Jump to content

.ai

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
.ai
Տեսակվերին մակարդակի ազգային դոմեն
ԵրկիրImage Անգիլիա
Ներդրվել է1995
Փյունիկոդai
Կայքnic.ai​(անգլ.)
Image
Վերին մակարդակի դոմենների քարտեզ

.ai, Անգիլիայի՝ Կարիբյան ավազանում գտնվող Մեծ Բրիտանիայի անդրծովյան տարածքի վերին մակարդակի ազգային դոմեն (ccTLD)։ Մինչև 2025 թվականի հունվար այն կառավարում էր Անգիլյայի կառավարությունը։

Հայտնի դոմենային հաք է արհեստական բանականության (AI) ոլորտի հետ կապված ընկերությունների և նախագծերի համար[1][2][3]:

Google-ի գովազդային թիրախավորումը .ai դոմենը դիտարկում է որպես ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեն (gTLD), քանի որ «օգտատերերը և կայքի սեփականատերերը հաճախ այդ դոմենն ընկալում են որպես ավելի ընդհանուր, քան որևէ երկրին առնչվող»[4]:

2021 թվականին Google-ի վերլուծաբան Գարի Իլյեսը հայտարարել է, որ «.ai» դոմենն ընդհանուր երկրի կոդով ավելացվել է վերին մակարդակի դոմենների ցանկում, ինչը նշանակում է, որ Google-նը այդ ccTLD-ից ելնելով այն այլևս չի դիտարկի որպես Անգիլյային վերաբերող դոմեն[5]:

Identity Digital ընկերությունը սկսել է կառավարել դոմենը 2025 թվականի հունվարից[5]:

Երկրորդ և երրորդ մակարդակի գրանցումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրանցումները off.ai, com.ai, net.ai և org.ai-ում հասանելի են ամբողջ աշխարհում առանց սահմանափակումների։ 2009 թվականի սեպտեմբերի 15-ից երկրորդ մակարդակի գրանցումները .ai-ում հասանելի են բոլորին ամբողջ աշխարհում։

Գրանցում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

.ai դոմենների համար թույլատրված նվազագույն գրանցման ժամկետը 2-10 տարի է գրանցման և վերաձևակերպման համար, և 2 տարի՝ վերաձևակերպման համար դոմենի փոխանցման դեպքում[6]։ Identity Digital-ն այն մարմինն է, որը պատասխանատու է այս դոմենի կառավարման համար։ Գրանցումները սկսվել են 1995 թվականի փետրվարի 16-ին։ Դոմենի անվան համար օգտագործվող սիմվոլների քանակի սահմանափակումները, նվազագույնը, կազմում են 1-ից 3՝ կախված գրանցողից, և միշտ առավելագույնը՝ 63 նշան[Ն 1]։ .ai դոմենների անունների համար աջակցվող սիմվոլների հավաքածուն ներառում է A–Z, a–z, 0–9 և գծիկ։ 2022 թվականի նոյեմբերի դրությամբ .ai դոմենները չեն կարող տեղավորել IDN սիմվոլներ[8]։ Դոմեն գրանցելու համար պահանջներ չկան, ներառյալ տեղացի և օտարերկրյա քաղաքացիների համար[11]։

.ai դոմենը կարող է կասեցվել կամ չեղարկվել, եթե դոմենը ներգրավված է ապօրինի գործունեության մեջ, ինչպիսին է ապրանքային նշանների կամ հեղինակային իրավունքների խախտումը։ Օգտագործումը չպետք է խախտի Անգիլիայի օրենքները[12]։

Անգիլիան օգտագործում է Միատեսակ դոմենային անվան վեճերի կարգավորման կանոնակարգը (UDRP)։ UDRP բողոքի ներկայացումը պահանջում է օգտագործել ICANN-ի հաստատած վեճերի լուծման ծառայության մատակարարներից մեկին։ Եթե դոմենն ICANN-ի կողմից հավատարմագրված գրանցողի մոտ է, նրանք պետք է աշխատեն արբիտրի հետ։ Սովորաբար սա նշանակում է կամ ոչինչ չանել, կամ փոխանցել դոմենը։ .ai դոմենները փոխանցելի են ցանկացած ցանկալի գրանցողներին, քանի որ դոմենի գրանցումը կատարվում է՝ պահպանելով EPP-ն (Extensible Provisioning Protocol)[13]։

Նախկինում գոյություն է ունեցել whois.ai-ի վրա հիմնված ժամկետանց դոմենների հարթակ, որտեղ դրանք կարող էին ձեռք բերվել և աճուրդի հանվել յուրաքանչյուր տասը օրը մեկ՝ ստանդարտ առցանց գործընթացի միջոցով[14]։ Նմանատիպ վերջին աճուրդներն այնտեղ փակվել են 2024 թվականի դեկտեմբերին. հարթակի փակումը նախատեսված էր 2025 թվականի հունիսի 30-ին[15], բայց այն մնացել է առցանց այդ ամսաթվից հետո եկող ամիսներին[16][17][18][19]։

