{ό, >ι5ρή 5λ6ση 5αι
λεπ3ό5%55α ι@ή>α3α, %ι α53Eς ε6ναι σ(νή=$ς επ6πε#ες, Eν3%νη ε6ναι η #ι98ρ$ση, ενA 3%
>εγαλ?3ερ% 3>ή>α 3$ν ι@η>93$ν 8ρ6σ5ε3αι σε {ια ε53ε3α>Eνη @Aνη απόσ8εσης 5αι σε
παρ9λληλες {ε 3ην α53ή α{{A#εις λ%(ρ6#ες. 4ι α53Eς α(3Eς Dαρα53ηρ6@%ν3αι $ς <ιλι5ό3ερες,
από 3ην 9π%ψη 3$ν περι8αλλ%ν3ι5Aν παραγόν3$ν για 3ην παν6#α 5αι για(3ό ε><αν6@%(ν
>εγαλ?3ερη π%ι5ιλ%>%ρ<6α σ3η 8ι%>9@α. &ε αν36=εση, ό3αν %ι παραλ6ες ED%(ν >ι5ρό 5(>α3ισ>ό
5αι >εγ9λες 5λ6σεις, 3α (λι59 ε6ναι D%ν#ρό5%55α 5αι γενι59 %ι παραλ6ες α(3Eς λει3%(ργ%?ν $ς
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
ZK
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
QWεισαγ$γε6ςWW (λι5%? από 3η =9λασσα. ΠEρα α(3Aν, (π9ρD%(ν 5αι παραλ6ες >ι53%? 5αι
περισσό3ερ% π%λ?πλ%5$ν σ(σ3η>93$ν >ε >εγαλ?3ερη ή >ι5ρό3ερη >ε3α8λη3ό3η3α σ3η
>%ρ<%λ%γ6α 3%(ς 5αι σ3α ι@ή>α3α 3%(ς. Iσ3όσ%, η >ε3α<%ρ9 5αι η 5(5λ%<%ρ6α 3$ν ι@η>93$ν
π%( #ια>%ρ<Aνει 3η #%>ή 5αι 3η #(να>ι5ή >ιας παραλ6ας εCαρ3Aν3αι από 3ην επ%Dή, ενA 3α
πρό3(πα @Aν$σης >π%ρ%?ν να αλλ9C%(ν σ3η #ι9ρ5εια 3%( Dρόν%( ανεC9ρ3η3α από 3%ν 3?π% 3ης
παραλ6ας. 2ε απλ9 λόγια, η >ε3α<%ρ9 5αι η από=εση 9>>%( ή 5αι Dαλι5ιAν σ3% Dερσα6% 3>ή>α
3ης παραλ6ας γ6νε3αι 5α39 3%(ς =εριν%?ς >ήνες, όπ%( επι5ρα3%?ν ενεργεια59 ήπιες 5α3ασ39σεις,
ενA 3%(ς Dει>εριν%?ς >ήνες π%( η Eν3αση 3$ν 5({α3ισ{Aν ε6ναι α(Cη>Eνη, η >ε3α<%ρ9 5αι η
από=εση 3$ν (λι5Aν-9>>%ς 5αι 8ό3σαλα, γ6νε3αι πρ%ς 3% {Eρ%ς 3ην αν%ιD3ής =9λασσας. Από
8ι%λ%γι5ή 9π%ψη, %ι ε53ε=ει>Eνες παραλ6ες =ε$ρ%?ν3αι <(σι59 %ι5%σ(σ3ή>α3α π%( 8ρ6σ5%ν3αι
σε #ιαρ5ή π6εση. &3α <(σι59 %ι5%σ(σ3ή>α3α #εν <α6νε3αι Cε59=αρη α(Cη3ι5ή >ε3α8%λή 3ης
α<=%ν6ας 3$ν ει#Aν από 3α ρηD9 νερ9 σ3η 8α=ι9 =9λασσα. Bν3%?3%ις, %ι 5(ριό3ερ%ι >ηDανισ>%6
π%( #ια>%ρ<Aν%(ν 3ην ε5ε6 8ι%π%ι5ιλό3η3α ε6ναι >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν γε$-ισ3%ρι5%6 5αι
εCελι53ι5%6 παρ9γ%ν3ες, %ι5%λ%γι5Eς παρε55λ6σεις, 8ι%λ%γι5Eς αλληλεπι#ρ9σεις, η σDEση
περι%Dής- ενEργειας-παραγ$γι5ό3η3ας, 3% ε?ρ%ς 3$ν ει#Aν 5αι 3$ν =ηρε(3Aν, η (πό=εση 3%(
3(Dα6%( περι%ρισ3ι5%? παρ9γ%ν3α 5αι 9λλα. b3σι, η ση>ασ6α 3ης 8ι%π%ι5ιλό3η3ας ε6ναι πρ%<ανής
για 3ην %ι5%λ%γι5ή ισ%ρρ%π6α, 3η σ3α=ερό3η3α 5αι 3η σ(νεDή λει3%(ργ6α 3$ν >ηDανισ>Aν 59=ε
%ι5%σ(σ3ή>α3%ς, ι#ια63ερα σ3%ν παρ953ι% DAρ%
.
περι%Dή ι#ια63ερα ε(α6σ=η3η για 3η DAρα >ας,
5α=ό3ι (<6σ3αν3αι αλλεπ9λληλες <(σι5Eς >ε3α8%λEς 5αι σ(νεDε6ς αν=ρ$π%γενε6ς πιEσεις .
XXXXXXXX
L αρ"κτια <1νη% M 'ιγιαλός
& η 'ναγκαιότητα Δια5είρισή του
4 παρ953ι%ς DAρ%ς ανE5α=εν απ%3ελ%?σε πόλ% EλCης 5αι εC9σ5ησης π%λλAν #ρασ3ηρι%3ή3$ν
3%( αν=ρAπ%(. &(γDρόν$ς ό>$ς, % DAρ%ς α(3ός περι5λε6ει 5αι π%λ? παραγ$γι59 %ι5%σ(σ3ή>α3α
από 8ι%λ%γι5ή 9π%ψη. ; παρ953ια περι%Dή πρ%σ<Eρε3αι για %ι5ισ3ι5ή, %ι5%ν%>ι5ή 5αι 3%(ρισ3ι5ή
αν9π3(Cη, ενA σ(νή=$ς (π9ρDει >εγ9λη επ%Dια5ή σ(γ5Eν3ρ$ση #ια<όρ$ν #ρασ3ηρι%3ή3$ν. B#A
(π9ρD%(ν ή 5α3ασ5ε(9@%ν3αι λι>9νια, >αρ6νες, >όλ%ι 5αι αλιε(3ι59 5α3α<?για, % γει3%νι5ός
=αλ9σσι%ς παρ953ι%ς DAρ%ς >π%ρε6 να παρEDει ε(5αιρ6ες για αναψ(Dή, ψ9ρε>α 5αι
ιD=(%5αλλιEργειες, για απόρριψη ασ3ι5Aν λ(>93$ν 5αι 8ι%>ηDανι5Aν απ%8λή3$ν, για εCόρ(Cη
πε3ρελα6%(, <(σι5%? αερ6%( 5αι %ρ(53Aν. 2ερι5Eς <%ρEς περι%DEς 3%( παρ953ι%( DAρ%(
απ%3ελ%?ν πρ%σ3α3ε(ό>ενες περι%DEς ή περι%DEς για Dρήση από 3% σ3ρα3ό. BC9λλ%(, 3α
αισ=η3ι59 %<Eλη 5αι η αν9π3(Cη α=λη3ι5Aν #ρασ3ηρι%3ή3$ν απ%3ελ%?ν πρόσ=ε3ες Dρήσεις π%(
πρ%σ<Eρ%ν3αι σ3ις παρ953ιες περι%DEς.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
Z]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
4ι παρ953ιες περι%DEς σ3α #ι9<%ρα 5ρ93η, #εν 5α3ανE>%ν3αι 5αι #εν Dρησι>%π%ι%?ν3αι
ισόρρ%πα. b3σι, σε 9λλα 5ρ93η επι5ρα3ε6 % παρ953ι%ς DAρ%ς σε σDEση >ε 3η <(σι%γρα<6α 5αι 3ις
5%ιν$νι5%-%ι5%ν%>ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες, ενA σε 9λλες DAρες η Cηρ9 ε6ναι 3% 5(ρ6αρD% σ3%ιDε6%
3%(ς. Gια παρ9#ειγ>α, όπ$ς παρ%(σι9@%ν3αι 3α σDε3ι59 σ3%ιDε6α σ3%ν πι% 593$ π6να5α, %
παρ953ι%ς Dαρα53ήρας ε6ναι εν3%νό3ερ%ς σ3η !αν6α, Bλλ9#α Ιρλαν#6α 5αι ;ν$>Eν% mασ6λει%,
ενA ε6ναι λιγό3ερ% <ανερός σ3% mEλγι%, Gερ>αν6α 5αι Gαλλ6α. Iς πρ%ς 3η σ(γ5Eν3ρ$ση 3%(
πλη=(σ>%? σ3% παρ953ι% DAρ% ή σ3ην εν#%DAρα, % π6να5ας #ε6Dνει ό3ι σ3η !αν6α, Ιρλαν#6α,
&%(η#6α, Π%ρ3%γαλ6α 5αι Bλλ9#α >εγ9λ% >Eρ%ς 3%( πλη=(σ>%? 3%(ς 5α3%ι5ε6 σ3ις παρ953ιες
περι%DEς, ενA απ%<ε?γε3αι % DAρ%ς α(3ός για #ια>%νή σ3% mEλγι%, Gερ>αν6α 5αι Gαλλ6α.
Π6να5ας ]Gε$γρα<ι59 Dαρα53ηρισ3ι59 5αι πλη=(σ>ός παρ953ι$ν 5ρα3Aν 3ης B(ρ$παf5ής
bν$σης Jπηγή c.ro/t+t 2KKZM
Κρ"τος
B53αση
JmM
3. Dλ>
2ή5%ς
α53%γρα>>ής
JΑM
gλ>
Αναλ%γ6α
Αum
αν9 Dλ>
Πλη=(σ>ός
παρ953ι$ν
περι%DAν
J!M
g]KKK 593.
Πλη=(σ>ός
5ρ93%(ς
JBM
g]KKK 593.
Αναλ%γ6α
!uB
r
89λγιο :KN]L TN K.: 2^N ]KKF] :
Δανία F:KLK T22Z ]F.N :TKK N]Z] ZK
4αλλία NF:^TN FT^L K.^ N2FN NZ:Z2 ^
4ερ+ανία :NT^NL ::ZL K.^ :^]K LKT]F N
*λλ"δα ]:]^NZ ]2^^] ^.L :FFN ]K:2: ::
=νω+9νο
8ασίλειο 2F]ZN2 ]ZFNZ Z.2 Z^T] NZ^^L ]F
Ιρλανδία TLL^N NT2^ L.2 ]L]K :NF^ N]
Ισ&ανία NKFZ^K NZ^] ].] ]]ZK: :^KLN :K
Ιταλία :K]:K: L2^K 2.: ]T^]^ NTLN^ :K
ορτογαλία L:LN^ 2Z^Z :.: F:N] ^LT2 FF
Σουηδία F]K^:F ]]^:K 2.^ F:Z: LTTL NK
6ινλανδία ::L]FZ ^F2K 2.L ]L2T NKF2 :T
&3%ν παρ953ι% DAρ% (π9ρD%(ν %ι5ισ>%6, λι>ενι5Eς εγ5α3ασ39σεις, 8ι%>ηDανι5Eς εγ5α3ασ39σεις,
α>>A#εις, Dαλι5A#εις 5αι 8ραDA#εις παραλ6ες, α>>όλ%<%ι, παρ953ι%ι (γρό3%π%ι 5αι αλ(5Eς. B#A
ε589λλ%(ν 3α π%39>ια π%( π%λλEς <%ρEς σDη>α36@%(ν 3α #Eλ3α 3$ν π%3α>Aν 5αι 3α επ6πε#α
λασπ%3όπια >ε 3α (γρ9 λι89#ια 5αι 3ις πρόσ5αιρα 5α3α5λ(@ό>ενες από νερ9 περι%DEς. &3ην
εν#ι9>εση @Aνη >ε3αC? =9λασσας 5αι Cηρ9ς % E>8ι%ς 5όσ>%ς EDει ι#ια63ερα Dαρα53ηρισ3ι59 για
να επι8ιAνει σ3ις ι#ιό>%ρ<ες ε5ε6 σ(ν=ή5ες 5αι επει#ή α(3Eς %ι περι%DEς ε6ναι >ι5ρEς σε E53αση,
απ%539 ι#ια63ερη ση>ασ6α η πρ%σ3ασ6α 5αι η #ια3ήρησή 3%(ς. &η>ειAνε3αι ό3ι >όν% %53A από
3%(ς σαρ9ν3α %ι5%3όπ%(ς >ε πρ%3εραιό3η3α πρ%σ3ασ6ας 3ης B(ρ$παf5ής bν$σης ε6ναι
παρ953ι%ι, ενA 3% Eνα 3ρ63% 3$ν (γρ%3όπ$ν 3ης B.B. ε6ναι παρ953ι%ι, όπ$ς 5αι ό3ι περισσό3ερ%
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
Z2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
από 3ρι9ν3α σ3ις ε5α3ό ε6ναι περι%DEς παρ953ιες >ε Bι#ι5ή Πρ%σ3ασ6α 89ση #ιε=νAν
σ(>89σε$ν.
Oα παρ953ια %ι5%σ(σ3ή>α3α 3ε6ν%(ν να ED%(ν π%λ? (ψηλή 8ι%λ%γι5ή παραγ$γι5ό3η3α, ενA 3α
αναπαραγ$γι59 πε#6α 5αι %ι περι%DEς όπ%( αναπ3?σσ%ν3αι 3α νεαρ9 ψ9ρια 5αι 3α %σ3ρα5%ει#ή
>ε %ι5%ν%>ι5ή ση>ασ6α 8ρ6σ5%ν3αι σ(νή=$ς σ3ην παρ953ια @Aνη, η %π%6α E3σι απ%3ελε6 πε#6%
%ι5%ν%>ι5ής 5αι 5%ιν$νι5ής #ρασ3ηριό3η3ας.
; >ε=%#%λ%γ6α >ελE3ης 3%( παρ953ι%( DAρ%( περιλα>89νει, αM επεCεργασ6α 5αι αCι%λόγηση 3ης
(π9ρD%(σας πληρ%<%ρ6ας >Eσα από D9ρ3ες, αερ%<$3%γρα<6ες, ει5όνες #%ρ(<%ρι5ής λήψης,
Dρ%ν%σειρEς 5λι>α3ι5Aν #ε#%>Eν$ν, Dρ%ν%σειρEς 5(>α3ι5Aν #ε#%>Eν$ν, ρε(>93$ν,
σ3ερε%παρ%Dής, ι@η>93$ν, π%ιό3η3ας νερ%?, <αινό>ενα ε(3ρ%<ισ>%?, 5%ιν$νι5%-%ι5%ν%>ι59
#ε#%>Eνα 5.9, 8M εργασ6ες (πα6=ρ%( για επι5αιρ%π%6ηση 3$ν #ε#%>Eν$ν 5αι σ(λλ%γή 5αιν%?ργι$ν
σ3%ιDε6$ν 5αι πληρ%<%ριAν >Eσα από 3ην 5λασσι5ή >ε=%#%λ%γ6α 5αι >ε 3η Dρήση νE$ν
3εDν%λ%γιAν Gε$γρα<ι5ό σ?σ3η>α πληρ%<%ριAν, ηλε53ρ%>αγνη3ι5Eς #ιασ5%πήσεις, ιDνη=ε3ήσεις
5.9M, εργασ6ες εργασ3ηρ6%( JεπεCεργασ6α, αναλ?σεις, αCι%λ%γήσεις, >%ν3Eλα, 5.9M .
FαJινό+ηση και Iαρακτηριστικ"
Bνια6%ς %ρισ>ός, για 3% 3ι ε6ναι παρ953ια περι%Dή, #εν (π9ρDει. B3σι, ό3αν >ελε3Aν3αι %ι Dρήσεις
γης %ρ6@ε3αι $ς παρ953ια περι%Dή @Aνη πλ93%(ς ]KK >E3ρ$ν σ3η DEρσ% π%( %ρι%=ε3ε63αι από 3η
=9λασσα. V3αν >ελε3Aν3αι %ι (π%#%>Eς 5αι %ι #ρασ3ηριό3η3ες π%( σ(ν#E%ν3αι >ε 3η =9λασσα $ς
παρ953ια περι%Dή λ%γ6@ε3αι η απόσ3αση 5αι >EDρι N Dιλιό>ε3ρα πρ%ς 3% εσ$3ερι5ό από 3ην α53ή.
&ε περιπ3Aσεις περιγρα<ής 3%πι5Aν παρ953ι$ν <αιν%>Eν$ν 5αι λει3%(ργιAν, $ς παρ953ια
περι%Dή =ε$ρε63αι η @Aνη 3ης =9λασσας από 3ην περι%Dή 3ης 5(>α3$γής >EDρι 3% 89=%ς 3$ν ]K
>E3ρ$ν.
Bι#ι5ό3ερα ε5ε6 όπ%( η =9λασσα σ(ναν39 3η DEρσ%, #ηλα#ή η @Aνη επα<ής 3ης DEρσ%(
Jλι=όσ<αιραM 5αι 3ης (#ρόσ<αιρας %ρι%=ε3ε6 3ην α53ή, αλλ9 5αι η >ε3α8α3ι5ή @Aνη π%(
περι%#ι59 5αλ?π3ε3αι ή απ%5αλ?π3ε3αι από 3α νερ9 απ%3ελε6 3ην παρ953ια περι%Dή. ;
>ε3α8α3ι5ή α(3ή @Aνη, >ε3αC? 3ης DEρσ%( 5αι 3ης =9λασσας, 5α=%ρ6@ε3αι σε 59=ε περι%Dή από
3α όρια >ε3αC? πλη>>(ρ6#ας 5αι α>πA3ι#ας. b3σι, πρ%ς 3ην πλε(ρ9 3ης =9λασσας ED%(>ε 3ην
(π%=αλ9σσια παραλ6α #ηλα#ή 3% =αλ9σσι% περι89λλ%ν π%( #ια5ρ6νε3αι σε παρ953ια νερ9 5αι
σ3ην αν%ι53ή =αλ9σσια περι%Dή. &ε ό3ι α<%ρ9 3α παρ953ια νερ9 η ν%>ι5ή 9π%ψη λEει ό3ι `59=ε
DAρα %ρ6@ει $ς ανA3α3% όρι% 3$ν παρ953ι$ν νερAν 3ης 3α D$ρι59 ?#α3α ή 3ην αιγιαλ63ι#α @Aνη
3ης π%( >π%ρε6 να επε53ε6νε3αι >EDρι 3α ]2, 3α T ή 3α : να(3ι59 >6λια >α5ρι9 από 3η DEρσ%a.
BC9λλ%( >ε 89ση <(σι59 ή 8ι%<(σι59 5ρι3ήρια 3α παρ953ια νερ9 πρ%ς 3ην πλε(ρ9 3ης
=9λασσας >π%ρ%?ν να %ρισ3%?ν `περι%DEς >ε 89=%ς 3E3%ι% όπ%( 3% <$ς 3ις #ιαπερν9 σε αρ5ε3ό
89=%ς 5αι επι3ρEπει 3η <$3%σ?ν=εσηa. &ε 9λλες περιπ3Aσεις, >ια περισσό3ερ% πλα3ι9 ερ>ηνε6α
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
Z:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
3ης παρ953ιας @Aνης >π%ρε6 να περιλα>89νει %λό5ληρη 3η Dερσα6α λε59νη απ%ρρ%ής 5αι να
επε53ε6νε3αι >EDρι 3ην (<αλ%5ρηπ6#α, η %π%6α περιλα>89νει 3η @Aνη 3ης =9λασσας 5αι 3%ν
π(=>Eνα 3$ν (π%=αλ9σσι$ν περι%DAν >EDρι 3% 89=%ς 3$ν 2KK >E3ρ$ν.
&3ις παρ953ιες περι%DEς σ(νή=$ς πρ%89λλε3αι % όρ%ς `παραλ6αa. b3σι, παραλ6α J(π%=αλ9σσια
παραλ6α 5αι Dερσα6α παραλ6αM ε6ναι η @Aνη 3%( (π%σ3ρA>α3%ς π%( περιλα>89νει
>ε3α5ιν%?>εν%J9>>%ς, Dαλ65ιαM, ή >η σ(νε53ι5ό 6@η>α 3% %π%6% εναπ%36=ε3αι 5(ρ6$ς >ε 3η #ρ9ση
3$ν 5(>93$ν 5αι 3$ν ρε(>93$ν 5α39 >ή5%ς 3ης περι>E3ρ%( >ι9ς >9@ας νερ%?. Από
γε$>%ρ<%λ%γι5ή 9π%ψη ό3αν % αιγιαλός 5αλ?π3ε3αι από πηλό Jλ9σπηM ή 8ρ9Dια #εν
σ(>περιλα>89νε3αι σ3ις παραλ6ες. O% 6@η>α π%( σ(νή=$ς 5αλ?π3ει 3ις παραλ6ες ε6ναι σ(νή=$ς
9>>%ς J#ιασ39σεις 5ό55$ν K.KT-2 Dιλι%σ3ό>ε3ραM, ή Dαλ65ια J#ι9>ε3ρ%ς 2-2KK Dιλι%σ3ό>ε3ραM.
; @Aνη 3ης παραλ6ας #ια5ρ6νε3αι
- σ3η @Aνη 5%ν39 σ3ην α53ή ή πρ%ς 3ην α53ή Jε&"κτια .1νηM π%( ε6ναι 3% 8(=ισ>Eν% 3>ή>α 3ης
παραλ6ας από 3ην 5α3A3α3η σ39=>η 3ης παλ6ρρ%ιας >EDρι 3ην ισ%8α=ή σ3ην %π%6α γ6νε3αι
αισ=η3ή η επ6#ραση 3$ν 5(>93$ν σ3%ν π(=>Eνα,
-σ3η @Aνη >πρ%σ39 από 3ην α53ή J&ρο"κτια .1νηM π%( ε53ε6νε3αι από 3η Dα>ηλό3ερη >EDρι 3ην
ανA3α3η σ39=>η 3ης παλ6ρρ%ιας, 5α=Aς 5αι 3η @Aνη 3ης #ια8ρ%Dής, ή 3%( πα=λασ>%? 3$ν
5(>93$ν ή 3η @Aνη 3%( ψε5ασ>%? 5αι
-σ3%ν ο&ισ,οαιγιαλό J@Aνη π6σ$ από 3ην α53ήM, π%( ε53ε6νε3αι από 3% ανA3α3% όρι% 3ης @Aνης
#ια8ρ%Dής 3ης πλη>>(ρ6#ας, >EDρι 3% 5α3A3α3% όρι% 3ης @Aνης #ια8ρ%Dής λόγ$ =?ελλας 5αι
>π%ρε6 να περιλα>89νει 5ρη>ν%?ς, α>>%=6νες 5αι 89λ3%(ς.
; παρ953ια @Aνη ή γενι59 η α53ή περιλα>89νει πρ%ς 3% >Eρ%ς 3%( νερ%?, 3η @Aνη
- &ριν α&ό τη ,ρα/ση του κ/+ατος π%( ε6ναι η 8α=?3ερη @Aνη σ3ην %π%6α αρD6@%(ν να
ε><αν6@%ν3αι %ι παρα>%ρ<Aσεις 3$ν 5(>93$ν πριν από 3η =ρα?ση 3%(ς,
- ,ρα/σης του κ/+ατος π%( ε6ναι 3% 5α3εC%Dή #(να>ι5ό 3>ή>α 3ης παρ953ιας @Aνης, απ%3ελε6
3ην (ψηλό3ερη ενεργεια5ή @Aνη 3%( παρ953ι%( DAρ%( 5αι 3η γενεσι%(ργό αι36α 3$ν
περισσό3ερ$ν <αιν%>Eν$ν 5αι #ια#ι5ασιAν π%( εCασ5%?ν 3ην πι% ση>αν3ι5ή επ6#ραση σ3%ν
παρ953ι% DAρ%,
- +ετ" τη ,ρα/ση του κ/+ατος π%( #ια5ρ6νε3αι σ3η @Aνη απόσ8εσης ή 5(>α3$γής όπ%(
απ%σ8α6ν(3αι 3% >εγαλ?3ερ% >Eρ%ς 3ης ενEργειας 5αι σ3η @Aνη #ια8ρ%Dής ή πα<λασ>%?
3$ν 5(>93$ν.
O% πλ93%ς >ιας παραλ6ας 5α=%ρ6@ε3αι, από π%λλ%?ς παρ9γ%ν3ες π%( περιλα>89ν%(ν
3%π%γρα<ι59, γε$>%ρ<%λ%γι59, (#ρ%λ%γι59, #(να>ι59 Dαρα53ηρισ3ι59 5αι από 3% ισ%@?γι% 3%(
ι@ή>α3%ς. Αν 3% ισ%@?γι% 3%( >ε3α5ιν%?>εν%( (λι5%? ε(ν%ε6 3ην πρ%σ=ή5η ι@ή>α3%ς, 3ό3ε η
παραλ6α =α επε53α=ε6 5αι % %πισ=%αιγιαλός =α επε53α=ε6 5αι α(3ός %?3$ς Aσ3ε να σDη>α36σει
>ια πλα3ι9 πλα3<όρ>α σ3ην %π%6α εναπ%36=ε3αι (λι5ό.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
ZF
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
&ε πρα53ι5ό επ6πε#% για 3η >ελE3η 3ης παρ953ιας @Aνης, σ(νή=$ς λα>89ν%ν3αι (πόψη η
γε$>%ρ<%λ%γ6α 3ης περι%Dής, %ι λε59νες απ%ρρ%ής 5αι %ι #ρασ3ηριό3η3ες π%( ED%(ν επιπ3Aσεις
σ3%ν παρ953ι% DAρ%. BC9λλ%(, η παρ953ια περι%Dή >π%ρε6 να #ια5ρι=ε6 σε παρ953ιες ενό3η3ες
5α39 >ή5%ς 3ης α53ής >ε 89ση 3%π%γρα<ι59 5αι (#ρ%λ%γι59 Dαρα53ηρισ3ι59. B5ε6ν% ό>$ς π%(
=α πρEπει να 3%νισ3ε6 ε6ναι ό3ι %ι παρ953ιες περι%DEς περιλα>89ν%(ν 5αι επε53ε6ν%ν3αι 5αι πρ%ς
3ην πλε(ρ9 3ης =9λασσας 5αι πρ%ς 3ην πλε(ρ9 3ης Cηρ9ς. !ηλα#ή >ε απλ9 λόγια $ς παρ953ια
περι%Dή %ρ6@ε3αι @Aνη 3ης Cηρ9ς 5αι 3ης =9λασσας π%ι56λ%( πλ93%(ς 3% %π%6% εCαρ393αι από 3η
<?ση 3%( περι89λλ%ν3%ς, 3ις αν9γ5ες #ιαDε6ρισης 3%(, 3ις #ρασ3ηριό3η3ες π%( εCασ5%?ν3αι 5αι
3ις ε(5αιρ6ες π%( πρ%σ<Eρ%ν3αι για περι8αλλ%ν3ι5ή, %ι5%ν%>ι5ή 5αι 5%ιν$νι5ή αν9π3(Cη.
Iς πρ%ς 3%(ς 3?π%(ς 3ης παρ953ιας @Aνης π%( σ(ναν3Aν3αι, (π9ρDει >εγ9λη π%ι5ιλ6α >ε
#ια<%ρε3ι5Eς <(σι5Eς, %ι5%λ%γι5Eς, %ι5%ν%>ι5Eς 5αι 5%ιν$νι5Eς σ(ν=ή5ες. b3σι, %ι παρ953ιες
περι%DEς >π%ρ%?ν να 3αCιν%>η=%?ν >ε #ι9<%ρα 5ρι3ήρια 5αι #ια<%ρ%π%ιήσεις. Oα
γε$>%ρ<%λ%γι59 5ρι3ήρια σ3%Dε?%(ν σ3η #ι95ριση >εγ9λ$ν 5α3ηγ%ριAν α53Aν $ς πρ%ς 3%
αν9γλ(<% 5αι 3% (πόσ3ρ$>α. &(νή=$ς εCε39@%ν3αι 5αι >ελε3Aν3αι Dαρα53ηρισ3ι59 π%( α<%ρ%?ν
3η >%ρ<%λ%γ6α, 3%π%γρα<6α, γε$λ%γ6α, 3ε53%νι5ή, (#ρ%λ%γ6α, #(να>ι5ή 3$ν νερAν 5.9. Oα
%ι5%λ%γι59 5ρι3ήρια απ%8λEπ%(ν σ3η #ι95ριση %ι5%σ(σ3η>93$ν σ3ην παρ953ια περι%Dή 5αι σ3ην
περι%Dή 3ης αν%ι53ής =9λασσας.
Bι#ι5ό3ερα, %ι παρ9γ%ν3ες π%( σ(νή=$ς λα>89ν%ν3αι (πόψη για να 3αCιν%>η=%?ν %ι παρ953ιες
περι%DEς ε6ναι
->%ρ<%λ%γι59 Dαρα53ηρισ3ι59 3%( παρ953ι%( DAρ%( 5α39 >ή5%ς 3ης α53ής. !ηλα#ή, #%>Eς 5αι
γν$ρ6σ>α3α π%( απαν3Aν3αι 5αι 5α3αγρ9<%ν3αι 5α39 >ή5%ς 3$ν παρ953ι$ν περι%DAν,
->ε3α8%λEς 3η σ39=>ης 3ης =9λασσας,
-επ6#ραση ρε(>93$ν 5αι 5(>93$ν,
-3ε53%νι5ή #%>ή 3%( παρ953ι%( DAρ%( Jρήγ>α3α, π3(DAσεις 5.9M,
-8ι%λ%γι5ή παρ%(σ6α 5αι #ρασ3ηριό3η3α σ3%ν παρ953ι% DAρ%
-5αι 9λλα.
2ια 9λλη #ια<%ρ%π%6ηση για 3ην 3αCινό>ηση 3$ν α53Aν 8ασ6@ε3αι σ3ις #ι9<%ρες #%>Eς-
γν$ρ6σ>α3α π%( απαν3Aν3αι 5α39 >ή5%ς 3ης παραλ6ας, επ%Dια59 Dαρα53ηρισ3ι59, 5%55%>ε3ρι5ή
σ?σ3αση 3$ν (λι5Aν 5.9. O% 6@η>α π%( (π9ρDει σε >6α παραλ6α ε6ναι σ3εν9 σ(ν#ε#ε>Eν% >ε 3%
(λι5ό π%( #ια8ρAνε3αι J5α3α3ρAγε3αιM από 3η γει3%νι5ή Cηρ9 5αι >ε3α<Eρε3αι σ3η =9λασσα ή
5αι >ε 3% (λι5ό π%( >ε3α<Eρε3αι από 3η =9λασσα πρ%ς 3η Cηρ9 ή από 9λλες πηγEς 5α39 >ή5%ς
3ης α53ής.
4 πλE%ν πληρEσ3ερ%ς 3ρόπ%ς 3αCινό>ησης όλ$ν 3$ν α53Aν λα>89νει (πόψη 3%( 3%(ς
>ηDανισ>%?ς #ια>όρ<$σης 3$ν α53Aν. B3σι, πρ$3%γενε6ς ε6ναι %ι α53Eς όπ%( η #ια>όρ<$σή 3%(ς
#εν %<ε6λε3αι σε =αλ9σσιες #ιεργασ6ες, ενA #ε(3ερ%γενε6ς ή α53Eς #ι98ρ$σης ε5ε6 όπ%( η
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
ZN
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
ε<όρ>ηση 3$ν 5(>93$ν σ3ην α53ή πρ%5αλε6 >εγ9λη #ι98ρ$ση 5αι η #ια>όρ<$σή 3%(ς %<ε6λε3αι
σε #ιεργασ6ες 3ης =9λασσας. &3%ν πι% 593$ π6να5α παρα36=εν3αι %ι 5(ριό3ερες 5α3ηγ%ρ6ες 3$ν
πρ$3%γενAν 5αι #ε(3ερ%γενAν α53Aν .
Π6να5ας 2 Πρ$3%γενε6ς α53Eς
Ι 'κτ9ς -m(=ισ>Eνες 5%ιλ9#ες -!εν#ρι3ι5ός 3?π%ς
-!ι53($3ός 3?π%ς
Δι"!ρωσης α&ό -Α53Eς #ι98ρ$σης από
παγε3Aνες
-Α53Eς <ιόρ#
-Παγε3A#η 8(=6σ>α3α
Μη5ανισ+ο/ς της
Yηρ"ς
-Α53Eς π%39>ι$ν απ%=Eσε$ν
ΙΙ 'κτ9ς -Α53Eς π%39>ι$ν απ%=Eσε$ν -Α53Eς #ελ3αι5%? 3?π%(
-Α53Eς αλλ%(8ια5Aν πε#ι9#$ν
Iερσαίων -Α53Eς από=εσης παγε3Aν$ν -Α53Eς από >ερι5Aς 8(=ισ>Eνες
>%ρα6νες
-Α53Eς από >ερι5Aς 8(=ισ>Eνες
#ρ%(>π6νες
-Α53Eς από >ερι5Aς 8(=iσ>Eν% (λι5ό
π%( >ε3α<Eρε3αι από =αλ9σσια
ρε?>α3α
'&ο,9σεων -Α53Eς αι%λι5ής από=εσης -"6νες
-Απ%λι=$>Eνες =6νες
-Α>>A#εις πε#ι9#ες
-Α53Eς 5α3%λισ=ήσε$ν
ΙΙΙ 'κτ9ς -Α53Eς ρ%ής λ98ας
=>αιστειακής -Α53Eς από=εσης 3E<ρας
ρο9λευσης -Α53Eς η<αισ3εια5ής 8?=ισης
ή E5ρηCης
Ι} 'κτ9ς -Α53Eς ρηγ>93$ν -Α53Eς >ε3Aπ%( ρήγ>α3%ς
-Α53Eς ρηCιγεν%?ς 8(=6σ>α3%ς
-Α53Eς από=εσης
&ου Σ5η+ατίστηκαν -Α53Eς π3(DAσε$ν
α&ό Διστρο>ικ9ς
Κινήσεις
-Α53Eς ι@η>α3%γενAν
απ%=Eσε$ν
-Α53Eς από #ό>%(ς αλα3ι%?
-Α53Eς από π9γ5%(ς πηλ%?

Π6να5ας :!ε(3ερ%γενε6ς α53Eς ή α53Eς =αλ9σσιας #ι98ρ$σης
Ι 'κτ9ς -Α53Eς ε(=?γρα>>ες από
#ι98ρ$ση 5(>93$ν
-Α53Eς >ε %>%γενή (λι59
-Α53Eς >ε >%νό5λινα σ3ρA>α3α
-Α53Eς ρηCιγενε6ς
Δι"!ρωσης α&ό -Α53Eς α5ανόνισ3ες από
#ι98ρ$ση 5(>93$ν
-Α53Eς >ε 5λ6σεις
-Α53Eς >ε ε3ερ%γενή (λι59
Κ/+ατα
ΙΙ 'κτ9ς
-Α53Eς από
-Παρ9λιες =αλ9σσιες =6νες
-Απ%5%>>Eνες =αλ9σσιες =6νες
-Bν$>Eνες =αλ9σσιες =6νες
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
ZT
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
=αλ9σσιες
=6νες
-'%λπ%ει#ε6ς =6νες
-"αλ9σσια ριπ6#ια
α&ό -&Dη>α3ισ>%6 αν3ισ3ρό<%(
#Eλ3α
Θαλ"σσιες -Α53Eς παρ9λι$ν πε#ι9#$ν
-Α53Eς >ε αλ>(ρ9 Eλη
'&ο,9σεις
ΙΙΙ 'κτ9ς -Α53Eς 5%ραλι%γενε6ς
Οργανογενο/ς -Α53Eς σερπ%(λ%γενε6ς
ρο9λευσης -Α53Eς σ3ρει#%γενε6ς
α&ό Διαστρο>ικ9ς -Α53Eς ρι@%γενε6ς
Κινήσεις -Α53Eς αλ%<(3%γενε6ς

:ειτουργίες στον αρ"κτιου ερι!"λλοντος
4 παρ953ι%ς DAρ%ς απ%3ελε6 περι%Dή όπ%( 8ρ6σ5%ν3αι σε σ(νεDή εCEλιCη 5αι >ε3ασDη>α3ισ>ό
#ι9<%ρες #ρασ3ηριό3η3ες π%( ED%(ν επιπ3Aσεις σ3% <(σι5ό 5αι αν=ρ$π%γενEς περι89λλ%ν. b3σι,
3% <(σι5ό περι89λλ%ν >π%ρε6 να 3ρ%π%π%ιε63αι >ε 3ην π9ρ%#% 3%( Dρόν%(, για παρ9#ειγ>α,
εCαι36ας 3%( ανE>%(, 3ης ρ%ής 3$ν νερAν, 3ης #ι98ρ$σης, 3$ν 5(>93$ν, 3ης ι@η>α3%γEνεσης,
αλλ9 5αι από 3ην επ6#ραση 3ης 8λ9σ3ησης 5αι 3%( αν=ρAπ%(. BC9λλ%(, >ε 3ην π9ρ%#% 3%(
Dρόν%(, 3α 5?>α3α αλλ%? `5α3α3ρAγ%(νa J#ι98ρ$σηM 3ην α53ή 5αι αλλ%? απ%=E3%(ν (λι59, ενA
3α π%39>ια <Eρν%(ν από 3ην εν#%DAρα (λι59 5αι 3α απ%=E3%(ν σ3%ν παρ953ι% DAρ% 5αι >π%ρε6
να σDη>α36σ%(ν #Eλ3α ή 5αι να #η>ι%(ργήσ%(ν α8α=ή =αλ9σσια λε59νη. Α5%λ%?=$ς >Eσα από
#ε(3ερ%γενε6ς επι#ρ9σεις >π%ρ%?ν να επηρεασ3%?ν 3α 5(ρ6αρDα ρε?>α3α 3ης περι%Dής, %
5(>α3ισ>ός, η =ερ>%5ρασ6α 3$ν νερAν, η 8λ9σ3ηση 5αι η 3αD?3η3α ρ%ής 3%( π%3α>%?.
; #ι98ρ$ση >ιας %π%ιασ#ήπ%3ε α53ής σε >ι9 =Eση ε6ναι 3% απ%3Eλεσ>α >εγαλ?3ερης απAλειας
παρ9 εναπό=εσης (λι5%? σ3η =Eση α(3ή. Gενι59, η πρ%σ<%ρ9 (λι5%? από 3%(ς π%3α>%?ς, η
#ι98ρ$ση 3$ν α53Aν 5αι η παρ953ια >ε3α<%ρ9 σ(νισ3%?ν 3ις 5?ριες <(σι5Eς σ(νεισ<%ρEς (λι5%?
σ3%ν παρ953ι% DAρ%.
&3ις πιό π9ν$ #ιεργασ6ες σ(νή=$ς #η>ι%(ργ%?ν3αι ε(ν%f5Eς για 3ην (#ρό8ια @$ή σ(ν=ή5ες
Jπλ%?σια 8ι%π%ι5ιλό3η3α, αν9π3(Cη π%ι56λ$ν 8ι%5%ιν%3ή3$νM, ενA για 3ις 5α3ασ5ε(Eς 3%(
αν=ρAπ%( ε6ναι #(να3ό να #η>ι%(ργ%?ν3αι πρ%8λή>α3α 8ι$σι>ό3η39ς 3%(ς J>π9@$>α λι>ανιAν,
>αρ6ν$ν 5αι >όλ$ν, #(σλει3%(ργ6α απ%Dε3ε(3ι5Aν αγ$γAν >Eσα σ3η =9λασσαM.
Oα περισσό3ερ% παραγ$γι59 %ι5%σ(σ3ή>α3α 3ης γής 8ρ6σ5%ν3αι σ3ις α8α=ε6ς παρ953ιες περι%DEς,
για36 ε#A,
-παγι#ε?%ν3αι %ργανι59 σ(σ3α3ι59 σ3% 6@η>α 5αι E3σι α(3ό πα6@ει ρόλ% 5?ριας πηγής ενEργειας
για π%λλ%?ς %ργανισ>%?ς,,
- ε6ναι Eν3%νες %ι #ια#ι5ασ6ες 3ης ανα5?5λ$σης 3$ν =ρεπ3ι5Aν αλ93$ν από 3% νερό σ3% 6@η>α 5αι
π9λι σ3% νερό 5αι E3σι πρ%σ<Eρ%ν3αι 9<=%να ενεργεια59 σ(σ3α3ι59 #ηλα#ή 3ρ%<ή,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
ZZ
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
- ε6ναι α(Cη>Eνη σ(νή=$ς η πρ$3%γενής παραγ$γή, ό3αν #εν παρε>π%#6@ε3αι η #ιε6σ#(ση 3%(
<$3ός λόγ$ α(Cη>Eνης =%λερό3η3ας.
4ι παρ953ιες περι%DEς ε6ναι γενι59 DAρ%ι αν9π3(Cης 3$ν πρ$3%γενAν παραγ$γAν J<?5ηM,
πρ%σ<Eρ%(ν 8Eλ3ισ3ες σ(ν=ή5ες αν9π3(Cης γόν%( 3$ν ψαριAν, αν9π3(Cης 5αι παραγ$γής
5%D(λιAν, >αλα56$ν 5αι 5αρ5ιν%ει#Aν, η περιε53ι5ό3η3α 3$ν νερAν σε %C(γόν% ε6ναι σ(νή=$ς
(ψηλή ε53ός ε9ν (π9ρDει ε(3ρ%<ισ>ός ή %ργανι5ή ρ?πανση.
BC9λλ%(, α(3Eς %ι παρ953ιες περι%DEς απ%3ελ%?ν πε#6α σ3α %π%6α σ(γ5εν3ρAν%ν3αι %ι ρ?π%ι π%(
πρ%EρD%ν3αι από 3η DEρσ% 5αι επ%>Eν$ς 593$ από %ρισ>Eνες σ(ν=ή5ες επι8αρ?νε3αι αρνη3ι59 3%
περι89λλ%ν. Αλλ9 5αι %ι πα=%γόν%ι %ργανισ>%6 σ3ις παρ953ιες περι%DEς 8ρ6σ5%(ν ε(ν%f5Eς
σ(ν=ή5ες.
Οικοσυστή+ατα
; 5α395λ(ση 3ης παρ953ιας περι%Dής από =αλασσιν9, (<9λ>(ρα 5αι γλ(59 νερ9, η >6Cη 3$ν
νερAν α(3Aν, % ψε5ασ>ός 3ης DEρσ%( από 3η =9λασσα, αλλ9 5αι %ι παρ953ιες 8ραDA#εις
περι%DEς #η>ι%(ργ%?ν >$σαf5ό %ι5%σ(σ3η>93$ν. b3σι, >π%ρ%?ν να #ια5ρι=%?ν %ι5%σ(σ3ή>α3α
-=αλ9σσια παρ953ια,
-παρ953ι%ι αλ>(ρ%6, (<9λ>(ρ%ι ή γλ(5%? νερ%? (γρό3%π%ι ,
-8ραDA#εις α53Eς,
-α>>A#εις ή Dαλι5A#εις παραλ6ες 5αι α>>%=6νες,
-περι%#ι59 5α3α5λ(@ό>ενα ε#9<η,
-παρ953ια 5αι παρ9λια #9ση.
Oα παρ953ια %ι5%σ(σ3ή>α3α ε6ναι π%λ? ση>αν3ι59 5αι από 8ι%λ%γι5ή 9π%ψη για36
περιλα>89ν%(ν Eνα >εγ9λ% <9σ>α 5αι π%ι5ιλ6α 8ι%3όπ$ν 3όσ% >Eσα σ3% νερό, όσ% 5αι σ3η
γει3%νι5ή DEρσ%, αλλ9 5αι σ3η >ε3α8α3ι5ή @Aνη >ε3αC? DEρσ%( 5αι νερ%?. B#A 5α3%ι5%?ν,
αναπαρ9γ%ν3αι, >εγαλAν%(ν 5αι 8ρ6σ5%(ν 5α3α<?γι% 5αι 9<=%νη 3ρ%<ή =αλ9σσι%ι, (<9λ>(ρ%ι
5αι Dερσα6%ι %ργανισ>%6. B#A σ(ναν3Aν3αι (#ρό8ια 5αι 9λλα π%(λι9, <?5ια 3ης =9λασσας,
ανA3ερα <(39 3ης DEρσ%( 5αι 3ης =9λασσας JΠ%σει#Aνιες 5αι l$σ3EρεςM, αλλ9 5αι >?5η3ες 5αι
8α53ήρια. &(νή=$ς, 3% (πό8α=ρ% 3$ν παρ953ι$ν περι%DAν απ%3ελε63αι από >ε3α5ιν%?>ενα (λι59
όπ$ς ε6ναι 9>>%ς, Dαλ65ια, πηλός, 9ργιλ%ς ε>πλ%(3ισ>Eνη >ε %ργανι59 (π%λε6>>α3α Jόσ3ρα5α,
<?5ιαM ή από σ3Eρε% (πό8α=ρ% J8ρ9DιαM. 4 π(=>Eνας α(3Aν 3$ν παρ953ι$ν περι%DAν σDη>α36@ει
αναDA>α3α ή (8A>α3α, αλλ9 5αι 8(=6σ>α3α 3α %π%6α >ε3α5ιν%?ν3αι από 3η #ρ9ση 3$ν 5(>93$ν
5αι 3$ν ρε(>93$ν 3ης περι%Dής. &3ην παρ953ια περι%Dή, όπ$ς 5αι σ3ην αν%ι53ή =9λασσα @%(ν
#ι9<%ρ%ι %ργανισ>%6 %ι %π%6%ι 5(ρ6$ς 3αCιν%>%?ν3αι σε πλαγ53όν JπλανAν3αι σ3% νερόM, 8Eν=%ς
J5α3%ι5%?ν σ3% 6@η>αM, νη53ό J5%λ(>π%?ν σ3% νερόM 5αι 3% νε(σ3ό J#ια8ι%?ν σ3η #ι-επι<9νεια
3%( νερ%? >ε 3%ν αEραM.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
ZL
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
; π%ιό3η3α 3%( παρ953ι%( περι89λλ%ν3%ς ε6ναι επ6σης ση>αν3ι5ή για 3η #η>ι%(ργ6α ε(5αιριAν
αναψ(Dής 5αι 3%(ρισ>%?. 4ι α>>A#εις παραλ6ες 5αι %ι παρ953ι%ι (γρό3%π%ι π%λλEς <%ρEς
λει3%(ργ%?ν $ς <(σι59 <ρ9γ>α3α, απEναν3ι σ3η #ρ9ση 3$ν 5(>93$ν σ3η #ι98ρ$ση 5αι σ3ις
πλη>>?ρες.
&3α παρ953ια %ι5%σ(σ3ή>α3α περιλα>89ν%ν3αι 5αι %ι παρ953ι%ι (γρό3%π%ι, λι>ν%=9λασσες,
#Eλ3α, ε58%λEς 5αι όD=ες π%3α>Aν, αλ>(ρ9, (<9λ>(ρα 5αι γλ(5%? νερ%? 8αλ3%3όπια 5αι (γρ9
λι89#ια. 4ι παρ953ι%ι (γρό3%π%ι παρED%(ν ε53ός 3$ν 9λλ$ν απ%3ελεσ>α3ι5ή 9>(να 5α39 3$ν
5α3αιγ6#$ν, 5α=Aς απ%ρρ%<%?ν 3ην ενEργεια 3$ν 5(>93$ν 5αι σ(γ5εν3ρAν%(ν ι@ή>α3α π%(
αν(ψAν%(ν 3% επ6πε#% 3ης γης. ; 5?ρια 8λ9σ3ησή 3%(ς απ%3ελε63αι από <(39 αν=ε53ι59 σε
9λα3α, όπ$ς ε6ναι 3α αλό<(3α ή αλ>(ρ65ια ή αλ>(ρ6=ρες. 4ι ε58%λEς D$ρ6ς 3εDνι59 Eργα
#ια=E3%(ν >εγαλ?3ερ% #(να>ι5ό απ%=ή5ε(σης νερ%?, Aσ3ε να >ειAν%ν3αι %ι απειλEς από 3%ν
5(>α3ισ>ό 5αι 3ην παλ6ρρ%ια.
4ι 8ραDA#εις α53Eς ε6ναι παρ953ι%ι σDη>α3ισ>%6 >ε 8ραDA#ες (πόσ3ρ$>α όπ%( ψε59@%ν3αι,
απ%πλEν%ν3αι ή ανα#?%ν3αι από 3α παρ953ια νερ9.
4ι παραλ6ες π%( απ%3ελ%?ν3αι από ασ3α=Eς, Dαλαρό, D%ν#ρό5%55% E$ς λεπ3ό5%55% (λι5ό,
ε53ε6ν%ν3αι από 3η >Eση σ39=>η 3$ν παρ953ι$ν νερAν >EDρι 3η DEρσ%, ε5ε6 όπ%( (π9ρDει
>ε3α8%λή 3$ν ε#α<ι5Aν (λι5Aν ή 3η <(σι%γρα<6α 3ης περι%Dής. 4ι παραλ6ες ε6ναι σ(νή=$ς
σ3ενEς λ$ρ6#ες παρ9λληλες >ε 3ην α53%γρα>>ή 5αι π%λλEς <%ρEς D$ρ6@%ν3αι από 3% εσ$3ερι5ό
3ης DEρσ%( >ε 3%(ς παρ953ι%(ς (γρ%3όπ%(ς. Α>>%=6νες ε6ναι ασ3α=ε6ς α>>όλ%<%ι ή α>>A#εις
ρ9Dες 5αι επε53ε6ν%ν3αι από 3ην ανA3ερη σ39=>η 3$ν (#93$ν 3ης =9λασσας >EDρι 3ην 5α=α(3ό
DEρσ%, ενA η #ια>όρ<$σή 3%(ς επηρε9@ε3αι από 3%ν 9νε>% ή 5αι 3%ν 5(>α3ισ>ό.
4ι 5α3α5λ(@ό>ενες παρ953ιες περι%DEς #ED%ν3αι περι%#ι5ή 5α395λ(ση από νερ9 5αι λει3%(ργ%?ν
$ς <(σι59 σ(σ3ή>α3α ελEγD%( 3$ν πλη>>(ρAν.
