Vite perdite

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

Vite perdite
Numerus	CB 31
Auctor	Petrus Blesensis
Argumenta	moralitas, ethica
Lingua	lingua Latina mediaevalis
← Dum iuventus floruitCur homo torquetur →

“Vite perdite” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero XXXI reperitur.

Textus

Vite perdite

me legi

subdideram,

minus licite

dum fregi,

quod voveram;

sed ad vite vesperam

corrigendum legi,

quicquid ante perperam

puerilis egi.

Rerum exitus

dum quero

discutere,

falsum penitus

a vero

discernere,

falso fallor opere,

bravium si spero

me virtutum metere,

vitia dum sero.

Non sum duplici

perplexus

itinere,

nec addidici

reflexus

a venere,

nec fraudavi temere

coniugis amplexus;

Dalidam persequere,

ne fraudetur sexus!

Famem siliqua

porcorum

non abstulit,

que ad lubrica

errorum

me contulit.

sed scriptura consulit,

viam intrem morum,

que prelarga protulit

pabula donorum.

Dum considero,

quid Dine

contigerit,

finem confero

rapine

quis fuerit;

scio: vix evaserit

mens corrupta fine,

diu quam contraxerit,

maculam sentine.

Preter meritum

me neci

non dedero,

si ad vomitum,

quem ieci,

rediero,

nec a verbo aspero

liberum me feci,

servus si serviero

vitiorum feci.

Vie veteris

immuto

vestigia,

ire Veneris

refuto

per devia:

via namque regia

curritur in tuto;

si quis cedit alia,

semper est in luto.

Beli solium,

Sinonis

astutiam,

confer Tullium,

Zenonis

prudentiam:

nil conferre sentiam,

his abutens bonis,

ni fugando fugiam

Dalidam Samsonis.

Ergo veniam

de rei

miseria

ut inveniam

de Dei

clementia:

hec et his similia

quod peregi, rei

sola parcens gratia

miserere mei!

Descriptio

In hoc carmine, quod Petrus Blesensis composuisse videtur, auctor paenitentiam agit de vita antea in vitiis et erroribus puerilibus consumpta. Ad vesperam vitae perveniens, peccator vult corrigere quicquid perperam egit, agnoscens se frustra bravium virtutum sperare si vitia serere non desinat. Haec reflexio moralis initium capit a confessione voti fracti et subjectione legi mundanae perditae.

Scriptor variis exemplis biblicis et mythologicis utitur ad pericula luxuriae et stultitiae demonstranda. Commemorat siliquas porcorum, allegoriam Filii Prodigi, quae famem spiritualem exstinguere non possunt, et casum Dinae ut corruptionis mentis exemplum. Auctor asseverat se velle viam Veneris refutare et "viam regiam" sequi, ne iterum servus fiat vitiorum faecis et sicut canis ad vomitum revertatur.

In conclusione, carmen docet mundanam prudentiam, eloquentiam Tullii, aut astutiam Sinonis nihil prodesse, nisi homo "Dalidam Samsonis" fugiat, scilicet illecebras carnis quae fortitudinem spiritualem destruunt. Unica spes in sola Dei gratia et clementia ponitur, unde poeta supplex postulat ut miseriae suae misereatur.

Investigatio palaeographica musica

In examine codicum qui carmen "Vite perdite" continent, investigatio palaeographica praesertim in necessitudine inter monodiam codicis B (München, BSB, Clm 4660) et structuram poliphonicam codicis F (Firenze, Bibl. Laurenziana, Pluteus 29.1) versatur. Tenor enim conductus in codice Florentino inventus omnino cum melodia in codice B exarata congruit, quod demonstrat unitatem melodicam inter varias traditiones manuscriptas. Palaeographi autem notant in codice B praesentiam notationis cum "distropha" vel "strophico", quae pausam vel caesuram in linea melodica vehementius effert, cum contra in versionis poliphonicis codicis F talis distinctio rhythmica minus appareat. Haec differentia paleographica suggerit monodiam B non sequi rigide leges mensurabiles poliphoniae, sed propriam logicam accentuativam servare.

Fenomenon quod dicitur "contrafactum" in hac melodia manifestum est, cum eadem structura neumatica inveniatur in operibus Petri de Blesis, sed etiam in carminibus vernaculis sicut apud Peirulium (Peirol) in codice G et Hugonem de Sancto Quintino in codicibus M et T. Ex parte paleographica, variatio in codice M, quae in vico "pastourelle" inscribitur, videtur imitari secundam vocem (duplum) conductus Florentini, quod indicat quomodo scriptores medii aevi formulas melodicas inter textus Latinos et vulgares mutuo sumpserint. Tamen, dum in manuscriptis Latinis metrica stricta servatur, in transitione ad linguam Gallicam paleographia mutationem schematis metrici ostendit, ubi saltus quintae a Peirulio introductus formam archetypam commutavit.

Bibliographia

• Lehtonen, Th. M. S. (1995). Fortuna, Money, and the Sublunar World: Eleventh-century Ethical Thought as a Paradigm for Late Medieval Moral Philosophy. Helsingiae: Societas Litterarum Finnicarum. ISBN 978-951-717-846-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana