Monteagudo

Monteagudo
Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Herriaren urrutiko ikuspegia.
Bandera Armarria
Kokapena
Herrialdea	Euskal Herria
Lurraldea	Nafarroa Garaia
Merindadea	Tutera
Administrazioa
Estatua	Espainia
Erkidegoa	Nafarroa
Izen ofiziala	Monteagudo
Alkatea	Mariano Herrero Ibáñez (UPN)
Posta kodea	31522
INE kodea	31173
Herritarra	monteagudoar
Geografia
Koordenatuak	41°57′50″N 1°41′25″W
Azalera	11 km²
Garaiera	348 metro
Distantzia	108 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria	1.073 (2025:  −12)
529 (%48,9)   (%51,1) 553
Dentsitatea	97,55 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak	% 0.1 + % 1.5 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera	%
Datu gehigarriak
Webgunea	http://www.monteagudo.es

Monteagudo Nafarroa Garaiko hegoalde-hegoaldeko udalerri bat da, Tuterako merindadekoa. Udalerriak 1.082 biztanle zituen 2025. urtean. Nafarroa Garaiko hiriburu Iruñetik 108 kilometrora dago.

Izena

Monteagudo izen erromantzea da etimologikoki. Montagut forma agertzen da Erdi Aroko iturri askotan. 1964ko Baionako Euskal Idazkaritzaren Euskal Herriko leku-izenen zerrendan Mendizorrotz nolabait euskaratuta, 1979ko Euskaltzaindiaren Euskal Herriko Udalen Izendegiak bi forma eman zituen herriarentzat, Monteagudo eta Mendikute. Baina Mendikute gaitzetsi zen ondoren (asmatua zelakoan), eta euskal izen bakartzat Monteagudo ematen du Euskaltzaindiak 1990etik geroztik.

Herri honen izena [monteaɣuðo] ahoskatzen da.

Geografia

Inguru naturala eta kokapena

Herria Nafarroa Garaiko hegoalde-hegoaldean dago, Tuterako merindadeko hegoaldeko muturrean, Zaragozako probintziarekiko mugan.

Monteagudok Tulebrasekin eta Kaskanterekin egiten du muga iparraldean, Barillasekin ekialdean, eta Zaragozako probintziarekin mendebaldean eta hegoaldean.

Klima eta landaredia

Klimaren ezaugarriak honakoak dira, prezipitazio eskas eta irregularrak (batez ere udaberri eta udazkenean pilatzen dira), uda garaiko lehortea, iparreko zierzo haizearen nagusitasuna, eta aldaketa termiko handia. Ezaugarri hauek, kontinental motako klima mediterraneoari dagozkio. Urteko batez besteko tenperatura 13 eta 14 gradu artekoa eta prezipitazioak nekez izaten dira 400mm baino handiagoak. Urteroko egun euritsuak 60-65 izaten dira.

Jatorrizko landaredia guztiz eraldatu da gizakiaren eragina dela eta. Gaur egun ez da apenas zuhaitzik geratzen herrigunearen inguruan.

Estazio meteorologikoa

Monteagudon, itsas mailatik 415 metro gorago, Nafarroako Gobernuak 1929an jarritako estazio meteorologikoa dago.

---

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Cascante, Tulebras, Barillas, Malón, Novallas eta Tarazona.

Historia

Herriaren kokalekua dela eta, gune garai batean eta ur-korronte batetik gertu, herrian historiaurreko arrastoak aurkitu dira. Erromanizazioa azkarra izan zen, Erribera guztian gertatu bezala, eta herritik igarotzen ziren galtzada erromatarrek inguruko herriekin elkartu zuten Monteagudo.

Musulmanak lau mendez menderatu zuten herria, eta Nafarroako erresumak Erribera berkonkistatu zuenean, musulmanak bertan geratu ziren nekazari moduan XV. mendean Iberiar penintsulatik kanporatuak izan ziren arte. 1119an Alfontso Borrokalaria erregeak, Monteagudo eta Tutera konkistatu zituenean, Monteagudo, Tuterako foruari atxiki zitzaion. Nafarroako udalerri askorekin gertatu bezala, Monteagudo jaurerria izan zen mendeetan zehar.