Oα παρ953ια #9ση σ3% ελληνι5ό Cηρ%=ερ>ι5ό περι89λλ%ν απ%3ελ%?ν3αι από α>ιγή ή >ι539 #9ση
5(ρ6$ς 5$ν%<όρ$ν JDαλEπι%ς 5αι 3ραDε6α πε?5η, 5%(5%(ναρι9M αλλ9 5αι σ5ληρό<(λλ$ν
αει<?λλ$ν JσD6ν%ς, 5%(>αρι9, ρε65ιαM. Oα #9ση α(39 ε6ναι εCαιρε3ι59 Dρήσι>α ε53ός 3$ν 9λλ$ν
5αι για 3η #ια3ήρηση 3ης γ%νι>ό3η3ας 3$ν 5αλλιεργ%?>εν$ν ε#α<Aν π%( 8ρ6σ5%ν3αι π6σ$ από
α(39. Oα #9ση α(39 ε>π%#6@%(ν 3η πρ%ς 3η DEρσ% 56νηση 3%( αEρα, 3ης 9>>%( 5αι 3%ν
αερ%ψε5ασ>ό 3%( =αλασσιν%? νερ%?.
ρο!λή+ατα και ροο&τικ9ς
; παρ953ια @Aνη περιλα>89νει 3α %>αλό3ερα 3>ή>α3α 3ης DAρας 5αι απ%3ελε6 E3σι <(σι5ό
πλ%(3%παραγ$γι5ό πόρ%, αλλ9 5αι πόλ% EλCης για π%ι56λες #ρασ3ηριό3η3ες. BC9λλ%(, λόγ$ 3%(
ι#ια63ερ%( Dαρα53ήρα π%( ED%(ν %ι παρ953ιες περι%DEς 5αι 3$ν πλε%νε53η>93$ν π%( α(3Eς
πρ%σ<Eρ%(ν σε αναπ3(Cια5Eς #ρασ3ηριό3η3ες 5αι Eργα 5%ιν$νι5%-%ι5%ν%>ι5%? Dαρα53ήρα, ε6ναι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
Z^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
επό>εν% να ED%(ν επιπ3Aσεις σ3% <(σι5ό περι89λλ%ν. 4ι παρ953ιες περι%DEς ED%(ν σ(νή=$ς
(ψηλή παραγ$γι5ό3η3α η %π%6α σε σ(ν#(ασ>ό >ε 3ις ήπιες ε5ε6 5λι>α3ι5Eς σ(ν=ή5ες,
#η>ι%(ργ%?ν ε(ν%f5%?ς %ι5%3όπ%(ς 5αι περι%DEς >ε εν #(ν9>ει (ψηλEς απ%#όσεις $ς πρ%ς 3ην
παραγ$γι5ό3η3α. &3% παρελ=όν, 3α ε(ν%f59 α(39 <(σι%γρα<ι59 5αι 8ι%λ%γι59 3%(ς
Dαρα53ηρισ3ι59 (π%8%η=ή=η5αν >ε Eργα Eγγει$ν 8ελ3ιAσε$ν Jαπ%σ3ραγγισ3ι59, απ%Cηραν3ι59,
αρ#ε(3ι59 5.9M >ε σ5%πό η γη π%( =α πρ%E5(π3ε να #ινό3αν σ3ην 5αλλιEργεια 5αι σ3ην
ε53ε3α>Eνη ε5>ε39λλε(ση. Bπανειλη>>Eνες 3E3%ιες πρα53ι5Eς π%( ε6Dαν ε<αρ>%σ3ε6 σ3%
ελληνι5ό παρ953ι% περι89λλ%ν, σ3ις περισσό3ερες 3$ν περιπ3Aσε$ν #εν ε6Dαν 3ην ανα>ενό>ενη
επι3(D6α, ενA %ι γει3%νι5Eς περι%DEς 3ης =9λασσας ή 3%( παρ953ι%( (γρό3%π%( (πEσ3ησαν
αλλ%ιAσεις Jνι3ρ%ρ?πανση, ε(3ρ%<ισ>όςM >ε αν3653(π% σ3ην παραγ$γι5ό3η3α 5αι 8ι%π%ι5ιλό3η39
3%(ς.
Από 3α ση>αν3ι5ό3ερα πρ%8λή>α3α π%( αν3ι>ε3$π6@ει 3% παρ953ι% περι89λλ%ν ε6ναι η απAλεια
3$ν 8ι%3όπ$ν, ενA η π%ιό3η3α 3$ν παρ953ι$ν νερAν απ%3ελε6 Eνα >Eγισ3% =E>α σ(@η3ήσε$ν,
>ελε3Aν 5αι πρ%8λη>α3ισ>Aν. Oα πλE%ν Eν3%να πρ%8λή>α3α π%( αν3ι>ε3$π6@%(ν %ι παρ953ιες
περι%DEς ε6ναι % ε(3ρ%<ισ>ός, η (πEρ>ε3ρη αν9π3(Cη %ρισ>Eν$ν <(5Aν, η περι%#ι5ή ε><9νιση
3ης `9ν=ησης 3%( ?#α3%ςa J~+t)r•,oo*M, αλλ9 5αι %ι πε3ρελαι%5ηλ6#ες. BC9λλ%(, η %ι5ισ3ι5ή
#ρασ3ηριό3η3α σ3%ν παρ953ι% DAρ%, η >εγ9λη σ(γ5Eν3ρ$ση 5α3%ι5ιAν 5αι Cεν%#%Dεια5Aν
>%ν9#$ν 5αι η λει3%(ργ6α λι>ενι5Aν 5αι 9λλ$ν εγ5α3ασ39σε$ν, #η>ι%(ργ%?ν ι#ιό>%ρ<α ασ3ι59
περι89λλ%ν3α >Eσα από 3ις 5%ιν$νι5%-%ι5%ν%>ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες %ι %π%6ες ED%(ν α53653(π% 5αι
σ(ρρ65ν$ση 3%( <(σι5%? περι89λλ%ν3%ς 5αι 3$ν πόρ$ν 3%(.
; ασ3ι5%π%6ηση 3$ν παρ953ι$ν περι%DAν απαι3ε6 3ις %(σιA#εις 5α3ασ5ε(Eς J5α3%ι56ες,
(πηρεσ6ες #η>όσιες, #ρό>%ι, 8εν@ιν9#ι5α, DAρ%(ς πρασ6ν%( 5αι σ39=>ε(σης 3$ν %Dη>93$ν,
>αρ6νες, 5.9M, 3ις σDε3ι5Eς (πηρεσ6ες (π%#%>ής 5αι (π%σ3ήριCης J>ε3α<%ρEς, 3ηλεπι5%ιν$ν6ες,
ενEργεια, ?#ρε(ση, επεCεργασ6α απ%8λή3$ν 5αι απ%5%>ι#ή απ%ρρι>93$ν 5.9M, πρ%fόν3α, σ5ε?η
5αι σ(σ5ε(Eς για η #ια86$ση 3%( ε5ε6 πλη=(σ>%? 5αι 3$ν 3%(ρισ3Aν, αλλ9 5αι α#ια39ραD3%
<(σι5ό περι89λλ%ν. b3σι, α(3%? 3%( ε6#%(ς η ασ3ι5%π%6ηση σ3ις παρ953ιες περι%DEς, 3ρ%π%π%ιε6
α(3ό 3%ν 6#ι% 3%ν παρ953ι% DAρ%, EDει αρνη3ι5Eς επιπ3Aσεις σ3ην 3%πι5ή παν6#α 5αι Dλ$ρ6#α,
αλλ9 5αι σε #ρασ3ηριό3η3ες π%( ήσαν περισσό3ερ% σ(>8α3Eς >ε 3% περι89λλ%ν.
4 3%(ρισ>ός 5αι η αναψ(Dή σ3ις παρ953ιες περι%DEς ε6ναι >ια π%λ? >εγ9λη %ι5%ν%>ι5ή 5αι όDι
>όν% #ρασ3ηριό3η3α 5αι 6σ$ς απ%3ελε6 3% 8ασι5ό3ερ% παρ9γ%ν3α αλλαγAν σ3ην παρ953ια @Aνη.
ΠEρα από 3ις 5α=αρEς παραλ6ες 5αι 3α #ια(γή νερ9, απαι3%?ν3αι >εγ9λες (π%#%>Eς 5αι παρ%Dή
π%λ? 5αλAν (πηρεσ6ες σ3ην περι%Dή, ενA η γενι5ό3ερη `π6εσηa σ3%ν περι89λλ%ν3α DAρ% ε6ναι
εCαιρε3ι59 >εγ9λη. b3σι, % πρ%8λη>α3ισ>ός π%( γενν93αι ε6ναι, >ε πια >Eσα 5αι >ε π%ιEς
παρε>89σεις =α ελαDισ3%π%ιη=%?ν %ι %π%ιεσ#ήπ%3ε επι8αρ?νσεις 5αι 6σ$ς %ι αρνη3ι5Eς
επιπ3Aσεις σ3% περι89λλ%ν.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
LK
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
; απAλεια <(σι5Aν πόρ$ν, εCαι36ας 3ης αλόγισ3ης αν9π3(Cης π%( επι5εν3ρA=η5ε σ3%ν παρ953ι%
DAρ%, ε6ναι ι#ια63ερα Eν3%νη. '93$ από παρό>%ιες σ(ν=ή5ες, περι%DEς (γρ%3όπ$ν 5αι σ(σ3ή>α3α
α>>%=ινAν ED%(ν Dα=ε6, ενA %ι λι>ν%=9λασσες 5αι %ι α8α=ε6ς =αλ9σσιες περι%DEς ED%(ν ρ(παν=ε6
5αι >%λ(ν=ε6. BC9λλ%(, >εγ9λες περι%DEς παρ953ι$ν (γρ%3όπ$ν ED%(ν απ%Cηραν=ε6 πρ%ς A<ελ%ς
3ης ασ3ι5%π%6ησης, 3ης 8ι%>ηDανι5ής αν9π3(Cης 5αι 3ης γε$ργ6ας. oπ%λ%γ6@ε3αι ό3ι σ(ν%λι59
σ3% 2εσ%γεια5ό παρ953ι% DAρ% 3α 3ελε(3α6α NK Dρόνια ED%(ν Dα=ε6 π9ν$ από Eνα ε5α3%>>?ρι%
ε539ρια σε (γρ%3όπ%(ς. 4ι α>>%=6νες π%( ED%(ν ση>αν3ι5ό ρόλ% σ3ην πρ%σ3ασ6α 5α39 3$ν
πλη>>(ρAν 5αι απ%3ελ%?ν από=ε>α 8ι%π%ι5ιλό3η3ας, $σ3όσ% D9ν%ν3αι εCαι36ας αν=ρ$π%γενAν
5(ρ6$ς #ρασ3ηρι%3ή3$ν. Περισσό3ερ% από 3% Eνα 3ρ63% 3$ν ε(ρ$παf5Aν σ(σ3η>93$ν α>>%=ινAν
ED%(ν 5α3ασ3ρα<ε6 ή (π%8α=>ισ3ε6 3α 3ελε(3α6α ε65%σι Dρόνια.
4ι π(ρ5αγιEς σε σ(ν#(ασ>ό >ε 3ην εν3α3ι5ή 8όσ5ηση ED%(ν 9>εσες επιπ3Aσεις σ3ην Eλλειψη
πρ%σ3ασ6ας 3%( ε#9<%(ς από 3ις Eν3%νες επ%Dια5Eς 8ρ%D%π3Aσεις >ε απ%3Eλεσ>α να
#η>ι%(ργ%?ν3αι πρ%8λή>α3α #ι98ρ$σης. ; #ι98ρ$ση όπ$ς ε6ναι γν$σ3ό >ειAνει 3ην
παραγ$γι5ό3η3α 3%( ε#9<%(ς 5αι σ(>89λλει σ3ις πλη>>?ρες 5αι 3η σ(γ5Eν3ρ$ση λ9σπης σ3ις
παρ953ιες περι%DEς. !ι98ρ$ση ό>$ς (π9ρDει 5αι σ3%ν παρ953ι% DAρ% 5αι απ%3ελε6 πρό8λη>α σε
π%λλEς περι%DEς. ; #ι98ρ$ση 5αι η επE53αση 3ης παραλ6ας απ%3ελ%?ν 5(ρ6$ς <(σι5Eς
#ια#ι5ασ6ες π%( 5α=%ρ6@%(ν 3η ση>ερινή >%ρ<ή 3$ν α53Aν. Iσ3όσ%, η ανεCEλεγ53η 5α3ασ5ε(ή
λι>ανιAν, >αρ6ν$ν 5αι >όλ$ν, %ι α>>%ληψ6ες 5αι Dαλι5%ληψ6ες από π%39>ια 5αι 3η =9λασσα, η
να(σιπλ%zα 5%ν39 σ3%ν παρ953ι% DAρ%, %ι απ%Cηρ9νσεις παρ953ι$ν (γρ%3όπ$ν, %ι 5α3ασ5ε(Eς
<ραγ>93$ν, απ%89=ρ$ν 5αι 9λλ$ν 3εDνι5Aν Eργ$ν D$ρ6ς 3ην απαι3%?>ενη επισ3η>%νι5ή
3ε5>ηρ6$ση ED%(ν #η>ι%(ργήσει π%λλαπλ9 πρ%8λή>α3α. Πρ%8λή>α3α (π%89=>ισης 3$ν
%ι5%σ(σ3η>93$ν, >ε3α56νηση 3ης 9>>%( από 3ις παραλ6ες 5αι 3ις α>>%=6νες, σ(Dνό >π9@$>α 3$ν
λι>ανιAν 5αι 3$ν >όλ$ν, απAλεια ιD=(%3όπ$ν 5αι επηρεασ>ός DAρ$ν $%3%56ας 3$ν ψαριAν,
#(σ%σ>6α νερAν, (πEρ>ε3ρη αν9π3(Cη νη>α3%ει#Aν <(5Aν 5αι σ(Dν9 <αινό>ενα 9ν=ησης 3%(
?#α3%ς. Gια 3%ν παρ953ι% DAρ% 3ης Bλλ9#ας %ι επιπ3Aσεις α(3Eς 5αι η πρ%8λη>α3ι5ή π%(
σ(νή=$ς αναπ3?σσε3αι ED%(ν ι#ια63ερη ση>ασ6α.
2ε 3α 5αιν%?ργια #ε#%>Eνα για 3ην επερDό>ενη παγ5όσ>ια >ε3α8%λή 3$ν 5λι>α3ι5Aν σ(ν=η5Aν
σε 3%πι5ό 5αι ε(ρ?3ερ% επ6πε#% Jαν?ψ$ση 3ης σ39=>ης 3ης =9λασσας, πλη>>(ρι59 <αινό>ενα,
Cηρασ6ες 5αι αν%>8ρ6ες 5.9M 5αι σε σ(ν#(ασ>ό >ε 3ις α(Cανό>ενες πιEσεις π9ν$ σ3% <(σι5ό 5αι
ασ3ι5ό περι89λλ%ν, 3ις 59=ε ε6#%(ς 5α3ασ5ε(Eς σ3ις παρ953ιες περι%DEς 5αι 3ις #ρασ3ηριό3η3ες
π%( ε5ε6 εCασ5%?ν3αι #η>ι%(ργ%?ν3αι ε(=?νες 5αι (π%DρεAσεις για 5α3ασ5ε(ή Eργ$ν π%λλαπλής
πρ%σ3ασ6ας 3%(ς, αλλ9 5αι ε(ρ?3ερης #ιαDε6ρισης 3%( παρ953ι%( DAρ%(.
; 9ν%#%ς 3%( επιπE#%( 3$ν =αλασσAν #η>ι%(ργε6 απειλEς αλλ9 5αι ε(5αιρ6ες για 3%(ς 8ι%3όπ%(ς
5α39 >ή5%ς 3$ν α53Aν. Iσ3όσ% %ι σ(ν%λι5Eς σ(νEπειες πρ%8λEπ%ν3αι ό3ι =α ε6ναι αρνη3ι5Eς.
Ι#ια63ερα 3%ν6@ε3αι ό3ι ση>αν3ι5Eς περι%DEς 5ιν#(νε?%(ν να εγ5λ$8ισ3%?ν ή 5αι να
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
L]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
5α3α5λ(σ=%?ν από 3α νερ9. 'αι #εν ε6ναι >όν% %ι 9>εσες επιπ3Aσεις από 3ις 5λι>α3ι5Eς
>ε3α8%λEς. "α πρEπει να σ(νε53ι>η=%?ν επ6σης %ι αλληλεπι#ρ9σεις >ε3αC? #ρασ3ηρι%3ή3$ν,
#ια<όρ$ν 5α3ασ5ε(Aν 5αι 3ης πρ%σ3ασ6ας 3$ν <(σι5Aν %ι5%σ(σ3η>93$ν.
; (π%89=>ιση ό>$ς 3%( παρ953ι%( περι89λλ%ν3%ς >π%ρε6 να πρ%EρDε3αι από >α5ρι9. Gια
παρ9#ειγ>α, α(3ό >π%ρε6 να #η>ι%(ργη=ε6 ό3αν 3% (#ρ%γρα<ι5ό #653(% 3ης εν#%DAρας 5αι 3α
>εγ9λα π%39>ια >π%ρ%?ν π%λ? ε?5%λα 5αι σε >εγ9λες π%σό3η3ες να <Eρ%(ν 3α <ερ39 (λι59 3%(ς
σ3%ν παρ953ι% DAρ% ή 5αι να 3%ν ε>πλ%(36σ%(ν >ε 59=ε ε6#%(ς ρ(παν3ι59 <%ρ36α πρ%ερDό>ενα
από 3ις γε$ργι5Eς 5αλλιEργειες ή 5αι 3ις απε(=ε6ας απ%ρρ%Eς από ασ3ι59 λ?>α3α 5αι 8ι%>ηDανι59
από8λη3α, 3%Cι59 ή >η.
Vπ$ς ανα<Eρε3αι σε σDε3ι59 εγDειρ6#ια για 3ην %ι5%ν%>ι5ή αν9π3(Cη 5αι πρ%σ3ασ6α 3%(
περι89λλ%ν3%ς σε παρ953ιες περι%DEς, 3% >εγαλ?3ερ% ε>πό#ι% σ3ην απ%3ελεσ>α3ι5ή #ιαDε6ριση
3$ν παρ953ι$ν @$νAν ε6ναι ό3ι 3α =εσ>%=ε3η>Eνε όρια 5αι %ι @Aνες σDε#ιασ>%? #εν
αν3απ%5ρ6ν%ν3αι σ3ις <(σι5Eς ενό3η3ες 3$ν παρ953ι$ν @$νAν. BC9λλ%(, η παρ953ια @Aνη
απ%3ελε6 αρ>%#ιό3η3α 3%πι5Aν <%ρE$ν 5αι %ργανισ>Aν >ε π%ι56λα εν#ια<Eρ%ν3α 5αι σ3όD%(ς,
ενA 3% πρό8λη>α επι#εινAνε3αι λόγ$ 3ης 39σης να 5α=%ρ6@%ν3αι #ι%ι5η3ι59 όρια 5αι Eν3αCη
>%ρ<%λ%γι5Aν Dαρα53ηρισ3ι5Aν 3ης α53ής σ3ην ε(=?νη αρ5ε3Aν 3%πι5Aν ή περι<ερεια5Aν
αρDAν.
&?><$να >ε 3% !653(% !ιαDε6ρισης 5αι &Dε#ιασ>%? Παρ953ι$ν Περι%DAν η #ιαDε6ριση 3$ν
παρ953ι$ν @$νAν %ρ6@ε3αι $ς `#(να>ι5ή #ια#ι5ασ6α σ3ην %π%6α >ια #ε#%>Eνη σ(ν3%νισ>Eνη
σ3ρα3ηγι5ή αναπ3?σσε3αι 5αι 36=ε3αι σε ε<αρ>%γή για 3ην 5α3αν%>ή περι8αλλ%ν3ι5Aν,
5%ιν$νι5%-%ι5%ν%>ι5Aν 5αι =εσ>ι5Aν πόρ$ν >ε σ5%πό να επι3ε(D=ε6 η #ια3ήρηση 5αι η αει<όρ%ς
π%λλαπλή Dρήση 3ης παρ953ιας @Aνηςa.
Π6να5ας F '?ρια Dαρα53ηρισ3ι59 3ης #ιαDε6ρισης παρ953ι$ν @$νAν Jπηγή €.••+y, ]^^KM
&3%Dε?ει σ3ην
• πρ%A=ηση αει<όρ%( Dρήσης
• ισόρρ%πη @ή3ηση 3$ν πόρ$ν 3ης παρ953ιας @Aνης
• επ6λ(ση 3$ν αν3ι=Eσε$ν Dρήσης
• πρ%A=ηση 3ης ε(αισ=η3%π%6ησης 3ης 5%ιν$ν6ας $ς πρ%ς 3ις Dρήσεις 3ης
παρ953ιας @Aνης
• πρ%A=ηση σ3ρα3ηγι5%? σDε#ιασ>%? για 3ις α53Eς
Αναγν$ρ6@ει ό3ι
• η παρ953ια @Aνη απ%3ελε6 >ι9 ενό3η3α από 3ην 9π%ψη 3%( σDε#ιασ>%?
• % σDε#ιασ>ός 5αι η #ιαDε6ριση 3ης παρ953ιας γης 5αι 3$ν νερAν #εν >π%ρ%?ν
να αν3ι>ε3$πισ3%?ν CεD$ρισ39
• η παρ953ια @Aνη ε6ναι περι%Dή σ3ην %π%ια απαι3ε63αι ι#ια63ερη πρ%σ%Dή 5αι
#ε#%>Eνα για 3% σDε#ιασ>ό 5αι 3η #ιαDε6ριση
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
L2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Bπι@η3ε6
• ε=νι5ή πρ%%π3ι5ή
• >α5ρ%πρό=εσ>η αν36ληψη
• %λ%5ληρ$>Eνη πρ%σEγγιση σDε#ιασ>%? 5αι #ιαDε6ρισης
• επι5%ιν$ν6α, σ(νεργασ6α 5αι σ(ν3%νισ>ό >ε3αC? επισ3η>όν$ν, αρDAν 5αι
Dρησ3Aν
• ε(Eλι53η πρ%σEγγιση
• Eνα ει#ι5ό <%ρEα για 3ην ε<αρ>%γή 5αι 3ην αν3ι>ε3Aπιση 3$ν @η3η>93$ν 3ης
παρ953ιας @Aνης
Πίνακας -.)παιτούμενες πληροφορίες για το σχέ%ιο ολοκληρ&μένης %ιαχείρισης παρ#κτι&ν
περιοχ+ν /Πηγ*.0123456781! 9::;<
R(σι5Eς #ια#ι5ασ6ες
•
παλιρρ%f5Eς σ39=>ες
•
5?>α3α 5αι ρε?>α3α
•
αν98λ(ση γλ(5%? νερ%?
•
<?ση 8(=%? 7 5%63ης
•
#ιαDρ%νι5ή 8(=%>ε3ρ6α
•
γε$λ%γι5ό ισ3%ρι5ό
•
=%λό3η3α νερ%?
• απ%89=ρες, 5(>α3%=ρα?σ3ης,
ε58α=?νσεις
• ι@η>α3%γEνεση 5αι #ι98ρ$ση
• ρ(=>ός σ(ν3ήρησης ε58α=?νσε$ν
• γε$>%ρ<%λ%γι5ή αν9π3(Cη
• =Eσεις #ι9=εσης ε5σ5α<Aν
• αCι%λόγηση παρ953ι$ν Eργ$ν >ε39 3ην
5α3ασ5ε(ή
Π%ιό3η3α νερAν 5αι
ι@η>93$ν
•
#ε#%>Eνα, σ3%ιDε6α, πληρ%<%ρ6ες
για 3ην πρ%σ3ασ6αJ<(σι5%Dη>ι5Eς,
8ι%λ%γι5Eς, >ι5ρ%8ι%λ%γι5Eς,
ι@η>α3%λ%γι5EςM
•
λε59νη απ%ρρ%ής 5αι πηγEς
ρ?πανσης
•
>ελλ%ν3ι5Eς π%λι3ι5Eς 5αι σ3όD%ι
για 3ην π%ιό3η3α
• 5α3ηγ%ρ6ες Dρήσης νερAν π%3α>Aν
• σDE#ια ε3αιριAν ?#ρε(σης
• Dρήσεις γης >ε3αC? Cηρ9ς 5αι νερ%?
• ση>εια5Eς πηγEς ρ?πανσης σ3%ν
παρ953ι% DAρ%
• 3ι>Eςu%#ηγ%6 cc,•‚e 5.9
• πρ%8λή>α3α απ%ρρι>>93$ν σ3ις α53Eς
5αι ε58%λEς π%3α>Aν
!ια3ήρηση <?σης
•
• <(σι59 5α3α<?για ή πρ%σ3α3ε(ό>ενες
περι%DEς π%( #ιαDειρ6@%ν3αι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
L:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
=εσ>%=ε3η>Eνες περι%DEς
•
πληρ%<%ρ6ες για περι%DEς >ε
ι#ια63ερη ση>ασ6α για 3η <?ση ή
5αι >ε γε$λ%γι5ήuγε$>%ρ<%λ%γι5ή
ση>ασ6α
•
ε6#η <(σι5Aν %ι5%3όπ$ν
•
ε6#η 5αι 5%ιν$ν6ες παν6#ας 5αι
Dλ$ρ6#ας
•
3αCινό>ηση 5αι πλη=(σ>%6 π%(λιAν
• ισ3%ρι5ή >ε3α8%λή %ι5%3όπ$ν
• 5α39λληλ%ι 3όπ%ι για <(σι59 5α3α<?για
• επι#ρ9σεις, σ(><Eρ%ν3α, α><ισ8η3ήσεις
• αν9γ5ες σε Eρε(να,#ιαDε6ριση
• ε(αισ=ησ6α περι%Dής σ3η >ε3α8%λή 3ης
π%ιό3η3ας
O%π6% •
=εσ>%=ε3η>Eνες περι%DEς 5αι
π%λι3ι5Eς
•
πι=ανό3η3α =εσ>%=E3ησης
•
ε(α6σ=η3ες περι%DEς
• σ(γ5ρ%?σεις ή α><ισ8η3ήσεις
• =Eσεις >ε #(να3ό3η3ες
αν9πλασηςuαπ%5α39σ3ασης
Π%λι3ισ3ι5ή
5ληρ%ν%>ι9
•
εν3%πισ>ός =Eσε$ν 5αι εν #(ν9>ει
=Eσε$ν >ε (ψηλό %ι5ισ3ι5ό
#(να>ι5ό
• 8α=>ός ε(π9=ειας
• αν9γ5ες >ελλ%ν3ι5ής #ιαDε6ρισης
Αλιε6α •
ε=νι5ή 5αι BB αλιε(3ι5ή π%λι3ι5ή
•
ε6#η αλιε(%>Eν$ν ψαριAν 5αι
%σ3ρα5%ει#Aν
•
περ6%#%ς αλιε6ας
•
αρι=>ός ψαρ9#$ν 5αι σ5α<Aν
•
>E=%#%ι αλιε6ας
•
>Eγε=%ς 5αι ιππ%#?να>η σ5α<Aν
•
αCι%λόγηση παρ953ι$ν (π%#%>Aν
• εν3%πισ>ός πε#6$ν >ε %σ3ρα5ό#ερ>α 5αι
αναπαραγ$γής ψαριAν
• σ3%ιDε6α για ψαρό3%π%(ς
• 39σεις 5αι 5α39σ3αση ψαρό3%π$ν
• πρ%8λEψεις, αν3ιC%ό3η3ες
• αν9γ5ες
• ε=ελ%ν3ι5ή #ιαDε6ριση
• σ(γ5ρ%?σειςu α><ισ8η3ήσεις
O%(ρισ>ός 5αι
αναψ(Dή
•
3?π%ι
• DAρ%ι αν9π3(Cης, 8ελ36$σης
• ε=ελ%ν3ι5ή #ιαDε6ριση
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
LF
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
•
πόλ%ι EλCης
•
#ιαν%>ή 5αι #(να>ι5ό
•
39σεις,παρελ=όν, >Eλλ%ν
•
σ(γ5ρ%?σεις, α><ισ8η3ήσεις,
επιπ3Aσεις
•
ανEσεις 5αι πρ%σ<ερό>ενες
(πηρεσ6ες
•
5α3αλ?>α3α
• (π9ρD%(σες π%λι3ι5Eς
• παρ953ιες σ3ρα3ηγι5Eς
• π%λι3ι5Eς 5αι αCι%λ%γήσεις
• πρ%γρ9>>α3α 5αι πρ%39σεις αν9π3(Cης
• απαι3ήσεις 5α3αναλ$3Aν
• παραλ6ες 5αι ση>ε6α πρόσ8ασης
Ι#ι%53ησ6ες γης •
E53αση
•
(π9ρD%(σα 5αι >ελλ%ν3ι5ή Dρήση
•
πρό3(πα για 3η Dρήση
• σ(γ5ρ%?σεις, α><ισ8η3ήσεις
• απαι3ήσεις για >ελλ%ν3ι5ή #ιαDε6ριση
B>πόρι%, να(3ιλ6α,
να(σιπλ%zα
•
#ιασ39σεις 3ης ε5>ε39λλε(σης γης
5αι νερ%?
•
8ι%>ηDαν6α 5αι ε>π%ρι59
σ(><Eρ%ν3α
•
ση>ασ6α 3ης ε5>ε39λλε(σης για
3ην 3%πι5ή 5αι ε=νι5ή %ι5%ν%>6α
• 3?π%ι να(3ιλ6ας 5αι ε(5%λ6ες
• σ(ν3ήρηση 5αι ε589=(νση
• α><ισ8η3ήσεις, σ(γ5ρ%?σεις
• (π9ρD%(σες ρ(=>6σεις
• ισ3%ρι5Eς 39σεις
• αν9γ5ες #ιαDε6ρισης
Πρ%σ3ασ6α =9λασσας •
<(σι5ή πρ%σ3ασ6α
•
αναDA>α3α για πλη>>?ρες
• α>(ν3ι59 =E>α3α
• #ιε(=E3ηση 5α3α<(γ6$ν
Πρ%γρα>>α3ισ>ός
5αι σDε#ιασ>ός
•
3%πι59 5αι 9λλα σDE#ια
•
ισ3%ρι5ή ανα#ρ%>ή 5αι εν #(ν9>ει
αν9π3(Cη σ3% >Eλλ%ν
•
3%πι59 Eγγρα<α σDε#ιασ>%? 5αι
%#ηγ6ες
• λόγ%ι απόρριψης πρ%γρα>>α3ισ>Eν$ν
παρε>89σε$ν
• π%λι3ι5Eς π%( απE3(Dαν
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
LN
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Οι αρ"κτιες εριο59ς της *λλ"δας
4 παρ953ι%ς DAρ%ς 3$ν D$ρAν σ3η 2εσόγει% 5αι ει#ι5ό3ερα η Bλλ9#α αν3ι>ε3$π6@ει 3%
πρό8λη>α 3%( ελλε6>>α3%ς 3%( νερ%?. BC9λλ%( ε6ναι γν$σ3ό, ό3ι η η ανισ%5α3αν%>ή 3$ν
8ρ%D%π3Aσε$ν 5αι 3ης @ή3ησης 3%( νερ%? σε σDEση >ε 3ην (περ8%λι5ή Dρήση 3%( #η>ι%(ργε6
περι8αλλ%ν3ι59 πρ%8λή>α3α, όπ$ς ε6ναι 8λ98ες σ3%(ς (πόγει%(ς (#ρ%<%ρε6ς, σ3ην απ%Cήρανση
(γρ%3όπ$ν, σ3η σ(γ5Eν3ρ$ση ρ?π$ν 5αι 9λλα. Bι#ι5ό3ερα, σ3ις παρ953ιες περι%DEς 3ης
Αργ%λ6#ας, 2α5ε#%ν6ας, "εσσαλ6ας, Oρ%ι@ην6ας, Α33ι5ής 5αι 3$ν νησιAν ED%(ν παρα3ηρη=ε6
<αινό>ενα (<αλ>?ρ$σης 5αι 5α=ι@ήσε$ν 3%( ε#9<%(ς π%( %<ε6λ%ν3αι σ3ην 5α3ασ3ρ%<ή 3$ν
(πόγει$ν (#ρ%<%ρE$ν. Bπ%>Eν$ς, 3% Eλλει>>α 3%( νερ%? σ3ις παρ953ιες περι%DEς απ%3ελε6
ση>αν3ι5ό πρ%8λη>α3ισ>ό 5αι πρό5ληση.
; 2εσόγει%ς =9λασσα επ6σης, $ς 5λεισ3ή =αλ9σσια περι%Dή 5αι $ς περι%Dή >ε >ι5ρή
παλιρρ%ια5ή 56νηση, <α6νε3αι ό3ι ε6ναι ε(α6σ=η3η σ3η ρ?πανση όπ$ς 3% 6#ι% σ(>8α6νει >ε 3%(ς
περισσό3ερ%(ς 5όλπ%(ς σ3ην Bλλ9#α. &η>ειAνε3αι ό3ι 3α ανεπεCEργασ3α λ?>α3α π%( ρ6Dν%ν3αι
σ3η =9λασσα, %ι απ%ρρ%Eς από 3ις γε$ργι5Eς 5αλλιEργειες π%( ε6ναι ε>πλ%(3ισ>Eνες >ε νι3ρι59
5αι <$σ<%ρι59 =ρεπ3ι59 9λα3α 5αι <(3%<9ρ>α5α 5αι 3α α3(Dή>α3α 3ης να(3ιλ6ας >ε 3ις
πε3ρελαι%5ηλ6#ες σ(>89λλ%(ν σ3η ρ?πανση 3ης =9λασσας. oπ%λ%γ6@ε3αι ό3ι LK-LNr 3%(
σ(ν%λι5%? <%ρ36%( 3ης ρ?πανσης σ3η 2εσόγει% 5αι 5α3W επE53αση σ3ην Bλλ9#α, EDει 3ην
πρ%Eλε(σή 3ης από 3η σ3ερι9 5αι απ%#6#ε3αι 5(ρ6$ς σ3α ασ3ι59 λ?>α3α, 3ις γε$ργι5Eς απ%ρρ%Eς
5αι 3α 8ι%>ηDανι59 από8λη3α.
4 ελληνι5ός παρ953ι%ς DAρ%ς #ια>%ρ<Aνε3αι από 3η γε$λ%γ6α 5αι 3η γε$>%ρ<%λ%γ6α, 3% 5λ6>α
5αι 3η #(να>ι5ή 5α39σ3αση 3$ν α53Aν. ; Bλλ9#α παρ%(σι9@ει πλ%?σι% %ρι@όν3ι% 5αι
5α3α5όρ(<% #ια>ελισ>ό απ%3Eλεσ>α 3ης #ρ9σης 3$ν γε$λ%γι5Aν παραγόν3$ν. ; Eν3%νη ό>$ς
>%ρ<%λ%γι5ή #ια<%ρ%π%6ηση 5α=όρισε 5αι 3% (#ρ%γρα<ι5ό 3ης #653(%. 4ι λε59νες απ%ρρ%ής 3$ν
ση>αν3ι5ό3ερ$ν π%3α>Aν ε6ναι ε53ε3α>Eνες 5αι 3α <αινό>ενα #ι98ρ$σης 5αι απ%σ9=ρ$σης 3$ν
πε3ρ$>93$ν ε6ναι Eν3%να εCαι36ας 3$ν 5λι>α3ι5Aν σ(ν=η5Aν 5αι 3ης σ?σ3ασης 5αι #%>ής 3$ν
γε$λ%γι5Aν σDη>α3ισ>Aν. O% απ%3Eλεσ>α ε6ναι, Dερσ%γενή (λι59 να >ε3α<Eρ%ν3αι πρ%ς 3ις
α53Eς 5αι 3ις =9λασσες. 2ε επισ3η>%νι5%?ς #ηλα#ή όρ%(ς η (#ρ%#(να>ι5ή 3%( (#ρ%γρα<ι5%?
#ι53?%( 3ης Bλλ9#ας ε6ναι % 5?ρι%ς παρ9γ%ν3ας #ια>όρ<$σης 3%( παρ953ι%( DAρ%(. BC9λλ%(
5αι 3% 5λ6>α απ%3ελε6 8ασι5ό παρ9γ%ν3α για 3η #ια>όρ<$ση 3$ν α53Aν για36 από α(3ό εCαρ393αι
5α39 5?ρι% λόγ% η απ%σ9=ρ$ση π%( #η>ι%(ργε6 3% E#α<%ς, 3% %π%6% 3ρ%<%#%3ε6 3%ν παρ953ι%
DAρ%. Iσ3όσ%, %ι 8ρ%D%π3Aσεις ε6ναι % 5?ρι%ς παρ9γ%ν3ας 3ης >ε3α<%ρ9ς 3$ν πρ%ιόν3$ν 3ης
#ι98ρ$σης Jσ3ερε%->ε3α<%ρ9M. 4ι 9νε>%ι >ε 3ην Eν3αση, σ(Dνό3η3α 5αι 5(ρ6$ς 3ην 5α3ε?=(νσή
3%(ς πα6@%(ν 3%ν πλE%ν 5(ρ6αρD% ρόλ% σ3ην παρ953ια (#ρ%#(να>ι5ή. Α(3ή η (#ρ%#(να>ι5ή 3$ν
=αλ9σσι$ν >α@Aν σ3ις παρ953ιες περι%DEς ε5<ρ9@ε3αι >ε 3%ν 5(>α3ισ>ό % %π%6%ς εCαρ393αι από
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
LT
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
3α επι5ρα3%?ν3α ανε>%λ%γι59 5α=εσ3A3α, 3α %π%6α σ3ην Bλλ9#α ε6ναι 5(ρ6$ς 8%ρε6$ν 5αι
νό3ι$ν 5α3ε(=?νσε$ν.
4ι α53Eς 3ης Bλλ9#ας 5α3α39σσ%ν3αι σ3ις #ελ3αf5Eς, α53Eς πρ%σD$σιγενε6ς, α53Eς
#ια8ρ$σιγενε6ς, α53Eς >ι53%? 3?π%( 5αι 8ραDA#εις α53Eς.
&3ην Bλλ9#α η παρ953ια @Aνη ε6ναι π(5ν%5α3%ι5η>Eνη 5αι σWα(3ό 3% DAρ% εCασ5%?ν3αι >ι9
>εγ9λη π%ι5ιλ6α από #ρασ3ηριό3η3ες >Eσα από 3ις %π%6ες γ6νε3αι εν3α3ι5ή Dρήση σ3% νερό 5αι
σ3% E#α<%ς. b3σι, σ3ην παρ953ια περι%Dή σ(γ5εν3ρAνε3αι π9ν$ από 3% TKr 3%( πλη=(σ>%? 3ης
DAρας >ε >εγ9λες επ%Dια5Eς εC9ρσεις, ε#A σ(ν3ηρε63αι 3% ZKr 3ης 8ι%>ηDανι5ής παραγ$γής 5αι
3% ^Kr 3$ν 3%(ρισ3ι5Aν επεν#?σε$ν. BC9λλ%( από 3α :NK ε5α3%>>?ρια 3$ν 5α3%65$ν 3$ν ]L
παρα->εσ%γεια5Aν 5ρα3Aν, 3α ]:K ε5α3%>>?ρια @%(ν >όνι>α σ3ην παρ953ια @Aνη, ενA =α πρEπει
να πρ%σ3ε=%?ν 5αι 9λλα ]]K ε5α3%>>?ρια 3%(ρ6σ3ες π%( <ιλ%Cεν%?ν3αι ε3ησ6$ς σ3ις περι%DEς
α(3Eς.
Gια 3%ν ελληνι5ό παρ953ι% DAρ% ED%(ν ι#ιαι3Eρα ση>ασ6α 5αι σπ%(#αιό3η3α %ι α++1δεις
&αραλίες ή γενι5ό3ερα παραλ6ες, 3α δ9λτα των &οτα+1ν 5αι %ι α&όκρη+νες ακτ9ς.
Iς παραλ6ες Dαρα53ηρ6@%ν3αι περι%DEς 3ης α53ής όπ%( (π9ρD%(ν απ%=Eσεις, 9>>%( J5ό55%ι >ε
#ι9>ε3ρ% T:-]2KK>*M, D%λι5Aν J (λι5ό #ια>E3ρ%( ]2KK-2KKK>*M 5αι 5ρ%59λ$ν J#ι9>ε3ρ%ς
(λι5Aν π9ν$ από 2KKK>*M. Oα παρ953ια σ(σ3ή>α3α ε53ός 3$ν <(σι5Aν #ιεργασιAν
αλλ%ιAν%ν3αι 5αι από 3ις αν=ρ$π%γενε6ς παρε>89σεις 5αι #ρασ3ηριό3η3ες. Bι#ι5ό3ερα, ε53ός 3%(
ση>εριν%? πρ%8λή>α3%ς 3ης >ε3α8%λής 3$ν 5λι>α3ι5Aν σ(ν=η5Aν %ι παραλ6ες επηρε9@%ν3αι
από 3ις 3ε53%νι5Eς 5ινήσεις 3%( γήιν%( <λ%ι%?, 3α Cα<νι59 α5ρα6α 5αιρι59 <αινό>ενα, από 3η
Dρήση 3ης παρ953ιας @Aνης από 3%ν 9ν=ρ$π%, από 3ις #ρασ3ηριό3η3ες 3%( αν=ρAπ%( 3όσ% σ3%ν
παρ953ι% DAρ% ,αλλ9 5αι σ3ην ε(ρ?3ερη λε59νη απ%ρρ%ής. 4ι παραλ6ες α(3Eς 593$ από 3ην
επ6#ραση ισD(ρAν ενεργεια5Aν παραγόν3$ν J5(>α3ισ>ός, ρε?>α3α, 9νε>%ς, παλ6ρρ%ιαM
#ια8ρAν%ν3αι Eν3%να >ε απ%3Eλεσ>α περι%#ι59 να >ε3α89λλ%(ν >%ρ<ή 5αι Dαρα53ήρα, ενA
>π%ρε6 α5ό>η 5αι να εCα<ανισ3%?ν. BC9λλ%(, >ε3α8%λEς (<6σ3αν3αι %ι α53Eς 5αι από Dρόνιες
περι8αλλ%ν3ι5Eς επι#ρ9σεις.
4ι <(σι5%6 παρ953ι%ι σDη>α3ισ>%6 π%( σ(ναν3Aν3αι σε >ι9 α>>A#η παραλ6α %<ε6λ%ν3αι 5(ρ6$ς
σ3η #ρ9ση 3%( ανE>%(, 3%( 5(>α3ισ>%?, αλλ9 5αι 3ης γενι5ό3ερης 3%π%γρα<ι5ής 5αι γε$λ%γι5ής
#%>ής 3ης εν#%DAρας. 4ι παρ953ι%ι α(3%6 σDη>α3ισ>%6 σ(νή=$ς ανα<Eρ%ν3αι $ς γε$>%ρ<Eς.
b3σι, σε >ια α>>A#η παραλ6α >π%ρε6 να σ(ναν3ήσει 5ανε6ς
- λι>ν%=9λασσες. Α8α=ή παρ953ια περι89λλ%ν3α 3α %π%6α #ιαD$ρ6@%ν3αι από 3η =αλ9σσια
περι%Dή >ε <ραγ>%?ς, αναDA>α3α, 3όCα, α>>%λ%(ρ%νησ6#ες 5λπ. B53ε3α>Eνες λι>ν%=9λασσες
σ3%ν ελληνι5ό παρ953ι% DAρ% (π9ρD%(ν σ3% 2εσ%λόγγι, σ3%ν Α>8ρα5ι5ό 5όλπ%, σ3η "ρ95η,
σ3η #(3ι5ή Πελ%πόννησ% αλλ9 5αι σ3α νησι9. Oα %ι5%σ(σ3ή>α3α α(39 ε6ναι π%λ? παραγ$γι59
5αι 3α αλιε?>α39 3%(ς ED%(ν >εγ9λη ε>π%ρι5ή ση>ασ6α.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
LZ
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
- Α>>A#η 8Eλη. !η>ι%(ργ%?ν3αι από 3η σ(ν#(ασ>Eνη #ρ9ση #(% #ια<%ρε3ι5Aν 5α3ε(=?νσε$ν
5(>α3ισ>Aν, π9ν$ σε >ια α>>A#η παραλ6α η %π%6α EDει σ(>παγEς (πό8α=ρ%. OE3%ια 8Eλη
σ(ναν3Aν3αι σ3% "ερ>αf5ό, Π%σ6#ι gαλ5ι#ι5ής, Uα5$ν6α, ;γ%(>εν63σα 5.9.
- Α>>A#εις λαι>%6. 4ι α>>A#εις λαι>%6 ή ƒo*•o,o #η>ι%(ργ%?ν3αι >πρ%σ39 από α>>A#εις
παραλ6ες ό3αν (π9ρD%(ν (π%λε6>>α3α νησ6#$ν 8ραDA#%(ς ή α>>A#%(ς σ?σ3ασης σ3% γει3%νι5ό
=αλ9σσι% DAρ%. 4ι #%>Eς α(3Eς σ(ν#E%ν3αι >ε <αινό>ενα παλαιAν απ%σ?ρσε$ν, ή επι5λ6σε$ν
3ης σ39=>ης 3ης =9λασσας ή α5ό>η από ανα#?σεις =αλ9σσι%( (π%89=ρ%(. OE3%ι%ι λαι>%6 σ3%ν
ελληνι5ό παρ953ι% DAρ% >π%ρε6 να σ(ναν3ήσει 5ανε6ς σ3% 'α8%?ρι Α33ι5ής, σ3η περι%Dή Π9ργας
5αι σ3α νησι9.
- Παραλια5%6 ψα>>63ες. B6ναι γε$>%ρ<Eς σ(νε53ι5%? 3?π%( >ε (λι59 π%( ED%(ν (π%σ3ε6 επανα-
#ιεργασ6ες J#ιαγEνεσηM. &3ην Bλλ9#α 3E3%ιες ε><αν6σεις (π9ρD%(ν σ3ην Α33ι5ή, 'ρή3η,
Πελ%πόννησ%, B?8%ια 5.9
Oα #Eλ3α 3$ν π%3α>Aν π%( σ(ν#E%ν3αι >ε περι%DEς ε58%λAν π%3α>Aν περιλα>89ν%(ν Eνα
ε(ρ?3ερ% <9σ>α γε$λ%γι5Aν σDη>α3ισ>Aν. Gια πρA3η <%ρ9 % όρ%ς `#Eλ3αa Dρησι>%π%ιε63αι από
3%ν ;ρό#%3% 3%ν N% αιAνα π.D. για να περιγρ9ψει 3ην 3ριγ$νι5ή περι%Dή Cηρ9ς π%( ε6Dε
σDη>α36σει % Yε6λ%ς π%3α>ός. &η>ειAνε3αι ό3ι όλα 3α π%39>ια #εν σDη>α36@%(ν #Eλ3α. 4ι
ση>αν3ι5ό3ερ%ι παρ9γ%ν3ες π%( 5α=%ρ6@%(ν 5αι #ια>%ρ<Aν%(ν 3ην εCEλιCη ενός #Eλ3α ε6ναι
- η γε$>%ρ<%λ%γ6α 5αι η #ια>όρ<$ση 3ης α53ής
- η #ιε?=(νση 5αι η Eν3αση 3%( 5(>α3ισ>%?
- % 8α=>ός 3ης παρ953ιας >ε3α56νησης 3$ν ι@η>93$ν 5αι η σDEση 3%(ς >ε 3η >ε3α<%ρ9 (λι5%?
από 3%(ς π%3α>%?ς
- 3% ε?ρ%ς 3ης παλ6ρρ%ιας.
4(σιασ3ι59 %ι #ιεργασ6ες #η>ι%(ργ6ας ενός #Eλ3α 5α=%ρ6@%ν3αι από 3% 5α=εσ3Aς 3%( π%3α>%?,
3ις παρ953ιες #ιεργασ6ες 5αι 3%(ς 5λι>α3ι5%?ς παρ9γ%ν3ες.
&3%ν ελληνι5ό παρ953ι% DAρ% σDη>α36@%ν3αι #ι9<%ρες >%ρ<Eς #Eλ3α $ς απ%3Eλεσ>α 3$ν σDε3ι59
(ψηλAν π%σ%σ3Aν >ε3α<ερό>εν$ν π%39>ι$ν ι@η>93$ν σ3%ν παρ953ι% DAρ% σε σ(ν#(ασ>ό >ε 3%
α8α=Eς 3$ν λε5ανAν >πρ%σ39 σ3ις ε58%λEς 3$ν π%3α>Aν 5αι 3ις 5(>α3ι5Eς #ιεργασ6ες σ3%ν
παρ953ι% DAρ%.
Π6να5ας TOα 5(ριό3ερα ελληνι59 #Eλ3α >ε 3α >%ρ<%λ%γι59 3%(ς Dαρα53ηρισ3ι59
οτα+ός ZΔ9λτα Περι%Dή B58%λAν
Uε59νη
Απ%ρρ%ής
E53αση σε
3. Dλ>.
Πε#ι9#α !Eλ3α
E53αση σε 3.Dλ>.
Α53%γρα>>ή !Eλ3α
>ή5%ς σε Dλ>.
'λι"κ+ονας "ερ>αf5ός ^2NK ]2K ]T
'Jιός "ερ>αf5ός 2:ZNK FKK :N
[!ρος "ρα5ι5ό N2^KK ]^K 2K
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
LL
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Καλα+"ς Ιόνι% ]L2T LK :K
ηνειός (Θ.) "ερ>αf5ός ]KZNK ZK 2K
Σ&ερ5ειός 2αλια5ός ]ZLK ]KF 2N
Στρυ+όνας &3ρ(>%νι5ός ]TNNK ]K ]K.N

4ι από5ρη>νες α53Eς Dαρα53ηρ6@%ν3αι από σDε#όν 5α3α5όρ(<α ή 5α3α5όρ(<α 3%ιDA>α3α
DEρσ%(, όπ%( η DEρσ%ς σ(ναν39 3% =αλ9σσι% DAρ% σ3ην περι%Dή 3ης α53%γρα>>ής. Oα 3%ιDA>α3α
α(39 (<6σ3αν3αι Eν3%να 3%(ς >ηDανισ>%?ς #ι98ρ$σης J9νε>%ς, =ερ>%5ρασ6α, 8ρ%Dόπ3$ση,
5(>α3ισ>όςM >ε 3%(ς %π%6%(ς εCελ6σσ%ν3αι σ(νή=$ς σε %ρι@όν3ιες πλα3<όρ>ες. ; #%>ή 5αι η
γε$>%ρ<%λ%γι5ή σ?σ3αση α(3Aν 3$ν 5ρη>νAν, >ε 3η σ3α#ια5ή #ι98ρ$σή 3%(ς #η>ι%(ργε6 σ3%
γε$λ%γι5ό Dρόν% 5%ιλ9#ες, όρ>%(ς, >ι5ρ9 λι>9νια, αλλ9 5αι α>>A#εις 5%λπ6σ5%(ς. 4(σιασ3ι59
%ι >ηDανισ>%6 #ι98ρ$σης ED%(ν #ια<%ρε3ι5ή σ(>περι<%ρ9 π9ν$ σ3α #ι9<%ρα πε3ρA>α3α 5αι
3%(ς γε$λ%γι5%?ς σDη>α3ισ>%?ς. b3σι, αν9λ%γα >ε 3% 8α=>ό αν3%Dής 5αι σ(ν%Dής 3$ν
γε$λ%γι5Aν σDη>α3ισ>Aν #η>ι%(ργ%?ν3αι αν9λ%γα #ι9<%ρες #ια<%ρ%π%ιήσεις. bνα π%λ? >εγ9λ%
>Eρ%ς 3$ν ελληνι5Aν νησιAν 5α3αλα>89νε3αι από από5ρη>νες α53Eς.
