Jump to content

Lugeamus omnes in Decio

Nexus addere
E Vicipaedia
Image Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.
Lugeamus omnes in Decio
NumerusCB 215
Argumentaalcoholismus, alea, conviviality
Lingualingua Latina mediaevalis

“Lugeamus omnes in Decio” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero CCXV reperitur.[1]

Textus

[recensere | fontem recensere]
I.
<Introitus:>
Lugeamus omnes in Decio, diem mestum deplorantes pro dolore omnium lusorum: de quorum nuditate gaudent Decii et collaudant filium Bacchi.

Versus:
Maledicant Decio in omni tempore; semper fraus eius in ore meo.

II.
Fraus vobis!
Tibi leccatori!

III.
Oratio:
Ornemus! Deus, qui nos concedis trium Deciorum maleficia colere: da nobis in eterna tristitia de eorum societate lugere. Per

IV.
Epistola:
Lectio actuum apopholorum. In diebus illis multitudinis ludentium erat cor unum et tunica nulla, et hiems erat, et iactabant vestimenta secus pedes accomodantis, qui vocabatur Landrus. Landrus autem erat plenus pecunia et fenore et faciebat damna magna in loculis accomodans singulis, prout cuiusque vestimenta valebant.

V.
Graduale:
Iacta cogitatum tuum in Decio, et ipse te destruet.

Versus:
Dum clamarem ad Decium, exaudivit vocem meam et eripuit vestem meam a lusoribus iniquis.

VI.
Alleluia.

Versus:
Mirabilis vita et laudabilis nichil.

VII.
Sequentia:

1.
Victime novali zynke ses
immolent Deciani.

2a.
Ses zinke abstraxit vestes,
equum, cappam et pelles
abstraxit confestim
a possessore.

2b.
Mors et sortita duello
conflixere mirando,
tandem tres Decii
vicerunt illum.

3a.
Nunc clamat: «O Fortuna,
quid fecisti pessima?
Vestitum cito nudasti
et divitem egeno coequasti.

3b.
Per tres falsos testes
abstraxisti vestes.
Ses zinke surgant, spes mea!
Precedant cito in † tabulea!»

4a.
Credendum est
magis soli
ses zinke quatter veraci
quam dri tus es
ictu fallaci.

4b.
Scimus istos
abstraxisse
vestes lusoribus vere.
Tu nobis victor
ses, miserere!

VIII.
Evangelium:
Sequentia falsi evangelii secundum marcam argenti. Fraus tibi Decie! Cum sero esset una gens lusorum, venit Decius in medio eorum et dixit: «Fraus vobis! Nolite cessare ludere. Pro dolore enim vestro missus sum ad vos.» Primas autem, qui dicitur Vilissimus, non erat cum eis, quando venit Decius. Dixerunt autem alii discipuli: «Vidimus Decium.» Qui dixit eis: «Nisi mittam os meum in locum peccarii, ut bibam, non credam.» Primas autem, qui dicitur Vilissimus, iactabat decem, alius duodecim, tertius vero quinque. Et qui quinque proiecerat, exhausit bursam et nudus ab aliis se abscondit.

IX.
Offertorium:
Loculum humilem salvum facies, Decie, et oculos lusorum erue, Decie.

X.
Humiliate vos, avari, ad maledictionem!

XI.
Oratio:
Ornemus! Effunde, domine, iram tuam super avaros et tenaces, qui iuxta culum ferunt sacculum, et cum habuerint denarium, reponunt eum inclusum, donec vertatur in augmentum et germinet centum. Pereat! Hic est frater pravitatis, filius iniquitatis, † fixura scamni, † genus nescitandi, † visinat amare, quando timet nummum dare. Pereat! Quod ille eis maledictionem prestare dignetur, qui Zacheo benedictionem tribuit et diviti avaro guttam aque denegavit. Amen.

XII.
Et maledictio dei patris omnipotentis descendat super eos!

XIII.
Communio:
Mirabantur omnes inter se, quod Decius abstraxerat cuilibet vestes.[1]

Descriptio

[recensere | fontem recensere]

Hoc carmen, in sectione potoria codicis positum, est parodia sacrae liturgiae quae mundum aleatorum ac lusorum stylo ecclesiastico celebrat. Auctor structuram Missae sequitur (Introitum, Epistolam, Graduale, Evangelium et alias partes continens), sed verba divina in blasphemias et ioca convertit, ubi "Decius" (deus aleae) pro Deo invocatur. In textu describitur miseria lusorum qui, vestimentis amissis, nuditatem et paupertatem patiuntur, dum avari sub specie orationis maledicuntur. Haec persiflatio non solum goliardicam hilaritatem demonstrat, sed etiam criticam socialem erga mores ecclesiasticos et pecuniae dominium sui temporis exprimit.[1]

Investigatio critica

[recensere | fontem recensere]

Hoc carmen est Missa lusorum subtilissima, quae inter optima specimina parodiae liturgicae numeratur.[2] Textus ordinem Missae Christianae presse sequitur, sed verba sacra vocabulis ad aleam tesserasque pertinentibus mutat. Haec "missa potatorum et lusorum" haudquaquam ad vulgi blasphemiam excitandam scripta est, sed potius ut oblectamentum ingeniosum chiericis scholaribusque serviret, quippe qui verba missalis memoriter cognovissent.[2] Vis comica ex discrepantia oritur inter sollemnitatem formae et futilitatem argumenti, quod libertatem illam sapit quae in Festa stultorum apud scholas tunc temporis vigebat.[3]

Hic textus parodiam liturgicam exhibet, a clericis vagantibus seu monachis compositam, quae in genus litterarium Mediae Aetatis latissime diffusum inseritur. Huiusmodi scripta ad usum festivum destinata erant, ut instituta officialia per ludum et iocum quodammodo "miscerentur" ac relaxarentur. In carmine structura missae fideliter servatur, sed verba sacra ad mundum aleatorum potatorumque flectuntur. [4]

In primis, carmen ab introitu incipit qui celebrationem Omnium Sanctorum parodice imitatur. Dum in liturgia legitur Gaudeamus omnes in Domino, hic potatores invitantur ad celebrandum "Filium Bacchi", videlicet vinum ipsum, pro honore sanctorum. Sequitur deinde parodia Psalmi XXXIII (Benedicam Dominum in omni tempore), ubi laus numinis vinei in ore goliardi semper manet. Ipsa salutatio sacerdotalis Pax vobis in fraudem mutatur, pariterque responsum fidelium, ut mundus inversus lusorum depingatur. [5]

In parte quae ad orationem pertinet, verbum liturgicum Oremus in Omenmus (id est "puniamus") transformatur, ad significandam poenam illorum qui in ludo victi sunt. Lectio autem ab Actibus Apostolorum (IV, 32-35) sumpta est, ubi communitas bonorum primorum christianorum describitur. In hac parodia, pecuniae et vestimenta non pauperibus distribuuntur, sed ante pedes lusorum deponuntur, ut victori secundum opus suum cedant. [6]

Graduale et versus e Psalmo LIV hauriuntur, sed fiducia in Deo ad spem lucri convertitur. Pariter antifona ad offertorium, quae de virtute martyrum et de humilitate loquitur, hic adhibetur ut superbi spoliari debeant. In sequentia, celeberrima hymnus paschalis Victimae paschali laudes funditus mutatur: pro resurrectione Christi, ludus alearum canitur, ubi mors et vita in tabula confligunt et spes in fortuna magis quam in Maria ponitur. [7]

Evangelium secundum Ioannem (XX, 19-25) scaenam praebet ubi Primas Aurelianensis, vir in litteris goliardicis clarissimus, quasi Christus apparet. Discipuli, videlicet sodales potatores, eum agnoscunt per signa non vulnerum, sed egestatis. Sequitur postremo maledictio, quae formulam benedictionis finalis invertit, et oratio post communionem quae mirabilia non Dei, sed gulae et ebrietatis celebrat, sicut in verbis Evangelii secundum Lucam (IV, 22) adumbratur. [8]

Bibliographia

[recensere | fontem recensere]
  • Rossi, Petrus Victorius, red. ( []). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4
  • Lehtonen, Th. M. S. (). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4
Carmina Burana
Carmina
(Index)

Carmina moralia et satirica (1–55): CB 1 · CB 2 · CB 3 · CB 4 · CB 5 · CB 6 · CB 7 · CB 8 · CB 9 · CB 10 · CB 11 · CB 12 · CB 13 · CB 14 · CB 15 · CB 16 · CB 17 · CB 18 · CB 18a · CB 19 · CB 20 · CB 21 · CB 22 · CB 23 · CB 24 · CB 25 · CB 26 · CB 27 · CB 28 · CB 29 · CB 30 · CB 31 · CB 32 · CB 33 · CB 34 · CB 35 · CB 36 · CB 37 · CB 38 · CB 39 · CB 39a · CB 39b · CB 40 · CB 41 · CB 42 · CB 43 · CB 44 · CB 45 · CB 46 · CB 47 · CB 47a · CB 48 · CB 48a · CB 49 · CB 50 · CB 51 · CB 51a · CB 52 · CB 53 · CB 53a · CB 54 · CB 55

