Jump to content

Amor habet superos

E Vicipaedia
Image Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.
Amor habet superos
NumerusCB 88
Argumentaamor
Lingualingua Latina mediaevalis

Amor habet superos est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero LXXXVIII reperitur.[1]

1. Amor habet superos:
Iovem amat Iuno;
motus premens efferos
imperat Neptuno;
Pluto tenens inferos
mitis est hoc uno.

Refl. Amoris solamine
virgino cum virgine;
aro non in semine,
pecco sine crimine.

2. Amor trahit teneros
molliori nexu,
rigidos et asperos
duro frangit flexu;
capitur rhinoceros
virginis amplexu.

Refl. Amoris solamine
virgino cum virgine;
aro non in semine,
pecco sine crimine.

3. Virginis egregie
ignibus calesco
et eius cotidie
in amore cresco;
sol est in meridie,
nec ego tepesco.

Refl. Amoris solamine
virgino cum virgine;
aro non in semine,
pecco sine crimine.

4. Gratus super omnia
ludus est puelle,
et eius precordia
omni carent felle;
sunt, que prestat, basia
dulciora melle.

Refl. Amoris solamine
virgino cum virgine;
aro non in semine,
pecco sine crimine.

5. Ludo cum Cecilia;
nichil timeatis!
sum quasi custodia
fragilis etatis,
ne marcescant lilia
sue castitatis.

Refl. Amoris solamine
virgino cum virgine;
aro non in semine,
pecco sine crimine.

6. Flos est; florem frangere
non est res secura.
uvam sino crescere,
donec sit matura;
spes me facit vivere
letum re ventura.

Refl. Amoris solamine
virgino cum virgine;
aro non in semine,
pecco sine crimine.

7. Virgo cum virginibus
horreo corruptas,
et cum meretricibus
simul odi nuptas;
nam in istis talibus
turpis est voluptas.

Refl. Amoris solamine
virgino cum virgine;
aro non in semine,
pecco sine crimine.

8. Quicquid agant ceteri,
virgo, sic agamus,
ut, quem decet fieri,
ludum faciamus;
ambo sumus teneri;
tenere ludamus!

Refl. Amoris solamine
virgino cum virgine;
aro non in semine,
pecco sine crimine.

9. Volo tantum ludere,
id est: contemplari,
presens loqui, tangere,
tandem osculari;
quintum, quod est agere,
noli suspicari!

Refl. Amoris solamine
virgino cum virgine;
aro non in semine,
pecco sine crimine.[1]

In hoc carmine poeta canit de universali potestate Amoris, qui non solum homines sed etiam deos olympicos sicut Iovem, Neptunum et Plutonem regit. Auctor amorem erga virginem quandam, nomine Ceciliam, profitetur, asseverans se castitatem puellae velle servare et solum ludis levibus frui.[1]

Argumentum ad gradus amoris spectat, ubi poeta ludum amatorium describit qui per aspectum, alloquium e tactum procedit, sed "quintum gradum" (id est coitum) prudenter devitat. Sic carmen celebrat amorem tenerum et idealem, ubi voluptas in exspectatione et ludo casto consistit, more goliardico et ironico permixto.[1]

Investigatio critica

[recensere | fontem recensere]

Hoc carmen, inter celeberrima operis monumenta numeratum, primum invictam Amoris potentiam proclamat, qui non solum homines sed etiam divinitates, sicut Neptunum, subigit. Auctor deinde suam experientiam secundum praecepta amoris comitis (quem dicunt fin'amor) describit, subtilem distinctionem inter "amorem purum" et "amorem mixtum" sequens. Haec divisio, ab Andrea Capellano explicata, amorem purum in mentis contemplatione et honestis tactibus ponit, excluso tamen ultimo Veneris opere, cum e contra amor mixtus in carnis delectatione finiatur. Poeta igitur ad amorem purum doctrinam quinque graduum amoris accommodat, castitatem colens. [2]