BBBBBBBBBBBBBBBB
A&αί,ρια ερι!αλλοντικ" Κ9ντρα
ρόκληση του Μ9λλοντος
Oα oπα6=ρια Περι8αλλ%ν3ι59 'Eν3ρα σ3%Dε?%(ν σ3ην ανανE$ση 3ης σ(ν%Dής 5αι 3$ν #%>Aν 3ης
3%πι5ής 5%ιν$ν6ας, π%( 5αλε63αι να αναπ3?Cει #(να>ι5Eς, να σ(ν=Eσει σDEσεις, να πρ%$=ήσει
5αιν%3%>6ες 5αι να εCασ<αλ6σει πρ%%π3ι5Eς για 3%ν 9ν=ρ$π% 5αι 3η <?ση. 4 π%λι3ισ>ός, 3%
περι89λλ%ν, η παρ9#%ση, η παραγ$γή 5αι η ήπια αν9π3(Cη ε6ναι 3α %(σιA#η σ(σ3α3ι59 3ης νEας
πρό5λησης.
Ανα><68%λα, η ση>ερινή πραγ>α3ι5ό3η3α σε ό3ι α<%ρ9 3η 8ιAσι>η αν9π3(Cη <α6νε3αι ό3ι EDει
%#ηγη=ε6 σε α#ιEC%#α ε<αρ>%γής. 'αι 3%?3%, για36 %ι5%#%>ή=η5ε >ε 8ερ>παλισ>%?ς 5αι
ε(D%λόγια από 3%(ς λ6γ%(ς 5αι 3%(ς ED%ν3ες, π9ν$ σ3ην αγ$ν6α 3ης 5%ιν$ν6ας 3%( >όD=%( 5αι 3ης
5α=η>ερινής 8ι%π9λης. b3σι, 3% >%ν3Eλ% 3%(ς, EDει <39σει σε %ρια5ό ση>ε6%, απαCιAν%ν3ας 3ις
αρDEς 3ης %ι5%ν%>ι5ής ανα89=>ισης >ε 3ην 3α(3όDρ%νη Eλλειψη σε8ασ>%? πρ%ς 3%ν
περι89λλ%ν3α, 3% γει3%νι5ό DAρ% όπ%( όλ%ι @%?>ε, σ(ν(π9ρD%(>ε 5αι #η>ι%(ργ%?>ε για36 k
ε6>ασ3ε α5ό>α @$ν3αν%6. Iσ3όσ%, 3% σ?γDρ%ν% %λ6σ=η>α σ3ην π%ιό3η3α @$ής, >π%ρε6 να
Cεπερασ3ε6 >όν% >ε Eνα νE% όρα>α 5αι επανασDε#ιασ>ό 3$ν απαι3ήσε$ν >ας π%( =α 8ασ6@%ν3αι
σ(ν#(ασ3ι59 5αι %λισ3ι59 σ3%ν %ρ=%λ%γισ>ό 3$ν απαι3ήσε$ν 3ης 5%ιν$ν6ας 5αι 3ης %ι5%ν%>6ας
5αι σ3η αναγ5αιό3η3α 3ης #ιασ?ν#εσής 3%(ς >ε 3% περι89λλ%ν. 4ι γε$γρα<ι5%6 DAρ%ι, όπ%(
>π%ρ%?ν να 8ρ%(ν 9>εση ε<αρ>%γή 8ιAσι>α αναπ3(Cια59 σDE#ια, ε6ναι >όν% %ι 3%πι5Eς
5%ιν$ν6ες. Oα >ι5ρ9 α(39 (π%σ?ν%λα ή3αν ανE5α=εν %ι >όνες >%ρ<Eς 5%ιν$νι5ής %ργ9ν$σης
π%( παρE>ειναν αναλλ%6$3ες, σ3η #ι9ρ5εια 3ης αν=ρAπινης ισ3%ρ6ας. Α(3Eς ή3αν ε5ε6νες π%(
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
L^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
#ια<?λαCαν 3ην 5ληρ%ν%>ι9 - π%λι3ισ3ι5ή, περι8αλλ%ν3ι5ή X 5αι 3ις παρα#όσεις, για36
απ%3ελ%?σαν 3η ραD%5%5αλι9 3ης 3%πι5ής >ι5ρ%-%ι5%ν%>6ας.
Oα >EDρι σή>ερα σεν9ρια 8ιAσι>ης αν9π3(Cης >π%ρ%?>ε να 3α Dαρα53ηρ6σ%(>ε $ς πρ%ς 3ην
ε<αρ>%σι>ό3η39 3%(ς, ε63ε $ς %(#E3ερα 5αι 9νε(ρα, ε63ε $ς σ3ερ%?>ενα πρ$3%3(π6ας,
πρ%%π3ι5Aν 5αι ε(ελιC6ας. Bπ%>Eν$ς, % επαναπρ%σανα3%λισ>ός ε6ναι η >όνη #ιEC%#%ς, α<%? η
αναγ5αιό3η3α 3ης σ?ν=εσης 5αι #ιασ?ν#εσή 3%(ς περν9 >Eσα από 3η γ%η3ε6α 3$ν σDEσε$ν
αν=ρAπ%( 5αι <?σης. 2όν% E3σι =α >π%ρEσ%(ν να (λ%π%ιη=%?ν %ι >ελλ%ν3ι5Eς αν9γ5ες 3ης
5%ιν$ν6ας, Aσ3ε η ση>ερινή λι>ν9@%(σα σ(γ5(ρ6α να >ε3α3ραπε6 σε #η>ι%(ργι5ή 5αι
%λ%5ληρ$>Eνη γνAση 5αι ε<αρ>%γή για 3ην ήπια αν9π3(Cη. V3αν #ηλα#ή =α γ6νει Eνα >ε 3ην
3%πι5ή 5%ιν$ν6α, όπ$ς ή3αν 3ό3ε. ; 5αιν%?ργια πρ%%π3ι5ή %<ε6λει πρ$36σ3$ς να #η>ι%(ργήσει
σ(ν=ή5ες %ι5%ν%>ι5ής σ(>86$σης 5αι να ενσ$>α3$=ε6 >Eσα σ3%ν 3%πι5ό 5%ιν$νι5ό ισ3ό. b3σι,
=α 5α3%ρ=$=ε6, 3% απλό 5αι 3% α(3%νόη3%. !ηλα#ή, >Eσα από 3ην παρα3ήρηση, 3% #ι9λ%γ%ς, 3ις
8ι$>α3ι5Eς #ρ9σεις, 3ην 5α3ανόηση 5αι 3ην ενη>Eρ$ση, να (ι%=ε3η=ε6 Eνας εναλλα53ι5ός 3ρόπ%ς
σ5Eψης για >ια νEα αν=ρAπινη 5αι (λ%π%ιήσι>η πρα53ι5ή.
Α(3ή %(σιασ3ι59 ε6ναι η (πEρ8αση, @$3ι5ή αρDή για 3α %ρ9>α3α >ιας 5αλ?3ερης @$ής. &Wα(3ό 3%
ση>ε6%, όπ%( σDε#ι9@ε3αι η %λ%5ληρ$>Eνη 3%πι5ή αν9π3(Cη, ε>πλE5ε3αι 5αι % ρόλ%ς 3ης
περι8αλλ%ν3ι5ής αγ$γής, η %π%6α %<ε6λει να ε6ναι #ια=Eσι>η σε όλες 3ις 5%ιν$νι5Eς %>9#ες,
παρED%ν3ες σε όλ%(ς ε(5αιρ6ες να παρα3ηρήσ%(ν, να ερε(νήσ%(ν, να σ5ε<3%?ν, να πρ%3ε6ν%(ν
5αι να ε<αρ>όσ%(ν, αλλ9 5αι να #ια<$νήσ%(ν >ε ό3ι ED%(ν 8ιAσει, α5ό>η 5αι από 3α πα=ή>α3α
3%( σή>ερα. !εν αρ5ε6 η περι8αλλ%ν3ι5ή αγ$γή >όν% για 3η νEα γενι9. Ασ<αλAς 5αι #εν ε6ναι
αρ5ε3ό να περι>Eν%(>ε να ενηλι5ι$=%?ν %ι νEες γενιEς για να αναλ98%(ν #ρ9ση. Ασ<αλAς 5αι η
#ιαDε6ριση 3$ν <(σι5Aν πόρ$ν, για παρ9#ειγ>α, #εν >π%ρε6 να περι>Eνει ενηλι5ιAσεις.
O% νE% ελπι#%<όρ% >ήν(>α για #ρ9σεις ήπιας αν9π3(Cης πρ%EρDε3αι 5αι EDει 3ις ρ6@ες 3%( από
3ην επα<ή >ας >ε 3%ν 5όσ>%. !ηλα#ή, 3%(ς παρ9γ%ν3ες 3%( περι89λλ%ν3%ς X5%ιν$νι5%?ς,
%ι5%ν%>ι5%?ς, %ι5%λ%γι5%?ς- π%( σα<Eσ3α3α περιλα>89ν%(ν 3%ν 9γρι% 5αι σ(>8ι8ασ3ι5ό
9ν=ρ$π%, 3ην ελ5(σ3ι5ή, 3ρ(<ερή 5αι γ%η3ε(3ι5ή <?ση π%( 59=ε 3ης επιλ%γή #η>ι%(ργε6 αν >η 3ι
9λλ%, σ(γ5ινήσεις. BC9λλ%(, η νEα #(να>ι5ή-πρό5ληση, απαι3ε6 3%ν 9ν=ρ$π% >Eσα σ3%
περι89λλ%ν για να @(>$=ε6 >ε 3% περι89λλ%ν 3%( 5αι 3α πρ%8λή>α39 3%(. B6ναι α(3ό 3% σ3ήριγ>α
π%( Dρει9@%ν3αι %ι 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες, ε6ναι 3% όρα>α 3ης νEας αναπ3(Cια5ής (π%#%>ής, 3α
A&αί,ρια ερι!αλλοντικ" Κ9ντρα #η>ι%(ργι5ής 5αι %λ%5ληρ$>Eνης αν9π3(Cης για 3ην
περι%Dή. bνα (πα6=ρι% περι8αλλ%ν3ι5ό 5Eν3ρ% >π%ρε6 να ενσ$>α3Aνει για παρ9#ειγ>α, Eνα
%ι5%λ%γι5ό >%ν%π93ι >Eσα σ3η <?ση, >ια #ια#ρ%>ή ισ3%ρ6ας >Eσα σ3ην παλι9 πόλη, #ρό>%(ς 3ης
παρ9#%σης, >%ν%π93ια σ3ις α53Eς 5αι σ3ις παραλ6ες, #6πλα σ3% π%39>ι, >ια >Eρα σε Eνα 53ή>α
8ι%5αλλιEργειας, αλλ9 5αι 5Eν3ρ% επι>όρ<$σης για νE%(ς αγρό3ες, γρα<ε6% #ια>εσ%λ98ησης για
3α 3%πι59 πρ%fόν3α 5.9. Bπ6σης, 3α oπα6=ρια Περι8αλλ%ν3ι59 'Eν3ρα >π%ρ%?ν να απ%3ελEσ%(ν
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
^K
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
α(3%3ελε6ς πόλ%(ς-σ3α=>%?ς περι8αλλ%ν3ι5ής αγ$γής 5αι ενη>Eρ$σης, 3όπ%(ς σ(ν9ν3ησης 5αι
πρ%σ#%5ιAν 5αλ?3ερης @$ής, αλλ9 5αι πε#6% #ρ9σε$ν. O% σDE#ι% #ρ9σης %<ε6λει να πρ%5?ψει
>ε39 από 3ην αναγ5α6α σ?ν=εση 5αι 3% #η>όσι% #ι9λ%γ%. 4 #ι9λ%γ%ς α(3ός πEρα από 3% ό3ι ε6ναι
>ια 8α=?3α3η 5%ιν$νι5ή #ια#ι5ασ6α, απ%3ελε6 3α(3όDρ%να 5αι >ια Αγ$γή για 3η #η>%5ρα36α.
&(νή=$ς, 3% 3%πι5ό π%λι3ισ3ι5ό, <(σι5ό 5αι 5%ιν$νι5ό από=ε>α ε6ναι πλ%?σι%. Α(3ό π%(
ανα>Eν%(ν %ι 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες ε6ναι 5ινη3%π%6ηση >Eσα από ε<ι539 σDE#ια εργασ6ας,
#η>ι%(ργ6α =Eσε$ν εργασ6ας, αλλ9 5αι εCασ<9λιση =ε3ι5ής αν3ι>ε3Aπισης από 3ην Περι<Eρεια.
Παρό>%ιες πρ$3%8%(λ6ες ασ<αλAς 5αι #ια=E3%(ν 3ην 3%πι5ή 5%ιν$νι5ή σ(να6νεση, για36 η ήπια
%ι5%ν%>ι5ή αν9π3(Cη >ε %(σιασ3ι5Eς 3%πι5Eς περι8αλλ%ν3ι5Eς π%λι3ι5Eς ε6ναι 3% @η3%?>εν% ε#A
5αι αρ5ε3ό 5αιρό.
Iσ3όσ%, %ι ε(εργε3ι5Eς επι#ρ9σεις π%( =α πρ%5?ψ%(ν =α εCαρ3η=%?ν από 3η #ιασ3ρ$>α3ι5ή
#ιαDε6ριση, π%( =α EDει $ς σ3όD% 3η #η>ι%(ργ6α π%λι3ισ3ι5Aν, %ι5%ν%>ι5Aν, 5%ιν$νι5Aν 5αι
περι8αλλ%ν3ι5Aν ε(5αιριAν. !ηλα#ή, 9ν%ιγ>α ε(5αιριAν για απασDόληση, απ%5α39σ3αση ή 5αι
σ(νEDεια α>ιγAν παρα#%σια5Aν 5αι ισ3%ρι5Aν σ3%ιDε6$ν, (π%σ3ήριCη εναλλα53ι5Aν >%ρ<Aν
παραγ$γής 5αι 9λλα. '9=ε 3%πι5ή αν9π3(Cη, >Eσα από α(3ή 3ην QWoπα6=ριαWW α(3%ν%>6α, 5α=Aς
ε6ναι %ρ=%λ%γι5ή 5αι γ%η3ε(3ι5ή, απ%3ελε6 ε(%6$νη πρ%%π3ι5ή, ό>$ς απαι3ε6 #ι9λ%γ% 5αι
σ(ναινEσεις, π%λλEς <%ρEς (π%D$ρήσεις, ε(Eλι53α σDή>α3α αναπρ%σαρ>%@ό>ενα, α(3%#(να>6ες,
σ(νεργασ6ες 5αι σ(ν?παρCη.
Κα,1ς% τα A&αί,ρια ερι!αλλοντικ" Κ9ντρα ,α α&οτελο/ν &όλους κοινωνικής συνο5ής%
ή&ιας το&ικής αν"&τυJης% &ερι!αλλοντικής αν"δειJης και καινοτο+ίας και ,α στηρί.ουν την
ε&ιστρο>ή των ντό&ιων στις ρί.ες τους% η το&ική συναίνεση ,α είναι εJασ>αλισ+9νη. 4ιατί%
κα+ι" &ολιτική δεν ,α +&ορ9σει να &ρο5ωρήσει στην ε>αρ+ογή της% ε"ν δεν υ&οστηρι5τεί
ενεργ" α&ό τους ίδιους τους &ολίτες και α&ό την ίδια την κοινωνία σε το&ικό ε&ί&εδο.
*υεργετικ9ς *&ιδρ"σεις στην Κοινωνία
- mελ36$ση (π%#%>Aν για (π%#%Dή επιλεγ>Eν$ν επισ5επ3Aν
- mελ36$ση 3$ν παρεDό>εν$ν (πηρεσιAν από 3%(ς επαγγελ>α36ες 3ης περι%Dής
- Α?Cηση 3$ν επεν#?σε$ν για αν9π3(Cη εναλλα53ι5%? 3%(ρισ>%?
- Α?Cηση 3%( εισ%#ή>α3%ς 3$ν 3%πι5Aν ν%ι5%5(ριAν
- Α?Cηση =Eσε$ν εργασ6ας >ερι5ής ή πλήρ%(ς απασDόλησης
- Αν9π3(Cη 5λ6>α3%ς (π%σ3ήριCης για 3ις αρDEς 3ης 8ιAσι>ης αν9π3(Cης
- y(D%λ%γι5ή σ3ήριCη 3$ν 5α3%65$ν 3ης 3ρ63ης ηλι56ας
- Α?Cηση 3ης 5%ιν$νι5ό3η3ας >ε 3ις αν36σ3%ιDες ε5#ηλAσεις 5αι #ρασ3ηριό3η3ες
- Πρόσ8αση σε (λι5ό 5αι (πηρεσ6ες >ε π%λλαπλασιασ3ι5ή αC6α
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
^]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
*υεργετικ9ς *&ιδρ"σεις στο ερι!"λλον
- Παρε>89σεις για αν9#ειCη %ι5%λ%γι5Aν αCιAν 3ης περι%Dής
- Περι%ρισ>ός περι8αλλ%ν3ι5Aν πρ%8λη>93$ν
- Παρε>89σεις για πρ%σ3ασ6α 5αι αν9#ειCη ε(α6σ=η3$ν %ι5%λ%γι59 περι%DAν
- Bν=9ρρ(νση για #η>ι%(ργ6α %>9#$ν π6εσης επ6λ(σης πρ%8λη>93$ν
- 'α39=εση πρ%39σε$ν για 8ελ36$ση 3%( 3%πι5%? περι89λλ%ν3%ς
J3% 5ε6>εν% α(3ό σ(ν39D=η5ε από 5%ιν%? >ε 3%ν ε5παι#ε(3ι5ό '. 2α(ρEλη, (πε?=(ν% 'ΠB
"Eρ>%(, Αι3$λ%α5αρναν6αςM.
----------
4ια τις :ι+νο/λες της 8ρο5ής και του Iιονιο/
Μεσογειακ" *&ο5ικ" F9λ+ατα
Π9νε γ?ρ$ σ3α επ39 Dρόνια, ό3αν >Eσα από 3ις εν3(π$σια5Eς <$3%γρα<6ες ενός πασ6γν$σ3%(
gανιA3η <$3%γρ9<%( σ3% η>ερ%λόγι% 3%( 2KKK, CεD$ρ6σα>ε 3α >ι5ρ9 5%σ>ή>α3α 3%( Y.
gαν6$ν, 3ις επ%Dι5Eς 5%λ?>πες, 3ις >ι5ρEς επ%Dι5Eς λ6>νες 3%( Dι%νι%? 5αι 3ης 8ρ%Dής σ3% Y.
gαν6$ν. 'αι ανα@η3ήσα>ε 3η σ(ν#ρ%>ή ν3όπι$ν για περισσό3ερες πληρ%<%ρ6ες. Y3όπι$ν
5α3%65$ν π%( ν%ι9@%ν3αι για 3% 5αλ?3ερ% 5αι #ρασ3ηρι%π%ι%?ν3αι σ3%ν 3όπ% 3%(ς περι>Eν%ν3ας
593ι 3% #ια<%ρε3ι5ό για η <(σι5ή 5ληρ%ν%>ι9 3%(ς. &ή>ερα, σDε#όν 3ρ6α Dρόνια >ε39 3ην EναρCη
3%( Eργ%(, #(σ3(DAς επι8ε8αιA=η5αν %ι 3ό3ε 'ασσ9ν#ρες. Oα 3ό3ε %ρ9>α3α, εγ5α3αλε6<=η5αν ή
5αι απαCιA=η5αν σ?ν3%>α, για36 %ι ση>εριν%6 (πε?=(ν%ι, ή=ελαν 5αι E8λεπαν >%νό#ρ%>% 3ην
ενη>Eρ$ση, 3% #ι9λ%γ% 5αι 3ις σ(>>ε3%Dι5Eς #ρ9σεις 3$ν ν3όπι$ν. B6ναι 5%ινή πεπ%6=ηση ό3ι 3α
3%πι59 Eργα για 3η R?ση 5αι 3α Περι89λλ%ν π%ρε?%ν3αι σε σ$σ3%?ς πρ%σανα3%λισ>%?ς 5αι
ED%(ν ελπι#%<όρες πρ%%π3ι5Eς για 3% α?ρι%, ε<όσ%ν πα6@%(ν ενεργό ρόλ% %ι 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες.
!(σ3(DAς, >Eσα σε παραλ%γισ>ό (π%σDεσι%λ%γ6ας, ε#A 5%ν39 >ας, ε6#αν 3% <$ς ε5π3Aσεις >ε
σ3όD% 3%ν 9ν=ρ$π%, 3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες, 3α σD%λε6α, 3%ν επισ3ή>%να, 3% περι89λλ%ν, 3ην
απ%(σ6α 3ης σ3%D%=ε3η>Eνης ενη>Eρ$σης 5αι ελ9Dισ3η E$ς π%λ? >ι5ρή πληρ%<όρηση %ρισ>Eν$ν
5αι >όν% 5%ιν$νι5Aν ε3α6ρ$ν. 2ήπ$ς, για να 3%(ς απ%=αρρ?ν%(ν να σ(>>ε3ED%(ν 5αι να
αναλ98%(ν ό3ι 3%(ς ανή5ει #ι5αι$>α3ι59P Gια36 >όν% E3σι >π%ρ%?ν 5αι γ6ν%ν3αι 59=ε <%ρ9 %ι
5(ρ6αρD%ι 3%( παιDνι#ι%?, 59π%ι%ι από 3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες. 'α=Aς %λ%5ληρAνε3αι σε >ερι5%?ς
>ήνες 3% ε(ρ$παf5ό πρόγρα>>α π%( α<%ρ9 3ις επ%Dι5Eς >εσ%γεια5Eς 5%λ?>πες ή 8ρόDινες >π9ρες
5αι ει#ι5ό3ερα 3ην πρ%σ3ασ6α 5αι αν9#ειCή 3%(ς, ε6ναι ε(5αιρ6α για επ%ι5%#%>η3ι5ή 5ρι3ι5ή,
>ήπ$ς 5αι #ι%ρ=$=%?ν αρ5ε39 αν%ιD39 @η3ή>α39 3%(ς. 'α39 5%ινή απ%#%Dή 3% επισ3η>%νι5ό 5αι
ερε(νη3ι5ό >Eρ%ς #ιεC9D=η5ε >ε απόλ(3η επι3(D6α, όπ%( ε5#ό=η5αν ση>αν3ι5Eς επισ3η>%νι5Eς
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
^2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
>ελE3ες 5αι Eρε(νες από 3% 2ΑΙg, 3% Π%λ(3εDνε6% 'ρή3ης 5αι 3% Πανεπισ3ή>ι% Ι$ανν6ν$ν.
Iσ3όσ%, 9λλ%ι σ(>>ε3ED%ν3ες <%ρε6ς απλ9 ανα>9σησαν, όσα %ι πρ%ηγ%?>ενες ερε(νη3ι5Eς
%>9#ες ε6Dαν ή#η >ε επι#εCιό3η3α ερε(νήσει 5αι σ(γγρ9ψει. 'αι %ι (πε?=(ν%ι παρα5%λ%?=ησης
3%( Eργ%( από 3ην πλε(ρ9 3ης ε(ρ$παf5ής Eν$σης, π%3E #εν >πή5αν σ3% 5όπ% να ελEγC%(ν
σελ6#α >ε σελ6#α, 5ε<9λαια >ε 5ε<9λαια, πόσες <%ρEς επαναλα>89ν%ν3αι 5αι >ηρ(59@%ν3αι
α5ρι8Aς 3α 6#ια 5αι 3α 6#ια.
; =ε$ρ%?>ενη, $ς επισ3η>%νι5ή 5%ινό3η3α για 3% περι89λλ%ν, %<ε6λει επι3Eλ%(ς να σ3α>α3ήσει
να =ε$ρε6 3ην 5ρι3ι5ή $ς πρ%σ$πι5ή επ6=εση, πι5ρ6α ή 5αι πρ%σ8%λή για όλα όσα, 3(Dα6ν%(>ε
να ED%(>ε 3ε5>ηρι$>Eνη 5αι Eγ5(ρη 9π%ψη. Sλλ$σ3ε, η 3εDν%γν$σ6α 5αι %ι ε>πειρ6ες #εν
απ%53Aν3αι από η >ια >Eρα σ3ην 9λλη. "Eλ%(ν 5αι σ3ηρ6@%ν3αι σ3% ή=%ς, σ3ην εργα3ι5ό3η3α,
σ3η σ(νεDή ενη>Eρ$ση, 593ι π%( #(σ3(DAς #εν σ(>8α6νει σ3ις >Eρες >ας από 3(D9ρπασ3%(ς 5αι
α(3ό5λη3%(ς περι8αλλ%ν3ισ3Eς ή 5αι νεό5%π%(ς περι8αλλ%ν3%λόγ%(ς. Απ%λ%γισ3ι59 -όπ$ς 5αι
παλαιό3ερα σε σDε3ι59 9ρ=ρα σ3α gανιA3ι5α YEα ε6Dα>ε επιση>9νει, η π%ρε6α 5αι %ι #ρ9σεις
3%( Eργ%( παρ%(σι9@%(ν #?% όψεις, αλλ9 5αι π%λλαπλEς >9λλ%ν αρνη3ι5Eς παρενEργειες σ3ις
3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες. ; >6α πλε(ρ9 παρ%(σι9@ει εν3(π$σια5Eς για 3ην 3ε5>ηρ6$ση, 3% περιεDό>εν%
5αι 3% >ε=%#%λ%γι5ό 3>ή>α 3%(ς εργασ6ες από 3% Π%λ(3εDνε6%( 'ρή3ης, 3% 2ΑΙg 5αι 3%
Πανεπισ3ή>ι% Ι$ανν6ν$ν, π%( επιση>α6ν%(ν 3% σ36γ>α 3ης αC6ας 5αι ση>αν3ι5ό3η3ας 3$ν
Bπ%Dι5Aν Uι>ν6$ν σ3η !(3ι5ή 'ρή3η. "Eλ%(>ε να πρ%σ=Eσ%(>ε επ6σης, 3η ση>αν3ι5ή σ(>8%λή
#ιε=ν%?ς <ή>ης ε>πειρ%γν$>όν$ν από 3% Πανεπισ3ή>ι% €o)tti\g)\, Gερ>αν6ας J5α=ηγη3ής c.
w)rg*)i)rM 5αι 3η Gαλλι5ή >η 5(8ερνη3ι5ή %ργ9ν$ση ƒo.r „. }+,+t J„r. v. €ri,,+/M, όπ%( >ε
ε?σ3%Dες παρε>89σεις ε6Dαν σ(>89λλει 3α >Eγισ3α σ3% επισ3η>%νι5ό 3>ή>α 3%( Eργ%( 5αι
E#$σαν 3ις αναγ5α6ες 5α3ε(=?νσεις για 3η σ$σ3ή #ιαDε6ρισή 3%(ς. &3α =ε3ι59, πEρα από 3ις πι%
π9ν$ επιση>9νσεις, σ(γ5α3αλEγε3αι 5αι % σDε3ι5ός ε5=εσια5ός DAρ%ς π%( #η>ι%(ργε63αι σ3%
2ΑΙg, για 3ην πρ%8%λή 3$ν >ι5ρAν α(3Aν επ%Dι5Aν λι>νAν. Bπ6σης, εν#ια<Eρ%(σα 5αι
ση>αν3ι5ή ε6ναι 5αι η πρό3αση πρ%ς 3% !ή>% ΙναD$ρ6%(, Aσ3ε η αν36σ3%ιDη περι%Dή >ε 3ις
ρ%(σιEς ή 8ρόDινες >π9ρες σ3η gρ(σ%σ5αλ63ισσα, να >π%ρε6 να απ%3ελEσει 3%ν π(ρήνα για
#η>ι%(ργ6α, Gε$-8%3ανι5%? R(σι5%? Π9ρ5%( από 3ην O%πι5ή Α(3%#ι%65ηση, .
; 9λλη όψη 3%( Eργ%(, 3% EDει %#ηγήσει %(σιασ3ι59 σε α#ρ9νεια, α<%? ε><ανής ε6ναι η απ%(σ6α
Eν3αCης-σ(>>ε3%Dής 3ης 3%πι5ής 5%ιν$ν6ας σ3% πρόγρα>>α. BC9λλ%(, %ι περισσό3ερες
ε<αρ>όσι>ες #ρ9σεις ED%(ν #η>ι%(ργήσει ελλει>>α3ι5ή περι8αλλ%ν3ι5ή ε(αισ=η3%π%6ηση E$ς
5αι 3ην αρνη3ι5ή #ι9=εση 3ης O%πι5ής Α(3%#ι%65ηση. Αν9>εσα σ3ις ανε#α<ι5Eς πρ%39σεις π%(
ED%(ν #ει 3% <$ς 3ης #η>%σιό3η3ας ε6ναι 5αι ε5ε6νες π%( α<%ρ%?ν 3ην περ6<ραCή 3%(ς 5αι 3ην
5α3ασ5ε(ή π%3ισ3ρAν για 3α 8όσ5%ν3α @Aα. Πισ3ε?%(>ε >ε 3η ση>ερινή 5α39σ3αση όπ$ς EDει
#ια>%ρ<$=ε6 >ε 3% Eλλει>>α σ3ην ενη>Eρ$ση 5αι 3ην απ%(σ6α 3ης 5%ιν$νι5ής απ%#%Dής 5αι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
^:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
σ(να6νεσης ε6ναι ανA<ελ% E$ς 5αι ριψ%56ν#(ν% να περι<ραD3%?ν %ι επ%Dι5Eς α(3Eς λ6>νες, αλλ9
5αι να #η>ι%(ργη=%?ν π%36σ3ρες για 3α @Aα π%( 8όσ5%(ν σ3ην περι%Dή, όπ$ς 5α=όρι@αν %ι
σ3ερεό3(πες #ρ9σεις 3%( Eργ%(. b3σι, 3α Dρή>α3α π%( >π%ρ%?ν να εC%ι5%ν%>η=%?ν απWε#A
%<ε6λ%(ν να σ(ν#ρ9>%(ν 3ην Eν3αCη O%πι5Aν R%ρE$ν σ3% Eργ% 5αι 3%?3% για36 η σ(νEDεια 3ης
πρ%σ3ασ6ας 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι 3$ν (πόψη ει#Aν %ι5%3όπ$ν #εν EDει η>ερ%>ην6α λήCης, όπ$ς
EDει Eνα %π%ι%#ήπ%3ε σ(>8α3ι5ό Eργ%.
&3η Rαλ9σαρνα, % 3?π%ς α(3ός 3$ν %ι5%3όπ$ν, %ι επ%Dι5Eς >εσ%γεια5Eς λι>ν%?λες ε#A 5αι #?%
Dρόνια-5α=Aς 3% Eργ% 8ρισ5ό3αν σε εCEλιCη, ED%(ν απ%5%πε6, περι%ρισ3ε6 ή 5αι 5α3ασ3ρα<ε6.
O6π%3α #εν =(>6@ει % 9λλ%3ε πανE>%ρ<%ς παλαιός (γρό3%π%ς 3ης περι%Dής π%( >9@ε(ε
περισσό3ερα από ]:K ε6#η π%(λιAν. Α(3ό π%( EDει απ%>ε6νει 8ρ6σ5ε3αι σ3% περι=Aρι% 3%(
αγρ%3ι5%? #ρό>%(, παρ9λληλα πρ%ς 3ην παραλ6α 5αι #εν EDει E53αση >εγαλ?3ερη από N
σ3ρE>>α3α. Oόσ% η %π%ια#ήπ%3ε περ6<ραCη, όσ% 5αι %ι π%36σ3ρες >π%ρ%?ν να #η>ι%(ργήσ%(ν
απρό8λεπ3ες 5α3ασ39σεις. Vλες %ι ε539σεις σ3ην περι%Dή ε63ε ανή5%(ν σε ι#ιA3ες, ε63ε ε6ναι
#ιε5#ι5%?>ενες. b3σι, σ3% σ(ρρι5ν$>Eν% %ι5ό3%π%, 5α39 3ην 9π%ψή >ας 5αι ε5ε6νη 3ης O%πι5ής
Α(3%#ι%65ησης 3%( !ή>%( 'ισσ9>%(, ε6ναι παρα5ιν#(νε(>Eν% E$ς 5αι ανA<ελ% να γ6νει η
%π%ια#ήπ%3ε παρE>8αση. 'αι ε#A, πρ% π%λλ%? EDει Dα=ε6 η σ(>>ε3%Dή 3$ν ν3όπι$ν, 5α=Aς
παραλή<=η5ε η Eγ5αιρη 5αι απαι3%?>ενη ενη>Eρ$σή 3%(ς. b3σι 5αι απWε#A >π%ρ%?ν να
εC%ι5%ν%>η=%?ν αρ5ε39 Dρή>α3α, για περισσό3ερ% #η>ι%(ργι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες.
Π6σ$ από 3ις λ(γαριEς 5αι #6πλα σ3% παλαιό <ρ9γ>α, σ3η λ6>νη 3%( '%(ρν9, (π9ρD%(ν λ6γες
5%ιλό3η3ες σ3% E#α<%ς, σ(ν%λι5ής E53ασης >ι5ρό3ερης από 3α T σ3ρE>>α3α, όπ%( (π%σ3ηρι@ό3αν
παλαιό3ερα ό3ι >π%ρ%?σαν να ε5λη<=%?ν $ς επ%Dι5Eς λ6>νες -αρ5%?ν3$ς παρα3ρα8ηγ>Eνα 5αι >ε
α><68%λη επισ3η>%νι5ή εγ5(ρό3η3α, 5α=όσ%ν η #η>ι%(ργ6α 3%(ς εCαρ3ιό3αν από 3%ν
πλη>>(ρισ>ό 3ης λ6>νης. '9=ε Eνν%ια για %π%ια#ήπ%3ε #ρ9ση σ3ην περι%Dή ε6ναι απ%ρριπ3Eα
3όσ% από 3%(ς γε63%νες αγρό3ες, όσ% 5αι από 3%(ς επαγγελ>α36ες >ε 3ις 3α8Eρνες. Bπ6σης,
αρνη3ι5ή ε6ναι 5αι η σ39ση 3ης O%πι5ής Α(3%#ι%65ησης 3%( !ή>%( Gε$ργι%?π%λης, 5αι για 3ις
π%36σ3ρες π%( σDε#ι9@%ν3αν, 5αι για 3% 9ν%ιγ>α 5αι 3η λει3%(ργ6α 3%( <ρ9γ>α3%ς. 'αι απWε#A
>π%ρ%?ν να εC%ι5%ν%>η=%?ν αρ5ε39 π%σ9, Aσ3ε να #ι%Dε3ε(3%?ν σε ε<ι53ό3ερες 5αι 8ιAσι>ες
5α3ε(=?νσεις ενισD?%ν3ας 3% ρόλ% 5αι 3η σ(>>ε3%Dή O%πι5Aν R%ρE$ν.
&3η Gα?#%, όσ%ι αρόλι=%ι -3%πι5ή %ν%>ασ6α για 3ις επ%Dι5Eς λι>ν%?λες π9ν$ σε σDε#όν επ6πε#α
8ρ9Dια, 8ρ6σ5%ν3αι σ3% 'ασ3ρ6 ανή5%(ν σε ι#ιA3ες ή 5αι #ιε5#ι5%?ν3αι, ενA ε5ε6ν%ι σ3ην
περι%Dή Αγ. Παν3ελεή>%να 5αι Αγ. Gι9ννη ανή5%(ν σ3ην ε55λησ6α. 4ι αρόλι=%ι σ3% 'όρ<% 5αι
σ3α Rραγ5%(λEι5α 2ε3όDια, ε6ναι π%λ? >ι5ρής ση>ασ6ας, 5α=ό3ι ε6ναι εCαλλ%ι$>Eν%ι. B#A, σ3η
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
^F
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
νήσ% Gα?#%, Eνα Περ6π3ερ% Περι8αλλ%ν3ι5ής Bνη>Eρ$σης =α ή3αν 3% Dρησι>ό3ερ% π%( =α
>π%ρ%?σε να πρ%σ<Eρει 3% πρόγρα>>α σ3ην ε5ε6 '%ινό3η3α.
&3%ν 4>αλό 3ης &α>αρι9ς, η ε5ε6 επ%Dι5ή λ6>νη 3%( Dι%νι%? 5αι 3ης 8ρ%Dής, ε6ναι 5αι η πλE%ν
Dαρα53ηρισ3ι5ή από (#ρ%λ%γι5ή, 8%3ανι5ή, %ι5%λ%γι5ή 5αι γε$Dη>ι5ή 9π%ψη 5αι <(σι5Eς
#ιεργασ6ες. 'αι #εν ε6ναι η >%να#ι5ή σ3ην ε(ρ?3ερη περι%Dή, 5α=όσ%ν (π9ρD%(ν 5αι 9λλες
παρό>%ιες επ%Dι5Eς λ6>νες, ψηλό3ερα σ3η 2εγ9λη 2α#9ρα, Α(3ό 3% πλE%ν
αν3ιπρ%σ$πε(3ι5ό3ερ% #ε6γ>α ε6#%(ς %ι5ό3%π%( για πρ%3εραιό3η3α πρ%σ3ασ6ας 3%(, >EDρι
πρόσ<α3α #εν ανα<ερό3αν σ3ην περι%Dή …qƒ[†q2KKK. O% >Eλλ%ν 3ης πρ%σ3ασ6ας 5αι
αν9#ειCής 3%(, %<ε6λει να περ9σει, όσ% #ιαρ5ε6 3% πρόγρα>>α ‡iˆ), σ3% R%ρEα !ιαDε6ρισης 3%(
!ρ(>%? 3ης &α>αρι9ς, % %π%6%ς 5αι ε<όσ%ν εν3αD=ε6 σ3% Eργ% %<ε6λει να σ(νεD6σει 3ην
πρ%σ3ασ6α 3%( λι>ν6%( 5αι >ε39 3α λήCη 3%( Eργ%(. 'αι ε#A, περι<ρ9Cεις, π%36σ3ρες, αλλ9 5αι %ι
γε$3ρήσεις π%( ή#η #ιαν%6D=ησαν, 6σ$ς #η>ι%(ργήσ%(ν 3%πι5Eς εν39σεις 5αι να ε6ναι ανA<ελες,
5α=όσ%ν >π%ρ%?ν να #η>ι%(ργήσ%(ν X3% πι=ανό3ερ% σεν9ρι%, επι#ε6ν$ση 3%( πρ%8λή>α3%ς 3ης
ρ?πανσης σ3% λι>ν6%, ενA 5αι 3% ι#ι%53ησια5ό 5α=εσ3Aς 3%( παρα>Eνει #ιε5#ι5%?>εν%. 'αλ9,
π%3E #εν E>α=αν ό3ι παρα#6πλα σ3ην επ%Dι5ή λι>ν%?λα =α 5α3ασ5ε(ασ3ε6 λι>ν%#εCα>ενή 3%(
4>αλ%?P
g9=η5αν, για 9λλη >ια <%ρ9, %ι ε(5αιρ6ες για 3ην Eν3αCη 3%( <(σι5%? περι89λλ%ν3%ς #6πλα-
#6πλα σ3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες, ενA %ι σ3όD%ι για περι8αλλ%ν3ι5ή ενη>Eρ$ση 5αι ε(αισ=η3%π%6ηση
π%3E #εν πραγ>α3%π%ιή=η5αν >ε %(σιασ3ι5ό 3ρόπ% 5αι εγ5(ρό3η3α. 2ε E><αση ση>ειAνε3αι ό3ι
σ3η ση>ερινή επ%Dή ε6ναι α#ιανόη3%, η περι8αλλ%ν3ι5ή αγ$γή 5αι ε5πα6#ε(ση, να σ3ηρ6@ε3αι
α5ό>η σ3α =ρ(>>α3ισ>Eνα σ3%ιDε6α >ιας αναλ(3ι5ής #ια#ι5ασ6ας X8λEπε σDε3ι59 <(λλ9#ια >ε
π%(λι9, >ε <(39 5αι λ%γ?#ρια 59π%ι$ν <ερό>εν$ν $ς ει#ι5Aν. B6ναι αν9γ5η πλE%ν να >9=%(ν,
όσ%ι =ε$ρ%?ν ό3ι ε6ναι 5α39λληλ%ι για 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή, να #ι#9σ5%ν3αι 5αι να #ι#9σ5%(ν 3η
σ?ν=ε3η σ5Eψη 5αι ό3ι η R?ση #%>ε63αι από σDEσεις π%λ?πλ%5ες, π%λ?-επ6πε#ες 5αι #ι53($3Eς,
αλλ9 όDι γρα>>ι5Eς. ; %π%ια#ήπ%3ε απ%λ6=$ση Xλ%γ?#ρια, επ%π3ι5ό (λι5ό 5αι #ή=εν 8ι$>α3ι59
#ρA>ενα, EDει να 59νει σε όλα ε5ε6να π%( πρEσ8ε(αν %ι παι#αγ$γι5Eς επι3αγEς πριν από 3ρι9ν3α
Dρόνια. 'αι 59π%( ε5ε6 5%ν39, ανασ?ρ%ν3αι πρAην ε5παι#ε(3ι5%6, 5α39 3α 9λλα σ(>πα=ε6ς 5αι
<ιλό3ι>%ι. UEγε3αι ό3ι, πρ%σπα=Aν3ας να αι3ι%λ%γήσ%(ν 3ην ?παρCή 3%(ς, σ3ηρ6@%(ν 3α
QWπ%λλαπλ9 5α39γ>α3αWW 3%( πρ%γρ9>>α3%ς για 3ις 8ρόDινες >π9ρες ή 5αι 3ις 5%λ?>πες, >ε
#ε5αν65ι 3ις παλι%>%#63ι5ες παι#αγ$γι5Eς σ(ν3αγEς 3%(ς, 3ις α3α8ισ3ι5Eς σ(>περι<%ρEς πρ%ς
<6λ%(ς 5αι πρAην σ(νεργ93ες 3%(ς, λες 5αι η αν=ρ$πι9, η <ιλ6α, η σ(ν3ρ%<ι5ό3η3α #εν 3%(ς EDει
αγγ6Cει, παρ9 >όν% επι#ερ>ι59. !(σ3(DAς, ε6ναι επό>εν% η >%ν%#ι9σ3α3η %π3ι5ή 3%(ς, D$ρ6ς
π%λ?-επ6πε#ες #ρ9σεις >ε #ι53?$ση σ3ην 5%ιν$ν6α, να EDει <Eρει σε α#ιEC%#α 3ην περι8αλλ%ν3ι5ή
ε5πα6#ε(ση, α<%? παρα>Eνει Cε5%>>Eνη από 3% 3%πι5ό περι89λλ%ν 5αι 3ην 5%ιν$ν6α. 'αι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
^N
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
απ%3ελε6 (π%DρE$ση >ας να 3%(ς =(>6σ%(>ε, αν #εν 3% γν$ρ6@%(ν ή#η, ό3ι η σ?γDρ%νη #ιε=νής
περι8αλλ%ν3ι5ή πρα53ι5ή επι#ιA5ει 3ην %(σιασ3ι5ή, #η>ι%(ργι5ή 5αι @$ν3ανή Περι8αλλ%ν3ι5ή
Αγ$γή 5αι B5πα6#ε(ση, η %π%6α %<ε6λει να περιλα>89νει 3ην Eγ5(ρη περι8αλλ%ν3ι5ή ενη>Eρ$ση,
3ην ε(αισ=η3%π%6ηση, 3ην 5ινη3%π%6ηση 5αι 3η σ(>>ε3%Dι5ό3η3α σε #ρασ3ηριό3η3ες π%(
ανα8α=>6@%(ν 3% R(σι5ό περι89λλ%ν 5αι 3ην π%ιό3η3α @$ής. Α(3ή 5αι >όν% ε6ναι ι5ανή 5αι
>π%ρε6 να επι3(γD9νει, ό3αν 5ινη3%π%ιε6 5αι #ιασ(ν#Eε3αι >ε 3ην 3%πι5ή 5%ιν$ν6α. V3αν, >π%ρε6
5αι ε(αισ=η3%π%ιε6 3ην 5%ιν$ν6α για 3α @η3ή>α3α 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι ό3ι 3ην α<%ρ%?ν 9>εσα.
V3αν σ3ις #ρασ3ηριό3η3Eς 3ης ενσ$>α3Aνει E>πρα53ες #ρασ3ηριό3η3ες για να 3%νισ3ε6 3% ε<ι53ό
5αι η αναγ5αιό3η3α για %ρισ>Eνες πρ$3%8%(λ6ες. ΑπWε5ε6 5αι πEρα Xεπει#ή 5αλ?π3ει 3η
@η3%?>ενη %λ%5ληρ$>Eνη πρό3αση, %ι πρ%%π3ι5Eς ε6ναι ε(%6$νες, επει#ή πε6=ει 5αι πρ%σ#%59
απ%3ελεσ>α3ι5ό3ερη σ(>>ε3%Dι5ό3η3α σ3α 5%ιν9. 'ρ6>α για36 D9=η5αν %ι ε(5αιρ6εςp Αλλ9, 5αι
593ι α5ό>η. Gια 59=ε #η>ι%(ργι5ή #ρασ3ηριό3η3α >π%ρε6ς να >%ιρασ3ε6ς, να σ(@η3ήσεις, να
#ια<$νήσεις, να #εσ>ε(3ε6ς, να @$ν3ανEψεις >νή>ες, ε(αισ=ησ6ες, <ιλ6ες, αν=ρ$πι9,
σ(ν3ρ%<ι5ό3η3ες, 5%ιν%?ς σ3όD%(ς 5αι πρ%%π3ι5Eς >ε %ρ9>α3α, αλλ9 ε6ναι 3%(λ9Dισ3%ν
αναCι%πρεπEς να 8α<36@εσαι σ(ν%#%ιπόρ%ς για όλα ε5ε6να π%( 59π%3ε σD%λ6α@ες >ε
5α(σ3ι5ό3η3α. 'αι να =(>η=%?>ε >ια γν$σ3ή παρα6νεση πρ%ς 3%(ς ε5παι#ε(3ι5%?ς. QWΑν >Eσα
σ3% σD%λε6% #εν #ια>%ρ<Aσε3ε παι#ι9 Aσ3ε να ε6ναι ι5αν9 να =E3%(ν ερ$3ή>α3α, να #ια3(πAν%(ν
(π%=Eσεις 5αι πρ%39σεις 5αι να σ(>>ε3ED%(ν σ(λλ%γι59 σ3η λήψη 3$ν απ%<9σε$ν, 3ό3ε EDε3ε
#ια>%ρ<Aσει >αλ=α5%?ς, 98%(λ%(ς 5αι ε(9λ$3%(ς π%λ63ες σ3%(ς όπ%ι%(ς 5αιρ%σ5%πισ>%?ς 5αι
σ3ην ε5>ε39λλε(ση, ενA EDε3ε απ%3?Dει 5αι $ς παι#αγ$γ%6 QW
nnnnnnnn
Μετ" τις υρκαγι9ς
<ήστε το Μ/,ος τους
&3ης π(ρ5αγι9ς 3%ν 5αιρό, %ι περισσό3ερ%ι 5α>Aν%ν3αι $ς ει#ι5%6 >ε ανε(=(νό3η3α 5αι
ελα<ρό3η3α. ; 9λλη όψη 3ης νE%-ελληνι5ής QW>εν3αλι3EWW. Yα 5ό8%ν3αι 3α 5α>Eνα λEγ%(ν %ι >εν.
VDι να >ην 5ό8%ν3αι #ια3ε6ν%ν3αι %ι απEναν3ι. 'α>Eν%ι 5%ρ>%6 5αι 5λα#ι9 να Dρησι>%π%ι%?ν3αι
εν9ν3ια σ3η #ι98ρ$ση %ι >εν. VDι, ε6ναι επι56ν#(νη 3E3%ια πρα53ι5ή για36 πρ%σ<Eρε3αι 9<=%νη
ε?<λε53η ?λη για 5αιν%?ργιες π(ρ5αγιEς. '?ρι%ι, 5α3αλ98ε3ε 3%, η <?ση >π%ρε6 5αι 3α
5α3α<Eρνει από >όνη 3ηςp
'αι πριν 5αλ9 σ8ησ3%?ν 5αι 3α 3ελε(3α6α απ%5αz#ια >ε39 3ις >εγ9λες π(ρ5αγιEς, π%λλ%6 π%(
απ%5αλ%?ν 3%(ς εα(3%?ς 3%(ς ει#ι5%?ς για 3ις #ασι5Eς π(ρ5αγιEς, 8ρή5αν 3ην ε(5αιρ6α να
3%ν6σ%(ν 3ην παρ%(σ6α 3%(ς >ε 5%>πασ>ό 5αι α(3αρEσ5εια. Ι#%?, %ι ε(5αιρια5%6 5α39 3ην
πι93σα. 29λλ%ν, %σ<ρα6ν%ν3αι, >ελE3ες 5αι Dρη>α3%#ό3ηση. ; π63α <α6νε3αι ό3ι ε6ναι >εγ9λη
5αι E3%ι>% 3% >Eλι σ3% πι93% >ε39 από 59π%ια #ασι5ή π(ρ5αγι9. 'αι % D%ρός 3$ν ανα5%ινAσε$ν
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
^T
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
5αι ει#ι5Aν 9ρ=ρ$ν από ει#ι5%?ς 5αι #ή=εν 5αλ9 5ρα3ε6. 2α?ρ%, σ39D3η 5αι %λ%σDερής η
5α3ασ3ρ%<ή 5α39 3%(ς %ι5%λόγ%(ς 5αι %ι5%λ%γ%?ν3ες. Gια γ5ρ6@% 3%π6% απ%<α6ν%ν3αι %ι
περισσό3ερ%ι 5α=W?λην αρ>ό#ι%ι #ασ%λόγ%ι. Πρ%σ$ριν9 >α?ρ%, για 3%(ς 5α39 3ε5>ήρι% ει#ι5%?ς
π%( =α πρασιν6σει % 5α>Eν%ς 3όπ%ς >ε 3ις πρA3ες 8ρ%DEς. 'αι 5ει 5%ν39 $ς γ?πες X>ια π%( %ι
πραγ>α3ι5%6 ED%(ν #ια<?γει από 3ην περι%Dή λόγ$ π(ρ5αγι9ς, %ι α(3%απ%5αλ%?>εν%ι 5αι $ς
ει#ή>%νες. Π9λι >ελE3ες, πειρα>α3ισ>%6, πρ%39σεις για #ρ9σεις π%λλEς <%ρEς
αλληλ%σ(γ5ρ%(ό>ενες. Sν3ε 3Aρα %ι π%λι3ι5%6 5αι %ι 3%πι5%6 <%ρε6ς για 3ην πρ%σ3ασ6α 3%(
περι89λλ%ν3%ς να 5α3αλ98%(ν π$ς =α αν3ι>ε3$πισ3ε6 η 5α39σ3αση, 3ι =α 59ν%(ν, π$ς =α
επ%(λ$=%?ν %ι πληγEς 3$ν π(ρ5αγιAν σ3%ν 3όπ% 3%(ςp
Απ%5$#ι5%π%ιAν3ας 3α 9<=%να 9ρ=ρα σ3%ν η>ερήσι% 3?π% 3$ν 3ελε(3α6$ν ε8#%>9#$ν σDε3ι59
>ε 3ις π(ρ5αγιEς, ε6ναι να πα=α6νεις >πλ95-9%(3, να D9νεις 3α λ%γι59 σ%(. 'αι να η από#ειCη
2. 4ι =ιασA3ες 3ης %λι5ής 5α3ασ3ρ%<ής, απ%<α6ν%ν3αι 5ρα(γ9@%ν3ας >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν. "εE
>%(kπρ%<?λαγε 3α #9ση J5α=ηγη3ής ανA3α3%( ι#ρ?>α3%ςM. Π9ρνη=α, % QW'α3ρ6ναjj 3ης
Bλλ9#ας J5α=ηγη3ής ανA3α3%( ι#ρ?>α3%ςM. O% Eγ5λη>αk#εν ε6ναι ανασ3ρEψι>% J9ραγε (π9ρDει
Eγ5λη>α π%( >π%ρε6 να ανασ3ρα<ε6PM. ; 2εσόγει%ς <λEγε3αι απW95ρη σW95ρη. 'όλαση >ε 3ις
π(ρ5αγιEς 5αι 3%(ς 5%λασ>Eν%(ς. ; επό>ενη >Eρα 3ης σ(><%ρ9ς >ας 8ρή5ε αν%D?ρ$3%(ς. ;
#ι98ρ$ση 5αι %ι %ι5%πε#%<9γ%ι E3%ι>%ι για #ρ9ση. Πρ953%ρες 5αι #%λι%<=%ρε6ς >ε 5ρ9νη 5αι
5%(5%?λες. &39D3ες Eγιναν 5αι %ι ε(=?νες. '9ψ3ε, 5α3απα3ήσ3ε, ε5DερσAσ3ε, D36σ3ε. "α >ας
λε6ψει % αEρας π%( αναπνE%(>ε. 'αι Eνα σ$ρό 9λλα >α(ρισ>Eνα ή >η 5ε6>ενα, σα<Eσ3α3α 3$ν
>η ει#ι5Aν για 3ην περ6π3$ση 3$ν ελληνι5Aν #ασι5Aν π(ρ5αγιAν .