Carmina amatoria (56–186): CB 56 · CB 57 · CB 58 · CB 59 · CB 60 · CB 60a · CB 61 · CB 62 · CB 63 · CB 64 · CB 65 · CB 66 · CB 67 · CB 68 · CB 69 · CB 70 · CB 71 · CB 72 · CB 73 · CB 74 · CB 75 · CB 76 · CB 77 · CB 78 · CB 79 · CB 80 · CB 81 · CB 82 · CB 83 · CB 84 · CB 85 · CB 86 · CB 87 · CB 88 · CB 88a · CB 89 · CB 90 · CB 91 · CB 92 · CB 93 · CB 93a · CB 94 · CB 95 · CB 96 · CB 97 · CB 98 · CB 99 · CB 99a · CB 99b · CB 100 · CB 101 · CB 102 · CB 103 · CB 104 · CB 104a · CB 105 · CB 106 · CB 107 · CB 108 · CB 109 · CB 110 · CB 111 · CB 112 · CB 112a · CB 113 · CB 113a · CB 114 · CB 114a · CB 115 · CB 115a · CB 116 · CB 117 · CB 118 · CB 119 · CB 119a · CB 120 · CB 120a · CB 121 · CB 121a · CB 122 · CB 122a · CB 123 · CB 123a · CB 124 · CB 125 · CB 126 · CB 127 · CB 128 · CB 129 · CB 130 · CB 131 · CB 131a · CB 132 · CB 133 · CB 134 · CB 135 · CB 135a · CB 136 · CB 136a · CB 137 · CB 137a · CB 138 · CB 138a · CB 139 · CB 139a · CB 140 · CB 140a · CB 141 · CB 141a · CB 142 · CB 142a · CB 143 · CB 143a · CB 144 · CB 144a · CB 145 · CB 145a · CB 146 · CB 146a · CB 147 · CB 147a · CB 148 · CB 148a · CB 149 · CB 150 · CB 150a · CB 151 · CB 151a · CB 152 · CB 152a · CB 153 · CB 153a · CB 154 · CB 155 · CB 155a · CB 156 · CB 157 · CB 158 · CB 159 · CB 160 · CB 161 · CB 161a · CB 162 · CB 162a · CB 163 · CB 163a · CB 164 · CB 164a · CB 165 · CB 165a · CB 166 · CB 166a · CB 167 · CB 167a · CB 168 · CB 168a · CB 169 · CB 169a · CB 170 · CB 170a · CB 171 · CB 171a · CB 172 · CB 172a · CB 173 · CB 173a · CB 174 · CB 174a · CB 175 · CB 175a · CB 176 · CB 177 · CB 178 · CB 178a · CB 179 · CB 179a · CB 180 · CB 180a · CB 181 · CB 181a · CB 182 · CB 182a · CB 183 · CB 183a · CB 184 · CB 185 · CB 186

Carmina potoria (187–226): CB 187 · CB 188 · CB 189 · CB 190 · CB 191 · CB 191a · CB 192 · CB 193 · CB 194 · CB 195 · CB 196 · CB 197 · CB 198 · CB 199 · CB 200 · CB 201 · CB 202 · CB 203 · CB 203a · CB 204 · CB 205 · CB 206 · CB 207 · CB 208 · CB 209 · CB 210 · CB 211 · CB 211a · CB 212 · CB 213 · CB 214 · CB 215 · CB 215a · CB 216 · CB 217 · CB 218 · CB 219 · CB 220 · CB 220a · CB 221 · CB 222 · CB 223 · CB 224 · CB 225 · CB 226

Ludi (227–228): CB 227 · CB 228

Supplementum (1–26a): Supp. I · Supp. II · Supp. III · Supp. IV · Supp. V · Supp. VI · Supp. VII · Supp. VIII · Supp. IX · Supp. X · Supp. XI · Supp. XII · Supp. XIII · Supp. XIV · Supp. XV · Supp. XVI · Supp. XVII · Supp. XVIII · Supp. XIX · Supp. XX · Supp. XXI · Supp. XXII · Supp. XXIII · Supp. XXIV · Supp. XXV · Supp. XXVI · Supp. XXVIa

Argumenta

Authentica Habita · Carmina Cantabrigiensia · Clerici vagantes · Goliardia · Litterae Latinae mediaevales · Litterae mediaevales · Universitas medii aevi

  1. 1 2 3 Carmina potoria 201-226.
  2. 1 2 Lehtonen, 1995, p. 20.
  3. ↑ Lehtonen, 1995, pp. 20, 170.
  4. ↑ Rossi, 2006, pp. 307
  5. ↑ Rossi, 2006, pp. 307
  6. ↑ Rossi, 2006, pp. 307
  7. ↑ Rossi, 2006, pp. 308
  8. ↑ Rossi, 2006, pp. 309
Receptum de "https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Lugeamus_omnes_in_Decio&oldid=3957587"