Herria Nafarroako erresumaren hegoaldeko mugan kokatuta egoteagatik, Aragoi eta Gaztelako ejerzitoen erasoen arriskutan bizi izan zen XVI. mendearen hasierara arte. 1429an Juan eta Nafarroako Blanka I.a Nafarroakoak Agramonteko Floristani utzi zioten dohaintza moduan herriaren gaineko kontrola, Leonor Frangel andrearekin ezkondu eta gero. Monteagudoko jaurerria XIX. menderaino luzatuko zen, San Adriango markesen eskutik. 1847an, Monteagudok eskola bakarra zeukan, eta Bideko Andre Mariaren baselizaren ondoan agustindarren fraide talde batek monasterioa eraiki zuen. Azpiegiturei dagokionean, XIX. mendearen amaieran, asko hobetu zen bideen egoera, eta Monteagudok Tutera, Tarazona, Agreda, Fitero eta Cascanterako bideak zituen.

XX. mendearen hasieran herriak irina eta olioa ekoizteko errota bana zituen. 1920ko hamarkadan olioa ekoizteko errotak bi ziren, horrez gain, hamahiru upategi, garautegi handi bat, antzinako irin errota, txokolate lantegia, pattar fabrika, igeltsu lantegia, eta bi eskola zeuden herrian (bata mutilena eta bestea neskena). Mutilen eskolako maisuaren soldata, nesken eskola maistrarena baino altuagoa zen.

Ekonomia

Monteagudo nekazal herria da, mahatsondoen landaketa nabarmenduz. Azken urteetan, olibondoei dedikaturiko azalera handitu egin da, eta horrez gain, zerealen landaketak ere garrantzia handia dauka oraindik ere.

Industriaren garapena, nekazaritzako produktuen elaborazioarekin du zerikusia, gehienbat, ardo eta olioaren produkzioa. Horrekin batera, upategiak eta landare-espezietatik eratorritako produktuak ekoizten eta saltzen dituzten enpresak sortu dira. Zerbitzuen sektoreari dagokionez, Monteagudon, eraikuntza eta elektrizitate enpresak daude, eta horrez gain, denda, aisialdiarekin zerikusia duten enpresak eta bankuen sukurtsalak.

Nekazaritza elkarteei dagokionez, herrian elkarte bakarra dago, 1954ko maiatzaren 19an sortutako Bideko Ama Birjinaren Upategi Kooperatiba.

Diru-sarrerak

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.726 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 36.058 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.701 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 21.007 euro zen. Errenta gordina 17.511 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 55. Gainerako iturriak: pentsioak (% 26), beste diru-sarrerak (% 12,8), langabezia-prestazioak (% 1,6), beste prestazioak (% 4,5).

55%

26%

13%

Soldata · % 55Pentsioak · % 26Langabezia · % 1,6Beste prestazioak · % 4,5Beste sarrerak · % 12,8

Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da. Udalerrian indizea 31,3 da, probintziakoaren (30,4; Nafarroako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) parean. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,9 da, probintziakoaren (2,6; Nafarroako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Monteagudo udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 472 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 49,2; gainerako % 50,8 inaktibo zeuden (erretiratuak % 50,5, beste inaktiboak % 39,0 eta ikasleak % 10,5). Aktiboen artean, langabezia-tasa % 10,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 51,3 zen eta emakumezkoena % 47,0; langabezia-tasa, aldiz, % 8,2 eta % 13,0 zen, hurrenez hurren.

Okupatuen kopurua 432 zen 2023ean, 2021eko 425etik gora. Emakumeek okupatuen % 45,4 osatzen dute, eta gizonek % 54,6.

