Amor habet superos
| Amor habet superos | |
|---|---|
| Numerus | CB 88 |
| Argumenta | amor |
| Lingua | lingua Latina mediaevalis |
“Amor habet superos” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero LXXXVIII reperitur.[1]
Textus
[recensere | fontem recensere]Descriptio
[recensere | fontem recensere]In hoc carmine poeta canit de universali potestate Amoris, qui non solum homines sed etiam deos olympicos sicut Iovem, Neptunum et Plutonem regit. Auctor amorem erga virginem quandam, nomine Ceciliam, profitetur, asseverans se castitatem puellae velle servare et solum ludis levibus frui.[1]
Argumentum ad gradus amoris spectat, ubi poeta ludum amatorium describit qui per aspectum, alloquium e tactum procedit, sed "quintum gradum" (id est coitum) prudenter devitat. Sic carmen celebrat amorem tenerum et idealem, ubi voluptas in exspectatione et ludo casto consistit, more goliardico et ironico permixto.[1]
Investigatio critica
[recensere | fontem recensere]Hoc carmen, inter celeberrima operis monumenta numeratum, primum invictam Amoris potentiam proclamat, qui non solum homines sed etiam divinitates, sicut Neptunum, subigit. Auctor deinde suam experientiam secundum praecepta amoris comitis (quem dicunt fin'amor) describit, subtilem distinctionem inter "amorem purum" et "amorem mixtum" sequens. Haec divisio, ab Andrea Capellano explicata, amorem purum in mentis contemplatione et honestis tactibus ponit, excluso tamen ultimo Veneris opere, cum e contra amor mixtus in carnis delectatione finiatur. Poeta igitur ad amorem purum doctrinam quinque graduum amoris accommodat, castitatem colens. [2]
In hoc contextu, electio "sine peccare" volendi ad notionem peccati venialis refertur, ab amore mixto distinguenda qui, ut apud Ovidium et Augustinum legitur, ad fornicationem et crimen ducit. Allegoria unicornis, qui nonnisi a virgine capi potest, castitatis virtutem illustrat: sicut in Physiologo et apud Isidorum Hispalensem traditur, hoc animal ferox, ante puellam integram omni ferocitate deposita, caput in sinu ponit et sic capitur. Sic amans se custodem honoris et aetatis puellae (hic nomine ficticio Caeciliae appellatae) praebet, ne flos eius violetur. [3]
Metaphorice, "flos" ipse virginitatem significat, reminiscente carmine Catulliano, et "calcar" (id est stimulus) ad technicam comem linguam pertinet: cum mulier amanti spem largitur, eum in obsequio amoris incitare dicitur. Denique, poeta voluptates cum mulieribus vilibus vel corruptis respuit, quia talis delectatio, ad amorem mixtum pertinens, ignobilis habetur et brevi tempore perit, poenitentiam afferens. [4]
Investigatio palaeographica musica
[recensere | fontem recensere]In Codice Burano (B), carmen cuius initium est Ludo cum Cecilia (CB 88) ex duabus diversis compositionibus munitur, quae in aliis fontibus separatim inveniuntur: carmen Amor habet superos (in codice F) et Iove cum Mercurio (in codice P). Ex parte palaeographica, haec recombinatio non fortuita sed consilio scientifico facta videtur, cum structura formalis sedecim stropharum (octo plus octo) cohaerentiam rhythmicam servet. In codice Parisiensi (P), notatio musica neumi aquitanis circa lineam siccam dispositis exarata est, sed propter neglegentiam scriptoris, altitudo sonorum non semper fida interpretationi hodiernae videtur. Nihilominus, comparatio inter fontes docet eandem melodiam pro utroque textu adhibitam esse, quod probatur conservatione caesurae in versibus, etiam ubi rima interna deficit, ut in strophis quae ex Iove cum Mercurio trahuntur. [5]
Analysis elementorum musicorum in codice P (Bibliothèque Nationale, Latin 3719) praesentiam melismatum demonstrat, quae a spigliata natura prioris partis (Amor habet) aliena videntur; haec melismata fortasse addita sunt ut graviori stilo secundae partis responderent. Quamvis transcriptio mensuralis a musicologis modernis temptata sit, natura amensuralis notationis aquitanae in hoc codice varietatem interpretationum sinit. Insuper, mutatio textus in stropha nona, ubi nomen "Cecilia" pro "virgo nostra" substituitur, voluntatem copistae codicis B confirmat in unitatem musicam et poeticam rursus fundendam. Hae proprietates palaeographicae nexum indicant cum schola Parisiensi saeculi XII et circulo Petri Abaelardi, ubi usus eiusdem melodiae pro diversis textibus (contrafactum) praxis communis erat. [6]
Notae
[recensere | fontem recensere]- 1 2 3 4 Carmina amatoria 88-100.
- ↑ Rossi, 2006, pp. 276-278
- ↑ Rossi, 2006, pp. 276-278
- ↑ Rossi, 2006, pp. 276-278
- ↑ "Ludo cum Cecilia (cb 88)". Examen apium
- ↑ "Ludo cum Cecilia (cb 88)". Examen apium
Bibliographia
[recensere | fontem recensere]- Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4