Επικίνδυνα Θρηζκευηικά;

Η «ζηξνθή» ηνπ Αξρηεπηζθόπνπ Ιεξσλύκνπθαη ε ζύκπιεπζή ηνπ κε ηνπο αθξαίνπο
Ιεξάξρεο θαη ηελ ππεξζπληεξεηηθή Παλειιήληα Έλσζε Θενιόγσλ
ηου Πανηελή Λ. Καλαϊηζίδη*
«Δγώ κε κηα ιέμε ζα έιεγα ζήκεξα, επεηδή δηάβαζα ηα θαηλνύξγηα πξνγξάκκαηα [γηα ην
Μάζεκα ησλ Θξεζθεπηηθώλ] θαη ηα είδα, πωο είλαη απαξάδεθηα. Δίλαη επηθίλδπλα.
Δίλαη πξάγκαηα πνπ δελ ζα απνδώζνπλ θαξπνύο αιιά κεγάιε δεκηά ζηελ Παηδεία
γεληθόηεξα, ζηελ θνηλωλία καο θαη ξήμε ζηηο ζρέζεηο ηεο Δθθιεζίαο κε ηελ Πνιηηεία»,
δήισζε πξόζθαηα ν Αξρηεπίζθνπνο Αζελώλ θαη πάζεο Διιάδνο θ. Ιεξώλπκνο
κπξνζηά

ζηηο

ηειενπηηθέο

θάκεξεο,

πεξηζηνηρηδόκελνο

από

κέιε

ηεο

αξηεξηνζθιεξσηηθήο Παλειιήληαο Έλσζεο Θενιόγσλ (ηελ νπνία ν ίδηνο θξόληηδε
κέρξη πξόηηλνο λα θξαηά ζε απόζηαζε αζθαιείαο, εγθαιώληαο ηνπο ζενιόγνποεθπξνζώπνπο ηεο γηα ηηο παξσρεκέλεο ηδέεο ηνπο).
Ώζηε ινηπόλ δελ απνηεινύλ θίλδπλν (θαη όλεηδνο) γηα ηελ Δθθιεζία ν
αληηζεκηηηζκόο ηνπ Μεηξνπνιίηε Πεηξαηώοή ε απξνθάιππηε εμύκλεζε ησλ
πξσηεξγαηώλ ηεο ζηξαηησηηθήο δηθαηνξίαο θαη ηεο εγθιεκαηηθήο νξγάλσζεο ηεο
«Υξπζήο Απγήο», θαζώο θαη ηα θεξύγκαηα κλεζηθαθίαο θαη νη θαηάξεο πνπ
εμαπνιύεη πξνο θάζε θαηεύζπλζε θαη κε θάζε επθαηξία ν Μεηξνπνιίηεο
Καιαβξύησλ. Κίλδπλν γηα ηελ εγεζία ηεο ζεζκηθήο Δθθιεζίαο (θαη ηηο ζρέζεηο ηεο κε
ην θξάηνο...) απνηεινύλ νη ζενιόγνη εθπαηδεπηηθνί θαη ηα λέα Πξνγξάκκαηα γηα ην
ΜηΘ!Γελ θαίλεηαη όκσο λα απαζρνιεί ηελ εγεζία ηεο ζεζκηθήο Δθθιεζίαο ε όιν θαη
κεγαιύηεξε απνμέλσζή ηεο από ηελ θνηλσλία, από ηνπο κνξθσκέλνπο θαη
ζθεπηόκελνπο πνιίηεο θαη ηνπο λένπο, ησλ νπνίσλ εμάιινπ δελ κίιεζε πνηέ ηε
γιώζζα νύηε έθαλε θάπνηα ηδηαίηεξε πξνζπάζεηα γηα λα ηνπο πξνζεγγίζεη.
΢ηηο παξαπάλσ δειώζεηο ηνπ ν Αξρηεπίζθνπνο είλαη ζαλ λα αθνύεη θαη λα
δηαβάδεη γηα πξώηε θνξά γηα ηα λέα Πξνγξάκκαηα ΢πνπδώλ γηα ην ΜηΘ. Όζνη, όκσο,
παξαθνινπζνύλ ηα εθθιεζηαζηηθά πξάγκαηα γλσξίδνπλ πσο απηό δελ είλαη αθξηβέο.
Σα Πξνγξάκκαηα εθπνλήζεθαλ από ηνπο εκπεηξνγλώκνλεο ζενιόγνπο ην έηνο 201011, ελώ από ηε ζρνιηθή ρξνληά 2011-12 θαη γηα ηξία ρξόληα ηέζεθαλ ζε πηινηηθή
εθαξκνγή ζε αξθεηά ζρνιεία αλά ηελ επηθξάηεηα. Η ζρεηηθή δε ζπδήηεζε (κε
ζπλέδξηα, εκεξίδεο, δεκνζηεύζεηο, παηδαγσγηθέο θαη επηκνξθσηηθέο ζπλαληήζεηο,
θιπ) γηα ηελ αιιαγή ηεο θπζηνγλσκίαο ηνπ ΜηΘ θξαηάεη ηνπιάρηζηνλ από ην 1999,
θαη ζε απηήλ έιαβαλ κέξνο όρη κόλν ζενιόγνη θαζεγεηέο, αιιά θαη ηεξάξρεο, νη
νπνίνη θαη ζπρλά θηινμέλεζαλ ηηο ζρεηηθέο δηνξγαλώζεηο. Η ίδηα ε Δθθιεζία ηεο 