432okupatu, 2023+% 1,6 2021etik

% 45,4emakumeak okupatuen artean

% 49,2jarduera-tasa, 2024

% 10,4langabezia-tasa, 2024

16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)

% 44,1

% 25,7

% 19,8

Okupatuak · % 44,1Langabeak · % 5,1Ikasleak · % 5,3Erretiratuak · % 25,7Beste inaktiboak · % 19,8

16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Monteagudo, 2024

Egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Okupatuak	423	% 44,1	235	% 47,1	188	% 40,9
Langabeak	49	% 5,1	21	% 4,2	28	% 6,1
Inaktiboak	487	% 50,8	243	% 48,7	244	% 53,0
Guztira	959	% 100,0	499	% 100,0	460	% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 51,9), industria (% 35,0), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 6,7) eta eraikuntza (% 6,5). Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 33,6), ondoren osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 10,2) eta merkataritza (% 9,3) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa

% 35,0

% 51,9

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 6,7Industria · % 35,0Eraikuntza · % 6,5Zerbitzuak · % 51,9

Jarduera-adar zehatzak

Manufaktura-industria

% 33,6

Osasuna eta gizarte-zerbitzuak

% 10,2

Merkataritza

% 9,3

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza

% 6,7

Eraikuntza

% 6,5

Ostalaritza

% 4,9

Hezkuntza

% 4,6

Administrazio publikoa

% 4,4

Gainerako 13 jarduera-adarrak

Jarduera profesionalak

% 4,2

Beste zerbitzu batzuk

% 3,5

Administrazio-jarduera lagungarriak

% 2,8

Garraioa eta biltegiratzea

% 2,3

Jarduera artistikoak eta aisialdikoak

% 2,1

Etxeetako jarduerak

% 1,9

Finantza- eta aseguru-jarduerak

% 1,2

Ur-hornidura eta hondakinak

% 1,2

Informazioa eta komunikazioak

% 0,7

Energia elektrikoa eta gasa

% 0,2

Erauzketa-industriak

% 0,0

Higiezinen jarduerak

% 0,0

Lurraldez kanpoko erakundeak

% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 47,5; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 27,5), eta oinarrizko okupazioak % 19,0. Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 49,2 eta emakumeen % 45,4).

% 27,5

% 47,5

% 19,0

Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 27,5Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 47,5Oinarrizko okupazioak · % 19,0Ez dago jasota · % 6,0

Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Monteagudo, 2023

Okupazioa	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak	119	% 27,5	56	% 23,7	63	% 32,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak	205	% 47,5	116	% 49,2	89	% 45,4
Oinarrizko okupazioak	82	% 19,0	50	% 21,2	32	% 16,3
Ez dago jasota	26	% 6,0	14	% 5,9	12	% 6,1
Guztira	432	% 100,0	236	% 100,0	196	% 100,0

Okupatuen % 83,6 besteren konturako langileak dira, eta % 16,4 norberaren konturakoak.

% 12,7

% 70,6

% 13,0

Norberaren kontura, langileak dituena · % 3,7Norberaren kontura, langilerik gabe · % 12,7Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 70,6Besteren kontura, aldi baterakoa · % 13,0

Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Monteagudo, 2023

Lan-egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Norberaren kontura	71	% 16,4	44	% 18,6	27	% 13,8
Besteren kontura	361	% 83,6	192	% 81,4	169	% 86,2
Guztira	432	% 100,0	236	% 100,0	196	% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 81,2 estatuan jaio zen, eta % 18,8 atzerrian. Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 51,0 okupatuak dira, % 36,4 erretiratuak, % 5,3 ikasleak, % 3,8 bestelako inaktiboak eta % 3,5 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 58,7 bestelako inaktiboak dira, % 27,3 okupatuak, % 7,4 langabeak, % 4,1 ikasleak eta % 2,5 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 43,5 okupatuak dira, % 23,6 erretiratuak, % 22,6 bestelako inaktiboak, % 5,5 langabeak eta % 4,8 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,4 bestelako inaktiboak dira, % 36,5 okupatuak, % 12,7 langabeak eta % 6,3 ikasleak.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 51,0

Okupatuak

% 27,3

% 3,5

Langabeak

% 7,4

% 5,3

Ikasleak

% 4,1

% 36,4

Erretiratuak

% 2,5

% 3,8

Beste inakt.

% 58,7

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 43,5

Okupatuak

% 36,5

% 5,5

Langabeak

% 12,7

% 4,8

Ikasleak

% 6,3

% 23,6

Erretiratuak

% 0,0

% 22,6

Beste inakt.

% 44,4

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 87,0 estatuan jaio zen, eta % 13,0 atzerrian. Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 52,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 24,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 18,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 39,4 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 30,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 21,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 45,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 34,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 13,9 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 43,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 34,8 oinarrizko okupazioetakoak eta % 17,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 24,1

Goi eta erdi maila

% 21,2

% 52,2

Langile kualifikatuak

% 30,3

% 18,2

Oinarrizko okup.

% 39,4

% 5,4

Ez dago jasota

% 9,1

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 34,1

Goi eta erdi maila

% 17,4

% 45,7

Langile kualifikatuak

% 43,5

% 13,9

Oinarrizko okup.

% 34,8

% 6,4

Ez dago jasota

% 4,3

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 41,9 zerbitzuetan ari dira, % 41,4 industrian, % 11,8 eraikuntzan eta % 4,9 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 45,5 nekazaritzan ari dira, % 33,3 zerbitzuetan, % 12,1 industrian eta % 9,1 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 67,6 zerbitzuetan ari dira, % 30,6 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,8 zerbitzuetan ari dira, % 43,5 industrian eta % 8,7 nekazaritzan.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 4,9

Nekazaritza

% 45,5

% 41,4

Industria

% 12,1

% 11,8

Eraikuntza

% 9,1

% 41,9

Zerbitzuak

% 33,3

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 1,2

Nekazaritza

% 8,7

% 30,6

Industria

% 43,5

% 0,6

Eraikuntza

% 0,0

% 67,6

Zerbitzuak

% 47,8

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 63 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 715 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 11 km² denez, NAE lurraldearen % 65 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 60 lur goldagarria (429 ha, 50 ustiategitan), % 39,7 arbolak (284 ha, 54 ustiategitan), % 0,3 larre iraunkorrak (2 ha, 3 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,2 ha, 6 ustiategitan).

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)

NAE udalerriaren azaleran

65%

35%

NAE · 715 ha (% 65)Gainerako azalera · 385 ha (% 35)

NAE, lur-erabileraren arabera

60%

40%

Lur goldagarria · 429 ha (% 60)Larre iraunkorrak · 2 ha (% 0,3)Arbolak · 284 ha (% 39,7)Baratzeak · 0,2 ha (< % 0,1)

Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 669 gidari zeuden erroldatuta: 423 gizon (% 63,2) eta 246 emakume (% 36,8). Biztanleen % 61,8 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 900 ibilgailuk osatzen zuten: 572 turismo, 91 motozikleta, 80 kamioi, 75 ziklomotor eta 66 furgoneta. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 529 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) gainetik eta Espainiakoaren (525) parean.

Turismoen batez besteko adina 14,2 urtekoa zen; turismoen % 7,5k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 15,2k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,3 diesel zen eta % 39,7 gasolinazko; 3 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,3; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 37,8k ez zuen etiketarik.

Ibilgailu-parkea (2025)

Ingurumen-etiketa

27%

32%

38%

0 etiketa · 8 (% 0,9)ECO · 19 (% 2,1)C etiketa · 245 (% 27,3)B etiketa · 286 (% 31,9)Etiketarik gabe · 339 (% 37,8)

Turismoak, adinaren arabera

12%

19%

46%

15%

< 4 urte · 43 (% 7,5)4–8 urte · 69 (% 12,1)8–15 urte · 111 (% 19,4)15–25 urte · 262 (% 45,8)≥ 25 urte · 87 (% 15,2)

Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Demografia

XX. mendearen hasieran populazio hazkunde txikia izan zuen Monteagudok, eta 1.500 biztanle inguru izatera iritsi zen. 1950eko hamarkadatik aurrera, ordea, gainbehera gertatu zen eta 1.100 biztanlera jaitsi zen.