In hoc contextu, electio "sine peccare" volendi ad notionem peccati venialis refertur, ab amore mixto distinguenda qui, ut apud Ovidium et Augustinum legitur, ad fornicationem et crimen ducit. Allegoria unicornis, qui nonnisi a virgine capi potest, castitatis virtutem illustrat: sicut in Physiologo et apud Isidorum Hispalensem traditur, hoc animal ferox, ante puellam integram omni ferocitate deposita, caput in sinu ponit et sic capitur. Sic amans se custodem honoris et aetatis puellae (hic nomine ficticio Caeciliae appellatae) praebet, ne flos eius violetur. [3]

Metaphorice, "flos" ipse virginitatem significat, reminiscente carmine Catulliano, et "calcar" (id est stimulus) ad technicam comem linguam pertinet: cum mulier amanti spem largitur, eum in obsequio amoris incitare dicitur. Denique, poeta voluptates cum mulieribus vilibus vel corruptis respuit, quia talis delectatio, ad amorem mixtum pertinens, ignobilis habetur et brevi tempore perit, poenitentiam afferens. [4]

Investigatio palaeographica musica

[recensere | fontem recensere]

In Codice Burano (B), carmen cuius initium est Ludo cum Cecilia (CB 88) ex duabus diversis compositionibus munitur, quae in aliis fontibus separatim inveniuntur: carmen Amor habet superos (in codice F) et Iove cum Mercurio (in codice P). Ex parte palaeographica, haec recombinatio non fortuita sed consilio scientifico facta videtur, cum structura formalis sedecim stropharum (octo plus octo) cohaerentiam rhythmicam servet. In codice Parisiensi (P), notatio musica neumi aquitanis circa lineam siccam dispositis exarata est, sed propter neglegentiam scriptoris, altitudo sonorum non semper fida interpretationi hodiernae videtur. Nihilominus, comparatio inter fontes docet eandem melodiam pro utroque textu adhibitam esse, quod probatur conservatione caesurae in versibus, etiam ubi rima interna deficit, ut in strophis quae ex Iove cum Mercurio trahuntur. [5]

Analysis elementorum musicorum in codice P (Bibliothèque Nationale, Latin 3719) praesentiam melismatum demonstrat, quae a spigliata natura prioris partis (Amor habet) aliena videntur; haec melismata fortasse addita sunt ut graviori stilo secundae partis responderent. Quamvis transcriptio mensuralis a musicologis modernis temptata sit, natura amensuralis notationis aquitanae in hoc codice varietatem interpretationum sinit. Insuper, mutatio textus in stropha nona, ubi nomen "Cecilia" pro "virgo nostra" substituitur, voluntatem copistae codicis B confirmat in unitatem musicam et poeticam rursus fundendam. Hae proprietates palaeographicae nexum indicant cum schola Parisiensi saeculi XII et circulo Petri Abaelardi, ubi usus eiusdem melodiae pro diversis textibus (contrafactum) praxis communis erat. [6]

  1. 1 2 3 4 Carmina amatoria 88-100.
  2. Rossi, 2006, pp. 276-278
  3. Rossi, 2006, pp. 276-278
  4. Rossi, 2006, pp. 276-278
  5. "Ludo cum Cecilia (cb 88)". Examen apium
  6. "Ludo cum Cecilia (cb 88)". Examen apium

Bibliographia

[recensere | fontem recensere]
  • Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4
Carmina Burana
Carmina
(Index)

Carmina moralia et satirica (1–55): CB 1 · CB 2 · CB 3 · CB 4 · CB 5 · CB 6 · CB 7 · CB 8 · CB 9 · CB 10 · CB 11 · CB 12 · CB 13 · CB 14 · CB 15 · CB 16 · CB 17 · CB 18 · CB 18a · CB 19 · CB 20 · CB 21 · CB 22 · CB 23 · CB 24 · CB 25 · CB 26 · CB 27 · CB 28 · CB 29 · CB 30 · CB 31 · CB 32 · CB 33 · CB 34 · CB 35 · CB 36 · CB 37 · CB 38 · CB 39 · CB 39a · CB 39b · CB 40 · CB 41 · CB 42 · CB 43 · CB 44 · CB 45 · CB 46 · CB 47 · CB 47a · CB 48 · CB 48a · CB 49 · CB 50 · CB 51 · CB 51a · CB 52 · CB 53 · CB 53a · CB 54 · CB 55