Διιάδνο, εμάιινπ, επί ησλ εκεξώλ ηνπ ζεκεξηλνύ Αξρηεπηζθόπνπ ζπδήηεζε ελ
ζπλόδσ ηηο πξνηεηλόκελεο αιιαγέο ζην ΜηΘ, ηηο νπνίεο είδε κάιινλ ζεηηθά, όπσο
καξηπξνύλ θαη νη ζρεηηθέο εηζεγήζεηο ησλ ΢εβαζκησηάησλ Μεηξνπνιηηώλ
Αιεμαλδξνππόιεσο (Μάηνο 2012) θαη Μεζζελίαο (Ννέκβξηνο 2012), ην Γειηίν
Σύπνπ ηεο Γηαξθνύο Ιεξάο ΢πλόδνπ (5-11-2012), ε εκεξίδα πνπ δηνξγαλώζεθε ζην
Γηνξζόδνμν Κέληξν ηεο Δθθιεζίαο ηεο Διιάδνο ζηελ Πεληέιε, ηνλ Φεβξνπάξην ηνπ
2013, αιιά θαη δεκόζηνη ελζαξξπληηθνί ιόγνη ηνπ ίδηνπ ηνπ Αξρηεπηζθόπνπ ζε
ελεκεξσηηθέο ζπλαληήζεηο κε ηνπο ζενιόγνπο εκπεηξνγλώκνλεο-ζπληάθηεο ηνπ λένπ
Πξνγξάκκαηνο, όπνπ γηλόηαλ ιόγνο γηα«ην έξγν ηεο αλαβάζκηζεο ηνπ ζξεζθεπηηθνύ
καζήκαηνο» κε βάζε ηνπο άμνλεο θαη ηηο αξρέο ηνπ Πξνγξάκκαηνο απηνύ. Ο δε
εηζεγεηήο εθ κέξνπο ηνπ Τπνπξγείνπ Παηδείαο, Έξεπλαο θαη Θξεζθεπκάησλ ησλ
λέσλ Πξνγξακκάησλ γηα ην ΜηΘ, ν ΢ύκβνπινο ηνπ Ιλζηηηνύηνπ Δθπαηδεπηηθήο
Πνιηηηθήο (ΙΔΠ) Γξ. ΢ηαύξνο Γηαγθάδνγινπ, ηπγράλεη από ηνλ Οθηώβξην ηνπ 2008
ζηελόο ζπλεξγάηεο ηνπ Μαθαξησηάηνπ θαη Γηεπζπληήο ηνπ επηζηεκνληθνύ
πεξηνδηθνύ ηεο Δθθιεζίαο ηεο Διιάδνο «Θενινγία».
Αληί ινηπόλ γηα ηελ έθπιεμε θαη δπζθνξία ηνπ Μαθαξησηάηνπ, ζα πξέπεη
κάιινλ λα θαηαζέζνπκε ηε δηθή καο (θαη πνιιώλ άιισλ!) έθπιεμε, απνξία θαη
αλεζπρία γηα νξηζκέλεο θξίζηκεο απνθάζεηο ηεο εγεζίαο ηεο ζεζκηθήο Δθθιεζίαο
πνπ δελ αθνξνύλ κόλν ην ΜηΘ, αιιά ζεκαηνδνηνύλ κηαλ επξύηεξε ζπληεξεηηθή
ζηξνθή (όπνηνο θάλεη ηνλ θόπν λα δηαβάζεη ην θείκελν «Πνηνλ Αξρηεπίζθνπν
ζέινπκε;» πνπ ππέγξαςαλ 26 πξνζσπηθόηεηεο ηνπ επξύηεξνπ εθθιεζηαζηηθνύ ρώξνπ
παξακνλέο ησλ αξρηεπηζθνπηθώλ εθινγώλ ηνπ 2008, ζα δηαπηζηώζεη πνηεο ειπίδεο
επελδύζεθαλ