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 553 gizon, 529 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.00   100+   0.00 0.18   95-99   0.38 1.08   90-94   3.40 1.45   85-89   4.54 5.42   80-84   5.67 4.88   75-79   4.16 4.88   70-74   7.18 4.88   65-69   4.54 7.41   60-64   6.05 9.40   55-59   9.64 8.86   50-54   7.18 9.04   45-49   7.56 5.06   40-44   7.18 4.52   35-39   3.78 5.97   30-34   2.84 6.15   25-29   5.67 5.79   20-24   4.91 5.06   15-19   4.73 4.16   10-14   5.10 3.62   5-9   2.84 2.17   0-4   2.65
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística

Hazkunde begetatiboa

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Batez besteko adina

Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 39,4 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 37,3) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 17,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 19 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa

Udal

Prob

Best

Esta

Udalerri berean · % 39,4Probintzia berean · % 23,9Beste erkidegoa · % 17,7Estatutik kanpo · % 19

Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 206 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 49). Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Kolonbia, Peru dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka

Amer

Euro

Afri

Amerika · % 36,9Europa · % 14,1Afrika · % 49

Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera

◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►

48

Maroko

44

5

Kolonbia

11

9

Peru

5

5

Errumania

8

9

Brasil

3

7

Mexiko

3

3

Lituania

3

3

Ekuador

2

3

Portugal

2

3

Aljeria

1

2

Senegal

2

1

Ameriketako Estatu Batuak

2

3

Argentina

0

0

Nikaragua

2

2

Paraguai

0

0

Suitza

2

2

Venezuela

0

1

Alemania

0

1

Dominikar Errepublika

0

1

Frantzia

0

0

Honduras

1

1

Italia

0

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 662 etxebizitza zeuden: 419 (% 63,3) nagusiak eta 243 (% 36,7) ez-nagusiak. Kontsumo elektrikoaren arabera, 56 (% 8,5) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 144 (% 21,8) hutsik zeuden. INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 8 plazarekin (8 plaza etxebizitzako).

662etxebizitza

419etxegune

144hutsik (% 21,8)

1etxebizitza turistiko (2026) Nafarroako mapa

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

419

243

Etxebizitza nagusia (419)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (243)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Nafarroako mapa

462

56

144

Okupatuak (462)Noizbehinkakoak (56)Hutsik (144)

Guztira 419 etxegune zeuden, eta horietatik 119 (% 28,4) pertsona bakarrekoak ziren.

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1119

2 pertsona121

3 pertsona82

4 pertsona62

5 edo gehiago35

Hezkuntza-maila

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 974 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 29,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 15,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 34,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 20,1. Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 27,8 zen 2021ean eta % 29,8 2024an; beraz, 2,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 23,9 izatetik % 20,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 29,5 ziren, eta gizonen artean % 30,1; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 25,8 eta gizonen % 14,9 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

974biztanle 15 urte edo +, 2024

% 29,8goi-mailako ikasketak+2,0 puntu 2021etik mapa

% 20,1lehen hezkuntza edo gutxiago−3,8 puntu 2021etik mapa

% 8,0ikasten ari dira, 2024

% 20,1

% 34,9

% 15,2

% 29,8

Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 20,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 34,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 15,2Goi-mailako ikasketak · % 29,8

Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 66,6 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 33,4 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 6 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 43,2 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 56,8. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 2,3 ziren.

Ikasketa-maila xehatua

Ikasketarik gabe

% 2,3

Lehen hezkuntza

% 17,9

DBH eta antzekoak

% 34,9

Batxilergoa

% 6,6

Erdi-mailako LH

% 8,6

Goi-mailako LH

% 10,0

Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak

% 11,1

Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak

% 6,3

Masterrak eta espezialitateak

% 1,8

Doktoretzak

% 0,6

Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.

Sexuaren araberako banaketa

15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Monteagudo, 2024

Ikasketa-maila	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Goi-mailako ikasketak	290	% 29,8	153	% 30,1	137	% 29,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa	148	% 15,2	88	% 17,3	60	% 12,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)	340	% 34,9	192	% 37,7	148	% 31,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago	196	% 20,1	76	% 14,9	120	% 25,8
Guztira	974	% 100,0	509	% 100,0	465	% 100,0

Urtez urteko bilakaera

Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Monteagudo, 2021–2024

Urtea	Goi-mailakoak	Batx. / erdi LH	DBH	Lehen H. edo gutx.	15 urte edo +
2021	% 27,8	% 15,6	% 32,7	% 23,9	986
2022	% 28,3	% 16,6	% 33,6	% 21,5	992
2023	% 29,6	% 16,0	% 34,6	% 19,8	988
2024	% 29,8	% 15,2	% 34,9	% 20,1	974