;. 4ι >9λλ%ν σ%8αρ%6 επισ3ή>%νες 5αι >ε3ρι%πα=ε6ς σ3α 9ρ=ρα 3%(ς >ας ενη>ερAν%(ν για 3ην
5α3ασ3ρ%<ή, 3η >ερι5ή 5α3ασ3ρ%<ή. 'αι ση>ειAν%(ν >ε 3ε5>ηρι$>Eνα 5ε6>ενα. Oα πε(5%#9ση
σ(νή=$ς ε(ν%%?ν3αι από 3ις π(ρ5αγιEς για να ανανε$=%?ν. 4ι #ασι5Eς περι%DEς π%( ED%(ν
&D6ν%(ς, Π%(ρν9ρια, tε65ια 5αι 9λλα <(39 3%( >εσ%γεια5%? %ι5%σ(σ3ή>α3%ς, >ε 3ην π(ρ5αγι9
#εν εCα<αν6@%ν3αι, 5α=Aς Cανα8λασ39ν%(ν >ε 3ις πρA3ες 8ρ%DEς από 3α ρι@A>α39 3%(ς, 3α %π%6α
π%3E #εν 5α6γ%ν3αι, ε53ός αν σ(>8%?ν επαναλα>8ανό>ενες π(ρ5αγιEς. &(νή=$ς, %ι <$3ιEς
πρ%5?π3%(ν από 3ις ανεCEλεγ53ες D$>α3ερEς, από 3%(ς π(λAνες 3ης !B;, από 8%σ5%?ς, από
5ερα(ν%?ς, 9ν3ε 5αι από α>Eλεια %ρισ>Eν$ν π%( 8γα6ν%(ν να 59ψ%(ν Cερ9 Dόρ3α >ε 9νε>% 5αι
(ψηλEς =ερ>%5ρασ6ες, ή πε3%?ν 3α απ%3σ6γαρα EC$ από 3% α(3%56νη3ό 3%(ς. V3αν Cεσπ%?ν
=ερινEς 5α3αιγ6#ες >ε ασ3ραπEς 5αι 5ερα(ν%?ς π%( ε6ναι σ(DνEς σ3% >εσ%γεια5ό DAρ%, 3ό3ε η
πι=ανό3η3α πρό5λησης π(ρ5αγι9ς ή 5αι α(3ό-αν9<λεCης σ3ην 5α39Cερη 8λ9σ3ηση ε6ναι >εγ9λη.
Παρόλα α(39, $ς 5ρ93%ς #ια=E3%(>ε π(ρ%σ8εσ3ι5ή αν36ληψη για 3ις π(ρ5αγιEς 5αι όDι π%λι3ι5ή
#ασ%π(ρόσ8εσης.
@. 4ι π9ν3%3ε αισιό#%C%ι Xγια36 Dρει9@%ν3αι 5αι α(3%6 σ3η >α(ρ6λα 5αι σ3η 5α<ρ6λα π%( >ας
περι@Aνει, >Eσα από 3ις σ39D3ες 5αι 3α απ%5αz#ια 8λEπ%(ν <α6νε3αι 5αι παραπEρα ή η ε>πειρ6α
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
^Z
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
3%(ς ε6ναι #ε#%>Eνη 5αι 5α3αCι$>Eνη.‰O% 5αλ?3ερ% π%( ED%(>ε να 59ν%(>ε ε6ναι να >ην 59ν%(>ε
36π%3ε, απλAς να πρ%σ3α3Eψ%(>ε 3% #9σ%ς από 3η 8όσ5ηση 5αι 3%(ς 5α3απα3η3Eς‰ J#ιαπρεπής
5α=ηγη3ής #ασ%λ%γ6αςM. Oα περισσό3ερα >εσ%γεια59 #ασι59 %ι5%σ(σ3ή>α3α ED%(ν >9=ει να
@%?νε >ε 3ις π(ρ5αγιEς. Oα πε(5%#9ση ε6ναι πρ%σαρ>%σ>Eνα σ3ις π(ρ5αγιEς, 3α ελα3%#9ση ό>$ς
#εν ε6ναι. 2ε39 από π(ρ5αγι9 η 5α39σ3αση #εν =α σ$=ε6 >ε ανα#ασAσεις. VDι παν3%?
ανα#ασAσεις. O% Π%(ρν9ρι παρ9γει >ε39 3η <$3ι9 παρα8λασ3ή>α3α 5αι ρι@%8λασ3ή>α3α από 3η
89ση 3%( 5%ρ>%? 5αι 3ις ρ6@ες αν36σ3%ιDα. ; '%(>αρι9, 3α tε65ια, %ι Sρ5ε(=%ι-'E#ρα, 3% R(λ65ι,
% &D6ν%ς 5αι 9λλα #η>ι%(ργ%?ν ρι@A>α3α π%( >%ι9@%(ν >ε ρό@% 5αι 8ρ6σ5%ν3αι σε α#ρ9νεια >ε39
3η <$3ι9, για να C(πνήσ%(ν από 3% λή=αργό 3%(ς >ε 3ις πρA3ες 8ρ%DEς. ; Rελλ%<όρ%ς !ρ(ς,
αν3EDει 3ις (ψηλEς =ερ>%5ρασ6ες D9ρη σ3%ν παD? <λ%ιό 3ης. 4 jΙ3α>%ς 5αι 59π%ιες !ρ?ες,
ανα<λEγ%ν3αι #?σ5%λα για36 ED%(ν π%λ? σ5ληρό C?λ%, ή ED%(ν (ψηλή περιε53ι5ό3η3α
>ε3αλλι5Aν σ3%ιDε6$ν σ3% C?λ% 3%(ς JΑλ>(ρ65ιαM. ; '%(5%(ναρι9 ρ6Dνει 3α Dα>ηλ9 5λα#ι9 3ης,
#η>ι%(ργAν3ας %>8ρελ%ει#ή 5ό>η π%λλ9 >E3ρα π9ν$ από 3% E#α<%ς, όπ%( 5α>ι9 <λόγα #εν 3η
<=9νει. 2ερι5Eς π3Eρι#ες 5αι 9λλα <(39 πρ%<(λ9σσ%(ν 3α αναπαραγ$γι59 3%(ς όργανα 593$
από 3% E#α<%ς. ; &%(σ%?ρα - Eνα ε6#%ς ρει5ι%? π%( 8ρ6σ5ε3αι σ3α πι% <3$D9 5αι Cηρ9 ε#9<η 3ης
DAρας >ας, παρα>Eνει 8ι%λ%γι59 ανενεργή #?%-3ρ6α Dρόνια >ε39 3η <$3ι9, #6ν%ν3ας 3%ν
απαρα63η3% Dρόν% σ3α νεαρ9 <(39 3ης πε?5ης να ρι@Aσ%(ν 5αι να αναπ3(D=%?ν. ; ν%>%3Eλεια
3ης R?σης #εν α<ήνει 36π%3ε σ3ην 3?Dη. ; <?ση #εν ε6ναι 3εDνι5ό Eργ% 3% %π%6% ό3αν
5α3ασ3ρα<ε6 >π%ρ%?>ε να 3% 536σ%(>ε Cαν9 $ραιό3ερ%. ; <?ση EDει <(σι5%?ς 5ανόνες, %ι %π%6ες
ό3αν αγν%%?ν3αι, %ι 5α3ασ3ρ%<Eς π%( πρ%5αλ%?ν3αι ε6ναι π%λ? >εγαλ?3ερες απWό3ι πρ%5αλε6 η
6#ια η π(ρ5αγι9. oπ9ρD%(ν 5αι ε5ε6να 3α ενεργη3ι59 π(ρό<(3α, όπ%( η π(ρ5αγι9 ενεργε6 για 3ην
5αλ?3ερη #ιασπ%ρ9 3$ν σπόρ$ν 3%(ς. OE3%ια <(39 ε6ναι 3α >εσ%γεια59 Πε?5α, ι#6$ς η gαλEπι%ς
Πε?5η, π%( >α@6 >ε 3ην OραDε6α Πε?5η 5αι 3ην '%(5%(ναρι9 σDη>α36@%(ν 3α >εσ%γεια59
πε(5%#9ση.
). 'αι $ς πρ%ς 3ην απαρα63η3η #ρ9ση >ε39 3ην π(ρ5αγι9 σε #ασι5ή περι%Dή, 3% απ9ν=ισ>α 3%(
αλαλ%?> 5αλ9 5ρα3ε6. !ιD%γν$>6ες, αν3ι<9σεις, π%λλEς <%ρEς >ε ελα<ρό3η3α λόγ$ν 5αι $ς
>α=η3ε(ό>εν%ι >9γ%ι περ6 παν3ός επισ3η3%?. Α(3ό π%( πρEπει να >9=%(ν, όσ%ι =Eλ%(ν να
επ%ν%>9@%ν3αι ει#ι5%6, ε6ναι ό3ι η Bλλ9#α #εν >π%ρε6 να απ%3ελε6 εCα6ρεση 5αι να >ην EDει
π(ρ5αγιEς σ3α %ι5%σ(σ3ή>α3α 2εσ%γεια5%? 3?π%( π%( #ια=E3ει. x#ια %ι5%σ(σ3ή>α3α (π9ρD%(ν
ε53ός 3$ν D$ρAν 3ης >εσ%γεια5ής λε59νης 5αι σ3ην 'αλι<%ρν6α, σ3η gιλή, σ3η Y.Α<ρι5ή,
α5ό>η 5αι σ3ην Α(σ3ραλ6α. 'αι ε5ε6 (π9ρD%(ν %ι π(ρ5αγιEς, για36 η <$3ι9 ε6ναι ν%>%3ελεια59
σ(>8α39 εν3αγ>Eνη σWα(39 3α >εσ%γεια59 %ι5%σ(σ3ή>α3α. Vλ%ι σ(><$ν%?ν ό3ι %ι 5αλ%5αιρινEς
π(ρ5αγιEς #εν αν3ι>ε3$π6@%ν3αι σ$σ39 σ3ην Bλλ9#α. B#A, % 5α=Eνας πρ%3ε6νει ό3ι =Eλει.
Ανα#9σ$ση, >E3ρα για 3η #ι98ρ$ση, πρ%σ5λη3ήρι% ε=ελ%ν3Aν #ασ%π(ρ%σ8εσ3Aν, αλλ9 5αι
>%νι>%π%ιήσεις 3$ν επ%Dι5Aν #ασι5Aν. 'αι η Π%λι3ι5ή Πρ%σ3ασ6α 59=ε >Eρα EDει %λό5ληρη 3ην
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
^L
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Bλλ9#α σε 5α39σ3αση E53α3ης αν9γ5ης 5αι σ(ναγερ>%?. B5ε6 π%( %ι περισσό3ερ%ι σ(><$ν%?ν
ε6ναι ό3ι σ3ην 5α>Eνη περι%Dή #εν πρEπει να πα3ήσει 5ανε6ς, %?3ε 5αι 3α γι#%πρό8α3α. Αλλ9, %
ει#ι5ός ε#α<%λόγ%ς πρ%3ρEπει >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν 3% 5όψι>% 3$ν 5α>Eν$ν #Eν#ρ$ν 5αι =9>ν$ν,
3%π%=E3ηση 3%(ς παρ9λληλα σ3ις ισ%(ψε6ς, για να ανα5όπ3ε3αι η %ρ>η3ι5ό3η3α 3η απ%ρρ%ής
>ε39 από Eν3%νη 8ρ%Dόπ3$ση. 4 5α=ηγη3ής %ι5%λ%γ6ας ε6ναι αν36=ε3%ς σ3% 5όψι>%. !εν πρEπει
να πα3ήσει 5ανε6ς >Eσα σ3ην 5α>Eνη E53αση, %?3ε να 5όψει 5%ρ>%?ς 5αι %?3ε να 3%(ς σEρνει.
2α5ρι9 5αι 3α γι#%πρό8α3α. '9π%ι%ς 9λλ%ς ει#ι5ός Xεπι3ρEψ3ε >%( αλλ9 <α6νε3αι ό3ι ε6ναι
αν6#ε%ς % 9ν=ρ$π%ς, πρ%3ε6νει, 95%(σ%ν, 95%(σ%ν. Yα γ6νει από αEρ%ς #ιασπ%ρ9 σπόρ$ν γ5α@όν,
Aσ3ε να <(3ρAσ%(ν γρήγ%ρα Jσ3η 59ψα 3%( 5α3α5αλό5αιρ%(PM 5αι E3σι να ε>π%#ισ3ε6 η
επερDό>ενη #ι98ρ$ση. Sλλ%ι 5αι α(3%6 $ς ει#ι5%6 >ε 3ην πα3Eν3α 3$ν π(ρ5αγι%λόγ$ν,
πρ%3ρEπ%(ν 3%(ς (πε?=(ν%(ς να 5αλ?ψ%(ν >ε Cερ9 Dόρ3α ή 5αι 9D(ρ% Jα(39 #εν ε6ναι 9ρισ3α
ε?<λε53α (λι59PM 3ις 5α>Eνες περι%DEς, από π9ν$, για να σ(γ5ρα3%?ν3αι από 3%ν 9νε>% να
3%π%=ε3η=%?ν λEνε 5%>>Eνα 5λα#ι9 #Eν#ρ$ν, ή 5αι να #ιασπε6ρ%(ν σ3ην περι%Dή Dαλ65ια 5αι
πE3ρες, για36 α(39 >ειAν%(ν 3η #ι98ρ$ση, λες 5αι 3α ελληνι59 8%(ν9 #εν ED%(ν %?3ε πE3ρες, %?3ε
Dαλ65ια 5αι %?3ε 8ρ9D%(ς. Oι να π%?>εp 'αι >Eσα σε όλα α(39, 59π%ι%ι επεσή>αναν 3ην Eλλειψη
%C(γόν%( για 3ις >εγαλ%(πόλεις >ε39 απj3ις >εγ9λες π(ρ5αγιEς. B6ναι σα<Eς ό>$ς ό3ι από 3ην
π(ρ5αγι9 σ3ην Π9ρνη=α #εν =α λιγ%σ3Eψει 3% %C(γόν% 3$ν Α=ηνα6$ν, α<%? α(3ό 3% @$%γόν%
αEρι% παρ9γε3αι περισσό3ερ% από ^Kr >Eσα από 3η =9λασσα 5αι 3%(ς $5εαν%?ς. Αναρ$3ιE3αι
>9λισ3α % %ι5%λόγ%ς 5α=ηγη3ής. &3η Eρη>% &αD9ρα ή 5αι σ3%(ς πόλ%(ς π%( #εν EDει #Eν#ρα, #εν
(π9ρDει %C(γόν%P Αν Eλεγαν ό3ι >ε39 3ις π(ρ5αγιEς ανα>Eνε3αι ό3ι =α >ε3α8λη=ε6 3% >ι5ρ%5λ6>α
3ης περι%Dής 3α πρ%σεDή Dρόνια, 6σ$ς να ε6Dαν #65αι%.
Iσ3όσ%, σε όλ% α(3ό 3% 5α3αιγισ3ι5ό αλαλ%?> πρ%39σε$ν, σ(>8%(λAν 5αι #ρ9σε$ν, όπ$ς
8λEπε3ε απ%(σι9@ει η σ(ν%λι5ή αν3ι>ε3Aπιση 3%( %ι5%σ(σ3ή>α3%ς. 'αι για 3ην παν6#α π%(
59η5ε ή 5αι E<(γε ή 5αι 5ρ?<3η5ε σε λαγ%?>ια, π%λ? λ6γ%ι 3ην ανα<Eρ%(ν. Sλλ$σ3ε, Eν3%νη
ε6ναι η ανησ(D6α παν3%?, για 3ις επιπ3Aσεις 3$ν π(ρ5αγιAν σ3ην παν6#α 3$ν >εσ%γεια5Aν
%ι5%σ(σ3η>93$ν. 'αι %ι Eρε(νες π%λλEς <%ρEς #εν σ(><$ν%?ν >ε3αC? 3%(ς, 5α=Aς 59=ε
π(ρ5αγι9 #ια<Eρει από 3ις (πόλ%ιπες σε Eν3αση, σ(Dνό3η3α, #ι9ρ5εια, >%ρ<ή 5.9. V>$ς, >ε 89ση
3η λ%γι5ή, ε9ν %ι <$3ιEς επηρEα@αν σ%8αρό3α3α 3ην παν6#α, π%λλ9 @Aα =α απ%3ελ%?σαν
>%(σεια59 ε6#η σ3η DAρα >ας ε#A 5αι αιAνες. &ε πειρ9>α3α σ3% Ινσ3ι3%?3% !ασι5Aν Bρε(νAν
#ιαπισ3A=η5ε ό3ι 5α39 3η #ι9ρ5εια π(ρ5αγι9ς σε πε(5ό#ασ%ς, %ι =ερ>%5ρασ6ες 593$ από 3ην
επι<9νεια 3%( ε#9<%(ς ε6ναι ι#ια63ερα ανε53Eς από 3α περισσό3ερα @Aα π%( @%(ν ή <$λι9@%(ν
ε5ε6, όπ$ς ε6ναι 3α >(ρ>ήγ5ια ή 5αι 3α σ5%(λή5ια. V>$ς, %ι π(ρ5αγιEς ED%(ν ι#ια63ερα
5α3ασ3ρεπ3ι5Eς επιπ3Aσεις σ3ις <$λιEς 3$ν π%(λιAν 5αι σ3%(ς νε%σσ%?ς 3%(ς, σ3ις DελAνες,
σ3%(ς σ5αν3@όD%ιρ%(ς 5αι σε 9λλα @Aα.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
^^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
'αι %ι #ασι5%6 επι>Eν%(ν. QW &3ην πραγ>α3ι5ό3η3α #εν (π9ρDει Aρι>% >εσ%γεια5ό #9σ%ς π%(
59η5ε 5αι πρ%σ3α3ε?=η5ε, D$ρ6ς να αναγεννη=ε6 >ε <(σι5ό 3ρόπ%. Αν36=ε3α, σε περι%DEς π%( #εν
59η5αν 3%ν 3ελε(3α6% αιAνα 3α πε?5α λιγ%σ3ε?%(ν 59=ε Dρόν%, D$ρ6ς #(να3ό3η3α αναγEννησης.
4ι #ασι5Eς π(ρ5αγιEς ε6ναι 9ρρη53α σ(ν#ε#ε>Eνες >ε 3η #ια3ήρηση 3$ν >εσ%γεια5Aν
%ι5%σ(σ3η>93$ν. ΑπλAς, η %ι5%λ%γι5ή 3%(ς ση>ασ6α #εν Eγινε >EDρι σή>ερα 5α3αν%η3ή επει#ή
3α απ%3ελEσ>α39 3%(ς σ(γDE%ν3αι >ε 3η >ε3α-π(ρι5ή %ι5%ν%>ι5ή #ρασ3ηριό3η3α 3%( αν=ρAπ%(,
ι#ια63ερα >ε 3ην (περ8όσ5ηση 5αι 3ην %ι5%πε#%π%6ηση π%( %#ηγ%?ν σε απ%#9σ$ση. ;
ισD(ρό3α3η %ι5%λ%γι5ή σDEση >ε3αC? π(ρ5αγιAν 5αι >εσ%γεια5Aν %ι5%σ(σ3η>93$ν εCηγε6 για36
%ι π(ρ5αγιEς #εν αν3ι>ε3$π6@%ν3αι ε?5%λα. Oα >εσ%γεια59 %ι5%σ(σ3ή>α3α =α αν3ι#ρ%?ν σε 59=ε
πρ%σπ9=εια αλλαγής 3%( αιAνι%( 5?5λ%( <$3ι9ς-αναγEννησης.
nnnnnnnn
Fα Μυστικ" της 'ναγ9ννησης των 6υτ1ν
Oα απ%3ελEσ>α3α >ιας #ασι5ής π(ρ5αγι9ς, >ε πρA3η >α3ι9 ε6ναι 5α3ασ3ρ%<ι59 για 3ην παν6#α
5αι 3η Dλ$ρ6#α 5αι 3% σ(ν%λι5ό #ασι5ό %ι5%σ?σ3η>α. 'α3ασ3ρE<%ν3αι %ι <(σι5%6 πόρ%ι, 3α
%ι5%λ%γι59 απ%=E>α3α, η 8ι%π%ι5ιλό3η3α, η περι8αλλ%ν3ι5ή 5ληρ%ν%>ι9. Αλλ9, η 5α3ασ3ρ%<ή
α(3ή EDει 5αι >α5ρόDρ%να επα5όλ%(=α σ3ην π%ρε6α 3%( Dρόν%( >ε απρό8λεπ3ες π%λλEς <%ρEς
περι8αλλ%ν3ι5Eς ανα3ρ%πEς. 'αι 59π%( ε5ε6, 593$ από 3ις σ39D3ες 5αι 3α απ%5αz#ια, περι>Eνει η
R(σι5ή ΑναγEννηση 3$ν <(3Aν, αρ5ε6 να >η ED%(>ε π(ρ5αγι9 5αι 3ην επό>ενη Dρ%νι9.
2ια #ασι5ή π(ρ5αγι9, EDει επιπ3Aσεις σ3η >εγισ3%π%6ηση 3$ν πλη>>(ρι5Aν <αιν%>Eν$ν, 3ης
#ι98ρ$σης 5αι 3ης απ%>95ρ(νσης γόνι>%( ε#9<%(ς. '9=ε #ασι5ή π(ρ5αγι9, ελαDισ3%π%ιε6 3%ν
ε>πλ%(3ισ>ό 3$ν (πόγει$ν νερAν από 3α νερ9 3ης 8ρ%Dής 5αι 3%( Dι%νι%?. ; ε(ρ?3ερη περι%Dή
D9νει Eνα από 3%(ς ση>αν3ι5ό3ερ%(ς πνε?>%νEς 3ης σε 5α=αρό 5αι #ρ%σερό αEρα. O% >ι5ρ%-
5λ6>α 3ης περι%Dής >ε3α89λλε3αι σε =ερ>ό3ερα 5αλ%5α6ρια 5αι ψ(Dρό3ερ%(ς Dει>Aνες.
Πλή33%ν3αι, η R?ση, η 5%ιν$ν6α 5αι η %ι5%ν%>6α. 'αι ό3αν >9λισ3α επαναλα>89ν%ν3αι %ι
π(ρ5αγιEς σ3ην 6#ια περι%Dή, 3ό3ε η ερη>%π%6ηση >ε 3ην πλα3ι9 3ης Eνν%ια γ6νε3αι <αινό>εν%
γηγενEς 3ης περι%Dής π%( #εν ανασ3ρE<ε3αι π%3E πια.
4ι π%ιη3Eς λόγ$ ε(αισ=ησ6ας π9ν3α =ρην%?σαν σ3%(ς σ36D%(ς 3%(ς για 3ις π(ρ5αγιEς 3$ν
>(ριόπν%$ν #ασAν. 4ι #η>%σι%γρ9<%ι, λόγ$ 5α=ή5%ν3%ς σ3ην ενη>Eρ$ση, 5α3ήγγειλαν 5αι
5α3αγγEλλ%(ν 3α σ(><Eρ%ν3α, 3ην αν(παρC6α (πε?=(νης π%λι3ι5ής 5αι 3α σDE#ια
#ασ%πρ%σ3ασ6ας, π%( #εν (λ%π%ι%?ν3αι, για36 ε6ναι επιDειρησια59 ανε<9ρ>%σ3α 5αι π%(
παρα>Eν%(ν σ3α γρα<ε6α 59π%ι$ν γρα<ι5Aν. 4ι απλ%6 π%λ63ες, %ι ε(αισ=η3%π%ιη>Eν%ι,
σ(>>ε3ED%(ν ε=ελ%ν3ι59 σε 89ρ#ιες σ3α παρα3ηρη3ήρια ή 5αι πα6ρν%(ν >Eρ%ς σ3ην 5α39σ8εση,
>Eσα σ3%(ς 5απν%?ς 5αι 3ις <λόγες. 4ι 9λλ%ι, %ι επι3ή#ει%ι $ς σ(νή=$ς επ$<ελ%?ν3αι από 3α
απ%5αz#ια 5αι 3ις σ39D3ες. 'αι 3%?3% ε6ναι σ?νη=ες, α<%? ε#A 5αι #ε5αε36ες επι5ρα3ε6 D$ρ6ς
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]KK
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
3ελει$>ό 3% #όγ>α, 5α6$, 5α3απα3A, ε5DερσAν$ 5αι 536@$. V3ι 3% Dειρό3ερ%, 3% D(#αιό3ερ%, 3%
αναCι%πρεπEσ3α3%. 2όνη 3ης η #ασ%π(ρ%σ8εσ3ι5ή αν36ληψη #εν ε6ναι %?3ε αρ5ε3ή, %?3ε 5αι
απ%σ%8ε6 5ιν#?ν%(ς 5αι 5α3ασ3ρ%<Eς. ; #ασ%πρ%σ3ασ6α Dρει9@ε3αι >α5ρόπν%η π%λι3ι5ή 5αι όDι
ε>παλ$>α3ι5Eς ρήσεις 3%( 3?π%( QWανα#9σ$ση παν3%? σ3α 5α>EναWW.
; #ασ%59λ(ψη 3η DAρας 5(ριαρDε63αι από 3α 2εσ%γεια59 #9ση. !9ση >ε 3α %π%6α ED%(>ε >9=ει
να @%?>ε, αλλ9 5αι >ε 3ις π(ρ5αγιEς 3%(ς. ‰O% 5αλ?3ερ% π%( ED%(>ε να 59ν%(>ε ε6ναι να >ην
59ν%(>ε 36π%3ε, απλAς να πρ%σ3α3Eψ%(>ε 3% #9σ%ς από 3η 8%σ5ή 5αι 3%(ς 5α3απα3η3Eς‰, απαν39
σDε#όν π9ν3%3ε % #ιαπρεπής 5α=ηγη3ής 3ης #ασ%λ%γ6ας &. Y39<ης σ3ις επ6>%νες ερ$3ήσεις 3$ν
#η>%σι%γρ9<$ν, >ε39 από 59=ε #ασι5ή π(ρ5αγι9. OE3%ιες ή παρό>%ιες απαν3ήσεις >ας
απ%σ8%λAν%(ν, 5α=ό3ι ED%(>ε >9=ει - 5αι ε6ναι πραγ>α3ι59 >?=%ς, να >ας (πόσD%ν3αι k
ανα#ασAσεις.
&3η Bλλ9#α 5αι σ3ην ε(ρ?3ερη 2εσ%γεια5ή λε59νη, αλλ9 5αι σ3ην 'αλι<όρνια, σ3η gιλή, σ3%
ν%3ι%#(3ι5ό 95ρ% 3ης Α<ρι5ής 5αι 3ης Α(σ3ραλ6ας, >ε3αC? 3%( :K%? 5αι 3%( FK%? παραλλήλ%(
3%( 8όρει%( 5αι νό3ι%( η>ισ<αιρ6%(, %ι 5λι>α3ι5Eς σ(ν=ή5ες X2εσ%γεια5ό 5λ6>α,
Dαρα53ηρ6@%ν3αι από =ερ>9 5αι Cηρ9 5αλ%5α6ρια 5αι >E3ρια 8ρ%Dερ%6, ήπι%ι Dει>Aνες. V>$ς, σŠ
α(3Eς 3ις 3όσ% απ%>α5ρ(σ>Eνες >ε3αC? 3%(ς περι%DEς, π%( #εν ε6Dαν 5α>6α Dλ$ρι#ι5ή επα<ή,
αναπ3?σσε3αι Eνας παν%>%ιό3(π%ς 3?π%ς 8λ9σ3ησης, γν$σ3ός $ς ‰αε6<(λλη σ5ληρό<(λλη
8λ9σ3ηση‰. ; %>%ιό3η3α #εν ε6ναι 3(Dα6α. Oα <(39 π%( σ(ν=E3%(ν 3η 8λ9σ3ηση σ3ις περι%DEς >ε
>εσ%γεια5ό 5λ6>α πρEπει να επι8ιAσ%(ν σ3η >α5ρι9 9ν(#ρη 5αι 9ν%>8ρη =ερινή περ6%#%. 'αι
59π%ι%ς ει#ι5ός >ας επιση>α6νει 3ις λεπ3Eς ισ%ρρ%π6ες Dιλι9#$ν 5αι ε5α3%>>(ρ6$ν ε3Aν, λ%γι5Eς
επι86$σης 3ης R?σης 5αι 3$ν E>8ι$ν όν3$ν 3ης, π%( ε6ναι #?σ5%λ% να 3ις σ(λλ98%(>ε.
Πρ%σαρ>%γEς σ3ις αν3ιC%ό3η3ες σ(>8α6ν%(ν 5αι =α σ(>8α6ν%(ν. 2ια ισD(ρή =Eληση για
@$ν39νια 5αι @$ή από E>8ι%(ς %ργανισ>%?ς π%( #εν #ια=E3%(ν >(αλό 5αι σ(ναισ=ή>α3α. B6ναι 3α
<(39 3ης 2εσ%γεια5ής 8λ9σ3ησης π%( #εν περπα3%?ν, %?3ε αισ=9ν%ν3αι, όπ$ς 3α @Aα 5αι %
9ν=ρ$π%ς. Oα περισσό3ερα 3$ν #ασAν >ας ε6ναι αε6<(λλα-<Eρ%(ν όλ% 3% Dρόν% <?λλα, για36 σ3ις
5λι>α3ι5Eς σ(ν=ή5ες 3%( 2εσ%γεια5%? DAρ%(, Dρει9@%ν3αι για 3ην επι86$σή 3%(ς 5α39 π%λ?
>ι5ρό3ερες π%σό3η3ες νερ%?, από3ι 3α 9λλα #ασι59 ε6#η. Bπ6σης, ε6ναι σ5ληρό<(λλα για να
>ειAν%(ν 3ην απAλεια νερ%? από 3%(ς επι#ερ>ι5%?ς 3%(ς πόρ%(ς. !ηλα#ή, 593$ από 3ην
επι#ερ>6#α 3$ν <?λλ$ν 3%(ς #ια=E3%(ν α#ι98ρ%Dες 5ηρA#εις %(σ6ες π%( 3%(ς πρ%σ#6#%(ν
Dαρα53ηρισ3ι5ή σ5ληρό3η3α, παγι#ε?%ν3ας ό>$ς 3% νερό, π%( >ε 9λλ% 3ρόπ% =α εCα3>ι@ό3αν
5α39 3η #ι9ρ5εια 3$ν (ψηλAν =ερ>%5ρασιAν 3%( 5αλ%5αιρι%?. BC9λλ%(, 5αι πρ%5ει>Eν%( να >ην
εCαν3λη=ε6 3% λιγ%σ3ό ε#α<ι5ό νερό σ3η #ι9ρ5εια 3%( 5αλ%5αιρι%?, 3α >εσ%γεια59 <(39 5λε6ν%(ν
3α σ3ό>α3α 3$ν <?λλ$ν 3%(ς - από 3α %π%6α #ιαDEε3αι η (γρασ6α σ3% περι89λλ%ν - 5α39 3ις
=ερ>Eς Aρες. 2ε3απ6π3%(ν #ηλα#ή σε =ερινή ν9ρ5η, >ειAν%ν3ας σ3% ελ9Dισ3% 3η 8ι%λ%γι5ή 3%(ς
#ρασ3ηριό3η3α. 2ια από α(3Eς 3ις <(σι%λ%γι5Eς λει3%(ργ6ες 3$ν <(3Aν ε6ναι η γν$σ3ή #ιαπν%ή,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]K]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
π%( ε6ναι απαρα63η3η σ3α <(39, για36 σ(>>ε3EDει σ3η >ε3α<%ρ9 νερ%? 5αι #ιαλ(>Eν$ν
ανόργαν$ν σ3%ιDε6$ν από 3ις ρ6@ες πρ%ς 3α <?λλα.
&ε 59=ε 3ε3ραγ$νι5ό >E3ρ% σ3% 2εσ%γεια5ό DAρ% ε5α3%>>?ρια σπόρ%ι #ια<%ρε3ι5Aν ε3ήσι$ν
<(3Aν -όπ$ς λEγ%ν3αι 5α39 3%(ς 8%3ανι5%?ς, >ε3α<Eρ%ν3αι >ε 3%ν 9νε>%. b3σι, Dα>%>ήλια,
ρα#65ια, παπαρ%?νες, >αργαρ63ες 5αι Eνα σ$ρό αλλ9, πριν ρι@Aσ%(ν 59π%(, 59ν%(ν 3% >%να#ι5ό
3αC6#ι 3ης @$ής 3%(ς >ε 3η >%ρ<ή 3$ν σπόρ$ν 3%(ς. Αν >9λισ3α <?3ρ$ναν όλ%ι α(3%6 %ι σπόρ%ι,
3ό3ε 59=ε <(3ό =α απαι3%?σε ισ%5α3αν%>ή 3%( όν3%ς ελ9Dισ3%( ε#α<ι5%? νερ%? -σ3%
2εσ%γεια5ό DAρ%, για να αναπ3?Cει 3η 8ι%>9@α 3%(. b3σι, αν3ι>E3$πες >ε α(3ό 3%ν 56ν#(ν%, %ι
>εσ%γεια5Eς <(3%5%ιν$ν6ες, ανEπ3(Cαν #?% >ηDανισ>%?ς 9>(νας ή πρ%σαρ>%γής. 4 Eνας ε6ναι η
>εγ9λη π(5νό3η3α 3$ν =9>ν$ν, π%(, 5(ρι%λε53ι59, 5ρ?8%(ν 3%ν ήλι% από 3% E#α<%ς 5αι #εν
επι3ρEπ%(ν σ3%(ς νE%(ς σπόρ%(ς να <(3ρAσ%(ν. 4 9λλ%ς ε6ναι, >ια ε5πλη53ι5ή πρ%σαρ>%γή, η
λεγό>ενη αλληλ%π9=εια. !ηλα#ή, %ρισ>Eν%ι >εσ%γεια5%6 =9>ν%ι 3ρ%<%#%3%?ν 3% E#α<%ς >ε
%(σ6ες π%( ε>π%#6@%(ν 3ην αν9π3(Cη 3%( ρι@ι5%? σ(σ3ή>α3%ς 3$ν ε3ήσι$ν <(3Aν. Α(3ός ε6ναι
Eνας από 3%(ς λόγ%(ς π%( σ3α 2εσ%γεια59 %ι5%σ(σ3ή>α3α #εν (π9ρD%(ν 3α σ(νή=η ε3ήσια <(39
9λλ$ν #ασι5Aν 3?π$ν. ; π(5νό3η3α 3$ν =9>ν$ν 5αι η αλληλ%σ(σDE3ισή 3%(ς, επι#ρ%?ν 5αι
σ3%(ς σπόρ%(ς 3$ν 6#ι$ν 3$ν >εσ%γεια5Aν =9>ν$ν 5αι πε?5$ν. BC9λλ%(, όπ$ς ση>ειAν%(ν %
ει#ι5%6, %ι =9>ν%ι π%λλαπλασι9@%ν3αι >ε πρε>ν%8λ9σ3ηση 5αι ρι@%8λ9σ3ηση, ενA 3α πε?5α #εν
#ια=E3%(ν 3E3%ια ι5ανό3η3α. '93$ από α(3Eς 3ις σ(ν=ή5ες, π%( <α6νε3αι ό3ι ε6ναι ασ<(53ι5Eς >ε
αν=ρAπιν%(ς όρ%(ς, %ι σπόρ%ι 3$ν πε?5$ν π%( πE<3%(ν σ3% E#α<%ς #εν επι8ιAν%(ν όλ%ι. b3σι,
3α >εσ%γεια59 πε?5α α#(να3%?ν να ανανε$=%?ν, ε53ός 5αι ε9ν (π9ρCει πρ%σ$ρινή
απελε(=Eρ$ση 3%( ε#9<%(ς από 3%ν αν3αγ$νισ>ό 3$ν π(5νAν =9>ν$ν 5αι 3ην αλληλ%σ(σDE3ιση
π%( πρ%5αλ%?ν. !ηλα#ή, 5αι π9λι >ε αν=ρAπιν%(ς όρ%(ς, α<%? η R?ση #εν #ια=E3ει %?3ε
πριόνια, %?3ε σ5απ3ι59 5αι 3σε5%?ρια για να 5ό8ει 5αι να Cερι@Aνει 3%(ς =9>ν%(ς, 3ην ε(5αιρ6α
α(3ή 3%(ς 3ην πρ%σ<Eρει >όν% η π(ρ5αγι9. &η>ειAνε3αι, ό3ι %ι =ερινEς 5α3αιγ6#ες >ε ασ3ραπEς
5αι 5ερα(ν%?ς ε6ναι σ(DνEς σ3% >εσ%γεια5ό DAρ%, %πό3ε η πι=ανό3η3α πρό5λησης π(ρ5αγι9ς ή
5αι α(3%αν9<λεCης σ3ην 5α39Cερη 8λ9σ3ηση ε6ναι >εγ9λη.
Sλλ$σ3ε, >ε 3η #ια#ι5ασ6α 3ης <(σι5ής επιλ%γής 3α σ5ληρό<(λλα αε6<(λλα <(39 ανEπ3(Cαν 5αι
9λλες πρ%σαρ>%γEς, #η>ι%(ργAν3ας >ια ι#ιό>%ρ<η 8λ9σ3ηση, 3ην π(ρό<(3η 8λ9σ3ηση, π%(
αν3EDει σ3ις π(ρ5αγιEς. oπ9ρD%(ν 3α πα=η3ι59 5αι 3α ενεργη3ι59 π(ρό<(3α. Oα πα=η3ι59
π(ρό<(3α, αναπ3?σσ%(ν ι#ια63ερη αν3%Dή σ3ις (ψηλEς =ερ>%5ρασ6ες, αλλ9 5αι σ3ις 6#ιες 3ις
<λόγες, $ς απ%3Eλεσ>α π%ι56λ$ν >ηDανι5Aν 5αι Dη>ι5Aν #ιεργασιAν. Gια παρ9#ειγ>α, %ρισ>Eνα
ε6#η αν3ED%(ν 3ις (ψηλEς =ερ>%5ρασ6ες D9ρη σ3%ν παD? <λ%ιό 3%(ς JRελλ%<όρ%ς !ρ(ςM, 9λλα
ανα<λEγ%ν3αι #?σ5%λα για36 ED%(ν π%λ? σ5ληρό C?λ% JjΙ3α>%ς 5αι 59π%ιες !ρ?εςM ή (ψηλή
περιε53ι5ό3η3α >ε3αλλι5Aν σ3%ιDε6$ν σ3% C?λ% 3%(ς JΑλ>(ρ65ιαM. ; '%(5%(ναρι9 ρ6Dνει 3α
Dα>ηλ9 5λα#ι9 3ης, #η>ι%(ργAν3ας %>8ρελ%ει#ή 5ό>η π%λλ9 >E3ρα π9ν$ από 3% E#α<%ς, όπ%(
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]K2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
5α>ι9 <λόγα #εν 3η <=9νει. 2ερι5Eς Π3Eρι#ες 5αι 9λλα <(39 πρ%<(λ9σσ%(ν 3α αναπαραγ$γι59
3%(ς όργανα 593$ από 3% E#α<%ς. Αν36=ε3α, 3α ενεργη3ι59 π(ρό<(3α σ(νή=$ς 5α6γ%ν3αι ε?5%λα,
αλλ9 η 8λασ3η3ι5ή αν9π3(Cή 3%(ς ε(ν%ε63αι από 3ην π(ρ5αγι9. O% Π%(ρν9ρι παρ9γει >ε39 3η
<$3ι9 παρα8λασ3ή>α3α 5αι ρι@%8λασ3ή>α3α από 3η 89ση 3%( 5%ρ>%? 5αι 3ις ρ6@ες αν36σ3%ιDα. ;
'%(>αρι9, 3α tε65ια, %ι Sρ5ε(=%ι-'E#ρα, 3% R(λ65ι, % &D6ν%ς 5αι 9λλα #η>ι%(ργ%?ν ρι@A>α3α
π%( >%ι9@%(ν >ε ρό@% 5αι 8ρ6σ5%ν3αι σε α#ρ9νεια επ6 π%λλ9 Dρόνια. 2ε39 3η <$3ι9, 3α ρι@A>α3α
C(πν%?ν από 3% λή=αργό 3%(ς 5αι #6ν%(ν >Eσα σε λ6γες η>Eρες 3α πρA3α 8λασ39ρια >ε 3η >%ρ<ή
παρα8λασ3η>93$ν. ; 3αD?3η3α α?Cησης 3$ν παρα8λασ3η>93$ν 5αι 3$ν ρι@%8λασ3η>93$ν ε6ναι
π%λ? >εγ9λη. &3% 3Eλ%ς 3ης επό>ενης από 3ην π(ρ5αγι9 8λασ3η3ι5ής περιό#%( <=9ν%(ν σε ?ψ%ς
>EDρι 5αι TKr 3%( >η3ρι5%? <(3%?. Gια(3ό 9λλ$σ3ε, σ(νη=6@%(ν %ι 8%σ5%6 Xσ3ην πρ%σπ9=ει9
3%(ς να #η>ι%(ργήσ%(ν <ρEσ5ια 3ρ%<ή για 3α @Aα 3%(ς, να 89@%(ν <$3ιEς σε #ασ$>Eν%(ς
=α>νό3%π%(ς, αλλ9 π%λλEς <%ρEς Cε<ε?γ%(ν 3ης πρ%σ%Dής 3%(ς 5αι επε53ε6ν%ν3αι σ3% γει3%νι5ό
#9σ%ς, >ε 5α3ασ3ρ%<ι59 απ%3ελEσ>α3α. ; ν%>%3Eλεια 3ης R?σης #εν α<ήνει 36π%3ε σ3ην 3?Dη. ;
&%(σ%?ρα - Eνα ε6#%ς ρει5ι%? π%( 8ρ6σ5ε3αι σ3α πι% <3$D9 5αι Cηρ9 ε#9<η 3ης DAρας >ας 5αι
εν%D%π%ιε63αι για 3% <αινό>εν% 3ης αλληλ%π9=ειας, παρα>Eνει 8ι%λ%γι59 ανενεργή #?%-3ρ6α
Dρόνια >ε39 3η <$3ι9, #6ν%ν3ας 3%ν απαρα63η3% Dρόν% σ3α νεαρ9 <(39 3ης πε?5ης να ρι@Aσ%(ν
5αι να αναπ3(D=%?ν. Bπ6σης, ση>ειAν%(ν %ι ει#ι5%6 #ασ%λόγ%ι, ό3ι (π9ρD%(ν 5αι ε5ε6να 3α
ενεργη3ι59 π(ρό<(3α όπ%( η π(ρ5αγι9 ενεργε6 για 3ην 5αλ?3ερη #ιασπ%ρ9 3$ν σπόρ$ν 3%(ς.
OE3%ια <(39 ε6ναι 3α >εσ%γεια59 Πε?5α, ι#6$ς η gαλEπι%ς Πε?5η, π%( >α@6 >ε 3ην OραDε6α
Πε?5η 5αι 3ην '%(5%(ναρι9 σDη>α36@%(ν 3α >εσ%γεια59 πε(5%#9ση >ας. B6ναι όν3%ς >ια
>εγαλειA#η επ6#ειCη 3ης #(να3ό3η3ας πρ%σαρ>%γής π%( #ια=E3ει η R?ση.
BC9λλ%(, ε6ναι γν$σ3ό ό3ι σε όλα σDε#όν 3α <(39, %ι Aρι>%ι 5αρπ%6 πE<3%(ν σ3% E#α<%ς. V>$ς
σ3α Πε?5α, 3% :Kr 3$ν Aρι>$ν 5%(5%(ναριAν παρα>Eν%(ν 5λεισ39 σ3% #Eν3ρ% από N $ς 5αι ]K
Dρόνια. Αν Cεσπ9σει π(ρ5αγι9, #ιεγε6ρ%ν3αι ει#ι5%6 >ηDανισ>%6 5αι 3α 5%(5%(ν9ρια αν%6γ%(ν,
#ιασ5%ρπ6@%ν3ας >ερι5Eς Dιλι9#ες σπόρ%(ς σε E53αση 2-N σ3ρε>>93$ν γ?ρ$ από 59=ε #Eν3ρ%.
'α=Aς 3α #Eν3ρα 8ρ6σ5%ν3αι σε απ%σ39σεις >ι5ρό3ερες από ]K >E3ρα >ε3αC? 3%(ς, <αν39@εσ3ε
3ην π(5νό3η3α 3$ν νE$ν <(3Aν π%( <(3ρAν%(ν p
Από 3ην πρA3η σ3ιγ>ή π%( Eνα νE% >εσ%γεια5ό #9σ%ς αρD6@ει 3η >ε3α-π(ρι5ή #ια#ι5ασ6α <(σι5ής
αναγEννησης, ε3%ι>9@ε3αι για 3ην επό>ενη π(ρ5αγι9. &Š α(3ό 8%η=%?ν 5αι π9λι %ι >εσ%γεια5Eς
5λι>α3ι5Eς σ(ν=ή5ες, α<%? σ3η >εγαλ?3ερη #ι9ρ5εια 3%( E3%(ς %ι 3ι>Eς 3ης =ερ>%5ρασ6ας 5αι 3ης
(γρασ6ας ε6ναι εν3ελAς α5α39λληλες για 3ην επι86$ση 3$ν σαπρ%<(3ι5Aν >(5ή3$ν π%(
απ%σ(ν=E3%(ν 3ην %ργανι5ή ?λη σε απλ%?σ3ερα σ(σ3α3ι59. 2ε α(3ό 3%ν 3ρόπ%, σ(σσ$ρε?%ν3αι
σ3% E#α<%ς CηρEς 8ελόνες 3$ν πε?5$ν, <?λλα, 5λα#ι9, νε5ρ%6 =9>ν%ι 5αι νε5ρ9 #Eν3ρα. 'αι
όπ$ς αν3ιλα>89νεσ3ε, #η>ι%(ργε63αι >ια 8ι%>9@α ι#ια63ερα ε?<λε53η, λόγ$ 5αι 3ης =ερινής
Cηρό3η3ας, η %π%6α περι>Eνει 59π%ι% 5ερα(νό, 3ην αν=ρAπινη α>Eλεια ή 3%ν ε>πρησ>ό για να
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]K:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
ε5#ηλ$=ε6 Cαν9 3% <αινό>εν% 3ης π(ρ5αγι9ς. Oα >εσ%γεια59 πε?5α ε6ναι <$3ό<ιλα. b3σι, ό3αν
3α Dα>ηλό3ερα 5λα#ι9 #εν <$36@%ν3αι, αDρησ3ε?%ν3αι 5αι Cηρα6ν%ν3αι, #εν πE<3%(ν ό>$ς από 3α
#Eν3ρα. gρόνια %λό5ληρα 5ρE>%ν3αι νε5ρ9 5λα#ι9 >ε CηρEς 8ελόνες 5%ν39 σ3% E#α<%ς. b3σι, >ια
απλή Eρπ%(σα <$3ι9 >ε3α3ρEπε3αι ε?5%λα σε επι5όρ(<η, 9ρα 5αι >ε #(να>ι5ό3ερη πρ%%π3ι5ή
εCEλιCης. BC9λλ%(, 3α πε?5α #ια=E3%(ν 5αι 3ην ε?<λε53η ρη36νη, όπ$ς ε?<λε53α ε6ναι 5αι 3α
αι=Eρια Eλαια 3$ν =9>ν$ν π%( ε>πλ%(36@%(ν 3% #ασι5ό >ι5ρ%περι89λλ%ν. Α(3ό π%( =α πρEπει να
σ(γ5ρα3ήσ%(>ε α5ό>η ε6ναι ό3ι, όσ% >εγαλ?3ερ% ε6ναι 3% #ι9σ3η>α >ε3αC? #?% #ια#%Dι5Aν
π(ρ5αγιAν, 3όσ% >εγαλ?3ερη ε6ναι η σ(γ5εν3ρ$>Eνη 5α?σι>η 8ι%>9@α 5αι 3όσ% η ε5#ήλ$ση 3%(
<αιν%>Eν%( 3ης π(ρ5αγι9ς ε6ναι περισσό3ερ% 86αιη.