ηόηε

ζηηο

αξρηεπηζθνπηθέο

ππνςεθηόηεηεο,

βι.

http://panagiotisandriopoulos.blogspot.gr/2008/02/blog-post_9678.html). Απαξηζκώ,
ινηπόλ, ρσξίο λα εμαληιώ, νξηζκέλα κόλν από ηα ζηνηρεία πνπ ζεκαηνδνηνύλ ηελ
ζπληεξεηηθή απηή «ζηξνθή»:


Ση ζπλέβε θαη εληόο ιίγσλ κελώλ (αξρήο γελνκέλεο από ηνλ Ιαλνπάξην ηνπ 2016)
ε παξαπάλσ ζεηηθή ζηάζε ηεο Γηνηθνύζαο Δθθιεζίαο έλαληη ησλ λέσλ
Πξνγξακκάησλ, κεηαβάιιεηαη

βαζκηαία από ήπηα θξηηηθή ζε

επζέσο

θαηαδηθαζηηθή; (΢ε απηό ην παηρλίδη ηαθηηθηζκώλ θαη παιηλσδηώλ πνπ
ραξαθηεξίδεη κάιινλ δηαρξνληθά ηε ζηάζε ηεο Δθθιεζίαο ηεο Διιάδνο ζε
παξόκνηα δεηήκαηα, αμίδεη λα αλαθέξνπκε όηη ηα πξνεγνύκελα πξνγξάκκαηα θαη
δηδαθηηθά εγρεηξίδηα γηα ην ΜηΘ πνπ ε εγεζία ηεο ζεζκηθήο Δθθιεζίαο
ππεξαζπίδεηαη ζήκεξα σο αθξαηθλώο νξζόδνμα, είραλ θαηαγγειζεί ην 2006 από

2 

ηνλ ηόηε Αξρηεπίζθνπν Υξηζηόδνπιν κε επηζηνιή ηνπ πξνο ην Παηδαγσγηθό
Ιλζηηηνύην σο λεσηεξίδνληα θαη εθηόο εθθιεζηαζηηθήο παξάδνζεο!)