Carmina amatoria (56–186): CB 56 · CB 57 · CB 58 · CB 59 · CB 60 · CB 60a · CB 61 · CB 62 · CB 63 · CB 64 · CB 65 · CB 66 · CB 67 · CB 68 · CB 69 · CB 70 · CB 71 · CB 72 · CB 73 · CB 74 · CB 75 · CB 76 · CB 77 · CB 78 · CB 79 · CB 80 · CB 81 · CB 82 · CB 83 · CB 84 · CB 85 · CB 86 · CB 87 · CB 88 · CB 88a · CB 89 · CB 90 · CB 91 · CB 92 · CB 93 · CB 93a · CB 94 · CB 95 · CB 96 · CB 97 · CB 98 · CB 99 · CB 99a · CB 99b · CB 100 · CB 101 · CB 102 · CB 103 · CB 104 · CB 104a · CB 105 · CB 106 · CB 107 · CB 108 · CB 109 · CB 110 · CB 111 · CB 112 · CB 112a · CB 113 · CB 113a · CB 114 · CB 114a · CB 115 · CB 115a · CB 116 · CB 117 · CB 118 · CB 119 · CB 119a · CB 120 · CB 120a · CB 121 · CB 121a · CB 122 · CB 122a · CB 123 · CB 123a · CB 124 · CB 125 · CB 126 · CB 127 · CB 128 · CB 129 · CB 130 · CB 131 · CB 131a · CB 132 · CB 133 · CB 134 · CB 135 · CB 135a · CB 136 · CB 136a · CB 137 · CB 137a · CB 138 · CB 138a · CB 139 · CB 139a · CB 140 · CB 140a · CB 141 · CB 141a · CB 142 · CB 142a · CB 143 · CB 143a · CB 144 · CB 144a · CB 145 · CB 145a · CB 146 · CB 146a · CB 147 · CB 147a · CB 148 · CB 148a · CB 149 · CB 150 · CB 150a · CB 151 · CB 151a · CB 152 · CB 152a · CB 153 · CB 153a · CB 154 · CB 155 · CB 155a · CB 156 · CB 157 · CB 158 · CB 159 · CB 160 · CB 161 · CB 161a · CB 162 · CB 162a · CB 163 · CB 163a · CB 164 · CB 164a · CB 165 · CB 165a · CB 166 · CB 166a · CB 167 · CB 167a · CB 168 · CB 168a · CB 169 · CB 169a · CB 170 · CB 170a · CB 171 · CB 171a · CB 172 · CB 172a · CB 173 · CB 173a · CB 174 · CB 174a · CB 175 · CB 175a · CB 176 · CB 177 · CB 178 · CB 178a · CB 179 · CB 179a · CB 180 · CB 180a · CB 181 · CB 181a · CB 182 · CB 182a · CB 183 · CB 183a · CB 184 · CB 185 · CB 186

Carmina potoria (187–226): CB 187 · CB 188 · CB 189 · CB 190 · CB 191 · CB 191a · CB 192 · CB 193 · CB 194 · CB 195 · CB 196 · CB 197 · CB 198 · CB 199 · CB 200 · CB 201 · CB 202 · CB 203 · CB 203a · CB 204 · CB 205 · CB 206 · CB 207 · CB 208 · CB 209 · CB 210 · CB 211 · CB 211a · CB 212 · CB 213 · CB 214 · CB 215 · CB 215a · CB 216 · CB 217 · CB 218 · CB 219 · CB 220 · CB 220a · CB 221 · CB 222 · CB 223 · CB 224 · CB 225 · CB 226

Ludi (227–228): CB 227 · CB 228

Supplementum (1–26a): Supp. I · Supp. II · Supp. III · Supp. IV · Supp. V · Supp. VI · Supp. VII · Supp. VIII · Supp. IX · Supp. X · Supp. XI · Supp. XII · Supp. XIII · Supp. XIV · Supp. XV · Supp. XVI · Supp. XVII · Supp. XVIII · Supp. XIX · Supp. XX · Supp. XXI · Supp. XXII · Supp. XXIII · Supp. XXIV · Supp. XXV · Supp. XXVI · Supp. XXVIa

Argumenta

Authentica Habita · Carmina Cantabrigiensia · Clerici vagantes · Goliardia · Litterae Latinae mediaevales · Litterae mediaevales · Universitas medii aevi