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 8,0 ikasten ari zen (78 pertsona). Ikasten ari zirenetatik, % 50,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 20,5 erdi-mailako lanbide-heziketan, % 19,2 batxilergoan eta % 9,0 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 61,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 36,1; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 25,0 eta emakumeen % 16,7. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 83,0 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 38,9 eta 25–29 urtekoen % 11,6; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 0,6 baino ez. 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 50,0 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 16,7.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka

15–19 urte

% 83,0

20–24 urte

% 38,9

25–29 urte

% 11,6

30–34 urte

% 0,0

35–39 urte

% 7,0

40–44 urte

% 0,0

45–49 urte

% 2,3

50–54 urte

% 0,0

55 urte edo +

% 0,0

Egiten ari diren ikasketa-maila

Maila zehaztu gabe

% 0,0

Goi-mailako ikasketak

% 50,0

Erdi-mailako LH

% 20,5

Batxilergoa

% 19,2

DBH eta antzekoak

% 9,0

Lehen hezkuntza edo beheragokoa

% 1,3

Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 82,1 estatuan jaio zen, eta % 17,9 atzerrian. Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 29,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 33,7 eta % 16,8, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 31,9 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 24,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 16,4 eta % 35,6, hurrenez hurren.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 29,2

Goi-mailakoak

% 33,7

% 16,4

Batx. / erdi LH

% 20,8

% 40,0

DBH

% 28,7

% 14,5

Lehen H. edo gutx.

% 16,8

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 31,9

Goi-mailakoak

% 16,4

% 12,5

Batx. / erdi LH

% 15,1

% 31,6

DBH

% 32,9

% 24,0

Lehen H. edo gutx.

% 35,6

Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 8,3 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 6,9. Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 50,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 50,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 79 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren % 6,82a (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Politika

Udal hauteskundeak

Monteagudoko alkatea UPN alderdiko Mariano Herrero Ibañez da 2007ko udal hauteskundeez geroztik. Urte horretan Udaleko bederatzi zinegotzietatik bost lortu zituen Nafarroako Herriaren Batasunak eta hortaz gehiengo absolutua. Baliogabeko botoak 16 izan ziren (emandako guztien % 1,77a) eta zurizko 10 boto izan ziren (botoen % 1,13a). Abstentzioa % 8,69koa izan zen.

Monteagudoko Udala (2007)

Alderdia	Botoak	Zinegotziak
UPN	469	5
PSN	409	4

2011ko udal hauteskundeetan ere UPN izan zen nagusi eta alkatetzan Herrerok segitu zuen.

Monteagudoko Udala (2011)

Alderdia	Botoak	Zinegotziak
UPN	466	5
PSN	337	4

Udaletxea

Udaletxea errepidearen ondoan dago, Frantzisko Xabierkoaren plazan. Adreiluz egindako eraikuntza modernoa da, egiturak, 1950eko hamarkadan herrian altxatutako beste eraikin askoren ezaugarri berak dauzka. Udala alkatea eta zortzi zinegotzik osatzen dute. Monteagudoko udaleko idazkaria, Barillas eta Tulebrasko idazkari ere bada.

• HELBIDEA: Frantzisko Xabierkoaren Plaza, 1

Alkateak

2007-2011	Mariano Herrero Ibáñez	UPN
2011-2015	Mariano Herrero Ibáñez	UPN

Azpiegitura eta garraioak

Conda autobus konpainiaren Tarazona eta Iruñea bitarteko autobus lineak geltokia dauka Monteagudon, eta norantza bakoitzean ibilbide bakarra egiten du eguneko. Iruñean autobusa aldatuz Irunera arte joatea dago. Autobusak honako ibilbidea egiten du:

• Tarazona - Monteagudo - Tulebras - Cascante - Murchante - Tutera - Arguedas - Valtierra - Caparroso - Erriberri - Tafalla - Puiu - Barasoain - Tebas-Muru Artederreta - Noain - Iruñea

Kultura

Euskara

Nafarroako gobernuak egindako Euskararen Foru Legearen arabera, Monteagudo, eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %0,28k bakarrik zekiten euskaraz.

Jaiak eta ospakizunak

Herriko jaiak, San Rokeren omenez abuztuaren 14tik abuztuaren 20ra ospatzen dira. Horrez gain, urtean zehar ihauteriak otsailean, eta Gazteriaren Jaiak maiatzean antolatzen dira.

Erriberako beste herri batzuetan bezala, paloteado makil-dantzak dira tipikoak Monteagudon. Besteak beste Arcos eta Palos Modorros izeneko dantzak dira Monteagudoko paloteado batzuk. Dantza soilik maskulinoa izan zen tradizionalki, baina 2009an emakumezko taldeak hasi dantzan (banatuta gizonezkoengandik), eta 2019an, bereizketarik gabe neska-mutilak elkarrekin aritu ziren dantzan San Roke egunean.

Zerbitzuak

Monteagudo ondoko elkarteen kidea da:

• Mancomunidad de Aguas del Moncayo: Udalerriaren ur-horniketaz arduratzen da eta Corellan du egoitza.
• Erriberako Hondakin Solidoan Kudeaketarako Mankomunitatea: Tuteran egoitza duen Erriberako udalerrien elkartea da.
• Queiles Ibarreko Zerbitzu Sozialen mankomunitatea: Cascanten du egoitza.
• Administrazio Zerbitzuen Calibus elkartea: Ablitasen du egoitza.

Ondasun nabarmenak

San Adriango markesen jauregia

Jauregia, udalerriko gune estrategiko batean dago, muino baten gainean. Jauregia Alfonso I.a Borrokalariaren garaian eraiki zen, eta musulmanak Nafarroatik kanporatzean Monteagut jaurerriak jauregia berreraiki zuen. XV. mendean Beuamont eta San Adriango markesen eskuetan geratu zen jauregia eta 1490. urtean esaterako Guillaume Beaumont zen jauregiaren jabea.

Jauregiak harlandu handiz osatutako zimendudun oinarri karratua dauka. Zimenduen gainean, adreiluzko horma sendoak altxatzen dira. Jauregiaren gaur egungo itxura XVIII. mendeko eraberritzearen ondorio da. Garai horren aurretik eraikitako egituratik, armarri barrokoa daukan harrizko aurrealdea eta inperio motako bost zatiko eskilara baino ez dira kontserbatzen.

Maria Madalenaren eliza

Eliza nabe bakarrez osatutako eraikuntza gotiko-pizkundetarra da. XVI. mendearen erdialdean eraiki zen (1540. urtearen inguruan, hiru zatitan banaturiko nabe bakarra dauka, poligono itxurako aurrealdea, eta izardun ganga estaldura. XVIII. mendean bigarren nabea gehitu zitzaion jatorrizko egiturari Epistolaren aldean. Bigarren nabe honek bi zati dauzka, bata ertzdun gangaduna eta bestea zirkuluerdi itxurako kupuladuna.

Portikoa, XVIII. mendean eraiki zen (gaur egun elizaren biltegi moduan erabiltzen dena), eta portikoa eraikitzearekin batera, elizarako sarrera atea aldatu behar izan zuten.

Gaztelua

Monteagudoko gaztelua, San Adrian markesen jauregia dagoen toki berdinean egon zen Erdi Aroan. XII. mendean, gotorlekua, Nafarroako erresumaren hegoaldeko mugan zegoen gaztelu eta gotorleku sarearen zati zen. Gotorlekuak hainbat eraso jasan zituen Gaztela eta Aragoiko erresumetatik, eta 1310. urtean behekaldeko horma sendotu eta konpondu zuten.

Ikus, gainera

• Nafarroako udalerrien zerrenda
• Monteagudoko Ituna

Kanpo estekak

• (Gaztelaniaz) Monteagudoko udalaren webgunea.
• Monteagudoko Foruen etorbidearen ikuspegia Google Street View-n.
• (Gaztelaniaz) Monteagudori buruzko informazioa Nafarroako Gobernuaren webgunean.

• Datuak: Q1772992
• Multimedia: Monteagudo / Q1772992
• Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Monteagudo