Γηα πνην ιόγν άξαγε ν Αξρηεπίζθνπνο ζπκκάρεζε κε ηνπο πιένλ αθξαίνπο θαη
ππεξζπληεξεηηθνύο ηεξάξρεο θαη ζενιόγνπο; Ση ηνλ νδήγεζε λα ζπζηάζεη ηνλ επί
ρξόληα ζπλεξγάηε ηνπ ΢ηαύξν Γηαγθάδνγινπ θαη λα ηνλ απνκαθξύλεη από ηε
δηεύζπλζε ηνπ πεξηνδηθνύ «Θενινγία», ηθαλνπνηώληαο έηζη, θαζώο ιέγεηαη, ηελ
εθδηθεηηθή θαη ηηκσξεηηθή δηάζεζε ησλ θαηλνθαλώλ «ζπκκάρσλ» ηνπ; (Θεσξώ
ππνρξέσζή κνπ λα ζεκεηώζσ εδώ όηη ν ΢ηαύξνο Γηαγθάδνγινπ, ιακπξόο
νξζόδνμνο ζενιόγνο εηδηθεπκέλνο ζηε ζενινγία ηνπ αγίνπ Γξεγνξίνπ ηνπ
Παιακά θαη ηνπ εζπραζκνύ, παξόηη ζηνρνπνηήζεθε θαη ζπθνθαληήζεθε από
ηνπο νξζόδνμνπο ηαιηκπάλ, έκεηλε ζηαζεξόο θαη εδξαίνο ζηηο απόςεηο ηνπ
αλαθνξηθά κε ηελ αλάγθε αλαλέσζεο ηνπ ΜηΘ, δίλνληαο καζήκαηα ήζνπο θαη
ζπλέπεηαο. Παξάιιεια επί ησλ εκεξώλ ηνπ ε «Θενινγία» θαηάθεξε λα
ζπληαηξηάμεη ην πςειό επηζηεκνληθό επίπεδν, κε ηελ αηζζεηηθή αξηηόηεηα θαη
ηνλ δσληαλό θαη δεκηνπξγηθό ζενινγηθό ιόγν, αλεβάδνληαο έηζη πνιύ ςειά ηνλ
πήρπ ησλ απαηηήζεσλ γηα όπνηνλ ηνλ δηαδερηεί).



Πνηα

ύςηζηα

ζπκθέξνληα

ηεο

Δθθιεζίαο

δηαθπβεύνληαη

κε

ηα

λέα

Πξνγξάκκαηα, ώζηε ν Αξρηεπίζθνπνο λα αξζξώλεη πιένλ έλαλ ιόγν πνιηηηθό θαη
πνισηηθό (όπσο o πξνθάηνρόο ηνπ ηελ επνρή ηεο δηακάρεο γηα ηηο ηαπηόηεηεο!),
πνπ θηλδπλεύεη όρη κόλν λα δηράζεη ην ζώκα ησλ ζενιόγσλ, αιιά θαη ηελ
θνηλσλία επξύηεξα;


Δίλαη ηπραίν άξαγε όηη ηα παξαπάλσ ιακβάλνπλ ρώξα παξάιιεια κε ηελ
ηνπιάρηζηνλ ακθίζεκε θαη δηθνξνύκελε ζηάζε ηεο Δθθιεζίαο ηεο Διιάδνο
έλαληη ηεο Αγίαο θαη Μεγάιεο ΢πλόδνπ; Όπσο από πνιινύο νκνινγείηαη, ιόγσ
ηεο αλαζθάιεηάο ηεο ζρεηηθά κε ην δήηεκα ησλ ιεγνκέλσλ «Νέσλ Υσξώλ», ε
Δθθιεζία ηεο Διιάδνοκε ηε ζηάζε ηεο ιίγν πξηλ ηε ΢ύλνδν ηεο Κξήηεο, άλνημε
ην ρνξό ησλ ακθηζβεηήζεσλ ησλ νκνθώλσο εγθεθξηκέλσλ από ηε ΢ύλαμε ησλ
Πξνθαζεκέλσλ ζηε Γελεύε ζρεδίσλ ησλ ηειηθώλ θεηκέλσλ (θαη ηδηαίηεξα απηνύ
πνπ αλαθεξόηαλ ζηηο ζρέζεηο ηεο Οξζόδνμεο Δθθιεζίαο κε ηνλ ππόινηπν
ρξηζηηαληθό θόζκν, όπνπ γηα πξώηε θνξά ζηελ ηζηνξία ηεο ε Δθθιεζία ηεο
Διιάδνο ακθηζβήηεζε ηελ ρξήζε ηνπ όξνπ «Δθθιεζίεο» πξνθεηκέλνπ γηα ηηο
Γπηηθέο ρξηζηηαληθέο