Գնահատում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դոմենների արժեքը կախված է գրանցողից․ տարեկան վճարները տատանվում են 140 ԱՄՆ դոլարից (բազային վճարը, ինչպես սահմանել է Անգիլիան) մինչև 200 դոլար[20][21]։ 2025 թվականի հուլիսի դրությամբ ամենաբարձր արժեքով .ai դոմենը չբացահայտված մեկն է, որը վաճառվել է 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին, Escrow.com-ում՝ 1․500․000 ԱՄՆ դոլարով, ամիսներ անց նույն գնորդին կատարված 300․000 դոլարի նախնական վաճառքից հետո[22]։ Հրապարակայնորեն բացահայտված դոմենների շարքում ամենաբարձր արժեքովը՝ fin.ai-ն, վաճառվել է 1․000․000 դոլարով 2025 թվականի մարտին[23][24]։

2017 թվականի դեկտեմբերի 16-ին .ai ռեեստրը սկսել է աջակցել Extensible Provisioning Protocol-ին (EPP) և իր բոլոր դոմենները տեղափոխել է EPP համակարգ[25][26]։ Հետևաբար՝ բազմաթիվ գրանցողներին թույլատրվել է վաճառել .ai դոմեններ։ Այդ ամսաթվից .ai ccTLD-ն նաև տարածված է դարձել արհեստական բանականության ընկերությունների և կազմակերպությունների շրջանում։ Թեև նման միտումները հիմնականում նկատվում են նոր AI-ի վրա հիմնված ընկերությունների կամ սթարթափների շրջանում, բազմաթիվ հաստատված AI և տեխնոլոգիական ընկերություններ նախընտրել են չընտրել .ai դոմեններ։ Օրինակ՝ DeepMind-ն իր դոմենը պահպանել է .com-ում, Meta-ն իր facebook.ai դոմենը վերահղել է ai.meta.com-ին[27]։

Ազդեցությունը Անգիլիայի տնտեսության վրա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

.ai դոմեններից ստացված գրանցման վճարներն ուղղվում են Անգիլիայի կառավարության գանձապետարան։ 2018 թվականի New York Times-ի հաղորդման համաձայն՝ .ai դոմենների վաճառքից ստացված ընդհանուր եկամուտը կազմել է 2,9 միլիոն դոլար[28][29]։

2023 թվականին Անգիլիայի կառավարությունը .ai դոմենների գրանցման համար հավաքված վճարներից ստացել է մոտ 32 միլիոն ԱՄՆ դոլար. այդ գումարը կազմել է տարածքի համախառն ներքին արդյունքի ավելի քան 10%-ը[30][31]։

«Արհեստական բանականության իրական զարգացմանը նախորդած տարիներին .ai դոմեններից ստացված եկամուտը կազմում էր մեր պետական եկամտի 1%-ից պակաս, 2025 թվականին այն կազմելու է մոտ 47%»,- BBC-ին տված հարցազրույցում բացատրել է Անգիլիայի ենթակառուցվածքների և հաղորդակցության նախարար Խոսե Վանթերպուլը[32]։

Ըստ Domaintechnik-ի՝ .ai դոմենների 90% վերաձևակերպման բարձր մակարդակը և 2023 թվականին գրանցված դոմենների 2025 թվականի վերաձևակերպման ալիքը խթանելու են պետական եկամուտների հերթական աճը[33]։

Նշումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Օրինակ՝

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Purnell, Newley; Olson, Parmy (2019 թ․ օգոստոսի 14). «AI Startup Boom Raises Questions of Exaggerated Tech Savvy». Wall Street Journal. Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ օգոստոսի 14-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 27-ին – via www.wsj.com.
  2. ↑ «What's in a Name? Trends in Creating Robot and AI Company Names». Robotics Business Review. 2019 թ․ հունիսի 12. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հունիսի 8-ին. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 27-ին.
  3. ↑ Tung, Liam. «Why one tiny island is still a domain name giant». ZDNet.
  4. ↑ «Managing multi-regional and multilingual sites». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.
  5. 1 2 Illyes, Gary. «We just added .ai to the list of generic country code top level domains». Linkedin (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
  6. ↑ V, Sky. «.AI Domain Policies». OpenSRS Customer Support (անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 15-ին.
  7. ↑ «OpenSRS TLD Reference Chart». Google Docs (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 15-ին.
  8. 1 2 «GoDaddy - About .ai Domains». www.godaddy.com (անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 15-ին.
  9. ↑ «.AI domain name registration». EuroDNS. Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 15-ին.
  10. ↑ Mark (2024 թ․ հուլիսի 15). «About .ai Domains -». Truehost (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 15-ին.
  11. ↑ V, Sky. «.AI Domain Policies». OpenSRS Customer Support (անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 15-ին.
  12. ↑ «.AI Domain». domaintyper.com. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 15-ին.
  13. ↑ «Whois ai». whois.ai. Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ մարտի 8-ին. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 10-ին.
  14. ↑ «.ai Domain Closed Auctions». auction.whois.ai (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2025 թ․ հունիսի 8-ին. Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 15-ին.
  15. ↑ «.ai Domain Auctions Homepage». auction.whois.ai (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2025 թ․ հունիսի 8-ին. Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 15-ին.
  16. ↑ «.ai Domain Auctions Homepage». auction.whois.ai (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ հուլիսի 10.{{cite web}}: CS1 սպաս․ unfit URL (link)
  17. ↑ «Check if a website is down». OnlineOrNot (անգլերեն). 2025 թ․ հուլիսի 10.
  18. ↑ «.ai Domain Auctions Homepage». auction.whois.ai (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ հոկտեմբերի 7.{{cite web}}: CS1 սպաս․ unfit URL (link)
  19. ↑ «Check website performance and response: Check host - online website monitoring». Check host (անգլերեն). 2025 թ․ հոկտեմբերի 7.
  20. ↑ «How Much Does a Domain Name Cost? A Full Breakdown of Domain, Hosting, and Website Fees». Unstoppable Domains (ամերիկյան անգլերեն). 2025 թ․ հունիսի 6. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 10-ին.
  21. ↑ Lee, Sophia (2024 թ․ մարտի 26). «Why Are AI Domains So Expensive? The Surprising Truth § 3. Anguilla's Fixed Wholesale Price». NameHero® Blog (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2024 թ․ դեկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 7-ին.
  22. ↑ Silverberg, David (2023 թ․ նոյեմբերի 8). «The race to buy AI website addresses». BBC News (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 10-ին.
  23. ↑ «Top reported .ai domain sales». cognitive.ai (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2025 թ․ հունիսի 7-ին. Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 10-ին.
  24. ↑ Oli, Arjun (2025 թ․ ապրիլի 3). «.ai - He possesses incredibly valuable .AI domain names». NamePros Forum (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2025 թ․ հուլիսի 10-ին. «Congratulations [on] the booming sales of Fin.ai and Qwen.ai! Fin.ai reached an impressive $1 million sale[.]»
  25. ↑ «EPP FAQ». whois.ai. Question 25: "The Dec 16, 2017 registration date seems wrong". Արխիվացված է օրիգինալից 2020 թ․ ապրիլի 30-ին. «When domains were loaded onto epp.whois.ai on Dec 16, 2017 the new system took that as the birthday for all the domains. […] The expiration dates were correctly handled during the migration[.]»
  26. ↑ Baidu Online Network Technology (Beijing) Co., Ltd. v. Forgetmyface / 盛军强 (Junqiang Sheng a/k/a Johnny Sheng) and 吴比 (Wubi), ADMINISTRATIVE PANEL DECISION Case No. DAI2023-0050, page 2, note 1 (World Intellectual Property Organization 8 February 2024) ("The Panel notes that there was a technical migration of domain names within the [.ai registry] to a system using the Extensible Provisioning Protocol (“EPP”). As a result, the registration date for a particular domain name in the “.ai” ccTLD, reflected in WhoIs records around December 16, 2017, may not be accurate.").
  27. ↑ Chawla, Vishal (2020 թ․ մարտի 8). «Is .AI Domain Name Extension Any Valuable For AI Startups Or Just A Marketing Ploy?». Analytics India Magazine (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 10-ին.
  28. ↑ Lohr, Steve (2020 թ․ փետրվարի 4). «Tropical Breezes, Pristine Beaches and a Domain Name to Die For». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 10-ին.
  29. ↑ Lohr, Steve (2020 թ․ փետրվարի 4). «Anguilla, with its domain name, cashes in on a quirky trend». chicagotribune.com. Վերցված է 2021 թ․ նոյեմբերի 10-ին.
  30. ↑ Collins, Barry. «The Tiny Caribbean Island That's Making A Fortune From AI». Forbes (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ մարտի 25-ին.
  31. ↑ «AI boom makes millions for unlikely industry player, Anguilla». The Straits Times (անգլերեն). 2024 թ․ մարտի 24. ISSN 0585-3923. Վերցված է 2024 թ․ մարտի 25-ին.
  32. ↑ «.ai to generate nearly half of Anguilla's revenue this year, tech minister tells BBC». Anguilla Focus. Վերցված է 2025 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.
  33. ↑ «How AI Is Making the Caribbean Island of Anguilla Rich» (PDF). Domaintechnik. Վերցված է 2025 թ․ սեպտեմբերի 30-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=.ai&oldid=10490081» էջից