Mundus est in varium

Conferatur pagina principalis: Index Carminum Buranorum.

Mundus est in varium
Numerus	CB 226
Argumenta	alcoholismus, alea, conviviality
Lingua	lingua Latina mediaevalis
← Sacerdotes et levitePrimo ponatur sedes Augustino →

“Mundus est in varium” est initium carminis a discipulis vagantibus Latine scripti, quod in codice Carminum Buranorum sub numero CCXXVI reperitur.

Textus

1. Mundus est in varium sepe variatus

et a status ordine sui degradatus:

ordo mundi penitus est inordinatus,

mundus nomine tenus stat, sed est prostratus.

2. Transierunt vetera, perit mos antiquus;

inolevit nequior mos et plus iniquus.

nemo meus, quilibet suus est amicus;

non Saturnus regnat nunc, immo Ludowicus.

3. Sperabamus, quod adhuc quisquam remaneret,

mundum qui precipitem dando sustineret,

pleno cornu copie munera preberet,

nomen largi, sed et rem, quod plus est, haberet.

4. Avem raram nondum hanc potui videre,

est Pheinice rarior, hircocervus vere.

hanc quesivi sepius; felix, tu iam quere!

ei nomen interim dabimus Chimere.

5. Mundus ergo labitur, nullus hunc sustentat;

currit, cadit, corruit, quis eum retentat?

largitatis semitas nemo iam frequentat,

actus largi strenuos nemo representat.

6. Unam tamen video formam largitatis,

quam vos specialiter, clerici, libatis;

hanc edicam nudius, si vos sileatis,

si cum patientia me sustineatis.

7. Dicet quis: «enuclea! quid est hoc, quod ais?»

dicam: «larga munera vestra sentit Thais,

Thais illa celebris thermis, Cumis, Bais,

illa Troie pestilens et damnosa Grais.

8. Hec dum nudo nudam se propter hoc iniungit,

manu, lingua, labiis palpat, lingit, ungit;

at Venus medullitus scalpit, prurit, pungit:

Pamphilum dupliciter sic Thais emungit.

9. Tamen est, qui Thaidem ut cadaver odit,

ab hac ut a bestia cavens se custodit;

sed dum Ganymedicum pusionem fodit,

inguen ei loculos pari dente rodit.

10. Nullum hic est medium: quivis clericorum,

si non in Glycerium, largus est in Sporum.

licet ambidextri sunt multi modernorum,

uni tamen prefero iocos geminorum.

11. Restat adhuc alterum largitatis genus,

sed hoc totum ventris est, nil hic capit Venus.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Descriptio

Hoc carmen, quod ultimam partem sectionis potoriae finit, est satira moralis de mundi decadentiā et de amissa virtute liberalitatis. Auctor queritur mundum in peius mutatum esse, ubi antiqui mores perierunt et caritas defecit. Praecipue in clericos invehitur, quos accusat pecuniam in meretrices (ut Thaidem) vel in vitia turpiora effundere, potius quam in veram largitatem. Per metaphoras animalium rariorum et mythologiae classicae, poëta depingit societatem inordinatam ubi Venus et venter rationem superaverunt.

Investigatio critica

Hoc carmen argumentum de tristitia temporis retractat, in quo res mundanae tamquam eversio completa bonorum morum ac virtutum exhibentur. Attamen haec satira, a maestis aliorum carminum moralium tonis remota, magis ad speciem "mundi inversi" accedit, quae propria est hilaritatis carnisprivii. Priscorum virtutes evanuisse videntur, sicut in aliis poematibus collectionis memoratur, ubi id quod prior aetas respuebat nunc late clarere dicitur. Regnum Saturni, quod secundum traditionem Vergiliano rure ac divitiis abundabat, iam pridem praeteriit, dum res inusitatae ac monstrosae in scaenam prodeunt.

Auctis metapharis mythologicis, textus variis figuris utitur ad corruptionem describendam: phoenix, avis rarissima quae e propriis cineribus renascitur, hanc raritatem probitatis indicat, dum monstra sicut hircocervus et chimaera vana somnia et fallaces spes significant. In hac descriptione mundi perversi, etiam res politicae tanguntur; videtur enim auctor ad Ludovicum VII, regem Franciae, respicere, qui ob ignaviam ultimis regni annis saepe reprehensus est. Nemo iam caritatis semitas percurrit, quod argumentum saepe in carminibus Buranis contra avaritiam et declinationem moralem recumbit.

Luxuria ac mores corrupti nominibus classicis et litterariis demonstrantur. Thaïs, meretricis symbolum, cum locis voluptariis ut Cumis et Baiis coniungitur, quae iam antiquitate Romana ob delicias nota erant. Hae figurae non solum libidinem repraesentant, sed etiam femineas illecebras quae, sicut Helena Troianis et Graecis, ruinam parant. Ex comoediis Terentianis ac poesi elegiaca mediaevali nomina Pamphili et Glyceriae depromuntur ad amantium typos describendos, dum Ganimedes allectantes et Spori mentio, ad Neronis aetatem spectans, corruptionem iuventutis ac morum denotant.

Bibliographia

• Rossi, Petrus Victorius, red. (2006 [1989]). Carmina Burana. Testo latino a fronte (8a. ed.). Mediolani: Tascabili Bompiani. ISBN 88-452-5307-4

• Ostendere
• Recensere
• Historiam inspicere

Carmina Burana