Δθθιεζίεο), πξνζθέξνληαο έηζηην πξόζρεκα πνπ

αλαδεηνύζε ε Ρσζηθή Δθθιεζία θαη νη δνξπθόξνη ηεο πξνθεηκέλνπ λα καηαησζεί
ε Παλνξζόδνμε ΢ύλνδνο θαη λα πιεγεί ην θύξνο θαη ην πξσηείν δηαθνλίαο ηνπ
Οηθνπκεληθνύ Παηξηαξρείνπ.
3 

Δπηπρώο, κέρξη ζηηγκήο, ε «ζηξνθή» απηή ηνπ Αξρηεπηζθόπνπ δελ ζπκπαξέζπξε
όιν ην ζώκα ηεο Ιεξαξρίαο. Σνλ Μάξηην θαη ηνλ Μάην ηνπ 2016, ζε δύν Μεηξνπόιεηο
ηεο Δθθιεζίαο ηεο Διιάδνο (Γεκεηξηάδνο θαη Αιεμαλδξνππόιεσο) δηνξγαλώζεθαλ
ζε ζπλεξγαζία κε ηελ Αθαδεκία Θενινγηθώλ ΢πνπδώλ θαη ππό ηελ αηγίδα ηνπ ΙΔΠ
θαη ηνπ Τπνπξγείνπ Παηδείαο, Έξεπλαο θαη Θξεζθεπκάησλ, επηκνξθσηηθά ζεκηλάξηα
γηα ηα λέα Πξνγξάκκαηα ηνπ ΜηΘ, ελώ θαη άιιεο Μεηξνπόιεηο εθδήισζαλ
ελδηαθέξνλ γηα ηε δηνξγάλσζε αλάινγσλ ζεκηλαξίσλ. Όζνη δε είλαη ζε ζέζε λα
γλσξίδνπλ ηα εθθιεζηαζηηθά πξάγκαηα εθ ησλ έζσ, μέξνπλ όηη θαη άιιεο θσλέο
εληόο ηνπ εθθιεζηαζηηθνύ ρώξνπ πνπ δελ έρνπλ αθόκε αθνπζηεί, αληηιακβάλνληαη
ηελ αλαγθαηόηεηα ησλ αιιαγώλ θαη ησλ αλνηγκάησλ, θαη θπξίσο ηελ επείγνπζα
αλάγθε

ζπλεηδεηνπνίεζεο

ηεο

πξαγκαηηθόηεηαο

ησλ

πινπξαιηζηηθώλ

θαη

πνιππνιηηηζκηθώλ θνηλσληώλ.
Ο νξζόδνμνο παξαδνζηαθόο θόζκνο βξίζθεηαη εδώ θαη δεθαεηίεο, αλ όρη αηώλεο
ήδε, θαζεισκέλνο ζηελ αθηλεζία κε ην βιέκκα ζηξακκέλν ζην παξειζόλ. Οη έλλνηεο
ηεο αλαλέσζεο, ηεο εμέιημεο θαη ηεο κεηαξξύζκηζεο ζπλερίδνπλ λα πξνθαινύλ θόβν
θαη ακεραλία. Αξλνύκελε, όκσο, λα ζηνραζηεί θαη λα ζπδεηήζεη πάλσ ζηηο αλαγθαίεο
αιιαγέο θαη κεηαξξπζκίζεηο, θιείλνληαο ηα κάηηα ζηελ εμέιημε ηεο θνηλσλίαο θαη
ζηηο ξηδηθέο —ελίνηε κάιηζηα θαη βίαηεο— αλαηξνπέο, πνπ επεξεάδνπλ ην ίδην ηεο ην
πνίκλην, ε Δθθιεζία ζηελ Διιάδα θηλδπλεύεη λα παξαθνινπζεί σο απιόο ζεαηήο ηελ
εθδήισζε πνιύ κεγαιύηεξεο θιίκαθαο αιιαγώλ πνπ ζα ζαξώζνπλ ηόζν ηα κνληέια
θαηήρεζεο θαη ρξηζηηαληθήο αγσγήο, όζν θαη ην επξύηεξν πιαίζην ζπγθξόηεζεο ηνπ
εθθιεζηαζηηθνύ

ζώκαηνο,

κε

νξαηό

πιένλ

ηνλ

θίλδπλν

ηεο

ηζηνξηθήο

πεξηζσξηνπνίεζεο ηεο Οξζνδνμίαο.
Αο κελ καο μεγεινύλ ηα θαηλόκελα θαη νη θεπγαιέεο εληππώζεηο. Οη γεκάηνη
λανί ηηο εκέξεο ησλ Υξηζηνπγέλλσλ, ηεο Μεγάιεο Δβδνκάδαο ή ηνπ Πάζρα θαη ε
ζπξξνή ζηηο εθθιεζίεο αλαμηνπαζνύλησλ ιόγσ ηεο δεηλήο νηθνλνκηθήο θξίζεο, δελ
κπνξνύλ λα ζπγθαιύςνπλ ην γεγνλόο όηη ζηελ επόκελε γεληά, ζηε γεληά ησλ παηδηώλ
καο, γηα πνιινύο θαη δηάθνξνπο ιόγνπο ε Δθθιεζία ζηελ Διιάδα ζα θηλδπλεύζεη κε
πιήξε θαηάξξεπζε θαη ηζηνξηθή πεξηζσξηνπνίεζε. Η εηθόλα κηαο εθηόο ηόπνπ θαη
ρξόλνπ ηεξαξρίαο, πνπ επηκέλεη ζπλήζσο λα επηιέγεη γηα επηζθόπνπο άρξσκα ζηειέρε
ηνπ γξαθεηνθξαηηθνύ ηεο κεραληζκνύ (επηπρώο ππάξρνπλ θαη εμαηξέζεηο!) θαη πνπ
αλέρεηαη επηζθόπνπο/κέιε ηεο ηεξαξρίαο λα πιεηνδνηνύλ ζε αληηζεκηηηθέο,
αληηηζιακηθέο, αληηνηθνπκεληθέο, αθόκε θαη θηινξαηζηζηηθέο θαη θηινλαδηζηηθέο
εμαιινζύλεο· ε πξντνύζα επαγγεικαηνπνίεζε ηνπ θιήξνπ θαη ε πιήξεο, ζρεδόλ
4 