'αι %ι #ασι5%6 επι>Eν%(ν. QW &3ην πραγ>α3ι5ό3η3α #εν (π9ρDει Aρι>% >εσ%γεια5ό #9σ%ς π%(
59η5ε 5αι πρ%σ3α3ε?=η5ε, D$ρ6ς να αναγεννη=ε6 >ε <(σι5ό 3ρόπ%. Αν36=ε3α, σε περι%DEς π%( #εν
59η5αν 3%ν 3ελε(3α6% αιAνα 3α πε?5α λιγ%σ3ε?%(ν 59=ε Dρόν%, D$ρ6ς #(να3ό3η3α αναγEννησης.
4ι #ασι5Eς π(ρ5αγιEς ε6ναι 9ρρη53α σ(ν#ε#ε>Eνες >ε 3η #ια3ήρηση 3$ν >εσ%γεια5Aν
%ι5%σ(σ3η>93$ν. ΑπλAς, η %ι5%λ%γι5ή 3%(ς ση>ασ6α #εν Eγινε >EDρι σή>ερα 5α3αν%η3ή επει#ή
3α απ%3ελEσ>α39 3%(ς σ(γDE%ν3αι >ε 3η >ε3απ(ρι5ή %ι5%ν%>ι5ή #ρασ3ηριό3η3α 3%( αν=ρAπ%(,
ι#ια63ερα >ε 3ην (περ8όσ5ηση 5αι 3ην %ι5%πε#%π%6ηση π%( %#ηγ%?ν σε απ%#9σ$ση. ;
ισD(ρό3α3η %ι5%λ%γι5ή σDEση >ε3αC? π(ρ5αγιAν 5αι >εσ%γεια5Aν %ι5%σ(σ3η>93$ν εCηγε6 για36
%ι π(ρ5αγιEς #εν αν3ι>ε3$π6@%ν3αι ε?5%λα. 4 9ν=ρ$π%ς ε6ναι α5ό>η 3εDν%λ%γι59 α#?να>%ς
απEναν3ι σ3α <(σι59 <αινό>ενα, όπ$ς %ι σεισ>%6, %ι πλη>>?ρες ή 5αι %ι #ασι5Eς π(ρ5αγιEς. Oα
>εσ%γεια59 %ι5%σ(σ3ή>α3α =α αν3ι#ρ%?ν σε 59=ε πρ%σπ9=εια αλλαγής 3%( αιAνι%( 5?5λ%(
<$3ι9ς-αναγEννησης.
Iσ3όσ%, Eν3%νη ε6ναι η ανησ(D6α για 3ις επιπ3Aσεις 3$ν π(ρ5αγιAν σ3ην παν6#α 3$ν
>εσ%γεια5Aν %ι5%σ(σ3η>93$ν. 4ι Eρε(νες #εν σ(><$ν%?ν >ε3αC? 3%(ς $ς πρ%ς 3ις ε53ι>ήσεις,
επει#ή 59=ε π(ρ5αγι9 #ια<Eρει από 3ις (πόλ%ιπες σε Eν3αση, σ(Dνό3η3α, #ι9ρ5εια, >%ρ<ή 5.9.
V>$ς, >ε 89ση 3η λ%γι5ή, ε9ν %ι <$3ιEς επηρEα@αν σ%8αρ9 3ην παν6#α, π%λλ9 @Aα =α
απ%3ελ%?σαν >%(σεια59 ε6#η σ3η DAρα >ας ε#A 5αι αιAνες. &ε πειρ9>α3α σ3% Ινσ3ι3%?3%
!ασι5Aν Bρε(νAν #ιαπισ3A=η5ε ό3ι 5α39 3η #ι9ρ5εια π(ρ5αγι9ς σε πε(5ό#ασ%ς, %ι
=ερ>%5ρασ6ες 593$ από 3ην επι<9νεια 3%( ε#9<%(ς ε6ναι ι#ια63ερα ανε53Eς από 3α περισσό3ερα
@Aα π%( @%(ν ή <$λι9@%(ν ε5ε6, όπ$ς ε6ναι 3α >(ρ>ήγ5ια ή 5αι 3α σ5%(λή5ια. V>$ς, %ι
π(ρ5αγιEς ED%(ν ι#ια63ερα 5α3ασ3ρεπ3ι5Eς επιπ3Aσεις σ3ις <$λιEς 3$ν π%(λιAν 5αι σ3%(ς
νε%σσ%?ς 3%(ς.
; <$3ι9, $ς <αινό>εν%, =α ε5#ηλAνε3αι π9ν3α >ε 3ην 6#ια σ<%#ρό3η3α, όσ% 5ι αν % 9ν=ρ$π%ς
8ελ3ιAσει 3α >Eσα #ασ%π(ρόσ8εσης π%( #ια=E3ει ε63ε (π9ρD%(ν ε>πρησ3Eς, ε63ε όDι. B6ναι 8E8αι%
ό3ι, ε9ν α(3ή η σ5ληρή πραγ>α3ι5ό3η3α ε6Dε γ6νει 53ή>α 3$ν περισσ%3Eρ$ν από >ας πριν από
αρ5ε39 Dρόνια, π%λλEς νό>ι>ες ή παρ9ν%>ες %ι5%πε#%π%ιήσεις #ασι5Aν ε539σε$ν =α ε6Dαν
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]KF
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
απ%3ραπε6. &ε 5αλ?3ερα %ργαν$>Eνες DAρες ε5π%ν%?ν3αι σ(νεDAς %λ%5ληρ$>Eνα πρ%γρ9>>α3α
ενη>Eρ$σης 3$ν π%λι3Aν 5αι ε5πα6#ε(σης 3$ν >α=η3Aν - 593ι π%( =α Eπρεπε να ε6Dε Cε5ινήσει
5αι ε#A από 3ις πρA3ες 39Cεις 3%( σD%λε6%( -, ε5#6#%ν3αι, 5α=η>εριν9, #ελ36α επι5ιν#(νό3η3ας
για πρό5ληση π(ρ5αγι9ς, 5αι πληρ%<%ρ6ες για 3ις ενEργειες π%( πρEπει να απ%<ε?γ%ν3αι σε
επι56ν#(νες 5αιρι5Eς σ(ν=ή5ες. &3η DAρα >ας, ε53ός από αν%?σια 3ηλε%π3ι59 σπ%395ια π%(
#ια<η>6@%(ν 3%ν 3ρόπ% ε5πα6#ε(σης 3$ν π(ρ%σ8εσ3Aν ή πόσ%(ς (π%λ%γισ3Eς EDει 3%
σ(ν3%νισ3ι5ό 5Eν3ρ%, 36π%3ε 3% %(σιασ3ι5ό <α6νε3αι ό3ι γ6νε3αι.Jπηγή S<=%ν% 8ι8λι%γρα<ι5ό
(λι5ό από B"ΙΑGBuΙνσ3ι3%?3% !ασι5Aν Bρε(νAν Α=ήνας 5αι "εσσαλ%ν65ηςM.
nnnnnnnnnnn
Fου Καιρο/ τα 4υρίσ+ατα%
όταν το Κλί+α 'λλ".ει
2πρ%σ39 σ3ις επερDό>ενες 5λι>α3ι5Eς αλλαγEς η DAρα >ας παρα>Eνει %(σιασ3ι59
απρ%ε3%6>ασ3η, παρ9 3ις όπ%ιες ν%>%=ε3ι5Eς ρ(=>6σεις, 5α=Aς απαι3%?ν3αι ρι@ι5Eς >ε3α8%λEς σε
σDε#ιασ>%?ς, σ3ρα3ηγι5Eς, ν%%3ρ%π6ες, σ(νή=ειες 5αι π%λι3ι5Eς απ%<9σεις, π%( πρ%ς 3% παρόν
#εν αγγ6@%ν3αι.
Πριν από >ερι5%?ς >ήνες #η>%σιε?3η5ε η E5=εση 3ης !ια5(8ερνη3ι5ής Bπι3ρ%πής 3%( 4;B για
3ην 5λι>α3ι5ή αλλαγή, π%( >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν 5αλε6 59=ε 5ρ93%ς να %ι5%#%>ήσει 3η #ι5ι9 3%(
σ3ρα3ηγι5ή, σ3% πλα6σι% ό>$ς >ιας ενια6ας παγ5όσ>ιας σ(νεργασ6ας 5αι 5%ινAν #ρ9σε$ν. Vλα 3α
5ρ93η, %ι επιDειρήσεις 5αι 3% 59=ε σπ63ι %<ε6λ%(ν να αν3ι>ε3$π6σ%(ν 3ις 5λι>α3ι5Eς πρ%5λήσεις
5αι 3ην (περ=Eρ>ανση 3%( πλανή3η, >Eσα 3ις πι% 593$ πρ$3αρDι5Eς #ρ9σεις
2
η
Δρ"ση. 2ε6$ση 3%(λ9Dισ3%ν 5α39 2Kr σ3ην 5α3αν9λ$ση 3$ν %ρ(53Aν 5α(σ6>$ν, >Eσα από
νEες, περισσό3ερ% απ%3ελεσ>α3ι5Eς 5αι απ%#%3ι5Eς 3εDν%λ%γ6ες.
;
η
Δρ"ση. 2ε6$ση 3$ν ε5π%>πAν αερ6$ν 3%( =ερ>%5ηπ6%( π%( 5α3ασ3ρE<%(ν 3% 5λ6>α, >Eσα
από απ%3ελεσ>α3ι5%?ς >ηDανισ>%?ς ελEγD%( 5αι σε8ασ>%? 3$ν >Eγισ3$ν %ρ6$ν π%( 59=ε <%ρ9
5α=%ρ6@%ν3αι.
@
η
Δρ"ση. 'α=%ρισ>ός ρεαλισ3ι5Aν σ3όD$ν 59λ(ψης 3$ν ενεργεια5Aν αναγ5Aν >ε ανανεAσι>ες
πηγEς.
)
η
Δρ"ση. 2α5ρ%πρό=εσ>ες σ3ρα3ηγι5Eς για 3η σ3α#ια5ή >ε398αση σε επ%DEς 59π%ι$ν 9λλ$ν
>%ρ<Aν ενEργειας, όπ$ς ε6ναι λόγ%( D9ριν η πρ%ερDό>ενη από 3% (#ρ%γόν%, η ηλια5ή 5αι η
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]KN
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
αι%λι5ή ενEργεια, η ενEργεια από 3%ν 5(>α3ισ>ό 3ης =9λασσας, 3ης γε$=ερ>6ας, 3$ν 8ι%5α(σ6>$ν
5.9.
-
η
Δρ"ση. Ανα>όρ<$ση 3$ν σ(νη=ειAν 5αι 3ις ν%%3ρ%π6ας >ας σ3ην παραγ$γή, #ιαν%>ή 5αι
5α3αν9λ$ση 3ης ενEργειας, σ3ην ανα5?5λ$ση 3$ν (λι5Aν, σ3η #ιαDε6ριση 3%( νερ%? 5αι 3$ν
9λλ$ν <(σι5Aν πόρ$ν. Απαι3%?ν3αι ρι@ι5Eς >ε3α8%λEς σ3% >%ν3Eλ% αν9π3(Cης, σ3ις 5%ιν$νι5Eς
σDEσεις, σ3ις σ(>περι<%ρEς 5αι σ3ις σ(νει#ήσεις όλ$ν >ας.
Από 5ανEνα πλE%ν #εν α><ισ8η3ε63αι ό3ι η 5λι>α3ι5ή αλλαγή ε6ναι ε#A παρ%?σα 5αι σ3η DAρα
>ας. O% =E>α ό>$ς για 3ην Bλλ9#α ε6ναι π%λ?πλ%5% α<%? 3α αν3ι5ρ%(ό>ενα σ(><Eρ%ν3α 5αι %ι
επισ3η>%νι5%<ανε6ς επι<(λ9Cεις #η>ι%(ργ%?ν 3% αναγ5α6% για 59=ε περ6π3$ση ει5%νι5ό
πρ%πE3ασ>α 5απν%? 5αι 5α39 3% 5%ινAς QW=%λAν%(ν 3α νερ9WW >ε πρ%8%5α3όρι5ες ρη3%ρι5Eς 5αι
απόψεις νεό5%π$ν 5αι όψι>$ν ει#ι5Aν. 'αι %<ε6λ%(>ε να ανησ(D%?>ε για36 αρD6@%(ν να
απειλ%?ν3αι 3α σ(γ5ρι3ι59 πλε%νε53ή>α39 >ας, όπ$ς ε6ναι για παρ9#ειγ>α 3% 5λ6>α, %ι =9λασσες
5αι 3% περι89λλ%ν >ας, ενA %ι εναλλα53ι5Eς πηγEς ενEργειας, η αναπρ%σαρ>%γή 3$ν
5αλλιεργειAν, η #ιαDε6ριση 3$ν νερAν 5αι 3$ν σ5%(πι#ιAν, η αν9σDεση 3ης (<αλ>?ρ$σης 3$ν
(πόγει$ν νερAν, η ερη>%π%6ηση 3$ν ε#α<Aν 5αι 9λλα, αν3ι>ε3$π6@%ν3αι $ς περι<ερεια5Eς
επιλ%γEς ή 5αι $ς αν?παρ53α @η3ή>α3α π%( π9ν3$ς ανα>Eν%(ν 3%(ς επό>εν%(ς για 3ην
αν3ι>ε3Aπισή 3%(ς.
Bι#ι5ό3ερα, %ι πρ%8λEψεις (π%σ3ηρ6@%(ν ό3ι η επι>ή5(νση 3ης =ερ>ής περιό#%( =α
αν3ι5α3ασ3ήσει 3% 5αλ%5α6ρι >ας 5αι α(3ή η #?σ5%λη περ6%#%ς =α #ιαρ5ε6 E$ς 5αι #?% >ήνες
περισσό3ερ%. &3ις νησιA3ι5ες περι%DEς σ3% Αιγα6% 5αι σ3ην 'ρή3η, 5α=Aς λEγ%(ν %ι ει#ι5%6, %
#ε653ης #(σ<%ρ6ας X η =ερ>%5ρασ6α >α@6 >ε 3ην (γρασ6α- =α ανE8ει σε επι56ν#(να επ6πε#α
59ν%ν3ας #(σ9ρεσ3η 3η #ια>%νή σε εC$3ερι5%?ς DAρ%(ς. &?><$να >ε 3α απ%3ελEσ>α3α 3$ν
3ελε(3α6$ν ερε(νAν για 3ις 3ελε(3α6ες #ε5αε36ες 3%( αιAνα π%( #ιαν?%(>ε, η >Eση =ερ>%5ρασ6α
σ3%ν πλανή3η =α α(Cη=ε6 >EDρι 5αι N 8α=>%?ς 'ελσ6%(. &ε ό3ι α<%ρ9 3ις 8ρ%D%π3Aσεις
πρ%8λEπε3αι ό3ι, ενA 59=ε Dρόν% =α >ειAνε3αι η σ(Dνό3η3α 3$ν Dα>ηλAν 8αρ%>ε3ρι5Aν 3α %π%6α
<Eρν%(ν 5αι 3η 8ρ%Dή, =α (π9ρC%(ν ισD(ρ9 8αρ%>ε3ρι59 Dα>ηλ9, >ε σ(νEπεια να ED%(>ε
περισσό3ερες 5α3αιγ6#ες 5αι ραγ#α6ες 8ρ%D%π3Aσεις. !ηλα#ή, %ι π%λ(ή>ερες π%3ισ3ι5Eς 8ρ%DEς
>9λλ%ν =α ε5λε6ψ%(ν 5αι =α #6ν%(ν 3η =Eση 3%(ς σε σ?ν3%>ες #(να3Eς 8ρ%DEς, >ε απ%3Eλεσ>α 3ις
σ(Dνό3ερες πλη>>?ρες 5αι πι=ανό3α3α λειψ(#ρ6α, α<%? 3% E#α<%ς #εν =α >π%ρε6 να απ%ρρ%<ήσει
σε σ?ν3%>% Dρ%νι5ό #ι9σ3η>α 3% 9<=%ν% νερό 3$ν 5α3αιγ6#$ν. b3σι, η DAρα >ας =α Dρειασ3ε6 να
αν3ι>ε3$π6σει @η3ή>α3α, όπ$ς ε6ναι >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν 5αι α(39 3$ν πλη>>(ρι5Aν <αιν%>Eν$ν,
3ης λειψ(#ρ6ας, 3ης #ι98ρ$σης 5αι 3ης ασ39=ειας 3$ν ε#α<Aν, 3ης (<αλ>?ρ$σης, 3ης
ερη>%π%6ησης. Iσ3όσ%, %ι (ψηλEς =ερ>%5ρασ6ες α(C9ν%(ν 3ις πι=ανό3η3ες ε5#ήλ$σης
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]KT
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
π(ρ5αγιAν, ενA σ3α#ια59 3α ε#9<η #εν =α >π%ρ%?ν να απ%ρρ%<ήσ%(ν 3% νερό 3ης 8ρ%Dής,
5α=Aς =α ED%(ν (π%8α=>ισ3ε6. ‚ αγρ%3ι5ή παραγ$γή =α >ει$=ε6 #ρασ3ι59 5αι =α 5ιν#(νEψ%(ν
>ε εCα<9νιση ε(α6σ=η3α %ι5%σ(σ3ή>α3α, @Aα 5αι <(39. Ανα5α3α39Cεις 5αι #ια<%ρ%π%ιήσεις
ανα>Eν%ν3αι 5αι σ3ις περισσό3ερες %ι5%ν%>ι5Eς - παραγ$γι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες, όπ$ς για
παρ9#ειγ>α σ3η γε$ργ6α. !εν απ%5λε6ε3αι λ%ιπόν Eνα σεν9ρι%, α<W ενός #ρασ3ι5ής >ε6$σης 3$ν
αγρ%3ι5Aν πρ%fόν3$ν, α<W ε3Eρ%( αλλαγής σ3η γε$γρα<6α 3ης αγρ%3ι5ής παραγ$γής.
Bν#ια<Eρ%ν παρ%(σι9@%(ν, 3Eλ%ς, %ι ε53ι>ήσεις 3$ν ει#ι5Aν για 3ις επιπ3Aσεις 3$ν
5λι>α3%λ%γι5Aν αλλαγAν σ3%ν ε(ρ$παf5ό 3%(ρισ>ό, π%( ε6ναι πι=ανόν να %#ηγήσ%(ν σε
>ε39=εση 3ης περιό#%( 3$ν #ια5%πAν, ή %ι 3%(ρ6σ3ες =α πρ%3ι>ήσ%(ν 9λλες περι%DEς
περισσό3ερ% #ρ%σερEς, #ηλα#ή 3η mρε3αν6α, 3η t$σ6α 5αι 3ις &5αν#ινα8ι5Eς DAρες.
&3ην Bλλ9#α, η νEα 5α39σ3αση π%( #ια>%ρ<Aνε3αι >ε 3ις επερDό>ενες 5λι>α3ι5Eς αλλαγEς
<α6νε3αι ό3ι #εν αγγ6@ε3αι %(σιασ3ι59 3όσ% >ε 3ην (ι%=E3ηση νE$ν >%ρ<Aν ενEργειας 5αι 3ις
5αιν%3ό>ες λ?σεις, όσ% 5αι >ε 3%ν περι%ρισ>ό 3$ν ε5π%>πAν 3$ν αερ6$ν =ερ>%5ηπ6%(. V>$ς η
αν3ι>ε3Aπιση 3$ν 5λι>α3ι5Aν αλλαγAν απαι3ε6 απ%<9σεις ση>αν3ι5Eς για 3% α?ρι% π%( %<ε6λ%(ν
να περιλα>89ν%(ν >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν, 3ην αλλαγή σ(νη=ειAν 5αι ν%%3ρ%π6ας, αλλ9 5αι 3ην
ανα3ρ%πή 3%( ση>εριν%? 3ρόπ%( παραγ$γής 5αι 5α3αν9λ$σης 3ρ%<6>$ν, <(σι5Aν πόρ$ν 5αι
ενEργειας. Sλλ$σ3ε, 3α @η3ή>α3α α(39 ED%(ν παγ5όσ>ιες πρ%ε539σεις 5αι απαι3%?ν λ?σεις σε
παγ5όσ>ι% επ6πε#% >ε απαρα63η3η 3η #ιε=νή σ(νεργασ6α, 3ην αλλαγή σ(>περι<%ρAν από όλ%(ς
>ας, αλλ9 5αι 3ην 5%ινή #ρ9ση. Iσ3όσ%, 59=ε σ?γDρ%ν% 5ρ93%ς =E3ει 3%(ς ε=νι5%?ς σ3όD%(ς 5αι
αναπ3?σσει #ιε=νε6ς σ(νεργασ6ες. Πρόσ=ε3α, =α Eπρεπε να ε6Dαν αρD6σει σ(@η3ήσεις, 5α=Aς %
ε=νι5ός 3ε5>ηρι$>Eν%ς σDε#ιασ>ός 5%ινAν #ρ9σε$ν ε6ναι απαρα63η3%ς, όπ$ς 5αι η σ%8αρή
αν9λ(ση για 3η >εγαλ?3ερη #(να3ή 5%ιν$νι5ή απ%#%Dή 5αι σ(να6νεση. 'αι 3%?3% για36 %ι όπ%ιες
απ%<9σεις =α #η>ι%(ργήσ%(ν 3η 89ση σ3ήριCης 3$ν >α5ρ%Dρόνι$ν σ3ρα3ηγι5Aν π%( ED%(ν να
59ν%(ν >ε 3ην '%ιν$ν6α, 3% Περι89λλ%ν, 3ην BνEργεια, 3ην ΑπασDόληση, 3η !η>όσια oγε6α, 3ην
Π%λι3ισ>ι5ή 'ληρ%ν%>ι9, 3ις 2ε3α<%ρEς, 3ις 'α3ασ5ε(Eς, 3η !ιαDε6ριση 3$ν R(σι5Aν Πόρ$ν
5αι 9λλα.
Ανα3ρED%ν3ας 3ις πρόσ<α3ες επισ3η>%νι5Eς #η>%σιε?σεις 5αι 3α ει#ι59 3εDνι59 5ε6>ενα π%(
α<%ρ%?ν 3ις 'λι>α3ι5Eς ΑλλαγEς, >Eν%(>ε E5πλη53%ι για 3% <9σ>α 3$ν #ιεργασιAν π%( =α
σ(>8%?ν. 4ι πρ%8λεπό>ενες >ε3α8%λEς =α ε6ναι σ3α#ια5Eς ή ραγ#α6εςP π%ιες περι%DEς =α πληγ%?ν
περισσό3ερ%P Π$ς πρEπει να αν3ι>ε3$πισ3ε6 η 5α39σ3αση σε παγ5όσ>ι% 5αι σε σ(λλ%γι5ό
επ6πε#%P 4ι ει#ι5%6 (π%σ3ηρ6@%(ν ό3ι %ι ανα>ενό>ενες >ε3α8%λEς σ3% 5λ6>α ε6ναι 3% >εγαλ?3ερ%
περι8αλλ%ν3ι5ό πρό8λη>α π%( αν3ι>ε3$π6@ει %λό5ληρ%ς % 5όσ>%ς. Bπιση>α6ν%(ν, επ6σης, ό3ι 3%
<αινό>εν% 3%( =ερ>%5ηπ6%(, π%( =ε$ρε63αι % 5?ρι%ς παρ9γ%ν3ας για(3Eς 3ις 5λι>α3ι5Eς αλλαγEς,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]KZ
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
επι#εινAνε3αι 3εDνη39 από 3ις 59=ε ε6#%(ς 5α?σεις, >ε 5(ρ6αρDες ε5ε6νες 3$ν %ρ(53Aν 5α(σ6>$ν
για παραγ$γή σ(>8α3ι5Aν >%ρ<Aν ενEργειας.
O% 5λ6>α 3ης Gης π9ν3%3ε 9λλα@ε 5αι π9ν3%3ε =α αλλ9@ει. V>$ς, σ3% παρελ=όν ή3αν σDε#όν
απ%5λεισ3ι59 3% απ%3Eλεσ>α <(σι5Aν αι3ιAν. 4ι >ε3α8%λEς 3%( 5λ6>α3%ς π%( παρα3ηρ%?ν3αι 3α
3ελε(3α6α Dρόνια 5αι π%( ανα>Eν%ν3αι για 3α επό>ενα, πρ%EρD%ν3αι 5(ρ6$ς από 3ις αν=ρAπινες
#ρασ3ηριό3η3ες 5αι παρε>89σεις. 4ι παρ9γ%ν3ες π%( %#ηγ%?ν σ3ην παγ5όσ>ια αλλαγή 3%(
5λ6>α3%ς ε6ναι π%λλ%6 5αι γν$σ3%6. 4ι <(σι5Eς αλλαγEς παρ%(σι9@%(ν γενι59 >α5ρ%Dρόνιες
#ια5(>9νσεις. Αν36=ε3α >ε α(3Eς, (π9ρD%(ν αλλαγEς π%( γ6ν%ν3αι από 3%ν 9ν=ρ$π%, 5α=Aς η
αν=ρAπινη παρE>8αση %#ηγε6 σε >%νό3%νη 5αι περισσό3ερ% ραγ#α6α απ%σ3α=ερ%π%6ηση. 4
9ν=ρ$π%ς >ε 3ις #ρασ3ηριό3η3Eς 3%( αλλ9@ει 3η σ?σ3αση 3ης α3>όσ<αιρας 5αι αλλ9@%ν3ας 3η
σ?σ3αση 3ης >π%ρε6 να αλλ9Cει 5αι 3% 5λ6>α. Πρόσ<α3ες εργασ6ες #ε6Dν%(ν ό3ι η αν=ρAπινη
παρE>8αση >π%ρε6 να αλλ9Cει α5ό>α 5αι 3%ν 5αιρό.
'α=Aς %ι 5λι>α3ι5Eς αλλαγEς απ%3ελ%?ν ή#η πραγ>α3ι5ό3η3α, ED%(>ε >πει σε >ια νEα επ%Dή
π%λ(#ι9σ3α3ης =α λEγα>ε επαν9σ3ασης, >ε νEες >%ρ<Eς ενEργειας, >ε απαι3ήσεις για λιγό3ερες
ε5π%>πEς 3$ν αερ6$ν =ερ>%5ηπ6%(, >ε #η>ι%(ργ6α 5αιν%3ό>$ν λ?σε$ν 5αι πι% απ%3ελεσ>α3ι5Aν
για 3ην αν3ι>ε3Aπιση 3$ν 5λι>α3ι5Aν αλλαγAν, αλλ9 5αι %ι 5%ιν$ν6ες %<ε6λ%(ν να >ε3α89λλ%(ν
σ(νή=ειες 5αι ν%%3ρ%π6ες, σ(>παρασ?ρ%ν3ας 3εDν%5ρ93ες, επιDειρη>α36ες 5αι π%λι3ι5%?ς.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]KL
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
/=πιπτ+σεις από την αύ"ηση της θερμοκρασίας του πλαν*τη από στοιχεία >?=!
9::@<
BBBBBBBBB
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
B53ός από 3ις πρ%ηγ%?>ενες επιπ3Aσεις
-UιAν%(ν 5αι %ι π9γ%ι 3ης Αν3αρ53ι5ής ανε89@%ν3ας α5ό>η ψηλό3ερα 3η σ39=>η 3$ν
=αλασσAν.
-B5α3%>>?ρια 9ν=ρ$π%ι >ε3α5ιν%?ν3αι για #ια>%νή σ3η &5αν#ινα86α, σ3η t$σ6α 5αι
σ3η mρε3αν6α.
-Από 3% λιAσι>% 3$ν π9γ$ν απελε(=ερAν%ν3αι 3ερ9σ3ιες π%σό3η3ες >ε=αν6%(,
επι#εινAν%ν3ας 3% παγ5όσ>ι% 5λ6>α.
B53ός από 3ις πρ%ηγ%?>ενες επιπ3Aσεις
-&(νεD6@ε3αι η 9ν%#%ς 3ης σ39=>ης 3ης =9λασσας.
-B5α3%>>?ρια 9ν=ρ$π%ι εγ5α3αλε6π%(ν 3ις παρ953ιες περι%DEς.
-&(νεD6@ε3αι >ε α(Cανό>εν%(ς ρ(=>%?ς η εCα<9νιση <(3Aν 5αι @A$ν.
-; γε$ργ6α EDει 5α3αρρε?σει σ3ις παρα#%σια5Eς περι%DEς 3ης.
-4ι ση>ερινEς 3ρ%πι5Eς περι%DEς γ6ν%ν3αι α5α3%65η3%ι 3όπ%ι.
-4ι Eρη>%ι επε53ε6ν%ν3αι 5αι σ3η νό3ια B(ρAπη.
Α!ηση της "ερ#οκρασίας κατά $,%&%,% βα"#οί 'ελσίο(
Α!ηση της "ερ#οκρασίας κατά %,%&),% βα"#οί 'ελσίο(
Α!ηση της "ερ#οκρασίας κατά *,+&*,% βα"#οί 'ελσίο(
-; αν%>8ρ6α πλή33ει 5αι 3η γε$ργ6α, αλλ9 ενσ5ήπ3%(ν 5αι Cα<νι5Eς 5α3αιγ6#ες >ε
πλη>>?ρες.
-; παρ953ια @Aνη γ6νε3αι επισ<αλής για 3η #ια>%νή 5αι 3ις ε5ε6 (π%#%>Eς.
]K^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
= :ει(υδρία και τα Συνε&ακόλου,α
(= Κρίση του Gερο/)
Uειψ(#ρ6α σ(>8α6νει 59=ε <%ρ9 π%( %ι π%σό3η3ες 3%( νερ%? π%( πα6ρν%(>ε από 3α
επι<ανεια59 5αι 3α (πόγεια νερ9 ε6ναι 3όσ% >εγ9λες, Aσ3ε #εν επαρ5%?ν για να
ι5αν%π%ιήσ%(ν 3η σ(ν%λι5ή @ή3ηση -?#ρε(ση, 9ρ#ε(ση, %ι5ια5ή 5αι 8ι%>ηDανι5ή
Dρήση, (#ρ%ηλε53ρισ>ός, (#α3%5αλλιEργειες, αν9γ5η %ι5%σ(σ3η>93$ν, σε >ια
περι%Dή. 4ι #ιε=νε6ς %ργανισ>%6 ED%(ν %ρ6σει 3η λειψ(#ρ6α ό3αν %ι η #ια=εσι>ό3η3α
νερ%? σε >ια DAρα ή >ια περι%Dή ε6ναι λιγό3ερη από ]KKK 5(8ι59 >E3ρα, αν9 93%>%
3% Dρόν%, παρό3ι (π9ρD%(ν αρ5ε3Eς περι%DEς σ3%ν 5όσ>% π%( 8ιAν%(ν π%λ?
>εγαλ?3ερη Eλλειψη, #ηλα#ή #ια=Eσι>ες π%σό3η3ες νερ%? >ι5ρό3ερες από NKK 5(8ι59
>E3ρα, αν9 93%>% 3% Dρόν%.
Παλαιό3ερα η λειψ(#ρ6α σ(γ5α3αλεγό3αν σ3α <(σι59 <αινό>ενα. &3ις >Eρες >ας
ό>$ς, %<ε6λε3αι 5(ρ6$ς σ3ην αν(παρC6α ή 5αι σ3ην 5α5ή #ιαDε6ριση 3$ν νερAν
παρ9λληλα >ε 3ην Eλλειψη ή 3%ν περι%ρισ>ό 3$ν 8ρ%D%π3Aσε$ν 5αι Dι%ν%π3Aσε$ν
5αι σ3η πρ$3όγν$ρη Cηρασ6α. ; α(Cη>Eνη @ή3ηση 3%( νερ%? σ3ην Bλλ9#α, ι#ια63ερα
5α39 3%(ς 5αλ%5αιριν%?ς >ήνες 5αι σε περι%DEς πρ%σEλ5(σης >εγ9λ%( αρι=>%?
3%(ρισ3Aν, πρ%σλα>89νει 3ερ9σ3ιες #ιασ39σεις π%( ανα><68%λα =α EDει αν3653(π%
5αι επιπ3Aσεις σε 5%ιν$νι5Eς σ(νισ3Aσες, σ3ην παρ%Dή (πηρεσιAν, σ3ην %ι5%ν%>ι5ή
αν9π3(Cη 5αι σ3ην περι8αλλ%ν3ι5ή πρ%σ3ασ6α.
B5ε6 όπ%( ενσ5ήπ3ει λειψ(#ρ6α, 3% #ια=Eσι>% νερό #εν επαρ5ε6 για 3ην παραγ$γή
3ρ%<6>$ν 5αι 3ην ανα5%?<ιση 3ης ε5ε6 πε6νας 5αι 3ης <3ADιας, αλλ9 5αι #εν
επι3ρEπει να πρ%$=η=ε6 η αναγ5α6α 8ι%>ηDανι5ή, ασ3ι5ή 5αι 3%(ρισ3ι5ή αν9π3(Cη,
D$ρ6ς περι%ρισ>%?ς σ3η Dρήση νερ%? 5αι 3ις π%λι3ι5Eς 5α3α>ερισ>%? για Dρήση σε
9λλ%(ς 3%>ε6ς, 5(ρ6$ς σ3η γε$ργ6α. O% νερό, ανεC9ρ3η3α από 3% ε6#%ς 3ης
#ιαDε6ρισης σ(γ5α3αλEγε3αι σ3%(ς <(σι5%?ς πόρ%(ς, ενA αν9λ%γα >ε 3% 5?ρι%
5ρι3ήρι% 5αι 3% ε6#%ς 3ης #ιαDε6ρισης, >π%ρε6 να =ε$ρη=ε6 5αι $ς οικονομικό αyα0ό
5αι $ς περιβαλλοντικό στοιχείο. &ε σDEση ό>$ς >ε 9λλ%(ς <(σι5%?ς πόρ%(ς 5αι >ε
9λλα %ι5%ν%>ι59 αγα=9 EDει >6α ι#ιαι3ερό3η3α. B6ναι μοναδικό 5αι αναντικατάστατο
α<%? απ%3ελε6 πρ%Hπό=εση 3ης αν=ρAπινης ?παρCης 5αι 3ης @$ής σ3%ν πλανή3η 5αι
#εν EDει (π%5α39σ3α3% σ3ην αν9π3(Cη. 4ι (#α3ι5%6 πόρ%ι #εν ε6ναι απεριόρισ3%ι.
29λισ3α σε π%λλEς περι%DEς σ3η DAρα >ας #εν ε6ναι επαρ5ε6ς 5αι η ανεπ9ρ5ει9 3%(ς
α(3ή σ(νισ39 3% >εγαλ?3ερ% ε>πό#ι% 5αι σ3η 8ιAσι>η αν9π3(Cη. BC9λλ%(, η @ή3ηση
3%( νερ%? ε6ναι η >Eγισ3η 3% 5αλ%5α6ρι εCαι36ας π%λλαπλAν Dρήσε$ν 5αι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]]K
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
(περ5α3αν9λ$σης, ό3αν #ηλα#ή η πρ%σ<%ρ9-#ια=εσι>ό3η39 3%( σ3% ελληνι5ό
Cηρ%=ερ>ι5ό περι89λλ%ν -σ3η <?ση, ε6ναι η ελ9Dισ3η. 2ε 9λλα λόγια, σε π%λλEς
περι%DEς σ3ην Bλλ9#α 5αι ι#ια63ερα σ3%ν νησι$3ι5ό DAρ%, η Dρ%νι5ή 5αι D$ρι5ή
5α3αν%>ή 3ης πρ%σ<%ρ9ς 5αι @ή3ησης 3%( νερ%? ε6ναι αν36σ3ρ%<ες.
ΑνE5α=εν, 3% νερό 5αι 3α απ%=E>α39 3%( 8ρ6σ5%ν3αι σ3ην επι5αιρό3η3α ε63ε $ς
απαρα63η3% <(σι5ό σ3%ιDε6% 5αι @$3ι5ή %(σ6α, ε63ε σ3ην παρ9#%ση , σ3%ν π%λι3ισ>ό
5αι σ3ις αναπ3(Cια5Eς αν9γ5ες 59=ε περι%Dής. O% νερό σ3ην πρA3η γρα>>ή, $ς
<(σι5ός πόρ%ς για 3ην #ιασ<9λιση 3ης πρ%σ3ασ6ας 5αι #ια3ήρησης 3%(
περι89λλ%ν3%ς, ε63ε $ς %ι5%ν%>ι5ό 5αι 5%ιν$νι5ό αγα=ό. &(νεDAς 8%>8αρ#ι@ό>ασ3ε
για 3η ση>ασ6α 5αι 3ην αC6α 3%( $ς αναν3ι5α39σ3α3% 5αι 8ασι5ό σ3%ιDε6%,
απαρα63η3% όDι >όν% για 3ην αν9π3(Cη, αλλ9 5αι για 3ην επι86$ση 3%( αν=ρAπ%(,
3$ν 9λλ$ν @A$ν 5αι 3$ν <(3Aν. Iσ3όσ%, EDει γ6νει 3% πλE%ν ε(α6σ=η3%, 9>εσα
απειλ%?>εν% περι8αλλ%ν3ι5ό σ(σ3α3ι5ό 5αι 3%?3% απ%#6#ε3αι σ3ις σ(νή=ειες 3ης
(περ5α3αν9λ$σής 3%(, 3ης ρ?πανσης 5αι 3ης απ%(σ6ας %(σιασ3ι5Aν σDε#6$ν σ$σ3ής
#ιαDε6ρισής 3%(.
4 #ιαDειρισ3ι5ός σDε#ιασ>ός για 3% νερό απαι3ε6 >ια σειρ9 από γενι5Eς #ιερε(νήσεις
σ3% <(σι5ό περι89λλ%ν, 5%ιν$νι5%-%ι5%ν%>ι5Eς σ(νισ3Aσες 5αι πρ%%π3ι5Eς 5αι
πρ%39σεις ιεραρDη>Eν$ν #ρ9σε$ν. Oα 8ασι59 ερ$3ή>α3α π%( Dρει9@%ν3αι απ9ν3ηση
σε 59=ε περι%Dή περιλα>89ν%(ν >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν 5αι 3α Π%ια ε6ναι 3α (#ρ%λ%γι59
Dαρα53ηρισ3ι59. Π%σ%3ι59 5αι π%ι%3ι59 σ3%ιDε6α για 3%(ς ε5>ε3αλλε?σι>%(ς
(#α3ι5%?ς πόρ%(ς. g$ρ%-Dρ%νι5ή 5α3αν%>ή 5αι >ε3α8%λή 3%(ς. Bπαρ5ής #ι%ι5η3ι5ή
σ3ελED$ση-%ργ9ν$ση σε σDEση >ε 3%(ς (#α3ι5%?ς πόρ%(ς, #ε#%>Eν%( 3%( =εσ>ι5%?
πλαισ6%(. Bνια6α π%λι3ι5ή >ε #ια<%ρε3ι5Eς σ3ρα3ηγι5Eς για 59=ε (#ρ%λ%γι5ή λε59νη.
b3σι, πρ%89λει 5α39 5αιρ%?ς, $ς 8ασι5ή πρ%Hπό=εση για 3ην αν3ι>ε3Aπιση α(3ής
3ης ανα>ενό>ενης 5ρ6σης 3%( νερ%?, η %λ%5ληρ$>Eνη 5αι 8ιAσι>η #ιαDε6ριση 3$ν
(#α3ι5Aν πόρ$ν >ε σ3ρα3ηγι5Eς, σ3όD%(ς, >E3ρα 5αι >Eσα-(π%#%>Eς. V>$ς η
ε<αρ>%γή 3ης 4#ηγ6ας-πλα6σι% για 3% Yερό Dρει9@ε3αι π%λλ9 παραπ9ν$ από 3ην
3(πι5ή πρ%σαρ>%γή 3ης ν%>%=εσ6ας, αλλαγEς σ3ις σ(νή=ειες, σ3%(ς 3%πι5%?ς
σDε#ιασ>%?ς αν3ι>ε3Aπισης E53α53$ν 5α3ασ39σε$ν 5αι σε (π%#%>Eς >α@6 >ε 3ην
απαρα63η3η σ3ελED$ση. gρει9@ε3αι, σε 59=ε περ6π3$ση CεD$ρισ39 να επανεCε3ασ3ε6
3% σ?ν%λ% 3$ν αναγ5Aν σε νερό 5αι να ρ(=>ισ3ε6 η @ή3ησή 3%(, να α(Cη=ε6 η
απ%3ελεσ>α3ι5ό3η3α σ3η Dρήση 3%( νερ%? 5αι να εCε3ασ3ε6 3% 5όσ3%ς σε σDEση >ε 3α
%<Eλη για 3ην 5%ιν$ν6α 5αι 3% περι89λλ%ν. Vλα α(39 σε σ(ν#(ασ>ό >ε >E3ρα
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]]]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
παρα5%λ%?=ησης 3ης π%ιό3η3ας 3$ν νερAν, πρόληψη 3ης ρ?πανσης, >E3ρα
απ%5α39σ3ασης, 3ην ανα5?5λ$ση, 3ην α<αλ93$ση 5αι 9λλα.
; λειψ(#ρ6α σ(γ5α3αλEγε3αι αν9>εσα σ3α ση>αν3ι5ό3ερα πρ%8λή>α3α π%( πρEπει να
αν3ι>ε3$πισ3%?ν από π%λλEς 5%ιν$ν6ες σή>ερα 5αι για 3%ν 'όσ>% 3%( α?ρι%. ;
Dρήση 3%( νερ%? >ε 3ις ση>ερινEς σ(νή=ειEς >ας, EDει α(Cη=ε6 CεπερνAν3ας 3% ρ(=>ό
α?Cησης 3%( πλη=(σ>%? 3%ν 3ελε(3α6% αιAνα. &ε περι%DEς >ε λειψ(#ρ6α, %ι <(σι5%6
πόρ%ι 3%( νερ%? ED%(ν σ(νή=$ς (π%8α=>ισ3ε6 3όσ% σε π%σό3η3α, όσ% 5αι σε
π%ιό3η3α, γεγ%νός π%( επι8αρ?νει 3η #ια=εσι>ό3η3α 3%( νερ%? 5αι σ(>89λλει σ3η
λειψ(#ρ6α. BC9λλ%(, πρ%8λή>α3α σ3η (γε6α αρD6@%(ν να ε><αν6@%ν3αι, όDι >όν%
επει#ή η (π%89=>ιση 3%( νερ%?, ε(ν%ε6 3ις ασ=Eνειες π%( απ%#6#%ν3αι σ3% νερό, αλλ9
5αι επει#ή η <3ADεια #(σ5%λε?ει 3ην αν9π3(Cη 3$ν #ι53?$ν σ$σ3ής 5α3αν%>ής 3%(
νερ%?, 5α=Aς 5αι 3%( απ%Dε3ε(3ι5%? σ(σ3ή>α3%ς. !εν ε6ναι λ6γες %ι #ια>9Dες π%(
πρ%5?π3%(ν σε περι%DEς π%( 3αλαιπ$ρ%?ν3αι από 3ην 5αλ%5αιρινή λειψ(#ρ6α.
Gν$σ3Eς από 3α 89=η 3ης ισ3%ρ6ας ε6ναι 5αι %ι >εγ9λες >ε3ανασ3ε?σεις πλη=(σ>Aν
σ3% εσ$3ερι5ό 3$ν D$ρAν ή πρ%ς 9λλες DAρες, όπ%( %ι 9ν=ρ$π%ι ελπ6@%(ν σε >ια
5αλ?3ερη @$ή, 3%(λ9Dισ3%ν >ε 9<=%ν% νερό. 4 4ργανισ>ός 3$ν ;ν$>Eν$ν B=νAν
πρ%8λEπει ό3ι περισσό3ερ%ι από 2KKK ε5α3%>>?ρια 9ν=ρ$π%ι =α @ήσ%(ν σε DAρες ή
περι%DEς >ε %C(>>Eνα πρ%8λή>α3α λειψ(#ρ6ας >EDρι 3% 2K2N, ενA για 3α #?% 3ρ63α
3%( παγ5όσ>ι%( πλη=(σ>%? %ι σ(ν=ή5ες #ια86$σης =α γ6ν%(ν α5ό>η #(σ5%λό3ερες
εCαι36ας 3ης Eλλειψης 5α=αρ%? 5αι σε επαρ5ή π%σό3η3α νερ%?. Περι%DEς όπ%(
5α3απ%ν%?ν3αι, εCαι36ας 3ης Eλλειψης νερ%?, 3% νερό για 3ις αν9γ5ες 3ης R?σης 5αι
3$ν %ι5%σ(σ3η>93$ν 3ης, EDει Dα>ηλή πρ%3εραιό3η3α, 5α=ό3ι 3% @ή3η>α
αν3ι>ε3$π6@ε3αι σ(νή=$ς αν=ρ$π%5εν3ρι59. b3σι, σ(Dν9 =ε$ρε63αι περι33ή η Dρήση
3%( νερ%? για 3η #ια3ήρηση 3$ν <(σι5Aν %ι5%σ(σ3η>93$ν, σ(γ5ρινό>ενη >ε 9λλες
Dρήσεις π%( σ(ν#E%ν3αι 9>εσα >ε 3ην παραγ$γή 3ρ%<6>$ν, 3ις 5α=η>ερινEς αν9γ5ες
σ3% σπ63ι, σ3ην (γιεινή, σ3η 8ι%>ηDαν6α, σ3ην ενEργεια.
&3η σ(ν%λι5ή #ια>όρ<$ση 5αι 5α39σ3αση 3ης λειψ(#ρ6ας, %ι αν=ρAπινες
#ρασ3ηριό3η3ες ED%(ν Eνα ση>αν3ι5ό >ερ6#ι%. BCαι36ας 3$ν (περαν3λήσε$ν,
3απεινAν%ν3αι %ι σ39=>ες 3$ν (πόγει$ν νερAν, ενA 3α (π9ρD%ν3α απ%=E>α3α
#ED%ν3αι Eν3%νες πιEσεις 5αι λόγ$ 3%( ελλιπ%?ς <(σι5%? ε>πλ%(3ισ>%? 3%(ς από 3ις
8ρ%D%π3Aσεις. BC9λλ%(, απ%ψιλAσεις, π(ρ5αγιEς, ασ3ι5ή αν9π3(Cη 5αι 9λλες αι36ες
ED%(ν >ε3α89λλει 3η <(σι%γρα<6α αρ5ε3Aν περι%DAν >ε απ%3Eλεσ>α να EDει
#η>ι%(ργη=ε6 α?Cηση 3ης επι<ανεια5ής απ%ρρ%ής 5αι 3ης >ε3α<%ρι5ής ι5ανό3η3ας
3$ν Dει>9ρρ$ν, >ε 3α(3όDρ%νη >ε6$ση 3ης 5α3ε6σ#(σης 5αι 3%( ε>πλ%(3ισ>%? 3$ν
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]]2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
(πόγει$ν (#ρ%<όρ$ν %ρι@όν3$ν. Παρ9λληλα, (π%8α=>6@%ν3αι 3α ε#9<η, σ(νή=η
ε6ναι 3α <αινό>ενα 3$ν #ια8ρAσε$ν, 5α=ι@ήσε$ν, ρηγ>α3Aσε$ν, ενA >ειAνε3αι η
ι5ανό3η3α 5α3α5ρ93ησης 3%( νερ%? σ3α επι<ανεια59 σ3ρA>α3α. 4 λεγό>εν%ς <α?λ%ς
5?5λ%ς π%( επι#εινAνει 3η λειψ(#ρ6α X #ι98ρ$ση, ερη>%π%6ηση, απ%σ3α=ερ%π%6ηση
πρανAν, Eν3%νη απ%ρρ%ή, πλη>>(ρι59 <αινό>ενα, 3απε6ν$ση 3ης σ39=>ης 3$ν
(πόγει$ν νερAν, (π%89=>ιση %ι5%σ(σ3η>93$ν, 5α3ασ3ρ%<ή (γρ%3όπ$ν 5αι 9λλα,
ED%(ν 5α3ασ3ρεπ3ι5Eς σ(νEπειες σ3%(ς ε#α<ι5%?ς 5αι (#α3ι5%?ς πόρ%(ς >ιας
περι%Dής.
Gια 3ην επ63ε(Cη 3$ν περι8αλλ%ν3ι5Aν σ3όD$ν π%( απ%ρρE%(ν από 3ην ε<αρ>%γή
'%ιν%3ι5Aν %#ηγιAν 5αι 3ης B=νι5ής ν%>%=εσ6ας επι#ιA5ε3αι &(γ5ρ93ηση ε#α<Aν
5αι σ3α=ερ%π%6ηση πρανAν σ3ην %ρεινή ή η>ι%ρεινή @Aνη, σε περι%DEς όπ%( EDει
παρα3ηρη=ε6 α?Cηση 3ης σ3ερε%παρ%Dής 3$ν Dει>9ρρ$ν 5α39 3ην #ι9ρ5εια Eν3%ν$ν
8ρ%D%π3Aσε$ν. Bν6σD(ση 3ης <(σι5ής #ιεργασ6ας ε>πλ%(3ισ>%? 3$ν (πόγει$ν
(#ρ%<%ρE$ν. 2ε6$ση 3$ν 5α3ασ3ρεπ3ι5Aν επιπ3Aσε$ν 3$ν πλη>>(ρι5Aν
<αιν%>Eν$ν. Πρ%σ3ασ6α ε(α6σ=η3$ν (#α3ι5Aν %ι5%σ(σ3η>93$ν. 4ι ει#ι5ό3ερ%ι
σ3όD%ι απ%σ5%π%?ν σ3η >ε6$ση 3ης σ3ερε%παρ%Dής 3$ν Dει>9ρρ$ν, σ3η >ε6$ση 3ης
#ι98ρ$σης 3$ν ε#α<Aν, σ3ην αν9σDεση πλη>>?ρ$ν u >ε6$ση πλη>>(ρι5ής αιD>ής,
σ3η >ε6$ση 3$ν επι@ή>ι$ν πρ%σDAσε$ν 5α39ν3η σε (π9ρD%ν3α (#ρ%>ασ3ε(3ι59
Eργα, σ3ην πρ%σ3ασ6α 3$ν πρανAν από #ι98ρ$ση, σ3η 8ελ36$ση 3$ν ε#α<Aν, σ3η
>ε6$ση 3ης επι<ανεια5ής απ%ρρ%ής 5αι σ3ην α?Cηση 3ης 5α3ε6σ#(σης, σ3η
#η>ι%(ργ6α Eργ$ν 3α>6ε(σης επι<ανεια5Aν νερAν π%( πρ%%ρ6@%ν3αι για ?#ρε(ση 5αι
σ3ην πρ%σ3ασ6α 3$ν Dερσα6$ν 5αι 3$ν (#α3ι5Aν %ι5%σ(σ3η>93$ν.
JΠηγEςhttpuu~~~..\~+t)r.orgu‹o~\,o+‹/u~+t)r/1+r1ity.p‹ˆ,h ttpuu~~~..\)/1o.orgu~+t)ru~~+pu~~‹
r2ut+•,)n1o\t)\t/./ht*,, httpuuˆr)/h~+t)r..\)p.\)tui\‹)Œ.1ˆ*•i//.)s~+t)rn/1+r1ityM.