κέρξη γλσζηνκαρίαο, απνμέλσζή ηνπ από ζενινγηθά θξηηήξηα θαη επαηζζεζίεο· ηα
ζπλερώο ζπξξηθλνύκελα, κέρξηο εμαθαλίζσο πνιιέο θνξέο ζηηο ηάμεηο ηνπ Λπθείνπ,
θαηερεηηθά ζρνιεία θαη ε θξαπγαιέα απνπζία νξζόδνμεο θαηήρεζεο ζην
ππνηηζέκελν «νξζόδνμν» πιήξσκα· ην απνθαξδησηηθό επίπεδνηεο εθθιεζηαζηηθήο
εθπαίδεπζεο, όια απηά εηδνπνηνύλ γηα ηελ επεξρόκελε θαηάξξεπζε.
Η ζνξπβώδεο ζπδήηεζε γηα ηα λέα Πξνγξάκκαηα ηνπ ΜηΘ επηβεβαηώλεη γηα
άιιε κηα θνξά ηε δηαπίζησζε όηη ε ειιεληθή Οξζνδνμία έρεη επεηγόλησο αλάγθε από
ξηδηθέο ηνκέο θαη κεηαξξπζκίζεηο, από έλα λέν «θαηλνηνκείλ ηα νλόκαηα» γηα λα
ζπκεζνύκε ηε δηαηύπσζε ηνπ αγίνπ Γξεγνξίνπ ηνπ Θενιόγνπ, θαη όρη από
ζηαζηκόηεηα θαη αθηλεζία. Η ζεζκηθή Δθθιεζία πξέπεη επηηέινπο λα κηιήζεη ζηνπο
ζεκεξηλνύο αλζξώπνπο θαη ζηε δίςα ηνπο γηα πιήξσκα δσήο θαη ειεπζεξίαο, λα
αξζξώζεη ιόγν πεηζηηθό «πεξί ηεο ελ πκίλ ειπίδνο» (πξβι. Α΄ Πέηξνπ 3:15), θαη όρη
λα επηθαιείηαη ζπλερώο ηελ πξνζθνξά ηεο ζηνπο αγώλεο ηνπ έζλνπο πξνθεηκέλνπ λα
δηαηεξήζεη πξνλόκηα θαη θεθηεκέλα κηαο άιιεο επνρήο θαη ελόο άιινπ πνιηηηθνύ θαη
πνιηηηζκηθνύ παξαδείγκαηνο.
Η Οξζνδνμία θηλδπλεύεη από ηε ζηαζηκόηεηα θαη ηελ αθηλεζία, από ηελ
απεηινύκελε ηζηνξηθή πεξηζσξηνπνίεζε, θαη όρη από ηελ νηθεία, από ηελ παξάδνζή
ηεο, ελ Αγίσ Πλεύκαηη δεκηνπξγηθή ζπλάληεζε κε ην θαηλνύξγην. Όπσο ζεκεηώλεη
θαη ν κεγάινο νξζόδνμνο ζενιόγνο Βιαδίκεξνο Λόζθη, «δελ παξακέλεη ηηο ελ ηε
Παξαδόζεη δηα κηαο ηζηνξηθήο αδξαλείαο θπιάηησλ σο “παξάδνζηλ ιεθζείζαλ εθ
ησλ Παηέξσλ” παλ ό,ηη δηα ηεο δπλάκεσο ηεο ζπλεζείαο θνιαθεύεη ζενζεβή ηηλά
ζπλαηζζεκαηηζκόλ. Αληηζέησο, ηόηε είλαη πνπ ηαο πιείζηαο θνξάο θηλδπλεύεη ηηο
λα επξεζή ηειηθώο εθηόο ηνπ ΢ώκαηνο ηνπ Υξηζηνύ, όηαλ ππνθαηαζηήζε ηελ
Παξάδνζηλ ηνπ δώληνο ελ ηε Δθθιεζία Αγίνπ Πλεύκαηνο κε ην είδνο απηό ησλ
“παξαδόζεσλ”. Γελ πξέπεη λα πηζηεύσκελ όηη κόλε ε ζπληεξεηηθή ζηάζηο είλαη
ζσηεξηώδεο, νύηε όηη νη αηξεηηθνί ππήξμαλ πάληνηε “λεσηεξηζηαί”».Ο λνώλ
λνείησ!

Ο Παληειήο Καιαϊηδίδεο είλαη Γξ. Θενινγίαο, Γηεπζπληήο ηεο Αθαδεκίαο Θενινγηθώλ
Σπνπδώλ Βόινπ.

5