BBBBBBBBBB
8ι1σι+η 'ν"&τυJη
και 'ει>ορία
4 όρ%ς QWαει<%ρ6αWW 5α=ιερA=η5ε πριν από #?% περ6π%( αιAνες 5αι α<%ρ%?σε 3η
#ιαDε6ριση 3$ν #ασAν, >ε 3ην Eνν%ια 3ης πρ%σ<%ρ9ς σ(νεD%?ς, σ3α=ερής 5αι
ανανε$>Eνης π%σό3η3ας 3$ν #ασι5Aν πρ%fόν3$ν, σε 89=%ς Dρόν%(. Αλλ9 5αι η
γε$ργι5ή πρα53ι5ή 3ης α>ειψισπ%ρ9ς σ3ην ε5>ε39λλε(ση 3$ν γε$ργι5Aν ε#α<Aν
ε6ναι, %(σιασ3ι59, αει<%ρι5ή #ιαDε6ριση 3$ν =ρεπ3ι5Aν σ(σ3α3ι5Aν 3%( ε#9<%(ς.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]]:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
2ε 3% πEρασ>α 3$ν ε3Aν, η Eνν%ια 3ης αει<%ρ6ας #ιε(ρ?ν=η5ε 5αι >ε3α3ρ9πη5ε σε
αρDή 5αι >%ν3Eλ%, όDι >όν% #ιαDε6ρισης 3$ν <(σι5Aν %ι5%σ(σ3η>93$ν 5αι 3$ν
ανανεAσι>$ν <(σι5Aν πόρ$ν, αλλ9 5αι 3ης 5%ιν$νι5%-%ι5%ν%>ι5ής αν9π3(Cης
.
π%(
πρ%89λλε3αι ό3ι >π%ρε6 να σ3ηριD=ε6 σ3ην αει<%ρ6α, E3σι Aσ3ε να ι5αν%π%ιε6 3ις
αν9γ5ες 3%( παρόν3%ς, D$ρ6ς να (π%ν%>ε?ει 3ην 59λ(ψη 3$ν αναγ5Aν 3$ν
>ελλ%ν3ι5Aν γενεAν.
&ή>ερα, %ι Eνν%ια 3ης αει<%ρ6ας ε6ναι 3α(3όση>η >ε 3η 8ιAσι>η αν9π3(Cη. Iσ3όσ%,
π%λλ%6 ενν%%?ν 3η 8ιAσι>η αν9π3(Cη ή αει<%ρ6α, $ς ε(5αιρ6α #ιασ?ν#εσης 3$ν
περι8αλλ%ν3ι5Aν @η3η>93$ν, >όν% >ε 3ην 5%ιν$νι5ή >Eρι>να 5αι <ρ%ν36#α, 5αι όDι
$ς ε<ι53ή 5αι πρα53ι5ή #ια#ι5ασ6α, π%( εν39σσε3αι σ3%ν περι8αλλ%ν3ι5ό σDε#ιασ>ό
5αι σ3ην %ρ=%λ%γι5ή #ιαDε6ριση 3$ν <(σι5Aν πόρ$ν για 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής.
'αι ε#A 3% @η3%?>εν% ε6ναι 5α39 πόσ%ν ε6ναι ρεαλισ3ι5ό, ε<ι53ό 5αι πρ%σεγγ6σι>%
α(3ό 3% πλα6σι% π%ιό3η3ας @$ής, ό3αν 5α3αναλAν%(>ε περισσό3ερα από α(39 π%(
παρ9γ%(>ε. Bπ6σης, ας αναλ%γισ3%?>ε πόσ%ι από ε>9ς για παρ9#ειγ>α #εν
Dρησι>%π%ι%?>ε 3α QW2Eσα 2α@ι5ής 2ε3α<%ρ9ςWW για 3ις >ε3α5ινήσεις >ας,
Dρησι>%π%ι%?>ε σ5ε?η, (λι59 5αι >Eσα για >ια 5αι >όν% Dρήση, C%#ε?%(>ε αλόγισ3α
νερό 5αι ενEργεια, #εν Dρησι>%π%ι%?>ε 3α 9Dρησ3α <$3%3(πη>Eνα Dαρ3ι9 5αι από
3ην 9λλη όψη 3%(ς, Dρησι>%π%ι%?>ε 5α39 5όρ%ν πλασ3ι59 5αι ν9ιλ%ν. BC9λλ%(,
σ(νε53ι>Aν3ας 3% @ή3η>α 3$ν σ5%(πι#ιAν, παρα3ηρ%?>ε ό3ι σ(νή=$ς (π9ρDει
9ρνηση, α3%λ>6α 5αι α#ια<%ρ6α από 3ην O%πι5ή Α(3%#ι%65ηση να εCε(ρε=%?ν QW
gAρ%ι oγει%ν%>ι5ής Oα<ής 3$ν oπ%λει>>93$ν 3$ν Απ%ρρι>>93$νWW 5αι %ι %π%6%ι
DAρ%ι ό3αν %ρι%=ε3η=%?ν, Eσ3$ 5αι >ε επισ3η>%νι59 5ρι3ήρια, ED%(ν να
αν3ι>ε3$π6σ%(ν όλ%(ς ε>9ς π%( =Eλ%(>ε 3α σ5%(π6#ια >ας >α5ρι9 από 3ην περι%Dή
>ας.
Από 3ην 9λλη πλε(ρ9, %ι 3εDν%λ%γι5Eς #(να3ό3η3ες περι8αλλ%ν3ι5ής επανόρ=$σης,
#εν 5α3α<Eρν%(ν π9ν3%3ε να επιλ?σ%(ν ι5αν%π%ιη3ι59 3α περι8αλλ%ν3ι59
πρ%8λή>α3α, %#ηγAν3ας σ(νή=$ς σε <α?λ%(ς 5?5λ%(ς QWρ?πανση για 3ην
απ%ρρ?πανσηWW ή σε περι8αλλ%ν3ι59 α#ιEC%#α π%( πρ%5αλ%?ν3αι από >%ν%#ι9σ3α3ες
πρα53ι5Eς ή 5αι σ(λλ%γι5Eς Xσ(ν3εDνια5Eς ανε(=(νό3η3ες 5αι εγ5λ$8ισ>%?ς ή 5αι
3%πι5ισ3ι5Eς ν%%3ρ%π6ες.
Bπ6σης, #εν =α πρEπει να λησ>%ν%?>ε, ό3ι παλαιό3ερα %ι <(σι5Eς λει3%(ργ6ες 3%(
περι89λλ%ν3%ς, από >όνες 3%(ς, 5α3όρ=$ναν να αν3ισ3α=>6@%(ν Jπ.D. >Eσ$ 3%( α(3%-
5α=αρισ>%? 5αι 3ης α(3ό-εC(γ6ανσηςM, να εCισ%ρρ%π%?ν 5αι να επανα<Eρ%(ν 3ην
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]]F
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
περι8αλλ%ν3ι5ή 5α39σ3αση σε σ(ν=ή5ες π%( (πήρDαν πριν από 3ις %π%ιεσ#ήπ%3ε
αν=ρAπινες επε>89σεις, π9ν$ σ3%(ς πόρ%(ς 3%( περι89λλ%ν3%ς. &ή>ερα, σ3ις
λεγό>ενες σ?γDρ%νες 5%ιν$ν6ες, % 9ν=ρ$π%ς εν39σσε3αι σε >εγ9λα παραγ$γι59
σ(σ3ή>α3α, 3α %π%6α σε σ(ν#(ασ>ό >ε 3ις α(Cη>Eνες απαι3ήσεις για 5α3αναλ$3ι59
αγα=9 5αι 59λ(ψη νE$ν αναγ5Aν, %#ηγ%?ν σ3ην εν3α3ι5%π%6ηση 3$ν #ια<όρ$ν
#ρασ3ηρι%3ή3$ν 5αι παρε>89σε$ν σ3η @$ή 5αι σ3% <(σι5ό περι89λλ%ν. 'αι 3%
@η3%?>εν% ε6ναι, αν >π%ρε6 να γ6νει % 3ρόπ%ς 3ης @$ής >ας απλ%?σ3ερ%ς 5αι να
8ασ6@ε3αι σ3α 3%πι59 πρ%fόν3α 5αι σ3ις παρα#%σια5Eς ασD%λ6ες 5αι πρα53ι5Eς.
&3ην πραγ>α3ι5ό3η3α, η ση>ερινή 5%ιν$ν6α @ει σ(νή=$ς 3% σή>ερα 5αι εγ5λ$86@ε3αι
σ3ην α3%>ι5ή εCασ<9λιση 3$ν >ελAν 3ης. BC9λλ%(, >ε 3% ση>ερινό 3ρόπ% @$ή 5αι
σ(>περι<%ρAν, αναλAν%ν3αι 3α <(σι59 αγα=9 5αι 3α απ%=E>α3α 3%( πλανή3η,
DρεAν%ν3ας 3% >Eλλ%ν >ας >ε 3%Cι5Eς %(σ6ες, σ5%(π6#ια, (π%8α=>ισ>Eνες περι%DEς,
επι56ν#(νες 5αι α5α39λληλες 3ρ%<Eς 5αι γενι59 >ε α><ισ8η3%?>ενη π%ιό3η3α @$ής.
Iσ3όσ%, πισ3ε?%(>ε ό3ι #εν ε6ναι σ(νε3ό να απ%#6#ε3αι η %C?3η3α 3$ν 5%ιν$νι5%-
περι8αλλ%ν3ι5Aν @η3η>93$ν >%ν%>ερAς σ3η 8ι%>ηDαν6α, αλλ9 5αι σ3ις σ(ν=ή5ες
ε5>ε39λλε(σης 3$ν παραγ$γι5Aν >Eσ$ν. Gια36 ε6ναι γν$σ3ό ό3ι, 3όσ% σ3α
5απι3αλισ3ι59, όσ% 5αι σ3α σ%σιαλισ3ι59 σ(σ3ή>α3α %ι5%ν%>ι5ής αν9π3(Cης,
πρ%5λή=η5ε η 6#ια σ%8αρή %ι5%λ%γι5ή 5ρ6ση, α<%? σ3% σDε#ιασ>ό 3%(ς #εν
σ(ν(π%λ%γ6σ3η5ε η περι8αλλ%ν3ι5ή #ι9σ3αση σ3% >Eγε=%ς π%( 3ης αναλ%γ%?σε,
εCαρ3η>Eνη, 59=ε <%ρ9, από 3ις επι5ρα3%?σες <(σι5Eς 5αι αν=ρ$π%γενε6ς 39σεις 5αι
σ5%πι>ό3η3ες.
!εν ε6ναι επ%>Eν$ς παρ9#%C%, π%( η πρ%%π3ι5ή 3ης 8ιAσι>ης ή αει<%ρι5ής
αν9π3(Cης, παρα>Eνει α5ό>η >α5ρινό όρα>α, αν 5αι EDει ση>ει$=ε6 59π%ια πρό%#%ς
σ3%ν 3%>Eα 3ης πρόληψης 3ης ρ?πανσης 5αι 3ης απ%5α39σ3ασης 3$ν
%ι5%σ(σ3η>93$ν σε 3%πι5ό επ6πε#%, ενA σ3α 5(ρ6αρDα παγ5όσ>ια περι8αλλ%ν3ι59
@η3ή>α3α Jπ.D. <αινό>εν% 3%( =ερ>%5ηπ6%( 5αι 5λι>α3ι5Eς αλλαγEς, 5α3ασ3ρ%<ή 3$ν
#ασAν, >ε6$ση 3ης 8ι%π%ι5ιλό3η3ας M #εν EDει επι3ε(D=ε6 5α>6α σ%8αρή 8ελ36$ση.
V>$ς, για να γ6ν%(ν περισσό3ερ% γόνι>ες 5αι απ%3ελεσ>α3ι5Eς %ι πρ%σπ9=ειες πρ%ς
3ην 5α3ε?=(νση 3ης 8ιAσι>ης αν9π3(Cης, Dρει9@ε3αι να πρ%$=η=%?ν %ι #(να3ό3η3ες
(πEρ8ασης σWα(3ό π%( λEγε3αι QW5α3α5ερ>α3ισ>ός 5αι Eλλειψη επι5%ιν$ν6ας 5αι
σ(ν3%νισ>ός #ρ9σε$ν 3$ν επισ3η>AνWW. 2ια 3E3%ια (πEρ8αση, =α 5αλ?ψει 3%
Eλλει>>α 3ης #ι-επισ3η>%νι5ής πρ%σEγγισης, η %π%6α =α σ(νε53ι>9 όDι >όν% 3ις
%ι5%ν%>ι5Eς, 5%ιν$νι5Eς 5αι 3εDν%λ%γι5Eς #ιασ39σεις, αλλ9 5αι 3ις π%λι3ι5Eς 5αι
=εσ>ι5Eς #ιασ39σεις 3$ν περι8αλλ%ν3ι5Aν @η3η>93$ν. Bπ6σης, =ε$ρ%?>ε ό3ι η %ι5%-
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]]N
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
περι8αλλ%ν3ι5ή σπ%(#ή, αγ$γή 5αι ε5πα6#ε(ση, ε6ναι ι5ανή να επαναπρ%σ#ι%ρ6σει 3%
σ?σ3η>α 3$ν αCιAν 5αι σDEσε$ν 3%( α(ριαν%? π%λ63η >ε 3% σ(ν%λι5ό 3%(
περι89λλ%ν σε >6α 89ση π%(
• =α ε53ι>9 3%(ς σ(ναν=ρAπ%(ς,
• =α 5α=%ρ6@ει σ(νε39 3η Dρήση 5αι #ιαDε6ριση 3$ν αγα=Aν π%( πρ%σ<Eρει 3%
περι89λλ%ν,
• =α ε>περιEDει σ3ην παι#ε6α 3%(, σ3%ιDε6α αν9π3(Cης 3ης πρ%σ$πι5ό3η39ς 3%(
5αι
=α #ιασ<αλ6@ει 3% ρόλ% 3%( 59=ε π%λ63η, σ3ην 5%ιν$ν6α >ε π%ι%3ι5ό3ερ%(ς όρ%(ς 5αι
ε(%6$νες πρ%%π3ι5Eς.
Δια5είριση 6υσικ1ν & 'ν,ρω&ογεν1ν όρων
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
,ί-ος Πόρο(
(Φυσικοί πόροι./
Ανθρωπογενείς πόροι.Α)
Αναλ0σι#οι (Α1)
Μη Αναλ0σι#οι (ΜΑ)
2ποβα"#ίσι#οι (2Π)
Πόροι
Ανανε0σι#οι (Α) &
Μη Ανανε0σι#οι (Μ)
Πόροι
Αιολική ενέργεια=/ ΜΑ Α
Ηλιακή ενέργεια=/ ΜΑ Α
Γεωθερμική ενέργεια=/ Α1 Α
Υδατικοί πόροι=/ Α132Π Α
Ατμόσφαιρα=/ ΜΑ32Π Α
Δσ!=/ Α132Π Α
"ι#δια=/ Α132Π Α
$δαφος=/ Α132Π Α
%ρυκτ=/ Α1 Μ
&'ρος=/ ΜΑ32Π Μ
(λίμα=/ ΜΑ32Π Α
)ολιτιστική κλ!ρονομι=Α ΜΑ32Π Μ
Υποδομές=Α ΜΑ32Π Α
)όλεις * %ικισμοί=Α ΜΑ32Π Α
Γεωργία+(τ!νοτροφία+
Αλιεία=Α
Α132Π Α
]]T
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
BC9λλ%(, σε γενι5%?ς όρ%(ς η 8ιAσι>η αν9π3(Cη EDει $ς σ3όD%
• Oην 59λ(ψη 3$ν αναγ5Aν 3%( παρόν3%ς >ε 3ρόπ%, Aσ3ε να >ην (π%ν%>ε?ε3αι η
59λ(ψη 3$ν αναγ5Aν 3$ν >ελλ%ν3ι5Aν γενεAν.
Ž Oη #ιαDε6ριση 3$ν πόρ$ν, D$ρ6ς 3ην εC9ν3λησή 3%(ς >ε σ3όD% 3ην εC(πηρE3ηση 3%(
ση>εριν%? αν=ρAπ%( 5αι 3ην #ια3ήρησή 3%(ς για 3ις επό>ενες γενεEς.
Ž Oην εC%ι5%νό>ηση αναλAσι>$ν πόρ$ν 5αι εCασ<9λιση 3ης #(να3ό3η3ας
αναπλήρ$σης 3$ν ανανεAσι>$ν πόρ$ν.
Ž Oην πρ%A=ηση αν9π3(Cης νE$ν 3εDν%λ%γιAν, Aσ3ε η Dρήση 3$ν πόρ$ν να ε6ναι πι%
απ%3ελεσ>α3ι5ή
Ž Oην πρ%σ3ασ6α 3%( <(σι5%? DAρ%( από (περ8%λι5ή ασ3ι5%π%6ηση 5αι #ό>ηση.
Gια να αν3ι>ε3$πισ3ε6 η ση>ερινή @ή3ηση πρ%fόν3$ν 5αι (πηρεσιAν
εν3α3ι5%π%ι%?ν3αι %ι 5?ρι%ι παραγ$γι5%6 σ(ν3ελεσ3Eς, όπ$ς ε6ναι 3% αν=ρAπιν%
#(να>ι5ό, η 3εDν%λ%γ6α, %ι (περ-5α3ασ5ε(Eς 5αι 3% 5ε<9λαι%. Α(3ή η
5α3ε(=(νό>ενη, όπ$ς λEγ%(ν π%λλ%6, εν3α3ι5%π%6ηση, ε6ναι >ια εν #(ν9>ει ε5ρη53ι5ή
απειλή-π6εση πρ%ς 3%(ς <(σι5%?ς πόρ%(ς, όπ$ς ε6ναι 3% E#α<%ς, 3% νερό, % αEρας, 3%
(πE#α<%ς 5αι γενι5ό3ερα 3% περι89λλ%ν. Oα πρA3α =?>α3α α(3ής 3ης 5α39σ3ασης =α
ε6ναι ασ<αλAς %ι επό>ενες γενεEς, %ι %π%6ες #εν σ(>>ε3ED%(ν σ3η ση>ερινή D9ραCη
3ης περι8αλλ%ν3ι5ής π%λι3ι5ής π%( α<%ρ9 3% α?ρι%. Bπ6σης, α(3Eς %ι επό>ενες γενεEς
#εν επ$<ελ%?ν3αι από 3ις ση>ερινEς 5%ρεσ>Eνες =Eσεις εργασ6ας σ3η 8ι%>ηDαν6α,
σ3η γε$ργ6α, σ3%ν 3%(ρισ>ό 5αι σ3η να(3ιλ6α. BC9λλ%(, %<ε6λ%(>ε να α<ήσ%(>ε σ3ις
επό>ενες γενεEς παρα5α3α=ή5ες όDι >όν% περι8αλλ%ν3ι5Eς X5α=αρό 5αι 9<=%ν% νερό,
(γιειν9 3ρό<ι>α, 5α=αρό νερό, α#ια39ραD3% <(σι5ό περι89λλ%ν >ε 9<=%νη 8ι%λ%γι5ή
π%ι5ιλό3η3α, αλλ9 5αι 5αλ?3ερη π%ιό3η3α @$ής. Παρόλα α(39 (π9ρDει >ια >ερ6#α
3εDν%5ρα3Aν π%( επιση>α6ν%(ν Xγια 3%(ς #ι5%?ς 3%(ς λόγ%(ς, ό3ι % σε8ασ>ός πρ%ς
3% περι89λλ%ν ε6ναι 9ρρη53α σ(ν#ε#ε>Eν%ς >ε Dα>ηλό3ερ%(ς ρ(=>%?ς αν9π3(Cης,
5α=Aς όπ$ς #ια3ε6ν%ν3αι 3α <(σι59 απ%=E>α3α εCαν3λ%?ν3αι. Iσ3όσ%, όπ$ς
επιση>α6ν%(ν %ι ει#ι5%6, Q’οι προβλέψεις όταν έχουμε να κάνουμε με το περιβάλλον και
τη ¸ωή εμπεριέχουν μεyάλο βα0μό αβεβαιοτήτων, την τυχαιότητα και πολλές çορές
αποδεικνύονται και αναξιόπιστες, όσο και αν προέρχονται από επιçανείς yια τον κλάδο
τους επιστήμονεςWW.
Παρόλα α(39, η >EDρι σή>ερα %ρ=%λ%γι5ή ε>πειρ6α 5αι 3α νEα εργαλε6α π%(
(π9ρD%(ν σ3η #ι9=εση 3$ν 3εDν%5ρα3Aν ED%(ν #ε6Cει ό3ι 3α περι=Aρια όν3%ς ε6ναι
σ3εν9 5αι γ6ν%ν3αι α5ό>η σ3ενό3ερα για 3ην πρό8λεψη 5αι εCEλιCη 3$ν
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]]Z
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
περι8αλλ%ν3ι5Aν @η3η>93$ν π%( =α ED%(>ε να αν3ι>ε3$π6σ%(>ε σ3% >Eλλ%ν 5αι
3%?3% για36 3α =E>α3α α(39 ε6ναι αλληλ%επηρεα@ό>ενα από π%λλαπλEς 5αι α8E8αιες
σ(νισ3Aσες, ε>περιED%(ν 3% πρό8λη>α 3ης (σ3Eρησης 3$ν #ρ9σε$ν 5αι
αν3ι#ρ9σε$ν, αλλ9 5αι σ3ις 5α=(σ3ερήσεις αν9>εσα σ3% α63ι% 5αι 3% αι3ια3ό. Π%ι%ς
>π%ρε6 να εγγ(η=ε6 >ε απόλ(3η σιγ%(ρι9 ό3ι %ι λι>ν%#εCα>ενEς 5αι 3α <ρ9γ>α3α π%(
σDε#ι9@%ν3αι σ3α περισσό3ερα νησι9, >π%ρ%?ν να εCασ<αλ6σ%(ν 3% π%λ?3ι>% νερό
για 9ρ#ε(ση 5αι ?#ρε(ση, ό3αν σ?><$να >ε 3ις επερDό>ενες 5λι>α3ι5Eς αλλαγEς =α
8ρEDει σπανιό3α3α σ3%ν ελληνι5ό νησι$3ι5ό DAρ%. Από 3ην 9λλη πλε(ρ9, %ι
σDε#ια@ό>ενες >εγ9λες 3εDνη3Eς λ6>νες σ3ην εν#%DAρα, π%ι%ς >π%ρε6 να >ας
#ια8ε8αιAσει ό3ι #εν =α επηρε9σ%(ν 3% 5λι>α3ι5ό >ι5ρ%-περι89λλ%ν 3ης περι%Dής
3%(ςP &Wα(3ή 3ην περ6π3$ση, η >EDρι σή>ερα ε>πειρ6α από 9λλες περι%DEς #ε6Dνει, ό3ι
59=ε πρόσ=ε3η ελε?=ερη επι<9νεια σε νερό σε >ια περι%Dή #η>ι%(ργε6 ηπιό3ερες
>ι5ρ%-5λι>α3ι5Eς >ε εν#εDό>εν% να περι%ρισ3%?ν %ι Dι%ν%π3Aσεις ή 5αι να α(Cήσει
(πEρ>ε3ρα η 3%πι5ή (γρασ6α >ε επιπ3Aσεις σ3α 5αλλιεργ%?>ενα ε6#η, σ3ις
παραγ$γι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες 5αι σ3η @η3%?>ενη επ9ρ5εια 3%( νερό. Oι να 3ις
59ν%(>ε 3ις λι>ν%#εCα>ενEς 5αι 3α <ρ9γ>α3α ό3αν #εν =α 8ρEDει σ3α νησι9 5αι #εν
=α Dι%ν6@ει σ3α 8%(ν9 αν36σ3%ιDαP
ΠEρα ό>$ς από α(39, η παλαιό3ερη πρ%σEγγιση σ3α περι8αλλ%ν3ι59 @η3ή>α3α -π%(
#(σ3(DAς εCα5%λ%(=ε6 να 3αλαιπ$ρε6 3η DAρα >ας 5αι 3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες, ή3αν
>%ν%#ι9σ3α3η, >%ν%σή>αν3η 5αι απ%σπασ>α3ι5ή, 5α=όσ%ν η #ιεπισ3η>%νι5ό3η3α
ή3αν α#?να3% να σ(ν(π9ρDει. &ή>ερα, α(3ό π%( ED%(>ε αν3ιλη<=ε6 ε6ναι ό3ι 3α
@η3ή>α3α 3%( περι89λλ%ν3%ς πρEπει να πρ%σεγγ6@%ν3αι 5αι να αναλ?%ν3αι >Eσα από
#ιεπισ3η>%νι5ή 5αι σ(ν%λι5ή %π3ι5ή π%( σ(νε53ι59 >α@6 3%ν περι8αλλ%ν3ι5ό
πρ%8λη>α3ισ>ό, 3α 5%ιν$νι59 @η3ή>α3α 5αι 3α %ι5%ν%>ι59 =E>α3α, >ε σα<ε6ς
5α3ε(=?νσεις 5αι πρ%%π3ι5Eς. Bπ%>Eν$ς, %ι 3(Dόν 5α=(σ3ερήσεις σ3η λήψη 3$ν
απαρα63η3$ν >E3ρ$ν, αλλ9 5αι %ι ανα#ρ9σεις 3$ν περι8αλλ%ν3ι5Aν πρ%8λη>93$ν,
#η>ι%(ργ%?ν >εγ9λες #(σ5%λ6ες $ς πρ%ς 3% πρ%8λEψι>% Dρ%νι5ό #ι9σ3η>α
ε5#ήλ$σής 3%(ς, >ε 5%ιν$νι5%-%ι5%ν%>ι5Eς επιπ3Aσεις. Gια παρ9#ειγ>α, 3α Dη>ι59
π%( =ε$ρ%?ν3αι (πε?=(να για 3ην 5α3ασ3ρ%<ή 3%( ό@%ν3%ς σ3ην σ3ρα3όσ<αιρα ε6ναι
π%λ? πι=ανό να ED%(ν #ι9ρ5εια @$ής π9ν$ από ]KK Dρόνια, ε<όσ%ν #εν εCαν3λη=%?ν
#εσ>ε(>Eνα σε Dη>ι5Eς ενAσεις ή 5αι >ε 59π%ι% 9λλ% 3ρόπ%. Sρα 3% πρό8λη>α,
Eσ3$ 5αι αν 5α3αργήσ%(>ε σή>ερα 3ις ε5π%>πEς 3$ν (πε(=?ν$ν για 3ην 5α3ασ3ρ%<ή
3%( ό@%ν3%ς Dη>ι5Aν, =α σ(νεDισ3ε6 για %λό5ληρ% 3%ν επό>εν% αιAνα. Παρόλα α(39,
3α >E3ρα πρόληψης ή 5αι απ%5α39σ3ασης 3%( σή>ερα ε6ναι ση>αν3ι5ό3α3% γεγ%νός
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]]L
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
>ε E>>εσ% 5όσ3%ς π%( αν3ανα5λ9 σ3% α?ρι% 5αι πρ%σ#%5%?>ε α(3ό 3% α?ρι% να ε6ναι
5αλ?3ερ% σε π%ιό3η3α @$ής.
; @$ή, >ε όλες 3ις ε5<9νσεις 3ης σ3η 8ιόσ<αιρ9 >ας, επι89λλει 3η σ(νεDή 5αι
α#ι9λειπ3η παρα5%λ%?=ηση 3$ν περι8αλλ%ν3ι5Aν σ(ν=η5Aν, Aσ3ε να
εCασ<αλ6@%ν3αι 5αι η 5α39λληλη π%ιό3η3α 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι η σ(νε3ή Dρήση
3$ν περι8αλλ%ν3ι5Aν πόρ$ν 5αι η 8ι$σι>ό3η3α 3$ν αναπ3(Cια5Aν #ρασ3ηρι%3ή3$ν.
b3σι, σ3ις >Eρες >ας πρ%89λλει επι3α53ι59 η αν9γ5η για ε<αρ>%γή 3ης 5αιν%?ργιας
γνAσης, σε 9>εση σ(ν9<εια 5αι σ?ν#εση >ε 3ις 3%πι5Eς 5%ιν$ν6ες.
ΑνE5α=εν, % 9ν=ρ$π%ς Dρησι>%π%ι%?σε 5αι ε5>ε3αλλε?%ν3αν 3% περι89λλ%ν σε >ια
αγ$νιA#η πρ%σπ9=εια για επι86$ση, παραγ$γή 5αι αν9π3(Cη. BC9λλ%(, 3%
περι89λλ%ν >ε 3ις #ιεργασ6ες 3%( J8ι%-γε$-<(σι5%-Dη>ι5EςM, 3η #(να>ι5ή λει3%(ργ6α
3$ν σ(σ3α3ι5Aν 3%( 5αι 3ις αλληλεπι#ρ9σεις 3%(, 5α3όρ=$νε παλαιό3ερα να
αν3ισ3α=>6@ει 5αι να εCισ%ρρ%πε6 3ις αν=ρAπινες επε>89σεις 5αι σ(>περι<%ρEς π9ν$
σ3% περι89λλ%ν.
2ε 3% πEρασ>α 3$ν αιAν$ν 5αι #ια8α6ν%ν3ας 3η 8ι%>ηDανι5ή επαν9σ3αση 5αι
αργό3ερα 3ην πρ9σινη επαν9σ3αση, #ια<%ρ%π%ι%?ν3αι %ι Dρήσεις 3$ν <(σι5Aν
πόρ$ν, α(C9ν%ν3αι %ι #ρασ3ηριό3η3ες π%( ED%(ν επ6π3$ση 5αι σDε36@%ν3αι >ε 3%
περι89λλ%ν 5αι αρD6@%(ν περισσό3ερ% ή λιγό3ερ% να ε><αν6@%ν3αι 56ν#(ν%ι π%(
απειλ%?ν 5αι 3ην π%ιό3η3α 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι 3η #ια=εσι>ό3η3α 3$ν <(σι5Aν 3%(
πόρ$ν. &(ν9>α, η %ργ9ν$ση 3%( σ?γDρ%ν%( παραγ$γι5%? σ(σ3ή>α3%ς, σε
σ(ν#(ασ>ό >ε 3ις α(Cη>Eνες απαι3ήσεις για περισσό3ερα 5α3αναλ$3ι59 αγα=9 5αι
νEες αν9γ5ες, %#ήγησαν σ3ην εν3α3ι5%π%6ηση 3$ν #ια<όρ$ν #ρασ3ηρι%3ή3$ν, %ι
%π%6ες #ια39ραCαν 3ην ισ%ρρ%π6α 3$ν <(σι5Aν λει3%(ργιAν 5αι #ιεργασιAν. '9π$ς
E3σι 9ρDισαν να #η>ι%(ργ%?ν3αι 3α πρ%8λή>α3α 3ης αλλ%6$σης 3%( περι89λλ%ν3%ς.
Iσ3όσ%, πριν από λ6γες #ε5αε36ες %ι απαι3ήσεις για 8ιAσι>η αν9π3(Cη 5αι για
5αλ?3ερες σ(ν=ή5ες @$ής >Eσα σε ανα8α=>ισ>Eν% περι89λλ%ν, #η>ι%?ργησαν 3ην
αν9γ5η ενεργη3ι5ό3ερης σ(>>ε3%Dής 5αι σ(>8%λής 3$ν επισ3η>Aν σ3η σ(ν%λι5ή
περι8αλλ%ν3ι5ή πρ%8λη>α3ι5ή 5αι πρ%%π3ι5ή.
Gια παρ9#ειγ>α, 3% περι89λλ%ν σ3ην Bλλ9#α Dαρα53ηρ6@ε3αι από αν%>%ιό>%ρ<η
5α3αν%>ή 3$ν 8ρ%D%π3Aσε$ν, από 3%π%γρα<ι5ή, ε#α<ι5ή 5αι γε$>%ρ<%λ%γι5ή
ε3ερ%γEνεια, ενA η (περε5>ε39λλε(ση 3$ν <(σι5Aν πόρ$ν, %ι π(ρ5αγιEς, η
(περ8όσ5ηση 5αι 9λλ%ι παρ9γ%ν3ες ε6ναι (πε?=(να για 3% >$σαf5ό 3$ν σ(ν=η5Aν
5αι ι#ιαι3ερ%3ή3$ν 3%( ελληνι5%? <(σι5%? περι89λλ%ν3%ς. BC9λλ%(, αρD6@%(ν να
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]]^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
ε><αν6@%ν3αι σε >ι5ρό3ερη ή >εγαλ?3ερη 5λ6>α5α απειλEς 5αι αλλ%ιAσεις, 3όσ% για
3% παραγ$γι5ό #(να>ι5ό, όσ% 5αι για 3ις <(σι5Eς #ιεργασ6ες σ3% νερό, σ3% E#α<%ς
5αι σ3%ν αEρα. b3σι, η ερη>%π%6ηση π%( ε6ναι >ια σ?ν=ε3η #ια#ι5ασ6α η %π%6α
εCελ6σσε3αι αργ9 #η>ι%(ργAν3ας >η ανασ3ρEψι>ες σ(ν=ή5ες 5αι π%( περιλα>89νει
3% νερό, 3% E#α<%ς, 3η <(3%59λ(ψη, αλλ9 5αι 3ην 5%ιν$νι5ή 5αι %ι5%ν%>ι5ή
σ(νισ3Aσα, ε6ναι πρ% 3$ν π(λAν. &ε α(3ήν 3ην περ6π3$ση, αν=ρ$π%γενή α63ια
Jσ(νεDή α?Cηση 3ης @ή3ησης 3%( νερ%? 5αι 3$ν ε#α<ι5Aν πόρ$ν, ελλιπής απόπλ(ση
5αι σ3ρ9γγιση ε#α<Aν, >εγ9λες π(ρ5αγιEς, 5.9,M σε σ(ν#(ασ>ό >ε α5ρα6ες σ(ν=ή5ες
Cηρασ6ας 5αι αν%>8ρ6ας 5α3ασ3ρE<%(ν 3η #%>ή 3%( ε#9<%(ς 5αι 3% 5α=ισ3%?ν
περισσό3ερ% ε(9λ$3% σ3η #ι98ρ$ση 5αι απ%σ9=ρ$ση. BC9λλ%(, η #ια#ι5ασ6α 3ης
ερη>%π%6ησης EDει >ε 3η σειρ9 3ης επιπ3Aσεις σ3η #ια5?>ανση 3$ν 8ρ%D%π3Aσε$ν
5αι σ3ις παραγ$γι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες. Iσ3όσ%, η από53ηση περαι3Eρ$ γνAσης 5αι η
σ(νεDή παρα5%λ%?=ηση 3ης π%ρε6ας 3ης ερη>%π%6ησης, αλλ9 5αι 3$ν επιπ3AσεAν
3ης π9ν$ σ3α 5αιρι59 <αινό>ενα 5αι 3ις αναπ3(Cια5Eς #ρασ3ηριό3η3ες, απ%3ελ%?ν
επ65αιρα @η3ή>α3α σ3ην περι8αλλ%ν3ι5ή πρ%8λη>α3ι5ή 5αι πρ%%π3ι5ή. Bπ6σης, όσ%
%ι παραγ$γι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες επε53ε6ν%ν3αι 5αι επει#ή % QW#ια=Eσι>%ς
περι8αλλ%ν3ι5ός DAρ%ςWW ε6ναι πεπερασ>Eν%ς, 3όσ% % αν3αγ$νισ>ός >ε 3%(ς 9λλ%(ς
Dρήσ3ες 3%( περι89λλ%ν3%ς γ6νε3αι %C?3ερ%ς.
V>$ς, α(3ό π%( =α πρEπει να επιση>αν=ε6 ε6ναι ό3ι 5αι %ι >ηDανισ>%6 QWαν9#ρασηςWW
π%( #ια=E3ει 3% περι89λλ%ν ε6ναι 5α=%ρισ>Eν%ι, %ι %π%6%ι >π%ρ%?ν να ανασ3αλ%?ν
5αι επ%>Eν$ς (π9ρDει >εγ9λη πι=ανό3η3α να απειλη=ε6 σε παρό>%ιες περιπ3Aσεις
α5ό>η 5αι η 8ι$σι>ό3η3α >ιας αναπ3(Cια5ής #ρασ3ηριό3η3ας, πEρα από 3η
#η>ι%(ργ6α 5α3ασ39σε$ν (π%89=>ισης $ς πρ%ς 3ην π%ιό3η3α 3%( περι89λλ%ν3%ς.
&ή>ερα, >ε 3η 8%ή=εια 3$ν επισ3η>Aν 5αι 3ης 3εDν%λ%γ6ας EDει απ%53η=ε6 αρ5ε3ή
ε>πειρ6α, η πληρ%<όρηση 5αι η γνAση 5αλ?π3%(ν %λισ3ι59 3% αν3ι5ε6>εν% 3ης
περι8αλλ%ν3ι5ής πρ%8λη>α3ι5ής 5αι πρ%%π3ι5ής, ενA η σ(>>ε3%Dι5ό3η3α 3$ν
3%πι5Aν <%ρE$ν 5αι 3ης 5%ιν$ν6ας ε6ναι 5α=%ρισ3ι5ή σ3% να (π9ρCει % 5αλ?3ερ%ς
#(να3ός σDε#ιασ>ός, να απ%3(π$=%?ν %ι σ3ρα3ηγι5Eς >ε εναλλα53ι5Eς π%λι3ι5Eς
3%πι5%? Dαρα53ήρα 5αι ε=νι5ής πν%ής.
Α(3ό π%( %<ε6λ%(>ε να 3%ν6σ%(>ε για 9λλη >ια <%ρ9 ε6ναι ό3ι
• η #ια=εσι>ό3η3α 3$ν πόρ$ν 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι %ι <(σι5Eς #ιεργασ6ες
3%(ς Jπ.D. νερό, E#α<%ς, αEρας, #ι9σπαση ρ(παν3Aν, ανανE$ση νερAν,
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]2K
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
#(να>ι5ή ι@η>93$ν, παρ953ιες #ιεργασ6εςM ε6ναι #ε#%>Eνα, πεπερασ>Eνα 5αι
απ%3ελ%?ν 5(ρ6αρDα %ι5%λ%γι59 σ3%ιDε6α για 59=ε περι%Dή 5αι,
• 3α πρ%8λή>α3α αν3αγ$νισ>%? ε6ναι >εγ9λα, αλλ9 5αι η απ%(σ6α-Eλλειψη
πρ%3εραι%3ή3$ν για 3η Dρήση 3$ν 6#ι$ν πόρ$ν Jαναψ(Dή, αλιε6α, 3%(ρισ>ός,
λι>9νια, 9ρ#ε(ση, ?#ρε(ση 5.9M.
Bν3%?3%ις, για να εCασ<αλ6@%ν3αι 5αι η %ρ=%λ%γι5ή #ιαDε6ριση 5αι πρ%σ3ασ6α 3%(
περι89λλ%ν3%ς 5αι η 8ι$σι>ό3η3α 3$ν παραγ$γι5Aν #ρασ3ηρι%3ή3$ν 5αι η
5%ιν$νι5ή 5αι %ι5%ν%>ι5ή σ(ν%Dή, =α πρEπει να αναπ3(D=%?ν σε 59=ε περι%Dή
5ρι3ήρια %(σ6ας, >ε 3α %π%6α =α απ%3(π$=ε6 η <(σι5ή-<Eρ%(σα D$ρη3ι5ό3η3α 3ης
περι%Dής, 3α περι=Aρια για πρόσ=ε3ες #ρασ3ηριό3η3ες 5αι η 5%ιν$νι5ή απ%#%Dή 5αι
σ(να6νεση, λα>89ν%ν3ας (πόψη 3η 8ιAσι>η αν9π3(Cη.
B6ναι λ%γι5ό εC9λλ%(, ό3ι %ι 59=ε ε6#%(ς #ρασ3ηριό3η3ες ε>περιED%(ν 59π%ι% 8α=>ό
%ι5%λ%γι5ής απειλής 5αι 9λλ$ν >ε3α8%λAν για 3% περι89λλ%ν. Gια 3ην αν3ι>ε3Aπιση
3ης 5α39σ3ασης 5αι 3$ν 3(Dόν πρ%8λη>93$ν π%( πι=ανό3α3α να πρ%5?ψ%(ν από 3ην
%ρ=%λ%γι5ή αCι%π%6ηση >ιας περι%Dής, Dρει9@%ν3αι επισ3η>%νι5%6 >ηDανισ>%6 5αι
εργαλε6α πρόγν$σης 3$ν επιπ3Aσε$ν σ3% περι89λλ%ν, αλλ9 5αι (ι%=E3ηση >Eσ$ν-
>E3ρ$ν ελαDισ3%π%6ησή 3%(ς. Αν 5αι π%λλ9 Dρήσι>α σ(>περ9σ>α3α >π%ρ%?ν να
απ%53η=%?ν από 3η #ιε=νή πρα53ι5ή για 3ις πι% π9ν$ επιπ3Aσεις, ό>$ς α(39 π%λλEς
<%ρEς #εν ε6ναι 5α39λληλα να πρ%σαρ>%σ3%?ν σ3% ε6#%ς 3ης αν9π3(Cης π%( >ας
εν#ια<Eρει ή 6σ$ς η περι%Dή #εν πρ%σ<Eρε3αι 5αι #εν ε6ναι 5α39λληλη για 3ην
επEν#(ση π%( σDε#ι9@ε3αι ή ό3ι η D$ρη3ι5ό3η3α 3ης περι%Dής Jνερό, E53αση,
(π%#%>Eς, από8λη3α, απ%ρρ6>>α3α, αν=ρAπιν% #(να>ι5ό, <(σι5ό περι89λλ%ν,
πρ%σ3α3ε(>Eν%ι %ι5ό3%π%ι, <(σι59, Dη>ι59 5αι %ι5%λ%γι59 #ε#%>Eνα 5.9M για 3ην
απ%ρρό<ηση 3$ν %ι5%λ%γι5Aν QW5ρα#ασ>AνWW EDει <39σει σε %ρια5ό επ6πε#%.
&(νή=$ς, %ι @η>ι%γόνες επιπ3Aσεις σ3% περι89λλ%ν πρ%EρD%ν3αι από ελλιπε6ς
>ελE3ες σ5%πι>ό3η3ας 5αι από εσ<αλ>Eν% σDε#ιασ>ό 3%( ελEγD%( 5αι 3ης #ιαDε6ρισης
3$ν πόρ$ν 3ης περι%Dής. Α(3ή >9λισ3α η σ(ν=ή5η για 3η DAρα >ας 5αι ει#ι5ό3ερα
για 3ην 'ρή3η απ%539 ι#ια63ερη ση>ασ6α 5αι 8αρ?3η3α, 5α=ό3ι (π9ρDει επι>η5(>Eνη
Dρ%νι59 8ι%-παραγ$γι5ή περ6%#%ς 5αι %ι (#α3ι5%6 πόρ%ι 8ρ6σ5%ν3αι 9νισα 5αι
αν%>%ιό>%ρ<α, γε$γρα<ι59 5αι D$ρ%3αCι59, 5α3ανε>η>Eν%ι, ενA παρ9λληλα %ι
π%λλαπλEς Dρήσεις 3$ν πόρ$ν 3%( περι89λλ%ν3%ς γ6ν%ν3αι 5α39 5ανόνα D$ρ6ς
ιερ9ρDηση 3$ν πρ%3εραι%3ή3$ν.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]2]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Bπ%>Eν$ς, για 59=ε αCι%π%6ηση σε %π%ια#ήπ%3ε περι%Dή, πρEπει να σ(νε53ι>Aν3αι >ε
σα<ήνεια %ι επιπ3Aσεις 3ης επEν#(σης α(3ής πρ%ς 3% περι89λλ%ν, αλλ9 5αι 3α
π%σ%3ι59 >εγE=η 5αι 3α π%ι%3ι59 Dαρα53ηρισ3ι59 π%( Dαρα53ηρ6@%(ν 3ην (πόψη
περι%Dή. 29λισ3α η 5α3αλληλό3ερη >ε=%#%λ%γ6α πρ%σEγγισης 5αι απ%3?π$σης 3ης
5α39σ3ασης %<ε6λει να 8ασ6@ε3αι σε πρ%8λEψεις %ι5%λ%γι5Aν, %ι5%ν%>ι5Aν 5αι
5%ιν$νι5Aν παρα>E3ρ$ν π%( λα>89ν%(ν (πόψη 3%(ς 3α ση>εριν9 3%πι59 #ε#%>Eνα
>ε σ3ρα3ηγι5Eς πρ%%π3ι5Eς 5αι για 3% α?ρι% 5αι 3% >ε=α?ρι%.
nnnnnnn
Aγρότο&οι & Aγροτο&ικ9ς εριο59ς
'Jίες &ου *+&ερι95ουν & :ειτουργίες &ου *&ιτελο/ν
4ι υγρότο&οι% σ?><$να >ε 3ις #ιε=νε6ς σ(>89σεις, ε6ναι `<(σι5Eς ή 3εDνη3Eς
περι%DEς παρόD=ιες, παραλ6>νιες ή παρ953ιες περι%DEς, αλ(5Eς, Eλη, 3Eλ>α3α, 89λ3%ι
ή 5αι 5α3α5λ(@ό>ενες, >όνι>α ή πρόσ5αιρα, από 3α νερ9 3ης 8ρ%Dής ε539σεις, αλλ9
5αι περι%DEς π%( 5αλ?π3%ν3αι από =αλασσινό νερό 3% 89=%ς 3%( %π%6%( 5α39 3ην
α>πA3ι#α #εν Cεπερν9ει 3α ECι >E3ραa .
4ι (γρό3%π%ι ε6ναι γν$σ3ό ό3ι απ%3ελ%?ν ε(α6σ=η3α %ι5%σ(σ3ή>α3α αν(π%λόγισ3ης
αC6ας για 3ην %ι5%ν%>6α 3ης <?σης, 3η λει3%(ργ6α 3ης 5αι 3ην περι8αλλ%ν3ι5ής >ας
5ληρ%ν%>ι9 5αι 3%?3% για36
-Πρ%σ<Eρ%(ν οικονο+ικ9ς% &ολιτιστικ9ς% ε&ιστη+ονικ9ς και (υ5αγωγικ9ς
δυνατότητες.
-Απ%3ελ%?ν 5(ρ6αρD% σ3%ιDε6% για 3ην υδρο+η5ανική ισορρο&ία 3%( ε#9<%(ς.
-t(=>6@%(ν 3ην υδρολογική ισορρο&ία, #ηλα#ή 3% 5λ6>α, 3η ρ%ή 5αι 3η σ39=>η 3$ν
(#93$ν.
-Ανή5%(ν σ3α &αραγωγικότερα σε 8ι%>9@α %ι5%σ(σ3ή>α3α.
-B6ναι περι%DEς αδι"κο&ων ενεργειακ1ν διεργασι1ν.
-&(γ5εν3ρAν%(ν +εγ"λη &οικιλότητα σε ε6#η Dλ$ρ6#ας 5αι παν6#ας 5.9.
B6ναι γν$σ3ό ό3ι από 3ις λει3%(ργ6ες 3$ν (γρ%3όπ$ν απ%ρρE%(ν `αC6εςa %ι %π%6ες
ED%(ν %ρισ>Eνη #(να>ι5ή για 59=ε (γρ%3%πι5ή περι%Dή. b3σι, >ε 3η γνAση 3$ν
`αCιAνa 59=ε (γρ%3όπ%( >π%ρε6 να #ιαπισ3$=ε6 η ση>αν3ι5ό3η3α ή όDι 3ης περι%Dής.
&3ις ερε(νη3Eες `αC6εςa σ(γ5α3αλEγ%ν3αι >ε3αC? 3$ν 9λλ$ν η 8ι%π%ι5ιλό3η3α, η
%ρνι=%λ%γι5ή, η αλιε(3ι5ή 5αι η Dλ$ρι#ι5ή 3%(ς αC6α, η απ%3α>6ε(ση νερ%?, η
σ(γ5ρ93ηση 5αι εC%(#ε3Eρ$ση 3%Cι5Aν, =ρεπ3ι5Aν 5αι 9λλ$ν σ(σ3α3ι5Aν 5αι
%(σιAν 5.9. 4σες από 3ις `αC6εςa >π%ρ%?ν να Dρησι>%π%ιη=%?ν από 3%ν 9ν=ρ$π%
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]22
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
απ%3ελ%?ν 3ις `Dρήσειςa 3%( (γρό3%π%(, #ηλα#ή 3ην 5ινη3ι5ή ενEργεια 3%(
σ(σ3ή>α3%ς 5αι επ%>Eν$ς η %ρ=%λ%γι5ή #ιαDε6ριση 3$ν `Dρήσε$νa 59=ε (γρ%3όπ%(
σ(ν3ελε6 σ3η #ια3ήρησή 3%( .
ΠEρα ό>$ς από 3η ση>αν3ι5ό3η3α ή όDι 3$ν λει3%(ργιAν π%( περι5λε6ει 59=ε
(γρό3%π%ς, πρ$3αρDι5ής επ6σης ση>ασ6ας, ερε(νη3E% 5αι 89ση για 3% 8α=>ό
απ%5α39σ3ασης 3$ν λει3%(ργιAν 3%( (γρ%3όπ%( απ%3ελε6 % 3?π%ς 5αι 3% ε6#%ς 3ης
`(#ρ%περιό#%(a π%( σή>ερα επι5ρα3ε6 5αι ε5ε6νη π%( επι#ιA5ε3αι να #ια>%ρ<$=ε6
>ε39 3α Eργα παρE>8ασης. Gια36 όπ$ς ε6ναι γν$σ3ό από 3η #ιε=νή πρα53ι5ή 5αι
ε>πειρ6α, η απ%5α39σ3αση π%λλAν από 3ις 8ασι5Eς λει3%(ργ6ες 59=ε (γρ%3όπ%(
εCαρ3Aν3αι από 3ην `(#ρ%περ6%#%a 3%( (γρ%3όπ%(.
; %ρι%=E3ηση για 3ην πρ%σ3ασ6α 59=ε (γρ%3%πι5ής περι%Dής, 3ις περισσό3ερες <%ρEς
#εν >π%ρε6 να α5%λ%(=ε6 3α σ(γ5ε5ρι>Eνα όρια 3%( (γρό3%π%(, όπ$ς α(39 ED%(ν
πρ%5?ψει από 3ην αναγνAριση. 'αι α(3ό ε6ναι επα5όλ%(=% για36
->Eσα σ3%ν (γρό3%π% >π%ρε6 να (π9ρD%(ν περι%DEς π%( 8ρ6σ5%ν3αι 593$ από
#ια<%ρε3ι5ό 5α=εσ3Aς ι#ι%53ησ6ας 5αι Dρήσης J#η>όσιες 5αι ι#ι$3ι5Eς ε539σεις,
Dρήση για 8όσ5ηση, 5αλλιEργεια, 9ν3ληση νερAν 5.9M 3α %π%6α ε6ναι πρα53ι59
#?σ5%λ% να #ιε(=ε3η=%?ν,
- % (γρό3%π%ς $ς %ι5%σ?σ3η>α #εν ε6ναι απ%>%ν$>Eν%ς από 3η γει3%νι5ή DEρσ%, 3%
γει3%νι5ό #9σ%ς, 3ην ε(ρ?3ερη λε59νη απ%ρρ%ής 3%( 5αι επ%>Eν$ς =α πρEπει να
αCι%λ%γε63αι $ς Eνα ενια6% σ?ν%λ%, >ε 3ις ι#ιαι3ερό3η3ες 5αι 3ις επιρρ%Eς π%(
πρ%5?π3%(ν από 3α <(σι59 α63ια 5αι 3ις αν=ρ$π%γενε6ς #ρασ3ηριό3η3ες,
- η ε?5%λη ε<αρ>%γή 3ης %ρι%=E3ησης σ(νή=$ς α5%λ%(=ε6 3α ε><ανή 5αι
Dαρα53ηρισ3ι59 3%π%γρα<ι59 σ3%ιDε6α 3ης περι%Dής Jλό<%ς, σ(σ39#ες #Eν#ρ$ν,
αναDA>α3α, %#ι5ό #653(% 5.9M 3α %π%6α >π%ρε6 5αι να 8ρ6σ5%ν3αι EC$ από 3α σ3εν9
όρια 3%( αναγν$ρισ>Eν%( (γρ%3όπ%(.
Αν9λ%γα >ε 3%(ς σ5%π%?ς 3ης η %ρι%=E3ηση σ(νή=$ς 8ασ6@ε3αι σε #ια<%ρε3ι59
5ρι3ήρια π%( για παρ9#ειγ>α ED%(ν να 59ν%(ν >ε 3%ν E>8ι% 5όσ>% π%( Dρει9@ε3αι 3ην
ει#ι5ή πρ%σ3ασ6α Jεν#η>ι59 ψ9ριαM, >ε 3ις 5%ιν$νι5%%ι5%ν%>ι5Eς αν9γ5ες, >ε 3ην
ε<ι53ό3η3α ε<αρ>%γής 3$ν >E3ρ$ν 5.9.
&3ην Bλλ9#α η %ρι%=E3ηση ενός (γρ%3όπ%( για λόγ%(ς πρ%σ3ασ6ας 3$ν E>8ι$ν
όν3$ν, α5%λ%(=ε6 3η #ια#ι5ασ6α 3ης `@Aνηςa όπ%( σ(νή=$ς %ρι%=ε3%?ν3αι #?%
@Aνες, η περι%Dή >ε 3η >ι5ρό3ερη 5αι 3η >εγαλ?3ερη Jπ(ρήναςM πρ%σ3ασ6α ή 5αι η
@Aν$ση σε 3Eσσερις @Aνες >ε 3ην α(σ3ηρή πρ%σ3ασ6α, 3ην εν#ι9>εση 5α=Aς 5αι >ε
3η σ(>8α3ό3η3α ή όDι %ρισ>Eν$ν ή όλ$ν 3$ν 3%πι5Aν #ρασ3ηρι%3ή3$ν.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]2:
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
4ι 56ν#(ν%ι π%( απειλ%?ν 3%(ς (γρ%8ιό3%π%(ς ε6ναι αρ5ε3%6. oγρό3%π%ι >ε
εCαιρε3ι5ή πλ%?σια παν6#α απ%σ3ραγγ6@%ν3αι 5αι απ%Cηρα6ν%ν3αι για να
Dρησι>%π%ιη=%?ν για 3η γε$ργι5ή αν9π3(Cη ή 3α νερ9 3%(ς Dρησι>%π%ι%?ν3αι
εν3α3ι59 για 3ην 9ρ#ε(ση 3$ν γει3%νι5Aν γε$ργι5Aν 5αλλιεργειAν J&3(><αλ6α,
Rενεός 59M. BC9λλ%(, π%λλEς περι%DEς (γρ%3όπ$ν #ED%ν3αι επι56ν#(να 8αρι9
>E3αλλα, %ι5ισ3ι59 λ?>α3α, εν3%>%53όνα, απ%ρρ(παν3ι59, πλασ3ι59 5αι 9λλες %(σ6ες
5αι (λι59 π%( (π%8α=>6@%(ν 3ις 8ι%5%ιν$ν6ες 5αι 3ην ισ%ρρ%π6α 3%(ς. Bπ%>Eν$ς, %ι
(γρ%3%πι5Eς περι%DEς ε6ναι %ι5%σ(σ3ή>α3α >ε ε5πλη53ι5ή #%>ή 5αι λει3%(ργι5ό3η3α,
απ%3ελ%?ν @$3ι5%?ς DAρ%(ς όπ%( επι8ιAν%(ν αναρ6=>η3α ε6#η Dλ$ρ6#ας 5αι παν6#ας,
πρ%σ<Eρ%(ν σ3%ν 9ν=ρ$π% 5αι σ3% περι89λλ%ν γενι5ό3ερα %<Eλη 5αι (πηρεσ6ες >ε
5λι>α3ι5ή, %ι5%ν%>ι5ή, π%λι3ισ3ι5ή, επισ3η>%νι5ή, ψ(Dαγ$γι5ή 5αι 9λλη ση>ασ6α.
BCαι36ας 3ης >εγ9λης 3%(ς παραγ$γι5ό3η3ας σ(γ5εν3ρAν%(ν #ρασ3ηριό3η3ες 3%(
πρ$3%γενή 3%>Eα %ι %π%6ες σ(Dν9 (π%8α=>6@%(ν 5αι #ια3αρ9σσ%(ν 3ην %ι5%λ%γι5ή
ισ%ρρ%π6α 3$ν (γρ%3όπ$ν .
O% σ?ν%λ% 3ης επι<9νειας 3ης DAρας J]:]^^K 3.Dλ>M 5αλ?π3ε3αι >ε επι<ανεια5%?ς
(#α3ι5%?ς πόρ%(ς σ(ν%λι5ής επι<9νειας γ?ρ$ σ3α 22KK 3.Dλ>., #ηλα#ή π%σ%σ3ό
59λ(ψης ].Tr. Από α(39 %ι <(σι5Eς 5αι %ι 3εDνη3Eς λ6>νες 5αλ?π3%(ν E53αση
περ6π%( ^NT 3.Dλ>. JFZ.2rM, %ι λι>ν%=9λασσες 2LL 3.Dλ> J]F.2rM, %ι π%3α>%6 ED%(ν
>ή5%ς F2TL Dλ>, 5αι %ι ε58%λEς π%3α>Aν >ε 3α #Eλ3α 3%(ς 5αλ?π3%(ν E53αση
περ6π%( Z2: 3.Dλ>. J:N.ZrM π%( Dρόν% >ε 3% Dρόν% >ειAν%ν3αι >ε Eργα απ%Cήρανσης
5αι #ιε(=E3ησής 3%(ς..
Από 3ην 9π%ψη 3ης γε$γρα<ι5ής 59λ(ψης 3ης DAρας >ας >ε εσ$3ερι59 νερ9
>π%ρ%?>ε να π%?>ε ό3ι, η πλE%ν 8ρ%D%<όρα περι%Dή, η #(3ι5ή Bλλ9#α EDει 3η
>εγαλ?3ερη 59λ(ψη >ε εσ$3ερι59 νερ9 JFFF 3.Dλ>M 5αι α5%λ%(=%?ν η 5εν3ρι5ή
2α5ε#%ν6α J:LT 3.Dλ>M, η •πειρ%ς J::Z 3.Dλ>M, η ανα3%λι5ή 2α5ε#%ν6α 5αι "ρ95η
J:]T 3.Dλ>M, η #(3ι5ή 2α5ε#%ν6α J2]: 3.Dλ>M, η &3ερε9 Bλλ9#α J]N^ 3.Dλ>M, ενA
>ι5ρό3ερες ε539σεις >ε εσ$3ερι59 ?#α3α 5αι (γρ%3%πι5Eς περι%DEς ED%(ν η "εσσαλ6α
JN^ 3.Dλ>M, 3α νησι9 3%( 8όρει%( Αιγα6%( J:: 3.Dλ>M, 3α Ιόνια νησι9 J22 3.Dλ>M, η
'ρή3η J]F 3.Dλ>M, 3α νησι9 3%( νό3ι%( Αιγα6%( JZ 3.Dλ>M 5αι 3Eλ%ς η Α33ι5ή JN 3.Dλ>M.
4εωγρα>ική κατανο+ή των κυριότερων ε&ι>ανειακ1ν υδατικ1ν &όρων στην *λλ"δα
(>υσικ9ς και τε5νητ9ς λί+νες% λι+νο,"λασσες% &οτα+οί% 9λη και "λλες υγροτο&ικ9ς &εριο59ς% αν"
γεωγρα>ικό δια+9ρισ+α (αρι,+ός και 9κταση σε τετραγωνικ" 5ιλιό+ετρα)).
Iεωyραçικό Aίμνες Aίμνες Aιμνο0ά- Ποταμοί Eλη Aλλοι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]2F
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
Aιαμέρισμα vυσικές Tεχνητές λασσες Yyρότοποι
Y% 3.Dλ> Y% 3.Dλ> Y% 3.Dλ> Y% Dλ> Y% 3.Dλ> Y% 3.Dλ>
2α5ε#%ν6α
7 "ρ95η
]F :ZK N ]NK Z T: 2^ ]Z:
Z
^ ]K ]Z :2:
"εσσαλ6α
: ] : :K F K.Z L TF^ ]: 2 T 2T
;πειρ%ς
]: :2 2 NF : 2 L FTT 2 K.T T 2FL
&3ερε9 7
!. Bλλ9#α
]N ]LL L ]2] ]F 2^Z 2] LFT ]: ]K ]T ]K2
Πελ%πόννησ
%ς
F T ] ].F T F Z 2ZT Z ]] N 2^
Yησι9
m.Αιγα6%(
- - ] 2 T ]: ] L ]2 ]T 2 K.L
Yησι9 Y.
Αιγα6%(
: K.F 2 K.2 Z 2.N T TN ]] F - -
Yησι9 Ι%ν6%(
: K.] - - ]K 2] 2 2K 2 K.N F K.2
'ρή3η
] K.T : K.: : F ^ 2K] T : ]N N
Μορ>ολογικ" και "λλα Iαρακτηριστικ"
&3η #ι9ρ5εια 3ης γε$3ε53%νι5ής εCEλιCης 3ης Bλλ9#ας, %ι περισσό3ερες λ6>νες π%(
σDη>α36σ3η5αν πριν από 2K ε5α3%>>?ρια Dρόνια περ6π%(, πήραν 3η ση>ερινή 3%(ς
=Eση, π%( #εν ε6ναι 36π%3α 9λλ% παρ9 3α απ%>ειν9ρια 3$ν 9λλ%3ε π%λ? >εγ9λ$ν
λι>νAν π%( σ5Eπα@αν 3η DAρα >ας. &ή>ερα ED%(>ε γ?ρ$ σ3ις NT <(σι5Eς λ6>νες >ε
σ(ν%λι5ή E53αση γ?ρ$ σ3α N^L 3.Dλ>. 4ι >εγαλ?3ερες σε E53αση ε6ναι %ι λ6>νες,
OριD$ν6#α, mόλ8η, mεγ%ρ63ι#α, '%ρAνεια, mισ3$ν6#α, 2ι5ρή ΠρEσπα, 2εγ9λη
ΠρEσπα, 'ασ3%ρι9 5.λ.π.
4ι <(σι5Eς λ6>νες 3ης DAρας >ας εC(πηρε3%?ν 3ην 59λ(ψη 5(ρ6$ς αναγ5Aν σε
3%πι5ό επ6πε#%, 3ην 9ρ#ε(ση, 3ην αλιε6α, 3ην απόρριψη 59=ε ε6#%(ς (λι5Aν 5αι
%(σιAν >Eσα σ3ις λε59νες 5αι 9λλες #ρασ3ηριό3η3ες π%( ε6ναι σ3α=ερEς ή 5αι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]2N
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
>ε3α89λλ%ν3αι αν9λ%γα >ε #ι9<%ρ%(ς 3%πι5%?ς παρ9γ%ν3ες 5αι ι#ιαι3ερό3η3ες. Από
3ην 9π%ψη 3ης αλιε(3ι5ής παραγ$γής 2K περ6π%( λ6>νες πρ%σ<Eρ%(ν αλιε?>α3α >ε
ε>π%ρι5ή ση>ασ6α, σ(ν%λι5ής E53ασης NFK 3.Dλ>, >ε σ(ν%λι5ή παραγ$γή περ6π%(
]FKK 3όν%(ς 5αι >ε >Eση ε3ήσια από#%ση 2.T 5ιλ9 αν9 σ3ρE>>α .
4ι 3εDνη3Eς λ6>νες από 3η <?ση 3ης 5α3ασ5ε(ής 3%(ς, 5αλ?π3%(ν σ(νή=$ς
>%ν%>ερε6ς Dρήσεις 5αι % λει3%(ργι5ός σ5%πός 3%(ς εν3%π6@ε3αι σDε#όν
απ%5λεισ3ι59, σ3ην παραγ$γή ηλε53ρι5ής ενEργειας, σ3ην 9ρ#ε(ση 5αι σ3ην
?#ρε(ση, ενA πρ%#ιαγρ9<%ν3αι πρ%%π3ι5Eς για 3ην αCι%π%6ησή 3%(ς, Aσ3ε να
5αλ?π3%ν3αι 5αι 9λλες Dρήσεις, D$ρ6ς να παρε>π%#6@ε3αι ό>$ς η 5?ρια
λει3%(ργι5ό3η39 3%(ς.
B53ός από 3%(ς 3α>ιε(3ήρες για 3ην παραγ$γή ηλε53ρι5ής ενEργειας, (π9ρD%(ν 5αι
3α>ιε(3ήρες για πόσι>% νερό, για 9ρ#ε(ση, λι>ν%#εCα>ενEς 5αι >ι5ρEς 3εDνη3Eς
σ(λλ%γEς νερAν.
eι λι>ν%=9λασσες 5αι 3α <(σι59 ιD=(%3ρ%<ε6α J2LZ 3.Dλ>.M ε6ναι σ(νή=$ς >ι5ρEς ή
>εγ9λες παρ953ιες περι%DEς σ3ις %π%6ες εισEρD%ν3αι ψ9ρια από 3η =9λασσα 5(ρ6$ς
για 3ρ%<ι5%?ς λόγ%(ς, %ρισ>Eνες επ%DEς. &(νή=$ς, D$ρ6@%ν3αι από 3ην αν%ι53ή
=9λασσα >ε α>>A#εις λ%(ρ6#ες Jρ9>>α3α ή ν3%λ>9#εςM π%( #ια5όπ3%ν3αι από
<(σι59 ή 3εDνη39 αν%6γ>α3α Jσ3ό>ια ή >π%?5εςM. Ανή5%(ν σ3α πι% παραγ$γι59
%ι5%σ(σ3ή>α3α 5αι 3%?3% για36 σ(νεDής ε6ναι % ε>πλ%(3ισ>ός 3%(ς >ε =ρεπ3ι59
σ(σ3α3ι59, ενA η αλληλεπ6#ραση γλ(5Aν 5αι =αλασσινAν νερAν σε σ(ν#(ασ>ό >ε
3% α8α=Eς 3$ν περι%DAν α(3Aν #η>ι%(ργε6 ε(ν%f5Eς σ(ν=ή5ες πρ%σEλ5(σης 5αι
γρήγ%ρης αν9π3(Cης 3$ν %ργανισ>Aν. ; ση>ασ6α 3%(ς επ%>Eν$ς ε6ναι >εγ9λη 5αι
Eγ5ει3αι σ3% ό3ι #ια3ηρ%?ν3αι #ιαρ5Aς σε νεαρ9 σDε3ι59 σ39#ια $ς %ι5%σ(σ3ή>α3α.
Α(3ό ε6ναι σ(νEπεια 3ης σ(νεD%?ς επ6#ρασης 3ης =9λασσας π%( ε<%#ι9@ει >ε
ενEργεια 5αι (λι59 όλα 3α 3ρ%<ι59 3%(ς επ6πε#α. 4ι λι>ν%=9λασσες σ3η DAρα >ας
απειλ%?ν3αι 5(ρ6$ς από 3ην επ6#ραση 3%( 5(>α3ισ>%? 5αι 3η >ει$>Eνη πρ%σ<%ρ9
<ερ3%? (λι5%? $ς απόρρ%ια 3$ν 3εDνι5Aν Eργ$ν >%ν%>ερ%?ς εC(πηρE3ησης. 4ι
αν=ρ$π%γενε6ς εC9λλ%( #ρασ3ηριό3η3ες >ε3α89λλ%(ν ση>αν3ι59 3ις >%ρ<%λ%γι5Eς
5αι (#ρ%λ%γι5Eς 3%(ς σ(ν=ή5ες γεγ%νός π%( πρ%5αλε6 Eν3%νες #ια5(>9νσεις σ3η
=ερ>%5ρασ6α, 5αι σ3ην αλα3ό3η3α, ενA #η>ι%(ργ%?ν3αι #(σ9ρεσ3ες για 3ην (#ρό8ια
@$ή σ(ν=ή5ες. Bπ%>Eν$ς, 59=ε #ια3αραDή σ3% %ι5%σ?σ3η>9 3%(ς EDει 9>εση
επ6#ραση σ3ην αλιε(3ι5ή 3%(ς παραγ$γι5ό3η3α.
Από αλιε(3ι5ή παραγ$γή %ι πλE%ν αCιόλ%γες λι>ν%=9λασσες σ3ην Bλλ9#α ε6ναι
περ6π%( 2N >ε σ(ν%λι5ή E53αση 2:K 3.Dλ>. 5αι >ε >Eση από#%ση αλιε(>93$ν T.: 5ιλ9
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]2T
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
αν9 σ3ρE>>α 5αι σ(ν%λι5ή ε3ήσια παραγ$γή περ6π%( σ3%(ς ]NKK 3όν%(ς. 4ι 5E<αλ%ι
απ%3ελ%?ν 3% >εγαλ?3ερ% π%σ%σ3ό 3ης σ(ν%λι5ής παραγ$γής JNTrM. α5%λ%(=%?ν 3α
DEλια J]LrM, 3α λα(ρ95ια JLrM, 3σιπ%?ρες JNrM 5.9.
O% σ?ν%λ% 3$ν λι>ν%=αλασσAν 5αι 3$ν <(σι5Aν ιD=(%3ρ%<ε6$ν πρ%σ<Eρει
απ%5λεισ3ι59 αCιόλ%γα αλιε?>α3α >ε #(να3ό3η3ες περαι3Eρ$ αCι%π%6ησής 3%(ς, όDι
>όν% για 3ην αλιε(3ι5ή παραγ$γή, αλλ9 5αι για 3ις (#α3%5αλλιEργειες J5αλλιEργειες
ψαριAν, <(5Aν 5.9M.
; Bλλ9#α #εν #ια=E3ει >εγ9λ%(ς π%3α>%?ς >ε εCα6ρεση 3%ν ΑCιό, YEσ3%, &3ρ(>όνα
5αι b8ρ% π%( πηγ9@%(ν EC$ από 3α σ?ν%ρ9 >ας, 3%(ς ΑDελA% 5αι Αλι95>%να π%(
8ρ6σ5%ν3αι >Eσα σ3ην Bλλ9#α, ενA % ΑA%ς πηγ9@ει >Eσα σ3ην Bλλ9#α 5αι D?νε3αι
σ3ην Αλ8αν6α. 4ι περισσό3ερ%ι από 3%(ς π%3α>%?ς σ3η DAρα >ας ε6ναι
Dει>αρρA#εις, πρ%5αλ%?ν #ια8ρAσεις σ3α ε#9<η 5αι η γρήγ%ρη ρ%ή 3$ν νερAν 3%(ς
>ε3α<Eρει >εγ9λες π%σό3η3ες <ερ3%? (λι5%? σ3ις ε58%λEς 3%(ς. Α(3ή η
αν%>%ιό>%ρ<η D$ρ%-Dρ%νι5ή παρ%Dή 3$ν π%3α>Aν σ3ην Bλλ9#α #η>ι%(ργε6
>ηDανισ>%?ς 5αι παρ9γ%ν3ες π%( 5α=%ρ6@%(ν επ%Dια59 3ην π%ιό3η3α 3$ν π%3α>Aν.
4ι π%3α>%6 (<6σ3αν3αι π%ι56λες επι#ρ9σεις 5αι απειλEς όπ$ς ε6ναι %ι α>>%ληψ6ες, %ι
απ%ρρ6ψεις σ3ερεAν 5αι (γρAν απ%ρρι>>93$ν, %ι 3ρ%π%π%ιήσεις 3$ν όD=$ν 3%(ς,
ε(=(γρα>>6σεις, 5.9. ; απ%(σ6α επαρ5Aν Eργ$ν #ασι5ής #ιε(=E3ησης 5αι
αν3ιπλη>>(ρι5ής πρ%σ3ασ6ας >α@6 >ε 3ην ε53ε3α>Eνη (λ%3%>6α 5αι 3ις #ασι5Eς
π(ρ5αγιEς, #η>ι%(ργ%?ν 3ην απ%γ?>ν$ση 3$ν ελληνι5Aν ε#α<Aν. B3σι, 3α <ερ39
(λι59 από 3α απ%γ(>ν$>Eνα ε#9<η ε6ναι #(να3ό να #η>ι%(ργήσ%(ν πρ%8λή>α3α σε
όλ% 3% >ή5%ς 3$ν π%3α>Aν, 5α=Aς 5αι σ3% =αλ9σσι% ή λι>να6% απ%#E53η 3%(ς.
4ι περισσό3ερ%ι από 3%(ς π%3α>%?ς ED%(ν #ια<%ρε3ι5ό ρόλ% σ3%(ς 3%>ε6ς 3ης
πρ%σ3ασ6ας 3%( περι89λλ%ν3%ς, 3$ν απ%ρρ6ψε$ν (γρAν 5αι σ3ερεAν απ%ρρι>>93$ν,
αλλ9 5αι σ3ην 9ρ#ε(ση, ?#ρε(ση, ενEργεια 5.9. Αναπόσπασ3α 3>ή>α3α 3$ν
π%3α>Aν απ%3ελ%?ν, %ι παρόD=ιες περι%DEς %ι %π%6ες ε6ναι #(να3ό να λει3%(ργ%?ν $ς
@Aνες εC(γ6ανσης 5αι σ(γ5ρ93ησης ρ(π%γόν$ν %(σιAν, 5α=Aς 5αι 3α #Eλ3α 3%(ς. Oα
#Eλ3α 3$ν π%3α>Aν ε6ναι σ(σ3ή>α3α >ε π%λ?πλ%5η, αλλ9 5αι λεπ3ή ισ%ρρ%π6α. &ε
α(39 ε(ν%%?ν3αι π%λλ9 ε6#η (#ρό8ι$ν %ργανισ>Aν νεαρής 5(ρ6$ς ηλι56ας, για36 ε#A
8ρ6σ5%(ν 9<=%νη 3ρ%<ή. 4ι περι%DEς α(3Eς επ6σης, σ(>89λλ%(ν 9>εσα σ3ην α?Cηση
3ης παραγ$γι5ό3η3ας 5αι 3ης αλιε(3ι5ής παραγ$γής. ; λει3%(ργι5ό3η3α 3$ν
ε58%λAν 5αι 3$ν #Eλ3α 8ασ6@ε3αι σ3% ό3ι 3α σ(σ3ή>α3α α(39 λει3%(ργ%?ν $ς παγ6#ες
3ρ%<ής, #η>ι%(ργAν3ας Eνα ε6#%ς α(3ό-ε>πλ%(3ι@ό>εν%( %ι5%λ%γι5%? σ(σ3ή>α3%ς
αν9>εσα σ3η =9λασσα 5αι 3% γλ(5ό νερό 3%( π%3α>%?. Από 3α %53A #Eλ3α π%3α>Aν
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]2Z
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
σ3%ν b8ρ%, YEσ3%, ΑCιό, Αλι95>%να, Πηνειό, ΑDελA%, SραD=% 5αι &3ρ(>όνα 3α
3Eσσερα ED%(ν (π%8α=>ισ3ε6 από Eργα #ιε(=E3ησης >ε απ%3Eλεσ>α % @$3ι5ός 3%(ς
DAρ%ς να EDει σ(ρρι5ν$=ε6.
4ι %ρεινEς ρ%Eς απ%3ελ%?ν Eνα αCιόλ%γ% πόρ% ε>πλ%(3ισ>%? 3$ν εσ$3ερι5Aν
(#93$ν >ε =ρεπ3ι59 σ(σ3α3ι59, αλλ9 5αι %ργανισ>%?ς, ενA =α πρEπει να #%=ε6
ι#ια63ερη πρ%σ%Dή σ3η #ιαDε6ρισή 3%(ς η %π%6α EDει επιπ3Aσεις σ3ις 5α39ν3ι Dρήσεις
5αι σ3η #ια3ήρηση 3ης πρ%σ3ασ6ας 3%( περι89λλ%ν3%ς. Oα 3ελε(3α6α Dρόνια ED%(ν
γ6νει πόλ%ς EλCης για 3%(ς ερασι3EDνες αλιε6ς, αλλ9 5αι για 3ην αναψ(Dή, 3α σπ%ρ,
3ην 9ρ#ε(ση 5αι 3ην ?#ρε(ση. 4ι 5α3α5λ(@ό>ενες από νερ9 ε539σεις απ%3ελ%?ν Eνα
α5ό>η πρ%8λη>α3ι5ό πόρ% % %π%6%ς Dρει9@ε3αι ει#ι5ή >ε3αDε6ριση 5αι #ιαDε6ριση,
Aσ3ε 3% νερό 3%(ς, Eσ3$ 5αι επ%Dια59, να αCι%π%ιη=ε6 5α39λληλα Jπ.D.
ε>πλ%(3ισ>ός (πόγει$ν (#ρ%<όρ$ν σ3ρ$>93$νM. 4ι (γρό3%π%ι σ3% ελληνι5ό
περι89λλ%ν ED%(ν CεD$ρισ3ή ση>ασ6α 5αι απλAν%ν3αι από 3% #Eλ3α 3%( b8ρ%( >EDρι
3η λ6>νη 3%( '%(ρν9 σ3ην 'ρή3η 5αι από 3%ν (γρό3%π% 3ης '$ >EDρι 3η
λι>ν%=9λασσα Αν3ινιA3η σ3ην 'Eρ5(ρα.
4ι 5(ριό3ερ%ι από 3%(ς (γρό3%π%(ς 3ης Bλλ9#ας π%( ED%(ν εν3αD=ε6 ή πρό5ει3αι να
εν3αD=%?ν σε #ιε=νε6ς σ(>89σεις ε6ναι- 3% #Eλ3α 3%( π%3α>%? b8ρ%(,- 3% Eλ%ς
'%(>π%(ρν%? "ρ95ης, η λ6>νη 2η3ρι5ό ή Ισ>αρ6#α 5αι 3% σ?>πλεγ>α 3$ν
γει3%νι5Aν λι>νAν,- η λ6>νη mισ3$ν6#α 5αι 3% Πόρ3% U9γ%ς,- η λ6>νη 'ερ56νη, - %ι
λ6>νες mόλ8η 5αι '%ρAνεια,- 3% Eλ%ς 3%( Αγ. 29>α σ3η gαλ5ι#ι5ή, - 3% #Eλ3α 3$ν
π%3α>Aν ΑCι%?, Αλι95>%να 5αι U%(#6α,- 3% #Eλ3α 3%( YEσ3%(,- %ι λ6>νες 2ι5ρή 5αι
2εγ9λη ΠρEσπα,- % Α>8ρα5ι5ός 5όλπ%ς >ε 3ις λι>ν%=9λασσες 5αι 3%(ς (γρ%3όπ%(ς
σ3%(ς π%3α>%?ς U%?ρ% 5αι SραD=%,- 3% #Eλ3α 3%( π%3α>%? 'αλα>9,- 3% #Eλ3α 3%(
π%3α>%? &περDει%?,- η λι>ν%=9λασσα 2εσ%λ%γγ6%( 5αι Αι3$λι5%?,- η
λι>ν%=9λασσα '%3?Dι 5αι #9σ%ς &3ρ%<(λι9ς,- η λ6>νη 2%(σ3ός ή 2ελιγ5%?
'(ν%(ρ6ας, - η αλ(5ή Πιερ6ας,- >ι5ρ%6 (γρό3%π%ι σ3η 2ήλ%, Oήν%, Y9C%, &5ι9=%,
&5όπελ%,- η αλ(5ή, 5αι η D%ρ3αρ%λ6>νη σ3η Uή>ν%, - % 5όλπ%ς 3ης 'αλλ%νής σ3η
UEσ8% 5αι %ι γ?ρ$ >ι5ρ%6 (γρό3%π%ι 5.9.
&(νή=$ς, <(σι59 α63ια 5αι αν=ρ$π%γενε6ς επε>89σεις ED%(ν πρ%5αλEσει ε#A 5αι
αρ5ε39 Dρόνια, 8λ98ες 5αι 5α3ασ3ρ%<Eς σ3%(ς ελληνι5%?ς (γρ%3όπ%(ς. Rα6νε3αι
εC9λλ%(, ό3ι #ι9<%ρα πρ%8λή>α3α ε6ναι (πε?=(να για 3ην απAλεια π%λλAν <(σι5Aν
λει3%(ργιAν 3$ν (γρ%3όπ$ν π%( σή>ερα (π9ρD%(ν, ενA >EDρι >ε απ%σπασ>α3ι5ό
3ρόπ% αν3ι>ε3$π6@ε3αι 59=ε πρ%8λη>α3ι5ή 5α39σ3αση.
; απ%5α39σ3αση 3$ν 8ασι5Aν λει3%(ργιAν ενός (γρ%3όπ%( ε6ναι >ια Dρ%ν%8όρα
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]2L
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
<(σι5ή εν π%λλ%6ς #ια#ι5ασ6α, η %π%6α για να πρ%$=η=ε6 EDει 3ην αν9γ5η
(π%σ3ήριCης >ε 3εDνι59 >Eσα, >ε παρε>89σεις ήπι%( Dαρα53ήρα, >ε αCι%π%6ηση όλ$ν
3$ν #(να3%3ή3$ν π%( σή>ερα πρ%σ<Eρ%ν3αι σ3ην περι%Dή, ενA %ι περι8αλλ%ν3ι5Eς,
5%ιν$νι5%%ι5%ν%>ι5Eς 5αι 9λλες σ(ν=ή5ες ε6ναι σή>ερα περισσό3ερ% από 59=ε 9λλη
<%ρ9 επι#ε53ι5Eς για 3ην ε<αρ>%γή 3$ν πι% π9ν$ #ια#ι5ασιAν. "α πρEπει εC9λλ%(
να ση>ει$=ε6 ό3ι η απ%5α39σ3αση >Eρ%(ς 3$ν λει3%(ργιAν 59=ε (π%8α=>ισ>Eν%(
(γρ%3όπ%( ε6ναι απαρα63η3η πρ%Hπό=εση για 3η σ(νEDιση 3ης περι8αλλ%ν3ι5ής >ας
5ληρ%ν%>ι9ς 5αι 3ης αει<%ρι5ής αν9π3(Cης 3ης ε(ρ?3ερης περι%Dής.
&ε γενι5Eς γρα>>Eς %ι περισσό3ερ%ι 3$ν (γρ%3όπ$ν περιλα>89ν%(ν π%ι5ιλ6α
8ι%3όπ$ν 5αι εν#ιαι3η>93$ν, όπ$ς (γρ9 λι89#ια, >ι5ρEς α8α=ε6ς περι%DEς π%(
5αλ?π3%ν3αι περι%#ι59 ή >όνι>α >ε νερό, αλ%<(3ι59 Eλη, αλ6πε#α, #ιαπλ9σεις από
ελό<(3α, (#ρό<(3α 5αι αλό<(3α όπ$ς αλ>(ρ6=ρες 5αι αλ>(ρ65ια, ενA ό3αν %
(γρό3%π%ς ε6ναι παρ953ι%ς ση>αν3ι5ό >%ρ<%λ%γι5ό 5αι λει3%(ργι5ό σ?σ3η>α
απ%3ελ%?ν %ι α>>%λ%(ρ6#ες π%( #ιαD$ρ6@%(ν 3%ν (γρό3%π% από 3η γει3%νι5ή
=αλ9σσια περι%Dή.
Vπ$ς ε6ναι γν$σ3ό, >Eσα σ3ην π%ι5ιλ6α 5αι σ3%ν πλ%?3% 3$ν 8ι%3όπ$ν π%(
σ(ν=E3%(ν 3% ελληνι5ό περι89λλ%ν, %ι (γρό3%π%ι απ%3ελ%?ν >ια ι#ια63ερα ση>αν3ι5ή
ενό3η3α. 4ι (γρό3%π%ι $ς %ι5%σ(σ3ή>α3α ED%(ν π%λ?πλ%5η #%>ή 5αι
λει3%(ργι5ό3η3α, απ%3ελ%?ν @$3ι5%?ς DAρ%(ς για 3ην επι86$ση αναρ6=>η3$ν ει#Aν
3ης παν6#ας 5αι 3ης Dλ$ρ6#ας 5αι πρ%σ<Eρ%(ν σ3%ν 9ν=ρ$π% (πηρεσ6ες 5αι %<Eλη >ε
αν(π%λόγισ3η %ι5%ν%>ι5ή, π%λι3ισ3ι5ή, επισ3η>%νι5ή, ψ(Dαγ$γι5ή 5αι 9λλη
ση>ασ6α.
4ι αν=ρ$π%γενε6ς #ρασ3ηριό3η3ες 5αι επε>89σεις σ3%(ς (#α3ι5%?ς πόρ%(ς σ3ην
Bλλ9#α απ%3ελ%?ν ση>αν3ι5ό παρ9γ%ν3α εCEλιCής 3%(ς 5αι ED%(ν 9>εσ% 5αι E>>εσ%
Dαρα53ήρα. &3ις 9>εσες επε>89σεις ανή5%(ν %ι αλλαγEς σ3ις όD=ες 5αι 5%63ες, %ι
ε53ρ%πEς, %ι εγ5ι8$3ισ>%6 5αναλιAν, %ι απ%Cηρ9νσεις λι>νAν, λι>ν%=αλασσAν, ελAν
ή 5αι η #ιε(=E3ηση 5αι ε5>ε39λλε(ση α(3Aν για ιD=(%5αλλιEργεια 5αι αλ(5Eς, η
επE53αση 3$ν 5αλλιεργειAν, γε$ργ%53ην%3ρ%<ι5Aν εγ5α3ασ39σε$ν, 8ι%>ηDανιAν
5αι 3$ν %ι5ισ>Aν. &3ις E>>εσες επε>89σεις ανή5%(ν %ι #ρασ3ηριό3η3ες ε5ε6νες %ι
%π%6ες αλλ%ιAν%(ν ή 5αι ανα3ρEπ%(ν 3ην ισ%ρρ%π6α 3%( <(σι5%? περι89λλ%ν3%ς. 4ι
5α3ασ5ε(Eς <ραγ>93$ν 5αι 3εDνη3Aν λι>νAν σ3ις 5%63ες 3$ν π%3α>Aν, #ια5όπ3%(ν
3ην ελε?=ερη ρ%ή 3%( νερ%? 5αι 3$ν (λι5Aν, %ι απ%ψιλAσεις 5αι 3α Eργα πρ%σ3ασ6ας
από 3η #ι98ρ$ση 5αι 3ις πλη>>?ρες, η από#%ση ε#α<Aν για 5αλλιEργεια >ε
αν36σ3%ιDη #Eσ>ε(ση 3%( νερ%?, ή 5αι η ανεCEλεγ53η εγ5α39σ3αση αν=ρ$π%γενAν
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]2^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
#ρασ3ηρι%3ή3$ν 5%ν39 σ3%(ς (#93ιν%(ς πόρ%(ς επι#ρ%?ν #ρασ3ι59 σ3% <(σι5ό
περι89λλ%ν.
2ε3αC? 3$ν <(σι5Aν αι36$ν %ι σπ%(#αιό3ερες αλλ%ιAσεις ε6ναι απ%3Eλεσ>α-Oης
<(σι5ής γήρανσης 3$ν %ι5%σ(σ3η>93$ν, #ηλα#ή 3α %ι5%σ(σ3ή>α3α 3ε6ν%(ν πρ%ς
σ3α=ερό3ερες σ(ν=ή5ες.-O$ν πρ%σD$>α3ι5Aν (λι5Aν π%( π%39>ια 5αι Dε6>αρρ%ι
>ε3α<Eρ%(ν >ε 3ις <(σι5Eς #ιεργασ6ες 5αι π%( η πρ%σ<%ρ9 3%(ς εCαρ393αι από
γε$>%ρ<%λ%γι5%?ς, γε$3ε53%νι5%?ς 5αι 5λι>α3ι5%?ς παρ9γ%ν3ες.-O$ν α=Eα3$ν
J(πόγει$νM 5αι %ρα3Aν εισρ%Aν 5αι ε5ρ%Aν (#93$ν π%( αρ5ε3Eς <%ρEς απειλ%?ν 3ην
?παρCη 3%( (γρ%8ιό3%π%( 5αι επι3ρEπ%(ν ή ε>π%#6@%(ν (#ρό8ι%(ς %ργανισ>%?ς να
επ%ι56@%(ν 3ην περι%Dή.-Oης ενEργειας 3%( ανE>%(, 3%( 5(>α3ισ>%? 5αι 9λλ$ν αι36$ν
π%( #ια<%ρ%π%ι%?ν >ε 3η γν$σ3ή σ3ρ$>93$ση 3α νερ9, >ε3α89λλ%ν3ας 3ην π%ιό3η39
3%(ς επι#ρAν3ας σε %λό5ληρ% 3% %ι5%σ?σ3η>α >ε3α89λλ%ν3ας 3ην π%ιό3η3α 3$ν
(#93$ν 3%(ς 5αι 3η <(σι%γρα<6α 3%(ς.
4ι πιό π9ν$ αλλ%ιAσεις, π%( πρ%EρD%ν3αι από 3ις #ιεργασ6ες 3ης <?σης, >π%ρ%?ν να
αν3ι>ε3$πισ3%?ν >ε 5α39λληλη #ιαDε6ριση, επι8ρα#?ν%ν3ας 3α εCελι53ι59 3%(ς
σ39#ια 5αι >ε 3η 8%ή=εια 3εDνι5Aν >Eσ$ν, Eργ$ν 5αι ει#ι5Aν 5α3ασ5ε(Aν. 4ι
αλλ%ιAσεις ό>$ς π%( πρ%EρD%ν3αι από αν=ρ$π%γενε6ς #ρασ3ηριό3η3ες =α πρEπει να
αν3ι>ε3$π6@%ν3αι σ3ην πηγή 3%(ς >ε39 από %ρ=%λ%γι5ό πρ%γρα>>α3ισ>ό 3$ν
Dρήσε$ν 5αι λει3%(ργιAν 3$ν (#α3ι5Aν πόρ$ν.
ρο!λή+ατα και ροο&τικ9ς
4ι πι% π9ν$ #ρασ3ηριό3η3ες <α6νε3αι ό3ι πρ%Cεν%?ν >ε3α8%λEς σ3% (#ρό8ι% <(σι5ό
περι89λλ%ν 5αι 3% σπ%(#αιό3ερ% εισ9γ%(ν επιπλE%ν =ρεπ3ι5Eς 5αι 9λλες %(σ6ες σε
α(3ό. 4ι αλλαγEς π%( πρ%Cεν%?ν3αι σ(Dν9 ε>π%#6@%(ν 3ις Dρήσεις 3%( ?#α3%ς,
α<αιρ%?ν 3ην αισ=η3ι5ή 3%( 3%π6%( 5αι ελα33Aν%(ν 3ις αC6ες 3%(. Oελι59, απειλε63αι
>ε 5α3ασ3ρ%<ή % (#93ιν%ς πόρ%ς. ; παρε>πό#ιση λ%ιπόν πρόσ=ε3$ν @η>ιAν για 59=ε
περι%Dή ε6ναι επε6γ%(σας πρ%3εραιό3η3ας, >ε όλα 3α >Eσα =α πρEπει να επι#ι$D=ε6
5αι απ%3ελε6 3η 89ση για 3ην εC(γ6ανση , αCι%π%6ηση 5αι 3ην πρ%σ3ασ6α 3$ν
εσ$3ερι5Aν (#93$ν. Gια 3ις <(σι5Eς λ6>νες, %ι 5(ριό3ερες πρ%8λη>α3ι5Eς
5α3ασ39σεις εν3%π6@%ν3αι 5αι για 3% σ?ν%λ% 3$ν ανα<ερ%>Eν$ν περιπ3Aσε$ν, σ3ην
από3%>η #ια5?>ανση 3ης σ39=>ης 3%( νερ%?, σ3ην (περ8%λι5ή αν9π3(Cη 3ης
(#ρό8ιας 8λ9σ3ησης, σ3η ρ?πανση 5.9. Gια 3ις 3εDνη3Eς λ6>νες 3α <ερ39 (λι59 5αι η
#ια5?>ανση 3ης σ39=>ης ε6ναι 3α σ%8αρό3ερα πρ%8λή>α3α για >ια πλη=Aρα από
Dρήσεις π%( ε6ναι #(να3ό να σ(ν(π9ρC%(ν ε5ε6. 4(σιασ3ι59 3α πρ%8λή>α3α α(39
ε6ναι απόρρ%ια 3%( #ια=Eσι>%( (#ρ%#(να>ι5%? 59=ε περι%Dής 5αι 3ης
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]:K
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
λει3%(ργι5ό3η39ς 3%(ς. Oα <ερ39 (λι59 π%( απειλ%?ν >ε `>π9@$>αa 3ις 3εDνη3Eς
λ6>νες ε6ναι απόρρ%ια 3ης ερή>$σης 3$ν ελληνι5Aν ε#α<Aν π%( 5α39 5?ρι% λόγ%
πρ%EρD%ν3αι από 3ην (περ8όσ5ηση, 3ην ανεCEλεγ53η (λ%3%>6α 5αι 3ις π(ρ5αγιEς. ;
#ια5?>ανση 3ης σ39=>ης 3$ν 3α>ιε(3ήρ$ν =α >π%ρ%?σε να >ε3ριασ3ε6 5αι να
>ε=%#ε(3ε6 5α39λληλα, Aσ3ε να ε6ναι #(να3ή η σ(ν?παρCη 5αι 9λλ$ν Dρήσε$ν,
αCι%π%ιAν3ας E3σι 3% (#93ιν% #(να>ι5ό 3α >Eγισ3α, σ3% Cηρ%=ερ>ι5ό ελληνι5ό
περι89λλ%ν.
4ι πρ%8λη>α3ι5Eς 5α3ασ39σεις για 3ις λι>ν%=9λασσες 5αι 3α <(σι59 ιD=(%3ρ%<ε6α
πρ%EρD%ν3αι από <(σι59 α63ια JενEργεια 5(>α3ισ>%?, από=εση ή >η (λι5Aν σ3α
σ3ό>ια, (#ρ%λ%γι5Eς σ(ν=ή5ες, #ια8ρ$σιγενή <αινό>ενα 5.9M από ρ?πανση 3$ν
(#93$ν 5αι από 3η >ε6$ση ή 5αι Eλλειψη ιD=?$ν π%( 3ρ%<%#%3%?ν 3%(ς
πλ%(3%παραγ$γι5%?ς α(3%?ς πόρ%(ς. Iς πρ%ς 3ις λι>ν%=9λασσες η πρ%σ%Dή
εν3%π6@ε3αι σ3% να πρ%σ3α3ε(=ε6 5αι #ια3ηρη=ε6 3% (#ρ%λ%γι5ό 3%(ς 5α=εσ3Aς, αλλ9
5αι η πρ%σ3ασ6α 3%(ς από 3ην ενEργεια 3%( 5(>α3ισ>%?, 3ις πλη>>?ρες 5αι 3η
ρ?πανση. l$3ι5ής ση>ασ6α για α(3Eς ED%(ν %ι α>>%λ%(ρ%νησ6#ες, 5α=Aς 5αι %ι
#6%#%ι επι5%ιν$ν6ας =9λασσας- λι>ν%=9λασσας 5αι η 3ρ%<%#%σ6α 3%(ς >ε γλ(59
νερ9. 4ρισ>Eνα Dαρα53ηρισ3ι59 παρα#ε6γ>α3α περι%DAν π%( ED%(ν (π%σ3ε6
αλλ%ιAσεις 5αι π%( απ%3ελ%?ν περιπ3Aσεις για απ%<(γή, αλλ9 5αι πρ%8λή>α3α π%(
πρEπει να αν3ι>ε3$πισ3%?ν ε6ναι %ι
-:ι+νο,"λασσα Μεσολογγίου ƒα Eργα απ%σ3ρ9γγισης 3$ν (γρ%3όπ$ν 3ης περι%Dής
5αι %ι ση>εια5Eς σή>ερα ε5ρ%Eς 3$ν γλ(5Aν νερAν, >ε 3η 8%ή=εια αν3λι%σ3ασ6$ν,
ED%(ν >ε3α89λλει 3% (#ρ%λ%γι5ό 5α=εσ3Aς 3ης λι>ν%=9λασσας. BπιπλE%ν, 3α λ?>α3α
>α@6 >ε 3ην (περαλ6ε(ση ή 5αι 3ην ε5λε53ι5ή αλ6ε(ση ED%(ν #η>ι%(ργήσει σ%8αρ9
πρ%8λή>α3α σ3ις πλ%(3%παραγ$γι5Eς #(να3ό3η3ες 3ης λι>ν%=9λασσας. &ε α(39 =α
πρEπει >ε E><αση να ανα<ερ=ε6 5αι η Eλλειψη α<=%ν6ας <ερ3%? (λι5%?, π%( 9λλ%3ε
Dαρα53ήρι@ε 3ην περι%Dή, $ς απ%3Eλεσ>α 3ης 3ρ%π%π%6ησης 3$ν παρ%DAν 3%(
ΑDελA%( π%3α>%? 5αι 3ης γενι5ό3ερης (#ρ%ν%>6ας 3%(.
B:ι+νο,"λασσα '+!ρακικο/ 4ι π%3α>%6 SραD=%ς 5αι U%?ρ%ς >ε 3α νερ9 5αι 3α
<ερ39 3%(ς (λι59 επηρEα@αν 3ην παραγ$γι5ό3η3α 3%( 5όλπ%( 5αι 5α3Wαν3ισ3%ιD6α 3α
ιD=(%3ρ%<ε6α 3ης περι%Dής. Oα 59=ε ε6#%(ς 3εDνι59 Eργα J(#ρ%ηλε53ρι5ό <ρ9γ>α σ3%
Π%(ρν9ρι, απ%σ3ραγγισ3ι59 5αν9λια 5.9M, %ι απ%ρρ6ψεις 5αι η (περαλ6ε(ση 3%(
5όλπ%( ε>π%#6@%(ν 3%ν ε<%#ιασ>ό 3$ν ιD=(%3ρ%<ε6$ν >ε αλιε?>α3α. ; %ρι%=E3ηση
3ης περι%Dής, σ?><$να >ε 3ις #ιε=νε6ς σ(>89σεις, απ%3ελε6 Eνα από 3α ση>αν3ι59
8ή>α3α για 3ην πρ%σ3ασ6α 3%( περι89λλ%ν3%ς, αλλ9 =α πρEπει να ενισD(=%?ν %ι
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]:]
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
α>>%λ%(ρ6#ες για να πρ%σ3α3ε(3%?ν 5αι #ια3ηρη=%?ν %ι λι>ν%=9λασσες.
Bοτα+ός '5ελ1ος ; #(να>ι5ό3η3α 3%( ΑDελA%( Dρησι>%π%ιε63αι σDε#όν
>%ν%>ερAς για παραγ$γή ενEργειας, για 9ρ#ε(ση 5αι ?#ρε(ση, >ε απ%3Eλεσ>α %ι
(πόλ%ιπ%ι πλ%(3%παραγ$γι5%6 3%( πόρ%ι να σ(>πιE@%ν3αι. Oα (#ρ%ηλε53ρι59
<ρ9γ>α3α 5α39 >ή5%ς 3%( <α6νε3αι ό3ι ED%(ν >%νι>%π%ιήσει 3ην 5α39σ3αση σ3α
ιD=(%3ρ%<ε6α 3%( 2εσ%λ%γγ6%(. ; σ(νεDή απελε(=Eρ$ση νερAν από 3%ν π(=>Eνα
3$ν 3εDνη3Aν λι>νAν >α@6 >ε 3α <ερ39 3%(ς =α (π%8%η=ήσ%(ν 3ην παραγ$γι5ό3η3α
σ3%ν 5όλπ% 3%( 2εσ%λ%γγ6%(.
Bοτα+ός ηνειός ; >ι5ρή #(να>ι5ό3η3α 3%( Πηνει%? σ3% να απ%ρρ%<ήσει 3ις
59=ε ε6#%(ς απ%ρρ6ψεις, #η>ι%(ργε6 πρ%8λή>α3α π%ιό3η3ας 3$ν νερAν 5α=όλ% 3%
>ή5%ς 3%(, 3η σ3ιγ>ή π%( %ι 59=ε ε6#%(ς απ%ρρ6ψεις α(C9ν%ν3αι. ; Eλλειψη
επεCεργασ6ας λ(>93$ν 5αι απ%8λή3$ν σε σ(ν#(ασ>ό >ε 3% απ%σπασ>α3ι5ό
(#ρ%λ%γι5ό 5α=εσ3Aς 3%( π%3α>%?, #η>ι%(ργε6 πρ%8λή>α3α α5ό>η 5αι σ3ις ε58%λEς
3%( όπ%( (π9ρDει Eνας ση>αν3ι5ός (γρό3%π%ς
Bοτα+ός G9στος ; π%ιό3η3α 3$ν νερAν 3%( YEσ3%( εCαρ393αι σε >εγ9λ% 8α=>ό
από 3ις απ%ρρ6ψεις σ3η γει3%νι5ή m%(λγαρ6α, από 3ην %π%6α πρ%EρDε3αι % π%3α>ός.
Oα 3εDνι59 Eργα 5α39 >ή5%ς 3%( 5αι %ι ε(=(γρα>>6σεις 3$ν όD=$ν 3%(, λει3%(ργ%?ν
αρνη3ι59, 3όσ% σ3η #ια3ήρηση 3%( περι89λλ%ν3%ς π%( Dαρα53ηρι@ό3αν 9λλ%3ε από
παραπ%39>ια #9ση, όσ% 5αι σ3ην πρ%σ3ασ6α 5αι παραγ$γι5ό3η3α 3$ν ιD=(%3ρ%<ε6$ν
π%( 8ρ6σ5%ν3αι σ3ις ε58%λEς 3%(. !ια5ρα3ι5Eς σ(><$ν6ες για 3η #ια3ήρηση 3ης
π%ιό3η3ας 3$ν νερAν 3%(, παρα5α>π3ήρια 5αν9λια, πρ%σ3ασ6α 3$ν (γρAν λι8α#ιAν
από 3η 8όσ5ηση, επανεCE3αση ή 5αι παρε>89σεις σ3α 3εDνι59 Eργα, >Eσα από
%ι5%λ%γι5ή πρ%σEγγιση, απ%3ελ%?ν αρDEς π%( >π%ρ%?ν να (π%8%η=ήσ%(ν 3%
%ι5%σ?σ3η>α 3%( π%3α>%? 5αι 3%( περι89λλ%ν3%ς γενι5ό3ερα.
Oα 3ελε(3α6α E3η %ι πλη>>?ρες 5αι 3α πλη>>(ρι59 <αινό>ενα ε6ναι αι36α π%(
D9ν%ν3αι @$Eς, 5α3ασ3ρE<%ν3αι 5αλλιεργ%?>ενες ε539σεις, 3εDνι59 Eργα 5αι
περι%(σ6ες 5αι για >ερι5Eς >Eρες παραλ?%(ν %ι #ρασ3ηριό3η3ες σ3ις περι%DEς π%(
πλή33%ν3αι από α(3Eς. ; 5?ρια αι36α 3$ν πλη>>(ρι5Aν <αιν%>Eν$ν ε6ναι 3% ?ψ%ς 5αι
%ι ραγ#α6ες 8ρ%D%π3Aσεις σε σ(ν#(ασ>ό >ε 3ην α#(να>6α παρ%DE3ε(σης 3%( <(σι5%?
ή 3%( 3εDνη3%? απ%Dε3ε(3ι5%? σ(σ3ή>α3%ς π9ν$ από Eνα %ρισ>Eν% ?ψ%ς παρ%Dής
νερ%?. oπ9ρD%(ν ό>$ς 5αι 9λλα α63ια π%( πρ%5αλ%?ν 3ις πλη>>?ρες 5αι 3α %π%6α
σ3ην πλει%νό3η39 3%(ς %<ε6λ%ν3αι σε αν=ρAπινες ενEργειες, παρε>89σεις 5αι
επε>89σεις. 2ε3αC? 3$ν αι36$ν α(3Aν ανα<Eρ%ν3αι %ι 5α3ασ3ρ%<Eς 3$ν #ασAν από
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]:2
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
π(ρ5αγιEς 5αι ε53ε3α>Eνες (λ%3%>6ες, από επιD$>α3Aσεις 3$ν <(σι5Aν %#Aν
απ%ρρ%ής 3$ν νερAν, από 9σ3%Dες παρε>89σεις >ε 3εDνι59 Eργα, από >ε3α3ρ%πή
σ3ραγγισ3ι5Aν 39<ρ$ν σε αρ#ε(3ι5Eς #ιAρ(γες, α(=α6ρε3ες παρε>89σεις σε
αναDA>α3α 5λπ.
2ε 3α >EDρι σή>ερα #ε#%>Eνα J>%ρ<%λ%γι59, (#ρ%λ%γι59, π%ι%3ι59, 3ρ%<ι59 5.9M
>π%ρ%?ν να #ια3(π$=%?ν 3α παρα593$ σDε3ι59 >ε 3ην επι5ρα3%?σα 5α39σ3αση 5αι
3α πρ%8λή>α3α π%( (π9ρD%(ν ή 5αι ανα5?π3%(ν σ3ις 5(ριό3ερες ελληνι5Eς λ6>νες
BFρι5ωνίδα ; >εγαλ?3ερη σε E53αση λ6>νη 3ης Bλλ9#ας, #EDε3αι π%ι5ιλ6α από
επι#ρ9σεις Jγε$ργ%53ην%3ρ%<ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες, ασ3ι5Eς απ%ρρ6ψειςM, αλλ9
5α3%ρ=Aνει να 3ις αν3ιπαρEρDε3αι επει#ή 3α νερ9 3ης ED%(ν γρήγ%ρ% ρ(=>ό
ανανE$σης σε σ(ν#(ασ>ό >ε 3% >εγ9λ% όγ5% 3$ν νερAν 3ης. ; >εγ9λη #ια<9νεια
σ3α νερ9 3ης, η 5αλή 3%(ς %C(γόν$ση, %ι σDε#όν >ι5ρEς σ(γ5εν3ρAσεις 3$ν
=ρεπ3ι5Aν 3%(ς αλ93$ν ε6ναι >ερι59 από ε5ε6να 3α Dαρα53ηρισ3ι59 π%(
Dαρα53ηρ6@%(ν 3ην λ6>νη %λιγ%3ρ%<ι5ή E$ς >εσ%3ρ%<ι5ή. ; ση>ασ6α π%( EDει α(3ή
η λ6>νη ε6ναι ό3ι απ%3ελε6 >ια π%λ? >εγ9λη #εCα>ενή νερ%?, (π9ρDει από 3ην 9π%ψη
3%( περι89λλ%ν3%ς ι#ια63ερ% εν#ια<Eρ%ν για36 σ3ην OριD$ν6#α ED%(ν περιγρα<ε6
π%λλ9 ε6#η εν#η>ι5ής παν6#ας 5αι Dλ$ρ6#ας, 3όσ% από 3% πλαγ53ό, όσ% 5αι από 3ην
ασπόν#(λη παν6#α 5αι 3α ψ9ρια 3ης, ενA 5αι η αλιε(3ι5ή 3ης παραγ$γή #εν ε6ναι
α>ελη3Eα α<%? >ια αρ5ε3ή >εγ9λη π%σό3η3α αλιε(>93$ν εC(πηρε3ε6 3ις αν9γ5ες 3ης
Αι3$λ%α5αρναν6ας αλλ9 5αι α5ό>η >α5ρ?3ερα α<%? η α=ερ6να 3ης EDει (ψηλή
ε>π%ρι5ή ση>ασ6α 5αι π$λε63αι σ3ην Π93ρα 5αι 3ην Α=ήνα. Gια 3ην πρ%σ3ασ6α 3ης
λ6>νης, 3$ν 8ι%λ%γι5Aν 3ης πόρ$ν 5αι 3ης π%ιό3η3ας 3$ν νερAν 3ης ι#ια63ερη
ση>ασ6α =α πρEπει να #%=ε6 σε Eργα απ%DE3ε(σης 5αι εγ5α3ασ39σε$ν επεCεργασ6ας
λ(>93$ν 5αι απ%8λή3$ν 3$ν παραλ6>νι$ν %ι5ισ>Aν 5αι 3$ν >ε3απ%ιη3ι5Aν >%ν9#$ν
επεCεργασ6ας αγρ%3ι5Aν πρ%fόν3$ν.
B8όλ!η Παρόλ% 3% >εγ9λ% 89=%ς 3ης η λ6>νη Dαρα53ηρ6@ε3αι $ς >εσ%-ε(3ρ%<ι5ή
#ηλα#ή ε6ναι σDε3ι59 πλ%?σια σε =ρεπ3ι59 σ(σ3α3ι59. 4ι εν3α3ι5%π%ιη>Eνες
γε$ργ%53ην%3ρ%<ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες, η επE53αση 3ης ασ3ι5ής περι%Dής 5αι %ι
εγ5α3ασ39σεις σ3ην ε(ρ?3ερη περι%Dή 8ι%3εDνιAν 5αι 8ι%>ηDανιAν, επι#ρ%?ν
λιγό3ερ% ή περισσό3ερ% σ3% %ι5%σ?σ3η>α 3ης λ6>νης ε>πλ%(36@%ν3ας 3% περι89λλ%ν
>ε επιπλE%ν =ρεπ3ι59 5αι 3%Cι59 σ(σ3α3ι59. Oα =ρεπ3ι59 9λα3α ε6ναι α(Cη>Eνα, η
#ια<9νεια 3$ν νερAν 3ης σDε3ι59 >ι5ρή 5αι 3% %C(γόν% 8ρ6σ5ε3αι σε %ρια5Eς
σ(γ5εν3ρAσεις 5(ρ6$ς 5%ν39 σ3%ν π(=>Eνα >ε απ%3Eλεσ>α να #η>ι%(ργ%?ν3αι όDι
π%λ? σ(Dν9 #(σ9ρεσ3ες για 3ην (#ρό8ια @$ή 5αι 3% περι89λλ%ν 5α3ασ39σεις. &3η
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]::
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
mόλ8η 8ρ6σ5ε3αι η λιπαρι9, 3% >%να#ι5ό εν#η>ι5ό ε6#%ς ψαρι%? σ3%ν 5όσ>%, 3α
περ5ι9 5αι 3α DEλια λιγ%σ3ε?%(ν, ενA >ε παρε>89σεις 3%( αν=ρAπ%( EDει αλλ%ι$=ε6
η ιD=(%παν6#α 3ης λ6>νης α<%? EDει ε>πλ%(3ισ3ε6 >ε γλαν6#ια, πε3αλ%?#ες,
5%(ν%(πόψαρα 5αι ψε(#%ρασ>πόρα. 4ι εγ5α3ασ39σεις επεCεργασ6ας λ(>93$ν 5αι
απ%8λή3$ν, η 8ελ3ισ3%π%6ηση 3ης γε$ργι5ής παραγ$γής >ε ήπιες 5αι σ(>8α3Eς >ε 3%
<(σι5ό περι89λλ%ν πρα53ι5Eς, η #ια3ήρηση 3ης σ39=>ης 3ης λ6>νης σ3α ση>εριν9
επ6πε#α, η εCασ<9λιση 3ης σ(νEDειας 3%( νερ%? σ3α ρE>α3α 3ης περι%Dής, D$ρ6ς 3ην
παρε>8%λή 3εDνι5Aν Eργ$ν π%( ε>π%#6@%(ν 3ις >ε3α5ινήσεις 3$ν %ργανισ>Aν 5αι 3ην
εν6σD(ση 3ης π%ι5ιλ6ας 3$ν <(σι5Aν εν#ιαι3η>93$ν >ε 3ην %ρ=%λ%γι5ή #ιαDε6ριση
3$ν 5αλα>Aν$ν 5αι 3%( (#93ιν%( σ(σ3ή>α3%ς 3ης περι%Dής ε6ναι από 3ις πρ%39σεις
π%( =α πρEπει να πρ%$=η=%?ν για 3% περι89λλ%ν, 3η 8ι%π%ι5ιλό3η3α 5αι 3η
#ια3ήρηση 3ης παρ9#%σης >ας.
B8εγορίτιδα ; 8α=?3ερη JZN>.M λ6>νη 3ης DAρας >ας, #EDε3αι 8ι%>ηDανι59
από8λη3α από 3α εργ%σ39σια 3ης περι%Dής Π3%λε>αz#ας JΑBmΑU, !B;, 5.9M, αλλ9
5αι ασ3ι59 λ?>α3α από 3ις πόλεις 3ης Π3%λε>αz#ας 5αι 3%( Α>?ν3αι%(. Παρόλα α(39
5α39 3% >εγαλ?3ερ% >Eρ%ς 3α νερ9 3ης ED%(ν >εγ9λη #ια<9νεια, Dα>ηλEς
σ(γ5εν3ρAσεις <$σ<%ρι5Aν αλ93$ν, αλλ9 5αι αρ5ε39 (ψηλEς σ(γ5εν3ρAσεις
α@$3%?D$ν ενAσε$ν. Πρόσ=ε3α >ε α(39, 3α 3ελε(3α6α Dρόνια >ε 3ην ελ933$ση 3%(
όγ5%( 3$ν νερAν 3ης από 3%(ς σ3α=>%?ς 3ης !B;, η λ6>νη περν9ει Eνα >ε3α8α3ι5ό
σ39#ι% από 3ην %λιγ%3ρ%<ι5ή πρ%ς 3η >εσ%3ρ%<ι5ή 5α39σ3αση >ε παραπEρα 39σεις
πρ%ς 3ην ε(3ρ%<ι5ή 5α39σ3αση. Παρόλα α(39 η λ6>νη 8ρ6σ5ε3αι σε ισ%ρρ%πη>Eνη
5α39σ3αση 5αι α(3ό %<ε6λε3αι 5(ρ6$ς σ3α 9<=%να (πόγεια νερ9 π%( πρ%EρD%ν3αι
από 3% γει3%νι5ό %ρεινό όγ5% 5αι π%( ανανεAν%(ν 3α νερ9 3ης >ε γρήγ%ρ%(ς
ρ(=>%?ς. B#A, πριν από αρ5ε39 E3η, ε>πλ%(36σ3η5ε η λ6>νη >ε 3% ψ9ρι 5%ρEγ%ν%
π%( ε(#%56>ησε 5αι 3% %π%6% σή>ερα απ%3ελε6 >εγ9λης ε>π%ρι5ής ση>ασ6ας αλ6ε(>α.
Πρ%σπ9=ειες για ιD=(%3ρ%<ι5ή ε5>ε39λλε(ση 3ης λ6>νης >ε πλ$3%?ς ιD=(%5λ$8%?ς
#εν ε6Dαν απ%3Eλεσ>α 5αι 3%?3% για36, ενA 3% περι89λλ%ν για 3η #ρασ3ηριό3η3α α(3ή
ή3αν 5α39λληλ%, %ι αλιε6ς #εν >π%ρ%?σαν να σ(νε3αιρισ3%?ν 5αι να αναλ98%(ν από
5%ιν%? 3η σDε3ι5ή ε(=?νη 5αι 3α EC%#α 3$ν εγ5α3ασ39σε$ν.
BΜικρή ρ9σ&α 4 ε=νι5ός #ρ(>ός 3ης 2ι5ρής ΠρEσπας >ε 3ην ε53ε3α>Eνη 5αι
π(5νή αν9π3(Cη 3ης (#ρό8ιας 8λ9σ3ησης, ι#ια63ερα 3$ν 5αλα>ιAν, πρ%σ<Eρει
ση>αν3ι5Eς π%σό3η3ες από <(3ι5ό (λι5ό π%( απ%σ(ν3ι=E>εν% σ3%ν π(=>Eνα 3ης
λ6>νης επι3αD?νει 3η γήρανση 3%( %ι5%σ(σ3ή>α3ός 3ης. Bπ6σης, η λ6>νη #EDε3αι
3%(λ9Dισ3%ν επ%Dια59 αρ5ε39 επι8αρ(>Eνες απ%ρρ%Eς από 3ις γ?ρ$ γε$ργι5Eς
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]:F
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
5αλλιEργειες. ; Eλλειψη 3%( #ιαλ(>Eν%( σ3% νερό %C(γόν%( αρD6@ει να επε53ε6νε3αι
%λ%Eνα 5αι σε >εγαλ?3ερη E53αση, 5α=Aς 5αι %ι α(Cη>Eνες σ(γ5εν3ρAσεις 3$ν
=ρεπ3ι5Aν αλ93$ν 5αι η >ι5ρή #ια<9νειας σ3α νερ9 3ης. ; 3ρ%<ι5ή 5α39σ3αση 3ης
λ6>νης Dαρα53ηρ6@ε3αι $ς >εσ%3ρ%<ι5ή >ε επι56ν#(νη <όρ3ιση =ρεπ3ι5Aν
σ(σ3α3ι5Aν. 4 ση>αν3ι5ός α(3ός #ιε=ν%?ς ση>ασ6ας (γρό3%π%ς από 3ην 9π%ψη 3$ν
(#ρό8ι$ν π3ηνAν απειλε63αι, 3όσ% από εC$γενε6ς 5αι αλλόD=%ν%(ς παρ9γ%ν3ες, όσ%
5αι από α(3όD=%νες, 3%πι5%?ς σ3%(ς %π%6%(ς 5(ρ6αρD% ρόλ% 5α3αλα>89νει η
(πEρ>ε3ρη 5αι π(5νή αν9π3(Cη 3$ν 5αλα>ιAν$ν. ; απ%(σ6α 5α39λληλ%(
#ιαDειρισ3ι5%? σDε#6%( για 3%ν %ι5%λ%γι5ό EλεγD% 5αι #ιαDε6ριση 3ης (#ρό8ιας α(3ής
8λ9σ3ησης απ%σ3ερε6 3% %ι5%σ?σ3η>α από ε5ε6να 3α Dαρα53ηρισ3ι59 π%( =α 3%
Dαρα53ήρι@αν π%λ?πλ%5% 5αι σ3α=ερό, ενA >όλις πρόσ<α3α σ(σ3ή=η5ε 5αι
λει3%(ργε6 απ%3ελεσ>α3ι59 όργαν% #ιαDε6ρισης 5αι πρ%σ3ασ6ας 3ης περι%Dής.
BΚορ1νεια 4ι εν3α3ι5Eς γε$ργ%53ην%3ρ%<ι5Eς 5αι 9λλες #ρασ3ηριό3η3ες σ3η
λε59νη απ%ρρ%ής 3ης ε>πλ%(36@%(ν 3α νερ9 3ης >ε α<=%ν6α από =ρεπ3ι59 σ(σ3α3ι59,
αλλ9 5αι 3%Cι5Eς %(σ6ες. ; #ια<9νεια 3$ν νερAν 3ης 8ρ6σ5ε3αι σε Dα>ηλ9 επ6πε#α,
ενA η Eλλειψη 3%( #ιαλ(>Eν%( σ3% νερό %C(γόν%( γ6νε3αι όλ% 5αι περισσό3ερ%
Dαρα53ηρισ3ι5ή >ε σ(Dν%?ς =αν93%(ς ψαριAν. ; >α@ι5ή αν9π3(Cη πλαγ53ι5Aν
%ργανισ>Aν ε6ναι σ?νη=ες <αινό>εν% για 3η λ6>νη π%( πα6ρνει Dρ$>α3ισ>%?ς από
8α=? πρ9σιν% >EDρι 5αι 8α=? 5ασ3ανόDρ$>% >ε39 3% =9να3% 3$ν %ργανισ>Aν α(3Aν.
&ή>ερα η λ6>νη ε6ναι QW(πό εCα<9νισηWW α<%? η σ39=>η 3$ν νερAν 3ης EDει 5α3E8ει
ση>αν3ι59, ενA η E53ασή 3ης EDει σ(ρρι5ν$=ε6 3α >Eγισ3α. Παλαιό3ερα η λ6>νη
Dαρα53ηρι@ό3αν από 3%(ς 5(πρ6ν%(ς 3ης, 3α σα@9νια 5αι 3α εν#η>ι59 3ης ε6#η όπ$ς
ή3αν η γ5ελ9ρ3σα 5αι 3% 3(λιν9ρι. &ή>ερα, η παραγ$γή 3%( 5(πρ6ν%( ε6ναι
πρ%8λη>α3ι5ή, ενA ED%(ν εCα<ανισ3ε6 από 3η λ6>νη ψ9ρια π%( 3ην Dαρα53ήρι@αν
όπ$ς ε6ναι % γ%(λιανός, η λεσ3ι9, 3% DEλι 5αι η 3%?ρνα. ; λ6>νη γενι59
Dαρα53ηρ6@ε3αι $ς ε(3ρ%<ι5ή, σ(DνEς ε6ναι %ι #(σ9ρεσ3ες E$ς απαγ%ρε(3ι5Eς
5α3ασ39σεις π%( #η>ι%(ργ%?ν3αι για 3ην (#ρό8ια @$ή 5αι 3ην αλλ%6$ση 3%(
περι89λλ%ν3ός 3ης, ενA %ι Dρήσεις 3%( νερ%? >ε 3ην απ%(σ6α #ιαDειρισ3ι5%?
%ργ9ν%(, ε6ναι αλληλ%σ(γ5ρ%(ό>ενες >εγισ3%π%ιAν3ας E3σι 3α πρ%8λή>α3α π%(
ED%(ν γ6νει εγγενή 3ης περι%Dής. Πρόσ<α3α >ε σDε3ι5Eς Y%>αρDια5Eς απ%<9σεις
3E=η5αν σε ισD? #ια39Cεις π%( πρ%8λEπε3αι ό3ι =α σ(>89λλ%(ν σ3% >ε3ριασ>ό 3$ν
#(σ9ρεσ3$ν 5α3ασ39σε$ν 5αι σ3η πρ%A=ηση 3ης πρ%σ3ασ6ας 3%( περι89λλ%ν3%ς,
ενA 8α=>ια6α αλλ9 >α5ρόDρ%να ε6ναι #(να3ή η αν3ισ3ρ%<ή 3ης (π%89=>ισης >ε
>E3ρα, πρα53ι5Eς 5αι #ιαDειρισ3ι59 σDE#ια.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]:N
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
B8ιστωνίδα ; α8α=ής α(3ή λ6>νη-λι>ν%=9λασσα #EDε3αι πλ%?σι% (λι5ό σε =ρεπ3ι59
σ(σ3α3ι59 5αι ρ?π%(ς από αλλόD=%νες πηγEς ε(3ρ%<ισ>%?, από ασ3ι59 λ?>α3α,
γε$ργ%53ην%3ρ%<ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες 5αι 8ι%>ηDανι5Eς-8ι%3εDνι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες
3ης ε(ρ?3ερης περι%Dής. BC9λλ%(, 3α νερ9 3ης mισ3$ν6#ας ε>πλ%(36@%ν3αι 5αι >ε
α(3όD=%νες πηγEς ρ?π$ν 5αι σ(σ3α3ι5Aν π%( πρ%EρD%ν3αι από 3η λ9σπη 3%(
π(=>Eνα 3ης λ6>νης π%( E3σι 3ρ%<%#%3ε63αι σ(νεDAς 3% σ?σ3η>α >ε >εγ9λες
π%σό3η3ες =ρεπ3ι5Aν 5αι 9λλ$ν σ(σ3α3ι5Aν. &ε α(39, =α πρEπει να πρ%σ3ε=ε6 5αι 3%
=αλασσινό νερό π%( εισEρDε3αι περι%#ι59 σ3η λ6>νη 5αι 3ην ε>πλ%(36@ει >ε επιπλE%ν
=ρεπ3ι5Eς %(σ6ες 5αι =ειι59 9λα3α. b3σι, π%λ? σ(Dν9 #η>ι%(ργ%?ν3αι ασ<(53ι5Eς για
3ην (#ρό8ια @$ή σ(ν=ή5ες 5αι παρ9γε3αι (#ρό=ει%, 3%Cι5ό για 3ην (#ρό8ια @$ή
αEρι%. O% %C(γόν% σ3α νερ9 3ης λ6>νης 8ρ6σ5ε3αι σε Dα>ηλ9 επ6πε#α ή ελλε6πει
5%ν39 σ3%ν π(=>Eνα 5αι η >α@ι5ή (περα<=%ν6α σ3ην αν9π3(Cη 3%( <(3%πλαγ53%?
#ιαρ5ε6 3%(ς περισσό3ερ%(ς >ήνες 59=ε E3%ς, ενA (π%8α=>6@ε3αι ε53ός 3$ν 9λλ$ν
5αι η αισ=η3ι5ή 3%( νερ%? Dρ$>α36@%ν39ς 3% από πρ9σινη >EDρι 5ασ3ανή Dρ%ι9. 4ι
περι8αλλ%ν3ι5%6 α(3%6 παρ9γ%ν3ες σ3η λ6>νη ε(ν%%?ν 5αι 3ην αν9π3(Cη
>%λ(σ>α3ι5Aν ασ=ενειAν για 3α ψ9ρια 5αι από 5αιρό σε 5αιρό ενσ5ήπ3%(ν =9να3%ι
ψαριAν 5αι απ%5ρ%(σ3ι5ό =Eα>α. ; αλιε(3ι5ή παραγ$γή 3ης λ6>νης, αν 5αι
8ρ6σ5%ν3αν σ3% παρελ=όν σε (ψηλ9 επ6πε#α, σή>ερα (<6σ3α3αι Eν3%νες >ε3α8%λEς
5αι ση>ειAν%ν3αι ση>ε6α (π%89=>ισης π%ι%3ι59 5αι π%σ%3ι59. Παρόλα α(39 %ι
#(σ>ενε6ς σ(ν=ή5ες ε6ναι #(να3ό να >ε3ριασ3%?ν >ε πρα53ι59 5αι =εσ>ι59 >E3ρα για
3ην %ρ=%λ%γι5ή #ιαDε6ριση 3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι 3ην εν6σD(ση 3ης ιD=(%παραγ$γής.
&η>ειAνε3αι >ε E><αση ό3ι =α πρEπει να #ιαDειρισ3ε6 η (#ρό8ια 8λ9σ3ηση >ε
5α39λληλη 3εDν%γν$σ6α, να ε53ραπ%?ν από 3η λ6>νη %ι %#%6 >ε3α<%ρ9ς 3$ν ρ?π$ν
5αι να ε6ναι σ(νεDής η εC(γ6ανσή 3%(ς, ενA επι89λλε3αι η εν3α3ι5%π%6ηση 3ης
λει3%(ργ6ας 3$ν λε5ανAν αναπαραγ$γής 5αι ε55όλαψης 3%( 5(πρ6ν%(, Aσ3ε γηγενή
σ3ελEDη να ε>πλ%(36@%(ν 59=ε Dρόν% 3η λ6>νη.
BΜεγ"λη ρ9σ&α ; E53αση 5αι % όγ5%ς 3ης λ6>νης απ%ρρ%<%?ν 59=ε
#ρασ3ηριό3η3α π%( επι#ρ9 σ3η λ6>νη. ; >εγ9λη #ια<9νεια 5αι 3α %C(γ%ν$>Eνα νερ9
>α@6 >ε 3ις >ι5ρEς σ(γ5εν3ρAσεις 3ης σ3α =ρεπ3ι59 9λα3α 5α3α39σσ%(ν 3η λ6>νη $ς
%λιγ%3ρ%<ι5ή. ; λ6>νη >π%ρε6 να πρ%σ<Eρει %ι5%3%(ρισ3ι5Eς #ρασ3ηριό3η3ες >ε 3α
ασ5η3αρι9 π%( #ια=E3ει, ενA η πρ%σ<ερό>ενη αναψ(Dή >ε 3ην πλα@ π%( απλAνε3αι
σ3η γει3%ν6α 3ης >ε 3ην 2ι5ρή ΠρEσπα απ%3ελε6 πόλ% EλCης επισ5επ3Aν.
&Dε#ι9@ε3αι, από 3% B=νι5ό 'Eν3ρ% "αλασσ6$ν Bρε(νAν σ3α πλα6σια πόν3ισης
πλ$3ήρ$ν >ε 5α39λληλ%(ς αισ=η3ήρες σ3ις ελληνι5Eς =9λασσες για 3η σ(νεDή
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]:T
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
παρα5%λ%?=ηση 3%( =αλ9σσι%( περι89λλ%ν3%ς, όπ$ς επε53α=ε6 η παρα5%λ%?=ηση
3%( περι89λλ%ν3%ς 5αι σ3α νερ9 3ης λ6>νης 2εγ9λης ΠρEσπας π%( απ%3ελ%?ν
σ?ν%ρ% >ε3αC? 3ης Bλλ9#ας 3ης Αλ8αν6ας 5αι 3$ν &5%π6$ν. b3σι, =α π%ν3ισ3ε6
ει#ι5ή εCE#ρα-5α3ασ5ε(ή η %π%6α =α ε6ναι ε<%#ιασ>Eνη >ε ει#ι5%?ς αισ=η3ήρες για
να παρα5%λ%(=ε63αι, σε #ιαρ5ή 89ση, 3% (#93ιν% περι89λλ%ν 5αι 3α 5λι>α3ι59
Dαρα53ηρισ3ι59 3ης περι%Dής σ3ην πρ%σπ9=εια να >ελε3%?ν3αι %ι παγ5όσ>ιες
5λι>α3ι5Eς >ε3α8%λEς σ3η 8ιόσ<αιρ9 >ας 5αι να παρED%ν3αι %ι σDε3ι5Eς πληρ%<%ρ6ες
σε #ια5ρα3ι5ό επ6πε#% 5αι σε Dρήσ3ες.
BΚαστορι" 4ι ασ3ι5Eς απ%ρρ6ψεις από 3ην πόλη 3ης 'ασ3%ρι9ς 5α39 5?ρι% λόγ%
ED%(ν #η>ι%(ργήσει ε(3ρ%<ισ>ό σ3α νερ9 3ης λ6>νης ενA όλα 3α επα5όλ%(=9 3%(
ε6ναι ε><ανή. b3σι, σ3ις α8α=ε6ς περι%DEς π%( 9λλ%3ε ε?ρισ5αν 5α3α<?γι% 3α ψ9ρια
5αι απ%3ελ%?σαν πε#6α $%3%56ας 5αι #ια86$σης 3$ν νεαρAν ψαριAν αρD6@%(ν να
σπαν6@%(ν, ενA %ι ασ<(53ι5Eς σ(ν=ή5ες για 3ην (#ρό8ια @$ή ε6ναι Eνα σ(νη=ισ>Eν%
<αινό>εν%. ; 9λλ%3ε πλ%?σια σε αλιε?>α3α λ6>νη π%( απ%3ελ%?σε >ε 3ην
Πα>8A3ι#α 3% σπ%(#αιό3ερ% αλιε(3ι5ό 5Eν3ρ% 3ης ηπειρ$3ι5ής Bλλ9#ας, σή>ερα
8ρ6σ5ε3αι σε <=6ν%(σα 5α39σ3αση, 3όσ% από 9π%ψη π%σ%3ι5ή, όσ% 5αι από 3ην
9π%ψη 3ης αλλ%6$σης 3$ν ψαριAν π%( ε6Dαν ε>π%ρι5ή ση>ασ6α. Gια >εγ9λα Dρ%νι59
#ιασ3ή>α3α 5(ριαρD%?ν η >ι5ρή #ια<9νεια, η Eλλειψη 3%( #ιαλ(>Eν%( %C(γόν%(, η
>α@ι5ή αν9π3(Cη 3%( πλαγ53%?, η (περ8%λι5ή αν9π3(Cη 3$ν 5αλα>ιAν$ν, 5α=Aς
επ6σης 5αι >ε3α8%λEς σ3η σDε3ι5ή α<=%ν6α 5αι 3ην π%ι%3ι5ή σ?ν=εση 3$ν
αλιε(>93$ν 3ης. &ή>ερα η λ6>νη >π%ρε6 να Dαρα53ηρισ3ε6 $ς (περ3ρ%<ι5ή, ενA η
αισ=η3ι5ή 3ης αC6α σ(νεDAς >ειAνε3αι 5αι απ%5ρ%(σ3ι5ή ε6ναι η όψη 3$ν νερAν 3ης
για >εγ9λα Dρ%νι59 #ιασ3ή>α3α. ; #ιαDε6ριση 3$ν 5αλα>Aν$ν 5αι 3ης (#ρό8ιας
8λ9σ3ησης ε6ναι #(να3ό να πρ%$=η=%?ν, 593$ από %ρισ>Eνη 3εDν%γν$σ6α Aσ3ε να
απ%<%ρ3ισ3ε6 σ3α#ια59 3% επι8αρ(>Eν% περι89λλ%ν >ι9 π%( σή>ερα λει3%(ργ%?ν %ι
εγ5α3ασ39σεις επεCεργασ6ας 3$ν λ(>93$ν 3ης πόλης.
BΔο\ρ"νη ; λ6>νη #EDε3αι επι#ρ9σεις από 3ις γε$ργι5Eς απ%ρρ%Eς 5αι 3ις
3%(ρισ3ι5Eς εγ5α3ασ39σεις 3ης πρAην Gι%(γ5%σλα86ας. ; #ια<9νεια 5αι η
%C(γόν$ση 3$ν νερAν 3ης ε6ναι αρ5ε39 5αλή. Oα =ρεπ3ι59 3ης 9λα3α 8ρ6σ5%ν3αι σε
%ρια5Eς σ(γ5εν3ρAσεις 5αι η 3ρ%<ι5ή 3ης 5α39σ3αση Dαρα53ηρ6@ε3αι $ς %λιγ%-
>εσ%3ρ%<ι5ή. ; λ6>νη απ%3ελε6 α5ό>η ση>αν3ι5ό αλιε(3ι5ό 5Eν3ρ% 5αι α(3ό EDει να
59νει >ε 3α περ5ι9 π%( απ%3ελ%?ν ση>αν3ι59 αλιε?>α3α. ; σ3α=ερ%π%6ηση 3ης
σ39=>ης 3ης απ%3ελε6 ση>ε6% 3ρι8ής >ε 3%(ς γε63%νες 5αι =α πρEπει να ρ(=>ισ3ε6 >ε
#ια5ρα3ι5Eς σ(><$ν6ες.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]:Z
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
BΙω"ννινα 4ι ασ3ι5Eς 5αι ε#A απ%ρρ6ψεις >α@6 >ε 3% σε απ%σ?ν=εση <(3ι5ό (λι5ό
π%( EDει σ(σσ$ρε(3ε6 σ3%ν π(=>Eνα 3ης λ6>νης ED%(ν αλλ%ιAσει 3% %ι5%σ?σ3η>9
3ης. ; >ι5ρή #ια<9νεια σ3α νερ9 3ης, η Eλλειψη #ιαλ(>Eν%( %C(γόν%(, η >α@ι5ή
αν9π3(Cη 3%( πλαγ53%? 5αι %ι #ιαDρ%νι5Eς >ε3α8%λEς σ3η σ?ν=εση 3$ν αλιε(>93$ν
3ης #ε6Dν%(ν 3ην (περ3ρ%<ι5ή 5α39σ3αση 3ης λ6>νης. &ή>ερα γ6ν%ν3αι αρ5ε3Eς
πρ%σπ9=ειες για 3ην εC(γ6ανση 3ης λ6>νης αλλ9 απ%(σι9@ει % σ(ν3%νισ>ός
ενεργειAν. 2ε 3η λει3%(ργ6α 3%( 8ι%λ%γι5%? 5α=αρισ>%? 3ης πόλης, η λ6>νη πλE%ν
#εν #EDε3αι σε ση>αν3ι5ό 8α=>ό 3α λ?>α3α 3ης πόλης πEρα από 3ις α=Eα3ες 5αι
5ρ(<Eς απ%ρρ6ψεις. Bπ6σης, για 3ην ανα89=>ιση 3ης π%ιό3η3ας 3$ν νερAν 3ης
Πα>8A3ι#ας ε#A 5αι >ερι59 E3η EDει ε>πλ%(3ισ3ε6 η λ6>νη >ε D%ρ3%<9γα 5αι
πλαγ53%ν%<9γα ψ9ρια >ε σ5%πό να ελεγDε6 η (πEρ>ε3ρη α<=%ν6α 3%( <(3%πλαγ53%(
5αι 3ης (#ρό8ια >α5ρ%<(3ι5ής 8λ9σ3ησης. Gια 3ην 3αD?3ερη εC(γ6ανση 3ης λ6>νης
5αι 3η #ι9=εση περ6σσειας νερ%? για 3ις αρ#ε(3ι5Eς αν9γ5ες 3ης γει3%νι5ής γε$ργι5ής
περι%Dής πρ%8λEπε3αι % ε>πλ%(3ισ>ός 3ης λ6>νης >ε 5α=αρ9 νερ9 από 3%ν 9ν$ ρ%(
3%( π%3α>%? SραD=%(.
B'+!ρακία 4ι εν3α3ι5Eς γε$ργι5Eς 5αλλιEργειες 5αι ι#ια63ερα 3%( 5απν%? σ3η γ?ρ$
από 3η λ6>νη περι%Dή #η>ι%(ργ%?ν >ια σ%8αρή απειλή για 3% (#93ιν% περι89λλ%ν 5αι
3ην (#ρό8ια @$ή 3ης. ; εν3α3ι5ή Dρήση 3%( νερ%? 3ης λ6>νης για 3ις αρ#ε(3ι5Eς
αν9γ5ες 3ης περι%Dής, ε>πλ%(36@%(ν 5αι σ(>π(5νAν%(ν >ε =ρεπ3ι59 σ(σ3α3ι59 3α
νερ9 3ης 8α=ι9ς λ6>νης Α>8ρα56ας, ενA 3% 8όρει% 3>ή>α 3ης π%( ή3αν 3% ρηDό3ερ%
EDει εCα<ανισ3ε6. ; >Eση >EDρι >ι5ρή #ια<9νεια, %ι σDε#όν Dα>ηλEς σ(γ5εν3ρAσεις
3%( %C(γόν%( σ3α πλησ6%ν 3%( π(=>Eνα νερ9 3ης 5αι η >α@ι5ή αν9π3(Cη 3%(
πλαγ53%? 5α39 3η =ερ>ή περ6%#%, ε6ναι >ερι59 από ε5ε6να 3α Dαρα53ηρισ3ι59 π%(
#ε6Dν%(ν 3% >εσ%3ρ%<ι5ό Dαρα53ήρα 3ης λ6>νης. ; λ6>νη απ%3ελ%?σε 9λλ%3ε
ση>αν3ι5ό πόρ% σ(λλ%γής νεαρAν 5(πρ6ν$ν >ε 3%(ς %π%6%(ς ε>πλ%(36@%ν3αν 9λλες
ελληνι5Eς λ6>νες.

&(>περασ>α3ι59 >π%ρ%?>ε να π%?>ε ό3ι %ι α8α=ε6ς λ6>νες σ3η DAρα >ας #ED%ν3αι
από <(σι5Eς αι36ες J9νε>%ς, 8ρ%Dή, νερ9 απ%ρρ%Aν 5.9M, περισσό3ερα =ρεπ3ι59
σ(σ3α3ι59 αν9 >%ν9#α όγ5%( 3%(ς, παρό3ι %ι 8α=ιEς λ6>νες 5αι επ%>Eν$ς %ι
σ(γ5εν3ρAσεις 3$ν =ρεπ3ι5Aν 3%(ς αλ93$ν ε6ναι (ψηλEς. ΠEρα από 3ις πι% π9ν$
%(σ6ες 5αι ε5ε6νες π%( πρ%5?π3%(ν από 3ην απ%σ?ν=εση 3%( %ργανι5%? (λι5%?,
Dρησι>%π%ι%?ν3αι για 3ην αν9π3(Cη 3%( πλαγ53%?, ενA 3% %C(γόν% π%(
Dρησι>%π%ιε63αι 5α39 3ις πι% π9ν$ #ιεργασ6ες εCαν3λε63αι ε?5%λα. ; απ%σ?ν=εση για
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]:L
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
59=ε επιπλE%ν (λι5ό π%( EρDε3αι σε >ι9 (#93ινη περι%Dή Dρει9@ε3αι περισσό3ερ%
%C(γόν% 5αι E3σι 5α39 3ην πι% π9ν$ π%ρε6α παρα3ηρε63αι Eλλειψη 3%(. Oις =ερ>Eς
περιό#%(ς η απα63ηση για %C(γόν%, 3όσ% από 3%(ς (#ρό8ι%(ς %ργανισ>%?ς, όσ% 5αι
για 3ην απ%σ?ν=εση 3$ν νε5ρAν 3%(ς σ(σ3α3ι5Aν ε6ναι >εγαλ?3ερη, %πό3ε η Eλλειψη
%C(γόν%( 5αι %ι αν%Cι5Eς σ(ν=ή5ες ε6ναι σ(νή=εις 5αι επι#ρ%?ν #(σ>ενAς σ3ην
(#ρό8ια @$ή. Αν36=ε3α, %ι 8α=ιEς λ6>νες E>ειναν σε 5α3A3ερα 3ρ%<ι59 επ6πε#α, λόγ$
>εγαλ?3ερης α<%>%6$σης 3$ν εισερDό>εν$ν =ρεπ3ι5Aν σ(σ3α3ι5Aν, αλλ9 5αι επει#ή
% >ι5ρός ε<%#ιασ>ός 3$ν σ(σ3η>93$ν >ε <$σ<%ρι5Eς ενAσεις ε>π%#6@ει σ(νή=$ς 3η
Dρησι>%π%6ηση 3$ν νι3ρι5Aν =ρεπ3ι5Aν π%( σε περ6σσεια ε>πλ%(36@%(ν 3ις
(#α3%σ(λλ%γEς σ3η DAρα >ας.
mι8λι%γρα<ι5Eς ΠηγEς
B]M^_`a b. c. d.% ;NN-. ƒh) [\it)‹ …+tio\/ „)1+‹) oˆ c‹.1+tio\ ˆor d./t+i\+•,)
„)•),op*)\t ,2KKN X 2K]F. ‡)+r\i\g to ‡i•) ƒog)th)r d./t+i\+•i,ity, qpp,i)‹
c\•iro\*)\t+, )‹.1+tio\ +\‹ Co**.\i1+tio\, F2]N-2]^ .
B]Mef`gg h.% 2EE). dh+ri\g \+t.r) ~ith 1hi,‹r)\. Eκδόσεις Παρατηρητής, A0ήνα.
BΔεληκαν"κη G.% V. Κοκολ"κη% Μ. Gο\δου% ;NN2. Περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση σ3ην
πρ%σD%λι5ή ε5πα6#ε(ση. Eλληνικά Iράμματα, A0ήνα.
BΔίτσιου% Μ.% ;NN;. ΑCι%λόγηση 3%( πρ%γρ9>>α3%ς Περι8αλλ%ν3ι5ής B5πα6#ε(σης
hΠρA3η γν$ρι>6α >ε 3%(ς <(σι5%?ς πόρ%(ς Από 3ην παραγ$γή σ3ην 5α3αν9λ$σηi.
Α=ήνα, !ι#α53%ρι5ή #ια3ρι8ή, O>ή>α Rιλ%σ%<6ας- Παι#αγ$γι5ής- y(D%λ%γ6ας.
B*ΚΚ*ZΙ''ΚBΟ+"δα ερι!"λλοντος% 2EE7. 4#ηγός αν6Dνε(σης =ε>93$ν
Περι8αλλ%ν3ι5ής B5πα6#ε(σης σ3% i\t)r\)t,B''B-oΠBgI!B-oΠBΠ".
B*λληνική *ταιρία ροστασίας της 6/σης% ;NN). 4ι πρ%σ3α3ε(ό>ενες περι%DEς
…+t.r+ 2KKK σ3ην Bλλ9#α. EEΠv.
Bifajkjlj` mMe n`oefkfp iffMqojkMf% ;NN;. •h+t i/ ‘r))-Choi1) ‡)+r\i\g•
httpuu~~~.i,i\)t.orguˆr))1hoi1),)+r\i\g.ht*,.
Bir]s% 2E7N. ’\t)r\+tio\+, •or-i\g “))ti\g o\ c\•iro\*)\t+, c‹.1+tio\ i\ th)
d1hoo,
C.rri1.,.*, C+r/o\ City, …)•+‹+, [dq.
BΙωαννίδου% *.% 4εωργό&ουλος% t.% Κουρ"κης% Κ.% Fσιτουρίδου% Μ.% Rυ5ίδου% V.%
αρασκευό&ουλος% Στ.% ;NNC. OΠB 5αι Περι8αλλ%ν3ι5ή B5πα6#ε(ση ; Eρε(να σ3%ν
ελληνι5ό DAρ%, Πρα53ι59 N%( Πανελλήνι%( &(νε#ρ6%( h4ι OΠB σ3ην B5πα6#ε(ση,
"εσσαλ%ν65η.
BΚαλα\τ.ίδης Δ.% & Κ. Ου.ο/νης% 2EEE. Περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση. "ε$ρ6α 5αι
πρ9Cη. Eκδόσεις lπανίδη, Eάν0η.
Bufovv% w. % ;NNN. ƒh) ƒh)//+,o\i-i „)1,+r+tio\ q •+-)-[p C+,, ˆor c\•iro\*)\t+,
c‹.1+tio\•, ”o.r\+, oˆ c\•iro\*)\t+, c‹.1+tio\, :]J:M, pp. :2-:^.
BΚοσ+ίδης .% ;NNN. Περι8αλλ%ν3ι5ή ε5πα6#ε(ση. ]. 4#ηγός (λ%π%6ησης
πρ%γρ9>>α3%ς. 2. B<αρ>%γή σε σD%λε6α 3ης #ε(3ερ%89=>ιας ε5πα6#ε(σης
ανα3%λι5ής Α33ι5ής ]^^N-2KKK. b5#%ση 3ης !ε(3ερ%89=>ιας B5πα6#ε(σης
Ανα3%λι5ής Α33ι5ής.
BΚουσουρής Θ.% '. ',ανασ"κης% 2EEC. Περι89λλ%ν %ι5%λ%γ6α ε5πα6#ε(ση. B5#.,
&α889λα, Α=ήνα, σελ., ]^] Jανα3?π$ση 2KK2 από B5#. gρ. !αρ#ανόςM
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]:^
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
BΚουσουρής Θ.% '. Μ&αλι"κου% Κ. :ε+&9σης% ;NN7 4#ηγός
Περι8αλλ%ν3ι5ής.B5πα6#ε(σης - B5ε6 ψηλ9 σ3%ν 4>αλό, http uu ~~~ .p)ri•+,,o\ .1o* .
BΚουσουρής Θ.% & Κ. α&αδογιανν"κη% ;NN-. Περι8αλλ%ν3ι59 παιDν6#ιαk.σ3%
περι89λλ%ν,k για 3% περι89λλ%ν 5αι 3ην αει<%ρ6α. Eκδόσεις X. Aαρδανός, A0ήνα.
BΚουτσό&ουλος και συνεργ"τες% ;NNC. &Dε#ιασ>ός, 4ργ9ν$ση 5αι B53Eλεση
&ε>ιναρ6%( Bπι>όρ<$σης B5παι#ε(3ι5Aν για 3ην Περι8αλλ%ν3ι5ή B5πα6#ε(ση.
Bπι>%ρ<$3ι5ό oλι5ό σε C„ , B=νι5ό 2ε3σό8% Π%λ(3εDνε6%.
BΚουσουρής Θ.% Κ. Fσακίρης% ;NNC. BγDειρ6#ι%-4#ηγός !ρασ3ηρι%3ή3$ν
Περι8αλλ%ν3ι5ής Αγ$γής 5αι B5πα6#ε(σης. 4 π%3α>ός B(ρA3ας D=ες, σή>ερα α?ρι%.
Eκδοση EKKE/Oμάδα Περιβάλλοντος. l3ην b5#%ση Yι5%λαf#ης Y., Y. 'αλ%γερ95ης,
Y. &5%(λι56#ης, '. Oσα56ρης, 2KKN-2KK^. OεDν%λ%γ6ες <ιλι5Eς πρ%ς 3% περι89λλ%ν για
αγρ%3ι5ή αν9π3(Cη. Πρόγρα>>α ‡iˆ)-περι89λλ%ν, ‡’‘cKNc…}u€ruKKK2FN cc Jc\•i-
‘ri)\‹,yM.
BΜαυρ9λης Κ. (*&ι+9λεια 9κδοσης)% 2EE7. mιAσι>η Αν9π3(Cη >ε 3ην Περι8αλλ%ν3ι5ή
Αγ$γή, E5#., Y%>αρD. Α(3%#., Αι3$λ%α5αρναν6ας, 2εσ%λόγγι.
BxMfeM` x. ].% woy b. t.% zek`a`e x.% ;NNN. €r))\Ce“ •)+•)/ ‘o.r dtr+\‹/,
Ch+pt)r ],
σ3% „+y w. q., “o\ro) C. “., Jc‹/M, c\•iro\*)\t+, c‹.1+tio\ 7 Co**.\i1+tio\ ˆor
+
d./t+i\+•,) •or,‹, €r))\Co* #ια=Eσι>% σ3%
httpuu~~~../+i‹.go•u)\•iro\*)\tugr))\1o*.
Bcog^`e h.% ;NN2. c\•iro\*)\t+, )‹.1+tio\. ƒh)ory, pr+1ti1), progr)// +\‹ pro*i/).
Ed., Routledge, London.
BΟυ.ο/νης & '. Καρα>/λλης% ;NN2. 4 #9σ5αλ%ς 3%( 2]%( ΑιAνα σ3ην
B(ρ$παf5ήbν$ση.B5#όσεις &παν6#ης ._9ν=η.
Bcovo{Mykoffo|k u.% u. }ao|keka% }~. uMlaaMleka% u. xoqe`gka% & i. •o€~oekoa%
;NN;. q‹opt +\‹ C+r) th) c1o,ogi1+, }.,\)r+•,) qr)+/ oˆ ƒri1ho\i/ •)t,+\‹, €r))1).
Proceedings of the International Conference ‘’Protection and Restoration of the
Environment, JI. Skiathos, Greece Julv 1-5, 2002, pages 1527-1534.
BV"&της G. %;NNN. Περι8αλλ%ν3ι5ή B5πα6#ε(ση 5αι Αγ$γή, O% "ε$ρη3ι5ό Πλα6σι%
3$ν
Bπιλ%γAν, B5#όσεις O(π$=ή3$.
BFσα+&ο/κου O Σκανα!ή Κ.% ;NN). Περι89λλ%ν 5αι '%ιν$ν6α, 2ια σDEση σε
α#ι95%πη
εCEλιCη, B5#όσεις 'αλει#%σ5όπι%, Α=ήνα.
BrsZw•‚t% ;NN;. •)y e.t1o*)/ oˆ th) d.**it, ”oh+\\)/•.rg d.**it 2KK2, [\it)‹
…+tio\/.
Brs% •€MfM^k€ & ‚M€kog ]Mlf€kg% ;NN). „r+ˆt […cCc dtr+t)gy ˆor c‹.1+tio\ ˆor
d./t+i\+•,) „)•),op*)\t, q‹‹)\‹.*, 2\‹ †)gio\+, *))ti\g o\ )‹.1+tio\ ˆor
/./t+i\+•,) ‹)•),op*)\t, †o*).
-[…, •€MfM^k€ & ‚M€kog ]Mlf€kg% ;NN-. […cCc dtr+t)gy ˆor c‹.1+tio\ ˆor
d./t+i\+•,)
„)•),op*)\t, }i,\i./.
Brs•‚]ƒ% 2EEE & ;NNN. Oε?D%ς ]% ‰; g9ρ3α 3%( mελιγρα#6%(‰ J]^ZNM,Oε?D%ς 2%
‰; !ια5ήρ(Cη 3ης Oι<λ6#ας‰ J]^ZZM,Oε?D%ς :% ‰; !ι9σ5εψη 3ης 2όσDας‰
J]^LZM,Oε?D%ς F% ‰ qg)\‹+ 2]-!ι9σ5εψη για 3% περι89λλ%ν 5αι 3ην αν9π3(Cη,
'ε<9λαι% :T 3ης ;>ερήσιας !ι93αCης 2] J]^^2M. – c 5#%ση Π.B.B.'.Π.B. 7
B.B.Π.Π.Π.'.- mασι59 'ε6>ενα για 3ην Περι8αλλ%ν3ι5ή B5πα6#ε(ση. J D%ρηγ6α
o.ΠB.gI.!.BM.
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν
]FK
-Ι. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις
-[…cdCe , 2KKK. •or,‹ c‹.1+tio\ †)port ƒh) right to )‹.1+tio\ to~+r‹/ )‹.1+tio\
ˆor +,,thro.gho.t ,iˆ), […cdCe.
!ι53(α5%6 3όπ%ι
httpuu~~~../+i‹.go•u)\•iro\*)\tugr))\1o*.
http uu ~~~ .i,i\)t .org uˆr))1hoi1),)+r\i\g .ht*, .
http uu ~~~ .)--) .gr u)/ti+
http uu ~~~ .p)ri•+,,o\ .1o*
nnnnnnnnnnnnnnnnnnnn
2ε 3ην 4ι5%λ%γ6α 7 3% Περι89λλ%ν